# verses

text:
“Basi nitakuja karibu nanyi ili kuhukumu. Nami nitakuwa mwepesi kushuhudia dhidi ya wachawi, wazinzi, waapao kwa uongo, wanaopunja vibarua malipo yao, wanaowaonea wajane na yatima, na wanaowanyima wageni haki, lakini hawaniogopi mimi,” asema Bwana Mwenye Nguvu Zote.<pb/>


text:
<br/><t>Kumwibia Mungu </t><br/>“Mimi Bwana sibadiliki. Kwa hiyo ninyi, enyi uzao wa Yakobo, hamjaangamizwa.


text:
Tangu wakati wa baba zenu mmegeukia mbali na amri zangu nanyi hamkuzishika. Nirudieni mimi, nami nitawarudia ninyi,” asema Bwana Mwenye Nguvu Zote. <pb/>“Lakini mnauliza, ‘Tutarudi kwa namna gani?’<pb/>


text:
“Je, mwanadamu atamwibia Mungu? Hata hivyo mnaniibia mimi. <pb/>“Lakini mnauliza, ‘Tunakuibia kwa namna gani?’ <pb/>“Mnaniibia zaka na dhabihu.


text:
Leteni zaka kamili ghalani, ili kuwe na chakula katika nyumba yangu. Nijaribuni katika hili,” asema Bwana Mwenye Nguvu Zote, “nanyi mwone kama sitawafungulia madirisha ya mbinguni na kuwamwagieni baraka nyingi mpaka mkose nafasi ya kutosha.


text:
Nami kwa ajili yenu nitamkemea yeye alaye, wala hataharibu mazao ya ardhi yenu, wala mzabibu wenu hautapukutisha matunda yake kabla ya wakati wake,” asema Bwana Mwenye Nguvu Zote.


text:
“Ndipo mataifa yote yatawaita mliobarikiwa, kwa maana nchi yenu itakuwa ya kupendeza sana,” asema Bwana Mwenye Nguvu Zote.<pb/>


text:
“Mmesema vitu vigumu dhidi yangu,” asema Bwana. <pb/>“Hata hivyo mnauliza, ‘Tumesema nini dhidi yako?’<pb/>


text:
“Mmesema, ‘Ni bure kumtumikia Mungu. Tumepata faida gani kwa kushika maagizo yake na kwenda kama waombolezaji mbele za Bwana Mwenye Nguvu Zote?


text:
Lakini sasa wenye kiburi wanabarikiwa. Hakika watenda mabaya wanastawi, pia hata wale wanaoshindana na Mungu ndio wanaosalimika.’ ”<pb/>


text:
Ndipo wale waliomcha Bwana wakasemezana wao kwa wao, naye Bwana akasikiliza na akasikia. Kitabu cha kumbukumbu kikaandikwa mbele yake kuhusu wale ambao walimcha Bwana na kuliheshimu jina lake.<pb/>


text:
“Nao watakuwa watu wangu,” asema Bwana Mwenye Nguvu Zote, “katika siku ile nitakapowafanya watu kuwa hazina yangu. Nitawahurumia, kama vile kwa huruma mtu amhurumiavyo mwanawe anayemtumikia.


text:
Kwa mara nyingine tena utaona tofauti kati ya wenye haki na waovu, kati ya wale wanaomtumikia Mungu na wale wasiomtumikia.<pb/>


text:
<br/><t>Siku Ya Bwana </t><br/>“Hakika siku inakuja, itawaka kama tanuru. Wote wenye kiburi na kila mtenda mabaya watakuwa mabua makavu, na siku ile inayokuja itawawasha moto,” asema Bwana Mwenye Nguvu Zote. “Hakuna mzizi wala tawi litakalosalia kwao.


text:
Bali kwenu ninyi mnaoliheshimu Jina langu, jua la haki litawazukia, lenye kuponya katika mabawa yake. Nanyi mtatoka nje na kurukaruka kama ndama aliyeachiwa kutoka zizini.


text:
Kisha ninyi mtawakanyaga waovu, nao watakuwa majivu chini ya nyayo za miguu yenu siku ile nitakayofanya mambo haya,” asema Bwana Mwenye Nguvu Zote.<pb/>


text:
“Kumbukeni sheria ya mtumishi wangu Mose, amri na sheria nilizompa huko Horebu kwa ajili ya Israeli wote.<pb/>


text:
Ataigeuza mioyo ya baba iwaelekee watoto wao, na mioyo ya watoto iwaelekee baba zao, la sivyo nitakuja na kuipiga nchi kwa laana.”


text:
<br/><t>Kumbukumbu Za Ukoo Wa Yesu Kristo</t><br/><br/><t>(Luka 3:23-38)</t><br/>Habari za ukoo wa Yesu Kristo mwana wa Daudi, mwana wa Abrahamu:<pb/>


text:
• Yuda akawazaa Peresi na Zera, ambao mama yao alikuwa Tamari,• Peresi akamzaa Hesroni,• Hesroni akamzaa Aramu,


text:
• Salmoni akamzaa Boazi, na mama yake Boazi alikuwa Rahabu,• Boazi akamzaa Obedi, ambaye mama yake alikuwa Ruthu,• Obedi akamzaa Yese,


text:
• Yese akamzaa Daudi ambaye alikuwa mfalme.• Daudi akamzaa Solomoni, ambaye mama yake ni yule aliyekuwa mke wa Uria.


text:
• Asa akamzaa Yehoshafati,• Yehoshafati akamzaa Yoramu,<n><i>Yoramu </i> ndiye <i>Yehoramu, </i> maana yake ni <i>Yehova yu juu.</i></n>• Yoramu akamzaa Uzia,


text:
• naye Yakobo akamzaa Yosefu ambaye alikuwa mumewe Maria, mama yake Yesu, aitwaye Kristo.<n><i>Kristo </i> maana yake ni <i>Masiya</i> , yaani <i>Aliyetiwa mafuta.</i></n><pb/>


text:
Hivyo, kulikuwepo na jumla ya vizazi kumi na vinne tangu Abrahamu mpaka Daudi, vizazi kumi na vinne tangu Daudi hadi wakati wa uhamisho kwenda utumwani Babeli, na vizazi kumi na vinne tangu wakati wa uhamisho kwenda utumwani Babeli hadi Kristo.<pb/>


text:
<br/><t>Kuzaliwa Kwa Yesu Kristo</t><br/><br/><t>(Luka 2:1-7)</t><br/>Basi Kuzaliwa kwake Yesu Kristo kulikuwa hivi: Maria mama yake alikuwa ameposwa na Yosefu, lakini kabla hawajakutana kimwili, Maria alionekana kuwa na mimba kwa uweza wa Roho Mtakatifu.


text:
Kwa kuwa Yosefu, mwanaume aliyekuwa amemposa alikuwa mtu mwadilifu, hakutaka kumwaibisha Maria hadharani, aliazimu kumwacha kwa siri.<pb/>


text:
Lakini mara alipoazimu kufanya jambo hili, malaika wa Bwana akamtokea katika ndoto na kusema, “Yosefu mwana wa Daudi, usiogope kumchukua Maria awe mke wako, kwa maana mimba aliyo nayo ni kwa uweza wa Roho Mtakatifu.


text:
Naye atamzaa mwana, nawe utamwita Jina lake Yesu,<n><i>Yesu </i> ni [[ Iesous]][[* kwa Kiyunani, na kwa Kiebrania ni ]]<i>Yoshua </i> au <i>Yeshua. </i> Maana yake ni <i>Yehova ni wokovu.</i></n> kwa maana yeye ndiye atakayewaokoa watu wake kutoka dhambi zao.”<pb/>


text:
“Tazama, bikira atachukua mimba, naye atamzaa mwana, nao watamwita Jina lake Imanueli”: maana yake, “Mungu pamoja nasi.”<pb/>


text:
Yosefu alipoamka kutoka usingizini, akafanya kama vile alivyoagizwa na malaika wa Bwana, akamchukua Maria kuwa mke wake.


text:
Lakini hawakukutana kimwili mpaka Maria alipojifungua mwanawe kifungua mimba akamwita Jina lake Yesu.<pb/>


text:
<br/><t>Wataalamu Wa Nyota Wafika Kumwona Mtoto Yesu</t><br/>Baada ya Yesu kuzaliwa katika mji wa Bethlehemu huko Uyahudi, wakati wa utawala wa Mfalme Herode, wataalamu wa mambo ya nyota kutoka mashariki walifika Yerusalemu


text:
wakiuliza, “Yuko wapi huyo aliyezaliwa mfalme wa Wayahudi? Kwa maana tumeona nyota yake ikitokea mashariki, nasi tumekuja kumwabudu.”<pb/>


text:
Herode akawaita pamoja viongozi wa makuhani na walimu wa sheria, akawauliza ni mahali gani ambapo Kristo<n><i>Kristo </i> maana yake ni <i>Masiya</i> , yaani <i>Aliyetiwa mafuta.</i></n> angezaliwa.


text:
“ ‘Nawe, Bethlehemu, katika nchi ya Yuda,<pb/>wewe si mdogo miongoni<pb/>mwa watawala wa Yuda;<pb/>kwa maana kutoka kwako atakuja mtawala<pb/>atakayekuwa mchungaji<pb/>wa watu wangu Israeli.’ ”<pb/>


text:
Ndipo Herode akawaita wale wataalamu wa nyota kwa siri na kutaka kujua kutoka kwao uhakika kamili wa wakati ile nyota ilionekana.


text:
Kisha akawatuma waende Bethlehemu akiwaambia, “Nendeni mkamtafute kwa bidii huyo mtoto. Nanyi mara mtakapomwona, mniletee habari ili na mimi niweze kwenda kumwabudu.”<pb/>


text:
Baada ya kumsikia mfalme, wale wataalamu wa nyota wakaenda zao, nayo ile nyota waliyoiona mashariki ikawatangulia, nao wakaifuata mpaka iliposimama mahali pale alipokuwa mtoto.


text:
Walipoingia ndani ya ile nyumba, wakamwona mtoto pamoja na Maria mama yake, wakamsujudu na kumwabudu yule mtoto Yesu. Ndipo wakafungua hazina zao, wakamtolea zawadi za dhahabu, uvumba na manemane.


text:
Nao wakiisha kuonywa katika ndoto wasirudi kwa Herode, wakarudi kwenda katika nchi yao kwa njia nyingine.<pb/>


text:
<br/><t>Yosefu, Maria Na Mtoto Yesu Wakimbilia Misri</t><br/>Walipokwisha kwenda zao, malaika wa Bwana akamtokea Yosefu katika ndoto akamwambia, “Ondoka, mchukue mtoto na mama yake mkimbilie Misri. Kaeni huko mpaka nitakapowaambia, kwa maana Herode anataka kumtafuta huyu mtoto ili amuue.”<pb/>


text:
ambako walikaa mpaka Herode alipofariki. Hili lilifanyika ili litimie lile lililonenwa na Bwana kwa kinywa cha nabii kusema: “Nilimwita mwanangu kutoka Misri.”<pb/>


text:
Herode alipongʼamua kwamba wale wataalamu wa nyota wamemshinda kwa akili, alikasirika sana, naye akatoa amri ya kuwaua watoto wote wa kiume wenye umri wa miaka miwili kurudi chini katika mji wa Bethlehemu na sehemu zote za jirani, kufuatana na ule muda alioambiwa na wale wataalamu wa nyota.


text:
“Sauti ilisikika huko Rama,<pb/>maombolezo na kilio kikubwa,<pb/>Raheli akilia kwa ajili ya wanawe,<pb/>akikataa kufarijiwa,<pb/>kwa sababu hawako tena.”<pb/>


text:
<br/><t>Kurudi Kutoka Misri</t><br/>Baada ya Herode kufa, malaika wa Bwana akamtokea Yosefu katika ndoto huko Misri


text:
na kusema, “Ondoka, mchukue mtoto na mama yake mwende, mrudi katika nchi ya Israeli kwa sababu wale waliokuwa wanatafuta uhai wa mtoto wamekufa.”<pb/>


text:
Lakini aliposikia kwamba Arkelao alikuwa anatawala huko Uyahudi mahali pa Herode baba yake, aliogopa kwenda huko. Naye akiisha kuonywa katika ndoto, akaenda zake sehemu za Galilaya,


text:
akaenda akaishi katika mji ulioitwa Nazareti. Hivyo likawa limetimia neno lililonenwa na manabii, “Ataitwa Mnazarayo.”<pb/>


text:
<br/><t>Yohana Mbatizaji Atayarisha Njia</t><br/><br/><t>(Marko 1:1-8; Luka 3:1-18; Yohana 1:19-28)</t><br/>Siku hizo Yohana Mbatizaji alikuja akihubiri katika nyika ya Uyahudi, akisema,


text:
Huyu ndiye yule aliyenenwa habari zake na nabii Isaya aliposema:<pb/>“Sauti ya mtu aliaye huko nyikani,<pb/>‘Tayarisheni njia kwa ajili ya Bwana,<pb/>yanyoosheni mapito yake.’ ”<pb/>


text:
Basi Yohana alivaa mavazi yaliyotengenezwa kwa singa za ngamia, akiwa na mkanda wa ngozi kiunoni mwake. Chakula chake kilikuwa nzige na asali ya mwitu.


text:
Watu walikuwa wakimwendea kutoka Yerusalemu, Uyahudi yote na nchi zote za kandokando ya Mto Yordani.


text:
Lakini alipowaona Mafarisayo na Masadukayo wengi wakija ili kubatizwa, aliwaambia: “Ninyi watoto wa nyoka! Ni nani aliyewaonya kuikimbia ghadhabu inayokuja?


text:
Wala msidhani mnaweza kusema mioyoni mwenu kuwa, ‘Sisi tunaye Abrahamu, baba yetu.’ Nawaambia kuwa Mungu anaweza kumwinulia Abrahamu watoto kutoka kwa mawe haya.


text:
Hata sasa shoka limeshawekwa tayari kwenye shina la kila mti, basi kila mti usiozaa matunda mazuri, hukatwa na kutupwa motoni.<pb/>


text:
“Mimi nawabatiza kwa maji kwa ajili ya toba. Lakini nyuma yangu anakuja yeye aliye na uwezo kuliko mimi, ambaye sistahili hata kuvichukua viatu vyake. Yeye atawabatiza kwa Roho Mtakatifu<n><i>…kwa Roho Mtakatifu </i> hapa ina maana ya <i>katika Roho Mtakatifu.</i></n> na kwa moto.


text:
Pepeto lake liko mkononi mwake, naye atasafisha sakafu yake ya kupuria, na kuikusanya ngano ghalani na kuyateketeza makapi kwa moto usiozimika.”<pb/>


text:
<br/><t>Yesu Abatizwa</t><br/><br/><t>(Marko 1:9-11; Luka 3:21-22)</t><br/>Kisha Yesu akaja kutoka Galilaya mpaka Mto Yordani ili Yohana ambatize.


text:
Lakini Yohana akajitahidi kumzuia, akimwambia, “Mimi ninahitaji kubatizwa na wewe, nawe waja kwangu nikubatize?”<pb/>


text:
Lakini Yesu akamjibu, <J>“Kubali hivi sasa, kwa maana ndivyo itupasavyo kwa njia hii kuitimiza haki yote.”</J> Hivyo Yohana akakubali.<pb/>


text:
Naye Yesu alipokwisha kubatizwa, mara alipotoka ndani ya maji, ghafula mbingu zikafunguka, akamwona Roho wa Mungu akishuka kama hua na kutulia juu yake.


text:
<br/><t>Kujaribiwa Kwa Yesu</t><br/><br/><t>(Marko 1:12-13; Luka 4:1-13)</t><br/>Kisha Yesu akaongozwa na Roho Mtakatifu kwenda nyikani ili akajaribiwe na ibilisi.


text:
Lakini Yesu akajibu, <J>“Imeandikwa: ‘Mtu haishi kwa mkate tu, ila kwa kila neno litokalo katika kinywa cha Mungu.’ ”</J><pb/>


text:
akamwambia, “Kama wewe ndiwe Mwana wa Mungu jitupe chini. Kwa kuwa imeandikwa:<pb/>“ ‘Atakuagizia malaika zake,<pb/>nao watakuchukua mikononi mwao<pb/>ili usije ukajikwaa mguu wako katika jiwe.’ ”<pb/>


text:
Kwa mara nyingine, ibilisi akamchukua Yesu mpaka kwenye kilele cha mlima mrefu na kumwonyesha falme zote za dunia na fahari zake,


text:
Yesu akamwambia, <J>“Ondoka mbele yangu, Shetani! Kwa maana imeandikwa, ‘Mwabudu Bwana Mungu wako, na umtumikie yeye peke yake.’ ”</J><pb/>


text:
<br/><t>Yesu Aanza Kuhubiri</t><br/><br/><t>(Marko 1:14-15; Luka 4:14-15)</t><br/>Yesu aliposikia kwamba Yohana Mbatizaji alikuwa ametiwa gerezani, alirudi Galilaya.


text:
Akaondoka Nazareti akaenda kuishi Kapernaumu, mji ulioko karibu na bahari, katika mipaka ya nchi ya Zabuloni na Naftali,


text:
“Nchi ya Zabuloni na nchi ya Naftali,<pb/>kwenye njia ya kuelekea baharini,<pb/>ngʼambo ya Yordani,<pb/>Galilaya ya watu wa Mataifa:<pb/>


text:
watu wale waliokaa gizani<pb/>wameona nuru kuu;<pb/>nao wale walioishi katika nchi ya uvuli wa mauti,<pb/>nuru imewazukia.”<pb/>


text:
Tangu wakati huo, Yesu alianza kuhubiri akisema: <J>“Tubuni, kwa maana Ufalme wa Mbinguni umekaribia.”</J><pb/>


text:
<br/><t>Yesu Awaita Wanafunzi Wake Wa Kwanza</t><br/><br/><t>(Marko 1:16-20; Luka 5:1-11)</t><br/>Yesu alipokuwa anatembea kando ya Bahari ya Galilaya, aliwaona ndugu wawili, Simoni aitwaye Petro, na Andrea ndugu yake. Walikuwa wakizitupa nyavu zao baharini kwa kuwa wao walikuwa wavuvi.


text:
Alipoendelea mbele kutoka pale, akawaona ndugu wengine wawili, Yakobo mwana wa Zebedayo na Yohana nduguye, wakiwa wamekaa kwenye mashua pamoja na baba yao Zebedayo, wakizitengeneza nyavu zao. Yesu akawaita.


text:
<br/><t>Yesu Ahubiri Na Kuponya Wagonjwa</t><br/><br/><t>(Luka 6:17-19)</t><br/>Yesu akapita katika Galilaya yote, akifundisha katika masinagogi yao, akihubiri habari njema za Ufalme, na akiponya kila ugonjwa na kila aina ya maradhi miongoni mwa watu.


text:
Kwa hiyo sifa zake zikaenea sehemu zote za Shamu, nao watu wakamletea wote waliokuwa na magonjwa mbalimbali na maumivu, waliopagawa na pepo wachafu, wenye kifafa na waliopooza, naye akawaponya.


text:
Makutano makubwa ya watu yakawa yanamjia kutoka Galilaya, Dekapoli,<n>Yaani Miji Kumi.</n> Yerusalemu, Uyahudi na kutoka ngʼambo ya Mto Yordani.


text:
<t>(Mathayo 5–7)</t><br/><t>Sifa Za Aliyebarikiwa</t><br/><br/><t>(Luka 6:20-23)</t><br/>Basi Yesu alipoona makutano, alipanda mlimani akaketi chini, nao wanafunzi wake wakamjia.


text:
<J>“Heri ninyi watu watakapowashutumu, na kuwatesa na kunena dhidi yenu mabaya ya aina zote kwa uongo kwa ajili yangu.</J>


text:
<J>Furahini na kushangilia kwa maana thawabu yenu ni kubwa mbinguni, kwa kuwa hivyo ndivyo walivyowatesa manabii waliokuwa kabla yenu.</J><pb/>


text:
<br/><t>Chumvi Na Nuru</t><br/><br/><t>(Marko 9:50; Luka 14:34-35)</t><br/><J>“Ninyi ni chumvi ya ulimwengu. Lakini chumvi ikipoteza ladha yake, yawezaje kurudishiwa ladha yake tena? Haifai tena kwa kitu chochote, ila kutupwa nje ikanyagwe na watu.</J><pb/>


text:
<J>Wala watu hawawashi taa na kuifunika kwa bakuli. Badala yake, huiweka kwenye kinara chake, nayo hutoa mwanga kwa kila mtu aliyemo ndani ya ile nyumba.</J>


text:
<J>Vivyo hivyo, nuru yenu iangaze mbele ya watu, ili wapate kuona matendo yenu mema wamtukuze Baba yenu aliye mbinguni.</J><pb/>


text:
<br/><t>Kutimiza Sheria</t><br/><J>“Msidhani kwamba nimekuja kufuta Sheria au Manabii; sikuja kuondoa bali kutimiza.</J>


text:
<J>Kwa maana, amin nawaambia, mpaka mbingu na dunia zitakapopita, hakuna hata herufi moja ndogo wala nukta itakayopotea kwa namna yoyote kutoka kwenye Sheria, mpaka kila kitu kiwe kimetimia.</J>


text:
<J>Kwa hiyo, yeyote atakayevunja mojawapo ya amri ndogo kuliko zote ya amri hizi, naye akawafundisha wengine kufanya hivyo, ataitwa mdogo kabisa katika Ufalme wa Mbinguni, lakini yeyote azitendaye na kuzifundisha hizi amri ataitwa mkuu katika Ufalme wa Mbinguni.</J>


text:
<J>Kwa maana nawaambia, haki yenu isipozidi haki ya Mafarisayo na walimu wa sheria, kamwe hamtaingia katika Ufalme wa Mbinguni.</J><pb/>


text:
<br/><t>Kuhusu Hasira</t><br/><br/><t>(Luka 12:57-59)</t><br/><J>“Mmesikia walivyoambiwa watu wa zamani kwamba, ‘Usiue. Yeyote atakayeua atapaswa hukumu.’</J>


text:
<J>Lakini mimi nawaambia kwamba, yeyote atakayemkasirikia ndugu yake, atapaswa hukumu. Tena, yeyote atakayemwambia ndugu yake, ‘Raka,’</J><n>Raka ni neno la Kiaramu ambalo maana yake ni dharau au dhihaka ya hali ya juu.</n> <J>atapaswa kujibu kwa Baraza la Wayahudi.</J><n><i>Baraza la Wayahudi </i> lilikuwa kundi kuu kabisa la utawala wa Wayahudi lililoundwa na wazee 70 pamoja na kuhani mkuu.</n> <J>Lakini yeyote atakayesema ‘Wewe mpumbavu!’ atapaswa hukumu ya moto wa jehanamu.</J><pb/>


text:
<J>“Kwa hiyo, kama unatoa sadaka yako madhabahuni, ukakumbuka kuwa ndugu yako ana kitu dhidi yako,</J>


text:
<J>iache sadaka yako hapo mbele ya madhabahu. Enda kwanza ukapatane na ndugu yako; kisha urudi na ukatoe sadaka yako.</J><pb/>


text:
<J>“Patana na mshtaki wako upesi wakati uwapo njiani pamoja naye kwenda mahakamani, ili mshtaki wako asije akakutia mikononi mwa hakimu, naye hakimu akakutia mikononi mwa askari, nawe ukatupwa gerezani.</J>


text:
<J>Lakini mimi nawaambia kwamba, yeyote amtazamaye mwanamke kwa kumtamani, amekwisha kuzini naye moyoni mwake.</J>


text:
<J>Jicho lako la kuume likikusababisha kutenda dhambi, lingʼoe ulitupe mbali. Ni afadhali kwako kupoteza kiungo kimoja cha mwili wako kuliko mwili wako mzima ukatupwa jehanamu.</J>


text:
<J>Kama mkono wako wa kuume ukikusababisha kutenda dhambi, ukate, uutupe mbali. Ni afadhali kwako kupoteza kiungo kimoja cha mwili wako kuliko mwili wako mzima utupwe jehanamu.</J><pb/>


text:
<br/><t>Kuhusu Talaka</t><br/><br/><t>(Mathayo 19:9; Marko 10:11-12; Luka 16:18)</t><br/><J>“Pia ilinenwa kwamba, ‘Mtu yeyote amwachaye mkewe sharti ampe hati ya talaka.’</J>


text:
<J>Lakini mimi nawaambia, yeyote amwachaye mkewe isipokuwa kwa kosa la uasherati, amfanya mkewe kuwa mzinzi. Na yeyote amwoaye yule mwanamke aliyeachwa, anazini.</J><pb/>


text:
<br/><t>Kuhusu Kuapa</t><br/><J>“Tena mmesikia walivyoambiwa watu wa zamani kwamba, ‘Usiape kwa uongo, bali timiza kiapo kile ulichofanya kwa Bwana.’</J>


text:
<J>au kwa dunia, kwa kuwa ndipo mahali pake pa kuwekea miguu; au kwa Yerusalemu, kwa kuwa ndio mji wa Mfalme Mkuu.</J>


text:
<J>Nanyi msiape kwa vichwa vyenu, kwa kuwa hamwezi kuufanya hata unywele mmoja kuwa mweupe au mweusi.</J>


text:
<J>‘Ndiyo’ yenu iwe ‘Ndiyo,’ na ‘Hapana’ yenu iwe ‘Hapana.’ Lolote zaidi ya hili latoka kwa yule mwovu.</J><pb/>


text:
<br/><t>Kuhusu Kulipiza Kisasi</t><br/><br/><t>(Luka 6:29-30)</t><br/><J>“Mmesikia kwamba ilinenwa, ‘Jicho kwa jicho na jino kwa jino.’</J>


text:
<J>Lakini mimi nawaambia, msishindane na mtu mwovu. Lakini kama mtu akikupiga kwenye shavu la kuume, mgeuzie na la pili pia.</J>


text:
<br/><t>Upendo Kwa Adui</t><br/><br/><t>(Luka 6:27-28, 32-36)</t><br/><J>“Mmesikia kwamba ilinenwa, ‘Mpende jirani yako na umchukie adui yako.’</J>


text:
<J>ili mpate kuwa watoto wa Baba yenu aliye mbinguni. Kwa maana yeye huwaangazia jua lake watu waovu na watu wema, naye huwanyeshea mvua wenye haki na wasio haki.</J>


text:
<J>Kama mkiwapenda tu wale wanaowapenda, mtapata thawabu gani? Je, hata watoza ushuru hawafanyi hivyo?</J>


text:
<J>Nanyi kama mkiwasalimu ndugu zenu tu, je, mnafanya nini zaidi ya wengine? Je, hata watu wasiomjua Mungu, hawafanyi hivyo?</J>


text:
<br/><t>Kuwapa Wahitaji</t><br/><J>“Angalieni msitende wema wenu mbele ya watu ili wawaone. Kwa maana mkifanya hivyo, hamna thawabu kutoka kwa Baba yenu aliye mbinguni.</J><pb/>


text:
<J>“Hivyo mnapowapa wahitaji, msipige panda mbele yenu kama wafanyavyo wanafiki katika masinagogi na mitaani, ili wasifiwe na watu. Amin nawaambia wao wamekwisha kupokea thawabu yao.</J>


text:
<J>Lakini ninyi mtoapo sadaka, fanyeni kwa siri, hata mkono wako wa kushoto usijue mkono wako wa kuume unachofanya,</J>


text:
<J>ili sadaka yako iwe ni siri. Ndipo Baba yako wa mbinguni, yeye aonaye sirini atakupa thawabu kwa wazi.</J><pb/>


text:
<br/><t>Kuhusu Maombi</t><br/><br/><t>(Luka 11:2-4)</t><br/><J>“Nanyi msalipo, msiwe kama wanafiki, maana wao hupenda kusali wakiwa wamesimama katika masinagogi na kando ya barabara ili waonekane na watu. Amin nawaambia, wao wamekwisha kupata thawabu yao.</J>


text:
<J>Lakini wewe unaposali, ingia chumbani mwako, funga mlango na umwombe Baba yako aliye sirini. Naye Baba yako aonaye sirini atakupa thawabu yako.</J>


text:
<J>Nanyi mnaposali msiseme maneno kama wafanyavyo watu wasiomjua Mungu. Kwa maana wao hudhani kwamba watasikiwa kwa sababu ya wingi wa maneno yao.</J>


text:
<J>“Hivi basi, ndivyo iwapasavyo kuomba:</J><pb/><J>“ ‘Baba yetu uliye mbinguni,</J><pb/><J>Jina lako litukuzwe.</J><pb/>


text:
<J>Ufalme wako uje.</J><pb/><J>Mapenzi yako yafanyike</J><pb/><J>hapa duniani kama huko mbinguni.</J><pb/>


text:
<J>Utusamehe deni zetu,</J><pb/><J>kama sisi nasi tulivyokwisha</J><pb/><J>kuwasamehe wadeni wetu.</J><pb/>


text:
<J>Usitutie majaribuni,</J><pb/><J>bali utuokoe kutoka kwa yule mwovu</J><pb/><J>[kwa kuwa Ufalme ni wako, na nguvu,</J><pb/><J>na utukufu, hata milele. Amen].’</J><pb/>


text:
<J>Kwa kuwa kama mkiwasamehe watu wengine wanapowakosea, Baba yenu wa mbinguni atawasamehe ninyi pia.</J>


text:
<J>Lakini msipowasamehe watu wengine makosa yao, naye Baba yenu hatawasamehe ninyi makosa yenu.</J><pb/>


text:
<br/><t>Kuhusu Kufunga</t><br/><J>“Mnapofunga, msiwe wenye huzuni kama wafanyavyo wanafiki. Maana wao hukunja nyuso zao ili kuwaonyesha wengine kwamba wamefunga. Amin, amin nawaambia wao wamekwisha kupata thawabu yao kamilifu.</J>


text:
<J>ili kufunga kwenu kusionekane na watu wengine ila Baba yenu aketiye mahali pa siri; naye Baba yenu aonaye sirini atawapa thawabu yenu kwa wazi.</J><pb/>


text:
<br/><t>Akiba Ya Mbinguni</t><br/><br/><t>(Luka 12:33-34)</t><br/><J>“Msijiwekee hazina duniani, mahali ambapo nondo na kutu huharibu, nao wevi huvunja na kuiba.</J>


text:
<J>Lakini jiwekeeni hazina mbinguni, mahali ambapo nondo na kutu haviharibu, wala wevi hawavunji na kuiba.</J>


text:
<br/><t>Jicho Ni Taa Ya Mwili</t><br/><br/><t>(Luka 11:34-36)</t><br/><J>“Jicho ni taa ya mwili. Kama jicho lako ni nyofu, mwili wako wote utajaa nuru.</J>


text:
<J>Lakini kama jicho lako ni ovu, mwili wako wote utajawa na giza. Kwa hiyo basi, kama nuru iliyomo ndani yako ni giza, hilo ni giza kuu namna gani!</J><pb/>


text:
<br/><t>Mungu Na Mali</t><br/><br/><t>(Luka 16:13; 12:22-31)</t><br/><J>“Hakuna mtu awezaye kuwatumikia mabwana wawili. Kwa kuwa atamchukia huyu na kumpenda yule mwingine, au atashikamana sana na huyu na kumdharau yule mwingine. Hamwezi kumtumikia Mungu pamoja na Mali.</J><n>Mali (au Utajiri) hapa inatoka neno Mamoni kwa Kiaramu au Mamona kwa Kiyunani.</n><pb/>


text:
<br/><t>Msiwe Na Wasiwasi</t><br/><J>“Kwa hiyo nawaambia, msisumbukie maisha yenu kwamba mtakula nini au mtakunywa nini; au msumbukie miili yenu kwamba mtavaa nini. Je, maisha si zaidi ya chakula, na mwili zaidi ya mavazi?</J>


text:
<J>Waangalieni ndege wa angani; wao hawapandi wala hawavuni au kuweka ghalani, lakini Baba yenu wa mbinguni huwalisha. Je, ninyi si wa thamani zaidi kuliko hao ndege?</J>


text:
<J>Ni nani miongoni mwenu ambaye kwa kujitaabisha kwake anaweza kujiongezea hata saa moja zaidi katika maisha yake?</J><pb/>


text:
<J>“Nanyi kwa nini mnajitaabisha kwa ajili ya mavazi? Fikirini maua ya shambani yameavyo. Hayafanyi kazi wala hayafumi.</J>


text:
<J>Lakini nawaambia, hata Solomoni katika fahari yake yote hakuvikwa vizuri kama mojawapo ya hayo maua.</J>


text:
<J>Basi ikiwa Mungu huyavika hivi majani ya shambani, ambayo leo yapo na kesho yanatupwa motoni, je, hatawavika ninyi vizuri zaidi, enyi wa imani haba?</J>


text:
<J>Kwa hiyo msiwe na wasiwasi, mkisema, ‘Tutakula nini?’ au ‘Tutakunywa nini?’ au ‘Tutavaa nini?’</J>


text:
<J>Watu wasiomjua Mungu ndio wanaoshindania hayo, lakini Baba yenu wa mbinguni anafahamu kuwa mnahitaji haya yote.</J>


text:
<J>Kwa hiyo msiwe na wasiwasi kuhusu kesho, kwa sababu kesho itajitaabikia yenyewe. Yatosha kwa siku masumbufu yake.</J><pb/>


text:
<br/><t>Kuwahukumu Wengine</t><br/><br/><t>(Luka 6:37-38, 41-42)</t><br/><J>“Usihukumu ili usije ukahukumiwa.</J>


text:
<J>Kwa maana jinsi unavyowahukumu wengine, ndivyo utakavyohukumiwa, na kwa kipimo kile upimiacho, ndicho utakachopimiwa.</J><pb/>


text:
<J>“Mbona unatazama kibanzi kilicho ndani ya jicho la ndugu yako, na wala huoni boriti iliyo ndani ya jicho lako mwenyewe?</J>


text:
<J>Au unawezaje kumwambia ndugu yako, ‘Acha nitoe kibanzi kwenye jicho lako,’ wakati kuna boriti kwenye jicho lako mwenyewe?</J>


text:
<J>Ewe mnafiki, ondoa boriti ndani ya jicho lako kwanza, ndipo utaweza kuona dhahiri jinsi ya kuondoa kibanzi kilicho ndani ya jicho la ndugu yako.</J><pb/>


text:
<J>“Msiwape mbwa vitu vilivyo vitakatifu; wala msitupie nguruwe lulu zenu. Kama mkifanya hivyo, watazikanyagakanyaga na kisha watawageukia na kuwararua vipande vipande.</J><pb/>


text:
<br/><t>Omba, Tafuta, Bisha</t><br/><br/><t>(Luka 11:9-13)</t><br/><J>“Ombeni nanyi mtapewa; tafuteni nanyi mtapata; bisheni nanyi mtafunguliwa mlango.</J>


text:
<J>Kwa kuwa kila aombaye hupewa; naye kila atafutaye hupata; na kila abishaye hufunguliwa mlango.</J><pb/>


text:
<J>Ikiwa ninyi basi mlio waovu mnajua kuwapa watoto wenu vitu vizuri, si zaidi sana Baba yenu aliye mbinguni atawapa vitu vizuri wale wamwombao?</J>


text:
<J>Kwa hiyo chochote mnachotaka mtendewe na watu, ninyi nanyi watendeeni vivyo hivyo. Kwa kuwa hii ndiyo Sheria na Manabii.</J><pb/>


text:
<br/><t>Njia Nyembamba Na Njia Pana</t><br/><J>“Ingieni kupitia mlango mwembamba, kwa maana lango ni pana na njia ni pana ielekeayo upotevuni, nao ni wengi waingiao kwa kupitia lango hilo.</J>


text:
<J>Lakini mlango ni mwembamba na njia ni finyu ielekeayo kwenye uzima, nao ni wachache tu waionao.</J><pb/>


text:
<br/><t>Mti Na Tunda Lake</t><br/><br/><t>(Luka 6:43-44)</t><br/><J>“Jihadharini na manabii wa uongo, wanaowajia wakiwa wamevaa mavazi ya kondoo, lakini ndani ni mbwa mwitu wakali.</J>


text:
<J>Mtawatambua kwa matunda yao. Je, watu huchuma zabibu kwenye miiba, au tini kwenye michongoma?</J>


text:
<br/><t>Mwanafunzi Wa Kweli</t><br/><br/><t>(Luka 13:25-27)</t><br/><J>“Si kila mtu aniambiaye, ‘Bwana, Bwana,’ atakayeingia katika Ufalme wa Mbinguni, bali ni yeye afanyaye mapenzi ya Baba yangu aliye mbinguni.</J>


text:
<J>Wengi wataniambia siku ile, ‘Bwana, Bwana, hatukutoa unabii kwa jina lako, na kwa jina lako kutoa pepo wachafu na kufanya miujiza mingi?’</J>


text:
<br/><t>Msikiaji Na Mtendaji</t><br/><br/><t>(Luka 6:47-49)</t><br/><J>“Kwa hiyo kila mtu ayasikiaye haya maneno yangu na kuyatenda, ni kama mtu mwenye busara aliyejenga nyumba yake kwenye mwamba.</J>


text:
<J>Mvua ikanyesha, mafuriko yakaja, na upepo ukavuma ukaipiga hiyo nyumba. Lakini haikuanguka; kwa sababu msingi wake ulikuwa kwenye mwamba.</J>


text:
<J>Naye kila anayesikia haya maneno yangu wala asiyatende, ni kama mtu mjinga aliyejenga nyumba yake kwenye mchanga.</J>


text:
<J>Mvua ikanyesha, mafuriko yakaja, nao upepo ukavuma ukaipiga hiyo nyumba, nayo ikaanguka kwa kishindo kikubwa.”</J><pb/>


text:
<br/><t>Yesu Amtakasa Mwenye Ukoma</t><br/><br/><t>(Marko 1:40-45; Luka 5:12-16)</t><br/>Yesu aliposhuka kutoka mlimani, makutano makubwa ya watu yakamfuata.


text:
Mtu mmoja mwenye ukoma akaja na kupiga magoti mbele yake, akasema, “Bwana, kama ukitaka, unaweza kunitakasa.”<pb/>


text:
Yesu akanyoosha mkono wake akamgusa yule mtu, akamwambia, <J>“Nataka. Takasika!”</J> Mara yule mtu akatakasika ukoma wake.


text:
Kisha Yesu akamwambia, <J>“Hakikisha humwambii mtu yeyote. Lakini nenda ukajionyeshe kwa kuhani, na utoe sadaka aliyoamuru Mose, ili kuwa ushuhuda kwao.”</J><pb/>


text:
<br/><t>Yesu Amponya Mtumishi Wa Jemadari</t><br/><br/><t>(Luka 7:1-10)</t><br/>Yesu alipoingia Kapernaumu, jemadari mmoja alimjia, kumwomba msaada,


text:
akisema, “Bwana, mtumishi wangu amelala nyumbani na amepooza, tena ana maumivu makali ya kutisha.”<pb/>


text:
Lakini yule jemadari akamwambia, “Bwana, mimi sistahili wewe kuingia chini ya dari yangu. Lakini sema neno tu, naye mtumishi wangu atapona.


text:
Kwa kuwa mimi mwenyewe ni mtu niliyewekwa chini ya mamlaka, nikiwa na askari chini yangu. Nikimwambia huyu, ‘Nenda,’ yeye huenda; na mwingine nikimwambia, ‘Njoo,’ yeye huja. Nikimwambia mtumishi wangu, ‘Fanya hivi,’ yeye hufanya.”<pb/>


text:
Yesu aliposikia maneno haya, alishangaa, akawaambia wale waliomfuata, <J>“Amin, nawaambia, hata katika Israeli sijapata kuona yeyote mwenye imani kubwa namna hii.</J>


text:
<J>Ninawaambia kwamba wengi watatoka mashariki na magharibi, nao wataketi karamuni pamoja na Abrahamu, Isaki na Yakobo katika Ufalme wa Mbinguni.</J>


text:
<J>Lakini warithi wa Ufalme watatupwa katika giza la nje, ambako kutakuwako kilio na kusaga meno.”</J><pb/>


text:
Kisha Yesu akamwambia yule jemadari, <J>“Nenda na iwe kwako sawasawa na imani yako.”</J> Naye yule mtumishi akapona saa ile ile.<pb/>


text:
<br/><t>Yesu Aponya Wengi</t><br/><br/><t>(Marko 1:29-34; Luka 4:38-41)</t><br/>Yesu alipoingia nyumbani kwa Petro, alimkuta mama mkwe wa Petro amelala kitandani, akiwa ana homa.


text:
Jioni ile, wakamletea watu wengi waliopagawa na pepo wachafu, naye akawatoa wale pepo wachafu kwa neno lake, na kuwaponya wagonjwa wote.


text:
Haya yalifanyika ili litimie lile lililonenwa kwa kinywa cha nabii Isaya kwamba:<pb/>“Mwenyewe alitwaa udhaifu wetu<pb/>na alichukua magonjwa yetu.”<pb/>


text:
<br/><t>Gharama Ya Kumfuata Yesu</t><br/><br/><t>(Luka 9:57-62)</t><br/>Yesu alipoona makutano mengi wamemzunguka, aliwaamuru wanafunzi wake wavuke mpaka ngʼambo ya ziwa.


text:
Kisha mwalimu mmoja wa sheria akamjia Yesu na kumwambia, “Mwalimu, nitakufuata kokote uendako.”<pb/>


text:
Naye Yesu akamjibu, <J>“Mbweha wana mapango, nao ndege wa angani wana viota, lakini Mwana wa Adamu hana mahali pa kulaza kichwa chake.”</J><pb/>


text:
<br/><t>Yesu Atuliza Dhoruba</t><br/><br/><t>(Marko 4:35-41; Luka 8:22-25)</t><br/>Naye alipoingia kwenye mashua, wanafunzi wake wakamfuata.


text:
Ghafula, kukainuka dhoruba kali baharini hata mashua ikaanza kufunikwa na mawimbi, lakini Yesu alikuwa amelala usingizi.


text:
Naye Yesu akawaambia, <J>“Kwa nini mnaogopa, enyi wa imani haba?”</J> Kisha akaamka na kukemea dhoruba na mawimbi, nako kukawa shwari kabisa.<pb/>


text:
<br/><t>Wawili Wenye Pepo Waponywa</t><br/><br/><t>(Marko 5:1-20; Luka 8:26-39)</t><br/>Walipofika ngʼambo katika nchi ya Wagerasi, watu wawili waliopagawa na pepo wachafu walitoka makaburini nao wakakutana naye. Watu hawa walikuwa wakali mno kiasi kwamba hakuna mtu aliyeweza kupita njia ile.


text:
Wakapiga kelele, “Una nini nasi, Mwana wa Mungu? Umekuja hapa kututesa kabla ya wakati ulioamriwa?”<pb/>


text:
Wale pepo wachafu wakamsihi Yesu, “Ukitutoa humu, turuhusu twende kwenye lile kundi la nguruwe.”<pb/>


text:
Akawaambia, <J>“Nendeni!”</J> Hivyo wakatoka na kuwaingia wale nguruwe, nalo kundi lote likateremka gengeni kwa kasi, likaingia katika ziwa na kufa ndani ya maji.


text:
Wale watu waliokuwa wakiwachunga hao nguruwe wakakimbia wakaingia mjini, wakaeleza yote kuhusu yale yaliyowatokea wale waliokuwa wamepagawa na pepo wachafu.


text:
Kisha watu wote wa mji huo wakatoka kwenda kukutana na Yesu. Nao walipomwona wakamsihi aondoke kwenye nchi yao.<pb/>


text:
<br/><t>Yesu Amponya Mtu Aliyepooza</t><br/><br/><t>(Marko 2:1-12; Luka 5:17-26)</t><br/>Yesu akaingia kwenye chombo, akavuka na kufika katika mji wa kwao.


text:
Wakati huo huo wakamletea mtu aliyepooza, akiwa amelazwa kwenye mkeka. Yesu alipoiona imani yao, alimwambia yule mtu aliyepooza, <J>“Mwanangu, jipe moyo mkuu. Dhambi zako zimesamehewa.”</J><pb/>


text:
Kwa ajili ya jambo hili, baadhi ya walimu wa sheria wakasema mioyoni mwao, “Huyu mtu anakufuru!”<pb/>


text:
<J>Je, ni lipi lililo rahisi zaidi: kusema, ‘Umesamehewa dhambi zako,’ au kusema, ‘Inuka, uende’?</J>


text:
<J>Lakini, ili mpate kujua kwamba Mwana wa Adamu anayo mamlaka duniani kusamehe dhambi…”</J> Ndipo akamwambia yule aliyepooza, <J>“Inuka, chukua mkeka wako, uende nyumbani kwako.”</J>


text:
Makutano walipoyaona haya, wakajawa na hofu ya Mungu, wakamtukuza Mungu ambaye alikuwa ametoa mamlaka kama haya kwa wanadamu.<pb/>


text:
<br/><t>Kuitwa Kwa Mathayo</t><br/><br/><t>(Marko 2:13-17; Luka 5:27-32)</t><br/>Yesu alipokuwa akienda kutoka huko, alimwona mtu mmoja jina lake Mathayo akiwa ameketi forodhani mahali pa kutoza ushuru. Yesu akamwambia, <J>“Nifuate.”</J> Mathayo akaondoka, akamfuata.<pb/>


text:
Yesu alipokuwa akila chakula ndani ya nyumba ya Mathayo, watoza ushuru wengi na “wenye dhambi” wakaja kula pamoja naye na wanafunzi wake.


text:
Mafarisayo walipoona mambo haya, wakawauliza wanafunzi wake, “Kwa nini Mwalimu wenu anakula pamoja na watoza ushuru na ‘wenye dhambi’?”<pb/>


text:
Lakini Yesu aliposikia hayo, akawaambia, <J>“Watu wenye afya hawahitaji tabibu, lakini wale walio wagonjwa ndio wanaohitaji tabibu.</J>


text:
<J>Nendeni mkajifunze maana ya maneno haya: ‘Nataka rehema, wala si dhabihu.’ Kwa maana sikuja kuwaita wenye haki, bali wenye dhambi.”</J><pb/>


text:
<br/><t>Yesu Aulizwa Kuhusu Kufunga</t><br/><br/><t>(Marko 2:18-22; Luka 5:33-39)</t><br/>Wanafunzi wa Yohana Mbatizaji wakaja na kumuuliza Yesu, “Imekuwaje kwamba sisi na Mafarisayo tunafunga, lakini wanafunzi wako hawafungi?”<pb/>


text:
Yesu akawajibu, <J>“Wageni wa bwana arusi wawezaje kuomboleza wakati angali pamoja nao? Wakati utafika ambapo bwana arusi ataondolewa kwao. Hapo ndipo watakapofunga.</J><pb/>


text:
<J>“Hakuna mtu anayeshonea kiraka kipya kwenye nguo iliyochakaa, kwa maana kile kiraka kitachanika kutoka kwenye hiyo nguo, nayo hiyo nguo itachanika zaidi.</J>


text:
<J>Wala watu hawaweki divai mpya kwenye viriba vikuukuu. Kama wakifanya hivyo, viriba vitapasuka nayo divai itamwagika, navyo viriba vitaharibika. Lakini divai mpya huwekwa kwenye viriba vipya, na hivyo divai na viriba huwa salama.”</J><pb/>


text:
<br/><t>Mwanamke Aponywa</t><br/><br/><t>(Marko 5:21-43; Luka 8:40-56)</t><br/>Yesu alipokuwa akiwaambia mambo haya, mara akaingia kiongozi wa sinagogi akapiga magoti mbele yake, akamwambia, “Binti yangu amekufa sasa hivi. Lakini njoo uweke mkono wako juu yake, naye atakuwa hai.”


text:
Wakati huo huo, mwanamke mmoja, ambaye alikuwa na ugonjwa wa kutokwa damu kwa muda wa miaka kumi na miwili, akaja nyuma ya Yesu, akagusa upindo wa vazi lake,


text:
Yesu akageuka, naye alipomwona akamwambia, <J>“Binti, jipe moyo mkuu, imani yako imekuponya.”</J> Naye yule mwanamke akapona kuanzia saa ile ile.<pb/>


text:
<br/><t>Yesu Amfufua Binti Wa Kiongozi Wa Sinagogi</t><br/>Yesu alipofika nyumbani kwa yule kiongozi wa sinagogi na kuwaona waombolezaji wakipiga filimbi za maombolezo na watu wengi wakipiga kelele,


text:
Lakini watu walipokwisha kutolewa nje, akaingia mle ndani na kumshika yule binti mkono, naye akaamka.


text:
<br/><t>Yesu Awaponya Vipofu</t><br/>Yesu alipokuwa akiondoka mahali pale, vipofu wawili wakamfuata wakipiga kelele kwa nguvu na kusema, “Mwana wa Daudi, tuhurumie!”<pb/>


text:
Alipoingia mle nyumbani wale vipofu wakamjia. Naye Yesu akawauliza, <J>“Mnaamini kwamba ninaweza kufanya jambo hili?”</J><pb/>Wakamjibu, “Ndiyo, Bwana.”<pb/>


text:
Macho yao yakafunguka. Yesu akawaonya vikali, akisema, <J>“Angalieni mtu yeyote asijue kuhusu jambo hili.”</J>


text:
<br/><t>Yesu Amponya Mtu Bubu</t><br/>Walipokuwa wanatoka, mtu mmoja aliyekuwa amepagawa na pepo mchafu na ambaye hakuweza kuongea aliletwa kwa Yesu.


text:
Yule pepo mchafu alipotolewa, yule mtu aliyekuwa bubu akaongea. Ule umati wa watu ukastaajabu na kusema, “Jambo kama hili kamwe halijapata kuonekana katika Israeli.”<pb/>


text:
<br/><t>Watendakazi Ni Wachache</t><br/>Yesu akazunguka katika miji yote na vijiji vyote, akifundisha katika masinagogi yao, akihubiri habari njema za Ufalme, na akiponya kila ugonjwa na kila aina ya maradhi.


text:
Alipoona makutano, aliwahurumia kwa sababu walikuwa wanasumbuka bila msaada, kama kondoo wasiokuwa na mchungaji.


text:
<J>Kwa hiyo mwombeni Bwana wa mavuno, ili apeleke watendakazi katika shamba lake la mavuno.”</J><pb/>


text:
<br/><t>Yesu Awatuma Wale Kumi Na Wawili</t><br/><br/><t>(Marko 3:13-19; 6:7-13; Luka 6:12-16; 9:1-6)</t><br/>Ndipo Yesu akawaita wanafunzi wake kumi na wawili, naye akawapa mamlaka juu ya pepo wachafu, ili waweze kuwatoa na kuponya kila ugonjwa na maradhi ya kila aina.<pb/>


text:
Haya ndiyo majina ya hao mitume kumi na wawili: wa kwanza, Simoni aitwaye Petro, na Andrea nduguye; Yakobo mwana wa Zebedayo, na Yohana nduguye;


text:
Hawa kumi na wawili, Yesu aliwatuma akawaagiza: <J>“Msiende miongoni mwa watu wa Mataifa, wala msiingie mji wowote wa Wasamaria.</J>


text:
<J>Ponyeni wagonjwa, fufueni wafu, takaseni wenye ukoma, toeni pepo wachafu. Mmepata bure, toeni bure.</J>


text:
<J>Msichukue mkoba wa safari, wala kanzu mbili, wala jozi ya pili ya viatu, wala fimbo, kwa maana mtendakazi anastahili posho yake.</J><pb/>


text:
<J>“Mji wowote au kijiji chochote mtakapoingia, tafuteni humo mtu anayestahili, nanyi kaeni kwake mpaka mtakapoondoka.</J>


text:
<J>Kama nyumba hiyo inastahili, amani yenu na iwe juu yake. La sivyo, amani yenu na iwarudie ninyi.</J>


text:
<J>Kama mtu yeyote hatawakaribisha ninyi, wala kusikiliza maneno yenu, kungʼuteni mavumbi kutoka kwenye miguu yenu mtakapokuwa mnatoka kwenye nyumba hiyo au mji huo.</J>


text:
<J>Amin, nawaambia, itakuwa rahisi zaidi kwa miji ya Sodoma na Gomora kustahimili katika hukumu kuliko mji huo.</J><pb/>


text:
<br/><t>Mateso Yanayokuja</t><br/><br/><t>(Marko 13:9-13; Luka 21:12-17)</t><br/><J>“Tazama, ninawatuma kama kondoo katikati ya mbwa mwitu. Kwa hiyo mwe werevu kama nyoka na wapole kama hua.</J><pb/>


text:
<J>“Jihadharini na wanadamu; kwa maana watawapeleka katika mabaraza yao na kuwapiga kwenye masinagogi yao.</J>


text:
<J>Nanyi mtaburutwa mbele ya watawala na wafalme kwa ajili yangu, ili kuwa ushuhuda kwao na kwa watu wa Mataifa.</J>


text:
<J>Lakini watakapowapeleka humo, msisumbuke kufikiria mtakalosema, kwa maana mtapewa la kusema wakati huo.</J>


text:
<J>Kwa sababu si ninyi mtakaokuwa mkinena, bali ni Roho wa Baba yenu atakayekuwa akinena kupitia kwenu.</J><pb/>


text:
<J>“Ndugu atamsaliti ndugu yake ili auawe, naye baba atamsaliti mtoto wake. Watoto nao wataasi dhidi ya wazazi wao na kusababisha wauawe.</J>


text:
<J>Watu wote watawachukia kwa ajili ya Jina langu. Lakini yule atakayevumilia hadi mwisho ataokolewa.</J>


text:
<J>Wakiwatesa katika mji mmoja, kimbilieni mji mwingine. Amin, amin nawaambia, hamtamaliza miji yote ya Israeli kabla Mwana wa Adamu kuja.</J><pb/>


text:
<J>Yatosha mwanafunzi kuwa kama mwalimu wake, na mtumishi kuwa kama bwana wake. Ikiwa mkuu wa nyumba ameitwa Beelzebuli,</J><n>Beelzebuli kwa Kiyunani ni Beelzebubu, yaani mkuu wa pepo wachafu.</n> <J>je, si watawaita zaidi wale wa nyumbani mwake!</J><pb/>


text:
<br/><t>Anayestahili Kuogopwa</t><br/><br/><t>(Luka 12:2-9)</t><br/><J>“Kwa hiyo msiwaogope hao, kwa maana hakuna kilichofichika ambacho hakitafunuliwa, wala hakuna siri ambayo haitajulikana.</J>


text:
<J>Ninalowaambia gizani, ninyi lisemeni mchana peupe. Na lile mnalosikia likinongʼonwa masikioni mwenu, lihubirini juu ya nyumba.</J>


text:
<J>Msiwaogope wale wauao mwili lakini hawawezi kuua roho. Afadhali mwogopeni yeye awezaye kuiangamiza roho na mwili katika jehanamu.</J><n>Jehanamu kwa Kiyunani ni Gehena, maana yake ni Kuzimu, yaani motoni.</n>


text:
<J>Je, shomoro wawili hawauzwi kwa senti moja tu? Lakini hakuna hata mmoja wao atakayeanguka chini pasipo Baba yenu kujua.</J>


text:
<J>“Kila mtu atakayenikiri mbele ya watu, mimi nami nitamkiri yeye mbele za Baba yangu aliye mbinguni.</J>


text:
<J>Lakini yeyote atakayenikana mimi mbele ya watu, mimi nami nitamkana mbele za Baba yangu aliye mbinguni.”</J><pb/>


text:
<br/><t>Sikuleta Amani, Bali Upanga</t><br/><br/><t>(Luka 12:51-53; 14:26-27)</t><br/><J>“Msidhani kwamba nimekuja kuleta amani duniani. Sikuja kuleta amani bali upanga.</J>


text:
<J>Kwa maana nimekuja kumfitini</J><pb/><J>“ ‘mtu na babaye,</J><pb/><J>binti na mamaye,</J><pb/><J>mkwe na mama mkwe wake;</J><pb/>


text:
<J>“Yeyote ampendaye baba yake au mama yake kuliko anavyonipenda mimi, hastahili kuwa wangu. Yeyote ampendaye mwanawe au binti yake kuliko anavyonipenda mimi, hastahili kuwa wangu.</J>


text:
<J>Kwa maana yeyote anayetaka kuyaokoa maisha yake atayapoteza, lakini yeyote atakayeyapoteza maisha yake kwa ajili yangu atayapata.</J><pb/>


text:
<br/><t>Watakaopokea Thawabu</t><br/><br/><t>(Marko 9:41)</t><br/><J>“Mtu yeyote atakayewapokea ninyi atakuwa amenipokea mimi, na yeyote atakayenipokea mimi atakuwa amempokea yeye aliyenituma.</J>


text:
<J>Mtu yeyote anayempokea nabii kwa kuwa ni nabii atapokea thawabu ya nabii, naye mtu anayempokea mwenye haki kwa kuwa ni mwenye haki atapokea thawabu ya mwenye haki.</J>


text:
<J>Kama yeyote akimpa hata kikombe cha maji baridi mmoja wa hawa wadogo kwa kuwa ni mwanafunzi wangu, amin, nawaambia, hataikosa thawabu yake.”</J><pb/>


text:
<br/><t>Yesu Na Yohana Mbatizaji</t><br/><br/><t>(Luka 7:18-35)</t><br/>Baada ya Yesu kumaliza kutoa maagizo kwa wanafunzi wake kumi na wawili, aliondoka hapo akaenda kufundisha na kuhubiri katika miji yao.<pb/>


text:
Yohana aliposikia akiwa gerezani mambo ambayo Kristo<n><i>Kristo </i> maana yake ni <i>Masiya, </i> yaani <i>Aliyetiwa mafuta.</i></n> alikuwa akiyafanya, aliwatuma wanafunzi wake


text:
<J>Vipofu wanapata kuona, viwete wanatembea, wenye ukoma wanatakaswa, viziwi wanasikia, wafu wanafufuliwa, na maskini wanahubiriwa habari njema.</J>


text:
Wale wanafunzi wa Yohana walipokuwa wanaondoka, Yesu akaanza kusema na makutano kuhusu Yohana Mbatizaji. Akawauliza, <J>“Mlipokwenda kule nyikani, mlikwenda kuona nini? Je, ni unyasi ukipeperushwa na upepo?</J>


text:
<J>Kama sivyo, mlikwenda kuona nini basi? Mtu aliyevaa mavazi ya kifahari? La hasha, watu wanaovaa mavazi ya kifahari wako katika majumba ya wafalme.</J>


text:
<J>Huyu ndiye ambaye habari zake zimeandikwa:</J><pb/><J>“ ‘Tazama nitamtuma mjumbe wangu mbele yako,</J><pb/><J>atakayetengeneza njia mbele yako.’</J><pb/>


text:
<J>Amin, nawaambia, miongoni mwa wale waliozaliwa na wanawake, hajatokea mtu aliye mkuu kuliko Yohana Mbatizaji. Lakini aliye mdogo kabisa katika Ufalme wa Mbinguni ni mkuu kuliko Yohana.</J>


text:
<J>Tangu siku za Yohana Mbatizaji hadi sasa, Ufalme wa Mbinguni hupatikana kwa nguvu, nao wenye nguvu wanauteka.</J>


text:
<J>Ikiwa mko tayari kukubali hilo, yeye ndiye yule Eliya ambaye manabii walikuwa wamesema angekuja.</J>


text:
<J>“Lakini kizazi hiki nikifananishe na nini? Kinafanana na watoto waliokaa sokoni wakiwaita wenzao na kuwaambia,</J><pb/>


text:
<J>“ ‘Tuliwapigia filimbi,</J><pb/><J>lakini hamkucheza;</J><pb/><J>tuliwaimbia nyimbo za maombolezo,</J><pb/><J>lakini hamkuomboleza.’</J><pb/>


text:
<J>Kwa maana Yohana Mbatizaji alikuja, alikuwa hali wala hanywi, nao wanasema, ‘Yeye ana pepo mchafu.’</J>


text:
<J>Mwana wa Adamu alikuja akila na kunywa, nao wanasema, ‘Tazameni huyu mlafi na mlevi, rafiki wa watoza ushuru na “wenye dhambi.” ’ Lakini hekima huthibitishwa kuwa kweli kwa matendo yake.”</J><pb/>


text:
<br/><t>Onyo Kwa Miji Isiyotubu</t><br/><br/><t>(Luka 10:13-15)</t><br/>Ndipo Yesu akaanza kushutumu miji ambamo alifanya miujiza yake mingi kuliko kwingine, kwa maana watu wake hawakutubu.


text:
<J>“Ole wako, Korazini! Ole wako Bethsaida! Kwa maana kama miujiza iliyofanyika kwenu, ingefanyika Tiro na Sidoni, miji hiyo ingekuwa imetubu zamani kwa kuvaa magunia na kujipaka majivu.</J>


text:
<J>Lakini nawaambia, itakuwa rahisi zaidi kwa Tiro na Sidoni kustahimili katika siku ya hukumu, kuliko ninyi.</J>


text:
<J>Nawe Kapernaumu, je, utainuliwa hadi mbinguni? La hasha, utashushwa mpaka kuzimu.</J><n><i>Kuzimu </i> ni <i>Mahali pa wafu.</i></n> <J>Miujiza iliyofanyika kwako ingefanyika huko Sodoma, mji huo ungalikuwepo hadi leo.</J>


text:
<J>Lakini nakuambia kwamba, itakuwa rahisi zaidi kwa Sodoma kustahimili katika siku ya hukumu kuliko wewe.”</J><pb/>


text:
<br/><t>Hakuna Amjuaye Baba Ila Mwana</t><br/><br/><t>(Luka 10:21-22)</t><br/>Wakati huo Yesu alisema, <J>“Nakuhimidi Baba, Bwana wa mbingu na nchi, kwa kuwa umewaficha mambo haya wenye hekima na wenye elimu, nawe ukawafunulia watoto wadogo.</J>


text:
<J>“Nimekabidhiwa vitu vyote na Baba yangu: Hakuna mtu amjuaye Mwana ila Baba, wala hakuna amjuaye Baba ila Mwana na yeyote ambaye Mwana anapenda kumfunulia.</J><pb/>


text:
<br/><t>Yesu Awaita Waliolemewa Na Mizigo</t><br/><J>“Njooni kwangu, ninyi nyote mnaotaabika na kulemewa na mizigo, nami nitawapumzisha.</J>


text:
<J>Jifungeni nira yangu, mjifunze kutoka kwangu, kwa maana mimi ni mpole na mnyenyekevu wa moyo, nanyi mtapata raha nafsini mwenu.</J>


text:
<br/><t>Bwana Wa Sabato</t><br/><br/><t>(Marko 2:23-28; Luka 6:1-5)</t><br/>Wakati huo Yesu alipitia kwenye mashamba ya nafaka siku ya Sabato. Wanafunzi wake walikuwa na njaa, nao wakaanza kuvunja masuke ya nafaka na kuyala.


text:
Lakini Mafarisayo walipoona jambo hili, wakamwambia, “Tazama! Wanafunzi wako wanafanya jambo lisilo halali kufanywa siku ya Sabato.”<pb/>


text:
<J>Aliingia katika nyumba ya Mungu, akala mikate iliyowekwa wakfu, yeye na wenzake, jambo ambalo halikuwa halali kwao kufanya, isipokuwa makuhani peke yao.</J>


text:
<J>Au hamjasoma katika Sheria kwamba siku ya Sabato makuhani huvunja sheria ya Sabato Hekaluni lakini hawahesabiwi kuwa na hatia?</J>


text:
<J>Kama mngekuwa mmejua maana ya maneno haya, ‘Nataka rehema, wala si dhabihu,’ msingewalaumu watu wasio na hatia,</J>


text:
<br/><t>Yesu Anamponya Mtu Aliyepooza Mkono</t><br/><br/><t>(Marko 3:1-6; Luka 6:6-11)</t><br/>Yesu akaondoka mahali hapo, akaingia ndani ya sinagogi lao,


text:
na huko alikuwepo mtu aliyepooza mkono. Wakitafuta sababu ya kumshtaki Yesu, wakamuuliza, “Je, ni halali kuponya siku ya Sabato?”<pb/>


text:
Yesu akawaambia, <J>“Ni nani miongoni mwenu, mwenye kondoo wake ambaye huyo kondoo akitumbukia shimoni siku ya Sabato hatamtoa?</J>


text:
Ndipo akamwambia yule mtu, <J>“Nyoosha mkono wako.”</J> Akaunyoosha, nao ukaponywa ukawa mzima kama ule mwingine.


text:
<br/><t>Mtumishi Aliyechaguliwa Na Mungu</t><br/>Lakini Yesu alipoyatambua mawazo yao, akaondoka mahali hapo. Watu wengi wakamfuata, naye akawaponya wagonjwa wao wote,


text:
“Tazama mtumishi wangu niliyemchagua,<pb/>mpendwa wangu, ninayependezwa naye.<pb/>Nitaweka Roho wangu juu yake,<pb/>naye atatangaza haki kwa mataifa.<pb/>


text:
Mwanzi uliopondeka hatauvunja,<pb/>na utambi unaofuka moshi hatauzima,<pb/>mpaka atakapoifanya haki ishinde.<pb/>


text:
<br/><t>Yesu Na Beelzebuli</t><br/><br/><t>(Marko 3:20-30; Luka 11:14-23)</t><br/>Kisha wakamletea mtu aliyekuwa amepagawa na pepo mchafu, na alikuwa kipofu na bubu. Yesu akamponya, hata akaweza kusema na kuona.


text:
Lakini Mafarisayo waliposikia jambo hili wakasema, “Mtu huyu anatoa pepo wachafu kwa uwezo wa Beelzebuli,<n>Beelzebuli au Beelzebubu; pia 12:27.</n> mkuu wa pepo wachafu.”<pb/>


text:
Yesu alijua walichokuwa wakiwaza, hivyo akawaambia, <J>“Kila ufalme ukigawanyika dhidi yake wenyewe huangamia. Hali kadhalika kila mji au watu wa nyumba moja waliogawanyika dhidi yao wenyewe hawawezi kusimama.</J>


text:
<J>Kama Shetani akimtoa Shetani, atakuwa amegawanyika yeye mwenyewe. Basi ufalme wake utawezaje kusimama?</J>


text:
<J>Nami kama natoa pepo wachafu kwa nguvu za Beelzebuli, watu wenu je, wao hutoa pepo wachafu kwa uwezo wa nani? Hivyo basi, wao ndio watakaowahukumu.</J>


text:
<J>Lakini kama mimi ninatoa pepo wachafu kwa Roho wa Mungu, basi Ufalme wa Mungu umekuja juu yenu.</J><pb/>


text:
<J>“Au tena, mtu awezaje kuingia katika nyumba ya mtu mwenye nguvu na kuteka nyara mali zake asipomfunga kwanza yule mwenye nguvu? Akishamfunga, ndipo hakika anaweza kuteka nyara mali zake.</J><pb/>


text:
<J>Kwa hiyo nawaambia, kila dhambi na kufuru watu watasamehewa, lakini mtu atakayemkufuru Roho Mtakatifu hatasamehewa.</J>


text:
<J>Mtu yeyote atakayesema neno dhidi ya Mwana wa Adamu atasamehewa, lakini yeyote anenaye neno dhidi ya Roho Mtakatifu hatasamehewa, iwe katika ulimwengu huu au katika ulimwengu ujao.</J><pb/>


text:
<br/><t>Mti Na Matunda Yake</t><br/><br/><t>(Luka 6:43-45)</t><br/><J>“Ufanye mti kuwa mzuri, nayo matunda yake yatakuwa mazuri. Au ufanye mti kuwa mbaya, na matunda yake yatakuwa mabaya. Kwa maana mti hutambulika kwa matunda yake.</J>


text:
<J>Enyi uzao wa nyoka! Mnawezaje kunena mambo mema, wakati ninyi ni waovu? Kwa maana kinywa cha mtu huyanena yale yaliyoujaza moyo wake.</J>


text:
<J>Mtu mwema hutoa yaliyo mema kutoka hazina ya mambo mema yaliyohifadhiwa ndani yake, naye mtu mwovu hutoa yaliyo maovu kutoka hazina ya mambo maovu yaliyohifadhiwa ndani yake.</J>


text:
<J>Lakini nawaambia, katika siku ya hukumu watu watatoa hesabu kuhusu kila neno lisilo maana walilonena.</J>


text:
<br/><t>Ishara Ya Yona</t><br/><br/><t>(Marko 8:11-12; Luka 11:29-32)</t><br/>Kisha baadhi ya Mafarisayo na walimu wa sheria wakamwambia, “Mwalimu, tunataka kuona ishara kutoka kwako.”<pb/>


text:
Lakini yeye akawajibu, <J>“Kizazi kiovu na cha uzinzi kinaomba ishara! Lakini hakitapewa ishara yoyote isipokuwa ile ishara ya nabii Yona.</J>


text:
<J>Kwa maana kama vile Yona alivyokuwa ndani ya tumbo la nyangumi</J><n>Nyangumi ni samaki mkubwa sana.</n> <J>kwa siku tatu, usiku na mchana, vivyo hivyo Mwana wa Adamu atakuwa katika moyo wa nchi siku tatu, usiku na mchana.</J>


text:
<J>Siku ya hukumu watu wa Ninawi watasimama pamoja na kizazi hiki na kukihukumu; kwa maana wao walitubu waliposikia mahubiri ya Yona. Na tazama, hapa yupo yeye aliye mkuu kuliko Yona.</J>


text:
<J>Malkia wa Kusini atasimama wakati wa hukumu na kukihukumu kizazi hiki. Kwa kuwa yeye alikuja kutoka miisho ya dunia ili kuisikiliza hekima ya Solomoni. Na hapa yupo aliye mkuu kuliko Solomoni.”</J><pb/>


text:
<br/><t>Mafundisho Kuhusu Pepo Mchafu</t><br/><br/><t>(Luka 11:24-26)</t><br/><J>“Pepo mchafu amtokapo mtu, hutangatanga katika sehemu zisizo na maji akitafuta mahali pa kupumzika, lakini hapati.</J>


text:
<J>Ndipo husema, ‘Nitarudi kwenye nyumba yangu nilikotoka.’ Naye arudipo huikuta ile nyumba ikiwa tupu, imefagiliwa na kupangwa vizuri.</J>


text:
<J>Kisha huenda na kuwaleta pepo wachafu wengine saba wabaya kuliko yeye mwenyewe, nao huingia na kukaa humo. Nayo hali ya mwisho ya yule mtu huwa ni mbaya kuliko ile ya kwanza. Ndivyo itakavyokuwa kwa kizazi hiki kiovu.”</J><pb/>


text:
<br/><t>Mama Na Ndugu Zake Yesu</t><br/><br/><t>(Marko 3:31-35; Luka 8:19-21)</t><br/>Wakati alikuwa angali anazungumza na makutano, mama yake na ndugu zake wakasimama nje wakitaka kuongea naye.


text:
Ndipo mtu mmoja akamwambia, “Tazama, mama yako na ndugu zako wamesimama nje, wanataka kuongea na wewe.”<pb/>


text:
<J>Kwa maana yeyote afanyaye mapenzi ya Baba yangu wa mbinguni, huyo ndiye ndugu yangu, na dada yangu na mama yangu.”</J><pb/>


text:
<br/><t>Mfano Wa Mpanzi</t><br/><br/><t>(Marko 4:1-9; Luka 8:4-8)</t><br/>Siku iyo hiyo Yesu akatoka nje ya nyumba, akaketi kando ya bahari.


text:
Umati mkubwa mno wa watu ukakusanyika kumzunguka, hata ikabidi aingie katika chombo na kuketi humo, nao watu wote wakawa wamesimama ukingoni mwa bahari.


text:
<J>Nyingine zilianguka kwenye ardhi yenye mwamba isiyo na udongo wa kutosha. Zikaota haraka, kwa kuwa udongo ulikuwa haba.</J>


text:
<J>Mbegu nyingine zilianguka kwenye udongo mzuri ambapo zilitoa mazao, nyingine mara mia moja, nyingine mara sitini, na nyingine mara thelathini.</J>


text:
<br/><t>Sababu Ya Kufundisha Kwa Mifano</t><br/><br/><t>(Marko 4:10-12; Luka 8:9-10)</t><br/>Wanafunzi wake wakamwendea, wakamuuliza, “Kwa nini unasema na watu kwa mifano?”<pb/>


text:
<J>Kwa maana yule aliye na kitu atapewa zaidi, naye atakuwa navyo tele. Lakini yule asiye na kitu, hata kile alicho nacho atanyangʼanywa.</J>


text:
<J>Hii ndiyo sababu nasema nao kwa mifano:</J><pb/><J>“Ingawa wanatazama, hawaoni;</J><pb/><J>wanasikiliza, lakini hawasikii, wala hawaelewi.</J><pb/>


text:
<J>Kwao unatimia ule unabii wa Isaya aliposema:</J><pb/><J>“ ‘Hakika mtasikiliza lakini hamtaelewa;</J><pb/><J>na pia mtatazama lakini hamtaona.</J><pb/>


text:
<J>Kwa kuwa mioyo ya watu hawa imekuwa migumu;</J><pb/><J>hawasikii kwa masikio yao,</J><pb/><J>na wamefumba macho yao.</J><pb/><J>Wasije wakaona kwa macho yao,</J><pb/><J>na wakasikiliza kwa masikio yao,</J><pb/><J>wakaelewa kwa mioyo yao,</J><pb/><J>na kugeuka nami nikawaponya.’</J><pb/>


text:
<J>Amin, nawaambia, manabii wengi na wenye haki walitamani kuona yale mnayoyaona lakini hawakuyaona, na walitamani kusikia yale mnayoyasikia lakini hawakuyasikia.</J><pb/>


text:
<br/><t>Maelezo Ya Mfano Wa Mbegu</t><br/><br/><t>(Marko 4:13-20; Luka 8:11-15)</t><br/><J>“Sikilizeni basi maana ya ule mfano wa mpanzi:</J>


text:
<J>Mtu yeyote anaposikia neno la Ufalme naye asilielewe, yule mwovu huja na kunyakua kile kilichopandwa moyoni mwake. Hii ndiyo ile mbegu iliyopandwa kando ya njia.</J>


text:
<J>Ile mbegu iliyopandwa kwenye sehemu yenye mawe ni mtu yule ambaye hulisikia neno na mara hulipokea kwa furaha.</J>


text:
<J>Lakini kwa kuwa hana mizizi yenye kina ndani yake, lile neno hudumu kwa muda mfupi tu. Kisha dhiki au mateso yanapoinuka kwa ajili ya lile neno, yeye mara huchukizwa.</J>


text:
<J>Ile mbegu iliyopandwa katika miiba ni yule mtu alisikiaye neno, lakini masumbufu ya maisha haya na udanganyifu wa mali hulisonga lile neno na kulifanya lisizae matunda.</J>


text:
<J>Lakini ile mbegu iliyopandwa kwenye udongo mzuri ni yule mtu ambaye hulisikia neno na kulielewa. Naye hakika huzaa matunda, akizaa mara mia, au mara sitini, au mara thelathini ya mbegu iliyopandwa.”</J><pb/>


text:
<br/><t>Mfano Wa Magugu</t><br/>Yesu akawaambia mfano mwingine, akasema: <J>“Ufalme wa Mbinguni unaweza kufananishwa na mtu aliyepanda mbegu nzuri katika shamba lake.</J>


text:
<J>Lakini wakati kila mtu alipokuwa amelala, adui yake akaja na kupanda magugu katikati ya ngano, akaenda zake.</J>


text:
<J>“Watumishi wa yule mwenye shamba wakamjia na kumwambia, ‘Bwana, si tulipanda mbegu nzuri shambani mwako? Basi, magugu yametoka wapi?’</J><pb/>


text:
<J>“Akawajibu, ‘Adui ndiye alifanya jambo hili.’</J><pb/><J>“Wale watumishi wakamuuliza, ‘Je, unataka twende tukayangʼoe?’</J><pb/>


text:
<J>“Lakini akasema, ‘Hapana, msiyangʼoe, kwa maana wakati mkingʼoa magugu mnaweza mkangʼoa na ngano pamoja nayo.</J>


text:
<J>Acheni ngano na magugu vikue vyote pamoja mpaka wakati wa mavuno. Wakati huo nitawaambia wavunaji wayakusanye magugu kwanza, wayafunge matita matita ili yachomwe moto; kisha wakusanye ngano na kuileta ghalani mwangu.’ ”</J><pb/>


text:
<br/><t>Mfano Wa Mbegu Ya Haradali</t><br/><br/><t>(Marko 4:30-32; Luka 13:18-19)</t><br/>Akawaambia mfano mwingine, akasema, <J>“Ufalme wa Mbinguni ni kama punje ya haradali, ambayo mtu aliichukua, akaipanda shambani mwake.</J>


text:
<J>Ingawa mbegu hiyo ni ndogo kuliko mbegu zote, lakini inapokua ni mmea mkubwa kuliko yote ya bustanini, nao huwa mti mkubwa, hadi ndege wa angani wanakuja na kutengeneza viota katika matawi yake.”</J><pb/>


text:
<br/><t>Mfano Wa Chachu</t><br/><br/><t>(Luka 13:20-21)</t><br/>Akawaambia mfano mwingine, <J>“Ufalme wa Mbinguni unafanana na chachu ambayo mwanamke aliichukua akaichanganya katika kiasi kikubwa cha unga mpaka wote ukaumuka.”</J><pb/>


text:
<br/><t>Sababu Ya Yesu Kutumia Mifano</t><br/><br/><t>(Marko 4:33-34)</t><br/>Yesu alinena mambo haya yote kwa makutano kwa mifano. Wala hakuwaambia lolote pasipo mfano.


text:
Hii ilikuwa ili kutimiza lile lililonenwa kwa kinywa cha nabii aliposema:<pb/>“Nitafungua kinywa changu niseme nao kwa mifano;<pb/>nitahubiri mambo yaliyofichika<pb/>tangu kuumbwa kwa misingi ya ulimwengu.”<pb/>


text:
<br/><t>Ufafanuzi Wa Mfano Wa Magugu</t><br/>Kisha Yesu akaagana na makutano, akaingia nyumbani. Wanafunzi wake wakamjia wakamwambia, “Tueleze maana ya ule mfano wa magugu shambani.”<pb/>


text:
<J>Yule adui aliyepanda magugu ni ibilisi. Mavuno ni mwisho wa dunia, nao wavunaji ni malaika.</J><pb/>


text:
<J>“Kama vile magugu yangʼolewavyo na kuchomwa motoni, ndivyo itakavyokuwa wakati wa mwisho wa dunia.</J>


text:
<J>Mwana wa Adamu atawatuma malaika zake, nao watakusanya kutoka Ufalme wake kila kitu kinachosababisha dhambi na watenda maovu wote.</J>


text:
<J>Ndipo wenye haki watangʼaa kama jua katika Ufalme wa Baba yao. Yeye aliye na masikio, na asikie.</J><pb/>


text:
<br/><t>Mfano Wa Hazina Iliyofichwa Na Lulu</t><br/><J>“Ufalme wa Mbinguni unafanana na hazina iliyofichwa shambani, ambayo mtu mmoja alipoiona akaificha tena. Kisha katika furaha yake, akaenda akauza vyote alivyokuwa navyo, akalinunua lile shamba.”</J><pb/>


text:
<J>Alipoipata lulu moja ya thamani kubwa, alikwenda akauza vyote alivyokuwa navyo akainunua.”</J><pb/>


text:
<br/><t>Mfano Wa Wavu</t><br/><J>“Tena, Ufalme wa Mbinguni ni kama wavu wa kuvua samaki uliotupwa baharini ukavua samaki wa kila aina.</J>


text:
<J>Ulipojaa, wavuvi wakavuta pwani, wakaketi na kukusanya samaki wazuri kuwaweka kwenye vyombo safi, lakini wale samaki wabaya wakawatupa.</J>


text:
<J>Hivi ndivyo itakavyokuwa wakati wa mwisho wa dunia. Malaika watakuja na kuwatenganisha watu waovu na watu wenye haki.</J>


text:
<J>Nao watawatupa hao waovu katika tanuru la moto ambako kutakuwa na kilio na kusaga meno.”</J><pb/>


text:
Akawaambia, <J>“Basi kila mwalimu wa sheria aliyefundishwa elimu ya Ufalme wa Mbinguni ni kama mwenye nyumba anayetoa kutoka ghala yake mali mpya na mali ya zamani.”</J><pb/>


text:
<br/><t>Yesu Akataliwa Nazareti</t><br/><br/><t>(Marko 6:1-6; Luka 4:16-30)</t><br/>Yesu alipomaliza kutoa mifano hii, akaondoka.


text:
Alipofika mji wa kwao, akawafundisha watu katika sinagogi lao. Nao wakastaajabu, wakauliza, “Mtu huyu amepata wapi hekima hii na uwezo huu wa kufanya miujiza?”


text:
“Huyu si yule mwana wa seremala? Mama yake si yeye aitwaye Maria, nao ndugu zake si Yakobo, Yosefu, Simoni na Yuda?


text:
Wakachukizwa naye.<pb/>Lakini Yesu akawaambia, <J>“Nabii hakosi heshima, isipokuwa katika nchi yake na nyumbani kwake.”</J><pb/>


text:
<br/><t>Yohana Mbatizaji Akatwa Kichwa</t><br/><br/><t>(Marko 6:14-29; Luka 9:7-9)</t><br/>Wakati huo, Mfalme Herode, mtawala wa Galilaya, alisikia habari za Yesu,


text:
akawaambia watumishi wake, “Huyu ni Yohana Mbatizaji; amefufuka kutoka kwa wafu! Hii ndiyo sababu nguvu za kutenda miujiza zinafanya kazi ndani yake.”<pb/>


text:
Herode alikuwa amemkamata Yohana, akamfunga na kumweka gerezani kwa sababu ya Herodia, mke wa Filipo, ndugu yake,


text:
Katika siku ya kuadhimisha sikukuu ya kuzaliwa kwa Herode, binti wa Herodia alicheza mbele ya watu waliohudhuria, akamfurahisha sana Herode,


text:
Huyo binti, akiwa amechochewa na mama yake, akasema, “Nipe kichwa cha Yohana Mbatizaji kwenye sinia.”


text:
Mfalme akasikitika, lakini kwa sababu ya viapo alivyoapa mbele ya wageni, akaamuru kwamba apatiwe ombi lake.


text:
Wanafunzi wa Yohana wakaja na kuuchukua mwili wake kwenda kuuzika. Kisha wakaenda wakamwambia Yesu.<pb/>


text:
<br/><t>Yesu Alisha Wanaume 5,000</t><br/><br/><t>(Marko 6:30-44; Luka 9:10-17; Yohana 6:1-14)</t><br/>Yesu aliposikia yaliyokuwa yametukia, aliondoka kwa chombo akaenda mahali pasipo na watu ili awe peke yake. Lakini watu walipopata habari, wakamfuata kwa miguu kupitia nchi kavu kutoka miji.


text:
Yesu alipofika kando ya bahari, aliona makutano makubwa ya watu, akawahurumia na akawaponya wagonjwa wao.<pb/>


text:
Ilipofika jioni, wanafunzi wake walienda kwake, wakamwambia, “Mahali hapa ni nyikani, na muda sasa umekwisha. Waage makutano ili waende zao vijijini wakajinunulie chakula.”<pb/>


text:
Yesu akaagiza makutano wakae chini kwenye nyasi. Akaichukua ile mikate mitano na wale samaki wawili, akainua macho yake akatazama mbinguni, akavibariki na kuimega ile mikate. Kisha akawapa wanafunzi, nao wanafunzi wakawagawia makutano.


text:
Wote wakala, wakashiba. Nao wanafunzi wakakusanya vipande vilivyosalia, wakajaza vikapu kumi na viwili.


text:
<br/><t>Yesu Atembea Juu Ya Maji</t><br/><br/><t>(Marko 6:45-52; Yohana 6:15-21)</t><br/>Mara Yesu akawaambia wanafunzi wake waingie kwenye mashua watangulie kwenda ngʼambo ya bahari, wakati yeye alikuwa akiwaaga wale makutano.


text:
Baada ya kuwaaga, akaenda zake mlimani peke yake kuomba. Jioni ilipofika, Yesu alikuwa huko peke yake.


text:
Wakati huo ile mashua ilikuwa mbali kutoka nchi kavu ikisukwasukwa na mawimbi, kwa sababu upepo ulikuwa wa mbisho.<pb/>


text:
Wakati wa zamu ya nne ya usiku,<n>Zamu ya nne ya usiku ni kati ya saa tisa na saa kumi na mbili asubuhi.</n> Yesu akawaendea wanafunzi wake akiwa anatembea juu ya maji.


text:
Wanafunzi wake walipomwona akitembea juu ya maji, waliingiwa na hofu kuu, wakasema, “Ni mzimu.” Wakapiga yowe kwa kuogopa.<pb/>


text:
Yesu akamwambia, <J>“Njoo.”</J><pb/>Basi Petro akatoka kwenye chombo, akatembea juu ya maji kumwelekea Yesu.


text:
Lakini alipoona upepo mkali aliingiwa na hofu, naye akaanza kuzama, huku akipiga kelele, “Bwana, niokoe!”<pb/>


text:
Mara Yesu akaunyoosha mkono wake na kumshika, akamwambia, <J>“Wewe mwenye imani haba, kwa nini uliona shaka?”</J><pb/>


text:
Ndipo wote waliokuwa ndani ya ile mashua wakamwabudu Yesu, wakisema, “Hakika, wewe ndiwe Mwana wa Mungu.”<pb/>


text:
<br/><t>Yesu Awaponya Wagonjwa Genesareti</t><br/><br/><t>(Marko 6:53-56)</t><br/>Walipokwisha kuvuka, wakafika nchi ya Genesareti.


text:
Watu wa eneo lile walipomtambua Yesu, walipeleka habari sehemu zote za jirani. Watu wakamletea wagonjwa wao wote,


text:
<br/><t>Mapokeo Ya Wazee</t><br/><br/><t>(Marko 7:1-13)</t><br/>Ndipo baadhi ya Mafarisayo na walimu wa sheria wakamjia Yesu kutoka Yerusalemu na kumuuliza,


text:
“Mbona wanafunzi wako wanakiuka mapokeo ya wazee? Kwa maana wao hawanawi mikono yao kabla ya kula!”<pb/>


text:
<J>Kwa maana Mungu alisema, ‘Waheshimu baba yako na mama yako,’ na, ‘Yeyote amtukanaye baba yake au mama yake, na auawe.’</J>


text:
<J>Lakini ninyi mwafundisha kwamba mtu akimwambia baba yake au mama yake, ‘Kile ambacho ningeweza kukusaidia kimewekwa wakfu kwa Mungu,’</J>


text:
<J>basi hana tena sababu ya kumheshimu baba yake nacho. Basi kwa ajili ya mafundisho yenu mnavunja amri ya Mungu.</J>


text:
<br/><t>Vitu Vitiavyo Unajisi</t><br/><br/><t>(Marko 7:14-23)</t><br/>Yesu akaita ule umati wa watu, akawaambia, <J>“Sikilizeni na mwelewe:</J>


text:
<J>kinachomfanya mtu kuwa najisi mbele za Mungu si kile kiingiacho kinywani mwake, bali ni kile kitokacho kinywani mwake.”</J><pb/>


text:
Kisha wanafunzi wake wakamjia na kumuuliza, “Je, unajua kwamba Mafarisayo walichukizwa sana waliposikia yale uliyosema?”<pb/>


text:
<J>Waacheni; wao ni viongozi vipofu, wanaoongoza vipofu. Kama kipofu akimwongoza kipofu mwenzake, wote wawili watatumbukia shimoni.”</J><pb/>


text:
<J>Je, hamwelewi kwamba chochote kiingiacho kinywani huenda tumboni, na hatimaye hutolewa nje kikiwa uchafu?</J>


text:
<J>Kwa maana ndani ya moyo hutoka mawazo mabaya, uuaji, uzinzi, uasherati, wizi, ushahidi wa uongo na masingizio.</J>


text:
<br/><t>Imani Ya Mwanamke Mkanaani</t><br/><br/><t>(Marko 7:24-30)</t><br/>Yesu aliondoka mahali pale, akaenda sehemu za Tiro na Sidoni.


text:
Mwanamke mmoja Mkanaani aliyeishi sehemu jirani na hizo akaja kwake akilia, akasema, “Nihurumie, Ee Bwana, Mwana wa Daudi! Binti yangu amepagawa na pepo mchafu, na anateseka sana.”<pb/>


text:
Lakini Yesu hakumjibu neno. Hivyo wanafunzi wake wakamwendea na kumsihi sana, wakisema, “Mwambie aende zake, kwa maana anaendelea kutupigia kelele.”<pb/>


text:
Yule mwanamke akajibu, “Ndiyo, Bwana, lakini hata mbwa hula makombo yanayoanguka kutoka kwenye meza za bwana zao.”<pb/>


text:
Ndipo Yesu akamwambia, <J>“Mwanamke, imani yako ni kubwa! Iwe kwako kama unavyotaka.”</J> Naye binti yake akapona tangu saa ile.<pb/>


text:
<br/><t>Yesu Aponya Watu Wengi</t><br/>Yesu akaondoka na kwenda kando ya Bahari ya Galilaya. Kisha akapanda mlimani, akaketi huko.


text:
Umati mkubwa wa watu ukamjia, wakiwaleta vilema, vipofu, viwete, bubu na wengine wengi, wakawaweka miguuni pake; naye akawaponya.


text:
Hao watu wakashangaa walipoona bubu wakisema, vilema wakipona, viwete wakitembea na vipofu wakiona, wakamtukuza Mungu wa Israeli.<pb/>


text:
<br/><t>Yesu Alisha Watu Elfu Nne</t><br/><br/><t>(Marko 8:1-10)</t><br/>Kisha Yesu akawaita wanafunzi wake, akawaambia, <J>“Ninauhurumia huu umati wa watu, kwa sababu sasa wamekuwa pamoja nami kwa muda wa siku tatu, na hawana chakula chochote. Nami sipendi kuwaaga wakiwa na njaa, wasije wakazimia njiani.”</J><pb/>


text:
Wanafunzi wake wakasema, “Tutapata wapi mikate ya kutosha kuwalisha umati huu wa watu mkubwa namna hii, nasi tuko nyikani?”<pb/>


text:
Yesu akawauliza, <J>“Mnayo mikate mingapi?”</J><pb/>Wakamjibu, “Tunayo mikate saba na visamaki vichache.”<pb/>


text:
Kisha akachukua ile mikate saba na wale samaki, naye akiisha kumshukuru Mungu, akavimega na kuwapa wanafunzi wake, nao wakawapa ule umati wa watu.


text:
Baada ya kuaga ule umati wa watu, Yesu aliingia katika mashua, akaenda sehemu za Magadani.<n>Magadani ni Magdala, mji wa Galilaya, kama kilomita 16 kusini mwa Kapernaumu.</n><pb/>


text:
<br/><t>Mafarisayo Wadai Ishara</t><br/><br/><t>(Marko 8:11-13; Luka 12:54-56)</t><br/>Mafarisayo na Masadukayo wakamjia Yesu na kumjaribu kwa kumwomba awaonyeshe ishara kutoka mbinguni.<pb/>


text:
Yesu akawajibu, <J>“Ifikapo jioni, mnasema, ‘Hali ya hewa itakuwa nzuri, kwa kuwa anga ni nyekundu.’</J>


text:
<J>Nanyi wakati wa asubuhi mnasema, ‘Leo kutakuwa na dhoruba, kwa sababu anga ni nyekundu na mawingu yametanda.’ Mnajua jinsi ya kupambanua kule kuonekana kwa anga, lakini hamwezi kupambanua dalili za nyakati.</J>


text:
<J>Kizazi kiovu na cha uzinzi kinatafuta ishara, lakini hakitapewa ishara yoyote isipokuwa ishara ya Yona.”</J> Yesu akawaacha, akaenda zake.<pb/>


text:
<br/><t>Chachu Ya Mafarisayo Na Masadukayo</t><br/><br/><t>(Marko 8:14-21)</t><br/>Wanafunzi wake walipofika ngʼambo ya bahari, walikuwa wamesahau kuchukua mikate.


text:
Yesu, akifahamu majadiliano yao, akauliza, <J>“Enyi wa imani haba! Mbona mnajadiliana miongoni mwenu kuhusu kutokuwa na mikate?</J>


text:
<J>Je, bado hamwelewi? Je, hamkumbuki ile mikate mitano iliyolisha watu 5,000 na idadi ya vikapu vingapi vya mabaki mlivyokusanya?</J>


text:
<J>Au ile mikate saba iliyolisha watu 4,000 na idadi ya vikapu vingapi vya mabaki mlivyokusanya?</J>


text:
<J>Inakuwaje mnashindwa kuelewa kwamba nilikuwa sisemi nanyi habari za mikate? Jilindeni na chachu ya Mafarisayo na Masadukayo.”</J>


text:
Ndipo wakaelewa kwamba alikuwa hasemi juu ya chachu ya kutengeneza mikate, bali juu ya mafundisho ya Mafarisayo na Masadukayo.<pb/>


text:
<br/><t>Petro Amkiri Yesu Kuwa Ni Mwana Wa Mungu</t><br/><br/><t>(Marko 8:27-30; Luka 9:18-21)</t><br/>Basi Yesu alipofika katika eneo la Kaisaria-Filipi, akawauliza wanafunzi wake, <J>“Watu husema kwamba mimi Mwana wa Adamu ni nani?”</J><pb/>


text:
Wakamjibu, “Baadhi husema ni Yohana Mbatizaji; wengine husema ni Eliya; na bado wengine husema ni Yeremia au mmojawapo wa manabii.”<pb/>


text:
Simoni Petro akamjibu, “Wewe ndiwe Kristo,<n><i>Kristo </i> maana yake ni <i>Masiya</i> , yaani <i>Aliyetiwa mafuta.</i></n> Mwana wa Mungu aliye hai.”<pb/>


text:
Naye Yesu akamwambia, <J>“Heri wewe, Simoni Bar-Yona,</J><n>Bar-Yona ni neno la Kiaramu, maana yake ni Mwana wa Yona.</n> <J>kwa maana hili halikufunuliwa kwako na mwanadamu, bali na Baba yangu aliye mbinguni.</J>


text:
<J>Nami nakuambia, wewe ndiwe Petro na juu ya mwamba huu nitalijenga kanisa langu, hata malango ya Kuzimu hayataweza kulishinda.</J>


text:
<J>Nitakupa funguo za Ufalme wa mbinguni, na lolote utakalolifunga duniani litakuwa limefungwa Mbinguni, nalo lolote utakalofungua duniani litakuwa limefunguliwa mbinguni.”</J>


text:
<br/><t>Yesu Anatabiri Juu Ya Kifo Chake</t><br/><br/><t>(Marko 8:31–9:1; Luka 9:22-27)</t><br/>Tangu wakati huo, Yesu alianza kuwaeleza wanafunzi wake kwamba hana budi kwenda Yerusalemu na kupata mateso mengi mikononi mwa wazee, viongozi wa makuhani, na walimu wa sheria, na kwamba itampasa auawe lakini siku ya tatu kufufuliwa.<pb/>


text:
Petro akamchukua kando, akaanza kumkemea akisema, “Haiwezekani, Bwana! Jambo hili kamwe halitakupata!”<pb/>


text:
Lakini Yesu akageuka na kumwambia Petro, <J>“Rudi nyuma yangu, Shetani! Wewe ni kikwazo kwangu. Moyo wako hauwazi yaliyo ya Mungu, bali ya wanadamu.”</J><pb/>


text:
Ndipo Yesu akawaambia wanafunzi wake, <J>“Mtu yeyote akitaka kunifuata, ni lazima ajikane mwenyewe, auchukue msalaba wake, anifuate.</J>


text:
<J>Kwa maana yeyote anayetaka kuyaokoa maisha yake atayapoteza, lakini yeyote atakayeyapoteza maisha yake kwa ajili yangu atayapata.</J>


text:
<J>Kwa maana, je, itamfaidi nini mtu kuupata ulimwengu wote, lakini akayapoteza maisha yake? Au mtu atatoa nini badala ya nafsi yake?</J>


text:
<J>Kwa maana Mwana wa Adamu atakuja katika utukufu wa Baba yake pamoja na malaika zake, naye ndipo atakapomlipa kila mtu kwa kadiri ya matendo yake.</J>


text:
<J>Nawaambia kweli, baadhi yenu hapa hawataonja mauti kabla ya kumwona Mwana wa Adamu akija katika Ufalme wake.”</J><pb/>


text:
<br/><t>Yesu Abadilika Sura Mlimani</t><br/><br/><t>(Marko 9:2-13; Luka 9:28-36)</t><br/>Siku sita baada ya jambo hili, Yesu akawachukua Petro, Yakobo na Yohana ndugu yake Yakobo, akawapeleka juu ya mlima mrefu peke yao.


text:
Wakiwa huko, Yesu alibadilika sura mbele yao. Uso wake ukangʼaa kama jua na nguo zake zikawa na weupe wa kuumiza macho.


text:
Ndipo Petro akamwambia Yesu, “Bwana, ni vyema sisi tukae hapa. Ukitaka, nitafanya vibanda vitatu: kimoja chako, kingine cha Mose na kingine cha Eliya.”<pb/>


text:
Petro alipokuwa angali ananena, ghafula wingu lililongʼaa likawafunika, na sauti ikatoka kwenye hilo wingu ikisema, “Huyu ni Mwanangu mpendwa. Ninapendezwa naye sana. Msikieni yeye.”<pb/>


text:
Walipokuwa wakishuka kutoka mlimani, Yesu akawaagiza, <J>“Msimwambie mtu yeyote mambo mliyoyaona hapa, mpaka Mwana wa Adamu atakapofufuliwa kutoka kwa wafu.”</J><pb/>


text:
Wale wanafunzi wakamuuliza, “Kwa nini basi walimu wa sheria husema kwamba ni lazima Eliya aje kwanza?”<pb/>


text:
<J>Lakini nawaambia, Eliya amekwisha kuja, nao hawakumtambua, bali walimtendea kila kitu walichotaka. Vivyo hivyo Mwana wa Adamu pia atateswa mikononi mwao.”</J>


text:
<br/><t>Yesu Amponya Kijana Mwenye Pepo</t><br/><br/><t>(Marko 9:14-29; Luka 9:37-43)</t><br/>Walipofika penye umati wa watu, mtu mmoja akamjia Yesu na kupiga magoti mbele yake, akasema,


text:
“Bwana, mhurumie mwanangu. Yeye ana kifafa na anateseka sana. Mara kwa mara huanguka kwenye moto au kwenye maji.


text:
Yesu akajibu, <J>“Enyi kizazi kisichoamini na kilichopotoka! Nitakaa nanyi mpaka lini? Nitawavumilia mpaka lini? Mleteni mvulana hapa kwangu.”</J>


text:
Kisha wanafunzi wakamwendea Yesu wakiwa peke yao, wakamuuliza, “Kwa nini sisi hatukuweza kumtoa?”<pb/>


text:
Akawajibu, <J>“Kwa sababu ya imani yenu ndogo. Ninawaambia kweli, mkiwa na imani ndogo kama punje ya haradali, mtauambia mlima huu, ‘Ondoka hapa uende pale,’ nao utaondoka. Wala hakutakuwa na jambo lisilowezekana kwenu. [</J>


text:
Siku moja walipokuwa pamoja huko Galilaya, Yesu akawaambia, <J>“Mwana wa Adamu atasalitiwa na kutiwa mikononi mwa watu.</J>


text:
<br/><t>Yesu Na Petro Watoa Kodi Ya Hekalu</t><br/>Baada ya Yesu na wanafunzi wake kufika Kapernaumu, wakusanya kodi ya Hekalu<n>Kodi ya Hekalu ilikuwa didrachmas, yaani drakma mbili, ambazo ni sawa na nusu shekeli.</n> wakamjia Petro na kumuuliza, “Je, Mwalimu wenu halipi kodi ya Hekalu?”<pb/>


text:
Petro akajibu, “Ndiyo, yeye hulipa.” Petro aliporudi nyumbani, Yesu akawa wa kwanza kulizungumzia, akamuuliza, <J>“Unaonaje Simoni? Wafalme wa dunia hupokea ushuru na kodi kutoka kwa nani? Je, ni kutoka kwa watoto wao au kutoka kwa watu wengine?”</J><pb/>


text:
Petro akamjibu, “Kutoka kwa watu wengine.” Yesu akamwambia, <J>“Kwa hiyo watoto wao wamesamehewa.</J>


text:
<J>Lakini ili tusije tukawaudhi, nenda baharini ukatupe ndoana. Mchukue samaki wa kwanza utakayemvua. Fungua kinywa chake nawe utakuta humo fedha, ichukue ukalipe kodi yako na yangu.”</J><pb/>


text:
<br/><t>Aliye Mkuu Katika Ufalme Wa Mbinguni</t><br/><br/><t>(Marko 9:33-37; Luka 9:46-48)</t><br/>Wakati huo, wanafunzi wakamjia Yesu na kumuuliza, “Je, nani aliye mkuu kuliko wote katika Ufalme wa Mbinguni?”<pb/>


text:
Naye akasema: <J>“Amin, nawaambia, msipookoka na kuwa kama watoto wadogo, kamwe hamtaingia katika Ufalme wa Mbinguni.</J>


text:
<J>Kwa hiyo mtu yeyote anyenyekeaye kama huyu mtoto, ndiye aliye mkuu kuliko wote katika Ufalme wa Mbinguni.</J><pb/>


text:
<J>Lakini kama mtu yeyote akimsababisha mmojawapo wa hawa wadogo wanaoniamini kutenda dhambi, ingekuwa bora kwake afungiwe jiwe kubwa la kusagia shingoni mwake, na kutoswa katika kilindi cha bahari.</J><pb/>


text:
<br/><t>Kujaribiwa Ili Kutenda Dhambi</t><br/><br/><t>(Marko 9:42-48; Luka 17:1-2)</t><br/><J>“Ole kwa ulimwengu kwa sababu ya yale mambo yanayosababisha watu kutenda dhambi! Mambo hayo lazima yawepo, lakini ole wake mtu yule ambaye huyasababisha.</J>


text:
<J>Ikiwa mkono wako au mguu wako unakusababisha utende dhambi, ukate na uutupe mbali. Ni afadhali kwako kuingia katika uzima ukiwa huna mkono mmoja au mguu mmoja, kuliko kuwa na mikono miwili au miguu miwili, na kutupwa katika moto wa milele.</J>


text:
<J>Nalo jicho lako likikusababisha kutenda dhambi, lingʼoe, ulitupe mbali. Ni afadhali kwako kuingia katika uzima ukiwa na jicho moja, kuliko kuwa na macho mawili lakini ukatupwa katika moto wa jehanamu.</J><pb/>


text:
<br/><t>Mfano Wa Kondoo Aliyepotea</t><br/><br/><t>(Luka 15:3-7)</t><br/><J>“Angalia ili usimdharau mmojawapo wa hawa wadogo, kwa maana nawaambia, malaika wao mbinguni daima wanauona uso wa Baba yangu aliye mbinguni. [</J>


text:
<J>“Mwaonaje? Ikiwa mtu ana kondoo mia moja, na mmoja wao akapotea, je, hatawaacha wale tisini na tisa vilimani na kwenda kumtafuta huyo mmoja aliyepotea?</J>


text:
<J>Naye akishampata, amin, nawaambia, hufurahi zaidi kwa ajili ya huyo kondoo mmoja kuliko wale tisini na tisa ambao hawakupotea.</J>


text:
<br/><t>Ndugu Yako Akikukosea</t><br/><J>“Kama ndugu yako akikukosea, nenda ukamwonyeshe kosa lake, kati yenu ninyi wawili peke yenu. Kama akikusikiliza, utakuwa umempata tena ndugu yako.</J>


text:
<J>Lakini kama hatakusikiliza, nenda na mtu mwingine mmoja au wawili ili kila neno lithibitishwe kwa ushahidi wa mashahidi wawili au watatu.</J>


text:
<J>Kama akikataa kuwasikiliza hao, liambie kanisa. Naye kama akikataa hata kulisikiliza kanisa, basi awe kwenu kama mtu asiyeamini au mtoza ushuru.</J><pb/>


text:
<J>“Amin, nawaambia, lolote mtakalolifunga duniani litakuwa limefungwa mbinguni, na lolote mtakalolifungua duniani litakuwa limefunguliwa mbinguni.</J><pb/>


text:
<J>“Tena nawaambia, ikiwa wawili wenu watakubaliana duniani kuhusu jambo lolote watakaloomba, watafanyiwa na Baba yangu aliye mbinguni.</J>


text:
<J>Kwa kuwa wanapokusanyika pamoja watu wawili au watatu kwa Jina langu, mimi niko papo hapo pamoja nao.”</J><pb/>


text:
<br/><t>Kusamehe</t><br/>Ndipo Petro akamjia Yesu na kumuuliza, “Bwana, ndugu yangu anikosee mara ngapi nami nimsamehe? Je, hata mara saba?”<pb/>


text:
<br/><t>Mfano Wa Mtumishi Asiyesamehe</t><br/><J>“Kwa hiyo Ufalme wa Mbinguni unaweza kufananishwa na mfalme aliyetaka kufanya hesabu zake za fedha na watumishi wake.</J>


text:
<J>Alipoanza kufanya hesabu zake, mtu mmoja aliyekuwa anadaiwa talanta</J><n>Talanta moja ni sawa na mshahara wa kibarua wa miaka 15.</n> <J>10,000, aliletwa kwake.</J>


text:
<J>Kwa kuwa alikuwa hawezi kulipa deni hilo, bwana wake akaamuru kwamba auzwe, yeye, mkewe, watoto wake na vyote alivyokuwa navyo, ili lile deni lipate kulipwa.</J><pb/>


text:
<J>“Yule mtumishi akampigia magoti, akamsihi yule bwana akisema, ‘Naomba univumilie, nami nitakulipa deni lako lote.’</J>


text:
<J>Yule bwana wa huyo mtumishi akamwonea huruma, akafuta deni lake lote, akamwacha aende zake.</J><pb/>


text:
<J>“Lakini yule mtumishi alipokuwa anatoka nje, akakutana na mtumishi mwenzake aliyekuwa amemkopesha dinari</J><n>Dinari moja ilikuwa kama mshahara wa kibarua wa siku moja.</n> <J>mia moja. Akamkamata, akamkaba koo akimwambia, ‘Nilipe kile ninachokudai!’</J><pb/>


text:
<J>“Yule mtumishi mwenzake akapiga magoti akamsihi akisema, ‘Naomba univumilie, nami nitakulipa deni lako lote.’</J><pb/>


text:
<J>Watumishi wenzake walipoona haya yaliyotukia wakaudhika sana, nao wakaenda na kumwambia bwana wao kila kitu kilichokuwa kimetukia.</J><pb/>


text:
<J>“Yule bwana akamwita yule mtumishi akamwambia, ‘Wewe mtumishi mwovu! Mimi nilikusamehe deni lako lote uliponisihi.</J>


text:
<J>Kwa hasira, yule bwana wake akamtia yule mtumishi mikononi mwa askari wa gereza ili ateswe mpaka atakapolipa yote aliyokuwa anadaiwa.</J><pb/>


text:
<J>“Hivi ndivyo Baba yangu wa mbinguni atakavyomfanyia kila mmoja wenu ikiwa hatamsamehe ndugu yake kutoka moyoni mwake.”</J><pb/>


text:
<br/><t>Yesu Afundisha Kuhusu Talaka</t><br/><br/><t>(Marko 10:1-12)</t><br/>Yesu alipomaliza kusema maneno haya, aliondoka Galilaya, akaenda sehemu za Uyahudi, ngʼambo ya Mto Yordani.


text:
Baadhi ya Mafarisayo wakamjia ili kumjaribu, wakamuuliza, “Ni halali mtu kumwacha mke wake kwa sababu yoyote?”<pb/>


text:
<J>naye akasema, ‘Kwa sababu hii mwanaume atamwacha baba yake na mama yake, naye ataambatana na mkewe, na hao wawili watakuwa mwili mmoja’?</J>


text:
<J>Hivyo si wawili tena, bali mwili mmoja. Kwa hiyo alichokiunganisha Mungu, mwanadamu asikitenganishe.”</J><pb/>


text:
Yesu akawajibu, <J>“Mose aliwaruhusu kuwaacha wake zenu kwa sababu ya ugumu wa mioyo yenu. Lakini tangu mwanzo haikuwa hivyo.</J>


text:
<J>Mimi nawaambia, yeyote amwachaye mkewe isipokuwa kwa sababu ya uasherati naye akaoa mke mwingine, anazini. Naye amwoaye yule mwanamke aliyeachwa pia anazini.”</J><pb/>


text:
Yesu akawaambia, <J>“Si watu wote wanaoweza kupokea neno hili, isipokuwa wale tu waliojaliwa na Mungu.</J>


text:
<J>Kwa maana wengine ni matowashi kwa sababu wamezaliwa hivyo; wengine wamefanywa matowashi na wanadamu; na wengine wamejifanya matowashi kwa ajili ya Ufalme wa Mbinguni. Yeye awezaye kulipokea neno hili na alipokee.”</J><pb/>


text:
<br/><t>Yesu Awabariki Watoto Wadogo</t><br/><br/><t>(Marko 10:13-16; Luka 18:15-17)</t><br/>Kisha watoto wadogo wakaletwa kwa Yesu ili aweke mikono yake juu yao na awaombee. Lakini wanafunzi wake wakawakemea wale waliowaleta.<pb/>


text:
Yesu akasema, <J>“Waacheni watoto wadogo waje kwangu, wala msiwazuie, kwa maana Ufalme wa Mbinguni ni wa wale walio kama hawa.”</J>


text:
<br/><t>Kijana Tajiri</t><br/><br/><t>(Marko 10:17-31; Luka 18:18-30)</t><br/>Mtu mmoja akamjia Yesu na kumuuliza, “Mwalimu mwema, nifanye jambo gani jema ili nipate uzima wa milele?”<pb/>


text:
Yesu akamjibu, <J>“Mbona unaniuliza habari ya mema? Aliye mwema ni Mmoja tu. Lakini ukitaka kuingia uzimani, zitii amri.”</J><pb/>


text:
Yule mtu akamuuliza, “Amri zipi?”<pb/>Yesu akamjibu, <J>“Usiue, usizini, usiibe, usishuhudie uongo,</J>


text:
Yesu akamwambia, <J>“Kama ukitaka kuwa mkamilifu, nenda, ukauze vitu vyote ulivyo navyo, na hizo fedha uwape maskini, nawe utakuwa na hazina mbinguni. Kisha njoo, unifuate.”</J><pb/>


text:
<br/><t>Hatari Za Utajiri</t><br/>Ndipo Yesu akawaambia wanafunzi wake, <J>“Amin, nawaambia, itakuwa vigumu kwa mtu tajiri kuingia katika Ufalme wa Mbinguni.</J>


text:
<J>Tena nawaambia, ni rahisi zaidi kwa ngamia kupita kwenye tundu la sindano kuliko mtu tajiri kuingia katika Ufalme wa Mungu.”</J><pb/>


text:
Lakini Yesu akawatazama, akawaambia, <J>“Kwa mwanadamu jambo hili haliwezekani, lakini mambo yote yanawezekana kwa Mungu.”</J><pb/>


text:
Yesu akawaambia, <J>“Amin, nawaambia, wakati wa kufanywa upya vitu vyote, Mwana wa Adamu atakapoketi kwenye kiti chake kitukufu cha enzi, ninyi mlionifuata pia mtaketi katika viti vya enzi kumi na viwili, mkiyahukumu makabila kumi na mawili ya Israeli.</J>


text:
<J>Kila mtu aliyeacha nyumba, au ndugu zake wa kiume au wa kike, baba au mama, watoto au mashamba kwa ajili yangu, atapokea mara mia zaidi ya hayo, na ataurithi uzima wa milele.</J>


text:
<br/><t>Mfano Wa Wafanyakazi Katika Shamba La Mizabibu</t><br/><J>“Kwa maana Ufalme wa Mbinguni unafanana na mtu mwenye shamba aliyetoka alfajiri ili kwenda kuajiri vibarua kufanya kazi katika shamba lake la mizabibu.</J>


text:
<J>Baada ya kukubaliana na hao vibarua kuwalipa ujira wa dinari</J><n>Dinari moja ilikuwa kama mshahara wa kibarua wa siku moja.</n> <J>moja kwa siku, akawapeleka kwenye shamba lake la mizabibu.</J><pb/>


text:
<J>Akawaambia, ‘Ninyi nanyi nendeni mkafanye kazi katika shamba langu la mizabibu, nami nitawalipa chochote kilicho haki yenu.’</J>


text:
<J>Kwa hiyo wakaenda.</J><pb/><J>“Akatoka tena mnamo saa sita na pia saa tisa akafanya vivyo hivyo.</J>


text:
<J>Mnamo saa kumi na moja akatoka tena akawakuta wengine bado wamesimama bila kazi. Akawauliza, ‘Kwa nini mmesimama hapa kutwa nzima pasipo kufanya kazi?’</J><pb/>


text:
<J>“Wakamjibu, ‘Ni kwa sababu hakuna yeyote aliyetuajiri.’</J><pb/><J>“Akawaambia, ‘Ninyi nanyi nendeni mkafanye kazi katika shamba langu la mizabibu.’</J><pb/>


text:
<J>“Ilipofika jioni, yule mwenye shamba la mizabibu akamwambia msimamizi, ‘Waite hao vibarua na uwalipe ujira wao, ukianzia na wale walioajiriwa mwisho na kuishia na wale walioajiriwa kwanza.’</J><pb/>


text:
<J>“Wale vibarua walioajiriwa mnamo saa kumi na moja, wakaja na kila mmoja wao akapokea dinari moja.</J>


text:
<J>Hivyo wale walioajiriwa kwanza walipofika, walidhani watalipwa zaidi. Lakini kila mmoja wao pia alipokea dinari moja.</J>


text:
<J>wakisema, ‘Hawa watu walioajiriwa mwisho wamefanya kazi kwa muda wa saa moja tu, nawe umewafanya sawa na sisi ambao tumestahimili taabu na joto lote la mchana kutwa?’</J><pb/>


text:
<J>“Yule mwenye shamba akamjibu mmoja wao, ‘Rafiki, sijakudhulumu. Je, hukukubaliana nami kwa ujira wa kawaida wa dinari moja?</J>


text:
<J>Chukua ujira wako na uende. Mimi nimeamua kumlipa huyu mtu aliyeajiriwa mwisho kama nilivyokupa wewe.</J>


text:
<J>Je, sina haki yangu kufanya kile nitakacho na mali yangu mwenyewe? Au unaona wivu kwa kuwa nimekuwa mkarimu?’</J><pb/>


text:
<br/><t>Yesu Atabiri Tena Kuhusu Kifo Chake</t><br/><br/><t>(Marko 10:32-34; Luka 18:31-34)</t><br/>Basi Yesu alipokuwa anapanda kwenda Yerusalemu, aliwachukua kando wale wanafunzi wake kumi na wawili na kuwaambia,


text:
<J>“Tunapanda kwenda Yerusalemu, na Mwana wa Adamu atatiwa mikononi mwa viongozi wa makuhani na walimu wa sheria. Nao watamhukumu kifo</J>


text:
<J>na kumtia mikononi mwa watu wa Mataifa ili wamdhihaki na kumpiga mijeledi na kumsulubisha msalabani. Naye atafufuliwa siku ya tatu!”</J><pb/>


text:
<br/><t>Ombi La Mama Yake Yakobo Na Yohana</t><br/><br/><t>(Marko 10:35-45)</t><br/>Kisha mama yao wana wa Zebedayo akamjia Yesu pamoja na wanawe, naye akapiga magoti mbele yake, akamwomba Yesu amfanyie jambo fulani.<pb/>


text:
Yesu akamuuliza, <J>“Unataka nini?”</J> Akajibu, “Tafadhali, wajalie wanangu hawa ili mmoja aketi upande wako wa kuume, na mwingine upande wako wa kushoto katika Ufalme wako.”<pb/>


text:
Yesu akawaambia, <J>“Ninyi hamjui mnaloliomba. Je, mnaweza kukinywea kikombe nitakachonywea mimi?”</J><pb/>Wakajibu, “Tunaweza.”<pb/>


text:
Yesu akawaambia, <J>“Kwa kweli kikombe changu mtakinywea, lakini kuketi upande wangu wa kuume au wa kushoto si langu mimi kuwapa. Nafasi hizo ni za wale ambao wameandaliwa na Baba yangu.”</J><pb/>


text:
Lakini Yesu akawaita wote pamoja na kuwaambia, <J>“Mnafahamu kuwa watawala wa watu wa Mataifa huwatawala kwa nguvu, nao wenye vyeo huonyesha mamlaka yao.</J>


text:
<J>Isiwe hivyo kwenu. Badala yake, yeyote anayetaka kuwa mkuu miongoni mwenu hana budi kuwa mtumishi wenu,</J>


text:
<J>kama vile ambavyo Mwana wa Adamu hakuja ili kutumikiwa, bali kutumika na kuutoa uhai wake uwe fidia kwa ajili ya wengi.”</J><pb/>


text:
<br/><t>Yesu Awaponya Vipofu Wawili</t><br/><br/><t>(Marko 10:46-52; Luka 18:35-43)</t><br/>Yesu na wanafunzi wake walipokuwa wakiondoka Yeriko, umati mkubwa wa watu ulimfuata.


text:
Vipofu wawili walikuwa wameketi kando ya barabara. Waliposikia kwamba Yesu alikuwa anapita, wakapiga kelele wakisema, “Bwana, Mwana wa Daudi, tuhurumie!”<pb/>


text:
Ule umati wa watu ukawakemea na kuwaambia wanyamaze, lakini wao wakazidi kupaza sauti, wakisema, “Bwana, Mwana wa Daudi, tuhurumie.”<pb/>


text:
<br/><t>Yesu Anaingia Yerusalemu Kwa Shangwe</t><br/><br/><t>(Marko 11:1-11; Luka 19:28-40; Yohana 12:12-19)</t><br/>Walipokaribia Yerusalemu, wakafika Bethfage katika Mlima wa Mizeituni. Ndipo Yesu akawatuma wanafunzi wake wawili,


text:
akawaambia, <J>“Nendeni katika kijiji kilichoko mbele yenu, nanyi mtamkuta punda amefungwa hapo, na mwana-punda pamoja naye. Wafungueni na mniletee.</J>


text:
<J>Kama mtu yeyote akiwasemesha lolote, mwambieni kwamba Bwana ana haja nao, naye atawaruhusu mwalete mara.”</J><pb/>


text:
“Mwambieni Binti Sayuni,<pb/>‘Tazama, mfalme wako anakuja kwako,<pb/>ni mnyenyekevu, naye amepanda punda,<pb/>juu ya mwana-punda, mtoto wa punda.’ ”<pb/>


text:
Wakamleta yule punda na mwana-punda, nao wakatandika mavazi yao juu ya hao punda, naye Yesu akaketi juu yake.


text:
Umati mkubwa wa watu ukatandaza mavazi yao barabarani, na wengine wakakata matawi kutoka kwenye miti, wakayatandaza barabarani.


text:
Ule umati wa watu uliomtangulia na ule uliomfuata ukapiga kelele ukisema,<pb/>“Hosana,<n>Kiebrania kusema Okoa, basi likawa neno la shangwe.</n> Mwana wa Daudi!”<pb/>“Amebarikiwa yeye ajaye kwa Jina la Bwana!”<pb/>“Hosana juu mbinguni!”<pb/>


text:
<br/><t>Yesu Atakasa Hekalu</t><br/><br/><t>(Marko 11:15-19; Luka 19:45-48; Yohana 2:13-22)</t><br/>Yesu akaingia katika eneo la Hekalu na kuwafukuza wote waliokuwa wakinunua na kuuza vitu Hekaluni. Akazipindua meza za wale waliokuwa wakibadilisha fedha, na pia viti vya wale waliokuwa wakiuza njiwa.


text:
Akawaambia, <J>“Imeandikwa, ‘Nyumba yangu itaitwa nyumba ya sala,’ lakini ninyi mmeifanya kuwa pango la wanyangʼanyi.”</J><pb/>


text:
Lakini viongozi wa makuhani na walimu wa sheria walipoona mambo ya ajabu aliyofanya na kuwasikia watoto wakishangilia katika eneo la Hekalu wakisema, “Hosana Mwana wa Daudi,” walikasirika.<pb/>


text:
Wakamuuliza Yesu, “Je, unasikia hayo hawa wanayosema?”<pb/>Akawajibu, <J>“Naam; kwani hamkusoma,</J><pb/><J>“ ‘Midomoni mwa watoto wachanga na wanyonyao</J><pb/><J>umeamuru sifa’?”</J><pb/>


text:
<br/><t>Mtini Wanyauka</t><br/><br/><t>(Marko 11:12-14, 20-24)</t><br/>Asubuhi na mapema, Yesu alipokuwa akirudi mjini, alikuwa na njaa.


text:
Akauona mtini kando ya barabara, naye akaukaribia, lakini hakupata tunda lolote ila majani. Ndipo akauambia, <J>“Wewe usizae matunda tena kamwe!”</J> Papo hapo ule mtini ukanyauka.<pb/>


text:
Wanafunzi wake walipoona jambo hili, wakashangaa, wakamuuliza, “Imekuwaje mtini huu kunyauka ghafula?”<pb/>


text:
Yesu akawajibu, <J>“Amin, nawaambia, kama mkiwa na imani wala msiwe na shaka, si kwamba mtaweza kufanya tu yale yaliyofanyika kwa huu mtini, bali hata mkiuambia huu mlima, ‘Ngʼoka, ukatupwe baharini,’ litafanyika.</J>


text:
<br/><t>Wahoji Kuhusu Mamlaka Ya Yesu</t><br/><br/><t>(Marko 11:27-33; Luka 20:1-8)</t><br/>Yesu alipoingia Hekaluni, viongozi wa makuhani na wazee wa watu wakamjia alipokuwa anafundisha na kusema, “Unafanya mambo haya kwa mamlaka gani? Na ni nani aliyekupa mamlaka hayo?”<pb/>


text:
Yesu akawajibu, <J>“Nami nitawauliza swali moja. Kama mkinijibu, nami nitawaambia ni kwa mamlaka gani ninafanya mambo haya.</J>


text:
<J>Ubatizo wa Yohana, ulitoka wapi? Je, ulitoka mbinguni au kwa wanadamu?”</J><pb/>Wakahojiana wao kwa wao na kusema, “Tukisema ulitoka mbinguni atatuuliza, ‘Mbona basi hamkumwamini?’


text:
Lakini tukisema, ‘Ulitoka kwa wanadamu,’ tunawaogopa hawa watu, maana wote wanamtambua Yohana kuwa ni nabii.”<pb/>


text:
Kwa hiyo wakamjibu Yesu, “Sisi hatujui.”<pb/>Naye akawaambia, <J>“Wala mimi sitawaambia ni kwa mamlaka gani ninatenda mambo haya.”</J><pb/>


text:
<br/><t>Mfano Wa Wana Wawili</t><br/><J>“Lakini mwaonaje? Mtu mmoja alikuwa na wana wawili. Akamwendea yule wa kwanza akamwambia, ‘Mwanangu, nenda ukafanye kazi kwenye shamba la mizabibu leo.’</J><pb/>


text:
<J>“Kisha yule baba akamwendea yule mwanawe mwingine akamwambia vilevile. Yeye akajibu, ‘Nitakwenda, bwana,’ lakini hakwenda.</J><pb/>


text:
<J>“Ni yupi kati yao hao wawili aliyetimiza kile alichotaka baba yake?”</J><pb/>Wakamjibu, “Ni yule wa kwanza.”<pb/>Yesu akawaambia, <J>“Amin, amin nawaambia, watoza ushuru na makahaba wanawatangulia kuingia katika Ufalme wa Mungu.</J>


text:
<J>Kwa maana Yohana alikuja kwenu kuwaonyesha njia ya haki, lakini hamkumsadiki, lakini watoza ushuru na makahaba wakamsadiki. Nanyi hata mlipoona hayo, baadaye hamkutubu na kumsadiki.</J><pb/>


text:
<br/><t>Mfano Wa Wapangaji Waovu</t><br/><br/><t>(Marko 12:1-12; Luka 20:9-19)</t><br/><J>“Sikilizeni mfano mwingine: Kulikuwa na mtu mmoja mwenye shamba ambaye alipanda shamba la mizabibu. Akajenga ukuta kulizunguka, akatengeneza shinikizo ndani yake na akajenga mnara wa ulinzi. Kisha akalikodisha hilo shamba la mizabibu kwa wakulima fulani, naye akaondoka, akasafiri kwenda nchi nyingine.</J>


text:
<J>Wakati wa mavuno ulipokaribia, akawatuma watumishi wake kwa hao wapangaji ili kukusanya matunda yake.</J><pb/>


text:
<J>“Wale wapangaji wakawakamata wale watumishi, wakampiga mmoja, wakamuua mwingine, na yule wa tatu wakampiga mawe.</J>


text:
<J>Kisha akawatuma kwao watumishi wengine, wengi kuliko wale wa kwanza, nao wale wapangaji wakawatendea vilevile.</J>


text:
<J>“Lakini wale wapangaji walipomwona mwanawe, wakasemezana wao kwa wao, ‘Huyu ndiye mrithi. Njooni tumuue, ili tuchukue urithi wake.’</J>


text:
Wakamjibu, “Kwa huzuni kuu atawaangamiza kabisa hao wadhalimu na kulipangisha shamba lake la mizabibu kwa wakulima wengine ambao watampatia fungu lake la matunda wakati wa mavuno.”<pb/>


text:
Yesu akawaambia, <J>“Je, hamjasoma katika Maandiko kwamba:</J><pb/><J>“ ‘Jiwe walilolikataa waashi</J><pb/><J>limekuwa jiwe kuu la pembeni.</J><pb/><J>Bwana ndiye alitenda jambo hili,</J><pb/><J>nalo ni la ajabu machoni petu’?</J><pb/>


text:
<J>“Kwa hiyo ninawaambia, Ufalme wa Mungu utaondolewa kwenu na kupewa watu wengine wawezao kuzaa matunda yake.</J>


text:
<J>Yeye aangukaye juu ya jiwe hili atavunjika vipande vipande, lakini yule litakayemwangukia atasagwa kabisa.”</J><pb/>


text:
Viongozi wa Makuhani na Mafarisayo waliposikia mifano ya Yesu, walitambua kuwa alikuwa akiwasema wao.


text:
Wakatafuta njia ya kumkamata, lakini wakaogopa umati wa watu, kwa kuwa watu walimwona Yesu kuwa ni nabii.<pb/>


text:
<br/><t>Mfano Wa Karamu Ya Arusi</t><br/><br/><t>(Luka 14:15-24)</t><br/>Yesu akasema nao tena kwa mifano, akawaambia,


text:
<J>“Ufalme wa Mbinguni unaweza kufananishwa na mfalme mmoja aliyemwandalia mwanawe karamu ya arusi.</J>


text:
<J>Akawatuma watumishi wake kuwaita wale waliokuwa wamealikwa karamuni, lakini wakakataa kuja.</J><pb/>


text:
<J>“Kisha akawatuma watumishi wengine akisema, ‘Waambieni wale walioalikwa kwamba nimeandaa chakula. Nimekwisha kuchinja mafahali wangu na vinono, karamu iko tayari. Karibuni kwa karamu ya arusi.’</J><pb/>


text:
<J>Yule mfalme akakasirika sana, akapeleka jeshi lake likawaangamiza wale wauaji na kuuteketeza mji wao kwa moto.</J><pb/>


text:
<J>“Kisha akawaambia watumishi wake, ‘Karamu ya arusi imeshakuwa tayari, lakini wale niliowaalika hawakustahili kuja.</J>


text:
<J>Wale watumishi wakaenda barabarani, wakawakusanya watu wote waliowaona, wema na wabaya. Ukumbi wa arusi ukajaa wageni.</J><pb/>


text:
<J>“Lakini mfalme alipoingia ndani ili kuwaona wageni, akamwona mle mtu mmoja ambaye hakuwa amevaa vazi la arusi.</J>


text:
<J>Mfalme akamuuliza, ‘Rafiki, uliingiaje humu bila vazi la arusi?’ Yule mtu hakuwa na la kusema.</J><pb/>


text:
<J>“Ndipo mfalme akawaambia watumishi wake, ‘Mfungeni mikono na miguu mkamtupe nje, kwenye giza. Huko kutakuwa na kilio na kusaga meno.’</J><pb/>


text:
<br/><t>Kulipa Kodi Kwa Kaisari</t><br/><br/><t>(Marko 12:13-17; Luka 20:20-26)</t><br/>Ndipo Mafarisayo wakatoka nje wakaandaa mpango wa kumtega Yesu katika maneno yake.


text:
Wakatuma wanafunzi wao kwake pamoja na Maherode. Nao wakasema, “Mwalimu, tunajua kwamba wewe ni mtu mwadilifu na unafundisha njia ya Mungu katika kweli bila kuyumbishwa na mtu wala kuonyesha upendeleo.


text:
Lakini Yesu, akijua makusudi yao mabaya, akawaambia, <J>“Enyi wanafiki, kwa nini mnajaribu kunitega?</J>


text:
Wakamjibu, “Ni vya Kaisari.”<pb/>Basi Yesu akawaambia, <J>“Mpeni Kaisari kilicho cha Kaisari, naye Mungu mpeni kilicho cha Mungu.”</J><pb/>


text:
<br/><t>Ndoa Na Ufufuo</t><br/><br/><t>(Marko 12:18-27; Luka 20:27-40)</t><br/>Siku hiyo hiyo Masadukayo, wale wasemao kwamba hakuna ufufuo wa wafu, wakamjia Yesu na kumuuliza swali, wakisema,


text:
“Mwalimu, Mose alisema, ‘Kama mtu akifa bila kuwa na watoto, ndugu yake inampasa amwoe huyo mjane ili ampatie watoto huyo nduguye aliyekufa.’


text:
Basi palikuwa na ndugu saba miongoni mwetu. Yule wa kwanza akaoa mke, naye akafa, na kwa kuwa hakuwa na watoto, akamwachia nduguye yule mjane.


text:
Sasa basi, siku ya ufufuo, yeye atakuwa mke wa nani miongoni mwa wale ndugu saba, kwa kuwa wote walikuwa wamemwoa huyo mwanamke?”<pb/>


text:
<J>‘Mimi ni Mungu wa Abrahamu, Mungu wa Isaki, na Mungu wa Yakobo’? Yeye si Mungu wa wafu, bali ni Mungu wa walio hai.”</J><pb/>


text:
<br/><t>Amri Kuu Kuliko Zote</t><br/><br/><t>(Marko 12:28-34; Luka 10:25-28)</t><br/>Mafarisayo waliposikia kwamba Yesu alikuwa amewanyamazisha Masadukayo, Mafarisayo wakakusanyika pamoja.


text:
Yesu akamjibu, <J>“ ‘Mpende Bwana Mungu wako kwa moyo wako wote na kwa roho yako yote na kwa akili zako zote.’</J>


text:
<br/><t>Swali Kuhusu Mwana Wa Daudi</t><br/><br/><t>(Marko 12:35-37; Luka 20:41-44)</t><br/>Wakati Mafarisayo walikuwa wamekusanyika pamoja, Yesu akawauliza,


text:
<J>“Mnaonaje kuhusu Kristo?</J><n><i>Kristo </i> maana yake ni <i>Masiya</i> , yaani <i>Aliyetiwa mafuta.</i></n> <J>Yeye ni mwana wa nani?”</J><pb/>Wakamjibu, “Yeye ni mwana wa Daudi.”<pb/>


text:
Akawaambia, <J>“Inakuwaje basi kwamba Daudi, akinena kwa kuongozwa na Roho, anamwita Kristo ‘Bwana’? Kwa maana asema,</J><pb/>


text:
<J>“ ‘Bwana alimwambia Bwana wangu:</J><pb/><J>“Keti mkono wangu wa kuume,</J><pb/><J>hadi nitakapowaweka adui zako</J><pb/><J>chini ya miguu yako.” ’</J><pb/>


text:
Hakuna mtu aliyeweza kumjibu Yesu neno. Tena tangu siku hiyo hakuna aliyethubutu kumuuliza tena maswali.<pb/>


text:
<br/><t>Yesu Awashutumu Walimu Wa Sheria Na Mafarisayo</t><br/><br/><t>(Marko 12:38-40; Luka 11:39-52; 20:45-47)</t><br/>Kisha Yesu akauambia umati wa watu pamoja na wanafunzi wake:


text:
<J>hivyo inawapasa kuwatii na kufanya kila kitu wanachowaambia. Lakini msifuate yale wanayotenda, kwa sababu hawatendi yale wanayohubiri.</J>


text:
<J>Wao hufunga mizigo mikubwa na kuiweka mabegani mwa watu, lakini wao wenyewe hawako radhi hata kuinua kidole ili kuisogeza.</J><pb/>


text:
<J>“Wao hutenda mambo yao yote ili waonekane na watu. Hupanua vikasha vyao vyenye maandiko ya sheria na kurefusha matamvua ya mavazi yao.</J>


text:
<J>Wanapenda kukalia viti vya heshima katika karamu, na vile viti maalum sana katika masinagogi.</J>


text:
<J>Hupenda kusalimiwa masokoni na kutaka watu wawaite ‘Rabi.’</J><n>Rabi maana yake Bwana, Mwalimu.</n><pb/>


text:
<J>Nanyi msimwite mtu yeyote ‘Baba,’ hapa duniani, kwa maana mnaye Baba mmoja, naye yuko mbinguni.</J>


text:
<J>Wala msiitwe ‘Mwalimu,’ kwa maana mnaye mwalimu mmoja tu, ndiye Kristo.</J><n><i>Kristo </i> maana yake ni <i>Masiya</i> , yaani <i>Aliyetiwa mafuta.</i></n>


text:
<J>“Lakini ole wenu, walimu wa sheria na Mafarisayo, enyi wanafiki! Kwa maana mnawafungia watu milango ya Ufalme wa Mbinguni. Ninyi wenyewe hamuingii humo, nao wale wanaotaka kuingia mnawazuia. [</J>


text:
<J>Ole wenu walimu wa sheria na Mafarisayo, enyi wanafiki! Mnakula katika nyumba za wajane, nanyi kwa kujifanya kuwa wema, mnasali sala ndefu. Kwa hiyo hukumu yenu itakuwa kuu zaidi.]</J><pb/>


text:
<J>“Ole wenu walimu wa sheria na Mafarisayo, enyi wanafiki! Ninyi mnasafiri baharini na nchi kavu ili kumfanya mtu mmoja mwongofu, lakini baada ya kumpata, mnamfanya mwana wa jehanamu mara mbili kuliko ninyi!</J><pb/>


text:
<J>“Ole wenu, viongozi vipofu! Ninyi mwasema, ‘Mtu akiapa kwa Hekalu, kiapo hicho si kitu; lakini mtu akiapa kwa dhahabu ya Hekalu, amefungwa kwa kiapo chake.’</J>


text:
<J>Ninyi vipofu wapumbavu! Ni kipi kilicho kikuu zaidi: ni ile dhahabu, au ni lile Hekalu linaloifanya hiyo dhahabu kuwa takatifu?</J>


text:
<J>Pia mnasema, ‘Mtu akiapa kwa madhabahu, si kitu; lakini mtu akiapa kwa sadaka iliyo juu ya madhabahu, amefungwa kwa kiapo chake’</J>


text:
<J>Ninyi vipofu! Ni kipi kikuu zaidi: ni sadaka, au ni madhabahu yanayoifanya hiyo sadaka kuwa takatifu?</J>


text:
<J>Naye aapaye kwa mbingu, huapa kwa kiti cha enzi cha Mungu na kwa yeye aketiye juu ya kiti hicho.</J><pb/>


text:
<J>“Ole wenu walimu wa sheria na Mafarisayo, ninyi wanafiki! Kwa maana mnatoa zaka ya mnanaa, bizari na jira, lakini mmeacha mambo makuu zaidi ya sheria, yaani haki, huruma na uaminifu. Iliwapasa kufanya haya makuu ya sheria bila kupuuza hayo matoleo.</J>


text:
<J>“Ole wenu, walimu wa sheria na Mafarisayo, ninyi wanafiki! Kwa maana mnasafisha kikombe na sahani kwa nje, lakini ndani mmejaa unyangʼanyi na kutokuwa na kiasi.</J>


text:
<J>Ewe Farisayo kipofu! Safisha ndani ya kikombe na sahani kwanza, ndipo nje itakuwa safi pia.</J><pb/>


text:
<J>“Ole wenu, walimu wa sheria na Mafarisayo, ninyi wanafiki! Mnafanana na makaburi yaliyopakwa chokaa, ambayo yanapendeza kwa nje, lakini ndani yamejaa mifupa ya wafu na kila aina ya uchafu.</J>


text:
<J>Vivyo hivyo, kwa nje ninyi mnaonekana kwa watu kuwa wenye haki, lakini kwa ndani mmejaa unafiki na uovu.</J><pb/>


text:
<J>“Ole wenu, walimu wa sheria na Mafarisayo, ninyi wanafiki! Mnajenga makaburi ya manabii na kuyapamba makaburi ya wenye haki.</J>


text:
<J>Nanyi mwasema, ‘Kama tungaliishi wakati wa baba zetu, tusingalikuwa tumeshiriki katika kumwaga damu ya manabii!’</J>


text:
<J>Kwa sababu hii, tazameni, natuma kwenu manabii na wenye hekima na walimu. Baadhi yao mtawaua na kuwasulubisha, na wengine wao mtawapiga mijeledi katika masinagogi yenu na kuwafuatia kutoka mji mmoja hadi mji mwingine.</J>


text:
<J>Hivyo ile damu ya wenye haki wote iliyomwagwa hapa duniani, tangu damu ya Abeli, ambaye alikuwa hana hatia, hadi damu ya Zekaria mwana wa Barakia, mliyemuua kati ya patakatifu na madhabahu, itawajia juu yenu.</J>


text:
<br/><t>Yesu Aililia Yerusalemu</t><br/><br/><t>(Luka 13:34-35)</t><br/><J>“Ee Yerusalemu, Yerusalemu, uwauaye manabii na kuwapiga mawe wale waliotumwa kwako! Mara ngapi nimetamani kuwakusanya watoto wako pamoja, kama vile kuku akusanyavyo vifaranga wake chini ya mabawa yake, lakini hukutaka!</J>


text:
<J>Kwa maana nawaambia, hamtaniona tena tangu sasa mpaka mtakaposema, ‘Amebarikiwa yeye ajaye kwa Jina la Bwana.’ ”</J><pb/>


text:
<br/><t>Kubomolewa Kwa Hekalu Kwatabiriwa</t><br/><br/><t>(Marko 13:1-2; Luka 21:5-6)</t><br/>Yesu akatoka Hekaluni na alipokuwa akienda zake, wanafunzi wake wakamwendea ili kumwonyesha majengo ya Hekalu.


text:
Ndipo Yesu akawauliza, <J>“Je, mnayaona haya yote? Amin, nawaambia, hakuna hata jiwe moja hapa litakalobaki juu ya jingine, bali kila moja litabomolewa.”</J><pb/>


text:
<br/><t>Ishara Za Nyakati Za Mwisho</t><br/><br/><t>(Marko 13:3-23; Luka 21:7-24)</t><br/>Yesu alipokuwa ameketi kwenye Mlima wa Mizeituni, wanafunzi wake wakamjia faraghani, wakamuuliza, “Tuambie, mambo haya yatatukia lini, nayo dalili ya kuja kwako na ya mwisho wa dunia ni gani?”<pb/>


text:
<J>Kwa maana wengi watakuja kwa Jina langu, wakidai, ‘Mimi ndiye Kristo,’</J><n><i>Kristo </i> maana yake ni <i>Masiya</i> , yaani <i>Aliyetiwa mafuta.</i></n> <J>nao watawadanganya wengi.</J>


text:
<J>Mtasikia habari za vita na matetesi ya vita. Angalieni msitishike, kwa maana haya hayana budi kutukia. Lakini ule mwisho bado.</J>


text:
<J>Taifa litainuka dhidi ya taifa, na ufalme dhidi ya ufalme. Kutakuwa na njaa na mitetemeko ya ardhi sehemu mbalimbali.</J>


text:
<J>Wakati huo, wengi wataacha imani yao, nao watasalitiana kila mmoja na mwenzake na kuchukiana.</J>


text:
<J>Injili ya Ufalme itahubiriwa ulimwenguni kote kuwa ushuhuda kwa mataifa yote. Ndipo mwisho utakapokuja.</J><pb/>


text:
<J>“Hivyo mtakapoona lile ‘chukizo la uharibifu’ lililonenwa na nabii Danieli limesimama mahali patakatifu (asomaye na afahamu),</J>


text:
<J>Kwa maana wakati huo kutakuwa na dhiki kuu ambayo haijapata kuwako tangu mwanzo wa dunia mpaka sasa: wala haitakuwako tena kamwe.</J>


text:
<J>Kama siku hizo zisingefupishwa, hakuna hata mtu mmoja ambaye angeokoka. Lakini kwa ajili ya wateule, siku hizo zitafupizwa.</J>


text:
<J>Wakati huo kama mtu yeyote akiwaambia, ‘Tazama, Kristo huyu hapa!’ Au, ‘Kristo yuko kule,’ msisadiki.</J>


text:
<J>Kwa maana watatokea makristo wa uongo na manabii wa uongo, nao watafanya ishara kubwa na maajabu mengi ili kuwapotosha, ikiwezekana, hata wale wateule hasa.</J>


text:
<J>“Kwa hiyo mtu yeyote akiwaambia, ‘Yule kule nyikani,’ msiende huko. Au akisema, ‘Yuko kwenye chumba,’ msisadiki.</J>


text:
<J>Kwa maana kama vile umeme utokeavyo mashariki na kuonekana hata magharibi, ndivyo itakavyokuwa kuja kwake Mwana wa Adamu.</J>


text:
<br/><t>Kuja Kwa Mwana Wa Adamu</t><br/><br/><t>(Marko 13:24-31; Luka 21:25-33)</t><br/><J>“Mara baada ya dhiki ya siku zile,</J><pb/><J>“ ‘jua litatiwa giza,</J><pb/><J>nao mwezi hautatoa nuru yake;</J><pb/><J>nazo nyota zitaanguka kutoka angani,</J><pb/><J>na nguvu za anga zitatikisika.’</J><pb/>


text:
<J>“Ndipo itakapotokea ishara ya Mwana wa Adamu angani, na makabila yote ya dunia yataomboleza. Nao watamwona Mwana wa Adamu akija juu ya mawingu ya angani, katika uwezo na utukufu mkuu.</J>


text:
<J>Naye atawatuma malaika zake kwa sauti kuu ya tarumbeta, nao watawakusanya wateule wake kutoka pande zote nne za dunia, kutoka mwisho mmoja wa mbingu hadi mwisho mwingine.</J><pb/>


text:
<J>“Basi jifunzeni somo hili kutokana na mtini: Matawi yake yanapoanza kuchipua na kutoa majani, mnatambua kwamba wakati wa kiangazi umekaribia.</J>


text:
<br/><t>Hakuna Ajuaye Siku Wala Saa</t><br/><br/><t>(Marko 13:32-37; Luka 17:26-30, 34-36)</t><br/><J>“Kwa habari ya siku ile na saa, hakuna ajuaye, hata malaika walio mbinguni wala Mwana, ila Baba peke yake.</J>


text:
<J>Kwa maana siku zile kabla ya gharika, watu walikuwa wakila na kunywa, wakioa na kuolewa, mpaka siku ile Noa alipoingia katika safina.</J>


text:
<J>Nao hawakujua lolote mpaka gharika ilipokuja ikawakumba wote. Hivyo ndivyo itakavyokuwa atakapokuja Mwana wa Adamu.</J>


text:
<J>Lakini fahamuni jambo hili: Kama mwenye nyumba angejua ni wakati gani wa usiku ambao mwizi atakuja, angekesha na hangekubali nyumba yake kuvunjwa.</J>


text:
<J>Kwa hiyo ninyi pia hamna budi kuwa tayari, kwa sababu Mwana wa Adamu atakuja saa msiyotazamia.</J><pb/>


text:
<br/><t>Mfano Wa Mtumishi Mwaminifu</t><br/><br/><t>(Luka 12:41-48)</t><br/><J>“Ni nani basi aliye mtumishi mwaminifu na mwenye busara, ambaye bwana wake amemweka kusimamia watumishi wengine katika nyumba yake, ili awape chakula chao kwa wakati unaofaa?</J>


text:
<J>Lakini kama huyo mtumishi ni mwovu, naye akasema moyoni mwake, ‘Bwana wangu atakawia muda mrefu,’</J>


text:
<J>Atamkata vipande vipande na kumweka katika sehemu moja pamoja na wanafiki, mahali ambako kutakuwa ni kulia na kusaga meno.</J><pb/>


text:
<br/><t>Mfano Wa Wanawali Kumi</t><br/><J>“Wakati huo, Ufalme wa Mbinguni utakuwa kama wanawali kumi waliochukua taa zao na kwenda kumlaki bwana arusi.</J>


text:
<J>“Usiku wa manane pakawa na kelele: ‘Tazameni, huyu hapa bwana arusi! Tokeni nje mkamlaki!’</J><pb/>


text:
<J>Wale wapumbavu wakawaambia wale wenye busara, ‘Tupatieni mafuta yenu kidogo; taa zetu zinazimika.’</J><pb/>


text:
<J>“Lakini wale wenye busara wakawajibu, ‘Sivyo, hayatutoshi sisi na ninyi pia. Afadhali mwende kwa wauzao mkajinunulie mafuta yenu.’</J><pb/>


text:
<J>“Nao walipokuwa wakienda kununua mafuta, bwana arusi akafika. Wale wanawali waliokuwa tayari wakaingia ndani pamoja naye kwenye karamu ya arusi na mlango ukafungwa.</J><pb/>


text:
<br/><t>Mfano Wa Watumishi Watatu Na Talanta</t><br/><br/><t>(Luka 19:11-27)</t><br/><J>“Tena, Ufalme wa Mbinguni ni kama mtu aliyetaka kusafiri, naye akawaita watumishi wake na kuweka mali yake kwenye uangalizi wao.</J>


text:
<J>Mmoja akampa talanta</J><n>Talanta moja ilikuwa sawa na mshahara wa kibarua wa miaka 15.</n> <J>tano, mwingine talanta mbili, na mwingine talanta moja. Kila mmoja alipewa kwa kadiri ya uwezo wake. Kisha yeye akasafiri.</J>


text:
<J>Yule aliyepewa talanta tano akaenda mara moja akafanya nazo biashara akapata talanta nyingine tano zaidi.</J>


text:
<J>Lakini yule mtumishi aliyekuwa amepokea talanta moja, alikwenda akachimba shimo ardhini na kuificha ile fedha ya bwana wake.</J><pb/>


text:
<J>Yule mtumishi aliyepokea talanta tano akaja, akaleta nyingine tano zaidi. Akasema, ‘Bwana uliweka kwenye uangalizi wangu talanta tano. Tazama, nimepata faida ya talanta tano zaidi.’</J><pb/>


text:
<J>“Bwana wake akamwambia, ‘Umefanya vizuri sana, mtumishi mwema na mwaminifu! Umekuwa mwaminifu kwa vitu vichache; nami nitakuweka kuwa msimamizi wa vitu vingi. Njoo ushiriki katika furaha ya bwana wako!’</J><pb/>


text:
<J>“Yule mwenye talanta mbili naye akaja. Akasema, ‘Bwana, uliweka kwenye uangalizi wangu talanta mbili. Tazama nimepata hapa talanta mbili zaidi.’</J><pb/>


text:
<J>“Bwana wake akajibu, ‘Umefanya vizuri sana, mtumishi mwema na mwaminifu. Umekuwa mwaminifu kwa vitu vichache; nami nitakuweka kuwa msimamizi wa vitu vingi. Njoo ushiriki katika furaha ya bwana wako!’</J><pb/>


text:
<J>“Kisha yule mtumishi aliyepokea talanta moja akaja, akasema, ‘Bwana, nilijua kwamba wewe ni mtu mgumu, unayevuna mahali usipopanda na kukusanya mahali usipotawanya mbegu.</J>


text:
<J>Kwa hiyo niliogopa, nikaenda, nikaificha talanta yako ardhini. Tazama, hii hapa ile iliyo mali yako.’</J><pb/>


text:
<J>“Bwana wake akajibu, ‘Wewe mtumishi mwovu na mvivu! Ulijua kwamba ninavuna mahali nisipopanda na kukusanya mahali nisipotawanya mbegu.</J>


text:
<J>Vyema basi, ingekupasa kuweka fedha yangu kwa watoa riba, ili nirudipo, nichukue ile iliyo yangu na faida yake.</J><pb/>


text:
<J>Kwa maana kila mtu aliye na kitu atapewa zaidi, naye atakuwa navyo tele. Lakini yule asiye na kitu, hata kile alicho nacho atanyangʼanywa.</J>


text:
<J>Nanyi mtupeni huyo mtumishi asiyefaa nje, kwenye giza, mahali ambako kutakuwa na kilio na kusaga meno.’</J><pb/>


text:
<br/><t>Kondoo Na Mbuzi</t><br/><J>“Mwana wa Adamu atakapokuja katika utukufu wake na malaika wote watakatifu pamoja naye, ndipo atakapoketi juu ya kiti cha enzi cha utukufu wake.</J>


text:
<J>Mataifa yote watakusanyika mbele zake, naye atawatenga kama mchungaji anavyotenga kondoo na mbuzi.</J>


text:
<J>“Ndipo Mfalme atawaambia wale walioko upande wake wa kuume, ‘Njooni, ninyi mliobarikiwa na Baba yangu; urithini Ufalme ulioandaliwa kwa ajili yenu tangu kuumbwa kwa ulimwengu.</J>


text:
<J>Kwa maana nilikuwa na njaa mkanipa chakula, nilikuwa na kiu mkaninywesha, nilikuwa mgeni mkanikaribisha,</J>


text:
<J>nilikuwa uchi mkanivika, nilikuwa mgonjwa mkanitunza, nami nilikuwa kifungoni mkaja kunitembelea.’</J><pb/>


text:
<J>“Ndipo wale wenye haki watakapomjibu, ‘Bwana, ni lini tulikuona ukiwa na njaa tukakulisha, au ukiwa na kiu tukakunywesha?</J>


text:
<J>“Naye Mfalme atawajibu, ‘Amin nawaambia, kwa jinsi mlivyomtendea mmojawapo wa hawa ndugu zangu walio wadogo, mlinitendea mimi.’</J><pb/>


text:
<J>“Kisha atawaambia wale walio upande wake wa kushoto, ‘Ondokeni kwangu, ninyi mliolaaniwa, nendeni kwenye moto wa milele ulioandaliwa kwa ajili ya ibilisi na malaika zake.</J>


text:
<J>nilikuwa mgeni nanyi hamkunikaribisha, nilikuwa uchi hamkunivika, nilikuwa mgonjwa hamkunitunza, na nilikuwa gerezani nanyi hamkuja kunitembelea.’</J><pb/>


text:
<J>“Ndipo wao pia watajibu, ‘Bwana ni lini tulikuona ukiwa na njaa au kiu, au ukiwa mgeni au uchi, au ukiwa mgonjwa na kifungoni na hatukukuhudumia?’</J><pb/>


text:
<J>“Naye atawajibu, ‘Amin nawaambia, kwa jinsi ambavyo hamkumtendea mmojawapo wa hawa ndugu zangu walio wadogo, hamkunitendea mimi.’</J><pb/>


text:
<J>“Ndipo hawa watakapoingia kwenye adhabu ya milele, lakini wale wenye haki wataingia katika uzima wa milele.”</J><pb/>


text:
<br/><t>Shauri Baya La Kumuua Yesu</t><br/><br/><t>(Marko 14:1-2; Luka 22:1-2; Yohana 11:45-53)</t><br/>Yesu alipomaliza kusema hayo yote, akawaambia wanafunzi wake,


text:
<J>“Kama mnavyojua, baada ya siku mbili itakuwa Pasaka, naye Mwana wa Adamu atasalitiwa ili asulubiwe.”</J><pb/>


text:
Basi viongozi wa makuhani na wazee wa watu wakakusanyika katika jumba la utawala la kuhani mkuu, jina lake Kayafa.


text:
<br/><t>Yesu Anapakwa Mafuta Huko Bethania</t><br/><br/><t>(Marko 14:3-9; Yohana 12:1-8)</t><br/>Yesu alikuwa Bethania nyumbani mwa Simoni aliyekuwa na ukoma,


text:
naye mwanamke mmoja akamjia akiwa na chupa ya marhamu yenye manukato ya thamani kubwa; akayamimina kichwani mwa Yesu alipokuwa ameketi mezani kula chakula.<pb/>


text:
Yesu, akijua jambo hili, akawaambia, <J>“Mbona mnamsumbua huyu mwanamke? Yeye amenitendea jambo zuri sana.</J>


text:
<J>Alipomiminia haya manukato kwenye mwili wangu, amefanya hivyo ili kuniandaa kwa ajili ya maziko yangu.</J>


text:
<J>Amin, nawaambia, mahali popote ulimwenguni ambapo hii Injili itahubiriwa, jambo hili alilolitenda huyu mwanamke litatajwa pia kwa ukumbusho wake.”</J><pb/>


text:
<br/><t>Yuda Akubali Kumsaliti Yesu</t><br/><br/><t>(Marko 14:10-11; Luka 22:3-6)</t><br/>Kisha mmojawapo wa wale kumi na wawili, aitwaye Yuda Iskariote, alikwenda kwa viongozi wa makuhani


text:
<br/><t>Yesu Ala Pasaka Pamoja Na Wanafunzi</t><br/><br/><t>(Marko 14:12-21; Luka 22:7-23; Yohana 13:21-30)</t><br/>Siku ya kwanza ya Sikukuu ya Mikate Isiyotiwa Chachu, wanafunzi walimjia Yesu wakamuuliza, “Unataka twende wapi ili tukuandalie mahali pa kula Pasaka?”<pb/>


text:
Akajibu, <J>“Nendeni kwa mtu fulani huko mjini, mkamwambie, ‘Mwalimu asema hivi: Saa yangu imekaribia. Nitaiadhimisha Pasaka pamoja na wanafunzi wangu katika nyumba yako.’ ”</J>


text:
Yesu akawaambia, <J>“Yule aliyechovya mkono wake katika bakuli pamoja nami ndiye atakayenisaliti.</J>


text:
<J>Mwana wa Adamu anaenda zake kama vile alivyoandikiwa. Lakini ole wake mtu yule amsalitiye Mwana wa Adamu. Ingekuwa heri kwake mtu huyo kama hangezaliwa!”</J><pb/>


text:
Kisha Yuda, yule mwenye kumsaliti, akasema, “Je, ni mimi Rabi?”<pb/>Yesu akajibu, <J>“Naam, wewe mwenyewe umesema.”</J><pb/>


text:
<br/><t>Kuanzishwa Kwa Meza Ya Bwana</t><br/><br/><t>(Marko 14:22-26; Luka 22:14-20; 1 Wakorintho 11:23-25)</t><br/>Walipokuwa wanakula, Yesu akachukua mkate, akashukuru, akaumega, na kuwapa wanafunzi wake, akisema, <J>“Twaeni, mle; huu ndio mwili wangu.”</J><pb/>


text:
<J>Lakini ninawaambia, tangu sasa sitakunywa tena katika uzao huu wa mzabibu, hadi siku ile nitakapounywa mpya pamoja nanyi katika Ufalme wa Baba yangu.”</J><pb/>


text:
<br/><t>Yesu Atabiri Petro Kumkana</t><br/><br/><t>(Marko 14:27-31; Luka 22:31-34; Yohana 13:36-38)</t><br/>Kisha Yesu akawaambia, <J>“Usiku huu, ninyi nyote mtaniacha, kwa maana imeandikwa:</J><pb/><J>“ ‘Nitampiga mchungaji,</J><pb/><J>nao kondoo wa hilo kundi watatawanyika.’</J><pb/>


text:
Lakini Petro akasisitiza, “Hata kama itabidi kufa pamoja nawe, sitakukana kamwe.” Nao wanafunzi wale wengine wote wakasema vivyo hivyo.<pb/>


text:
<br/><t>Yesu Anaomba Gethsemane</t><br/><br/><t>(Marko 14:32-42; Luka 22:39-46)</t><br/>Kisha Yesu akaenda pamoja na wanafunzi wake mpaka kwenye bustani iitwayo Gethsemane, akawaambia, <J>“Kaeni hapa, nami niende kule nikaombe.”</J>


text:
Kisha Yesu akawaambia, <J>“Moyo wangu umejawa na huzuni kiasi cha kufa. Kaeni hapa na mkeshe pamoja nami.”</J><pb/>


text:
Akaenda mbele kidogo, akaanguka kifudifudi, akaomba akisema, <J>“Baba yangu, kama inawezekana, kikombe hiki na kiniondokee. Lakini si kama nipendavyo mimi, bali kama upendavyo wewe.”</J><pb/>


text:
Kisha akarudi kwa wanafunzi wake, akawakuta wamelala. Akamuuliza Petro, <J>“Je, ninyi hamkuweza kukesha pamoja nami hata kwa saa moja?</J>


text:
Akaenda tena mara ya pili na kuomba, <J>“Baba yangu, kama haiwezekani kikombe hiki kiniepuke nisikinywe, basi mapenzi yako yafanyike.”</J><pb/>


text:
Kisha akarudi kwa wanafunzi wake, akawaambia, <J>“Bado mmelala na kupumzika? Tazameni, saa imefika ambapo Mwana wa Adamu anasalitiwa na kutiwa mikononi mwa wenye dhambi.</J>


text:
<br/><t>Yesu Akamatwa</t><br/><br/><t>(Marko 14:43-50; Luka 22:47-53; Yohana 18:3-12)</t><br/>Alipokuwa bado anazungumza, Yuda, mmoja wa wale Kumi na Wawili, akafika. Alikuwa amefuatana na umati mkubwa wa watu wenye panga na marungu, waliokuwa wametumwa na viongozi wa makuhani na wazee wa watu.


text:
Yesu akamwambia, <J>“Rafiki, fanya kile ulichokuja kufanya hapa.”</J><pb/>Kisha wale watu wakasogea mbele, wakamkamata Yesu.


text:
Ghafula mmoja wa wale waliokuwa na Yesu alipoona hivyo, akaushika upanga wake, akauchomoa na kumpiga mtumishi wa kuhani mkuu, akamkata sikio.<pb/>


text:
Ndipo Yesu akamwambia, <J>“Rudisha upanga wako mahali pake, kwa maana wote watumiao upanga watakufa kwa upanga.</J>


text:
<J>Je, unadhani siwezi kumwomba Baba yangu naye mara moja akaniletea zaidi ya majeshi kumi na mawili ya malaika?</J>


text:
Wakati huo, Yesu akawaambia ule umati wa watu, <J>“Je, mmekuja na panga na marungu kunikamata kana kwamba mimi ni mnyangʼanyi? Siku kwa siku niliketi Hekaluni nikifundisha, mbona hamkunikamata?</J>


text:
<J>Lakini haya yote yametukia ili maandiko ya manabii yapate kutimia.”</J> Ndipo wanafunzi wake wote wakamwacha na kukimbia.<pb/>


text:
<br/><t>Yesu Mbele Ya Kuhani Mkuu</t><br/><br/><t>(Marko 14:53-65; Luka 22:54-71; Yohana 18:13-24)</t><br/>Wale waliokuwa wamemkamata Yesu wakampeleka kwa Kayafa, kuhani mkuu, mahali ambapo walimu wa sheria pamoja na wazee walikuwa wamekusanyika.


text:
Lakini Petro akamfuata kwa mbali hadi uani kwa kuhani mkuu. Akaingia ndani, akaketi pamoja na walinzi ili aone litakalotukia.<pb/>


text:
Viongozi wa makuhani na Baraza la Wayahudi lote wakatafuta ushahidi wa uongo dhidi ya Yesu ili wapate kumuua.


text:
Lakini hawakupata jambo lolote, ingawa mashahidi wengi wa uongo walijitokeza.<pb/>Hatimaye wakajitokeza mashahidi wawili wa uongo


text:
na kusema, “Huyu mtu alisema, ‘Ninaweza kulivunja Hekalu la Mungu na kulijenga tena kwa siku tatu.’ ”<pb/>


text:
Kisha kuhani mkuu akasimama na kumwambia Yesu, “Je, wewe hutajibu? Ni ushahidi gani hawa watu wanauleta dhidi yako?”


text:
Lakini Yesu akakaa kimya.<pb/>Ndipo kuhani mkuu akamwambia, “Nakuapisha mbele za Mungu aliye hai. Tuambie kama wewe ndiwe Kristo,<n><i>Kristo </i> maana yake ni <i>Masiya</i> , yaani <i>Aliyetiwa mafuta.</i></n> Mwana wa Mungu.”<pb/>


text:
Yesu akajibu, <J>“Wewe umenena. Lakini ninawaambia nyote: Siku za baadaye, mtamwona Mwana wa Adamu akiwa ameketi mkono wa kuume wa Mwenye Nguvu, na akija juu ya mawingu ya mbinguni.”</J><pb/>


text:
Ndipo kuhani mkuu akararua mavazi yake na kusema, “Amekufuru! Tuna haja gani tena ya mashahidi zaidi? Tazama, sasa ninyi mmesikia hayo makufuru.


text:
<br/><t>Petro Amkana Bwana Yesu</t><br/><br/><t>(Marko 14:66-72; Luka 22:56-62; Yohana 18:15-18, 25-27)</t><br/>Wakati huu Petro alikuwa amekaa nje uani. Mtumishi mmoja wa kike akamjia na kumwambia, “Wewe pia ulikuwa pamoja na Yesu wa Galilaya.”<pb/>


text:
Alipotoka nje kufika kwenye lango, mtumishi mwingine wa kike alimwona, akawaambia watu waliokuwepo, “Huyu mtu alikuwa pamoja na Yesu, Mnazareti.”<pb/>


text:
Baada ya muda mfupi, wale waliokuwa wamesimama pale wakamwendea Petro, wakamwambia, “Hakika wewe ni mmoja wao, kwa maana usemi wako ni kama wao.”<pb/>


text:
Ndipo Petro akakumbuka lile neno Yesu alilokuwa amesema: <J>“Kabla jogoo hajawika, utanikana mara tatu.”</J> Naye akaenda nje, akalia kwa majonzi.<pb/>


text:
<br/><t>Yesu Aletwa Mbele Ya Pilato</t><br/><br/><t>(Marko 15:1; Luka 23:1-2; Yohana 18:28-32)</t><br/>Asubuhi na mapema, viongozi wa makuhani wote na wazee wa watu wakafanya shauri pamoja dhidi ya Yesu ili kumuua.


text:
<br/><t>Yuda Ajinyonga</t><br/><br/><t>(Matendo 1:18-19)</t><br/>Yuda, ambaye alikuwa amemsaliti Yesu, alipoona kuwa Yesu amehukumiwa, akajuta na akarudisha vile vipande thelathini vya fedha alivyopewa na viongozi wa makuhani na wazee wa watu.


text:
Akasema, “Nimetenda dhambi, kwa maana nimeisaliti damu isiyo na hatia.”<pb/>Wakamjibu, “Hilo latuhusu nini sisi? Ni shauri yako.”<pb/>


text:
Wale viongozi wa makuhani wakazichukua zile fedha wakasema, “Si halali kuchanganya fedha hizi na sadaka kwa sababu hizi ni fedha zenye damu.”


text:
Kwa hiyo baada ya kushauriana, waliamua kuzitumia kununulia shamba la mfinyanzi, liwe mahali pa kuzikia wageni.


text:
Ndipo likatimia lile lililonenwa na nabii Yeremia, kwamba, “Walichukua vile vipande thelathini vya fedha, thamani aliyopangiwa na watu wa Israeli,


text:
<br/><t>Yesu Mbele Ya Pilato</t><br/><br/><t>(Marko 15:2-15; Luka 23:3-25; Yohana 18:33–19:16)</t><br/>Wakati huo Yesu akiwa amesimama mbele ya mtawala, mtawala akamuuliza, “Wewe ndiye mfalme wa Wayahudi?”<pb/>Yesu akasema, <J>“Wewe wasema hivyo.”</J><pb/>


text:
Basi ilikuwa ni desturi ya mtawala kumfungua mfungwa mmoja aliyechaguliwa na umati wa watu wakati wa sikukuu.


text:
Hivyo umati wa watu walipokusanyika, Pilato akawauliza, “Mnataka niwafungulie nani, Baraba au Yesu yeye aitwaye Kristo?”


text:
Pilato akiwa ameketi kwenye kiti cha hukumu, mkewe akampelekea ujumbe huu: “Usiwe na jambo lolote juu ya mtu huyu asiye na hatia, kwa kuwa leo nimeteseka sana katika ndoto kwa sababu yake.”<pb/>


text:
Lakini viongozi wa makuhani na wazee wakaushawishi ule umati wa watu kwamba waombe Baraba afunguliwe, naye Yesu auawe.<pb/>


text:
Mtawala akawauliza tena, “Ni yupi kati ya hawa wawili mnayetaka niwafungulie?”<pb/>Wakajibu, “Baraba.”<pb/>


text:
Pilato akawaambia, “Basi nifanye nini na huyu Yesu aitwaye Kristo?”<pb/>Wakajibu wote, “Msulubishe!”<pb/>


text:
Pilato akauliza, “Kwa nini? Amefanya kosa gani?”<pb/>Lakini wao wakazidi kupiga kelele, wakisema, “Msulubishe!”<pb/>


text:
Pilato alipoona kwamba hawezi kufanya lolote, lakini badala yake ghasia zilikuwa zinaanza, akachukua maji, akanawa mikono yake mbele ya ule umati wa watu, akasema, “Sina hatia juu ya damu ya mtu huyu, hili ni jukumu lenu!”<pb/>


text:
Basi akawafungulia Baraba. Lakini baada ya kuamuru Yesu achapwe mijeledi, akamtoa ili asulubishwe.<pb/>


text:
<br/><t>Askari Wamdhihaki Yesu</t><br/><br/><t>(Marko 15:16-20; Yohana 19:2-3)</t><br/>Kisha askari wa mtawala wakampeleka Yesu kwenye Praitorio<n>Praitorio maana yake ni makao makuu ya mtawala, jumba la kifalme lililokuwa linakaliwa na Pontio Pilato huko Yerusalemu, palipokuwa na kiti cha hukumu.</n> na wakakusanya kikosi kizima cha askari kumzunguka.


text:
wakasokota taji ya miiba, wakaiweka kichwani pake. Wakamwekea fimbo katika mkono wake wa kuume, na wakapiga magoti mbele zake na kumdhihaki, wakisema, “Salamu, mfalme wa Wayahudi!”


text:
Baada ya kumdhihaki, wakamvua lile joho, wakamvika tena nguo zake. Kisha wakampeleka ili wakamsulubishe.<pb/>


text:
<br/><t>Yesu Asulubishwa</t><br/><br/><t>(Marko 15:21-32; Luka 23:26-43; Yohana 19:17-27)</t><br/>Walipokuwa wakienda, wakakutana na mtu mmoja kutoka Kirene, jina lake Simoni, nao wakamlazimisha kuubeba ule msalaba.


text:
Walipokwisha kumsulubisha wakagawana mavazi yake kwa kuyapigia kura. [Hili lilifanyika ili litimie lile neno lililonenwa na nabii, “Waligawa nguo zangu miongoni mwao na vazi langu wakalipigia kura.”]


text:
Wanyangʼanyi wawili walisulubiwa pamoja naye, mmoja upande wake wa kuume na mwingine upande wa kushoto.


text:
na kusema, “Wewe ambaye utalivunja Hekalu na kulijenga kwa siku tatu, jiokoe mwenyewe basi! Kama wewe ni Mwana wa Mungu, shuka kutoka msalabani.”<pb/>


text:
“Aliwaokoa wengine, lakini hawezi kujiokoa mwenyewe! Yeye ni Mfalme wa Israeli! Ashuke sasa kutoka msalabani, nasi tutamwamini.


text:
Anamwamini Mungu, basi Mungu na amwokoe sasa kama anamtaka, kwa maana alisema, ‘Mimi ni Mwana wa Mungu.’ ”


text:
<br/><t>Kifo Cha Yesu</t><br/><br/><t>(Marko 15:33-41; Luka 23:44-49; Yohana 19:28-30)</t><br/>Tangu saa sita hadi saa tisa giza liliifunika nchi yote.


text:
Ilipofika saa tisa, Yesu akapaza sauti akalia, <i><J>“Eloi, Eloi, lama sabakthani?”</J></i> (maana yake, <J>“Mungu wangu, Mungu wangu, mbona umeniacha?”</J>)<pb/>


text:
Ghafula mmoja wao akaenda mbio na kuleta sifongo, akaichovya kwenye siki, akaiweka kwenye mwanzi na akampa Yesu ili anywe.


text:
Wakati huo huo pazia la Hekalu likachanika vipande viwili, kuanzia juu hadi chini. Dunia ikatetemeka na miamba ikapasuka.


text:
Wakatoka makaburini, na baada ya Yesu kufufuka, waliingia kwenye Mji Mtakatifu na kuwatokea watu wengi.<pb/>


text:
Basi yule jemadari na wale waliokuwa pamoja naye wakimlinda Yesu walipoona lile tetemeko na yale yote yaliyokuwa yametukia, waliogopa, wakasema, “Hakika huyu alikuwa Mwana wa Mungu!”<pb/>


text:
Walikuwako wanawake huko wakiangalia kwa mbali. Hawa walikuwa wamemfuata Yesu tangu Galilaya ili kushughulikia mahitaji yake.


text:
Miongoni mwao walikuwepo Maria Magdalene, na Maria mama yao Yakobo na Yosefu, na mama yao wana wa Zebedayo.<pb/>


text:
<br/><t>Maziko Ya Yesu</t><br/><br/><t>(Marko 15:42-47; Luka 23:50-56; Yohana 19:38-42)</t><br/>Ilipofika jioni, alifika mtu mmoja tajiri kutoka Arimathaya aitwaye Yosefu, ambaye pia alikuwa mwanafunzi wa Yesu.


text:
na kuuweka katika kaburi lake mwenyewe jipya, alilokuwa amelichonga kwenye mwamba. Kisha akavingirisha jiwe kubwa katika ingilio la kaburi, akaenda zake.


text:
Maria Magdalene na yule Maria mwingine walikuwepo mahali pale, wakiwa wameketi mkabala na kaburi.<pb/>


text:
<br/><t>Walinzi Pale Kaburini</t><br/>Kesho yake, yaani siku iliyofuata ile ya Maandalizi ya Sabato, viongozi wa makuhani na Mafarisayo wakamwendea Pilato


text:
na kusema, “Bwana, tumekumbuka kwamba yule mdanganyifu wakati alikuwa bado hai alisema, <J>‘Baada ya siku tatu nitafufuka.’</J>


text:
Kwa hiyo uamuru kaburi lilindwe kwa uthabiti mpaka baada ya siku tatu. La sivyo, wanafunzi wake wanaweza kuja kuuiba mwili wake na kuwaambia watu kwamba amefufuliwa kutoka kwa wafu. Udanganyifu huu wa mwisho utakuwa mbaya kuliko ule wa kwanza.”<pb/>


text:
Kwa hiyo wakaenda na walinzi ili kulilinda kaburi kwa uthabiti, wakatia muhuri kwenye lile jiwe na kuweka ulinzi.<pb/>


text:
<br/><t>Yesu Afufuka</t><br/><br/><t>(Marko 16:1-10; Luka 24:1-12; Yohana 20:1-10)</t><br/>Baada ya Sabato, alfajiri mapema siku ya kwanza ya juma, Maria Magdalene na yule Maria mwingine walikwenda kulitazama kaburi.<pb/>


text:
Ghafula, pakawa na tetemeko kubwa la ardhi, kwa sababu malaika wa Bwana alishuka kutoka mbinguni, akaenda penye kaburi, akalivingirisha lile jiwe na kulikalia.


text:
Yule malaika akawaambia wale wanawake, “Msiogope, kwa maana ninajua kuwa mnamtafuta Yesu aliyesulubiwa.


text:
Kisha nendeni upesi mkawaambie wanafunzi wake kwamba, ‘Amefufuka kutoka kwa wafu, naye awatangulia kwenda Galilaya. Huko ndiko mtamwona. Sasa nimekwisha kuwaambia.’ ”<pb/>


text:
Hivyo wale wanawake wakaondoka pale kaburini wakiwa wamejawa na hofu, bali wakiwa na furaha nyingi. Wakaenda mbio kuwaeleza wanafunzi wake habari hizo.


text:
Ghafula, Yesu akakutana nao, akasema, <J>“Salamu!”</J> Wale wanawake wakamkaribia, wakaishika miguu yake, wakamwabudu.


text:
Ndipo Yesu akawaambia, <J>“Msiogope. Nendeni mkawaambie ndugu zangu waende Galilaya, ndiko watakakoniona.”</J><pb/>


text:
<br/><t>Taarifa Ya Walinzi</t><br/>Wakati wale wanawake walikuwa njiani wakienda, baadhi ya wale askari waliokuwa wakilinda kaburi walienda mjini na kuwaeleza viongozi wa makuhani kila kitu kilichokuwa kimetukia.


text:
Baada ya viongozi wa makuhani kukutana na wazee na kutunga hila, waliwapa wale askari kiasi kikubwa cha fedha


text:
wakiwaambia, “Inawapasa mseme, ‘Wanafunzi wake walikuja wakati wa usiku na kumwiba sisi tulipokuwa tumelala.’


text:
Kwa hiyo wale askari wakazipokea hizo fedha nao wakafanya kama walivyoelekezwa. Habari hii imeenea miongoni mwa Wayahudi mpaka leo.<pb/>


text:
<br/><t>Yesu Awatuma Wanafunzi Wake</t><br/><br/><t>(Marko 16:14-18; Luka 24:36-49; Yohana 20:19-23; Matendo 1:6-8)</t><br/>Basi wale wanafunzi kumi na mmoja wakaenda hadi Galilaya kwenye ule mlima ambao Yesu alikuwa amewaagiza.


text:
<J>Kwa sababu hii, enendeni mkawafanye mataifa yote kuwa wanafunzi, mkiwabatiza kwa Jina la Baba na la Mwana na la Roho Mtakatifu,</J>


text:
<J>nanyi wafundisheni kuyashika mambo yote niliyowaamuru ninyi. Hakika mimi niko pamoja nanyi siku zote, hadi mwisho wa nyakati.”</J>


text:
<br/><t>Mahubiri Ya Yohana Mbatizaji</t><br/><br/><t>(Mathayo 3:1-12; Luka 3:1-8; Yohana 1:19-28)</t><br/>Mwanzo wa Injili ya Yesu Kristo, Mwana wa Mungu.<pb/>


text:
Kama ilivyoandikwa katika kitabu cha nabii Isaya:<pb/>“Tazama, nitamtuma mjumbe wangu mbele yako,<pb/>atakayetengeneza njia mbele yako”:<pb/>


text:
Watu kutoka Uyahudi wote na sehemu zote za Yerusalemu walikuwa wakimwendea. Nao wakaziungama dhambi zao, akawabatiza katika Mto Yordani.


text:
Yohana alivaa mavazi yaliyotengenezwa kwa singa za ngamia na mkanda wa ngozi kiunoni mwake. Chakula chake kilikuwa nzige na asali ya mwitu.


text:
Naye alihubiri akisema, “Baada yangu atakuja yeye aliye na uwezo kuniliko mimi, ambaye sistahili hata kuinama na kulegeza kamba za viatu vyake.


text:
<br/><t>Ubatizo Wa Yesu</t><br/><br/><t>(Mathayo 3:13-17; Luka 3:21-22)</t><br/>Wakati huo Yesu akaja kutoka Nazareti ya Galilaya, naye akabatizwa na Yohana katika Mto Yordani.


text:
<br/><t>Majaribu Ya Yesu</t><br/><br/><t>(Mathayo 4:1-11; Luka 4:1-13)</t><br/>Wakati huo huo, Roho akamwongoza Yesu kwenda nyikani,


text:
naye akawa huko nyikani kwa muda wa siku arobaini, akijaribiwa na Shetani. Alikaa na wanyama wa mwituni, nao malaika wakamhudumia.<pb/>


text:
<br/><t>Yesu Aanza Kuhubiri</t><br/>Baada ya Yohana kukamatwa na kutiwa gerezani, Yesu aliingia Galilaya akaanza kuhubiri habari njema ya Mungu,


text:
akisema, <J>“Wakati umewadia, Ufalme wa Mungu umekaribia. Tubuni na kuiamini Habari Njema.”</J><pb/>


text:
<br/><t>Yesu Awaita Wanafunzi Wanne</t><br/><br/><t>(Mathayo 4:12-22; Luka 4:14-15; 5:1-11)</t><br/>Yesu alipokuwa akitembea kando ya Bahari ya Galilaya, aliwaona Simoni na Andrea nduguye wakizitupa nyavu zao baharini, kwa kuwa wao walikuwa wavuvi.


text:
Alipokwenda mbele kidogo, akamwona Yakobo mwana wa Zebedayo na Yohana nduguye, wakiwa kwenye mashua yao wakizitengeneza nyavu zao.


text:
Papo hapo akawaita, nao wakamwacha Zebedayo baba yao kwenye mashua pamoja na watumishi wa kuajiriwa, nao wakamfuata Yesu.<pb/>


text:
<br/><t>Yesu Amtoa Pepo Mchafu</t><br/><br/><t>(Luka 4:31-37)</t><br/>Wakaenda mpaka Kapernaumu. Ilipofika siku ya Sabato, mara Yesu akaingia sinagogi, akaanza kufundisha.


text:
Watu wakashangaa sana kwa mafundisho yake, kwa maana aliwafundisha kama yeye aliye na mamlaka, wala si kama walimu wa sheria.


text:
naye akapiga kelele akisema, “Tuna nini nawe, Yesu wa Nazareti? Je, umekuja kutuangamiza? Ninakujua wewe ni nani. Wewe ndiwe Aliye Mtakatifu wa Mungu!”<pb/>


text:
Yule pepo mchafu akamtikisatikisa huyo mtu kwa nguvu, kisha akamtoka akipiga kelele kwa sauti kubwa.<pb/>


text:
Watu wote wakashangaa, hata wakaulizana wao kwa wao, “Haya ni mambo gani? Ni mafundisho mapya, tena yenye mamlaka! Anaamuru hata pepo wachafu, nao wanamtii!”


text:
<br/><t>Yesu Amponya Mama Mkwe Wa Simoni</t><br/><br/><t>(Mathayo 8:14-15; Luka 4:38-39)</t><br/>Mara walipotoka katika sinagogi, walikwenda pamoja na Yakobo na Yohana hadi nyumbani kwa Simoni na Andrea.


text:
Hivyo Yesu akamwendea, akamshika mkono na kumwinua. Kisha homa ikamwacha, naye akaanza kuwahudumia.<pb/>


text:
<br/><t>Yesu Aponya Wengi</t><br/><br/><t>(Mathayo 8:16-17; Luka 4:40-41)</t><br/>Jioni ile baada ya jua kutua, watu wakamletea Yesu wagonjwa wote na waliopagawa na pepo wachafu.


text:
Yesu akawaponya watu wengi waliokuwa na magonjwa ya aina mbalimbali. Akawatoa pepo wachafu wengi, lakini hakuwaacha hao pepo wachafu waseme, kwa sababu walimjua yeye ni nani.<pb/>


text:
<br/><t>Yesu Aenda Galilaya</t><br/><br/><t>(Luka 4:42-44)</t><br/>Alfajiri na mapema sana kulipokuwa bado kuna giza, Yesu akaamka, akaondoka, akaenda mahali pa faragha ili kuomba.


text:
Yesu akawajibu, <J>“Twendeni mahali pengine kwenye vijiji jirani, ili niweze kuhubiri huko pia, kwa sababu hicho ndicho nilichokuja kukifanya.”</J>


text:
<br/><t>Yesu Amtakasa Mwenye Ukoma</t><br/><br/><t>(Mathayo 8:1-4; Luka 5:12-16)</t><br/>Mtu mmoja mwenye ukoma alimjia Yesu, akamwomba akipiga magoti, akamwambia, “Ukitaka, waweza kunitakasa.”<pb/>


text:
Yesu, akiwa amejawa na huruma, akanyoosha mkono wake akamgusa, akamwambia, <J>“Nataka. Takasika!”</J>


text:
akimwambia, <J>“Hakikisha humwambii mtu yeyote habari hizi, bali nenda ukajionyeshe kwa kuhani, na ukatoe sadaka alizoagiza Mose kwa utakaso wako, ili kuwa ushuhuda kwao.”</J>


text:
Lakini yule mtu akaenda akaanza kutangaza habari za kuponywa kwake waziwazi. Kwa hiyo, Yesu hakuweza tena kuingia katika miji waziwazi lakini alikaa sehemu zisizo na watu. Hata hivyo watu wakamfuata huko kutoka kila upande.<pb/>


text:
<br/><t>Yesu Amponya Mtu Aliyepooza</t><br/><br/><t>(Mathayo 9:1-8; Luka 5:17-26)</t><br/>Baada ya siku kadhaa Yesu alirudi Kapernaumu, watu wakasikia kwamba amerudi nyumbani.


text:
Hivyo watu wengi wakakusanyika kiasi kwamba hapakubaki nafasi yoyote hata mlangoni! Naye akawahubiria Neno.


text:
Kwa kuwa walikuwa hawawezi kumfikisha kwa Yesu kwa ajili ya umati wa watu, walitoboa tundu kwenye paa mahali pale alipokuwa Yesu, wakamshusha yule aliyepooza kwa kitanda alichokuwa amelalia.


text:
Yesu alipoiona imani yao, alimwambia yule mtu aliyepooza, <J>“Mwanangu, dhambi zako zimesamehewa.”</J><pb/>


text:
“Kwa nini mtu huyu anasema hivi? Huyu anakufuru! Ni nani awezaye kusamehe dhambi isipokuwa Mungu peke yake?”<pb/>


text:
Mara moja Yesu akatambua rohoni mwake kile walichokuwa wanawaza mioyoni mwao, naye akawaambia, <J>“Kwa nini mnawaza hivyo mioyoni mwenu?</J>


text:
<J>Je, ni lipi lililo rahisi zaidi: kumwambia huyu aliyepooza, ‘Umesamehewa dhambi zako,’ au kusema, ‘Inuka, uchukue mkeka wako, uende’?</J>


text:
<J>Lakini ili mpate kujua ya kwamba Mwana wa Adamu anayo mamlaka duniani kusamehe dhambi…”</J> Yesu akamwambia yule aliyepooza,


text:
Yule mtu aliyekuwa amepooza akasimama, akachukua mkeka wake, akatembea machoni pao wote! Jambo hili likawashangaza wote, wakamtukuza Mungu, wakisema, “Hatujapata kuona jambo kama hili kamwe!”<pb/>


text:
<br/><t>Yesu Amwita Lawi</t><br/><br/><t>(Mathayo 9:9-13; Luka 5:27-32)</t><br/>Yesu akaenda tena kandokando ya Bahari ya Galilaya. Umati mkubwa wa watu ukamfuata, naye akaanza kuwafundisha.


text:
Alipokuwa akitembea, akamwona Lawi mwana wa Alfayo ameketi forodhani mahali pa kutoza ushuru, akamwambia, <J>“Nifuate.”</J> Lawi akaondoka, akamfuata Yesu.<pb/>


text:
Yesu alipokuwa akila chakula nyumbani mwa Lawi, watoza ushuru wengi pamoja na “wenye dhambi” walikuwa wakila pamoja naye na wanafunzi wake, kwa maana kulikuwa na watu wengi waliokuwa wakimfuata.


text:
Baadhi ya walimu wa sheria waliokuwa Mafarisayo walipomwona akila pamoja na watoza ushuru na “wenye dhambi,” wakawauliza wanafunzi wake: “Mbona Yesu anakula pamoja na watoza ushuru na ‘wenye dhambi’?”<pb/>


text:
Yesu aliposikia haya akawaambia, <J>“Watu wenye afya hawahitaji tabibu, bali walio wagonjwa. Sikuja kuwaita wenye haki, bali wenye dhambi.”</J><pb/>


text:
<br/><t>Yesu Aulizwa Kuhusu Kufunga</t><br/><br/><t>(Mathayo 9:14-17; Luka 5:33-39)</t><br/>Basi wanafunzi wa Yohana pamoja na Mafarisayo walikuwa wakifunga. Baadhi ya watu wakamjia Yesu na kumuuliza, “Mbona wanafunzi wa Yohana na wa Mafarisayo hufunga lakini wanafunzi wako hawafungi?”<pb/>


text:
Yesu akawajibu, <J>“Wageni wa bwana arusi wawezaje kufunga wakati angali pamoja nao? Wakati bwana arusi bado yuko pamoja nao, hawawezi kufunga.</J>


text:
<J>Lakini wakati utafika ambapo bwana arusi ataondolewa kwao. Siku hiyo ndipo watakapofunga.</J><pb/>


text:
<J>“Hakuna mtu ashoneaye kiraka cha nguo mpya kwenye nguo iliyochakaa. Akifanya hivyo, kile kiraka kipya kitachanika kutoka ile nguo iliyochakaa, nayo itachanika zaidi.</J>


text:
<J>Wala hakuna mtu awekaye divai mpya kwenye viriba vikuukuu. Akifanya hivyo, ile divai mpya itavipasua hivyo viriba, nayo hiyo divai itamwagika na viriba vitaharibika. Lakini divai mpya huwekwa kwenye viriba vipya.”</J><pb/>


text:
<br/><t>Bwana Wa Sabato</t><br/><br/><t>(Mathayo 12:1-8; Luka 6:1-5)</t><br/>Siku moja ya Sabato, Yesu pamoja na wanafunzi wake walikuwa wakipita katikati ya mashamba ya nafaka. Walipokuwa wakitembea, wanafunzi wake wakaanza kuvunja masuke.


text:
Yesu akawajibu, <J>“Je, hamjasoma kamwe alivyofanya Daudi wakati yeye na wenzake walikuwa na njaa, wakahitaji chakula?</J>


text:
<J>Daudi aliingia katika nyumba ya Mungu, wakati Abiathari alikuwa kuhani mkuu, akaila ile mikate iliyowekwa wakfu, ambayo ni halali kuliwa na makuhani peke yao. Naye pia akawapa wenzake.”</J><pb/>


text:
Kisha Yesu akawaambia, <J>“Sabato ilifanyika kwa ajili ya mwanadamu, lakini si mwanadamu kwa ajili ya Sabato.</J>


text:
<br/><t>Mtu Aliyepooza Mkono Aponywa</t><br/><br/><t>(Mathayo 12:9-14; Luka 6:6-11)</t><br/>Yesu akaingia tena ndani ya sinagogi, na huko palikuwa na mtu aliyepooza mkono.


text:
Kisha Yesu akawauliza, <J>“Je, ni lipi lililo halali siku ya Sabato: Ni kutenda mema au kutenda mabaya? Ni kuokoa maisha au kuua?”</J> Lakini wao wakanyamaza kimya.<pb/>


text:
Yesu akawatazama pande zote kwa hasira, akahuzunika sana kwa ajili ya ugumu wa mioyo yao. Akamwambia yule mtu mwenye mkono uliopooza, <J>“Nyoosha mkono wako.”</J> Akaunyoosha, nao ukaponywa kabisa!


text:
<br/><t>Umati Wa Watu Wamfuata Yesu</t><br/>Yesu pamoja na wanafunzi wake wakaondoka huko wakaenda baharini, nao umati mkubwa wa watu kutoka Galilaya ukamfuata.


text:
Waliposikia mambo yote aliyokuwa akiyafanya, umati mkubwa wa watu ukamjia kutoka Uyahudi, Yerusalemu, Idumaya, na ngʼambo ya Yordani, pamoja na wale wa sehemu za karibu na Tiro na Sidoni.


text:
Kwa sababu ya umati mkubwa wa watu, aliwaambia wanafunzi wake waweke tayari mashua ndogo kwa ajili yake, ili kuwazuia watu kumsonga.


text:
Kwa kuwa alikuwa amewaponya wagonjwa wengi, wale wenye magonjwa walikuwa wanasukumana ili wapate kumgusa.


text:
Kila mara pepo wachafu walipomwona, walianguka chini mbele yake na kupiga kelele wakisema, “Wewe ndiwe Mwana wa Mungu.”


text:
<br/><t>Yesu Achagua Mitume Kumi Na Wawili</t><br/><br/><t>(Mathayo 10:1-4; Luka 6:12-16)</t><br/>Yesu akapanda mlimani na kuwaita wale aliowataka, nao wakamjia.


text:
Akawachagua kumi na wawili, ambao aliwaita mitume, ili wapate kuwa pamoja naye, na awatume kwenda kuhubiri


text:
<br/><t>Yesu Na Beelzebuli</t><br/><br/><t>(Mathayo 12:22-32; Luka 11:14-23; 12:10)</t><br/>Kisha Yesu aliporudi nyumbani, umati wa watu ukakusanyika tena, kiasi kwamba yeye na wanafunzi wake hawakuweza kula chakula.


text:
Ndugu zake walipopata habari wakaja ili kumchukua kwa maana watu walikuwa wakisema, “Amerukwa na akili.”<pb/>


text:
Walimu wa sheria walioteremka kutoka Yerusalemu walisema, “Amepagawa na Beelzebuli!<n>Beelzebuli kwa Kiyunani ni Beelzebubu, yaani mkuu wa pepo wachafu.</n> Anatoa pepo wachafu kwa kutumia mkuu wa pepo wachafu!”<pb/>


text:
<J>Naye Shetani kama akijipinga mwenyewe na awe amegawanyika, hawezi kusimama bali mwisho wake umewadia.</J>


text:
<J>Hakuna mtu yeyote awezaye kuingia kwenye nyumba ya mtu mwenye nguvu na kuteka nyara mali zake asipomfunga kwanza yule mwenye nguvu. Ndipo ataweza kuteka nyara mali zake.</J>


text:
<J>Lakini yeyote anayemkufuru Roho Mtakatifu hatasamehewa kamwe, atakuwa na hatia ya dhambi ya milele.”</J><pb/>


text:
<br/><t>Mama Na Ndugu Zake Yesu</t><br/><br/><t>(Mathayo 12:46-50; Luka 8:19-21)</t><br/>Kisha wakaja ndugu zake Yesu pamoja na mama yake. Wakasimama nje, wakamtuma mtu kumwita.


text:
Umati wa watu ulikuwa umeketi kumzunguka, nao wakamwambia, “Mama yako na ndugu zako wako nje, wanakutafuta.”<pb/>


text:
Kisha akawatazama wale watu waliokuwa wameketi kumzunguka pande zote, akasema, <J>“Hawa ndio mama yangu na ndugu zangu.</J>


text:
<J>Mtu yeyote anayetenda mapenzi ya Mungu, huyo ndiye ndugu yangu, na dada yangu na mama yangu.”</J><pb/>


text:
<br/><t>Mfano Wa Mpanzi</t><br/><br/><t>(Mathayo 13:1-9; Luka 8:4-8)</t><br/>Yesu akaanza kufundisha tena kando ya bahari. Umati wa watu uliokuwa umekusanyika kumzunguka ulikuwa mkubwa, kiasi kwamba ilimbidi Yesu aingie kwenye mashua iliyokuwa baharini na kuketi humo, nao watu wote walikuwa ufuoni mwa bahari.


text:
<J>Mbegu nyingine zilianguka kwenye miiba, nayo miiba hiyo ikakua, ikaisonga hiyo mimea, hivyo haikutoa mazao.</J>


text:
<J>Mbegu nyingine zilianguka kwenye udongo mzuri, zikaota vizuri na kukua, zikatoa mazao, moja mara thelathini, nyingine mara sitini, na nyingine mara mia moja.”</J><pb/>


text:
<br/><t>Sababu Za Mifano</t><br/><br/><t>(Mathayo 13:10-17; Luka 8:9-10)</t><br/>Alipokuwa peke yake, watu waliokuwepo naye pamoja na wanafunzi wake kumi na wawili wakamuuliza kuhusu mifano yake.


text:
Naye akawaambia, <J>“Ninyi mmepewa kujua siri ya Ufalme wa Mungu. Lakini kwa wale walioko nje, kila kitu husemwa kwao kwa mifano,</J>


text:
<J>ili,</J><pb/><J>“ ‘daima waone lakini wasitambue,</J><pb/><J>daima wasikie lakini wasielewe;</J><pb/><J>wasije wakageuka, wakatubu na kusamehewa!’ ”</J><pb/>


text:
<br/><t>Yesu Afafanua Maana Ya Mfano Wa Mbegu</t><br/><br/><t>(Mathayo 13:18-23; Luka 8:11-15)</t><br/>Kisha Yesu akawauliza, <J>“Hamwelewi maana ya mfano huu? Basi mtaelewaje mifano mingine?</J>


text:
<J>Hawa ndio wale walio kando ya njia ambako neno lilipandwa. Walisikiapo neno, Shetani huja mara na kulinyakua lile neno lililopandwa ndani yao.</J>


text:
<J>Nazo zile mbegu zilizoanguka kwenye udongo wenye miamba, ni wale wanaolisikia neno, na mara hulipokea kwa furaha.</J>


text:
<J>Lakini kwa kuwa hawana mizizi, wao hudumu kwa muda mfupi tu. Kisha dhiki au mateso yanapoinuka kwa ajili ya lile neno, mara wao huiacha imani.</J>


text:
<J>lakini masumbufu ya maisha haya, na udanganyifu wa mali na tamaa ya mambo mengine huja na kulisonga lile neno na kulifanya lisizae.</J>


text:
<J>Wengine, kama mbegu iliyopandwa kwenye udongo mzuri, hulisikia lile neno, wakalipokea na kuzaa mazao. Wao huzaa mara thelathini, au mara sitini, au mara mia ya mbegu iliyopandwa.”</J><pb/>


text:
<br/><t>Mfano Wa Taa</t><br/><br/><t>(Luka 8:16-18)</t><br/>Akawaambia, <J>“Je, taa huwashwa na kufunikwa chini ya kikapu au mvunguni mwa kitanda? Je, haiwashwi na kuwekwa juu ya kinara chake?</J>


text:
<J>Kwa kuwa hakuna kilichofichika ambacho hakitafunuliwa, wala hakuna jambo lolote la siri ambalo halitaletwa nuruni.</J>


text:
Naye akawaambia, <J>“Kuweni waangalifu na yale mnayosikia. Kipimo kile mpimacho, ndicho mtakachopimiwa ninyi, hata na zaidi.</J>


text:
<J>Kwa maana kila mtu aliye na kitu atapewa zaidi, naye atakuwa navyo tele. Lakini yule asiye na kitu, hata kile alicho nacho atanyangʼanywa.”</J><pb/>


text:
<br/><t>Mfano Wa Mbegu Inayoota</t><br/>Pia akawaambia, <J>“Ufalme wa Mungu unafanana na mtu apandaye mbegu shambani.</J>


text:
<J>Akiisha kuzipanda, usiku na mchana, akiwa amelala au ameamka, mbegu huota na kukua pasipo yeye kujua ikuavyo.</J>


text:
<J>Lakini nafaka inapokuwa imekomaa, mara mkulima huingia shambani na mundu wa kuvunia, maana mavuno yamekuwa tayari.”</J><pb/>


text:
<br/><t>Mfano Wa Mbegu Ya Haradali</t><br/><br/><t>(Mathayo 13:31-32, 34; Luka 13:18-19)</t><br/>Akawaambia tena, <J>“Tuufananishe Ufalme wa Mungu na nini? Au tutumie mfano gani ili kuueleza?</J>


text:
<J>Ni kama punje ya haradali, ambayo ni mbegu ndogo sana kuliko mbegu zote zinazopandwa ardhini.</J>


text:
<J>Lakini ikishaota, hukua ikawa mmea mkubwa kuliko yote ya bustanini, ikawa na matawi makubwa hata ndege wa angani wanaweza kujenga viota kwenye matawi yake.”</J><pb/>


text:
Hakusema nao neno lolote pasipo mfano. Lakini alipokuwa na wanafunzi wake, aliwafafanulia kila kitu.<pb/>


text:
<br/><t>Yesu Atuliza Dhoruba</t><br/><br/><t>(Mathayo 8:23-27; Luka 8:22-25)</t><br/>Siku hiyo ilipokaribia jioni, aliwaambia wanafunzi wake, <J>“Tuvukeni twende mpaka ngʼambo.”</J>


text:
Wakauacha ule umati wa watu, na wakamchukua vile alivyokuwa kwenye mashua. Palikuwa pia na mashua nyingine nyingi pamoja naye.


text:
Yesu alikuwa katika shetri, akiwa analala juu ya mto. Wanafunzi wake wakamwamsha, wakamwambia, “Mwalimu, hujali kama tunazama?”<pb/>


text:
Akaamka, akaukemea ule upepo, akayaambia yale mawimbi, <J>“Uwe kimya! Tulia!”</J> Ule upepo ukatulia, kukawa shwari kabisa.<pb/>


text:
<br/><t>Yesu Amponya Mtu Mwenye Pepo</t><br/><br/><t>(Mathayo 8:28-34; Luka 8:26-39)</t><br/>Wakafika upande wa pili wa ziwa wakaingia katika nchi ya Wagerasi.


text:
Kwa kuwa mara kwa mara alikuwa amefungwa minyororo mikononi na miguuni, lakini akaikata hiyo minyororo na kuzivunja zile pingu miguuni mwake. Hapakuwa na mtu yeyote aliyekuwa na nguvu za kumzuia.


text:
Akapiga kelele kwa nguvu akisema, “Una nini nami, Yesu, Mwana wa Mungu Aliye Juu Sana? Ninakusihi kwa jina la Mungu, usinitese!”


text:
Yesu akamuuliza, <J>“Jina lako ni nani?”</J><pb/>Akamjibu, “Jina langu ni Legioni,<n>Legioni maana yake ni Jeshi.</n> kwa kuwa tuko wengi.”


text:
Wale pepo wachafu wakamsihi Yesu wakisema, “Tuamuru twende kwenye wale nguruwe. Turuhusu tuwaingie.”


text:
Basi Yesu akawaruhusu, nao wale pepo wachafu wakatoka, wakawaingia hao nguruwe. Lile kundi lilikuwa na nguruwe wapatao 2,000, nao wote wakateremkia gengeni kwa kasi, nao wakatumbukia ziwani na kuzama.<pb/>


text:
Wale watu waliokuwa wakichunga hao nguruwe wakakimbilia mjini na vijijini kueleza yaliyotukia. Watu wakatoka kwenda kuona hayo yaliyokuwa yametukia.


text:
Walipofika kwa Yesu, wakamwona yule mtu aliyekuwa amepagawa na pepo wachafu legioni akiwa ameketi hapo, amevaa nguo na mwenye akili timamu. Wakaogopa.


text:
Wale walioyaona mambo hayo wakawaeleza watu wengine yaliyomtokea yule mtu aliyekuwa amepagawa na pepo wachafu, na habari za lile kundi la nguruwe pia.


text:
Yesu alipokuwa anaingia kwenye mashua, yule mtu aliyekuwa amepagawa na pepo wachafu akamsihi Yesu waende pamoja.


text:
Yesu hakumruhusu, bali alimwambia, <J>“Nenda nyumbani kwa jamaa yako ukawaeleze mambo makuu aliyokutendea Bwana, na jinsi alivyokuhurumia.”</J>


text:
Yule mtu akaenda zake, akaanza kutangaza katika Dekapoli mambo makuu Yesu aliyomtendea. Nao watu wote wakastaajabu.<pb/>


text:
<br/><t>Mwanamke Aponywa</t><br/><br/><t>(Mathayo 9:18-26; Luka 8:40-56)</t><br/>Yesu alipokwisha kuvuka tena na kufika ngʼambo, umati mkubwa wa watu ukamzunguka yeye akiwa hapo kando ya bahari.


text:
Kisha mmoja wa viongozi wa sinagogi aliyeitwa Yairo akafika pale. Naye alipomwona Yesu, akapiga magoti miguuni pake,


text:
akamsihi akisema, “Binti yangu mdogo ni mgonjwa mahututi. Tafadhali nakusihi, njoo uweke mikono yako juu yake ili apate kupona, naye atakuwa hai.”


text:
Hapo palikuwa na mwanamke aliyekuwa amesumbuliwa na tatizo la kutokwa damu kwa miaka kumi na miwili.


text:
Mwanamke huyu alikuwa ameteseka sana kwa mikono ya matabibu wengi, na kutumia kila kitu alichokuwa nacho. Lakini badala ya kupona, hali yake ilizidi kuwa mbaya.


text:
Alikuwa amesikia habari za Yesu, naye akaja kwa nyuma yake kwenye umati wa watu, akaligusa vazi lake,


text:
Ghafula Yesu akatambua kuwa nguvu zimemtoka. Akaugeukia ule umati wa watu na kuuliza, <J>“Ni nani aliyegusa mavazi yangu?”</J><pb/>


text:
Wanafunzi wake wakamjibu, “Unaona jinsi umati wa watu unavyokusonga. Wawezaje kuuliza, <J>‘Ni nani aliyenigusa?’</J> ”<pb/>


text:
Yule mwanamke, akijua kilichomtokea, akaja, akaanguka miguuni pake akitetemeka kwa hofu, akamweleza ukweli wote.


text:
Yesu akamwambia, <J>“Binti, imani yako imekuponya. Nenda kwa amani, upone kabisa ugonjwa wako.”</J><pb/>


text:
<br/><t>Yesu Amfufua Binti Yairo</t><br/>Alipokuwa bado anaongea, watu wakafika kutoka nyumbani kwa Yairo. Wakamwambia, “Binti yako amekufa. Kwa nini kuendelea kumsumbua Mwalimu?”<pb/>


text:
Aliposikia hayo waliyosema, Yesu akamwambia huyo kiongozi wa sinagogi, <J>“Usiogope. Amini tu.”</J><pb/>


text:
Walipofika nyumbani kwa yule kiongozi wa sinagogi, Yesu akaona ghasia, watu wakilia na kuomboleza kwa sauti kubwa.


text:
Alipokwisha kuingia ndani, akawaambia, <J>“Kwa nini mnafanya ghasia na kulia? Mtoto hajafa, bali amelala tu.”</J>


text:
Wale watu wakamcheka kwa dharau.<pb/>Lakini yeye akawatoa wote nje, akawachukua baba na mama wa yule mtoto, pamoja na wale wanafunzi aliokuwa nao. Wakaingia ndani mpaka pale alipokuwa yule mtoto.


text:
Akamshika mtoto mkono, akamwambia, <i><J>“Talitha koum!”</J></i> <n><i>Talitha koum </i> ni lugha ya Kiaramu.</n> (maana yake ni, <J>“Msichana, nakuambia: amka!”</J>)


text:
Mara yule msichana akasimama, akaanza kutembea (alikuwa na umri wa miaka kumi na miwili). Walipoona haya, wakastaajabu sana.


text:
Yesu akawaagiza kwa ukali wasimweleze mtu yeyote jambo hilo, naye akawaambia wampe yule msichana chakula.<pb/>


text:
<br/><t>Nabii Hana Heshima Kwao</t><br/><br/><t>(Mathayo 13:53-58; Luka 4:16-30)</t><br/>Yesu akaondoka huko na kwenda mji wa kwao, akiwa amefuatana na wanafunzi wake.


text:
Ilipofika siku ya Sabato, akaanza kufundisha katika sinagogi, na wengi waliomsikia wakashangaa.<pb/>Nao wakauliza, “Mtu huyu ameyapata wapi mambo haya yote? Tazama ni hekima ya namna gani hii aliyopewa? Tazama matendo ya miujiza ayafanyayo kwa mikono yake!


text:
Huyu si yule seremala, mwana wa Maria? Na ndugu zake si Yakobo, Yose,<n>Yosefu kwa Kiyunani ni Joses.</n> Yuda na Simoni? Dada zake wote si tuko nao hapa kwetu?” Nao wakachukizwa sana kwa ajili yake, wakakataa kumwamini.<pb/>


text:
Yesu akawaambia, <J>“Nabii hakosi heshima isipokuwa katika mji wake mwenyewe, na miongoni mwa jamaa na ndugu zake, na nyumbani kwake.”</J>


text:
Naye akashangazwa sana kwa jinsi wasivyokuwa na imani.<br/><t>Yesu Awatuma Wale Kumi Na Wawili</t><br/><br/><t>(Mathayo 10:5-15; Luka 9:1-6)</t><br/><pb/>Kisha Yesu akawa anakwenda kutoka kijiji kimoja hadi kingine akifundisha.


text:
Akawaagiza akisema, <J>“Msichukue chochote kwa ajili ya safari isipokuwa fimbo tu. Msichukue mkate, wala mkoba, wala fedha kwenye mikanda yenu.</J>


text:
<J>Kama mahali popote hawatawakaribisha wala kuwasikiliza, mtakapoondoka huko, kungʼuteni mavumbi kutoka kwenye miguu yenu ili kuwa ushuhuda dhidi yao.”</J><pb/>


text:
<br/><t>Yohana Mbatizaji Akatwa Kichwa</t><br/><br/><t>(Mathayo 14:1-12; Luka 9:7-9)</t><br/>Mfalme Herode akasikia habari hizi, kwa maana jina la Yesu lilikuwa limejulikana sana. Watu wengine walikuwa wakisema, “Yohana Mbatizaji amefufuliwa kutoka kwa wafu, ndiyo sababu nguvu za kutenda miujiza zinafanya kazi ndani yake.”<pb/>


text:
Wengine wakasema, “Yeye ni Eliya.”<pb/>Nao wengine wakasema, “Yeye ni nabii, kama mmojawapo wa wale manabii wa zamani.”<pb/>


text:
Lakini Herode aliposikia habari hizi, akasema, “Huyo ni Yohana Mbatizaji, niliyemkata kichwa, amefufuliwa kutoka kwa wafu!”<pb/>


text:
Kwa kuwa Herode alikuwa ameagiza kwamba Yohana Mbatizaji akamatwe, afungwe na kutiwa gerezani. Alifanya hivi kwa sababu ya Herodia, mke wa Filipo, ndugu yake, ambaye Herode alikuwa amemwoa.


text:
kwa sababu Herode alimwogopa Yohana akijua kwamba ni mtu mwenye haki na mtakatifu, hivyo akamlinda. Herode alifadhaika sana alipomsikia Yohana, lakini bado alipenda kumsikiliza.<pb/>


text:
Mfalme Herode alifanya karamu kubwa wakati wa sikukuu ya kuzaliwa kwake. Akawaalika maafisa wake wakuu, majemadari wa jeshi na watu mashuhuri wa Galilaya. Hatimaye Herodia alipata wasaa aliokuwa akiutafuta.


text:
Binti yake Herodia alipoingia na kucheza, akamfurahisha Herode pamoja na wageni wake walioalikwa chakulani.<pb/>Mfalme Herode akamwambia yule binti, “Niombe kitu chochote utakacho, nami nitakupa.”


text:
Tena akamwahidi kwa kiapo, akamwambia, “Chochote utakachoomba nitakupa, hata kama ni nusu ya ufalme wangu.”<pb/>


text:
Yule binti akatoka nje, akaenda kumuuliza mama yake, “Niombe nini?”<pb/>Mama yake akamjibu, “Omba kichwa cha Yohana Mbatizaji.”<pb/>


text:
Yule binti akarudi haraka kwa mfalme, akamwambia, “Nataka unipe sasa hivi kichwa cha Yohana Mbatizaji kwenye sinia.”<pb/>


text:
Mfalme akasikitika sana, lakini kwa sababu alikuwa ameapa viapo mbele ya wageni wake, hakutaka kumkatalia.


text:
Mara mfalme akatuma askari mmojawapo wa walinzi wake kukileta kichwa cha Yohana. Akaenda na kumkata Yohana kichwa humo gerezani,


text:
Wanafunzi wa Yohana walipopata habari hizi, wakaja na kuuchukua mwili wake, wakauzika kaburini.<pb/>


text:
<br/><t>Yesu Awalisha Wanaume 5,000</t><br/><br/><t>(Mathayo 14:13-21; Luka 9:10-17; Yohana 6:1-14)</t><br/>Wale mitume wakakusanyika kwa Yesu na kumpa taarifa ya mambo yote waliyokuwa wamefanya na kufundisha.


text:
Basi kwa kuwa watu wengi mno walikuwa wakija na kutoka, hata wakawa hawana nafasi ya kula, Yesu akawaambia wanafunzi wake, <J>“Twendeni peke yetu mahali pa faragha, mpate kupumzika.”</J><pb/>


text:
Lakini watu wengi waliowaona wakiondoka, wakawatambua, nao wakaenda haraka kwa miguu kutoka miji yote, nao wakatangulia kufika.


text:
Yesu alipofika kando ya bahari, aliona makutano makubwa ya watu, akawahurumia kwa maana walikuwa kama kondoo wasiokuwa na mchungaji. Kwa hiyo akaanza kuwafundisha mambo mengi.<pb/>


text:
Mchana ulipokuwa umeendelea sana, wanafunzi wake walienda kwake, wakamwambia, “Mahali hapa ni nyikani, nazo saa zimekwenda sana.


text:
Lakini Yesu akawajibu, <J>“Ninyi wapeni chakula.”</J><pb/>Wakamwambia, “Je, twende tukanunue mikate ya dinari 200<n>Dinari moja ilikuwa kama mshahara wa kibarua wa siku moja; hivyo dinari 200 ni sawa na mshahara wa siku 200.</n> ili tuwape watu hawa wale?”<pb/>


text:
Akawauliza, <J>“Kuna mikate mingapi? Nendeni mkaangalie.”</J><pb/>Walipokwisha kujua wakarudi, wakamwambia, “Kuna mikate mitano na samaki wawili.”<pb/>


text:
Yesu akaichukua ile mikate mitano na wale samaki wawili, akainua macho yake akatazama mbinguni, akavibariki na kuimega ile mikate. Kisha akawapa wanafunzi wake ili wawagawie wale watu wote. Pia akawagawia wote wale samaki wawili.


text:
Nao wanafunzi wake wakakusanya vipande vilivyosalia vya mikate na samaki, wakajaza vikapu kumi na viwili.


text:
<br/><t>Yesu Atembea Juu Ya Maji</t><br/><br/><t>(Mathayo 14:22-33; Yohana 6:15-21)</t><br/>Mara Yesu akawaambia wanafunzi wake waingie kwenye mashua watangulie kwenda Bethsaida, wakati yeye alikuwa akiwaaga wale makutano.


text:
Ilipofika jioni, ile mashua ilikuwa imefika katikati ya bahari, na Yesu alikuwa peke yake katika nchi kavu.


text:
Akawaona wanafunzi wake wanahangaika na kupiga makasia kwa nguvu, kwa sababu upepo ulikuwa wa mbisho. Wakati wa zamu ya nne ya usiku, Yesu akawaendea wanafunzi wake, akiwa anatembea juu ya maji. Alikuwa karibu kuwapita,


text:
kwa sababu wote walipomwona waliogopa.<pb/>Mara Yesu akasema nao, akawaambia, <J>“Jipeni moyo! Ni mimi. Msiogope!”</J>


text:
Wakaenda katika vijiji vyote upesi, wakawabeba wagonjwa kwenye mikeka ili kuwapeleka mahali popote waliposikia kuwa Yesu yupo.


text:
Kila mahali Yesu alipokwenda, iwe vijijini, mijini au mashambani, watu waliwaweka wagonjwa wao masokoni. Wakamwomba awaruhusu hao wagonjwa waguse japo upindo wa vazi lake. Nao wote waliomgusa waliponywa.<pb/>


text:
<br/><t>Kilicho Safi Na Kilicho Najisi</t><br/><br/><t>(Mathayo 15:1-20)</t><br/>Mafarisayo na baadhi ya walimu wa sheria waliokuwa wametoka Yerusalemu wakakusanyika mbele ya Yesu.


text:
Wakawaona baadhi ya wanafunzi wake wakila chakula kwa mikono iliyo najisi, yaani, bila kunawa kama ilivyotakiwa na sheria ya dini ya Wayahudi.


text:
(Kwa kuwa Mafarisayo na Wayahudi wote hawali chakula pasipo kunawa kwa kufuata desturi za wazee wao.


text:
Wanapotoka sokoni hawawezi kula pasipo kunawa. Pia kuna desturi nyingine nyingi wanazofuata kama vile jinsi ya kuosha vikombe, vyungu na vyombo vya shaba.)<pb/>


text:
Kwa hiyo wale Mafarisayo na walimu wa sheria wakamuuliza Yesu, “Mbona wanafunzi wako hawafuati desturi za wazee, na badala yake wanakula kwa mikono najisi?”<pb/>


text:
Yesu akawajibu, <J>“Nabii Isaya alisema ukweli alipotabiri juu yenu, ninyi wanafiki. Kama ilivyoandikwa:</J><pb/><J>“ ‘Watu hawa huniheshimu kwa midomo yao,</J><pb/><J>lakini mioyo yao iko mbali nami.</J><pb/>


text:
Naye akawaambia, <J>“Ninyi mnayo njia nzuri ya kukataa amri za Mungu ili mpate kuyashika mapokeo yenu!</J>


text:
<J>Kwa mfano, Mose alisema, ‘Waheshimu baba yako na mama yako,’ na, ‘Yeyote amtukanaye baba yake au mama yake, na auawe.’</J>


text:
<J>Lakini ninyi mwafundisha kwamba mtu akimwambia baba yake au mama yake, ‘Kile ambacho ningeweza kukusaidia ni Korbani’ (yaani kimewekwa wakfu kwa Mungu),</J>


text:
<J>Kwa njia hiyo ninyi mnabatilisha neno la Mungu kwa mapokeo yenu mliyojiwekea. Nanyi mnafanya mambo mengi ya aina hiyo.”</J><pb/>


text:
Yesu akaita tena ule umati wa watu, akawaambia, <J>“Nisikilizeni, kila mmoja wenu na mwelewe jambo hili.</J>


text:
<J>Hakuna kitu kinachomwingia mtu kimtiacho unajisi, lakini kile kimtokacho ndicho kimtiacho unajisi. [</J>


text:
Akawajibu, <J>“Je, hata nanyi hamwelewi? Je, hamfahamu kwamba kitu kimwingiacho mtu hakimtii unajisi?</J>


text:
<J>Mtu akila kitu hakiingii moyoni mwake bali tumboni, na baadaye hutolewa nje ya mwili wake.”</J> (Kwa kusema hivi, Yesu alivihalalisha vyakula vyote kuwa ni “safi.”)<pb/>


text:
<br/><t>Imani Ya Mwanamke Msirofoinike</t><br/><br/><t>(Mathayo 15:21-28)</t><br/>Ndipo Yesu akaondoka hapo akaenda sehemu za Tiro. Akaingia katika nyumba moja, naye hakutaka mtu yeyote ajue kwamba yuko humo. Lakini hakuweza kujificha.


text:
Mara mwanamke mmoja, ambaye binti yake mdogo alikuwa na pepo mchafu, akaja na kumpigia magoti miguuni pake.


text:
Basi huyo mwanamke alikuwa Myunani, aliyezaliwa Foinike ya Siria.<n>Kulikuwa na Foinike ya Siria (ndio Shamu) na Foinike ya Libya.</n> Akamsihi Yesu amtoe binti yake huyo pepo mchafu.<pb/>


text:
Yesu akamwambia, <J>“Waache watoto washibe kwanza, kwa maana si vyema kuchukua chakula cha watoto na kuwatupia mbwa.”</J><pb/>


text:
Lakini yule mwanamke akamjibu, “Bwana, hata mbwa walio chini ya meza hula makombo ya chakula cha watoto.”<pb/>


text:
Ndipo Yesu akamjibu, <J>“Kwa sababu ya jibu lako, nenda zako nyumbani; yule pepo mchafu amemtoka binti yako.”</J><pb/>


text:
<br/><t>Yesu Amponya Mtu Aliyekuwa Kiziwi Na Bubu</t><br/>Kisha Yesu akaondoka sehemu za Tiro, akapita katikati ya Sidoni, hadi Bahari ya Galilaya na kuingia eneo la Dekapoli.


text:
Huko, watu wakamletea Yesu mtu mmoja kiziwi, ambaye pia alikuwa na kigugumizi, wakamwomba aweke mkono wake juu ya huyo mtu na amponye.<pb/>


text:
Baadaye Yesu akampeleka yule kiziwi kando mbali na watu, Yesu akatia vidole vyake masikioni mwa yule mtu. Kisha akatema mate na kuugusa ulimi wa yule mtu.


text:
Ndipo Yesu akatazama mbinguni, akavuta hewa ndani kwa nguvu akamwambia, <i><J>“Efatha!” </J></i> (yaani, <J>“Funguka!”</J>)


text:
Yesu akawaamuru wasimwambie mtu yeyote habari hizi. Lakini kadiri alivyowazuia, ndivyo walivyozidi kutangaza kwa bidii.


text:
Walistaajabu mno. Wakasema, “Amefanya mambo yote vizuri mno! Amewawezesha viziwi wasikie na bubu waseme!”<pb/>


text:
<br/><t>Yesu Alisha Wanaume 4,000</t><br/><br/><t>(Mathayo 15:32-39)</t><br/>Katika siku hizo, umati mkubwa wa watu ulikusanyika tena. Kwa kuwa walikuwa hawana chakula, Yesu akawaita wanafunzi wake akawaambia,


text:
<J>“Ninauhurumia huu umati wa watu, kwa sababu sasa wamekuwa nami kwa muda wa siku tatu na hawana chakula.</J>


text:
<J>Nikiwaaga waende nyumbani bila kula, watazimia njiani kwa sababu baadhi yao wametoka mbali.”</J><pb/>


text:
Akawaambia watu waketi chini. Akiisha kuichukua mikate saba na kushukuru, akaimega na kuwapa wanafunzi wake ili wawagawie watu. Wanafunzi wake wakafanya hivyo.


text:
Wale watu walikula na kutosheka. Baadaye wanafunzi wakakusanya vipande vilivyosalia, wakajaza vikapu saba.


text:
<br/><t>Mafarisayo Waomba Ishara</t><br/><br/><t>(Mathayo 12:38-42; 16:1-4)</t><br/>Mafarisayo wakaja, wakaanza kumhoji Yesu. Ili kumtega, wakamwomba awaonyeshe ishara kutoka mbinguni.


text:
Akahuzunika moyoni, akawaambia, <J>“Kwa nini kizazi hiki kinataka ishara? Amin nawaambieni, hakitapewa ishara yoyote.”</J>


text:
<br/><t>Chachu Ya Mafarisayo Na Ya Herode</t><br/><br/><t>(Mathayo 16:5-12)</t><br/>Wanafunzi walikuwa wamesahau kuchukua mikate ya kutosha. Walikuwa na mkate mmoja tu kwenye mashua.


text:
Yesu, akifahamu majadiliano yao, akawauliza: <J>“Mbona mnajadiliana kuhusu kutokuwa na mikate? Je, bado hamtambui wala hamwelewi? Je, mbona mioyo yenu ni migumu kiasi hicho?</J>


text:
<J>Je, mna macho lakini mnashindwa kuona, na mna masikio lakini mnashindwa kusikia? Je, hamkumbuki?</J>


text:
<J>Nilipoimega ile mikate mitano kuwalisha watu 5,000, mlikusanya vikapu vingapi vilivyojaa vya masazo?”</J><pb/>Wakamjibu, “Kumi na viwili.”<pb/>


text:
<J>“Je, nilipoimega ile mikate saba kuwalisha watu 4,000, mlikusanya vikapu vingapi vilivyojaa vya masazo?”</J><pb/>Wakamjibu, “Saba.”<pb/>


text:
<br/><t>Yesu Amponya Kipofu Huko Bethsaida</t><br/>Wakafika Bethsaida na baadhi ya watu wakamleta mtu mmoja kipofu wakamsihi Yesu amguse.


text:
Yesu akamshika mkono huyo kipofu akampeleka nje ya kijiji. Baada ya kuyatemea mate macho ya yule kipofu na kumwekea mikono, Yesu akamuuliza, <J>“Unaona chochote?”</J><pb/>


text:
Yesu akamwekea tena mikono machoni. Kisha macho yake yakafunguka, kuona kwake kukarejea naye akaona kila kitu dhahiri.


text:
<br/><t>Petro Amkiri Yesu Kuwa Ndiye Kristo</t><br/><br/><t>(Mathayo 16:13-20; Luka 9:18-21)</t><br/>Yesu na wanafunzi wake wakaondoka kwenda katika vijiji vya Kaisaria-Filipi. Walipokuwa njiani, Yesu akawauliza, <J>“Watu husema mimi ni nani?”</J><pb/>


text:
Wakamjibu, “Baadhi husema wewe ni Yohana Mbatizaji, wengine husema ni Eliya, na bado wengine husema wewe ni mmojawapo wa manabii.”<pb/>


text:
Akawauliza, <J>“Je, ninyi mnasema mimi ni nani?”</J><pb/>Petro akajibu, “Wewe ndiwe Kristo.”<n><i>Kristo </i> maana yake ni <i>Masiya</i> , yaani <i>Aliyetiwa mafuta.</i></n><pb/>


text:
<br/><t>Yesu Atabiri Kifo Chake</t><br/><br/><t>(Mathayo 16:21-28; Luka 9:22-27)</t><br/>Ndipo akaanza kuwafundisha wanafunzi wake kuwa Mwana wa Adamu lazima atapata mateso mengi na kukataliwa na wazee, viongozi wa makuhani, na walimu wa sheria, na kwamba itampasa auawe lakini baada ya siku tatu afufuke.


text:
Lakini Yesu alipogeuka na kuwaangalia wanafunzi wake, akamkemea Petro. Akasema, <J>“Rudi nyuma yangu, Shetani! Moyo wako hauwazi yaliyo ya Mungu, bali ya wanadamu.”</J><pb/>


text:
Ndipo akauita ule umati wa watu pamoja na wanafunzi wake, akasema, <J>“Mtu yeyote akitaka kunifuata, ni lazima ajikane mwenyewe, auchukue msalaba wake, anifuate.</J>


text:
<J>Kwa maana yeyote anayetaka kuyaokoa maisha yake atayapoteza, lakini yeyote atakayeyapoteza maisha yake kwa ajili yangu na kwa ajili ya Injili atayaokoa.</J>


text:
<J>Mtu yeyote akinionea aibu mimi na maneno yangu katika kizazi hiki cha uzinzi na dhambi, Mwana wa Adamu naye atamwonea aibu wakati atakapokuja katika utukufu wa Baba yake pamoja na malaika watakatifu.”</J><pb/>


text:
Yesu akaendelea kuwaambia, <J>“Amin, nawaambia, kuna watu waliosimama hapa ambao hawataonja mauti kabla ya kuuona Ufalme wa Mungu ukija kwa nguvu.”</J><pb/>


text:
<br/><t>Yesu Ageuka Sura</t><br/><br/><t>(Mathayo 17:1-13; Luka 9:28-36)</t><br/>Baada ya siku sita, Yesu akawachukua Petro, Yakobo na Yohana, akawapeleka juu ya mlima mrefu, mahali walipokuwa faraghani. Huko, Yesu akageuka sura mbele yao.


text:
Mavazi yake yakawa na weupe wa kuzima macho, meupe kuliko ambavyo mtu yeyote duniani angaliweza kuyangʼarisha.


text:
Petro akamwambia Yesu, “Rabi, ni vyema sisi tukae hapa. Turuhusu tujenge vibanda vitatu: kimoja chako, kingine cha Mose na kingine cha Eliya.”


text:
Ndipo pakatokea wingu, likawafunika, nayo sauti kutoka lile wingu ikasema, “Huyu ni Mwanangu mpendwa. Msikieni yeye.”<pb/>


text:
Walipokuwa wakishuka kutoka mlimani, Yesu akawakataza wasimwambie mtu yeyote mambo waliyoona, mpaka Mwana wa Adamu atakapokuwa amefufuka kutoka kwa wafu.


text:
Wakalihifadhi jambo hilo wao wenyewe, lakini wakawa wanajiuliza, “Huku kufufuka kwa wafu maana yake nini?”<pb/>


text:
Yesu akawajibu, <J>“Ni kweli, Eliya yuaja kwanza ili kutengeneza mambo yote. Mbona basi imeandikwa kwamba Mwana wa Adamu ni lazima ateseke sana na kudharauliwa?</J>


text:
<J>Lakini ninawaambia, Eliya amekwisha kuja, nao wakamtendea walivyopenda, kama ilivyoandikwa kumhusu yeye.”</J><pb/>


text:
<br/><t>Mvulana Mwenye Pepo Mchafu Aponywa</t><br/><br/><t>(Mathayo 17:14-21; Luka 9:37-43)</t><br/>Walipowafikia wale wanafunzi wengine, wakawakuta wamezungukwa na umati mkubwa wa watu na baadhi ya walimu wa sheria wakibishana nao.


text:
Mtu mmoja miongoni mwa ule umati wa watu akajibu, “Mwalimu, nilimleta kwako mwanangu ambaye ana pepo mchafu anayemfanya asiweze kuongea.


text:
Kila mara huyo pepo mchafu ampagaapo mwanangu, humwangusha chini na kumfanya atokwe povu mdomoni na kusaga meno, kisha mwili wake hukauka. Niliwaomba wanafunzi wako wamtoe huyo pepo mchafu, lakini hawakuweza.”<pb/>


text:
Yesu akawaambia, <J>“Enyi kizazi kisicho na imani! Nitakuwa pamoja nanyi mpaka lini? Nitawavumilia mpaka lini? Mleteni mvulana kwangu.”</J><pb/>


text:
Nao wakamleta yule mvulana. Yule pepo mchafu alipomwona Yesu, mara akamtia yule mvulana kifafa, akaanguka, akagaagaa chini huku akitokwa na povu kinywani.<pb/>


text:
Yesu akamuuliza baba yake, <J>“Mwanao amekuwa katika hali hii tangu lini?”</J><pb/>Akamjibu, “Tangu utoto wake.


text:
Mara kwa mara huyo pepo mchafu amekuwa akimwangusha kwenye moto au kwenye maji ili kumwangamiza. Lakini kama unaweza kufanya jambo lolote, tafadhali tuhurumie utusaidie.”<pb/>


text:
Yesu alipoona kwamba umati wa watu unakusanyika pamoja mbio, akamkemea yule pepo mchafu, akimwambia, <J>“Wewe pepo bubu na kiziwi, nakuamuru umtoke, wala usimwingie tena!”</J><pb/>


text:
Yule pepo mchafu akiisha kupiga kelele, akamtia kifafa kwa nguvu, na akamtoka. Yule mvulana alikuwa kama maiti, hivyo watu wengi wakasema, “Amekufa.”


text:
Baada ya Yesu kuingia ndani ya nyumba, wanafunzi wake wakamuuliza wakiwa peke yao, “Mbona sisi hatukuweza kumtoa huyo pepo mchafu?”<pb/>


text:
<br/><t>Yesu Atabiri Tena Kifo Chake Na Ufufuo</t><br/><br/><t>(Mathayo 17:22-23; Luka 9:43-45)</t><br/>Wakaondoka huko, wakapitia Galilaya. Yesu hakutaka mtu yeyote afahamu mahali walipo,


text:
kwa maana alikuwa anawafundisha wanafunzi wake. Akawaambia, <J>“Mwana wa Adamu atasalitiwa na kutiwa mikononi mwa watu. Nao watamuua, lakini siku tatu baada ya kuuawa atafufuka.”</J>


text:
<br/><t>Mabishano Kuhusu Aliye Mkuu Zaidi</t><br/><br/><t>(Mathayo 18:1-5; Luka 9:46-48)</t><br/>Basi wakafika Kapernaumu na baada ya kuingia nyumbani akawauliza, <J>“Mlikuwa mnabishana nini kule njiani?”</J>


text:
Lakini hawakumjibu, kwa sababu njiani walikuwa wakibishana kuhusu nani miongoni mwao alikuwa mkuu zaidi ya wote.<pb/>


text:
Akaketi chini, akawaita wote kumi na wawili, akawaambia: <J>“Kama mtu yeyote akitaka kuwa wa kwanza, hana budi kuwa wa mwisho na mtumishi wa wote.”</J><pb/>


text:
<J>“Mtu yeyote amkaribishaye mmoja wa hawa watoto wadogo kwa Jina langu, anikaribisha mimi. Naye anikaribishaye mimi, amkaribisha Baba yangu aliyenituma.”</J><pb/>


text:
<br/><t>Yeyote Asiye Kinyume Nasi Yuko Upande Wetu</t><br/><br/><t>(Luka 9:49-50)</t><br/>Yohana akamwambia, “Mwalimu, tumemwona mtu akitoa pepo wachafu kwa jina lako, nasi tukamkataza, kwa sababu yeye si mmoja wetu.”<pb/>


text:
Yesu akasema, <J>“Msimkataze, kwa kuwa hakuna yeyote atendaye miujiza kwa Jina langu ambaye baada ya kitambo kidogo aweza kunena lolote baya dhidi yangu.</J>


text:
<J>Amin, nawaambia, yeyote awapaye ninyi kikombe cha maji kwa Jina langu kwa sababu ninyi ni mali ya Kristo, hakika hataikosa thawabu yake.”</J><pb/>


text:
<br/><t>Kusababisha Kutenda Dhambi</t><br/><br/><t>(Mathayo 18:6-9; Luka 17:1-2)</t><br/><J>“Kama mtu yeyote akimsababisha mmojawapo wa wadogo hawa wanaoniamini kutenda dhambi, ingekuwa bora kwake afungiwe jiwe kubwa la kusagia shingoni mwake, na kutoswa baharini.</J>


text:
<J>Kama mkono wako ukikusababisha kutenda dhambi, ukate. Ni afadhali kwako kuingia katika uzima ukiwa na mkono mmoja, kuliko kuwa na mikono miwili lakini ukaingia jehanamu, mahali ambako moto hauzimiki. [</J>


text:
<J>Kama mguu wako ukikusababisha kutenda dhambi, ukate. Ni afadhali kwako kuingia katika uzima ukiwa kiwete, kuliko kuwa na miguu miwili lakini ukaingia jehanamu. [</J>


text:
<J>Nalo jicho lako likikusababisha kutenda dhambi, lingʼoe. Ni afadhali kwako kuingia katika Ufalme wa Mungu ukiwa na jicho moja, kuliko kuwa na macho mawili lakini ukatupwa jehanamu,</J>


text:
<J>“Chumvi ni nzuri, lakini ikipoteza ladha yake utaifanyaje ili iweze kukolea tena? Mwe na chumvi ndani yenu, mkaishi kwa amani, kila mmoja na mwenzake.”</J><pb/>


text:
<br/><t>Mafundisho Kuhusu Talaka</t><br/><br/><t>(Mathayo 19:1-12; Luka 16:18)</t><br/>Yesu akaondoka huko, akavuka Mto Yordani, akaenda sehemu za Uyahudi. Umati mkubwa wa watu ukaenda kwake tena, naye kama ilivyokuwa desturi yake, akawafundisha.<pb/>


text:
Baadhi ya Mafarisayo wakaja ili kumjaribu kwa kumuuliza, “Je, ni halali mtu kumwacha mke wake?”<pb/>


text:
<J>Kwa sababu hii mwanaume atamwacha baba yake na mama yake na kuambatana na mkewe, na hao wawili watakuwa mwili mmoja.’</J>


text:
<br/><t>Yesu Anawabariki Watoto Wadogo</t><br/><br/><t>(Mathayo 19:13-15; Luka 18:15-17)</t><br/>Watu walikuwa wakimletea Yesu watoto wadogo ili awaguse, lakini wanafunzi wake wakawakemea.


text:
Yesu alipoona yaliyokuwa yakitukia, akachukizwa. Akawaambia wanafunzi wake, <J>“Waacheni watoto wadogo waje kwangu, wala msiwazuie, kwa maana Ufalme wa Mungu ni wa wale walio kama hawa.</J>


text:
<br/><t>Kijana Tajiri</t><br/><br/><t>(Mathayo 19:16-30; Luka 18:18-30)</t><br/>Yesu alipokuwa anaondoka, mtu mmoja akamkimbilia, akapiga magoti mbele yake, akamuuliza, “Mwalimu mwema, nifanye nini ili niurithi uzima wa milele?”<pb/>


text:
<J>Unazijua amri: ‘Usiue, usizini, usiibe, usishuhudie uongo, usidanganye, waheshimu baba yako na mama yako.’ ”</J><pb/>


text:
Yesu akamtazama na kumpenda, akamwambia, <J>“Umepungukiwa na kitu kimoja. Nenda ukauze kila kitu ulicho nacho uwape maskini hizo fedha, nawe utakuwa na hazina mbinguni. Kisha njoo, unifuate.”</J><pb/>


text:
Yule mtu aliposikia hayo, akasikitika sana. Akaondoka kwa huzuni kwa sababu alikuwa na mali nyingi.<pb/>


text:
Yesu akatazama pande zote, akawaambia wanafunzi wake, <J>“Itakuwa vigumu sana kwa wenye mali kuingia katika Ufalme wa Mungu!”</J><pb/>


text:
Wanafunzi wake wakashangazwa sana na maneno hayo. Lakini Yesu akawaambia tena, <J>“Wanangu, tazama jinsi ilivyo vigumu kwa wale wanaotumainia mali kuingia katika Ufalme wa Mungu.</J>


text:
<J>Ni rahisi zaidi kwa ngamia kupita kwenye tundu la sindano kuliko mtu tajiri</J><n>Tajiri ina maana wale wanaotumainia mali.</n> <J>kuingia katika Ufalme wa Mungu.”</J><pb/>


text:
Yesu akawatazama, akawaambia, <J>“Kwa mwanadamu jambo hili haliwezekani, lakini kwa Mungu sivyo. Mambo yote yanawezekana kwa Mungu.”</J><pb/>


text:
Yesu akasema, <J>“Amin, nawaambia, hakuna mtu yeyote aliyeacha nyumba, ndugu wa kiume au wa kike, au mama au baba, au watoto au mashamba kwa ajili yangu na kwa ajili ya Injili,</J>


text:
<J>ambaye hatalipwa mara mia katika ulimwengu huu: nyumba, ndugu wa kiume na wa kike, mama na baba na watoto, mashamba pamoja na mateso, kisha uzima wa milele katika ulimwengu ujao.</J>


text:
<br/><t>Yesu Atabiri Mara Ya Tatu Kufa Na Kufufuka Kwake</t><br/><br/><t>(Mathayo 20:17-19; Luka 18:31-34)</t><br/>Walikuwa njiani wakipanda kwenda Yerusalemu, na Yesu alikuwa ametangulia. Wanafunzi wake walishangaa, nao watu waliowafuata walijawa na hofu. Yesu akawachukua tena wale wanafunzi wake kumi na wawili kando na kuwaambia yatakayompata.


text:
Akasema, <J>“Tunapanda kwenda Yerusalemu, na Mwana wa Adamu atasalitiwa kwa viongozi wa makuhani na walimu wa sheria. Wao watamhukumu kifo na kumtia mikononi mwa watu wa Mataifa,</J>


text:
<br/><t>Ombi La Yakobo Na Yohana</t><br/><br/><t>(Mathayo 20:20-28)</t><br/>Kisha Yakobo na Yohana, wana wa Zebedayo, wakaja kwake na kumwambia, “Mwalimu, tunataka utufanyie lolote tutakalokuomba.”<pb/>


text:
Wakamwambia, “Tupe kukaa mmoja upande wako wa kuume na mwingine upande wako wa kushoto katika utukufu wako.”<pb/>


text:
Lakini Yesu akawaambia, <J>“Ninyi hamjui mnaloliomba. Je, mnaweza kukinywea kikombe ninyweacho mimi, au kubatizwa ubatizo nibatizwao mimi?”</J><pb/>


text:
Wakajibu, “Tunaweza.”<pb/>Kisha Yesu akawaambia, <J>“Kikombe nikinyweacho mtakinywea na ubatizo nibatizwao mtabatizwa,</J>


text:
<J>lakini kuketi mkono wangu wa kuume au wa kushoto si juu yangu mimi kuwapa. Nafasi hizi ni kwa ajili ya wale walioandaliwa.”</J><pb/>


text:
Lakini Yesu akawaita wote pamoja na kuwaambia, <J>“Mnafahamu kuwa wale wanaodhaniwa kuwa watawala wa watu wa Mataifa huwatawala watu kwa nguvu, nao wenye vyeo huonyesha mamlaka yao.</J>


text:
<J>Lakini isiwe hivyo kwenu. Badala yake, yeyote anayetaka kuwa mkuu miongoni mwenu hana budi kuwa mtumishi wenu,</J>


text:
<J>Kwa kuwa hata Mwana wa Adamu hakuja ili kutumikiwa, bali kutumika na kuutoa uhai wake uwe fidia kwa ajili ya wengi.”</J><pb/>


text:
<br/><t>Yesu Amponya Kipofu Bartimayo</t><br/><br/><t>(Mathayo 20:29-34; Luka 18:35-43)</t><br/>Kisha wakafika Yeriko. Yesu alipokuwa akiondoka mjini na wanafunzi wake pamoja na umati mkubwa wa watu, kipofu mmoja, jina lake Bartimayo, mwana wa Timayo, alikuwa ameketi kando ya njia akiomba msaada.


text:
Aliposikia kuwa ni Yesu wa Nazareti aliyekuwa anapita, akaanza kupaza sauti akisema, “Yesu, Mwana wa Daudi, nihurumie!”<pb/>


text:
Watu wengi wakamkemea, wakamwambia akae kimya, lakini yeye akazidi kupaza sauti, akisema, “Mwana wa Daudi, nihurumie!”<pb/>


text:
Yesu akasimama na kusema, <J>“Mwiteni.”</J><pb/>Hivyo wakamwita yule mtu kipofu, wakamwambia, “Jipe moyo! Inuka, anakuita.”


text:
Yesu akamuuliza, <J>“Unataka nikufanyie nini?”</J><pb/>Yule kipofu akajibu, “Mwalimu, nataka kuona.”<pb/>


text:
Yesu akamwambia, <J>“Nenda zako, imani yako imekuponya.”</J> Mara akapata kuona, akamfuata Yesu njiani.<pb/>


text:
<br/><t>Yesu Aingia Yerusalemu Kwa Shangwe</t><br/><br/><t>(Mathayo 21:1-11; Luka 19:28-40; Yohana 12:12-19)</t><br/>Walipokaribia Yerusalemu, wakafika Bethfage na Bethania katika Mlima wa Mizeituni. Yesu akawatuma wawili wa wanafunzi wake,


text:
akawaambia, <J>“Nendeni katika kijiji kilichoko mbele yenu. Na hapo mtakapoingia kijijini, mtamkuta mwana-punda amefungwa hapo, ambaye hajapandwa na mtu bado. Mfungueni, mkamlete hapa.</J>


text:
<J>Kama mtu yeyote akiwauliza, ‘Mbona mnamfungua?’ Mwambieni, ‘Bwana anamhitaji, na atamrudisha hapa baada ya muda mfupi.’ ”</J><pb/>


text:
Walipokuwa wanamfungua, watu waliokuwa wamesimama karibu wakawauliza, “Mna maana gani mnapomfungua huyo mwana-punda?”


text:
Watu wengi wakatandaza mavazi yao barabarani, na wengine wakatandaza matawi waliyokuwa wamekata mashambani.


text:
Kisha wale waliokuwa wametangulia mbele na wale waliokuwa wakifuata nyuma wakapaza sauti, wakisema,<pb/>“Hosana!”<n>Kiebrania kusema Okoa, basi likawa neno la shangwe.</n><pb/>“Amebarikiwa yeye ajaye kwa Jina la Bwana!”<pb/><pb/>


text:
Yesu akaingia Yerusalemu na kwenda Hekaluni. Akaangalia kila kitu kilichokuwamo, lakini kwa kuwa ilishakuwa jioni, akaenda zake Bethania pamoja na wale kumi na wawili.<pb/>


text:
<br/><t>Yesu Alaani Mtini Usiozaa</t><br/><br/><t>(Mathayo 21:18-19)</t><br/>Kesho yake walipokuwa wakitoka Bethania, Yesu alikuwa na njaa.


text:
Akauona mtini kwa mbali, naye akaenda ili aone kama ulikuwa na matunda. Alipoufikia, akakuta una majani tu, kwa kuwa hayakuwa majira ya tini.


text:
Akauambia ule mti, <J>“Tangu leo mtu yeyote asile kamwe matunda kutoka kwako.”</J> Wanafunzi wake walimsikia akisema hayo.<pb/>


text:
<br/><t>Yesu Atakasa Hekalu</t><br/><br/><t>(Mathayo 21:12-17; Luka 19:45-48; Yohana 2:13-22)</t><br/>Walipofika Yerusalemu, Yesu akaingia katika eneo la Hekalu, akaanza kuwafukuza wale waliokuwa wakinunua na kuuza humo ndani. Akazipindua meza za wale waliokuwa wakibadilisha fedha, na pia viti vya wale waliokuwa wakiuza njiwa,


text:
Naye alipokuwa akiwafundisha, akasema, <J>“Je, haikuandikwa kuwa:</J><pb/><J>“ ‘Nyumba yangu itaitwa</J><pb/><J>nyumba ya sala kwa mataifa yote’?</J><br/><J>Lakini ninyi mmeifanya kuwa ‘pango la wanyangʼanyi.’ ”</J><pb/>


text:
Viongozi wa makuhani na walimu wa sheria wakapata habari hizi, nao wakaanza kutafuta njia ya kumuua, kwa kuwa walikuwa wakimwogopa, kwa sababu umati wote ulikuwa unashangazwa na mafundisho yake.<pb/>


text:
<br/><t>Mtini Ulionyauka</t><br/><br/><t>(Mathayo 21:20-22)</t><br/>Asubuhi yake walipokuwa wakipita, wakauona ule mtini umenyauka kutoka juu hadi kwenye mizizi yake.


text:
<J>Amin, nawaambia, mtu yeyote atakayeuambia mlima huu, ‘Ngʼoka ukatupwe baharini,’ wala asione shaka moyoni mwake, bali aamini kwamba hayo asemayo yametukia, atatimiziwa.</J>


text:
<J>Kwa sababu hiyo nawaambia, yoyote mtakayoyaomba mkisali, aminini ya kwamba mmeyapokea, nayo yatakuwa yenu.</J>


text:
<J>Nanyi kila msimamapo kusali, sameheni mkiwa na neno na mtu, ili naye Baba yenu aliye mbinguni awasamehe ninyi makosa yenu. [</J>


text:
<J>Lakini kama ninyi msiposamehe, wala Baba yenu aliye mbinguni hatawasamehe ninyi makosa yenu.]”</J><pb/>


text:
<br/><t>Swali Kuhusu Mamlaka Ya Yesu</t><br/><br/><t>(Mathayo 21:23-27; Luka 20:1-8)</t><br/>Wakafika tena Yerusalemu, na Yesu alipokuwa akitembea Hekaluni, viongozi wa makuhani, walimu wa sheria pamoja na wazee wa watu wakamjia.


text:
Wakamuuliza, “Unafanya mambo haya kwa mamlaka gani? Na ni nani aliyekupa mamlaka ya kufanya hayo?”<pb/>


text:
Yesu akawajibu, <J>“Nitawauliza swali moja. Nijibuni, nami nitawaambia ni kwa mamlaka gani ninafanya mambo haya.</J>


text:
Wakahojiana wao kwa wao, wakisema, “Kama tukisema, ‘Ulitoka mbinguni,’ atatuuliza, ‘Mbona hamkumwamini?’


text:
Lakini tukisema, ‘Ulitoka kwa wanadamu,’…” (Waliwaogopa watu, kwa sababu kila mtu aliamini kwamba Yohana alikuwa nabii wa kweli.)<pb/>


text:
Kwa hiyo wakamjibu Yesu, “Hatujui.”<pb/>Naye Yesu akawaambia, <J>“Wala mimi sitawaambia ni kwa mamlaka gani ninatenda mambo haya.”</J><pb/>


text:
<br/><t>Mfano Wa Wapangaji Waovu</t><br/><br/><t>(Mathayo 21:33-46; Luka 20:9-19)</t><br/>Yesu akaanza kusema nao kwa mifano, akawaambia: <J>“Mtu mmoja alipanda shamba la mizabibu. Akajenga ukuta kulizunguka, akachimba shimo ndani yake kwa ajili ya shinikizo la kusindika divai, na akajenga mnara wa ulinzi. Kisha akalikodisha shamba hilo la mizabibu kwa wakulima fulani, kisha akasafiri kwenda nchi nyingine.</J>


text:
<J>Wakati wa mavuno ulipofika, mwenye shamba akamtuma mtumishi wake kwa hao wapangaji ili kuchukua sehemu yake ya mavuno ya shamba la mizabibu kutoka kwa hao wapangaji.</J>


text:
<J>Kisha yule mwenye shamba akamtuma mtumishi mwingine kwao; nao wale wakulima wakampiga kichwani na kumfanyia mambo ya aibu.</J>


text:
<J>Kisha akamtuma mtumishi mwingine, naye huyo wakamuua. Akawatuma wengine wengi; baadhi yao wakawapiga, na wengine wakawaua.</J><pb/>


text:
<J>“Mwenye shamba alikuwa bado na mmoja wa kumtuma, mwanawe aliyempenda. Hatimaye akamtuma akisema, ‘Watamheshimu mwanangu.’</J><pb/>


text:
<J>“Lakini wale wapangaji wakasemezana pamoja, ‘Huyu ndiye mrithi. Njooni tumuue, nao urithi utakuwa wetu.’</J>


text:
<J>“Sasa basi yule mwenye shamba atafanya nini? Atakuja na kuwaua hao wapangaji, kisha atawapa wapangaji wengine hilo shamba la mizabibu.</J>


text:
<J>Je, hamjasoma Andiko hili:</J><pb/><J>“ ‘Jiwe walilolikataa waashi</J><pb/><J>limekuwa jiwe kuu la pembeni;</J><pb/>


text:
Walipotambua kuwa amesema mfano huo kwa ajili yao, wakataka kumkamata, lakini wakaogopa ule umati wa watu. Wakamwacha, wakaondoka, wakaenda zao.<pb/>


text:
<br/><t>Swali Kuhusu Kulipa Kodi</t><br/><br/><t>(Mathayo 22:15-22; Luka 20:20-26)</t><br/>Baadaye wakawatuma baadhi ya Mafarisayo na Maherode ili kwenda kumtega Yesu katika yale anayosema.


text:
Wakamjia, wakamwambia, “Mwalimu, tunajua kwamba wewe ni mtu mwadilifu. Wewe huyumbishwi na wanadamu, kwa kuwa huna upendeleo. Lakini wewe huifundisha njia ya Mungu katika kweli. Je, ni halali kulipa kodi kwa Kaisari, au la?


text:
Je, tulipe kodi au tusilipe?”<pb/>Lakini Yesu alijua unafiki wao. Akawauliza <J>“Mbona mnajaribu kunitega? Nileteeni hiyo dinari</J><n>Dinari moja ilikuwa sawa na mshahara wa kibarua wa siku moja.</n> <J>niione.”</J>


text:
Wakamletea hiyo sarafu. Naye akawauliza, <J>“Sura hii ni ya nani? Na maandishi haya ni ya nani?”</J><pb/>Wakamjibu, “Ni vya Kaisari.”<pb/>


text:
Ndipo Yesu akawaambia, <J>“Mpeni Kaisari kilicho cha Kaisari, naye Mungu mpeni kilicho cha Mungu.”</J><pb/>Nao wakamstaajabia sana.<pb/>


text:
<br/><t>Ndoa Wakati Wa Ufufuo</t><br/><br/><t>(Mathayo 22:23-33; Luka 20:27-40)</t><br/>Kisha Masadukayo, wale wasemao kuwa hakuna ufufuo wa wafu, wakamjia Yesu,


text:
wakasema, “Mwalimu, Mose alituandikia kuwa kama ndugu wa mtu akifa na kumwacha mkewe bila mtoto, basi huyo mtu inampasa amwoe huyo mjane ili amzalie ndugu yake watoto.


text:
Wa pili akamwoa yule mjane, lakini naye akafa bila kuacha mtoto yeyote. Ikawa vivyo hivyo kwa yule wa tatu.


text:
<J>Basi kuhusu wafu kufufuliwa, je hamjasoma katika Kitabu cha Mose jinsi Mungu alivyosema na Mose kutoka kile kichaka akisema, ‘Mimi ni Mungu wa Abrahamu, na Mungu wa Isaki, na Mungu wa Yakobo?’</J>


text:
<br/><t>Amri Iliyo Kuu</t><br/><br/><t>(Mathayo 22:34-40; Luka 10:25-28)</t><br/>Mwalimu mmoja wa sheria akaja, akawasikia wakijadiliana. Akiona kwamba Yesu amewajibu vyema, naye akamuuliza, “Katika amri zote, ni ipi iliyo kuu?”<pb/>


text:
Yesu akajibu, <J>“Amri iliyo kuu ndiyo hii: ‘Sikia ee Israeli. Bwana Mungu wetu, Bwana ndiye mmoja.</J>


text:
<J>Mpende Bwana Mungu wako kwa moyo wako wote, kwa roho yako yote, kwa akili zako zote, na kwa nguvu zako zote.’</J>


text:
<J>Ya pili ndiyo hii: ‘Mpende jirani yako kama nafsi yako.’ Hakuna amri nyingine iliyo kuu kuliko hizi.”</J><pb/>


text:
Yule mwalimu wa sheria akamwambia Yesu, “Mwalimu, umejibu vyema kwamba Mungu ni mmoja, wala hakuna mwingine ila yeye.


text:
Kumpenda Mungu kwa moyo wote na kwa akili zote na kwa nguvu zote, na kumpenda jirani kama mtu anavyojipenda mwenyewe ni bora zaidi kuliko kutoa sadaka za kuteketezwa na dhabihu zote.”<pb/>


text:
Yesu alipoona kwamba amejibu kwa busara, akamwambia, <J>“Wewe hauko mbali na Ufalme wa Mungu.”</J> Tangu wakati huo, hakuna mtu yeyote aliyethubutu kumuuliza maswali tena.<pb/>


text:
<br/><t>Kristo Ni Mwana Wa Nani?</t><br/><br/><t>(Mathayo 22:41-46; Luka 20:41-44)</t><br/>Yesu alipokuwa akifundisha Hekaluni, akauliza, <J>“Imekuwaje walimu wa sheria wanasema kwamba Kristo</J><n><i>Kristo </i> maana yake ni <i>Masiya</i> , yaani <i>Aliyetiwa mafuta.</i></n> <J>ni Mwana wa Daudi?</J>


text:
<J>Kwa maana Daudi mwenyewe, akinena kwa kuongozwa na Roho Mtakatifu, alisema:</J><pb/><J>“ ‘Bwana alimwambia Bwana wangu:</J><pb/><J>“Keti mkono wangu wa kuume,</J><pb/><J>hadi nitakapowaweka adui zako</J><pb/><J>chini ya miguu yako.” ’</J><pb/>


text:
<J>Kwa hiyo Daudi mwenyewe anamwita ‘Bwana.’ Awezaje basi yeye kuwa mwanawe?”</J><pb/>Ule umati wote wa watu wakamsikiliza kwa furaha.<pb/>


text:
<br/><t>Yesu Awatahadharisha Watu Kuhusu Walimu Wa Sheria</t><br/><br/><t>(Mathayo 23:1-36; Luka 20:45-47)</t><br/>Alipokuwa akifundisha, Yesu alisema, <J>“Jihadharini na walimu wa sheria. Wao hupenda kutembea wakiwa wamevaa mavazi marefu, na kusalimiwa kwa heshima masokoni.</J>


text:
<J>Pia wao hupenda kukaa kwenye viti vya mbele katika masinagogi, na kupewa nafasi za heshima katika karamu.</J>


text:
<J>Wao hula nyumba za wajane, na ili waonekane kuwa wema wanasali sala ndefu. Watu kama hawa watapata hukumu iliyo kuu sana.”</J><pb/>


text:
<br/><t>Sadaka Ya Mjane</t><br/><br/><t>(Luka 21:1-4)</t><br/>Kisha Yesu akaketi mkabala na sehemu ambapo sadaka zilikuwa zinawekwa na kuangalia umati wa watu wakiweka fedha zao kwenye sanduku la hazina ya Hekalu. Matajiri wengi wakaweka kiasi kikubwa cha fedha.


text:
Lakini mjane mmoja maskini akaja na kuweka sarafu mbili ndogo za shaba zenye thamani ya senti mbili.<pb/>


text:
Yesu akawaita wanafunzi wake, akawaambia, <J>“Amin, nawaambia, huyu mjane maskini ameweka katika sanduku la hazina zaidi ya watu wengine wote.</J>


text:
<J>Wengine wote wametoa kutokana na ziada ya mali zao. Lakini huyu mjane ametoa kutokana na umaskini wake, akaweka kila kitu alichokuwa nacho, hata kile alichohitaji ili kuishi.”</J><pb/>


text:
<br/><t>Dalili Za Siku Za Mwisho</t><br/><br/><t>(Mathayo 24:1-2; Luka 21:5-6)</t><br/>Yesu alipokuwa akitoka Hekaluni, mmojawapo wa wanafunzi wake akamwambia, “Mwalimu! Tazama jinsi mawe haya yalivyo makubwa, na majengo haya yalivyo mazuri!”<pb/>


text:
Ndipo Yesu akajibu akasema, <J>“Je, unayaona majengo haya yalivyo makubwa? Hakuna hata jiwe moja litakalobaki juu ya jingine, bali yote yatabomolewa.”</J><pb/>


text:
<br/><t>Mateso Yatabiriwa</t><br/><br/><t>(Mathayo 24:3-14; Luka 21:7-19)</t><br/>Yesu alipokuwa ameketi kwenye Mlima wa Mizeituni mkabala na Hekalu, Petro, Yakobo, Yohana na Andrea wakamuuliza faraghani,


text:
“Tafadhali tuambie, mambo haya yatatukia lini? Nayo dalili ya kuwa hayo yote yanakaribia kutimia itakuwa gani?”<pb/>


text:
<J>Msikiapo habari za vita na uvumi wa vita, msiwe na hofu. Mambo haya hayana budi kutukia, lakini ule mwisho bado.</J>


text:
<J>Taifa litainuka dhidi ya taifa na ufalme dhidi ya ufalme. Kutakuwa na mitetemeko sehemu mbalimbali na njaa. Haya yatakuwa ndio mwanzo wa utungu.</J><pb/>


text:
<J>“Lakini ninyi jihadharini. Kwa maana watawapeleka katika mabaraza yao na kupigwa mijeledi katika masinagogi. Mtashtakiwa mbele ya watawala na wafalme kwa ajili yangu, ili kuwa ushuhuda kwao.</J>


text:
<J>Mtakapokamatwa na kushtakiwa, msisumbuke awali kuhusu mtakalosema. Semeni tu lolote mtakalopewa wakati huo, kwa kuwa si ninyi mtakaokuwa mkinena, bali ni Roho Mtakatifu.</J><pb/>


text:
<J>Watu wote watawachukia kwa ajili ya Jina langu. Lakini yule atakayevumilia hadi mwisho ataokolewa.</J><pb/>


text:
<br/><t>Chukizo La Uharibifu</t><br/><br/><t>(Mathayo 24:15-28; Luka 21:20-24)</t><br/><J>“Mtakapoona ‘chukizo la uharibifu’ limesimama mahali pasipolipasa (asomaye na afahamu), basi wale walioko Uyahudi wakimbilie milimani.</J>


text:
<J>Kwa maana siku hizo zitakuwa za dhiki kuu ambayo haijapata kuwako tangu mwanzo, hapo Mungu alipoumba ulimwengu, mpaka leo, na wala haitakuwako tena kamwe.</J>


text:
<J>Kama Bwana asingelifupisha siku hizo, kamwe asingeliokoka mtu yeyote. Lakini kwa ajili ya wateule, wale aliowachagua, amezifupisha siku hizo.</J>


text:
<J>Wakati huo mtu yeyote akiwaambia, ‘Tazama, Kristo</J><n><i>Kristo </i> maana yake ni <i>Masiya</i> , yaani <i>Aliyetiwa mafuta.</i></n> <J>huyu hapa!’ au, ‘Tazama, yuko kule,’ msisadiki.</J>


text:
<J>Kwa maana watatokea makristo wa uongo na manabii wa uongo, nao watafanya ishara na maajabu ili kuwapotosha, ikiwezekana, hata wale wateule.</J>


text:
<br/><t>Kuja Kwa Mwana Wa Adamu</t><br/><br/><t>(Mathayo 24:29-31; Luka 21:25-28)</t><br/><J>“Lakini katika siku hizo, baada ya hiyo dhiki,</J><pb/><J>“ ‘jua litatiwa giza</J><pb/><J>nao mwezi hautatoa nuru yake;</J><pb/>


text:
<J>Naye atawatuma malaika wake wawakusanye wateule wake kutoka pande zote nne za dunia, kutoka miisho ya dunia hadi miisho ya mbingu.</J><pb/>


text:
<br/><t>Somo Kuhusu Mtini</t><br/><br/><t>(Mathayo 24:32-35; Luka 21:29-33)</t><br/><J>“Basi jifunzeni somo hili kutokana na mtini: Matawi yake yanapoanza kuchipua na kutoa majani, mnatambua kwamba wakati wa kiangazi umekaribia.</J>


text:
<J>Vivyo hivyo, myaonapo mambo haya yakitukia, mnatambua kwamba wakati u karibu, hata malangoni.</J>


text:
<br/><t>Hakuna Ajuaye Siku Wala Saa</t><br/><br/><t>(Mathayo 24:36-44)</t><br/><J>“Kwa habari ya siku ile na saa hakuna yeyote ajuaye, hata malaika walio mbinguni wala Mwana, ila Baba peke yake.</J>


text:
<J>Ni kama mtu anayesafiri. Anaiacha nyumba yake na kuwaachia watumishi wake kuiangalia, kila mtu na kazi yake, kisha akamwamuru yule bawabu aliye mlangoni akeshe.</J><pb/>


text:
<J>“Basi kesheni kwa sababu hamjui ni lini mwenye nyumba atakaporudi: iwapo ni jioni, au ni usiku wa manane, au alfajiri awikapo jogoo, au mapambazuko.</J>


text:
<br/><t>Shauri La Kumuua Yesu</t><br/><br/><t>(Mathayo 26:1-5; Luka 22:1-2; Yohana 11:45-53)</t><br/>Zilikuwa zimebaki siku mbili tu kabla ya Sikukuu ya Pasaka, na Sikukuu ya Mikate Isiyotiwa Chachu. Viongozi wa makuhani na walimu wa sheria walikuwa wakitafuta njia ya kumkamata Yesu kwa hila na kumuua.


text:
Lakini walisema, “Tusilifanye jambo hili wakati wa Sikukuu, maana watu wanaweza wakafanya ghasia.”<pb/>


text:
<br/><t>Yesu Kupakwa Mafuta Huko Bethania</t><br/><br/><t>(Mathayo 26:6-13; Yohana 12:1-8)</t><br/>Yesu alikuwa Bethania nyumbani kwa Simoni aliyekuwa na ukoma. Wakati alipokuwa ameketi mezani akila chakula cha jioni, mwanamke mmoja aliingia akiwa na chupa ya marhamu yenye manukato ya nardo<n>Nardo ni aina ya manukato yaliyotengenezwa kutokana na mimea yenye mizizi inayotoa harufu nzuri.</n> safi ya thamani kubwa. Akaivunja hiyo chupa, akamiminia hayo manukato kichwani mwa Yesu.<pb/>


text:
Mafuta haya yangeweza kuuzwa kwa zaidi ya dinari<n>Dinari 300 ni sawa na mshahara wa kibarua wa siku 300.</n> 300, na fedha hizo wakapewa maskini.” Wakamkemea vikali huyo mwanamke.<pb/>


text:
Lakini Yesu akawaambia, <J>“Mbona mnamsumbua huyu mwanamke? Mwacheni! Yeye amenitendea jambo zuri sana.</J>


text:
<J>Maskini mtakuwa nao siku zote na mnaweza kuwasaidia wakati wowote mnaotaka. Lakini mimi hamtakuwa nami siku zote.</J>


text:
<J>Huyu mwanamke amenitendea lile aliloweza. Ameumiminia mwili wangu manukato ili kuniandaa kwa maziko yangu.</J>


text:
<J>Amin, nawaambia, mahali popote ulimwenguni ambapo Injili itahubiriwa, jambo hili alilolitenda huyu mwanamke litatajwa pia kwa ukumbusho wake.”</J><pb/>


text:
<br/><t>Yuda Akubali Kumsaliti Yesu</t><br/><br/><t>(Mathayo 26:14-16; Luka 22:3-6)</t><br/>Kisha Yuda Iskariote, mmoja wa wale wanafunzi kumi na wawili, akaenda kwa viongozi wa makuhani ili kumsaliti Yesu kwao.


text:
Walifurahi sana kusikia jambo hili na wakaahidi kumpa fedha. Hivyo yeye akawa anatafuta wakati uliofaa wa kumsaliti.<pb/>


text:
<br/><t>Yesu Ala Pasaka Na Wanafunzi Wake</t><br/><br/><t>(Mathayo 26:17-25; Luka 22:7-14, 21-23; Yohana 13:21-30)</t><br/>Siku ya kwanza ya Sikukuu ya Mikate Isiyotiwa Chachu, siku ambayo kwa desturi mwana-kondoo wa Pasaka huchinjwa, wanafunzi wa Yesu wakamuuliza, “Unataka twende wapi ili tukuandalie mahali pa kula Pasaka?”<pb/>


text:
Basi akawatuma wawili miongoni mwa wanafunzi wake, akawaambia, <J>“Nendeni mjini. Huko mtakutana na mwanaume amebeba mtungi wa maji. Mfuateni.</J>


text:
<J>Mwambieni mwenye nyumba ile atakayoingia, ‘Mwalimu anauliza: Kiko wapi chumba changu cha wageni, ambamo mimi na wanafunzi wangu tutakula Pasaka?’</J>


text:
<J>Atawaonyesha chumba kikubwa ghorofani, kilichopambwa tena kilicho tayari. Tuandalieni humo.”</J><pb/>


text:
Wale wanafunzi wakaondoka na kwenda mjini, nao wakakuta kila kitu kama Yesu alivyowaambia. Hivyo wakaiandaa Pasaka.<pb/>


text:
Walipoketi mezani wakila, Yesu akawaambia, <J>“Amin, nawaambia, mmoja wenu atanisaliti, mmoja anayekula pamoja nami.”</J><pb/>


text:
Akawajibu, <J>“Ni mmoja miongoni mwenu ninyi kumi na wawili, yule anayechovya mkate kwenye bakuli pamoja nami.</J>


text:
<J>Mwana wa Adamu anaenda zake kama vile alivyoandikiwa. Lakini ole wake mtu yule amsalitiye Mwana wa Adamu! Ingekuwa heri kwake mtu huyo kama hangezaliwa.”</J><pb/>


text:
<br/><t>Kuanzishwa Kwa Meza Ya Bwana</t><br/><br/><t>(Mathayo 26:26-30; Luka 22:14-20; 1 Wakorintho 11:23-25)</t><br/>Walipokuwa wanakula, Yesu akachukua mkate, akashukuru, akaumega na kuwapa wanafunzi wake, akisema, <J>“Twaeni mle; huu ndio mwili wangu.”</J><pb/>


text:
<J>Amin, nawaambia, sitakunywa tena katika uzao wa mzabibu, hadi siku ile nitakapounywa mpya katika Ufalme wa Mungu.”</J><pb/>


text:
<br/><t>Yesu Atabiri Kuwa Petro Atamkana</t><br/><br/><t>(Mathayo 26:31-35; Luka 22:31-34; Yohana 13:36-38)</t><br/>Yesu akawaambia, <J>“Ninyi nyote mtaniacha, kwa maana imeandikwa:</J><pb/><J>“ ‘Nitampiga mchungaji,</J><pb/><J>nao kondoo watatawanyika.’</J><pb/>


text:
Yesu akamwambia, <J>“Amin, nakuambia; leo, usiku huu, kabla jogoo hajawika mara mbili, wewe mwenyewe utanikana mara tatu.”</J><pb/>


text:
Lakini Petro akasisitiza zaidi, “Hata kama itabidi kufa pamoja nawe, sitakukana kamwe.” Nao wale wengine wote wakasema vivyo hivyo.<pb/>


text:
<br/><t>Yesu Aomba Katika Bustani Ya Gethsemane</t><br/><br/><t>(Mathayo 26:36-46; Luka 22:39-46)</t><br/>Wakaenda mahali paitwapo Gethsemane. Yesu akawaambia wanafunzi wake, <J>“Kaeni hapa, nami niende nikaombe.”</J>


text:
Akaenda mbele kidogo, akaanguka kifudifudi, akaomba kwamba kama ingewezekana saa hiyo ya mateso imwondokee.


text:
Akasema, “<i><J>Abba,</J></i><n><i>Abba </i> ni neno la Kiaramu ambalo maana yake ni <i>Baba</i> ; ni mtoto wa kuzaa tu angeweza kulitumia kwa baba yake.</n> <J>Baba, mambo yote yawezekana kwako. Niondolee kikombe hiki. Lakini si kama nipendavyo mimi, bali vile upendavyo wewe.”</J><pb/>


text:
Akarudi kwa wanafunzi wake, akawakuta wamelala. Akamwambia Petro, <J>“Simoni, umelala? Je, hukuweza kukesha hata kwa saa moja?</J>


text:
Aliporudi, akawakuta tena wamelala kwa sababu macho yao yalikuwa mazito. Nao hawakujua la kumwambia.<pb/>


text:
Akaja mara ya tatu, akawaambia, <J>“Bado mmelala na kupumzika? Imetosha! Saa imewadia. Tazameni, Mwana wa Adamu anasalitiwa na kutiwa mikononi mwa wenye dhambi.</J>


text:
<br/><t>Yesu Akamatwa</t><br/><br/><t>(Mathayo 26:47-56; Luka 22:47-53; Yohana 18:3-12)</t><br/>Yesu alipokuwa bado anazungumza, Yuda, mmoja wa wale wanafunzi Kumi na Wawili, akatokea. Alikuwa amefuatana na umati wa watu wenye panga na marungu, waliokuwa wametumwa na viongozi wa makuhani, walimu wa sheria, na wazee.<pb/>


text:
Basi msaliti alikuwa amewapa hao watu ishara, kwamba: “Yule nitakayembusu ndiye. Mkamateni, mkamchukue chini ya ulinzi.”


text:
Mara Yuda akamjia Yesu na kusema, “Rabi.”<n>[[ Rabi]][[* ni neno la Kiebrania ambalo maana yake ni daktari, mwalimu au bwana. Walikuwa na madaraja matatu: La chini kabisa ]][[ Rab]][[* (bwana), la pili ]][[ Rabi]][[* (bwana wangu), na la juu kabisa ]][[ Raboni]][[* (mkuu wangu, bwana wangu mkuu).]]</n> Akambusu.


text:
Ndipo mmoja wa wale waliokuwa wamesimama karibu aliuchomoa upanga wake na kumpiga mtumishi wa kuhani mkuu, akamkata sikio.<pb/>


text:
Kisha Yesu akawaambia, <J>“Mmekuja na panga na marungu kunikamata kana kwamba mimi ni mnyangʼanyi?</J>


text:
<J>Siku kwa siku nilikuwa pamoja nanyi nikifundisha Hekaluni, wala hamkunikamata. Lakini Maandiko sharti yatimie.”</J>


text:
Kijana mmoja, ambaye hakuwa amevaa kitu isipokuwa alijitanda nguo ya kitani, alikuwa akimfuata Yesu. Walipomkamata,


text:
<br/><t>Yesu Mbele Ya Baraza La Wayahudi</t><br/><br/><t>(Mathayo 26:57-68; Luka 22:54-71; Yohana 18:13-24)</t><br/>Wakampeleka Yesu kwa kuhani mkuu, nao viongozi wa makuhani wote, na wazee na walimu wa sheria wote wakakusanyika pamoja.


text:
Petro akamfuata kwa mbali, hadi uani kwa kuhani mkuu. Huko akaketi pamoja na walinzi, akiota moto.<pb/>


text:
Viongozi wa makuhani na Baraza la Wayahudi<n><i>Baraza la Wayahudi </i> hapa ina maana ya <i>Sanhedrin </i> ambalo lilikuwa ndilo baraza la juu kabisa la utawala wa Kiyahudi, lililoundwa na wazee 70 pamoja na kuhani mkuu.</n> lote wakatafuta ushahidi dhidi ya Yesu ili wapate kumuua. Lakini hawakupata jambo lolote.


text:
“Sisi tulimsikia akisema, ‘Mimi nitalibomoa Hekalu hili lililojengwa na wanadamu, na katika siku tatu nitajenga jingine ambalo halikujengwa na wanadamu.’ ”


text:
Basi kuhani mkuu akasimama mbele yao, akamuuliza Yesu, “Je, wewe hutajibu? Ni ushahidi gani hawa watu wanauleta dhidi yako?”


text:
Lakini Yesu akakaa kimya, hakusema neno lolote.<pb/>Kuhani mkuu akamuuliza tena, “Je, wewe ndiwe Kristo,<n><i>Kristo </i> maana yake ni <i>Masiya</i> , yaani <i>Aliyetiwa mafuta.</i></n> Mwana wa Mungu Aliyebarikiwa?”<pb/>


text:
Yesu akajibu, <J>“Mimi ndimi. Nanyi mtamwona Mwana wa Adamu akiwa ameketi mkono wa kuume wa Mwenye Nguvu, na akija juu ya mawingu ya mbinguni.”</J><pb/>


text:
Kisha baadhi ya watu wakaanza kumtemea mate; wakamfunga kitambaa machoni, wakampiga kwa ngumi na kumwambia, “Tabiri!” Walinzi wakamchukua na kumpiga makofi.<pb/>


text:
<br/><t>Petro Amkana Yesu</t><br/><br/><t>(Mathayo 26:69-75; Luka 22:56-62; Yohana 18:15-18, 25-27)</t><br/>Petro alipokuwa bado yuko chini kwenye ua wa jumba la kifalme, tazama akaja mmoja wa watumishi wa kike wa kuhani mkuu.


text:
Alipomwona Petro akiota moto, akamtazama sana, akamwambia,<pb/>“Wewe pia ulikuwa pamoja na Yesu, Mnazareti.”<pb/>


text:
Lakini Petro akakana, akasema, “Sijui wala sielewi unalosema.” Naye akaondoka kuelekea kwenye njia ya kuingilia.<pb/>


text:
Yule mtumishi wa kike alipomwona mahali pale, akawaambia tena wale waliokuwa wamesimama hapo, “Huyu mtu ni mmoja wao.”


text:
Lakini Petro akakana tena.<pb/>Baada ya muda kidogo wale waliokuwa wamesimama hapo karibu na Petro wakamwambia, “Hakika wewe ni mmoja wao, kwa maana wewe pia ni Mgalilaya!”


text:
Papo hapo jogoo akawika mara ya pili. Ndipo Petro akakumbuka lile neno Yesu alikuwa amemwambia: <J>“Kabla jogoo hajawika mara mbili, utanikana mara tatu.”</J> Akavunjika moyo, akalia sana.<pb/>


text:
<br/><t>Yesu Mbele Ya Pilato</t><br/><br/><t>(Mathayo 27:1-14; Luka 23:1-5; Yohana 18:28-38)</t><br/>Asubuhi na mapema, viongozi wa makuhani, pamoja na wazee, walimu wa sheria na Baraza lote, wakafikia uamuzi. Wakamfunga Yesu, wakamchukua na kumkabidhi kwa Pilato.<pb/>


text:
Pilato akamuuliza, “Je, wewe ndiye Mfalme wa Wayahudi?”<pb/>Yesu akajibu, <J>“Wewe umesema.”</J><pb/>


text:
<br/><t>Pilato Amtoa Yesu Asulubiwe</t><br/><br/><t>(Mathayo 27:15-26; Luka 23:13-25; Yohana 18:39–19:16)</t><br/>Ilikuwa desturi wakati wa Sikukuu ya Pasaka kumfungulia mfungwa yeyote ambaye watu wangemtaka.


text:
Wakati huo, mtu aliyeitwa Baraba alikuwa amefungwa gerezani pamoja na waasi wengine waliokuwa wametekeleza uuaji wakati wa maasi.


text:
Kwa maana yeye alitambua kuwa viongozi wa makuhani walikuwa wamemtia Yesu mikononi mwake kwa ajili ya wivu.


text:
Lakini viongozi wa makuhani wakauchochea ule umati wa watu wamwombe awafungulie Baraba badala yake.<pb/>


text:
Pilato akawauliza, “Kwa nini? Amefanya kosa gani?”<pb/>Lakini wao wakapiga kelele kwa nguvu zaidi, wakisema, “Msulubishe!”<pb/>


text:
Pilato, akitaka kuuridhisha ule umati wa watu, akawafungulia Baraba. Naye baada ya kuamuru Yesu achapwe mijeledi, akamtoa ili asulubishwe.<pb/>


text:
<br/><t>Askari Wamdhihaki Yesu</t><br/><br/><t>(Mathayo 27:27-31; Yohana 19:2-3)</t><br/>Askari wakampeleka Yesu hadi kwenye ukumbi wa ndani wa jumba la kifalme, ndio Praitorio,<n>Praitorio maana yake ni makao makuu ya mtawala; ni jumba la kifalme lililokuwa linakaliwa na Pontio Pilato huko Yerusalemu, palipokuwa na kiti cha hukumu.</n> wakakusanya kikosi kizima cha askari.


text:
Wakampiga kwa fimbo ya mwanzi tena na tena kichwani na kumtemea mate. Wakapiga magoti mbele yake, wakamsujudia kwa kumdhihaki.


text:
Walipokwisha kumdhihaki, wakamvua lile joho la zambarau, wakamvika tena nguo zake. Kisha wakamtoa nje ili wakamsulubishe.<pb/>


text:
<br/><t>Kusulubiwa Kwa Yesu</t><br/><br/><t>(Mathayo 27:32-44; Luka 23:26-43; Yohana 19:17-27)</t><br/>Mtu mmoja kutoka Kirene, jina lake Simoni, baba yao Aleksanda na Rufo, alikuwa anapita zake kuingia mjini kutoka shamba, nao wakamlazimisha kuubeba ule msalaba.


text:
Basi wakamsulubisha, nazo nguo zake wakagawana miongoni mwao kwa kuzipigia kura ili kuamua ni gani kila mtu ataichukua.<pb/>


text:
Pamoja naye walisulubiwa wanyangʼanyi wawili, mmoja upande wake wa kuume na mwingine upande wa kushoto. [


text:
Watu waliokuwa wakipita njiani wakamtukana huku wakitikisa vichwa vyao na kusema, “Aha! Wewe ambaye utalivunja Hekalu na kulijenga kwa siku tatu,


text:
Vivyo hivyo, viongozi wa makuhani pamoja na walimu wa sheria wakamdhihaki miongoni mwao wakisema, “Aliwaokoa wengine, lakini hawezi kujiokoa mwenyewe!


text:
Basi huyu Kristo,<n><i>Kristo </i> maana yake ni <i>Masiya</i> , yaani <i>Aliyetiwa mafuta.</i></n> huyu Mfalme wa Israeli, ashuke sasa kutoka msalabani, ili tupate kuona na kuamini.” Wale waliosulubiwa pamoja naye pia wakamtukana.<pb/>


text:
<br/><t>Kifo Cha Yesu Msalabani</t><br/><br/><t>(Mathayo 27:45-56; Luka 23:44-49; Yohana 19:28-30)</t><br/>Ilipofika saa sita, giza liliifunika nchi yote hadi saa tisa.


text:
Mnamo saa tisa, Yesu akapaza sauti, akalia, <i><J>“Eloi, Eloi, lama sabakthani?”</J></i> (maana yake, <J>“Mungu wangu, Mungu wangu, mbona umeniacha?”</J>)<pb/>


text:
Baadhi ya watu waliokuwa wamesimama karibu waliposikia hayo, wakasema, “Msikieni, anamwita Eliya.”<pb/>


text:
Mtu mmoja akaenda mbio, akachovya sifongo kwenye siki, akaiweka kwenye mwanzi na akampa Yesu ili anywe, akisema, “Basi mwacheni. Hebu tuone kama Eliya atakuja kumshusha kutoka hapo msalabani.”<pb/>


text:
Basi yule jemadari aliyekuwa amesimama hapo mbele ya msalaba wa Yesu aliposikia ile sauti yake na kuona jinsi alivyokata roho, akasema, “Hakika mtu huyu alikuwa Mwana wa Mungu!”<pb/>


text:
Walikuwepo pia wanawake waliokuwa wakiangalia kwa mbali. Miongoni mwao walikuwepo Maria Magdalene, na Maria mama yao Yakobo mdogo na Yose, pia na Salome.


text:
Hawa walifuatana na Yesu na kushughulikia mahitaji yake alipokuwa Galilaya. Pia walikuwepo wanawake wengine wengi waliokuwa wamekuja pamoja naye Yerusalemu.<pb/>


text:
<br/><t>Maziko Ya Yesu</t><br/><br/><t>(Mathayo 27:57-61; Luka 23:50-56; Yohana 19:38-42)</t><br/>Ilipofika jioni, kwa kuwa ilikuwa Siku ya Maandalizi, yaani siku moja kabla ya Sabato,


text:
Yosefu wa Arimathaya, mtu aliyeheshimiwa katika Baraza, na ambaye alikuwa anautarajia Ufalme wa Mungu, akamwendea Pilato kwa ujasiri na kumwomba mwili wa Yesu.


text:
Pilato alikuwa akijiuliza kama Yesu alikuwa amekwisha kufa. Hivyo akamwita yule jemadari, akamuuliza iwapo Yesu alikuwa amekwisha kufa.


text:
Baada ya kupata habari kutoka kwa yule jemadari kwamba kweli amekwisha kufa, Pilato akampa Yosefu ruhusa ya kuuchukua huo mwili.


text:
Hivyo Yosefu akanunua kitambaa cha kitani safi, akaushusha mwili kutoka msalabani, akaufunga katika kile kitambaa cha kitani, na kuuweka ndani ya kaburi lililochongwa kwenye mwamba. Kisha akavingirisha jiwe kwenye ingilio la kaburi.


text:
<br/><t>Kufufuka Kwa Yesu</t><br/><br/><t>(Mathayo 28:1-8; Luka 24:1-12; Yohana 20:1-10)</t><br/>Sabato ilipomalizika, Maria Magdalene, Maria mama yake Yakobo, na Salome walinunua manukato ili wakaupake mwili wa Yesu.


text:
Njiani wakawa wanaulizana wao kwa wao, “Ni nani atakayetuvingirishia lile jiwe kutoka kwenye ingilio la kaburi?”<pb/>


text:
Lakini walipotazama, wakaona lile jiwe, ambalo lilikuwa kubwa sana, limekwisha kuvingirishwa kutoka pale penye ingilio la kaburi.


text:
Walipokuwa wakiingia mle kaburini, wakamwona kijana mmoja aliyevaa joho jeupe akiwa ameketi upande wa kuume, nao wakastaajabu.<pb/>


text:
Yule malaika akawaambia, “Msistaajabu. Mnamtafuta Yesu, Mnazareti, aliyesulubiwa. Amefufuka! Hayuko hapa. Tazameni mahali walipomlaza.


text:
Lakini nendeni mkawaambie wanafunzi wake pamoja na Petro, kwamba, ‘Anawatangulia kwenda Galilaya. Huko ndiko mtamwona, kama alivyowaambia.’ ”<pb/>


text:
Hivyo wakatoka, wakakimbia kutoka mle kaburini wakiwa na hofu kuu na mshangao. Nao hawakumwambia mtu yeyote neno lolote, kwa sababu waliogopa.<pb/>


text:
<br/><t>Yesu Anamtokea Maria Magdalene</t><br/><br/><t>(Mathayo 28:9-10; Yohana 20:11-18)</t><br/>Yesu alipofufuka alfajiri na mapema siku ya kwanza ya juma alimtokea kwanza Maria Magdalene, yule ambaye alikuwa amemtoa pepo wachafu saba.


text:
<br/><t>Yesu Awatokea Wanafunzi Wawili</t><br/><br/><t>(Luka 24:13-35)</t><br/>Baadaye Yesu akawatokea wawili miongoni mwa wanafunzi wake walipokuwa wakienda shambani akiwa katika sura nyingine.


text:
<br/><t>Yesu Awaagiza Wale Wanafunzi Kumi Na Mmoja</t><br/><br/><t>(Mathayo 28:16-20; Luka 24:36-49; Yohana 20:19-23; Matendo 1:6-8)</t><br/>Baadaye Yesu akawatokea wale wanafunzi kumi na mmoja walipokuwa wakila chakula. Akawakemea kwa kutoamini kwao na kwa ugumu wa mioyo yao kwa kutosadiki wale waliomwona baada yake kufufuka.<pb/>


text:
<J>Nazo ishara hizi zitafuatana na wanaoamini: Kwa Jina langu watatoa pepo wachafu; watasema kwa lugha mpya;</J>


text:
<J>watashika nyoka kwa mikono yao; na hata wakinywa kitu chochote cha kuua, hakitawadhuru kamwe; wataweka mikono yao juu ya wagonjwa, nao watapona.”</J><pb/>


text:
<br/><t>[Yesu Apaa Kwenda Mbinguni</t><br/><br/><t>(Luka 24:50-53; Matendo 1:9-11)</t><br/>Baada ya Bwana Yesu kusema nao, alichukuliwa juu mbinguni na kuketi mkono wa kuume wa Mungu.


text:
Kisha wanafunzi wake wakatoka, wakahubiri kila mahali, naye Bwana akatenda kazi pamoja nao na kulithibitisha neno lake kwa ishara zilizofuatana nalo.]


text:
mimi nami baada ya kuchunguza kila kitu kwa uangalifu kuanzia mwanzo, niliamua kukuandikia habari za mambo hayo, ewe mtukufu Theofilo,


text:
<br/><t>Kuzaliwa Kwa Yohana Mbatizaji Kwatabiriwa</t><br/>Wakati wa Herode mfalme wa Uyahudi, palikuwa na kuhani mmoja jina lake Zekaria, ambaye alikuwa wa ukoo wa kikuhani wa Abiya. Elizabeti mkewe alikuwa pia mzao wa Aroni.


text:
Zekaria na Elizabeti mkewe wote walikuwa watu wanyofu mbele za Mungu, wakizishika amri zote za Bwana na maagizo yote bila lawama.


text:
Lakini walikuwa hawana watoto, kwa sababu Elizabeti alikuwa tasa; nao wote wawili walikuwa wazee sana.<pb/>


text:
Siku moja ilipokuwa zamu ya kikundi cha Zekaria, yeye akifanya kazi ya ukuhani Hekaluni mbele za Mungu,


text:
alichaguliwa kwa kura kwa kufuata desturi za ukuhani, kuingia Hekaluni mwa Bwana ili kufukiza uvumba.


text:
Nao wakati wa kufukiza uvumba ulipowadia, wale wote waliokuwa wamekusanyika ili kuabudu walikuwa nje wakiomba.<pb/>


text:
Ndipo malaika wa Bwana, akiwa amesimama upande wa kuume wa madhabahu ya kufukizia uvumba, akamtokea Zekaria.


text:
Lakini malaika akamwambia, “Usiogope, Zekaria, kwa maana Mungu amesikia maombi yako. Mkeo Elizabeti atakuzalia mtoto wa kiume, nawe utamwita jina lake Yohana.


text:
Kwa kuwa atakuwa mkuu mbele za Bwana, kamwe hataonja mvinyo wala kinywaji chochote cha kulevya, naye atajazwa Roho Mtakatifu hata kabla ya kuzaliwa kwake.


text:
Naye atatangulia mbele za Bwana katika roho na nguvu ya Eliya, ili kuigeuza mioyo ya baba kuwaelekea watoto wao, na wasiotii warejee katika hekima ya wenye haki, ili kuliweka tayari taifa lililoandaliwa kwa ajili ya Bwana.”<pb/>


text:
Zekaria akamuuliza malaika, “Jambo hilo linawezekanaje? Mimi ni mzee na mke wangu pia ana umri mkubwa.”<pb/>


text:
Malaika akamjibu, akamwambia, “Mimi ni Gabrieli, nisimamaye mbele za Mungu, nami nimetumwa kwako ili nikuambie habari hizi njema.


text:
Basi sasa kwa kuwa hujaamini maneno yangu ambayo yatatimizwa kwa wakati wake, utakuwa bubu hadi siku ile mambo haya yatakapotukia.”<pb/>


text:
Alipotoka akawa hawezi kusema nao, wao wakatambua kuwa ameona maono ndani ya Hekalu. Lakini kwa kuwa alikuwa bubu, akawa anawaashiria kwa mikono.<pb/>


text:
Akasema, “Hili ndilo Bwana alilonitendea aliponiangalia kwa upendeleo na kuniondolea aibu yangu mbele ya watu.”<pb/>


text:
<br/><t>Kuzaliwa Kwa Yesu Kwatabiriwa</t><br/>Mwezi wa sita baada ya Elizabeti kupata mimba, Mungu alimtuma malaika Gabrieli aende Galilaya katika mji wa Nazareti,


text:
kwa mwanamwali bikira aliyekuwa ameposwa na mtu mmoja jina lake Yosefu wa nyumba ya Daudi. Jina la huyu mwanamwali bikira ni Maria.


text:
Yeye atakuwa mkuu, naye ataitwa Mwana wa Aliye Juu Sana. Bwana Mungu atampa kiti cha enzi cha Daudi baba yake.


text:
Malaika akamjibu, “Roho Mtakatifu atakujilia juu yako, nazo nguvu zake Yeye Aliye Juu Sana zitakufunika kama kivuli. Kwa hiyo mtoto atakayezaliwa atakuwa mtakatifu, naye ataitwa Mwana wa Mungu.


text:
Tazama, jamaa yako Elizabeti amechukua mimba katika uzee wake, na huu ni mwezi wake wa sita, yeye aliyeitwa tasa.


text:
Maria akasema, “Tazama, mimi ni mtumishi wa Bwana. Na iwe kwangu kama ulivyosema.” Kisha malaika akaondoka, akamwacha.<pb/>


text:
<br/><t>Maria Aenda Kumtembelea Elizabeti</t><br/>Wakati huo Maria akajiandaa, akaharakisha kwenda katika mji mmoja kwenye vilima vya Uyahudi.


text:
Naye Elizabeti aliposikia salamu ya Maria, mtoto aliyekuwa tumboni mwake akaruka. Elizabeti akajazwa na Roho Mtakatifu,


text:
akapaza sauti kwa nguvu akasema, “Umebarikiwa wewe miongoni mwa wanawake, naye mtoto utakayemzaa amebarikiwa.


text:
<br/><t>Wimbo Wa Maria Wa Sifa</t><br/>Naye Maria akasema:<pb/>“Moyo wangu wamwadhimisha Bwana,<pb/>


text:
kwa kuwa ameangalia kwa fadhili<pb/>unyonge wa mtumishi wake.<pb/>Hakika tangu sasa vizazi vyote vitaniita aliyebarikiwa,<pb/>


text:
Kwa kuwa ametenda mambo ya ajabu kwa mkono wake;<pb/>amewatawanya wale wenye kiburi<pb/>ndani ya mioyo yao.<pb/>


text:
<br/><t>Kuzaliwa Kwa Yohana Mbatizaji</t><br/>Ulipowadia wakati wa Elizabeti kujifungua, alizaa mtoto mwanaume.


text:
Majirani zake na jamii zake wakasikia jinsi Bwana alivyomfanyia rehema kuu, nao wakafurahi pamoja naye.<pb/>


text:
Siku ya nane wakaja kumtahiri mtoto, wakataka yule mtoto aitwe Zekaria, ambalo ndilo jina la baba yake.


text:
Majirani wote wakajawa na hofu ya Mungu, na katika nchi yote ya vilima vya Uyahudi watu walikuwa wakinena juu ya mambo haya yote.


text:
Kila aliyesikia habari hizi alishangaa akauliza, “Je, mtoto huyu atakuwa mtu wa namna gani?” Maana mkono wa Bwana ulikuwa pamoja naye.<pb/>


text:
<br/><t>Unabii Wa Zekaria</t><br/>Zekaria, baba yake, akajazwa na Roho Mtakatifu, naye akatoa unabii, akisema:<pb/>


text:
Naye ametusimamishia pembe<n>Pembe hapa inamaanisha nguvu.</n> ya wokovu<pb/>katika nyumba ya Daudi mtumishi wake,<pb/>


text:
“Nawe mtoto wangu, utaitwa nabii wa Aliye Juu Sana;<pb/>kwa kuwa utamtangulia Bwana<pb/>na kuandaa njia kwa ajili yake,<pb/>


text:
ili kuwaangazia wale waishio gizani<pb/>na katika uvuli wa mauti,<pb/>kuiongoza miguu yetu katika njia ya amani.”<pb/>


text:
Yule mtoto akakua na kuongezeka nguvu katika roho; akaishi nyikani hadi siku ile alipojionyesha hadharani kwa Waisraeli.<pb/>


text:
<br/><t>Kuzaliwa Kwa Yesu</t><br/><br/><t>(Mathayo 1:18-25)</t><br/>Siku zile Kaisari Augusto alitoa amri kwamba watu wote waandikishwe katika ulimwengu wa Kirumi.


text:
(Orodha hii ndiyo ya kwanza iliyofanyika wakati Krenio alikuwa mtawala wa Shamu<n>Shamu inamaanisha Syria.</n>).


text:
Hivyo Yosefu akapanda kutoka mji wa Nazareti ulioko Galilaya kwenda Uyahudi, mpaka Bethlehemu, mji wa Daudi, kwa sababu yeye alikuwa wa ukoo na wa nyumba ya Daudi.


text:
naye akamzaa mwanawe, kifungua mimba. Akamfunika nguo za kitoto na kumlaza katika hori ya kulia ngʼombe, kwa sababu hapakuwa na nafasi katika nyumba ya wageni.<pb/>


text:
<br/><t>Wachungaji Na Malaika</t><br/>Katika eneo lile walikuwako wachungaji waliokuwa wakikaa mashambani, wakilinda makundi yao ya kondoo usiku.


text:
Ghafula tazama, malaika wa Bwana akawatokea, nao utukufu wa Bwana ukawangʼaria kotekote, wakaingiwa na hofu.


text:
Lakini malaika akawaambia: “Msiogope. Kwa maana tazama nawaletea habari njema za furaha itakayokuwa kwa watu wote.


text:
Leo katika mji wa Daudi kwa ajili yenu amezaliwa Mwokozi, ndiye Kristo<n><i>Kristo </i> maana yake ni <i>Masiya</i> , yaani <i>Aliyetiwa mafuta.</i></n> Bwana.


text:
Hii ndiyo itakayokuwa ishara kwenu: Mtamkuta mtoto mchanga amefunikwa nguo za kitoto na kulazwa katika hori ya kulia ngʼombe.”<pb/>


text:
Hao malaika walipokwisha kuondoka na kwenda zao mbinguni, wale wachungaji wakasemezana wao kwa wao, “Twendeni Bethlehemu tukaone mambo haya ya ajabu yaliyotukia, ambayo Bwana ametuambia habari zake.”<pb/>


text:
Hivyo wakaenda haraka Bethlehemu, wakawakuta Maria na Yosefu na yule mtoto mchanga akiwa amelala katika hori la kulia ngʼombe.


text:
Wale wachungaji wakarudi, huku wakimtukuza Mungu na kumsifu kwa ajili ya mambo yote waliyokuwa wameambiwa na kuyaona.<pb/>


text:
Hata zilipotimia siku nane, ulikuwa ndio wakati wa kumtahiri mtoto, akaitwa Yesu, jina alilokuwa amepewa na malaika kabla hajatungwa mimba.<pb/>


text:
<br/><t>Yesu Apelekwa Hekaluni</t><br/>Ulipotimia wakati wa utakaso wake Maria kwa mujibu wa Sheria ya Mose, basi Yosefu na Maria walimpeleka mtoto Yerusalemu, ili kumweka wakfu kwa Bwana


text:
(kama ilivyoandikwa katika Sheria ya Bwana, kwamba, “Kila mtoto wa kiume kifungua mimba atawekwa wakfu kwa Bwana”),


text:
na pia kutoa dhabihu kulingana na yale yaliyonenwa katika Sheria ya Bwana: “Hua wawili au makinda mawili ya njiwa.”<pb/>


text:
Basi alikuwako huko Yerusalemu mtu mmoja jina lake Simeoni, ambaye alikuwa mwenye haki na mcha Mungu, akitarajia faraja ya Israeli, na Roho Mtakatifu alikuwa juu yake.


text:
Simeoni, akiwa ameongozwa na Roho Mtakatifu, alikwenda Hekaluni. Wazazi walipomleta mtoto Yesu ili kumfanyia kama ilivyokuwa desturi ya Sheria,


text:
nuru kwa ajili ya ufunuo kwa watu wa Mataifa<pb/>na kwa ajili ya utukufu kwa watu wako Israeli.”<pb/>


text:
Kisha Simeoni akawabariki, akamwambia Maria mama yake, “Mtoto huyu amewekwa kwa makusudi ya kuanguka na kuinuka kwa wengi katika Israeli. Atakuwa ishara ambayo watu watanena dhidi yake,


text:
Tena alikuwako Hekaluni nabii mmoja mwanamke, jina lake Ana binti Fanueli, wa kabila la Asheri. Alikuwa mzee sana; naye alikuwa ameolewa na kuishi na mume kwa miaka saba tu, kisha mumewe akafa.


text:
Hivyo alikuwa mjane na umri wake ulikuwa miaka themanini na minne. Yeye hakuondoka humo Hekaluni usiku wala mchana, bali alikuwa akimwabudu Mungu, akifunga na kuomba.


text:
Wakati huo huo, Ana alikuja akaanza kusifu, akimshukuru Mungu na kusema habari za huyo mtoto kwa watu wote waliokuwa wakitarajia ukombozi wa Yerusalemu.<pb/>


text:
Yosefu na Maria walipokuwa wamekamilisha mambo yote yaliyotakiwa na Sheria ya Bwana, walirudi mjini kwao Nazareti huko Galilaya.


text:
Naye yule mtoto akakua na kuongezeka nguvu, akiwa amejaa hekima, na neema ya Mungu ilikuwa juu yake.<pb/>


text:
<br/><t>Kijana Yesu Hekaluni</t><br/>Kila mwaka Yosefu na Maria mama yake Yesu walikuwa na desturi ya kwenda Yerusalemu kwa ajili ya Sikukuu ya Pasaka.


text:
Yesu alipokuwa na umri wa miaka kumi na miwili, walipanda kwenda kwenye Sikukuu hiyo kama ilivyokuwa desturi.


text:
Baada ya Sikukuu kumalizika, wakati Yosefu na Maria mama yake walipokuwa wakirudi nyumbani, Yesu alibaki Yerusalemu lakini hawakutambua.


text:
Wao wakidhani kuwa yuko miongoni mwa wasafiri, walienda mwendo wa kutwa nzima. Ndipo wakaanza kumtafuta miongoni mwa jamaa zao na marafiki.


text:
Baada ya siku tatu wakamkuta ndani ya Hekalu, akiwa ameketi katikati ya walimu wa sheria, akiwasikiliza na kuwauliza maswali.


text:
Yosefu na Maria mama yake walipomwona walishangaa. Mama yake akamuuliza, “Mwanangu, mbona umetufanyia hivi? Tazama, mimi na baba yako tumekuwa tukikutafuta kwa wasiwasi mkubwa kila mahali.”<pb/>


text:
Yesu akawaambia, <J>“Kwa nini kunitafuta? Hamkujua kwamba imenipasa kuwa katika nyumba ya Baba yangu?”</J><pb/>


text:
Ndipo akashuka pamoja nao hadi Nazareti, naye alikuwa mtiifu kwao. Lakini mama yake akayaweka moyoni mwake mambo haya yote.


text:
<br/><t>Yohana Mbatizaji Aanza Kuhubiri</t><br/><br/><t>(Mathayo 3:1-12; Marko 1:1-8; Yohana 1:19-28)</t><br/>Katika mwaka wa kumi na tano wa utawala wa Kaisari Tiberio, Pontio Pilato akiwa mtawala wa Uyahudi, Herode akiwa mfalme wa Galilaya, Filipo ndugu yake akiwa mfalme wa Iturea na nchi ya Trakoniti, na Lisania akiwa mfalme wa Abilene,


text:
nao Anasi na Kayafa wakiwa makuhani wakuu, neno la Mungu likamjia Yohana, mwana wa Zekaria huko jangwani.


text:
Akaenda katika nchi yote kandokando ya Mto Yordani, akihubiri ubatizo wa toba kwa ajili ya msamaha wa dhambi.


text:
Kama ilivyoandikwa katika kitabu cha nabii Isaya:<pb/>“Sauti ya mtu aliaye nyikani,<pb/>‘Itengenezeni njia ya Bwana,<pb/>yanyoosheni mapito yake.<pb/>


text:
Kila bonde litajazwa,<pb/>kila mlima na kilima vitashushwa.<pb/>Njia zilizopinda zitanyooshwa,<pb/>na zilizoparuza zitasawazishwa.<pb/>


text:
Yohana akauambia ule umati wa watu uliokuwa unakuja ili kubatizwa naye, “Ninyi watoto wa nyoka! Ni nani aliyewaonya kuikimbia ghadhabu inayokuja?


text:
Basi zaeni matunda yastahiliyo toba. Wala msianze kusema mioyoni mwenu kuwa, ‘Sisi tunaye Abrahamu, baba yetu.’ Kwa maana nawaambia kuwa Mungu anaweza kumwinulia Abrahamu watoto kutoka mawe haya.


text:
Hata sasa shoka limeshawekwa tayari kwenye shina la kila mti. Basi kila mti usiozaa matunda mazuri hukatwa na kutupwa motoni.”<pb/>


text:
Yohana akawaambia, “Aliye na kanzu mbili amgawie asiye nayo, naye aliye na chakula na afanye vivyo hivyo.”<pb/>


text:
Askari nao wakamuuliza, “Je, nasi inatupasa tufanye nini?”<pb/>Akawaambia, “Msimdhulumu mtu wala msimshtaki mtu kwa uongo, bali mridhike na mishahara yenu.”<pb/>


text:
Watu walikuwa na matazamio makubwa. Wakawa wanajiuliza mioyoni mwao iwapo Yohana angeweza kuwa ndiye Kristo.<n><i>Kristo </i> maana yake ni <i>Masiya</i> , yaani <i>Aliyetiwa mafuta.</i></n>


text:
Yohana akawajibu akawaambia, “Mimi nawabatiza kwa maji.<n>Tafsiri nyingine zinasema ndani ya maji.</n> Lakini atakuja aliye na nguvu kuniliko mimi, ambaye sistahili hata kufungua kamba za viatu vyake. Yeye atawabatiza kwa Roho Mtakatifu na kwa moto.


text:
Pepeto lake liko mkononi, tayari kusafisha sakafu yake ya kupuria na kuikusanya ngano ghalani, lakini makapi atayateketeza kwa moto usiozimika.”


text:
Lakini Yohana alipomkemea Mfalme Herode kuhusu uhusiano wake na Herodia, mke wa ndugu yake, na maovu mengine aliyokuwa amefanya,


text:
<br/><t>Kubatizwa Kwa Bwana Yesu</t><br/><br/><t>(Mathayo 3:13-17; Marko 1:9-11)</t><br/>Baada ya watu wote kubatizwa, Yesu naye akabatizwa. Naye alipokuwa akiomba, mbingu zilifunguka.


text:
Roho Mtakatifu akashuka juu yake kwa umbo kama la hua, nayo sauti kutoka mbinguni ikasema: “Wewe ni Mwanangu mpendwa; nami nimependezwa nawe sana.”<pb/>


text:
<br/><t>Ukoo Wa Bwana Yesu</t><br/><br/><t>(Mathayo 1:1-17)</t><br/>Yesu alikuwa na umri wa miaka thelathini alipoanza huduma yake. Alikuwa akidhaniwa kuwa mwana wa Yosefu,• Yosefu alikuwa mwana wa Eli,


text:
• Eli alikuwa mwana wa Mathati,• Mathati alikuwa mwana wa Lawi,• Lawi alikuwa mwana wa Melki,• Melki alikuwa mwana wa Yanai,• Yanai alikuwa mwana wa Yosefu,


text:
• Yosefu alikuwa mwana wa Matathia,• Matathia alikuwa mwana wa Amosi,• Amosi alikuwa mwana wa Nahumu,• Nahumu alikuwa mwana wa Esli,• Esli alikuwa mwana wa Nagai,


text:
• Nagai alikuwa mwana wa Maathi,• Maathi alikuwa mwana wa Matathia,• Matathia alikuwa mwana wa Semeini,• Semeini alikuwa mwana wa Yoseki,• Yoseki alikuwa mwana wa Yoda,


text:
• Yoda alikuwa mwana wa Yoanani,• Yoanani alikuwa mwana wa Resa,• Resa alikuwa mwana wa Zerubabeli,• Zerubabeli alikuwa mwana wa Shealtieli,• Shealtieli alikuwa mwana wa Neri,


text:
• Neri alikuwa mwana wa Melki,• Melki alikuwa mwana wa Adi,• Adi alikuwa mwana wa Kosamu,• Kosamu alikuwa mwana wa Elmadamu,• Elmadamu alikuwa mwana wa Eri,


text:
• Eri alikuwa mwana wa Yoshua,• Yoshua alikuwa mwana wa Eliezeri,• Eliezeri alikuwa mwana wa Yorimu,• Yorimu alikuwa mwana wa Mathati,• Mathati alikuwa mwana wa Lawi,


text:
• Lawi alikuwa mwana wa Simeoni,• Simeoni alikuwa mwana wa Yuda,• Yuda alikuwa mwana wa Yosefu,• Yosefu alikuwa mwana wa Yonamu,• Yonamu alikuwa mwana wa Eliakimu,• Eliakimu alikuwa mwana wa Melea,


text:
• Melea alikuwa mwana wa Mena,• Mena alikuwa mwana wa Matatha,• Matatha alikuwa mwana wa Nathani,• Nathani alikuwa mwana wa Daudi,


text:
• Daudi alikuwa mwana wa Yese,• Yese alikuwa mwana wa Obedi,• Obedi alikuwa mwana wa Boazi,• Boazi alikuwa mwana wa Salmoni,• Salmoni alikuwa mwana wa Nashoni,


text:
• Nashoni alikuwa mwana wa Aminadabu,• Aminadabu alikuwa mwana wa Aramu,• Aramu alikuwa mwana wa Hesroni,• Hesroni alikuwa mwana wa Peresi,• Peresi alikuwa mwana wa Yuda,


text:
• Yuda alikuwa mwana wa Yakobo,• Yakobo alikuwa mwana wa Isaki,• Isaki alikuwa mwana wa Abrahamu,• Abrahamu alikuwa mwana wa Tera,• Tera alikuwa mwana wa Nahori,


text:
• Nahori alikuwa mwana wa Serugi,• Serugi alikuwa mwana wa Reu,• Reu alikuwa mwana wa Pelegi,• Pelegi alikuwa mwana wa Eberi,• Eberi alikuwa mwana wa Sala,


text:
• Sala alikuwa mwana wa Kenani,• Kenani alikuwa mwana wa Arfaksadi,• Arfaksadi alikuwa mwana wa Shemu,• Shemu alikuwa mwana wa Noa,• Noa alikuwa mwana wa Lameki,


text:
• Lameki alikuwa mwana wa Methusela,• Methusela alikuwa mwana wa Enoki,• Enoki alikuwa mwana wa Yaredi,• Yaredi alikuwa mwana wa Mahalaleli,• Mahalaleli alikuwa mwana wa Kenani,


text:
• Kenani alikuwa mwana wa Enoshi,• Enoshi alikuwa mwana wa Sethi,• Sethi alikuwa mwana wa Adamu,• Adamu alikuwa mwana wa Mungu.<pb/>


text:
<br/><t>Yesu Ajaribiwa Na Shetani</t><br/><br/><t>(Mathayo 4:1-11; Marko 1:12-13)</t><br/>Yesu, akiwa amejaa Roho Mtakatifu, akarudi kutoka Yordani. Akaongozwa na Roho Mtakatifu hadi nyikani,


text:
mahali ambako kwa siku arobaini alikuwa akijaribiwa na ibilisi. Kwa siku zote hizo hakula chochote, hivyo baada ya muda huo akaona njaa.<pb/>


text:
Akamwambia, “Nitakupa mamlaka juu ya milki hizi na fahari zake zote, kwa maana zimekabidhiwa mkononi mwangu nami ninaweza kumpa yeyote ninayetaka.


text:
Kisha ibilisi akampeleka mpaka Yerusalemu, akamweka juu ya mnara mrefu wa Hekalu, akamwambia, “Kama wewe ndiwe Mwana wa Mungu, jitupe chini kutoka hapa,


text:
<br/><t>Mwanzo Wa Huduma Ya Galilaya</t><br/><br/><t>(Mathayo 4:12-17; Marko 1:14-15)</t><br/>Kisha Yesu akarudi mpaka Galilaya, akiwa amejaa nguvu za Roho Mtakatifu, nazo habari zake zikaenea katika sehemu zote za nchi za kandokando.


text:
<br/><t>Yesu Akataliwa Nazareti</t><br/><br/><t>(Mathayo 13:53-58; Marko 6:1-6)</t><br/>Yesu akaenda Nazareti, alipolelewa, na siku ya Sabato alikwenda katika sinagogi kama ilivyokuwa desturi yake. Akasimama ili asome,


text:
<J>“Roho wa Bwana yu juu yangu,</J><pb/><J>kwa sababu amenitia mafuta</J><pb/><J>kuwahubiria maskini habari njema.</J><pb/><J>Amenituma kuwatangazia wafungwa</J><pb/><J>kufunguliwa kwao,</J><pb/><J>na vipofu kupata kuona tena,</J><pb/><J>kuwaweka huru wanaoonewa,</J><pb/>


text:
Kisha akakifunga kitabu, akamrudishia mtumishi na akaketi. Watu wote waliokuwamo katika sinagogi wakamkazia macho.


text:
Wote waliokuwako wakamsifu na kuyastaajabia maneno yake yaliyojaa neema, wakaulizana, “Je, huyu si mwana wa Yosefu?”<pb/>


text:
Yesu akawaambia, <J>“Bila shaka mtatumia mithali hii: ‘Tabibu, jiponye mwenyewe! Mambo yale tuliyosikia kwamba uliyafanya huko Kapernaumu, yafanye na hapa kwenye mji wako.’ ”</J><pb/>


text:
<J>Lakini ukweli ni kwamba palikuwa na wajane wengi katika Israeli wakati wa Eliya, mbingu zilipofungwa kwa miaka mitatu na miezi sita pakawa na njaa kuu katika nchi nzima.</J>


text:
<J>Hata hivyo Eliya hakutumwa hata kwa mmoja wao, bali kwa mjane mmoja wa Sarepta katika nchi ya Sidoni.</J>


text:
<J>Pia palikuwa na wengi wenye ukoma katika Israeli katika siku za nabii Elisha, lakini hakuna hata mmoja wao aliyetakaswa, isipokuwa Naamani mtu wa Shamu.”</J><n>Shamu hapa inamaanisha Syria.</n><pb/>


text:
Wakasimama, wakamtoa nje ya mji, wakamchukua hadi kwenye kilele cha mlima mahali ambapo mji huo ulikuwa umejengwa, ili wamtupe chini kutoka kwenye mteremko mkali.


text:
<br/><t>Yesu Atoa Pepo Mchafu</t><br/><br/><t>(Marko 1:21-28)</t><br/>Kisha Yesu akashuka kwenda Kapernaumu, mji wa Galilaya, na katika siku ya Sabato akawa anafundisha.


text:
Ndani ya sinagogi palikuwa na mtu aliyekuwa amepagawa na pepo mchafu. Naye akapiga kelele kwa nguvu akisema,


text:
“Tuache! Tuna nini nawe, Yesu wa Nazareti? Je, umekuja kutuangamiza? Ninakujua wewe ni nani. Wewe ndiwe Aliye Mtakatifu wa Mungu!”<pb/>


text:
Basi Yesu akamkemea yule pepo mchafu, akisema, <J>“Nyamaza kimya! Nawe umtoke!”</J> Yule pepo mchafu akamwangusha yule mtu chini mbele yao wote, akatoka pasipo kumdhuru.


text:
Watu wote wakashangaa, wakaambiana, “Mafundisho haya ni ya namna gani? Anawaamuru pepo wachafu kwa mamlaka na nguvu, nao wanatoka!”


text:
<br/><t>Yesu Awaponya Wengi</t><br/><br/><t>(Mathayo 8:14-17; Marko 1:29-34)</t><br/>Yesu akatoka katika sinagogi, akaenda nyumbani kwa Simoni. Basi huko alimkuta mama mkwe wa Simoni akiwa ameshikwa na homa kali, nao wakamwomba Yesu amsaidie.


text:
Hivyo Yesu akamwinamia na kukemea ile homa, nayo ikamwacha. Akaamka saa ile ile, naye akaanza kuwahudumia.<pb/>


text:
Jua lilipokuwa linatua, watu wakamletea Yesu watu wote waliokuwa na maradhi mbalimbali, naye akaweka mikono yake juu ya kila mgonjwa, naye akawaponya.


text:
Pepo wachafu pia wakawatoka watu wengi, nao walipokuwa wakitoka wakapiga kelele, wakisema: “Wewe ni Mwana wa Mungu!” Lakini Yesu akawakemea na kuwazuia wasiseme, kwa maana walimjua kuwa yeye ndiye Kristo.<n><i>Kristo </i> maana yake ni <i>Masiya</i> , yaani <i>Aliyetiwa mafuta.</i></n><pb/>


text:
Kesho yake, kulipopambazuka, Yesu alikwenda mahali pa faragha. Watu wengi wakawa wanamtafuta kila mahali, nao walipomwona wakajaribu kumzuia asiondoke.


text:
Lakini yeye akawaambia, <J>“Imenipasa kuhubiri habari njema za Ufalme wa Mungu katika miji mingine pia, kwa maana kwa kusudi hili nilitumwa.”</J>


text:
<br/><t>Kuitwa Kwa Wanafunzi Wa Kwanza</t><br/><br/><t>(Mathayo 4:18-22; Marko 1:16-20)</t><br/>Siku moja Yesu alipokuwa amesimama karibu na Ziwa la Genesareti,<n>Yaani Bahari ya Galilaya.</n> watu wengi wakiwa wanasongana kumzunguka ili wapate kusikia neno la Mungu,


text:
akaona mashua mbili ukingoni mwa ziwa, zikiwa zimeachwa hapo na wavuvi waliokuwa wanaosha nyavu zao.


text:
Akaingia katika mojawapo ya hizo mashua ambayo ilikuwa ya Simoni, akamwomba aisogeze ndani ya maji kidogo kutoka ufuoni. Kisha akaketi na kufundisha watu akiwa mle ndani ya mashua.<pb/>


text:
Alipomaliza kunena, akamwambia Simoni, <J>“Sasa peleka mashua hadi kilindini kisha mshushe nyavu zenu mkavue samaki.”</J><pb/>


text:
Simoni akamjibu, “Bwana, tumefanya kazi ya kuchosha usiku kucha na hatukuvua chochote. Lakini, kwa neno lako nitazishusha nyavu.”<pb/>


text:
Wakawaashiria wavuvi wenzao kwenye ile mashua nyingine ili waje kuwasaidia. Wakaja, wakajaza mashua zote mbili samaki hata zikaanza kuzama.<pb/>


text:
Simoni Petro alipoona haya yaliyotukia, alianguka miguuni mwa Yesu na kumwambia, “Bwana, ondoka kwangu. Mimi ni mtu mwenye dhambi!”


text:
Vivyo hivyo wenzake Simoni, yaani Yakobo na Yohana, wana wa Zebedayo, walishangazwa pia.<pb/>Ndipo Yesu akamwambia Simoni, <J>“Usiogope, tangu sasa utakuwa mvuvi wa watu.”</J>


text:
<br/><t>Yesu Amtakasa Mtu Mwenye Ukoma</t><br/><br/><t>(Mathayo 8:1-4; Marko 1:40-45)</t><br/>Ikawa siku moja Yesu alipokuwa katika mji fulani, mtu mmoja mwenye ukoma mwili mzima akamjia. Alipomwona Yesu, alianguka chini mpaka uso wake ukagusa ardhi, akamsihi akisema, “Bwana, ukitaka, waweza kunitakasa.”<pb/>


text:
Yesu akanyoosha mkono wake, akamgusa yule mtu, akamwambia, <J>“Nataka. Takasika!”</J> Na mara ukoma wake ukatakasika.<pb/>


text:
Yesu akamwagiza akisema, <J>“Usimwambie mtu yeyote, bali nenda ukajionyeshe kwa kuhani na ukatoe sadaka alizoagiza Mose kwa utakaso wako, ili kuwa ushuhuda kwao.”</J><pb/>


text:
Lakini habari zake Yesu zikazidi sana kuenea kotekote kuliko wakati mwingine wowote. Makutano makubwa ya watu yalikuwa yakikusanyika ili kumsikiliza na kuponywa magonjwa yao.


text:
<br/><t>Yesu Amponya Mtu Mwenye Kupooza</t><br/><br/><t>(Mathayo 9:1-8; Marko 2:1-12)</t><br/>Siku moja Yesu alipokuwa akifundisha, Mafarisayo na walimu wa sheria, waliokuwa wametoka kila kijiji cha Galilaya na kutoka Uyahudi na Yerusalemu, walikuwa wameketi huko. Nao uweza wa Bwana ulikuwa juu yake kuponya wagonjwa.


text:
Wakaja watu wamembeba mgonjwa aliyepooza kwenye mkeka. Wakajaribu kumwingiza ndani ili wamweke mbele ya Yesu.


text:
Walipokuwa hawawezi kufanya hivyo kwa sababu ya umati wa watu, wakapanda juu ya paa, wakaondoa baadhi ya matofali, wakamteremsha yule mgonjwa kwa mkeka wake hadi katikati ya ule umati pale mbele ya Yesu.<pb/>


text:
Mafarisayo na wale walimu wa sheria wakaanza kuuliza, “Ni nani mtu huyu anayesema maneno ya kukufuru? Ni nani awezaye kusamehe dhambi isipokuwa Mungu peke yake?”<pb/>


text:
<J>Je, ni lipi lililo rahisi zaidi, kumwambia, ‘Umesamehewa dhambi zako,’ au kusema, ‘Inuka, uende’?</J>


text:
<J>Lakini ili mpate kujua kwamba Mwana wa Adamu anayo mamlaka duniani kusamehe dhambi…”</J> Akamwambia yule aliyepooza, <J>“Nakuambia, inuka, chukua mkeka wako, uende nyumbani kwako.”</J>


text:
Mara yule mtu aliyekuwa amepooza akasimama mbele yao wote, akachukua mkeka wake, akaenda zake nyumbani, huku akimtukuza Mungu.


text:
Kila mmoja akashangaa na kumtukuza Mungu. Wakajawa na hofu ya Mungu, wakasema, “Leo tumeona mambo ya ajabu.”<pb/>


text:
<br/><t>Yesu Amwita Lawi</t><br/><br/><t>(Mathayo 9:9-13; Marko 2:13-17)</t><br/>Baada ya haya, Yesu alitoka na kumwona mtoza ushuru mmoja jina lake Lawi akiwa amekaa forodhani, mahali pake pa kutoza ushuru. Akamwambia, <J>“Nifuate.”</J>


text:
Kisha Lawi akamfanyia Yesu karamu kubwa nyumbani kwake, nao umati mkubwa wa watoza ushuru na watu wengine walikuwa wakila pamoja nao.


text:
Lakini Mafarisayo na walimu wa sheria waliokuwa wa dhehebu lao wakawalalamikia wanafunzi wa Yesu, wakisema, “Mbona mnakula na kunywa pamoja na watoza ushuru na ‘wenye dhambi’?”<pb/>


text:
<br/><t>Yesu Aulizwa Kuhusu Kufunga</t><br/><br/><t>(Mathayo 9:14-17; Marko 2:18-22)</t><br/>Wakamwambia Yesu, “Wanafunzi wa Yohana na wa Mafarisayo mara kwa mara hufunga na kuomba, lakini wanafunzi wako wanaendelea kula na kunywa.”<pb/>


text:
Yesu akawapa mfano huu, akawaambia: <J>“Hakuna mtu achanaye kiraka kutoka kwenye nguo mpya na kukishonea kwenye nguo iliyochakaa. Akifanya hivyo, atakuwa amechana nguo mpya, na kile kiraka hakitalingana na ile nguo iliyochakaa.</J>


text:
<J>Hakuna mtu awekaye divai mpya kwenye viriba vikuukuu. Akifanya hivyo, hiyo divai mpya itavipasua hivyo viriba, nayo yote itamwagika.</J>


text:
<J>Wala hakuna mtu anayependelea divai mpya baada ya kunywa divai ya zamani, bali husema, ‘Ile ya zamani ni nzuri zaidi.’ ”</J><pb/>


text:
<br/><t>Bwana Wa Sabato</t><br/><br/><t>(Mathayo 12:1-8; Marko 2:23-28)</t><br/>Ikawa siku moja ya Sabato Yesu alikuwa akipita katika mashamba ya nafaka, nao wanafunzi wake wakaanza kuvunja masuke ya nafaka, wakayafikicha kwa mikono yao na kula punje zake.


text:
Baadhi ya Mafarisayo wakawauliza, “Mbona mnafanya mambo yasiyo halali kufanywa siku ya Sabato?”<pb/>


text:
Yesu akawajibu, <J>“Je, ninyi hamjasoma kamwe alivyofanya Daudi wakati yeye na wenzake walikuwa na njaa?</J>


text:
<J>Aliingia ndani ya nyumba ya Mungu, akaichukua na kuila ile mikate iliyowekwa wakfu, ambayo ni halali kuliwa na makuhani peke yao. Naye pia akawapa wenzake.”</J>


text:
<br/><t>Mtu Aliyepooza Mkono Aponywa</t><br/><br/><t>(Mathayo 12:9-14; Marko 3:1-6)</t><br/>Ikawa siku nyingine ya Sabato, Yesu aliingia ndani ya sinagogi na akawa anafundisha. Huko palikuwa na mtu ambaye mkono wake wa kuume ulikuwa umepooza.


text:
Mafarisayo na walimu wa sheria walikuwa wakitafuta sababu ya kumshtaki Yesu. Kwa hivyo wakawa wanamwangalia sana ili waone kama ataponya katika siku ya Sabato.


text:
Lakini Yesu alijua mawazo yao, hivyo akamwambia yule mwenye mkono uliopooza, <J>“Inuka usimame mbele ya watu wote.”</J> Hivyo yule mtu akainuka, akasimama mbele yao wote.<pb/>


text:
Ndipo Yesu akawaambia wale walimu wa sheria na Mafarisayo, <J>“Nawauliza ninyi, ni lipi lililo halali siku ya Sabato? Ni kutenda mema au kutenda mabaya? Ni kuokoa maisha au kuyaangamiza?”</J><pb/>


text:
Akawatazama watu wote waliokuwepo, kisha akamwambia yule aliyepooza mkono, <J>“Nyoosha mkono wako!”</J> Akaunyoosha na mkono wake ukaponywa kabisa.


text:
<br/><t>Yesu Achagua Mitume Kumi Na Wawili</t><br/><br/><t>(Mathayo 10:1-4; Marko 3:13-19)</t><br/>Ikawa katika siku hizo Yesu alikwenda mlimani kuomba, akakesha usiku kucha akimwomba Mungu.


text:
<br/><t>Yesu Aponya Wengi</t><br/><br/><t>(Mathayo 4:23-25)</t><br/>Akashuka pamoja nao, akasimama mahali penye uwanja tambarare. Hapo palikuwa na idadi kubwa ya wanafunzi wake na umati mkubwa wa watu kutoka sehemu zote za Uyahudi, kutoka Yerusalemu, na kutoka pwani ya Tiro na Sidoni.


text:
Walikuwa wamekuja kumsikiliza na kuponywa magonjwa yao. Wale waliokuwa wakiteswa na pepo wachafu akawaponya.


text:
<br/><t>Baraka Na Ole</t><br/><br/><t>(Mathayo 5:1-12)</t><br/>Akawatazama wanafunzi wake, akasema:<pb/><J>“Mmebarikiwa ninyi mlio maskini,</J><pb/><J>kwa sababu Ufalme wa Mungu ni wenu.</J><pb/>


text:
<J>Mmebarikiwa ninyi mlio na njaa sasa,</J><pb/><J>kwa sababu mtashibishwa.</J><pb/><J>Mmebarikiwa ninyi mnaolia sasa,</J><pb/><J>kwa sababu mtacheka.</J><pb/>


text:
<J>Mmebarikiwa ninyi, watu watakapowachukia,</J><pb/><J>watakapowatenga na kuwatukana</J><pb/><J>na kulikataa jina lenu kama neno ovu,</J><pb/><J>kwa ajili ya Mwana wa Adamu.</J><pb/>


text:
<J>“Furahini na kurukaruka kwa shangwe, kwa sababu thawabu yenu ni kubwa mbinguni, kwa kuwa hivyo ndivyo baba zao walivyowatenda manabii.</J><pb/>


text:
<J>“Lakini ole wenu ninyi mlio matajiri,</J><pb/><J>kwa sababu mmekwisha kupokea faraja yenu.</J><pb/>


text:
<J>Ole wenu ninyi mlioshiba sasa,</J><pb/><J>maana mtaona njaa.</J><pb/><J>Ole wenu ninyi mnaocheka sasa,</J><pb/><J>maana mtaomboleza na kulia.</J><pb/>


text:
<J>Ole wenu watu watakapowasifu,</J><pb/><J>kwani ndivyo baba zao walivyowasifu</J><pb/><J>manabii wa uongo.</J><pb/>


text:
<br/><t>Wapendeni Adui Zenu</t><br/><br/><t>(Mathayo 5:38-48)</t><br/><J>“Lakini nawaambia ninyi mnaonisikia: Wapendeni adui zenu. Watendeeni mema wanaowachukia.</J>


text:
<J>Kama mtu akikupiga shavu moja, mgeuzie na la pili pia. Mtu akikunyangʼanya koti lako, usimzuie kuchukua joho pia.</J>


text:
<J>“Kama mkiwapenda tu wale wanaowapenda, mwapata sifa gani? Hata ‘wenye dhambi’ huwapenda wale wawapendao.</J>


text:
<J>Tena mkiwatendea mema wale tu wanaowatendea ninyi mema, mwapata sifa gani? Hata ‘wenye dhambi’ hufanya vivyo hivyo.</J>


text:
<J>Tena mnapowakopesha wale tu mnaotegemea wawalipe, mwapata sifa gani? Hata ‘wenye dhambi’ huwakopesha ‘wenye dhambi’ wenzao wakitarajia kulipwa mali yao yote.</J>


text:
<J>Lakini wapendeni adui zenu, watendeeni mema, wakopesheni bila kutegemea kurudishiwa mlichokopesha. Ndipo thawabu yenu itakapokuwa kubwa, nanyi mtakuwa wana wa Aliye Juu Sana, kwa sababu yeye ni mwema kwa watu wasio na shukrani na kwa wale waovu.</J>


text:
<br/><t>Kuwahukumu Wengine</t><br/><br/><t>(Mathayo 7:1-5)</t><br/><J>“Msihukumu, nanyi hamtahukumiwa. Msilaumu, nanyi hamtalaumiwa. Sameheni, nanyi mtasamehewa.</J>


text:
<J>Wapeni watu vitu, nanyi mtapewa. Kipimo cha kujaa na kushindiliwa na kusukwasukwa hata kumwagika, ndicho watu watakachowapa vifuani mwenu. Kwa kuwa kipimo kile mpimacho, ndicho mtakachopimiwa.”</J><pb/>


text:
Pia akawapa mfano akasema, <J>“Je, kipofu aweza kumwongoza kipofu? Je, wote wawili hawatatumbukia shimoni?</J>


text:
<J>Mwanafunzi hawezi kumzidi mwalimu wake, ila yule aliyehitimu aweza kuwa kama mwalimu wake.</J><pb/>


text:
<J>“Mbona unatazama kibanzi kilicho ndani ya jicho la ndugu yako, wala huoni boriti iliyo ndani ya jicho lako mwenyewe?</J>


text:
<J>Utawezaje kumwambia ndugu yako, ‘Ndugu yangu, acha nitoe kibanzi kilicho ndani ya jicho lako,’ wakati wewe mwenyewe huoni boriti iliyo ndani ya jicho lako? Ewe mnafiki, ondoa boriti ndani ya jicho lako kwanza, ndipo utaweza kuona dhahiri jinsi ya kuondoa kibanzi kilicho ndani ya jicho la ndugu yako.</J><pb/>


text:
<br/><t>Mti Na Mazao Yake</t><br/><br/><t>(Mathayo 7:16-20; Marko 12:33-35)</t><br/><J>“Hakuna mti mzuri uzaao matunda mabaya, wala hakuna mti mbaya uzaao matunda mazuri.</J>


text:
<J>Kila mti hujulikana kwa matunda yake. Kwa maana watu hawachumi tini kwenye miiba, wala zabibu kwenye michongoma.</J>


text:
<J>Vivyo hivyo mtu mwema hutoa mambo mema kutoka kwenye hazina ya moyo wake, naye mtu mwovu hutoa mambo maovu kutoka kwenye hazina ya moyo wake. Kwa kuwa mtu hunena kwa kinywa chake yale yaliyoujaza moyo wake.</J><pb/>


text:
<br/><t>Mjenzi Mwenye Busara Na Mjenzi Mpumbavu</t><br/><br/><t>(Mathayo 7:24-27)</t><br/><J>“Kwa nini mnaniita, ‘Bwana, Bwana,’ nanyi hamfanyi ninayowaambia?</J>


text:
<J>Yeye ni kama mtu aliyejenga nyumba, akachimba chini sana, na kuweka msingi kwenye mwamba. Mafuriko yalipokuja, maji ya ghafula yaliipiga ile nyumba, lakini haikutikisika, kwa sababu ilikuwa imejengwa vizuri.</J>


text:
<J>Lakini yeye anayesikia maneno yangu wala asiyatende, ni kama mtu aliyejenga nyumba juu ya ardhi bila kuweka msingi. Mafuriko yalipoikumba nyumba ile, ikaanguka mara na kubomoka kabisa.”</J><pb/>


text:
<br/><t>Yesu Amponya Mtumishi Wa Jemadari</t><br/><br/><t>(Mathayo 8:5-13)</t><br/>Baada ya Yesu kumaliza kusema haya yote watu wakiwa wanamsikiliza, akaingia Kapernaumu.


text:
Mtumishi wa jemadari mmoja wa Kirumi, ambaye bwana wake alimthamini sana, alikuwa mgonjwa sana karibu kufa.


text:
Jemadari huyo aliposikia habari za Yesu, aliwatuma wazee wa Kiyahudi kwake, wakamwomba aje kumponya mtumishi wa huyo jemadari.


text:
Wale wazee walipofika kwa Yesu, wakamsihi sana amsaidie yule jemadari wakisema, “Mtu huyu anastahili wewe umfanyie jambo hili,


text:
Hivyo Yesu akaongozana nao, lakini alipokuwa hayuko mbali na nyumbani, yule jemadari akatuma rafiki zake kumwambia Yesu, “Bwana, usijisumbue, kwani mimi sistahili wewe kuingia chini ya dari yangu.


text:
Ndiyo maana sikujiona hata ninastahili kuja kwako wewe. Lakini sema neno tu, naye mtumishi wangu atapona.


text:
Yesu aliposikia maneno haya, alishangazwa naye sana. Akaugeukia ule umati wa watu uliokuwa unamfuata, akawaambia, <J>“Sijaona imani kubwa namna hii hata katika Israeli.”</J>


text:
Nao wale watu waliokuwa wametumwa kwa Yesu waliporudi nyumbani walimkuta yule mtumishi amepona.<pb/>


text:
<br/><t>Yesu Amfufua Mwana Wa Mjane</t><br/>Baadaye kidogo, Yesu alikwenda katika mji mmoja ulioitwa Naini. Nao wanafunzi wake na umati mkubwa wa watu walikwenda pamoja naye.


text:
Alipokaribia lango la mji, alikutana na watu waliokuwa wamebeba maiti wakitoka nje ya mji. Huyu aliyekufa alikuwa mwana pekee wa mwanamke mjane. Umati mkubwa wa watu wa mji ule ulikuwa pamoja na huyo mwanamke.


text:
Kisha akasogea mbele akaligusa lile jeneza na wale waliokuwa wamelibeba wakasimama kimya. Akasema, <J>“Kijana, nakuambia inuka.”</J>


text:
Watu wote wakajawa na hofu ya Mungu, nao wakamtukuza Mungu wakisema, “Nabii mkuu ametokea miongoni mwetu, Mungu amekuja kuwakomboa watu wake.”


text:
<br/><t>Yesu Na Yohana Mbatizaji</t><br/><br/><t>(Mathayo 11:2-19)</t><br/>Wanafunzi wa Yohana Mbatizaji wakamweleza Yohana mambo haya yote. Hivyo Yohana akawaita wanafunzi wake wawili


text:
Wale watu walipofika kwa Yesu wakamwambia, “Yohana Mbatizaji ametutuma tukuulize, ‘Wewe ndiye yule aliyekuwa aje, au tumngojee mwingine?’ ”<pb/>


text:
Wakati huo huo, Yesu aliwaponya wengi waliokuwa na magonjwa, maradhi na pepo wachafu, na pia akawafungua vipofu wengi macho wakapata kuona.


text:
Hivyo akawajibu wale wajumbe, <J>“Rudini mkamwambie Yohana yote mnayoyaona na kuyasikia: Vipofu wanapata kuona, viwete wanatembea, wenye ukoma wanatakaswa, viziwi wanasikia, wafu wanafufuliwa na maskini wanahubiriwa habari njema.</J>


text:
Wajumbe wa Yohana walipoondoka, Yesu akaanza kusema na makutano kuhusu Yohana Mbatizaji. Akawauliza, <J>“Mlipokwenda kule nyikani, mlikwenda kuona nini? Je, ni unyasi ukipeperushwa na upepo?</J>


text:
<J>Kama sivyo, mlikwenda kuona nini basi? Mtu aliyevaa mavazi ya kifahari? La hasha, watu wanaovaa mavazi ya kifahari na kuishi maisha ya anasa wako katika majumba ya kifalme.</J>


text:
<J>Lakini mlikwenda kuona nini? Mlikwenda kumwona nabii? Naam, nawaambia, yeye ni zaidi ya nabii.</J>


text:
<J>Huyu ndiye ambaye habari zake zimeandikwa:</J><pb/><J>“ ‘Tazama, nitamtuma mjumbe wangu mbele yako,</J><pb/><J>atakayetengeneza njia mbele yako.’</J><pb/>


text:
<J>Nawaambia, miongoni mwa wale waliozaliwa na wanawake, hakuna aliye mkuu kuliko Yohana. Lakini yeye aliye mdogo kabisa katika Ufalme wa Mungu ni mkuu kuliko Yohana.”</J><pb/>


text:
(Watu wote hata watoza ushuru waliposikia maneno ya Yesu, walikubali kwamba mpango wa Mungu ni haki, maana walikuwa wamebatizwa na Yohana.


text:
Lakini Mafarisayo na wataalamu wa sheria walikataa mpango wa Mungu kwao kwa kutokubali kubatizwa na Yohana.)<pb/>


text:
<J>Wao ni kama watoto waliokaa sokoni wakiitana wao kwa wao, wakisema:</J><pb/><J>“ ‘Tuliwapigia filimbi,</J><pb/><J>lakini hamkucheza;</J><pb/><J>tuliwaimbia nyimbo za maombolezo,</J><pb/><J>lakini hamkulia.’</J><pb/>


text:
<J>Kwa maana Yohana Mbatizaji alikuja, alikuwa hali mkate wala hanywi divai, nanyi mkasema, ‘Yeye ana pepo mchafu.’</J>


text:
<J>Mwana wa Adamu alikuja akila na kunywa, nanyi mnasema: ‘Tazameni huyu mlafi na mlevi, rafiki wa watoza ushuru na “wenye dhambi.” ’</J>


text:
<br/><t>Yesu Apakwa Mafuta Na Mwanamke Mwenye Dhambi</t><br/>Basi Farisayo mmoja alimwalika Yesu nyumbani kwake kwa chakula. Hivyo Yesu akaenda nyumbani mwa yule Farisayo na kukaa katika nafasi yake mezani.


text:
Naye mwanamke mmoja kwenye ule mji, ambaye alikuwa mwenye dhambi, alipojua kwamba Yesu alikuwa akila chakula nyumbani kwa yule Farisayo, akaleta chupa ya marhamu yenye manukato.


text:
Yule mwanamke akasimama nyuma ya miguu ya Yesu akilia. Akailowanisha miguu yake kwa machozi yake, kisha akaifuta kwa nywele zake, akaibusu na kuimiminia manukato.<pb/>


text:
Yule Farisayo aliyemwalika Yesu alipoona yanayotendeka, akawaza moyoni mwake, “Kama huyu mtu angekuwa nabii, angejua kwamba ni nani anayemgusa, na kwamba yeye ni mwanamke wa namna gani, na ya kuwa huyu mwanamke ni mwenye dhambi.”<pb/>


text:
Yesu akanena akamwambia, <J>“Simoni, nina jambo la kukuambia.”</J><pb/>Simoni akajibu, “Mwalimu, sema.”<pb/>


text:
<J>“Palikuwa na mtu mmoja aliyewakopesha watu wawili fedha: Mmoja alidaiwa dinari 500</J><n>Dinari 500 ni sawa na mshahara wa kibarua wa siku mia tano.</n> <J>na mwingine dinari hamsini.</J>


text:
<J>Wote wawili walipokuwa hawawezi kulipa, aliyafuta madeni yao wote wawili. Sasa ni yupi kati yao atakayempenda yule aliyewasamehe zaidi?”</J><pb/>


text:
Simoni akajibu, “Nadhani ni yule aliyesamehewa deni kubwa zaidi.”<pb/>Naye Yesu akamwambia, <J>“Umehukumu kwa usahihi.”</J><pb/>


text:
Kisha akamgeukia yule mwanamke, akamwambia Simoni, <J>“Je, unamwona mwanamke huyu? Nilipoingia nyumbani mwako, hukunipa maji ya kunawa miguu yangu, lakini huyu ameninawisha miguu kwa machozi yake, na kunifuta kwa nywele zake.</J>


text:
<J>Kwa hiyo, nakuambia, dhambi zake zilizokuwa nyingi zimesamehewa, kwani ameonyesha upendo mwingi. Lakini yule aliyesamehewa kidogo, hupenda kidogo.”</J><pb/>


text:
Lakini wale waliokuwa wameketi pamoja naye chakulani wakaanza kusemezana wao kwa wao, “Huyu ni nani ambaye hata anasamehe dhambi?”<pb/>


text:
<br/><t>Mfano Wa Mpanzi</t><br/><br/><t>(Mathayo 13:1-9; Marko 4:1-9)</t><br/>Baada ya haya Yesu alikwenda, akawa anazunguka katika miji na vijiji akihubiri habari njema za Ufalme wa Mungu. Wale wanafunzi wake kumi na wawili walikuwa pamoja naye,


text:
pia baadhi ya wanawake waliokuwa wametolewa pepo wachafu na kuponywa magonjwa. Miongoni mwao alikuwepo Maria Magdalene, aliyetolewa pepo wachafu saba;


text:
Yoana mkewe Kuza, msimamizi wa nyumba ya watu wa nyumbani mwa Herode; Susana; na wengine wengi waliokuwa wakimhudumia kwa mali zao.<pb/>


text:
<J>“Mpanzi alitoka kwenda kupanda mbegu zake. Alipokuwa akitawanya mbegu, nyingine zilianguka kando ya njia; zikakanyagwa, nao ndege wa angani wakazila.</J>


text:
<J>Mbegu nyingine zilianguka penye miamba, nazo zilipoota, hiyo mimea ikakauka kwa kukosa unyevu.</J>


text:
<J>Nazo mbegu nyingine zilianguka kwenye miiba, nayo ile miiba ikakua pamoja nazo, na kuisonga hiyo mimea.</J>


text:
<J>Mbegu nyingine zilianguka kwenye udongo mzuri. Zikaota na kuzaa mara mia moja zaidi ya mbegu alizopanda.”</J><pb/>Baada ya kusema haya, Yesu akapaza sauti, akasema, <J>“Mwenye masikio ya kusikia, na asikie.”</J><pb/>


text:
Naye akasema, <J>“Ninyi mmepewa kufahamu siri za Ufalme wa Mungu, lakini kwa wengine nazungumza kwa mifano, ili,</J><pb/><J>“ ‘ingawa wanatazama, wasione;</J><pb/><J>ingawa wanasikiliza, wasielewe.’</J><pb/>


text:
<J>Zile zilizoanguka kando ya njia ni wale ambao husikia neno, naye ibilisi anakuja na kuliondoa neno kutoka mioyoni mwao, ili wasije wakaamini na kuokoka.</J>


text:
<J>Zile mbegu zilizoanguka kwenye mwamba ni wale ambao hulipokea neno kwa furaha wanapolisikia, lakini hawana mizizi. Wanaamini kwa muda mfupi, lakini wakati wa kujaribiwa huiacha imani.</J>


text:
<J>Zile mbegu zilizoanguka kwenye miiba ni mfano wa wale wanaosikia, lakini wanapoendelea husongwa na masumbufu ya maisha haya, utajiri na anasa, nao hawakui.</J>


text:
<J>Lakini zile mbegu zilizoanguka kwenye udongo mzuri ni mfano wa wale ambao hulisikia neno la Mungu na kulishika kwa moyo mnyofu wa utiifu, nao kwa kuvumilia kwingi huzaa matunda.</J><pb/>


text:
<br/><t>Mfano Wa Taa</t><br/><br/><t>(Marko 4:21-25)</t><br/><J>“Hakuna mtu awashaye taa na kuificha ndani ya gudulia au kuiweka mvunguni mwa kitanda. Badala yake, huiweka juu ya kinara, ili wale waingiao ndani waone mwanga.</J>


text:
<J>Kwa maana hakuna jambo lolote lililofichika ambalo halitafichuliwa, wala lolote lililositirika ambalo halitajulikana na kuwekwa wazi.</J>


text:
<J>Kwa hiyo, kuweni waangalifu mnavyosikia. Kwa maana yeyote aliye na kitu atapewa zaidi. Lakini yule asiye na kitu, hata kile anachodhani anacho atanyangʼanywa.”</J><pb/>


text:
<br/><t>Mama Yake Yesu Na Ndugu Zake</t><br/><br/><t>(Mathayo 12:46-50; Marko 3:31-35)</t><br/>Wakati mmoja mama yake Yesu na ndugu zake walikuja kumwona, lakini hawakuweza kumfikia kwa sababu ya msongamano wa watu.


text:
Yesu akamjibu, <J>“Mama yangu na ndugu zangu ni wale wote wanaolisikia neno la Mungu na kulifanya.”</J><pb/>


text:
<br/><t>Yesu Atuliza Dhoruba</t><br/><br/><t>(Mathayo 8:23-27; Marko 4:35-41)</t><br/>Siku moja Yesu alipanda ndani ya mashua pamoja na wanafunzi wake, akawaambia, <J>“Tuvukeni twende mpaka ngʼambo ya ziwa.”</J> Nao wakaondoka.


text:
Hivyo walipokuwa wakienda, akalala usingizi. Dhoruba kali ikatokea mle ziwani, hata mashua ikawa inajaa maji, nao walikuwa katika hatari kubwa.<pb/>


text:
Wanafunzi wake wakamwendea na kumwamsha, wakisema, “Bwana, Bwana, tunaangamia!”<pb/>Yeye akaamka, akaukemea ule upepo na yale mawimbi; dhoruba ikakoma, nako kukawa shwari.


text:
Akawauliza wanafunzi wake, <J>“Imani yenu iko wapi?”</J><pb/>Kwa woga na mshangao wakaulizana, “Huyu ni nani, ambaye anaamuru hata upepo na maji, navyo vikamtii?”<pb/>


text:
<br/><t>Yesu Amponya Mtu Mwenye Pepo Mchafu</t><br/><br/><t>(Mathayo 8:28-34; Marko 5:1-20)</t><br/>Basi wakafika katika nchi ya Wagerasi, ambayo iko upande wa pili wa ziwa kutoka Galilaya.


text:
Yesu aliposhuka kutoka mashua na kukanyaga ufuoni, alikutana na mtu mmoja wa mji ule aliyekuwa amepagawa na pepo mchafu, naye kwa muda mrefu alikuwa havai nguo wala kuishi nyumbani, bali aliishi makaburini.


text:
Alipomwona Yesu, alipiga kelele, akajitupa chini mbele yake na kusema kwa sauti kuu, “Una nini nami, Yesu, Mwana wa Mungu Aliye Juu Sana? Nakuomba, usinitese!”


text:
Wakati huo Yesu alikuwa amemwamuru yule pepo mchafu amtoke huyo mtu. Mara nyingi huyo pepo mchafu alimpagaa, na hata alipofungwa kwa minyororo mikono na miguu na kuwekwa chini ya ulinzi, alikata hiyo minyororo na kupelekwa na huyo pepo mchafu kwenda nyikani.<pb/>


text:
Yesu akamuuliza, <J>“Jina lako ni nani?”</J><pb/>Akamjibu, “Legioni,”<n>Legioni maana yake ni Jeshi.</n> kwa kuwa alikuwa ameingiwa na pepo wachafu wengi mno.


text:
Wale pepo wachafu wakamsihi sana asiwaamuru kwenda katika Shimo.<n>Shimo hapa ina maana Abyss (shimo lisilo na mwisho), yaani Kuzimu; kwa Kiebrania ni Sheol.</n><pb/>


text:
Palikuwa na kundi kubwa la nguruwe hapo likilisha kando ya kilima. Wale pepo wachafu wakamsihi Yesu awaruhusu wawaingie hao nguruwe, naye akawaruhusu.


text:
Wale pepo wachafu walipomtoka yule mtu, wakawaingia wale nguruwe, nalo kundi lote likateremkia gengeni kwa kasi, likatumbukia ziwani na kuzama.<pb/>


text:
Wale watu waliokuwa wakichunga lile kundi la nguruwe walipoona yaliyotukia, wakakimbia, wakaeneza habari hizi mjini na mashambani.


text:
Nao watu wakatoka kwenda kujionea wenyewe yaliyotukia. Walipofika hapo alipokuwa Yesu, wakamkuta yule mtu aliyetokwa na pepo wachafu amekaa karibu na Yesu, akiwa amevaa nguo na mwenye akili timamu! Wakaogopa.


text:
Wale walioyaona mambo hayo wakawaeleza watu wengine jinsi yule mtu aliyekuwa amepagawa na pepo wachafu alivyoponywa.


text:
Ndipo watu wote wa nchi ile ya Wagerasi wakamwomba Yesu aondoke kwao, kwa sababu walikuwa wamejawa na hofu. Basi akaingia katika mashua, akaondoka zake.<pb/>


text:
<J>“Rudi nyumbani ukawaeleze mambo makuu Mungu aliyokutendea.”</J> Kwa hiyo yule mtu akaenda, akatangaza katika mji wote mambo makuu ambayo Yesu alimtendea.<pb/>


text:
<br/><t>Msichana Afufuliwa, Na Mwanamke Aponywa</t><br/><br/><t>(Mathayo 9:18-26; Marko 5:21-43)</t><br/>Basi Yesu aliporudi, umati mkubwa wa watu ukampokea kwa furaha, kwani walikuwa wakimngojea.


text:
Kisha mtu mmoja, jina lake Yairo, aliyekuwa kiongozi wa sinagogi, akaja na kuanguka miguuni mwa Yesu, akimwomba afike nyumbani kwake,


text:
kwa kuwa binti yake wa pekee, mwenye umri wa miaka kumi na miwili, alikuwa anakufa.<pb/>Yesu alipokuwa akienda, umati wa watu ukamsonga sana.


text:
Katika umati huo palikuwa na mwanamke mmoja aliyekuwa na tatizo la kutokwa damu kwa muda wa miaka kumi na miwili. Tena alikuwa amegharimia yote aliyokuwa nayo kwa ajili ya matibabu, wala hakuna yeyote aliyeweza kumponya.


text:
Huyo mwanamke akaja kwa nyuma ya Yesu na kugusa upindo wa vazi lake. Mara kutokwa damu kwake kukakoma.<pb/>


text:
Yesu akauliza, <J>“Ni nani aliyenigusa?”</J><pb/>Watu wote walipokana, Petro akasema, “Bwana, huu umati wa watu unakusonga na kukusukuma kila upande.”<pb/>


text:
Lakini Yesu akasema, <J>“Kuna mtu aliyenigusa, kwa maana nimetambua kuwa nguvu zimenitoka.”</J><pb/>


text:
Yule mwanamke alipofahamu ya kuwa hawezi kuendelea kujificha, alikuja akitetemeka, akaanguka miguuni mwa Yesu. Akaeleza mbele ya watu wote kwa nini alimgusa na jinsi alivyoponywa mara.


text:
Yesu alipokuwa bado anasema, akaja mtumishi kutoka nyumbani kwa Yairo, yule kiongozi wa sinagogi, kumwambia, “Binti yako amekwisha kufa. Usiendelee kumsumbua Mwalimu.”<pb/>


text:
Yesu aliposikia jambo hili, akamwambia Yairo, <J>“Usiogope. Amini tu, naye binti yako atapona.”</J><pb/>


text:
Walipofika nyumbani kwa Yairo, hakumruhusu mtu yeyote aingie ndani naye isipokuwa Petro, Yakobo na Yohana, pamoja na baba na mama wa yule binti.


text:
Wakati ule ule watu wote walikuwa wakilia na kuomboleza kwa ajili ya huyo binti. Yesu akawaambia, <J>“Acheni kulia. Huyu binti hajafa, ila amelala.”</J><pb/>


text:
Wazazi wake wakastaajabu sana, lakini Yesu akawakataza wasimwambie mtu yeyote juu ya yale yaliyotukia.<pb/>


text:
<br/><t>Yesu Awatuma Wale Kumi Na Wawili</t><br/><br/><t>(Mathayo 10:5-15; Marko 6:7-13)</t><br/>Yesu kisha akawaita wale kumi na wawili pamoja, akawapa mamlaka na uwezo wa kutoa pepo wachafu wote na kuponya magonjwa yote,


text:
Akawaagiza akisema, <J>“Msichukue chochote safarini: sio fimbo, wala mkoba, wala mkate, wala fedha, hata msichukue kanzu ya ziada.</J>


text:
<J>Kama watu wasipowakaribisha, mnapoondoka katika mji wao, kungʼuteni mavumbi kutoka kwenye miguu yenu ili kuwa ushuhuda dhidi yao.”</J>


text:
Hivyo wale wanafunzi wakaondoka wakaenda kutoka kijiji hadi kijiji, wakihubiri habari njema na kuponya wagonjwa kila mahali.<pb/>


text:
<br/><t>Herode Afadhaika</t><br/><br/><t>(Mathayo 14:1-12; Marko 6:14-29)</t><br/>Basi Mfalme Herode, mtawala wa Galilaya, alisikia habari za yote yaliyotendeka. Naye akafadhaika, kwa kuwa baadhi ya watu walikuwa wakisema Yohana Mbatizaji amefufuliwa kutoka kwa wafu.


text:
Herode akasema, “Yohana nilimkata kichwa. Lakini ni nani huyu ambaye ninasikia mambo kama haya kumhusu?” Akatamani sana kumwona.<pb/>


text:
<br/><t>Yesu Awalisha Wanaume 5,000</t><br/><br/><t>(Mathayo 14:13-21; Marko 6:30-44; Yohana 6:1-14)</t><br/>Mitume wake waliporudi, wakamweleza Yesu yote waliyofanya. Akawachukua, akaenda nao faraghani mpaka mji uitwao Bethsaida.


text:
Lakini umati wa watu ukafahamu alikokwenda, ukamfuata. Akawakaribisha na kunena nao kuhusu Ufalme wa Mungu na kuwaponya wale wote waliokuwa wanahitaji uponyaji.<pb/>


text:
Ilipokaribia jioni, wale mitume kumi na wawili wakaenda kwa Yesu na kumwambia, “Waage makutano ili waende vijijini jirani na mashambani, ili wapate chakula na mahali pa kulala, kwa maana hapa tuko nyikani.”<pb/>


text:
Yesu akawajibu, <J>“Ninyi wapeni chakula.”</J><pb/>Nao wakajibu, “Hatuna zaidi ya mikate mitano na samaki wawili. Labda twende tukanunue chakula cha kuwatosha watu hawa wote.”


text:
Walikuwako wanaume wapatao 5,000.<pb/>Yesu akawaambia wanafunzi wake, <J>“Waketisheni katika makundi ya watu hamsini hamsini.”</J>


text:
Yesu akaichukua ile mikate mitano na wale samaki wawili, akatazama mbinguni, akavibariki na kuvimega. Kisha akawapa wanafunzi ili wawagawie watu.


text:
Wote wakala, wakashiba. Nao wanafunzi wakakusanya vipande vilivyosalia, wakajaza vikapu kumi na viwili.<pb/>


text:
<br/><t>Petro Amkiri Yesu Kuwa Ndiye Kristo</t><br/><br/><t>(Mathayo 16:13-19; Marko 8:27-29)</t><br/>Wakati mmoja, Yesu alipokuwa akiomba faraghani, nao wanafunzi wake wakiwa pamoja naye, akawauliza, <J>“Watu husema mimi ni nani?”</J><pb/>


text:
Wakamjibu, “Baadhi husema wewe ni Yohana Mbatizaji, wengine husema ni Eliya, na bado wengine husema kwamba ni mmoja wa manabii wa kale amefufuka kutoka kwa wafu.”<pb/>


text:
Kisha akawauliza, <J>“Je, ninyi mnasema mimi ni nani?”</J><pb/>Petro akajibu, “Wewe ndiwe Kristo<n><i>Kristo </i> maana yake ni <i>Masiya</i> , yaani <i>Aliyetiwa mafuta.</i></n> wa Mungu.”<pb/>


text:
Yesu akasema, <J>“Imempasa Mwana wa Adamu kupata mateso mengi na kukataliwa na wazee, viongozi wa makuhani, na walimu wa sheria, na itampasa auawe, lakini siku ya tatu kufufuliwa kutoka mauti.”</J><pb/>


text:
Kisha akawaambia wote, <J>“Mtu yeyote akitaka kunifuata, ni lazima ajikane mwenyewe, auchukue msalaba wake kila siku, anifuate.</J>


text:
<J>Kwa maana yeyote anayetaka kuyaokoa maisha yake atayapoteza, lakini yeyote atakayeyapoteza maisha yake kwa ajili yangu atayaokoa.</J>


text:
<J>Mtu yeyote akinionea aibu mimi na maneno yangu, Mwana wa Adamu naye atamwonea aibu atakapokuja katika utukufu wake na katika utukufu wa Baba, pamoja na malaika watakatifu.</J>


text:
<J>Amin, nawaambia, wako baadhi ya watu waliosimama hapa ambao hawataonja mauti kabla ya kuuona Ufalme wa Mungu.”</J><pb/>


text:
<br/><t>Bwana Yesu Abadilika Sura</t><br/><br/><t>(Mathayo 17:1-8; Marko 9:2-8)</t><br/>Yapata siku nane baada ya Yesu kusema hayo, aliwachukua Petro, Yakobo na Yohana, akaenda nao mlimani kuomba.


text:
Alipokuwa akiomba, sura ya uso wake ikabadilika, nayo mavazi yake yakametameta kama mwanga wa umeme wa radi.


text:
Walionekana katika utukufu wakizungumza na Yesu kuhusu kifo chake ambacho kingetokea huko Yerusalemu.


text:
Petro na wenzake walikuwa wamelala usingizi mzito. Walipoamka, wakaona utukufu wa Yesu na wale watu wawili waliokuwa wamesimama pamoja naye.


text:
Mose na Eliya walipokuwa wanaondoka, Petro akamwambia Yesu, “Bwana, ni vizuri tukae hapa! Tutajenga vibanda vitatu: kimoja chako, kingine cha Mose na kingine cha Eliya.” Lakini Petro alikuwa hajui asemacho.<pb/>


text:
Alipokuwa bado anazungumza, pakatokea wingu, likawafunika, nao wakaogopa walipoingia mle kwenye wingu.


text:
Baada ya sauti hiyo kusema, walimkuta Yesu akiwa peke yake. Wale wanafunzi wakalihifadhi jambo hili, wala kwa wakati huo hawakumwambia mtu yeyote yale waliyokuwa wameyaona.<pb/>


text:
<br/><t>Kuponywa Kwa Kijana Mwenye Pepo Mchafu</t><br/><br/><t>(Mathayo 17:1-8; Marko 9:2-8)</t><br/>Kesho yake waliposhuka kutoka mlimani, alikutana na umati mkubwa wa watu.


text:
Mtu mmoja katika ule umati wa watu akapaza sauti, akasema, “Mwalimu, naomba umwangalie mwanangu, kwani ndiye mtoto wangu wa pekee.


text:
Mara kwa mara pepo mchafu humpagaa na kumfanya apige kelele, kisha humwangusha na kumtia kifafa hata akatokwa na povu kinywani. Huyo pepo mchafu anamtesa sana, na hamwachi ila mara chache.


text:
Yesu akawajibu, <J>“Enyi kizazi kisichoamini na kilichopotoka! Nitakaa nanyi na kuwavumilia mpaka lini? Mlete mwanao hapa.”</J><pb/>


text:
Hata yule mtoto alipokuwa akija, yule pepo mchafu akamwangusha, akamtia kifafa. Lakini Yesu akamkemea yule pepo mchafu amtoke, akamponya yule mtoto, na akamrudisha kwa baba yake.


text:
Watu wote wakastaajabia uweza mkuu wa Mungu.<pb/>Wakati bado watu walikuwa wanastaajabia hayo yote aliyokuwa akiyafanya Yesu, yeye akawaambia wanafunzi wake:


text:
<J>“Sikilizeni kwa makini haya nitakayowaambia sasa: Mwana wa Adamu atasalitiwa na kutiwa mikononi mwa watu.”</J>


text:
Lakini wao hawakuelewa alimaanisha nini. Maana ya maneno hayo ilifichika kwao, hivyo hawakuyaelewa, nao wakaogopa kumuuliza maana yake.<pb/>


text:
<br/><t>Ni Nani Atakayekuwa Mkubwa Kuliko Wote</t><br/><br/><t>(Mathayo 18:1-5; Marko 9:33-37)</t><br/>Kukazuka mabishano miongoni mwa wanafunzi kuhusu ni nani miongoni mwao atakayekuwa mkuu kuliko wote.


text:
Kisha akawaambia, <J>“Yeyote amkaribishaye mtoto huyu mdogo kwa Jina langu, anikaribisha mimi, na yeyote atakayenikaribisha mimi, atakuwa amemkaribisha yeye aliyenituma. Kwa maana yeye aliye mdogo miongoni mwenu, ndiye aliye mkuu kuliko wote.”</J><pb/>


text:
Yohana akasema, “Bwana, tumemwona mtu akitoa pepo wachafu kwa jina lako, nasi tukamzuia, kwa sababu yeye si mmoja wetu.”<pb/>


text:
<br/><t>Yesu Akataliwa Samaria</t><br/>Wakati ulipokaribia wa yeye kuchukuliwa mbinguni, alikaza uso wake kwenda Yerusalemu.


text:
Wanafunzi wake, yaani Yakobo na Yohana, walipoona hayo, wakasema: “Bwana, unataka tuagize moto kutoka mbinguni ili uwaangamize?”


text:
<br/><t>Gharama Ya Kumfuata Yesu</t><br/><br/><t>(Mathayo 8:19-22)</t><br/>Walipokuwa njiani wakienda, mtu mmoja akamwambia Yesu, “Nitakufuata kokote uendako.”<pb/>


text:
Yesu akamjibu, <J>“Mbweha wana mapango, nao ndege wa angani wana viota, lakini Mwana wa Adamu hana mahali pa kulaza kichwa chake.”</J><pb/>


text:
Yesu akamwambia mtu mwingine, <J>“Nifuate.”</J><pb/>Mtu huyo akamjibu, “Bwana, niruhusu kwanza nikamzike baba yangu.”<pb/>


text:
Yesu akamwambia, <J>“Waache wafu wawazike wafu wao, bali wewe nenda ukautangaze Ufalme wa Mungu.”</J><pb/>


text:
Yesu akamwambia, <J>“Mtu yeyote atiaye mkono wake kulima, kisha akatazama nyuma, hafai kwa Ufalme wa Mungu.”</J><pb/>


text:
<br/><t>Yesu Awatuma Wale Sabini Na Wawili</t><br/>Baada ya hayo, Bwana akawachagua wengine sabini na wawili, akawatuma wawili wawili katika kila mji na kila sehemu aliyokusudia kwenda baadaye.


text:
Akawaambia, <J>“Mavuno ni mengi, lakini watendakazi ni wachache. Kwa hiyo mwombeni Bwana wa mavuno, ili apeleke watendakazi katika shamba lake la mavuno.</J>


text:
<J>Kaeni katika nyumba hiyo, mkila na kunywa kile watakachowapa, kwa sababu kila mtendakazi anastahili malipo yake. Msihamehame kutoka nyumba hadi nyumba.</J><pb/>


text:
<J>Lakini mkiingia katika mji, nao hawakuwakaribisha, tokeni mwende katika barabara zake mkaseme:</J>


text:
<J>‘Hata mavumbi ya mji wenu yaliyoshikamana na miguu yetu, tunayakungʼuta dhidi yenu. Lakini mjue kwamba Ufalme wa Mungu umekaribia.’</J>


text:
<J>Ninawaambia, itakuwa rahisi zaidi kwa Sodoma kustahimili katika siku ile kuliko mji ule.</J><pb/>


text:
<br/><t>Onyo Kwa Miji Isiyotubu</t><br/><br/><t>(Mathayo 11:20-24)</t><br/><J>“Ole wako Korazini! Ole wako Bethsaida! Kwa kuwa kama miujiza iliyofanyika kwenu ingefanyika Tiro na Sidoni, miji hiyo ingekuwa imetubu zamani, kwa kuvaa magunia na kujipaka majivu.</J>


text:
<J>Lakini itakuwa rahisi zaidi kwa Tiro na Sidoni kustahimili katika siku ya hukumu, kuliko ninyi.</J>


text:
<J>“Yeye awasikilizaye ninyi anisikiliza mimi; naye awakataaye ninyi amenikataa mimi. Lakini yeye anikataaye mimi amkataa yeye aliyenituma.”</J><pb/>


text:
Wale sabini na wawili wakarudi kwa furaha, na kusema, “Bwana, hata pepo wachafu wanatutii kwa jina lako.”<pb/>


text:
<J>Tazama nimewapa mamlaka ya kukanyaga nyoka na nge na juu ya nguvu zote za adui; wala hakuna kitu chochote kitakachowadhuru.</J>


text:
<J>Basi, msifurahi kwa kuwa pepo wachafu wanawatii, bali furahini kwa kuwa majina yenu yameandikwa mbinguni.”</J><pb/>


text:
<br/><t>Yesu Anashangilia</t><br/><br/><t>(Mathayo 11:25-27; 13:16-17)</t><br/>Wakati huo Yesu akashangilia katika Roho Mtakatifu, akasema, <J>“Nakuhimidi Baba, Bwana wa mbingu na nchi, kwa kuwa umewaficha mambo haya wenye hekima na wenye elimu, nawe ukawafunulia watoto wadogo. Naam, Baba, kwa kuwa hivyo ndivyo ilivyokupendeza.</J><pb/>


text:
<J>“Nimekabidhiwa vitu vyote na Baba yangu. Hakuna mtu amjuaye Mwana ni nani ila Baba, wala hakuna amjuaye Baba ni nani ila Mwana na yeyote ambaye Mwana anapenda kumfunulia.”</J><pb/>


text:
Basi Yesu akawageukia wanafunzi wake akanena nao faraghani, akawaambia, <J>“Heri macho yanayoona yale mambo mnayoyaona.</J>


text:
<J>Kwa maana nawaambia, manabii wengi na wafalme walitamani kuona yale mnayoyaona lakini hawakuyaona, na walitamani kusikia yale mnayoyasikia lakini hawakuyasikia.”</J><pb/>


text:
<br/><t>Mfano Wa Msamaria Mwema</t><br/>Wakati huo mtaalamu mmoja wa sheria alisimama ili kumjaribu Yesu, akamuuliza, “Mwalimu, nifanye nini ili niurithi uzima wa milele?”<pb/>


text:
Akajibu, “ ‘Mpende Bwana Mungu wako kwa moyo wako wote, kwa roho yako yote, kwa nguvu zako zote, na kwa akili zako zote’; tena, ‘Mpende jirani yako kama unavyojipenda mwenyewe.’ ”<pb/>


text:
Lakini yule mtaalamu wa sheria, akitaka kujionyesha kuwa mwenye haki, akamuuliza Yesu, “Jirani yangu ni nani?”<pb/>


text:
Yesu akamjibu akasema, <J>“Mtu mmoja alikuwa akiteremka kutoka Yerusalemu kwenda Yeriko, naye akaangukia mikononi mwa wanyangʼanyi. Wakampiga, wakaondoka, wakamwacha akiwa karibu kufa.</J>


text:
<J>Kuhani mmoja alikuwa akipitia njia ile, alipomwona huyo mtu, akapita upande mwingine, akamwacha hapo barabarani.</J>


text:
<J>Vivyo hivyo, Mlawi mmoja naye alipofika mahali pale, alimwona, akapita upande mwingine, akamwacha hapo barabarani</J>


text:
<J>Akaenda alipokuwa na akasafisha majeraha yake kwa divai na mafuta, kisha akayafunga. Ndipo akampandisha kwenye punda wake, akampeleka mpaka kwenye nyumba ya wageni na kumtunza.</J>


text:
<J>Kesho yake, yule Msamaria akachukua dinari mbili</J><n>Dinari mbili ni sawa na mshahara wa kibarua wa siku mbili.</n> <J>akampa yule mwenye nyumba ya wageni na kusema, ‘Mtunze, nami nirudipo nitakulipa gharama yoyote ya ziada uliyotumia kwa ajili yake.’</J><pb/>


text:
<J>“Ni yupi basi miongoni mwa hawa watatu wewe unadhani ni jirani yake yule mtu aliyeangukia mikononi mwa wanyangʼanyi?”</J><pb/>


text:
Yule mtaalamu wa sheria akajibu, “Ni yule aliyemhurumia.”<pb/>Ndipo Yesu akamwambia, <J>“Nenda, ukafanye vivyo hivyo.”</J><pb/>


text:
<br/><t>Yesu Awatembelea Martha Na Maria</t><br/>Ikawa Yesu na wanafunzi wake walipokuwa wakienda Yerusalemu, akaingia kwenye kijiji kimoja ambapo mwanamke mmoja aliyeitwa Martha alimkaribisha nyumbani kwake.


text:
Martha alikuwa na mdogo wake aliyeitwa Maria, ambaye aliketi chini miguuni mwa Bwana akisikiliza yale aliyokuwa akisema.


text:
Lakini Martha alikuwa akihangaika na maandalizi yote yaliyokuwa yafanyike. Martha akaja kwa Yesu na kumuuliza, “Bwana, hujali kwamba ndugu yangu ameniachia kazi zote mwenyewe? Basi mwambie anisaidie.”<pb/>


text:
<J>Lakini kunahitajika kitu kimoja tu. Maria amechagua kile kilicho bora, wala hakuna mtu atakayemwondolea.”</J><pb/>


text:
<br/><t>Yesu Afundisha Wanafunzi Wake Kuomba</t><br/><br/><t>(Mathayo 6:9-13; 7:7-11)</t><br/>Siku moja, Yesu alikuwa mahali fulani akiomba. Alipomaliza kuomba, mmoja wa wanafunzi wake akamwambia, “Bwana, tufundishe kuomba, kama vile Yohana alivyowafundisha wanafunzi wake.”<pb/>


text:
Akawaambia, <J>“Mnapoomba, semeni:</J><pb/><J>“ ‘Baba yetu (uliye mbinguni),</J><pb/><J>jina lako litukuzwe,</J><pb/><J>ufalme wako uje.</J><pb/><J>(Mapenzi yako yafanyike</J><pb/><J>hapa duniani kama huko mbinguni.)</J><pb/>


text:
<J>Utusamehe dhambi zetu,</J><pb/><J>kwa kuwa na sisi huwasamehe wote wanaotukosea.</J><pb/><J>Wala usitutie majaribuni</J><pb/><J>(bali utuokoe kutoka kwa yule mwovu).’ ”</J><pb/>


text:
Kisha akawaambia, <J>“Ni nani miongoni mwenu mwenye rafiki yake, naye akamwendea usiku wa manane na kumwambia, ‘Rafiki, nikopeshe mikate mitatu.</J>


text:
<J>“Kisha yule aliyeko ndani amjibu, ‘Usinisumbue. Mlango umefungwa, nami na watoto wangu tumelala. Siwezi kuamka nikupe chochote.’</J>


text:
<J>Nawaambia, ingawa huyo mtu hataamka na kumpa hiyo mikate kwa sababu ni rafiki yake, lakini kwa sababu ya kuendelea kwake kuomba, ataamka na kumpa kiasi anachohitaji.</J><pb/>


text:
<J>“Kwa hiyo nawaambia: Ombeni nanyi mtapewa; tafuteni nanyi mtapata; bisheni nanyi mtafunguliwa mlango.</J>


text:
<J>“Je, kuna yeyote miongoni mwenu ambaye mtoto wake akimwomba samaki, atampa nyoka badala yake?</J>


text:
<J>Basi ikiwa ninyi mlio waovu, mnajua kuwapa watoto wenu vitu vizuri, si zaidi sana Baba yenu aliye mbinguni atawapa Roho Mtakatifu wale wamwombao!”</J><pb/>


text:
<br/><t>Yesu Na Beelzebuli</t><br/><br/><t>(Mathayo 12:22-30; Marko 3:20-27)</t><br/>Basi Yesu alikuwa anamtoa pepo mchafu kutoka kwa mtu aliyekuwa bubu. Yule pepo mchafu alipomtoka yule mtu aliyekuwa bubu, akaanza kuongea, nao umati wa watu ukashangaa.


text:
Lakini wengine wakasema, “Anatoa pepo wachafu kwa uwezo wa Beelzebuli,<n>Beelzebubu au Beelzebuli; ni mkuu wa pepo wachafu; pia 18, 19.</n> yule mkuu wa pepo wachafu wote.”


text:
Yesu akajua mawazo yao, naye akawaambia, <J>“Kila ufalme ukigawanyika dhidi yake wenyewe huangamia. Nayo nyumba iliyogawanyika dhidi yake yenyewe itaanguka.</J>


text:
<J>Kama Shetani amegawanyika mwenyewe, ufalme wake utasimamaje? Nawaambia haya kwa sababu ninyi mnadai ya kuwa mimi ninatoa pepo wachafu kwa uwezo wa Beelzebuli.</J>


text:
<J>Kama mimi natoa pepo wachafu kwa nguvu za Beelzebuli, wafuasi wenu nao je, wao hutoa pepo wachafu kwa uwezo wa nani? Hivyo basi, wao ndio watakaowahukumu.</J>


text:
<J>Lakini kama mimi ninatoa pepo wachafu kwa kidole cha Mungu, basi Ufalme wa Mungu umewajia.</J><pb/>


text:
<J>Lakini mtu mwenye nguvu zaidi kumliko akimshambulia na kumshinda, yeye humnyangʼanya silaha zake zote alizozitegemea, na kuchukua nyara.</J><pb/>


text:
<J>“Mtu asiyekuwa pamoja nami yu kinyume nami, na mtu ambaye hakusanyi pamoja nami, hutawanya.</J><pb/>


text:
<br/><t>Kurudi Kwa Pepo Mchafu</t><br/><br/><t>(Mathayo 12:43-45)</t><br/><J>“Pepo mchafu amtokapo mtu, hutangatanga katika sehemu zisizo na maji akitafuta mahali pa kupumzika, lakini hapati. Ndipo husema, ‘Nitarudi kwenye nyumba yangu nilikotoka.’</J>


text:
<J>ndipo huenda na kuchukua pepo wachafu wengine saba wabaya kuliko yeye mwenyewe, nao huingia na kukaa humo. Nayo hali ya mwisho ya yule mtu huwa ni mbaya kuliko ile ya kwanza.”</J><pb/>


text:
Ikawa Yesu alipokuwa akisema hayo, mwanamke mmoja katikati ya ule umati wa watu akapaza sauti akasema, “Limebarikiwa tumbo lililokuzaa na matiti uliyonyonya!”<pb/>


text:
<br/><t>Ishara Ya Yona</t><br/><br/><t>(Mathayo 12:38-42)</t><br/>Umati wa watu ulipokuwa unazidi kuongezeka, Yesu akaendelea kusema, <J>“Hiki ni kizazi kiovu. Kinatafuta ishara, lakini hakitapewa ishara yoyote isipokuwa ile ya Yona.</J>


text:
<J>Kwa maana kama vile Yona alivyokuwa ishara kwa watu wa Ninawi, ndivyo Mwana wa Adamu atakavyokuwa ishara kwa kizazi hiki.</J>


text:
<J>Malkia wa Kusini atasimama wakati wa hukumu na kuwahukumu watu wa kizazi hiki. Kwa kuwa yeye alikuja kutoka miisho ya dunia ili kuisikiliza hekima ya Solomoni. Na hapa yupo aliye mkuu kuliko Solomoni.</J>


text:
<J>Siku ya hukumu, watu wa Ninawi watasimama pamoja na kizazi hiki na kukihukumu; kwa maana wao walitubu waliposikia mahubiri ya Yona. Na tazama, hapa yupo yeye aliye mkuu kuliko Yona.</J><pb/>


text:
<br/><t>Taa Ya Mwili</t><br/><br/><t>(Mathayo 5:15; 6:22-23)</t><br/><J>“Hakuna mtu yeyote awashaye taa na kuiweka mahali palipofichika au kuifunikia chini ya bakuli. Badala yake huiweka juu ya kinara chake, ili watu wote wanaoingia waone nuru.</J>


text:
<J>Jicho lako ni taa ya mwili wako. Kama jicho lako ni zima, mwili wako wote pia umejaa nuru. Lakini kama jicho ni bovu, mwili wako wote pia umejaa giza.</J>


text:
<J>Basi ikiwa mwili wako wote umejaa nuru, bila sehemu yake yoyote kuwa gizani, basi utakuwa na nuru kama vile taa ikuangazavyo kwa nuru yake.”</J><pb/>


text:
<br/><t>Yesu Awashutumu Mafarisayo Na Wanasheria</t><br/><br/><t>(Mathayo 23:1-36; Marko 12:38-40)</t><br/>Yesu alipomaliza kuzungumza, Farisayo mmoja alimwalika nyumbani mwake kwa chakula. Yesu akaingia na kuketi katika sehemu yake mezani.


text:
Ndipo Bwana akamwambia, <J>“Sasa, enyi Mafarisayo, mnasafisha kikombe na sahani kwa nje, lakini ndani mmejaa unyangʼanyi na uovu.</J>


text:
<J>“Lakini ole wenu, Mafarisayo, kwa maana mnampa Mungu zaka za mnanaa, mchicha na kila aina ya mboga, lakini mnapuuza haki na upendo wa Mungu. Iliwapasa kufanya haya ya pili bila kupuuza hayo ya kwanza.</J><pb/>


text:
<J>“Ole wenu Mafarisayo, kwa sababu ninyi mnapenda kukalia viti vya mbele katika masinagogi, na kusalimiwa kwa heshima masokoni.</J><pb/>


text:
<J>“Ole wenu, kwa sababu ninyi ni kama makaburi yasiyokuwa na alama, ambayo watu huyakanyaga pasipo kujua.”</J><pb/>


text:
Mtaalamu mmoja wa sheria akamjibu, akasema, “Mwalimu, unaposema mambo haya, unatutukana na sisi pia.”<pb/>


text:
Yesu akamjibu, <J>“Nanyi wataalamu wa sheria, ole wenu, kwa sababu mnawatwika watu mizigo mizito ambayo hawawezi kubeba, wala ninyi wenyewe hamwinui hata kidole kimoja kuwasaidia.</J><pb/>


text:
<J>Hivyo ninyi mwashuhudia na mnathibitisha kile baba zenu walichofanya. Wao waliwaua manabii, nanyi mnawajengea makaburi.</J>


text:
<J>Kwa sababu ya jambo hili, Mungu katika hekima yake alisema, ‘Tazama, nitatuma kwao manabii na mitume, nao watawaua baadhi yao na wengine watawatesa.’</J>


text:
<J>Kwa hiyo kizazi hiki kitawajibika kwa ajili ya damu ya manabii iliyomwagwa tangu kuwekwa misingi ya ulimwengu,</J>


text:
<J>tangu damu ya Abeli mpaka damu ya Zekaria, aliyeuawa kati ya madhabahu na mahali patakatifu. Naam, nawaambia, kizazi hiki kitawajibika kwa haya yote.</J><pb/>


text:
<J>“Ole wenu ninyi wataalamu wa sheria, kwa sababu mmeuondoa ufunguo wa maarifa. Ninyi wenyewe hamkuingia, na wale waliokuwa wanaingia mkawazuia.”</J><pb/>


text:
Yesu alipoondoka huko, walimu wa sheria na Mafarisayo wakaanza kumpinga vikali na kumsonga kwa maswali,


text:
<br/><t>Maonyo Dhidi Ya Unafiki</t><br/><br/><t>(Mathayo 10:26-33)</t><br/>Wakati huo, umati mkubwa wa watu maelfu, walipokuwa wamekusanyika hata wakawa wanakanyagana, Yesu akaanza kuzungumza kwanza na wanafunzi wake, akawaambia: <J>“Jihadharini na chachu ya Mafarisayo, yaani, unafiki wao.</J>


text:
<J>Hakuna jambo lolote lililositirika ambalo halitafunuliwa, au lililofichwa ambalo halitajulikana.</J>


text:
<J>Kwa hiyo, lolote mlilosema gizani litasikiwa nuruni. Na kile mlichonongʼona masikioni mkiwa kwenye vyumba vya ndani, kitatangazwa juu ya paa.</J><pb/>


text:
<J>“Nawaambieni rafiki zangu, msiwaogope wale wauao mwili, lakini baada ya hilo hawawezi kufanya lolote zaidi.</J>


text:
<J>Lakini nitawaambia nani wa kumwogopa: Mwogopeni yule ambaye baada ya kuua mwili, ana mamlaka ya kuwatupa motoni. Naam, nawaambia, mwogopeni huyo!</J>


text:
<J>Naam, hata nywele za vichwa vyenu zote zimehesabiwa. Hivyo msiogope, kwa maana ninyi ni wa thamani kubwa kuliko shomoro wengi.</J><pb/>


text:
<J>“Ninawaambia kwamba yeyote atakayenikiri mbele ya watu, Mwana wa Adamu naye atamkiri mbele za malaika wa Mungu.</J>


text:
<J>Lakini yeye atakayenikana mimi mbele ya watu, Mwana wa Adamu naye atamkana mbele ya malaika wa Mungu.</J>


text:
<J>Naye kila atakayenena neno baya dhidi ya Mwana wa Adamu atasamehewa, lakini yeyote atakayemkufuru Roho Mtakatifu hatasamehewa.</J><pb/>


text:
<J>“Watakapowapeleka katika masinagogi, na mbele ya watawala na wenye mamlaka, msiwe na wasiwasi kuhusu namna mtakavyojitetea au mtakavyosema.</J>


text:
<br/><t>Mfano Wa Tajiri Mpumbavu</t><br/>Mtu mmoja katika umati wa watu akamwambia Yesu, “Mwalimu, mwambie ndugu yangu tugawane naye urithi wetu.”<pb/>


text:
Lakini Yesu akamwambia, <J>“Rafiki, ni nani aliyeniweka mimi kuwa hakimu wenu au msuluhishi juu yenu?”</J>


text:
Ndipo Yesu akawaambia, <J>“Jihadharini! Jilindeni na aina zote za choyo. Kwa maana maisha ya mtu hayatokani na wingi wa mali alizo nazo.”</J><pb/>


text:
<J>“Ndipo huyo tajiri akasema, ‘Nitafanya hivi: Nitabomoa ghala zangu za nafaka na kujenga nyingine kubwa zaidi na huko nitayahifadhi mavuno yangu yote na vitu vyangu.</J>


text:
<J>Nami nitaiambia nafsi yangu, “Nafsi, unavyo vitu vingi vizuri ulivyojiwekea akiba kwa miaka mingi. Pumzika; kula, unywe, ufurahi.” ’</J><pb/>


text:
<J>“Lakini Mungu akamwambia, ‘Mpumbavu wewe! Usiku huu uhai wako unatakiwa. Sasa hivyo vitu ulivyojiwekea akiba vitakuwa vya nani?’</J><pb/>


text:
<br/><t>Msiwe Na Wasiwasi</t><br/><br/><t>(Mathayo 6:25-34)</t><br/>Kisha Yesu akawaambia wanafunzi wake: <J>“Kwa hiyo nawaambia, msisumbukie maisha yenu kwamba mtakula nini; au msumbukie miili yenu kwamba mtavaa nini.</J>


text:
<J>Fikirini ndege! Wao hawapandi wala hawavuni, hawana ghala wala popote pa kuhifadhi nafaka; lakini Mungu huwalisha. Ninyi ni wa thamani zaidi kuliko ndege!</J>


text:
<J>Ni nani miongoni mwenu ambaye kwa kujitaabisha kwake anaweza kujiongezea hata saa moja zaidi katika maisha yake?</J>


text:
<J>“Angalieni maua jinsi yameavyo: Hayafanyi kazi wala hayafumi. Lakini nawaambia, hata Solomoni katika fahari yake yote hakuvikwa vizuri kama mojawapo ya hayo maua.</J>


text:
<J>Basi ikiwa Mungu huyavika hivi majani ya shambani, ambayo leo yapo, na kesho yanatupwa motoni, si atawavika ninyi vizuri zaidi, enyi wa imani haba!</J>


text:
<J>Watu wa mataifa ya duniani husumbuka sana kuhusu vitu hivi vyote, lakini Baba yenu anafahamu kuwa mnahitaji haya yote.</J>


text:
<br/><t>Utajiri Wa Mbinguni</t><br/><br/><t>(Mathayo 6:19-21)</t><br/><J>“Msiogope enyi kundi dogo, kwa maana Baba yenu ameona vyema kuwapa ninyi Ufalme.</J>


text:
<J>Uzeni mali zenu mkawape maskini. Jifanyieni mifuko isiyochakaa, mkajiwekee hazina mbinguni isiyokwisha, mahali ambapo mwizi hakaribii wala nondo haharibu.</J>


text:
<br/><t>Kukesha</t><br/><J>“Kuweni tayari mkiwa mmevikwa kwa ajili ya huduma na taa zenu zikiwa zinawaka,</J>


text:
<J>kama watumishi wanaomngojea bwana wao arudi kutoka kwenye karamu ya arusi, ili ajapo na kubisha mlango waweze kumfungulia mara.</J>


text:
<J>Heri wale watumishi ambao bwana wao atakapokuja atawakuta wakiwa wanakesha. Amin, nawaambia, atajifunga mkanda wake na kuwaketisha ili wale, naye atakuja na kuwahudumia.</J>


text:
<J>Itakuwa heri kwa watumwa hao ikiwa bwana wao atakapokuja atawakuta wamekesha hata kama atakuja mnamo usiku wa manane, au karibu na mapambazuko.</J>


text:
<J>Lakini fahamuni jambo hili: Kama mwenye nyumba angalijua saa mwizi atakuja, asingaliiacha nyumba yake kuvunjwa.</J>


text:
<J>Ninyi nanyi hamna budi kuwa tayari, kwa sababu Mwana wa Adamu atakuja saa msiyotazamia.”</J><pb/>


text:
<br/><t>Mtumishi Mwaminifu Na Yule Asiye Mwaminifu</t><br/><br/><t>(Mathayo 24:45-51)</t><br/>Ndipo Petro akamuuliza, “Bwana, mfano huu unatuambia sisi peke yetu au watu wote?”<pb/>


text:
Yesu akamjibu, <J>“Ni yupi basi wakili mwaminifu na mwenye busara, ambaye bwana wake atamfanya msimamizi juu ya watumishi wake wote, ili awape watumishi wengine chakula chao wakati unaofaa?</J>


text:
<J>Lakini kama yule mtumishi atasema moyoni mwake, ‘Bwana wangu anakawia kurudi,’ kisha akaanza kuwapiga wale watumishi wa kiume na wa kike, na kula na kunywa na kulewa.</J>


text:
<J>Basi bwana wa mtumishi huyo atakuja siku asiyodhani na saa asiyoijua. Atamkata vipande vipande na kumweka katika sehemu moja pamoja na wale wasioamini.</J><pb/>


text:
<J>“Yule mtumishi anayefahamu vyema mapenzi ya bwana wake na asijiandae wala kufanya kama apendavyo bwana wake, atapigwa kwa mapigo mengi.</J>


text:
<J>Lakini yeyote ambaye hakujua naye akafanya yale yastahiliyo kupigwa, atapigwa kidogo. Yeyote aliyepewa vitu vingi, atadaiwa vingi; na yeyote aliyekabidhiwa vingi, kwake vitatakiwa vingi.</J><pb/>


text:
<br/><t>Yesu Kuleta Mafarakano</t><br/><br/><t>(Mathayo 10:34-36)</t><br/><J>“Nimekuja kuleta moto duniani; laiti kama ungekuwa tayari umewashwa!</J>


text:
<J>Lakini ninao ubatizo ambao lazima nibatizwe, nayo dhiki yangu ni kuu mpaka ubatizo huo ukamilike!</J>


text:
<J>Kuanzia sasa, kutakuwa na watu watano katika nyumba moja, watatu dhidi ya wawili, na wawili dhidi ya watatu.</J>


text:
<J>Watafarakana baba dhidi ya mwanawe na mwana dhidi ya babaye, mama dhidi ya bintiye na binti dhidi ya mamaye, naye mama mkwe dhidi ya mkwewe na mkwe dhidi ya mama mkwe wake.”</J><pb/>


text:
<br/><t>Kutambua Majira</t><br/><br/><t>(Mathayo 16:2-3)</t><br/>Pia Yesu akauambia ule umati wa watu, <J>“Mwonapo wingu likitokea magharibi, mara mwasema, ‘Mvua itanyesha,’ nayo hunyesha.</J>


text:
<J>Enyi wanafiki! Mnajua jinsi ya kutambua kuonekana kwa dunia na anga. Inakuwaje basi kwamba mnashindwa kutambua wakati huu wa sasa?</J><pb/>


text:
<J>Uwapo njiani na mshtaki wako kwenda kwa hakimu, jitahidi kupatana naye mkiwa njiani. La sivyo, atakupeleka kwa hakimu, naye hakimu atakukabidhi kwa afisa, naye afisa atakutupa gerezani.</J>


text:
<br/><t>Tubu, La Sivyo Utaangamia</t><br/>Wakati huo huo, kulikuwa na watu waliomwambia Yesu habari za Wagalilaya ambao Pilato aliwaua, na damu ya hao watu akaichanganya na dhabihu yao waliyokuwa wanatoa.


text:
Yesu akawauliza, <J>“Mnadhani kwamba hawa Wagalilaya ambao walikufa kifo cha namna hiyo walikuwa na dhambi kuwazidi Wagalilaya wengine wote?</J>


text:
<J>Au wale watu kumi na wanane waliokufa walipoangukiwa na mnara huko Siloamu: mnadhani wao walikuwa waovu kuliko watu wote waliokuwa wanaishi Yerusalemu?</J>


text:
<br/><t>Mfano Wa Mti Usiozaa Matunda</t><br/>Kisha Yesu akawaambia mfano huu: <J>“Mtu mmoja alikuwa na mtini uliopandwa katika shamba lake la mizabibu, akaja ili kutafuta tini kwenye mti huo, lakini hakupata hata moja.</J>


text:
<J>Hivyo akamwambia mtunza shamba: ‘Tazama, kwa muda wa miaka mitatu sasa nimekuwa nikija kutafuta matunda kwenye mtini huu, nami sikupata hata moja. Ukate! Kwa nini uendelee kuharibu ardhi?’</J><pb/>


text:
<J>“Yule mtunza shamba akamjibu, ‘Bwana, uache tena kwa mwaka mmoja zaidi, nami nitaupalilia na kuuwekea mbolea.</J>


text:
<br/><t>Yesu Amponya Mwanamke Kilema Siku Ya Sabato</t><br/>Basi Yesu alikuwa akifundisha katika sinagogi mojawapo siku ya Sabato.


text:
Wakati huo huo akaja mwanamke mmoja aliyekuwa na pepo mchafu, naye alikuwa amepinda mgongo kwa muda wa miaka kumi na minane, wala alikuwa hawezi kunyooka wima.


text:
Lakini kiongozi wa sinagogi akakasirika kwa sababu Yesu alikuwa ameponya mtu siku ya Sabato. Akaambia ule umati wa watu, “Kuna siku sita ambazo watu wanapaswa kufanya kazi. Katika siku hizo, njooni mponywe, lakini si katika siku ya Sabato.”<pb/>


text:
Lakini Bwana akamjibu, <J>“Enyi wanafiki! Je, kila mmoja wenu hamfungulii ngʼombe wake au punda wake kutoka zizini akampeleka kumnywesha maji siku ya Sabato?</J>


text:
<J>Je, huyu mwanamke, ambaye ni binti wa Abrahamu, aliyeteswa na Shetani akiwa amemfunga kwa miaka yote hii kumi na minane, hakustahili kufunguliwa kutoka kifungo hicho siku ya Sabato?”</J><pb/>


text:
Aliposema haya, wapinzani wake wakaaibika, lakini watu wakafurahi kwa ajili ya mambo ya ajabu aliyoyafanya.<pb/>


text:
<br/><t>Mfano Wa Punje Ya Haradali</t><br/><br/><t>(Mathayo 13:31-32; Marko 4:30-32)</t><br/>Kisha Yesu akauliza, <J>“Ufalme wa Mungu unafanana na nini? Nitaufananisha na nini?</J>


text:
<J>Umefanana na punje ya haradali ambayo mtu aliichukua na kuipanda katika shamba lake. Nayo ikakua, ikawa mti nao ndege wa angani wakatengeneza viota vyao kwenye matawi yake.”</J><pb/>


text:
<br/><t>Mfano Wa Chachu</t><br/><br/><t>(Mathayo 13:33)</t><br/>Yesu akauliza tena, <J>“Nitaufananisha Ufalme wa Mungu na nini?</J>


text:
<J>Unafanana na chachu ambayo mwanamke aliichukua akaichanganya katika kiasi kikubwa cha unga mpaka wote ukaumuka.”</J><pb/>


text:
<br/><t>Mlango Mwembamba</t><br/><br/><t>(Mathayo 7:13-14, 21-23)</t><br/>Yesu akapita katika miji na vijiji, akifundisha wakati alisafiri kwenda Yerusalemu.


text:
Yesu akawaambia, <J>“Jitahidini sana kuingia kupitia mlango mwembamba, kwa maana nawaambia wengi watajaribu kuingia, lakini hawataweza.</J>


text:
<J>Wakati mwenye nyumba atakapoondoka na kufunga mlango, mtasimama nje mkibisha mlango na kusema, ‘Bwana! Tufungulie mlango!’</J><pb/><J>“Lakini yeye atawajibu, ‘Siwajui ninyi, wala mtokako.’</J><pb/>


text:
<J>“Lakini yeye atawajibu, ‘Siwajui ninyi, wala mtokako. Ondokeni kwangu, ninyi watenda maovu!’</J><pb/>


text:
<J>“Ndipo kutakuwako kilio na kusaga meno, mtakapowaona Abrahamu, Isaki, Yakobo na manabii wote wakiwa katika Ufalme wa Mungu, lakini ninyi mkiwa mmetupwa nje.</J>


text:
<J>Watu watatoka mashariki na magharibi, kaskazini na kusini, nao wataketi kwenye sehemu walizoandaliwa karamuni katika Ufalme wa Mungu.</J>


text:
<J>Tazama, kunao walio wa mwisho watakaokuwa wa kwanza, nao wa kwanza watakaokuwa wa mwisho.”</J><pb/>


text:
<br/><t>Yesu Aomboleza Kwa Ajili Ya Yerusalemu</t><br/><br/><t>(Mathayo 23:37-39)</t><br/>Wakati huo huo baadhi ya Mafarisayo wakamwendea Yesu na kumwambia, “Ondoka hapa uende mahali pengine kwa maana Herode anataka kukuua.”<pb/>


text:
Yesu akawajibu, <J>“Nendeni mkamwambie yule mbweha, ‘Ninafukuza pepo wachafu na kuponya wagonjwa leo na kesho, nami siku ya tatu nitaikamilisha kazi yangu.’</J>


text:
<J>Sina budi kuendelea na safari yangu leo, kesho na kesho kutwa: kwa maana haiwezekani nabii kufa mahali pengine isipokuwa Yerusalemu.</J><pb/>


text:
<J>“Ee Yerusalemu, Yerusalemu, uwauaye manabii na kuwapiga mawe wale waliotumwa kwako! Mara ngapi nimetamani kuwakusanya watoto wako pamoja, kama vile kuku akusanyavyo vifaranga wake chini ya mabawa yake, lakini hukutaka!</J>


text:
<J>Tazama nyumba yenu imeachwa ukiwa. Ninawaambia, hamtaniona tena mpaka wakati ule mtakaposema, ‘Amebarikiwa yeye ajaye kwa jina la Bwana.’ ”</J><pb/>


text:
<br/><t>Yesu Nyumbani Mwa Farisayo</t><br/>Ikawa siku moja Yesu alipokuwa amekwenda kula chakula kwa mmoja wa viongozi wa Mafarisayo siku ya Sabato, watu walikuwa wakimchunguza kwa bidii.


text:
Yesu akawauliza wale Mafarisayo na walimu wa sheria, <J>“Je, ni halali kuponya watu siku ya Sabato au la?”</J>


text:
Kisha akawauliza, <J>“Kama mmoja wenu angekuwa na mtoto au ngʼombe wake aliyetumbukia katika kisima siku ya Sabato, je, hamtamvuta mara moja na kumtoa?”</J>


text:
<br/><t>Unyenyekevu Na Ukarimu</t><br/>Alipoona jinsi wageni walivyokuwa wanachagua mahali pa heshima wakati wa kula, akawaambia mfano huu:


text:
<J>“Mtu akikualika arusini, usikae mahali pa mgeni wa heshima kwa kuwa inawezekana amealikwa mtu mheshimiwa kuliko wewe.</J>


text:
<J>Kama mkifanya hivyo yule aliyewaalika ninyi wawili atakuja na kukuambia, ‘Mpishe huyu mtu kiti chako.’ Ndipo kwa aibu utalazimika kukaa katika nafasi ya chini kabisa.</J>


text:
<J>Badala yake, unapoalikwa, chagua nafasi ya chini, ili yule mwenyeji wako atakapokuona atakuja na kukuambia, ‘Rafiki yangu, nenda kwenye nafasi iliyo bora zaidi.’ Kwa jinsi hii utakuwa umepewa heshima mbele ya wageni wenzako wote.</J>


text:
Kisha Yesu akamwambia yule aliyewaalika, <J>“Uandaapo karamu ya chakula cha mchana au cha jioni, usialike rafiki zako au ndugu zako au jamaa zako au majirani zako walio matajiri tu. Ukifanya hivyo, wao nao wanaweza kukualika kwao, nawe ukawa umelipwa kile ulichofanya na kupata thawabu yako.</J>


text:
<J>nawe utabarikiwa kwa sababu hawa hawana uwezo wa kukulipa. Mungu atakulipa wakati wa ufufuo wa wenye haki.”</J><pb/>


text:
<br/><t>Mfano Wa Karamu Kuu</t><br/><br/><t>(Mathayo 22:1-10)</t><br/>Mmoja wa wale waliokuwa pamoja naye mezani aliposikia hivi akamwambia Yesu, “Amebarikiwa mtu yule atakayekula katika karamu ya Ufalme wa Mungu!”<pb/>


text:
<J>Wakati wa karamu ulipofika, akamtuma mtumishi wake akawaambie wale walioalikwa, ‘Karibuni, kila kitu ki tayari sasa.’</J><pb/>


text:
<J>“Lakini wote, kila mmoja, wakaanza kutoa udhuru: Wa kwanza akasema, ‘Nimenunua shamba, lazima niende kuliona. Tafadhali niwie radhi.’</J><pb/>


text:
<J>“Mwingine akasema, ‘Ndipo tu nimenunua jozi tano za ngʼombe wa kulimia, nami ninakwenda kuwajaribu, tafadhali niwie radhi.’</J>


text:
<J>“Yule mtumishi akarudi, akampa bwana wake taarifa. Ndipo yule mwenye nyumba akakasirika, akamwagiza yule mtumishi wake, akisema, ‘Nenda upesi kwenye mitaa na vichochoro vya mjini uwalete maskini, vilema, vipofu na viwete.’</J><pb/>


text:
<J>“Yule mtumishi akamwambia, ‘Bwana, yale uliyoniagiza nimefanya, lakini bado ipo nafasi.’</J><pb/>


text:
<J>“Ndipo yule bwana akamwambia mtumishi wake, ‘Nenda kwenye barabara na vijia vilivyoko nje ya mji na uwalazimishe watu waingie ili nyumba yangu ipate kujaa.</J>


text:
<J>Kwa maana nawaambia, hakuna hata mmoja wa wale walioalikwa atakayeionja karamu yangu.’ ”</J><pb/>


text:
<br/><t>Gharama Ya Kuwa Mwanafunzi</t><br/><br/><t>(Mathayo 10:37-38)</t><br/>Umati mkubwa wa watu ulikuwa ukisafiri pamoja na Yesu, naye akageuka, akawaambia,


text:
<J>“Mtu yeyote anayekuja kwangu hawezi kuwa mwanafunzi wangu kama hatanipenda mimi zaidi ya baba yake na mama yake, mke wake na watoto wake, ndugu zake na dada zake, naam, hata maisha yake mwenyewe.</J>


text:
<J>“Ni nani miongoni mwenu ambaye kama anataka kujenga nyumba, hakai kwanza chini na kufanya makisio ya gharama aone kama ana fedha za kutosha kukamilisha?</J>


text:
<J>La sivyo, akiisha kuweka msingi, naye akiwa hana uwezo wa kuikamilisha, wote waionao wataanza kumdhihaki,</J>


text:
<J>“Au ni mfalme gani atokaye kwenda kupigana vita na mfalme mwingine, ambaye hakai chini kwanza na kufikiri iwapo akiwa na jeshi la watu 10,000 ataweza kupigana na yule anayekuja na jeshi la watu 20,000?</J>


text:
<J>Kama hawezi, basi wakati yule mwingine akiwa bado yuko mbali, yeye hutuma ujumbe wa watu na kuomba masharti ya amani.</J>


text:
<J>Vivyo hivyo, yeyote miongoni mwenu ambaye hawezi kuacha vyote alivyo navyo, hawezi kuwa mwanafunzi wangu.</J><pb/>


text:
<br/><t>Chumvi Isiyofaa</t><br/><br/><t>(Mathayo 5:13; Marko 9:50)</t><br/><J>“Chumvi ni nzuri, lakini chumvi ikiwa imepoteza ladha yake, itafanywaje ili iweze kukolea tena?</J>


text:
<J>Haifai ardhi wala kwa lundo la mbolea, bali hutupwa nje.</J><pb/><J>“Mwenye masikio ya kusikia, na asikie.”</J><pb/>


text:
<br/><t>Mfano Wa Kondoo Aliyepotea</t><br/><br/><t>(Mathayo 18:12-14)</t><br/>Basi watoza ushuru na wenye dhambi wote walikuwa wanakusanyika ili wapate kumsikiliza Yesu.


text:
Lakini Mafarisayo na walimu wa sheria wakanungʼunika wakisema, “Huyu mtu anawakaribisha wenye dhambi na kula nao.”<pb/>


text:
<J>“Ikiwa mmoja wenu ana kondoo mia moja, naye akapoteza mmoja wao, je, hawaachi wale tisini na tisa nyikani na kwenda kumtafuta huyo aliyepotea mpaka ampate?</J>


text:
<J>na kwenda nyumbani. Kisha huwaita rafiki zake na majirani, na kuwaambia, ‘Furahini pamoja nami; nimempata kondoo wangu aliyepotea.’</J>


text:
<J>Nawaambieni, vivyo hivyo kutakuwa na furaha zaidi mbinguni kwa sababu ya mwenye dhambi mmoja atubuye, kuliko kwa wenye haki tisini na tisa ambao hawana haja ya kutubu.”</J><pb/>


text:
<br/><t>Mfano Wa Sarafu Iliyopotea</t><br/><J>“Au ikiwa mwanamke ana sarafu za fedha kumi, naye akapoteza moja, je, hawashi taa na kufagia nyumba na kuitafuta kwa bidii mpaka aipate?</J>


text:
<J>Naye akiisha kuipata, huwaita rafiki zake na majirani na kuwaambia, ‘Furahini pamoja nami; nimeipata ile sarafu yangu ya fedha iliyopotea.’</J>


text:
<J>Vivyo hivyo, nawaambia, kuna furaha mbele ya malaika wa Mungu juu ya mwenye dhambi mmoja atubuye.”</J><pb/>


text:
<br/><t>Mfano Wa Mwana Mpotevu</t><br/>Yesu akaendelea kusema: <J>“Kulikuwa na mtu mmoja aliyekuwa na wana wawili.</J>


text:
<J>Yule mdogo akamwambia baba yake, ‘Baba, nipe urithi wangu.’ Hivyo akawagawia wanawe mali yake.</J><pb/>


text:
<J>“Baada ya muda mfupi, yule mdogo akakusanya vitu vyote alivyokuwa navyo, akaenda nchi ya mbali, na huko akaitapanya mali yake kwa maisha ya anasa.</J>


text:
<J>Baada ya kutumia kila kitu alichokuwa nacho, kukawa na njaa kali katika nchi ile yote, naye akawa hana chochote.</J>


text:
<J>Kwa hiyo akaenda akaajiriwa na mwenyeji mmoja wa nchi ile ambaye alimpeleka shambani kwake kulisha nguruwe.</J>


text:
<J>Akatamani kujishibisha kwa maganda waliyokula wale nguruwe, wala hakuna mtu aliyempa chochote.</J><pb/>


text:
<J>“Lakini alipozingatia moyoni mwake, akasema, ‘Ni watumishi wangapi walioajiriwa na baba yangu ambao wana chakula cha kuwatosha na kusaza, bali mimi hapa nakufa kwa njaa!</J>


text:
<J>Nitaondoka na kurudi kwa baba yangu na kumwambia: Baba, nimetenda dhambi mbele za Mungu na mbele yako.</J>


text:
<J>Basi akaondoka, akaenda kwa baba yake.</J><pb/><J>“Lakini alipokuwa bado yuko mbali, baba yake akamwona, moyo wake ukajawa na huruma. Akamkimbilia mwanawe, akamkumbatia na kumbusu.</J><pb/>


text:
<J>“Yule mwana akamwambia baba yake, ‘Baba, nimekosa mbele za Mungu na mbele yako. Sistahili kuitwa mwanao tena.’</J><pb/>


text:
<J>“Lakini baba yake akawaambia watumishi, ‘Leteni upesi joho lililo bora sana, tieni pete kidoleni mwake na viatu miguuni mwake.</J>


text:
<J>Kwa maana huyu mwanangu alikuwa amekufa na sasa yu hai tena; alikuwa amepotea na sasa amepatikana!’ Nao wakaanza kufanya tafrija.</J><pb/>


text:
<J>“Wakati huo, yule mwana mkubwa alikuwa shambani. Alipokaribia nyumbani, akasikia sauti ya nyimbo na watu wakicheza.</J>


text:
<J>Akamwambia, ‘Ndugu yako amekuja, naye baba yako amemchinjia ndama aliyenona kwa sababu mwanawe amerudi nyumbani akiwa salama na mzima.’</J><pb/>


text:
<J>“Yule mwana mkubwa akakasirika, akakataa kuingia ndani. Basi baba yake akatoka nje na kumsihi.</J>


text:
<J>Lakini yeye akamjibu baba yake, ‘Tazama! Miaka yote hii nimekutumikia na hata siku moja sijaacha kutii amri zako, lakini hujanipa hata mwana-mbuzi ili nifurahi na rafiki zangu.</J>


text:
<J>Lakini huyu mwanao ambaye ametapanya mali yako kwa makahaba aliporudi nyumbani, wewe umemchinjia ndama aliyenona!’</J><pb/>


text:
<J>Lakini ilitubidi tufurahi na kushangilia kwa sababu huyu ndugu yako alikuwa amekufa na sasa yu hai; alikuwa amepotea naye amepatikana.’ ”</J><pb/>


text:
<br/><t>Mfano Wa Msimamizi Mjanja</t><br/>Yesu akawaambia wanafunzi wake, <J>“Palikuwa na tajiri mmoja na msimamizi wake. Ilisemekana kwamba huyo msimamizi alikuwa anatumia vibaya mali ya tajiri yake.</J>


text:
<J>Hivyo huyo tajiri akamwita na kumuuliza, ‘Ni mambo gani haya ninayoyasikia kukuhusu? Toa taarifa ya usimamizi wako, kwa sababu huwezi kuendelea kuwa msimamizi.’</J><pb/>


text:
<J>“Yule msimamizi akawaza moyoni mwake, ‘Nitafanya nini sasa? Bwana wangu ananiondoa katika kazi yangu. Sina nguvu za kulima, nami ninaona aibu kuombaomba.</J>


text:
<J>Najua nitakalofanya ili nikiachishwa kazi yangu hapa, watu wanikaribishe nyumbani kwao.’</J><pb/>


text:
<J>“Kwa hiyo akawaita wadeni wote wa bwana wake, mmoja mmoja. Akamuuliza wa kwanza, ‘Deni lako kwa bwana wangu ni kiasi gani?’</J><pb/>


text:
<J>“Akajibu, ‘Galoni 800</J><n>Galoni 800 ni sawa na lita 4,000.</n> <J>za mafuta ya mizeituni.’</J><pb/><J>“Msimamizi akamwambia, ‘Chukua hati ya deni lako, ibadilishe upesi, uandike galoni 400.’</J><pb/>


text:
<J>“Kisha akamuuliza wa pili, ‘Wewe deni lako ni kiasi gani?’</J><pb/><J>“Akajibu, ‘Vipimo 1,000</J><n>Vipimo 1,000 ni kama magunia 100.</n> <J>vya ngano.’</J><pb/><J>“Yule msimamizi akamwambia, ‘Chukua hati yako, andika vipimo 800!’</J><pb/>


text:
<J>“Yule bwana akamsifu yule msimamizi dhalimu kwa jinsi alivyotumia ujanja. Kwa maana watu wa dunia hii wana ujanja zaidi wanapojishughulisha na mambo ya dunia kuliko watu wa nuru.</J>


text:
<J>Nawaambia, tumieni mali ya kidunia kujipatia marafiki, ili itakapokwisha, mkaribishwe katika makao ya milele.</J><pb/>


text:
<J>“Yeyote aliye mwaminifu katika mambo madogo, pia ni mwaminifu hata katika mambo makubwa, naye mtu ambaye si mwaminifu katika mambo madogo pia si mwaminifu katika mambo makubwa.</J>


text:
<J>Nanyi kama hamkuwa waaminifu na mali ya mtu mwingine, ni nani atakayewapa iliyo yenu wenyewe?</J><pb/>


text:
<J>“Hakuna mtumishi awezaye kuwatumikia mabwana wawili. Kwa kuwa atamchukia huyu na kumpenda yule mwingine, au atashikamana sana na huyu na kumdharau yule mwingine. Hamwezi kumtumikia Mungu pamoja na Mali.”</J><n>Mali (au Utajiri) hapa inatoka neno Mamoni kwa Kiaramu au Mamona kwa Kiyunani.</n><pb/>


text:
Yesu akawaambia, <J>“Ninyi mnajionyesha kuwa wenye haki mbele za wanadamu, lakini Mungu anaijua mioyo yenu. Kwa maana vile vitu ambavyo wanadamu wanavithamini sana, kwa Mungu ni machukizo.</J><pb/>


text:
<br/><t>Sheria Na Ufalme Wa Mungu</t><br/><J>“Sheria na Manabii vilihubiriwa mpaka kuja kwa Yohana Mbatizaji. Tangu wakati huo habari njema za Ufalme wa Mungu zinahubiriwa, na kila mmoja hujiingiza kwa nguvu.</J>


text:
<J>Lakini ni rahisi zaidi mbingu na dunia kupita kuliko hata herufi moja kuondoka katika Sheria.</J><pb/>


text:
<J>“Mtu yeyote amwachaye mkewe na kumwoa mwanamke mwingine anazini, naye mwanaume amwoaye mwanamke aliyetalikiwa anazini.</J><pb/>


text:
<br/><t>Tajiri Na Lazaro</t><br/><J>“Palikuwa na mtu mmoja tajiri aliyevaa nguo za rangi ya zambarau na kitani safi, ambaye aliishi kwa anasa kila siku.</J>


text:
<J>Huyo Lazaro alitamani kujishibisha kwa makombo yaliyoanguka kutoka mezani kwa yule tajiri. Hata mbwa walikuwa wakija na kuramba vidonda vyake.</J><pb/>


text:
<J>“Wakati ukafika yule maskini akafa, nao malaika wakamchukua akae pamoja na Abrahamu. Yule tajiri naye akafa na akazikwa.</J>


text:
<J>Kule kuzimu alipokuwa akiteseka, alitazama juu, akamwona Abrahamu kwa mbali, naye Lazaro alikuwa karibu yake.</J>


text:
<J>Hivyo yule tajiri akamwita, ‘Baba Abrahamu, nihurumie na umtume Lazaro achovye ncha ya kidole chake ndani ya maji aupoze ulimi wangu, kwa sababu nina maumivu makuu kwenye moto huu.’</J><pb/>


text:
<J>“Lakini Abrahamu akamjibu, ‘Mwanangu, kumbuka kwamba wakati wa uhai wako ulipata mambo mazuri, lakini Lazaro alipata mambo mabaya. Lakini sasa anafarijiwa hapa na wewe uko katika maumivu makuu.</J>


text:
<J>Zaidi ya hayo, kati yetu na ninyi huko kumewekwa shimo kubwa, ili wale wanaotaka kutoka huku kuja huko wasiweze, wala mtu yeyote asiweze kuvuka kutoka huko kuja kwetu.’</J><pb/>


text:
<J>“Yule tajiri akasema, ‘Hapana, baba Abrahamu, lakini mtu kutoka kwa wafu akiwaendea, watatubu.’</J><pb/>


text:
<J>“Abrahamu akamwambia, ‘Kama wasipowasikiliza Mose na Manabii, hawataweza kushawishika hata kama mtu akifufuka kutoka kwa wafu.’ ”</J><pb/>


text:
<br/><t>Yesu Afundisha Kuhusu Majaribu, Dhambi Na Imani</t><br/><br/><t>(Mathayo 18:6-7, 21-22; Marko 9:42)</t><br/>Yesu akawaambia wanafunzi wake, <J>“Mambo yanayosababisha watu watende dhambi hayana budi kutukia. Lakini ole wake mtu yule anayeyasababisha.</J>


text:
<J>Ingekuwa heri kama mtu huyo angefungiwa jiwe la kusagia shingoni na kutoswa baharini, kuliko kumsababisha mmojawapo wa hawa wadogo kutenda dhambi.</J>


text:
<J>Kama akikukosea mara saba kwa siku moja na mara saba kwa siku moja akaja kwako akisema, ‘Ninatubu,’ msamehe.”</J><pb/>


text:
Bwana akawajibu, <J>“Kama mkiwa na imani ndogo kama punje ya haradali, mngeweza kuuambia mti huu wa mkuyu, ‘Ngʼoka ukaote baharini,’ nao ungewatii.</J><pb/>


text:
<br/><t>Wajibu Wa Mtumishi</t><br/><J>“Ikiwa mmoja wenu ana mtumishi anayelima shambani au anayechunga kondoo, je, mtumishi huyo arudipo atamwambia, ‘Karibu hapa keti ule chakula?’</J>


text:
<J>Je, badala yake, hatamwambia, ‘Niandalie chakula, nile, jifunge unitumikie ninapokula na kunywa; baadaye waweza kula na kunywa?’</J>


text:
<J>Vivyo hivyo nanyi mkiisha kufanya mliyoagizwa, semeni, ‘Sisi tu watumishi tusiostahili; tumefanya tu yale tuliyopaswa kufanya.’ ”</J><pb/>


text:
<br/><t>Yesu Atakasa Wakoma Kumi</t><br/>Yesu alipokuwa njiani akienda Yerusalemu, alipitia mpakani mwa Samaria na Galilaya.


text:
Alipokuwa akiingia kwenye kijiji kimoja, watu kumi waliokuwa na ukoma wakakutana naye. Wakasimama mbali,


text:
Alipowaona akawaambia, <J>“Nendeni mkajionyeshe kwa makuhani.”</J> Nao walipokuwa njiani wakienda, wakatakasika.<pb/>


text:
<br/><t>Kuja Kwa Ufalme Wa Mungu</t><br/><br/><t>(Mathayo 24:23-28, 37-41)</t><br/>Yesu alipoulizwa na Mafarisayo Ufalme wa Mungu utakuja lini, yeye akawajibu, <J>“Ufalme wa Mungu hauji kwa kuchunguza kwa bidii,</J>


text:
<J>wala watu hawatasema, ‘Huu hapa,’ au ‘Ule kule,’ kwa maana Ufalme wa Mungu umo ndani yenu.”</J><pb/>


text:
Kisha Yesu akawaambia wanafunzi wake, <J>“Wakati utafika ambapo mtatamani kuiona moja ya siku ya Mwana wa Adamu, lakini hamtaiona.</J>


text:
<J>Kwa maana kama vile umeme wa radi umulikavyo katika anga kuanzia mwisho mmoja hadi mwingine, ndivyo atakavyokuwa Mwana wa Adamu katika siku yake.</J>


text:
<J>Watu walikuwa wakila na kunywa, wakioa na kuolewa, mpaka siku ile Noa alipoingia katika safina. Ndipo gharika ikaja na kuwaangamiza wote.</J><pb/>


text:
<J>“Ndivyo ilivyokuwa katika siku za Loti: Watu walikuwa wakila na kunywa, wakinunua na kuuza, wakilima na kujenga.</J>


text:
<J>Lakini siku ile Loti alipoondoka Sodoma, ikanyesha mvua ya moto na kiberiti kutoka mbinguni ukawaangamiza wote.</J><pb/>


text:
<J>Siku hiyo, mtu yeyote aliye juu ya dari ya nyumba yake, hata vitu vyake vikiwa ndani ya hiyo nyumba, asishuke kuvichukua. Vivyo hivyo mtu aliye shambani asirudi nyumbani kuchukua chochote.</J>


text:
<J>Mtu yeyote anayejaribu kuyaokoa maisha yake atayapoteza, na yeyote atakayeyapoteza maisha yake atayaokoa.</J>


text:
<J>Nawaambia, usiku huo watu wawili watakuwa wamelala kitanda kimoja; naye mmoja atatwaliwa na mwingine ataachwa.</J>


text:
<J>Wanawake wawili watakuwa wanasaga nafaka pamoja; naye mmoja atatwaliwa na mwingine ataachwa. [</J>


text:
<J>Wanaume wawili watakuwa wanafanya kazi pamoja shambani; mmoja atachukuliwa na mwingine ataachwa.]”</J><pb/>


text:
Kisha wakamuuliza, “Haya yatatukia wapi Bwana?”<pb/>Akawaambia, <J>“Pale ulipo mzoga, huko ndiko tai watakapokusanyika.”</J><pb/>


text:
<br/><t>Mfano Wa Mjane Asiyekata Tamaa</t><br/>Kisha Yesu akawapa wanafunzi wake mfano ili kuwaonyesha kuwa yawapasa kuomba pasipo kukata tamaa.


text:
<J>Katika mji huo alikuwako mjane mmoja ambaye alikuwa akija kwake mara kwa mara akimwomba, ‘Tafadhali nipatie haki kati yangu na adui yangu.’</J><pb/>


text:
<J>“Kwa muda mrefu yule hakimu alikataa. Lakini hatimaye akasema moyoni mwake, ‘Ijapokuwa simwogopi Mungu wala simjali mwanadamu,</J>


text:
<J>lakini kwa kuwa huyu mjane ananisumbuasumbua, nitahakikisha amepata haki yake ili asiendelee kunichosha kwa kunijia mara kwa mara!’ ”</J><pb/>


text:
<J>Je, Mungu hatawatendea haki wateule wake wanaomlilia usiku na mchana? Je, atakawia kuwasaidia?</J>


text:
<J>Ninawaambia, atawapatia haki upesi. Lakini je, Mwana wa Adamu atakapokuja ataikuta imani duniani?”</J><pb/>


text:
<br/><t>Mfano Wa Farisayo Na Mtoza Ushuru</t><br/>Yesu akatoa mfano huu kwa wale waliojiamini kuwa wao ni wenye haki na kuwadharau wengine:


text:
<J>“Watu wawili walikwenda Hekaluni kusali, mmoja wao alikuwa Farisayo na mwingine alikuwa mtoza ushuru.</J>


text:
<J>Yule Farisayo, akasimama, akasali hivi na kuomba kwake mwenyewe: ‘Mungu, nakushukuru kwa sababu mimi si kama watu wengine ambao ni wanyangʼanyi, wadhalimu, na wazinzi, wala kama huyu mtoza ushuru.</J>


text:
<J>“Lakini yule mtoza ushuru akasimama mbali, wala hakuthubutu hata kuinua uso wake kutazama mbinguni, bali alijipigapiga kifuani na kusema: ‘Mungu, nihurumie, mimi mwenye dhambi.’</J><pb/>


text:
<J>“Nawaambia, huyu mtoza ushuru alirudi nyumbani akiwa amehesabiwa haki mbele za Mungu zaidi ya yule Farisayo. Kwa maana yeyote ajikwezaye atashushwa, na yeyote ajishushaye atakwezwa.”</J><pb/>


text:
<br/><t>Yesu Awabariki Watoto Wadogo</t><br/><br/><t>(Mathayo 19:13-15; Marko 10:13-16)</t><br/>Pia, watu walikuwa wakimletea Yesu watoto wachanga ili awaguse. Wanafunzi wake walipoona hivyo, wakawakemea.


text:
Lakini Yesu akawaita wale watoto waje kwake, akasema, <J>“Waacheni watoto wadogo waje kwangu, wala msiwazuie, kwa maana Ufalme wa Mungu ni wa wale walio kama hawa.</J>


text:
<J>Amin, nawaambia, mtu yeyote asiyeupokea Ufalme wa Mungu kama mtoto mdogo, hatauingia kamwe.”</J><pb/>


text:
<br/><t>Mtawala Tajiri</t><br/><br/><t>(Mathayo 19:16-30; Marko 10:17-31)</t><br/>Mtawala mmoja akamuuliza Yesu, “Mwalimu mwema, nifanye nini ili niurithi uzima wa milele?”<pb/>


text:
<J>Unazijua amri: ‘Usizini, usiue, usiibe, usishuhudie uongo, waheshimu baba yako na mama yako.’ ”</J><pb/>


text:
Yesu aliposikia haya, akamwambia, <J>“Bado kuna jambo moja ulilopungukiwa. Nenda ukauze kila kitu ulicho nacho, uwape maskini, nawe utakuwa na hazina mbinguni. Kisha njoo, unifuate.”</J><pb/>


text:
Yesu akamtazama, akasema, <J>“Tazama jinsi ilivyo vigumu kwa tajiri kuingia katika Ufalme wa Mungu!</J>


text:
<J>Hakika ni rahisi zaidi kwa ngamia kupita kwenye tundu la sindano kuliko mtu tajiri kuingia katika Ufalme wa Mungu.”</J><pb/>


text:
Yesu akajibu, <J>“Amin, nawaambia, hakuna hata mtu aliyeacha nyumba yake, au mke, au ndugu, au wazazi au watoto kwa ajili ya Ufalme wa Mungu</J>


text:
<J>ambaye hatapewa mara nyingi zaidi ya hivyo katika maisha haya, na hatimaye kupata uzima wa milele ujao.”</J><pb/>


text:
<br/><t>Yesu Atabiri Kifo Chake Mara Ya Tatu</t><br/><br/><t>(Mathayo 20:17-19; Marko 10:32-34)</t><br/>Yesu akawachukua wale wanafunzi wake kumi na wawili kando na kuwaambia, <J>“Tunapanda kwenda Yerusalemu, na kila kitu kilichoandikwa na manabii kumhusu Mwana wa Adamu kitatimizwa.</J>


text:
<J>Kwa kuwa atatiwa mikononi mwa watu wasiomjua Mungu, nao watamdhihaki, watamtukana na kumtemea mate, watampiga mijeledi na kumuua.</J>


text:
Wanafunzi wake hawakuelewa mambo haya, kwa kuwa maana yake ilikuwa imefichika kwao, nao hawakujua Yesu alikuwa anazungumzia nini.<pb/>


text:
<br/><t>Yesu Amponya Kipofu Karibu Na Yeriko</t><br/><br/><t>(Mathayo 20:29-34; Marko 10:46-52)</t><br/>Yesu alipokuwa anakaribia Yeriko, kipofu mmoja alikuwa ameketi kando ya njia akiomba msaada.


text:
Wale waliokuwa wametangulia mbele wakamkemea, wakamwambia akae kimya. Lakini yeye akapaza sauti zaidi, “Mwana wa Daudi, nihurumie!”<pb/>


text:
Akapata kuona saa ile ile, akamfuata Yesu, huku akimsifu Mungu. Watu wote walipoona mambo hayo, nao wakamsifu Mungu.<pb/>


text:
Yeye alikuwa akijitahidi kumwona Yesu ni mtu wa namna gani. Lakini kutokana na umati mkubwa wa watu hakuweza kwa sababu alikuwa mfupi wa kimo.


text:
Kwa hiyo akatangulia mbio mbele ya umati wa watu akapanda juu ya mkuyu ili amwone Yesu, kwa sababu angeipitia njia ile.<pb/>


text:
Yesu alipofika pale chini ya huo mkuyu, akatazama juu, akamwambia, <J>“Zakayo, shuka upesi, kwa maana leo nitakuwa mgeni nyumbani kwako!”</J>


text:
Watu wote walipoona hivyo, wakaanza kunungʼunika wakisema, “Amekwenda kuwa mgeni wa ‘mtu mwenye dhambi.’ ”<pb/>


text:
Lakini Zakayo akasimama na kumwambia Bwana, “Tazama, Bwana! Sasa hivi nusu ya mali yangu ninawapa maskini, nami kama nimemdhulumu mtu yeyote kitu chochote, nitamrudishia mara nne ya hicho kiwango.”<pb/>


text:
Ndipo Yesu akamwambia, <J>“Leo, wokovu umeingia nyumbani humu, kwa sababu huyu naye ni mwana wa Abrahamu.</J>


text:
<br/><t>Mfano Wa Fedha</t><br/><br/><t>(Mathayo 25:14-30)</t><br/>Walipokuwa wanasikiliza haya, Yesu akaendelea kuwaambia mfano, kwa sababu alikuwa anakaribia Yerusalemu na watu walikuwa wakidhani ya kuwa Ufalme wa Mungu ulikuwa unakuja saa iyo hiyo.


text:
Hivyo akawaambia: <J>“Mtu mmoja mwenye cheo kikubwa alisafiri kwenda nchi ya mbali ili akapokee madaraka ya kuwa mfalme, kisha arudi.</J>


text:
<J>Hivyo akawaita kumi miongoni mwa watumishi wake, na akawapa kila mmoja fungu la fedha. Akawaambia, ‘Fanyeni biashara na fedha hizi mpaka nitakaporudi.’</J><pb/>


text:
<J>“Lakini raiya wa nchi yake walimchukia wakapeleka ujumbe na kusema, ‘Hatutaki huyu mtu awe mfalme wetu.’</J><pb/>


text:
<J>“Hata hivyo alirudi akiwa amekwisha kupokea mamlaka ya ufalme, akawaita wale watumishi wake aliokuwa amewaachia fedha, ili afahamu ni faida kiasi gani kila mmoja wao aliyopata kwa kufanya biashara.</J><pb/>


text:
<J>“Wa kwanza akaja na kusema, ‘Bwana, kutokana na fedha uliyoniachia, nimepata faida mara kumi zaidi.’</J><pb/>


text:
<J>“Yule bwana akamjibu, ‘Umefanya vizuri mtumishi mwema! Kwa sababu umekuwa mwaminifu katika wajibu mdogo sana, nakupa mamlaka juu ya miji kumi.’</J><pb/>


text:
<J>“Kisha akaja yule mtumishi mwingine, akasema, ‘Bwana, hii hapa fedha yako. Niliitunza vizuri kwenye kitambaa.</J>


text:
<J>Nilikuogopa, kwa sababu wewe ni mtu mgumu. Unachukua ambapo hukuweka kitu, na unavuna mahali ambapo hukupanda kitu.’</J><pb/>


text:
<J>“Bwana wake akamjibu, ‘Nitakuhukumu kwa maneno yako mwenyewe, wewe mtumishi mwovu! Kama ulifahamu kwamba mimi ni mtu mgumu, nichukuaye mahali ambapo sikuweka kitu na kuvuna mahali ambapo sikupanda,</J>


text:
<J>kwa nini basi hukuweka fedha zangu kwa watoa riba, ili nitakaporudi nichukue iliyo yangu na riba yake?’</J><pb/>


text:
<J>“Ndipo akawaambia wale waliokuwa wamesimama karibu, ‘Mnyangʼanyeni fungu lake la fedha, mkampe yule mwenye kumi.’</J><pb/>


text:
<J>“Akawajibu, ‘Nawaambia kwamba kila aliye na kitu, ataongezewa. Lakini yule asiye na kitu, hata alicho nacho atanyangʼanywa.</J>


text:
<J>Lakini wale adui zangu ambao hawakutaka mimi niwe mfalme juu yao. Waleteni hapa mkawaue mbele yangu.’ ”</J><pb/>


text:
<br/><t>Yesu Aingia Yerusalemu Kwa Ushindi</t><br/><br/><t>(Mathayo 21:1-11; Marko 11:1-11; Yohana 12:12-19)</t><br/>Baada ya Yesu kusema haya, alitangulia kupanda kwenda Yerusalemu.


text:
Naye alipokaribia Bethfage na Bethania kwenye mlima uitwao Mlima wa Mizeituni, aliwatuma wanafunzi wake wawili, akawaambia,


text:
<J>“Nendeni katika kijiji kilichoko mbele yenu. Na mtakapokuwa mnaingia kijijini, mtamkuta mwana-punda amefungwa hapo, ambaye hajapandwa na mtu bado. Mfungueni, mkamlete hapa.</J>


text:
Walipokuwa wanamfungua yule mwana-punda, wenyewe wakawauliza, “Mbona mnamfungua huyo mwana-punda?”<pb/>


text:
Wakamleta kwa Yesu, nao baada ya kutandika mavazi yao juu ya huyo mwana-punda, wakampandisha Yesu juu yake.


text:
Alipokaribia mahali yanapoanzia materemko ya Mlima wa Mizeituni, umati wote wa wafuasi wake wakaanza kumsifu Mungu kwa furaha kwa sauti kuu kwa ajili ya matendo yote ya miujiza waliyoyaona. Wakasema:<pb/>


text:
Baadhi ya Mafarisayo waliokuwamo miongoni mwa ule umati wa watu wakamwambia, “Mwalimu, waamuru wanafunzi wako wanyamaze.”<pb/>


text:
akisema, <J>“Laiti ungalijua hata wewe leo yale ambayo yangeleta amani, lakini sasa yamefichika machoni pako.</J>


text:
<J>Hakika siku zinakujia, ambazo adui zako watakuzingira, nao watakuzunguka pande zote na kukuzuilia ndani.</J>


text:
<J>Watakuponda chini, wewe na watoto walioko ndani ya kuta zako. Nao hawataacha hata jiwe moja juu ya jingine, kwa sababu hukutambua wakati wa kujiliwa kwako.”</J><pb/>


text:
<br/><t>Yesu Atakasa Hekaluni</t><br/><br/><t>(Mathayo 21:12-17; Marko 11:15-19; Yohana 2:13-22)</t><br/>Ndipo akaingia eneo la Hekalu, akaanza kuwafukuza wale waliokuwa wakiuza vitu humo.


text:
Naye akawaambia, <J>“Imeandikwa, ‘Nyumba yangu itakuwa nyumba ya sala,’ lakini ninyi mmeifanya kuwa ‘pango la wanyangʼanyi.’ ”</J><pb/>


text:
Kila siku alikuwa akifundisha Hekaluni. Lakini viongozi wa makuhani, walimu wa sheria na viongozi wa watu walikuwa wakitafuta njia ili kumuua.


text:
Lakini hawakupata nafasi kwa sababu watu wote walimfuata wakiyasikiliza maneno yake kwa usikivu mwingi.<pb/>


text:
<br/><t>Swali Kuhusu Mamlaka Ya Yesu</t><br/><br/><t>(Mathayo 21:23-27; Marko 11:27-33)</t><br/>Siku moja, Yesu alipokuwa akifundisha watu Hekaluni na kuhubiri habari njema, viongozi wa makuhani, walimu wa sheria, pamoja na wazee wa watu wakamjia.


text:
Wakahojiana wao kwa wao wakisema, “Kama tukisema, ‘Ulitoka mbinguni,’ atatuuliza, ‘Mbona hamkumwamini?’


text:
Lakini tukisema, ‘Ulitoka kwa wanadamu,’ watu wote watatupiga mawe, kwa sababu wanaamini kwamba Yohana alikuwa nabii.”<pb/>


text:
<br/><t>Mfano Wa Wapangaji Waovu</t><br/><br/><t>(Mathayo 21:33-46; Marko 12:1-12)</t><br/>Akaendelea kuwaambia watu mfano huu: <J>“Mtu mmoja alipanda shamba la mizabibu, akalikodisha kwa wakulima fulani, kisha akasafiri kwa muda mrefu.</J>


text:
<J>Wakati wa mavuno ulipofika, akamtuma mtumishi wake kwa hao wapangaji ili wampe sehemu ya mavuno ya shamba la mizabibu. Lakini wale wakulima wakampiga, wakamfukuza mikono mitupu.</J>


text:
<J>“Basi yule mwenye shamba la mizabibu akasema, ‘Nifanye nini? Nitamtuma mwanangu mpendwa, huenda yeye watamheshimu.’</J><pb/>


text:
<J>“Lakini wale wapangaji walipomwona, wakasemezana wao kwa wao. Wakasema, ‘Huyu ndiye mrithi. Basi na tumuue ili urithi uwe wetu.’</J>


text:
<J>Kwa hiyo wakamtupa nje ya shamba la mizabibu, wakamuua.”</J><pb/><J>“Sasa basi yule mwenye shamba la mizabibu atawafanyia nini wapangaji hawa?</J>


text:
<J>Atakuja na kuwaua hao wapangaji, na kuwapa wapangaji wengine hilo shamba la mizabibu.”</J><pb/>Watu waliposikia hayo wakasema, “Mungu apishie mbali jambo hili lisitokee!”<pb/>


text:
Lakini Yesu akawakazia macho, akasema, <J>“Basi ni nini maana ya yale yaliyoandikwa:</J><pb/><J>“ ‘Jiwe walilolikataa waashi,</J><pb/><J>limekuwa jiwe kuu la pembeni’?</J><pb/>


text:
<J>Kila mtu aangukaye juu ya jiwe hilo atavunjika vipande vipande, lakini yule litakayemwangukia atasagwa kabisa.”</J><pb/>


text:
Walimu wa sheria na viongozi wa makuhani wakatafuta njia ya kumkamata mara moja, kwa sababu walifahamu kwamba amesema mfano huo kwa ajili yao. Lakini waliwaogopa watu.<pb/>


text:
<br/><t>Kumlipa Kaisari Kodi</t><br/><br/><t>(Mathayo 22:15-22; Marko 12:13-17)</t><br/>Kwa hiyo wakawa wanamchunguza na kutuma wapelelezi waliojifanya kuwa wenye haki ili wapate kumtega kwa maneno asemayo, ili wamtie katika uwezo na mamlaka ya mtawala.


text:
Hivyo wale wapelelezi wakamuuliza, “Mwalimu, tunajua unasema na kufundisha yaliyo kweli wala humpendelei mtu, bali wafundisha njia ya Mungu katika kweli.


text:
Wakamjibu, “Ni vya Kaisari.”<pb/>Akawaambia, <J>“Basi mpeni Kaisari kilicho cha Kaisari, naye Mungu mpeni kilicho cha Mungu.”</J><pb/>


text:
Wakashindwa kumkamata kwa yale aliyokuwa amesema hadharani. Nao wakashangazwa mno na majibu yake, wakanyamaza kimya.<pb/>


text:
<br/><t>Ufufuo Na Ndoa</t><br/><br/><t>(Mathayo 22:23-33; Marko 12:18-27)</t><br/>Baadhi ya Masadukayo, wale wasemao kwamba hakuna ufufuo wa wafu, wakamjia Yesu na kumuuliza,


text:
“Mwalimu, Mose alituandikia kwamba kama ndugu wa mtu akifa na kumwacha mkewe bila mtoto, basi huyo mtu inampasa amwoe huyo mjane ili amzalie ndugu yake watoto.


text:
naye wa tatu pia akamwoa. Vivyo hivyo ndugu wote saba wakawa wamemwoa huyo mwanamke, na wote wakafa pasipo yeyote kupata mtoto.


text:
Sasa basi, siku ya ufufuo huyo mwanamke atakuwa mke wa nani, maana aliolewa na ndugu wote saba?”<pb/>


text:
<J>Lakini wale ambao wamehesabiwa kwamba wanastahili kupata nafasi katika ulimwengu ule na katika ufufuo wa wafu, hawaoi wala hawaolewi.</J>


text:
<J>Hawa hawawezi kufa tena, kwa maana wao ni kama malaika. Wao ni watoto wa Mungu, kwa sababu ni watoto wa ufufuo.</J>


text:
<J>Hata Mose alidhihirisha kuwa wafu wanafufuka, kwa habari ya kile kichaka kilichokuwa kikiwaka moto bila kuteketea, alipomwita Bwana, ‘Mungu wa Abrahamu, Mungu wa Isaki, na Mungu wa Yakobo.’</J>


text:
<br/><t>Kristo Ni Mwana Wa Nani?</t><br/><br/><t>(Mathayo 22:41-46; Marko 12:35-37)</t><br/>Kisha Yesu akawaambia, <J>“Imekuwaje basi wao husema Kristo</J><n><i>Kristo </i> maana yake ni <i>Masiya</i> , yaani <i>Aliyetiwa mafuta.</i></n> <J>ni Mwana wa Daudi?</J>


text:
<J>Daudi mwenyewe anasema katika Kitabu cha Zaburi:</J><pb/><J>“ ‘Bwana alimwambia Bwana wangu:</J><pb/><J>“Keti mkono wangu wa kuume,</J><pb/>


text:
<br/><t>Yesu Awashutumu Walimu Wa Sheria</t><br/><br/><t>(Mathayo 23:1-36; Marko 12:38-40)</t><br/>Wakati watu wote walikuwa wanamsikiliza, Yesu akawaambia wanafunzi wake,


text:
<J>“Jihadharini na walimu wa sheria. Wao hupenda kutembea wakiwa wamevaa mavazi marefu, na kusalimiwa kwa heshima masokoni. Hupenda kukaa kwenye viti vya mbele katika masinagogi, na kukaa kwenye nafasi za heshima katika karamu.</J>


text:
<J>Wao hula nyumba za wajane, na ili waonekane kuwa wema, wanasali sala ndefu. Watu kama hawa watapata hukumu iliyo kuu sana.”</J><pb/>


text:
<br/><t>Sadaka Ya Mjane</t><br/><br/><t>(Marko 12:41-44)</t><br/>Yesu alipoinua macho yake, aliwaona matajiri wakiweka sadaka zao kwenye sanduku la hazina ya Hekalu.


text:
<J>Hawa watu wengine wote wametoa sadaka kutokana na wingi wa mali zao. Lakini huyu mjane ametoa kutokana na umaskini wake vyote alivyokuwa navyo, hata kile alichohitaji ili kuishi.”</J><pb/>


text:
<br/><t>Dalili Za Siku Za Mwisho</t><br/><br/><t>(Mathayo 24:1-2; Marko 13:1-2)</t><br/>Baadhi ya wanafunzi wake wakawa wanamwonyesha jinsi Hekalu lilivyopambwa kwa mawe mazuri na kwa vitu vilivyotolewa kuwa sadaka kwa Mungu. Lakini Yesu akawaambia,


text:
<J>“Kuhusu haya mnayoyaona hapa, wakati utafika ambapo hakuna jiwe moja litakalobaki juu ya jingine, bali kila moja litabomolewa.”</J><pb/>


text:
<br/><t>Mateso</t><br/><br/><t>(Mathayo 24:3-14; Marko 13:3-13)</t><br/>Wakamuuliza, “Mwalimu, mambo haya yatatukia lini? Ni dalili gani itaonyesha kwamba yanakaribia kutendeka?”<pb/>


text:
Yesu akawajibu, <J>“Jihadharini msije mkadanganywa. Maana wengi watakuja kwa Jina langu, wakidai, ‘Mimi ndiye,’ na, ‘Wakati umekaribia.’ Msiwafuate.</J>


text:
<J>Lakini msikiapo habari za vita na machafuko, msiogope. Kwa maana hayo ni lazima yatokee kwanza, ila ule mwisho hautakuja wakati huo.”</J><pb/>


text:
Kisha akawaambia: <J>“Taifa litainuka dhidi ya taifa jingine, na ufalme mmoja dhidi ya ufalme mwingine.</J>


text:
<J>Kutakuwa na mitetemeko mikubwa ya ardhi, na njaa kali, na magonjwa ya kuambukiza katika sehemu mbalimbali. Pia kutakuwa na matukio ya kutisha na ishara kuu kutoka mbinguni.</J><pb/>


text:
<J>“Lakini kabla yote hayajatokea, watawakamata ninyi na kuwatesa. Watawatia mikononi mwa wakuu wa masinagogi na kuwafunga magerezani. Nanyi mtapelekwa mbele ya wafalme na watawala kwa ajili ya Jina langu.</J>


text:
<J>Kwa maana nitawapa maneno na hekima ambayo hakuna hata adui yenu mmoja atakayeweza kushindana nayo wala kuipinga.</J>


text:
<br/><t>Kuharibiwa Kwa Yerusalemu Kwatabiriwa</t><br/><br/><t>(Mathayo 24:15-21; Marko 13:14-19)</t><br/><J>“Mtakapoona mji wa Yerusalemu umezungukwa na majeshi, basi fahamuni kwamba kuharibiwa kwake kumekaribia.</J>


text:
<J>Wakati huo, wale walio Uyahudi wakimbilie milimani, walio mjini Yerusalemu watoke humo, nao wale walioko mashambani wasiingie mjini.</J>


text:
<J>Ole wao wenye mimba na wale wanaonyonyesha watoto siku hizo! Kutakuwa na dhiki kuu katika nchi na ghadhabu juu ya hawa watu.</J>


text:
<J>Wataanguka kwa makali ya upanga, na wengine watachukuliwa kuwa mateka katika mataifa yote. Nao mji wa Yerusalemu utakanyagwa na watu wa Mataifa hadi muda wa hao watu wa Mataifa utimie.</J><pb/>


text:
<br/><t>Kuja Kwa Mwana Wa Adamu</t><br/><br/><t>(Mathayo 24:29-35; Marko 13:24-31)</t><br/><J>“Kutakuwa na ishara katika jua, mwezi na nyota. Hapa duniani, mataifa yatakuwa katika dhiki na fadhaa kutokana na ngurumo na misukosuko ya bahari.</J>


text:
<J>Watu watazimia roho kutokana na hofu kuu na kuyaona yale mambo yanayotokea duniani, kwa maana nguvu za angani zitatikisika.</J>


text:
<J>Wakati huo ndipo watakapomwona Mwana wa Adamu akija mawinguni pamoja na uweza na utukufu mkuu.</J>


text:
<J>Mambo haya yatakapoanza kutendeka, simameni na mkaviinue vichwa vyenu, kwa sababu ukombozi wenu umekaribia.”</J><pb/>


text:
<J>Inapochipua majani, ninyi wenyewe mnaweza kuona na kutambua wenyewe ya kuwa wakati wa kiangazi umekaribia.</J>


text:
<J>Vivyo hivyo, myaonapo mambo haya yakitukia, mnatambua kwamba Ufalme wa Mungu umekaribia.</J><pb/>


text:
<br/><t>Siku Ya Mwisho Itakuja Ghafula</t><br/><J>“Jihadharini mioyo yenu isije ikalemewa na anasa, ulevi na fadhaa za maisha haya, nayo siku ile ikawakuta ninyi bila kutazamia kama vile mtego unasavyo.</J>


text:
<J>Kwa maana kama vile mtego unasavyo, ndivyo siku hiyo itakavyowapata wanadamu wote waishio katika uso wa dunia yote.</J>


text:
<J>Kesheni daima na mwombe ili mweze kuokoka na yale yote yatakayotokea na kusimama mbele ya Mwana wa Adamu.”</J><pb/>


text:
Kila siku Yesu alikuwa akifundisha Hekaluni, na jioni ilipofika, alikwenda zake kwenye Mlima wa Mizeituni na kukaa huko usiku kucha.


text:
<br/><t>Yuda Akubali Kumsaliti Yesu</t><br/><br/><t>(Mathayo 26:14-16; Marko 14:10-11)</t><br/>Wakati huu Sikukuu ya Mikate Isiyotiwa Chachu, iitwayo Pasaka, ilikuwa imekaribia.


text:
Viongozi wa makuhani na walimu wa sheria walikuwa wanatafuta njia ya kumuua Yesu, kwa sababu waliwaogopa watu.


text:
Yuda akaenda kwa viongozi wa makuhani na kwa maafisa wa walinzi wa Hekalu, akazungumza nao jinsi ambavyo angeweza kumsaliti Yesu.


text:
Naye akakubali, akaanza kutafuta wakati uliofaa wa kumsaliti Yesu kwao, wakati ambapo hakuna umati wa watu.<pb/>


text:
<br/><t>Maandalizi Ya Pasaka</t><br/><br/><t>(Mathayo 26:17-25; Marko 14:12-21; Yohana 13:21-30)</t><br/>Basi ikawadia siku ya Mikate Isiyotiwa Chachu, siku ambayo mwana-kondoo wa Pasaka huchinjwa.


text:
Hivyo Yesu akawatuma Petro na Yohana, akisema, <J>“Nendeni mkatuandalie chakula cha Pasaka ili tuweze kuila.”</J><pb/>


text:
Yesu akawaambia, <J>“Tazameni, mtakapokuwa mkiingia mjini, mtakutana na mwanaume amebeba mtungi wa maji. Mfuateni mpaka kwenye nyumba atakayoingia.</J>


text:
<J>Nanyi mwambieni mwenye nyumba, ‘Mwalimu anauliza: Kiko wapi chumba cha wageni, ambamo mimi na wanafunzi wangu tutakula Pasaka?’</J>


text:
<br/><t>Kuanzishwa Kwa Meza Ya Bwana</t><br/><br/><t>(Mathayo 26:31-35; Marko 14:27-31; Yohana 13:36-38)</t><br/>Wakati ulipowadia, Yesu akaketi mezani pamoja na wale mitume wake.


text:
<J>Kwa maana nawaambia tangu sasa sitakunywa tena katika uzao wa mzabibu, hadi Ufalme wa Mungu utakapokuja.”</J><pb/>


text:
Kisha akachukua mkate, akashukuru, akaumega, na kuwapa, akisema, <J>“Huu ni mwili wangu unaotolewa kwa ajili yenu. Fanyeni hivi kwa ukumbusho wangu.”</J><pb/>


text:
Vivyo hivyo baada ya kula, akakitwaa kikombe, akisema, <J>“Kikombe hiki ni agano jipya katika damu yangu, imwagikayo kwa ajili yenu.</J>


text:
<br/><t>Mabishano Kuhusu Ukuu</t><br/>Pia yakazuka mabishano katikati ya wanafunzi kwamba ni nani aliyeonekana kuwa mkuu kuliko wote miongoni mwao.


text:
Yesu akawaambia, <J>“Wafalme na watu wa Mataifa huwatawala watu kwa nguvu. Nao wenye mamlaka juu yao hujiita ‘Wafadhili.’</J>


text:
<J>Lakini ninyi msifanane nao. Bali yeye aliye mkuu kuliko wote miongoni mwenu, inampasa kuwa kama yeye aliye mdogo wa wote, naye atawalaye na awe kama yeye ahudumuye.</J>


text:
<J>Kwani ni nani aliye mkuu? Ni yule aketiye mezani au ni yule ahudumuye? Si ni yule aliyekaa mezani? Lakini mimi niko miongoni mwenu kama yule ahudumuye.</J>


text:
<J>ili mpate kula na kunywa mezani pangu katika karamu ya ufalme wangu, na kukaa katika viti vya enzi, mkihukumu makabila kumi na mawili ya Israeli.”</J><pb/>


text:
<br/><t>Yesu Atabiri Kuwa Petro Atamkana</t><br/>Yesu akasema, <J>“Simoni, Simoni, sikiliza, Shetani ameomba kuwapepeta ninyi wote kama ngano.</J>


text:
<J>Lakini nimekuombea wewe Simoni ili imani yako isishindwe, nawe ukiisha kunirudia, uwaimarishe ndugu zako.”</J><pb/>


text:
Yesu akamjibu, <J>“Ninakuambia Petro, kabla jogoo hajawika usiku wa leo, utakana mara tatu kwamba hunijui mimi.”</J><pb/>


text:
<br/><t>Mfuko, Mkoba Na Upanga</t><br/>Kisha Yesu akawauliza, <J>“Nilipowatuma bila mfuko, wala mkoba, wala viatu, mlipungukiwa na kitu chochote?”</J><pb/>Wakajibu, “La, hatukupungukiwa na kitu chochote.”<pb/>


text:
Akawaambia, <J>“Lakini sasa, aliye na mfuko na auchukue, na aliye na mkoba vivyo hivyo. Naye asiye na upanga, auze joho lake anunue mmoja.</J>


text:
<J>Kwa sababu, nawaambia, andiko hili lazima litimizwe juu yangu, kwamba, ‘Alihesabiwa pamoja na wakosaji’; kwa kweli yaliyoandikwa kunihusu mimi hayana budi kutimizwa.”</J><pb/>


text:
Wanafunzi wake wakamwambia, “Bwana, tazama hapa kuna panga mbili.”<pb/>Akawajibu, <J>“Inatosha.”</J><pb/>


text:
<br/><t>Yesu Aomba Kwenye Mlima Wa Mizeituni</t><br/><br/><t>(Mathayo 26:36-46; Marko 14:32-42)</t><br/>Yesu akatoka, akaenda kwenye Mlima wa Mizeituni kama ilivyokuwa kawaida yake, nao wanafunzi wake wakamfuata.


text:
akisema, <J>“Baba, kama ni mapenzi yako, niondolee kikombe hiki. Lakini si kama nipendavyo, bali mapenzi yako yatendeke.”</J>


text:
Naye akiwa katika maumivu makuu, akaomba kwa bidii, nalo jasho lake likawa kama matone ya damu yakidondoka ardhini.<pb/>


text:
<br/><t>Yesu Akamatwa</t><br/><br/><t>(Mathayo 26:47-56; Marko 14:43-50; Yohana 18:3-11)</t><br/>Yesu alipokuwa bado anazungumza, umati mkubwa wa watu ukaja. Uliongozwa na Yuda, ambaye alikuwa mmoja wa wale wanafunzi Kumi na Wawili. Akamkaribia Yesu ili ambusu.


text:
Wafuasi wa Yesu walipoona yale yaliyokuwa yanakaribia kutokea, wakasema, “Bwana, tuwakatekate kwa panga zetu?”


text:
Kisha Yesu akawaambia wale viongozi wa makuhani, maafisa wa walinzi wa Hekalu, pamoja na wazee waliokuwa wamekuja kumkamata, <J>“Mmekuja na panga na marungu, kana kwamba mimi ni mnyangʼanyi?</J>


text:
<J>Siku kwa siku nilikuwa pamoja nanyi Hekaluni lakini hamkunikamata. Lakini hii ni saa yenu, wakati giza linatawala!”</J><pb/>


text:
<br/><t>Petro Amkana Yesu</t><br/><br/><t>(Mathayo 26:57-75; Marko 14:53-72; Yohana 18:12-27)</t><br/>Kisha wakamkamata Yesu, wakamchukua, wakaenda naye mpaka nyumbani kwa kuhani mkuu. Lakini Petro akafuata kwa mbali.


text:
Mtumishi mmoja wa kike akamwona kwa mwanga wa moto akiwa ameketi pale. Akamtazama sana, akasema, “Huyu mtu pia alikuwa pamoja na Yesu!”<pb/>


text:
Baadaye kidogo, mtu mwingine alimwona Petro akasema, “Wewe pia ni mmoja wao!” Petro akajibu, “Wewe mtu, mimi sio mmoja wao!”<pb/>


text:
Baada ya muda wa kama saa moja hivi, mtu mwingine akazidi kusisitiza, “Kwa hakika huyu mtu naye alikuwa pamoja na Yesu, kwa maana yeye pia ni Mgalilaya.”<pb/>


text:
Petro akajibu, “Wewe mtu, mimi sijui unalosema!” Wakati huo huo, akiwa bado anazungumza, jogoo akawika.


text:
Naye Bwana akageuka, akamtazama Petro. Ndipo Petro akakumbuka lile neno ambalo Bwana alimwambia: <J>“Kabla jogoo hajawika leo, utanikana mara tatu.”</J>


text:
<br/><t>Walinzi Wamdhihaki Yesu Na Kumpiga</t><br/><br/><t>(Mathayo 26:67-68; Marko 14:65)</t><br/>Watu waliokuwa wanamlinda Yesu wakaanza kumdhihaki na kumpiga.


text:
<br/><t>Yesu Apelekwa Mbele Ya Baraza</t><br/><br/><t>(Mathayo 26:59-66; Marko 14:55-64; Yohana 18:28-38)</t><br/>Kulipopambazuka, baraza la wazee wa watu,<n>Baraza la wazee hapa ina maana ya Sanhedrin ambalo lilikuwa ndilo Baraza la juu kabisa la utawala wa Kiyahudi, lililoundwa na wazee 70 pamoja na kuhani mkuu.</n> yaani viongozi wa makuhani na walimu wa sheria, wakakutana pamoja, naye Yesu akaletwa mbele yao.


text:
Wakamwambia, “Kama wewe ndiye Kristo,<n><i>Kristo </i> maana yake ni <i>Masiya</i> , yaani <i>Aliyetiwa mafuta.</i></n> tuambie.”<pb/>Yesu akawajibu, <J>“Hata nikiwaambia hamtaamini.</J>


text:
Wote wakauliza, “Wewe basi ndiwe Mwana wa Mungu?”<pb/>Yeye akawajibu, <J>“Ninyi mwasema kwamba mimi ndiye.”</J><pb/>


text:
Kisha wakasema, “Tuna haja gani tena ya ushahidi zaidi? Tumesikia wenyewe kutoka kinywani mwake.”<pb/>


text:
<br/><t>Yesu Apelekwa Kwa Pilato</t><br/><br/><t>(Mathayo 27:1-14; Marko 15:1-5; Yohana 18:28-38)</t><br/>Kisha umati wote wa watu ukainuka na kumpeleka Yesu kwa Pilato.


text:
Nao wakaanza kumshtaki wakisema: “Tumemwona huyu mtu akipotosha taifa letu, akiwazuia watu wasilipe kodi kwa Kaisari na kujiita kuwa yeye ni Kristo,<n><i>Kristo </i> maana yake ni <i>Masiya</i> , yaani <i>Aliyetiwa mafuta.</i></n> mfalme.”<pb/>


text:
Basi Pilato akamuuliza Yesu, “Wewe ndiye mfalme wa Wayahudi?”<pb/>Yesu akajibu, <J>“Wewe wasema.”</J><pb/>


text:
Pilato akawaambia viongozi wa makuhani na watu wote waliokuwepo, “Sioni sababu ya kutosha kumshtaki mtu huyu!”<pb/>


text:
Lakini wao wakakazana kusema, “Anawachochea watu kwa mafundisho yake katika Uyahudi yote, tangu Galilaya alikoanzia, hadi sehemu hii!”<pb/>


text:
Alipofahamu kwamba Yesu alikuwa chini ya mamlaka ya Herode, akampeleka kwa Herode, ambaye wakati huo alikuwa pia Yerusalemu.<pb/>


text:
Herode alipomwona Yesu alifurahi sana, kwa sababu kwa muda mrefu alikuwa amesikia mambo mengi kumhusu yeye. Pia alitarajia kumwona akifanya miujiza kadha wa kadha.


text:
Herode na askari wake wakamdhihaki Yesu na kumfanyia mzaha. Wakamvika vazi zuri sana, wakamrudisha kwa Pilato.


text:
<br/><t>Yesu Ahukumiwa Kifo</t><br/><br/><t>(Mathayo 27:15-26; Marko 15:6-15; Yohana 18:39–19:16)</t><br/>Basi Pilato akawaita pamoja viongozi wa makuhani, viongozi wengine na watu,


text:
akawaambia, “Ninyi mlimleta huyu mtu kwangu kana kwamba ni mtu anayewachochea watu ili waasi. Nimemhoji mbele yenu nami nimeona hakuna msingi wowote wa mashtaka yenu dhidi yake.


text:
Wala Herode hakumwona na kosa lolote, ndiyo sababu amemrudisha kwetu. Kama mnavyoona, mtu huyu hakufanya jambo lolote linalostahili kifo.


text:
(Baraba alikuwa amefungwa gerezani kwa sababu ya maasi yaliyokuwa yametokea mjini, na kwa ajili ya uuaji.)<pb/>


text:
Kwa mara ya tatu, Pilato akawauliza, “Kwani amefanya kosa gani huyu mtu? Sikuona kwake sababu yoyote inayostahili adhabu ya kifo. Kwa hiyo nitaamuru apigwe mijeledi, na kisha nitamwachia.”<pb/>


text:
Lakini watu wakazidi kupiga kelele kwa nguvu zaidi, wakidai kwamba Yesu asulubiwe. Hivyo, kelele zao zikashinda.


text:
Akamfungua yule mtu aliyekuwa amefungwa gerezani kwa kuhusika katika uasi dhidi ya serikali na mauaji. Akamkabidhi Yesu mikononi mwao, wamfanyie watakavyo.<pb/>


text:
<br/><t>Kusulubiwa Kwa Yesu</t><br/><br/><t>(Mathayo 27:32-44; Marko 15:21-32; Yohana 19:17-27)</t><br/>Walipokuwa wakienda naye, wakamkamata mtu mmoja aitwaye Simoni mwenyeji wa Kirene, aliyekuwa anapita zake kuingia mjini kutoka shambani. Wakambebesha msalaba, wakamlazimisha auchukue nyuma ya Yesu.


text:
Yesu akawageukia, akawaambia, <J>“Enyi binti za Yerusalemu, msinililie mimi bali jililieni ninyi wenyewe na watoto wenu.</J>


text:
<J>Kwa maana wakati utafika mtakaposema, ‘Wamebarikiwa wanawake tasa, ambao matumbo yao hayakuzaa, wala matiti yao hayakunyonyesha!’</J>


text:
<J>Ndipo</J><pb/><J>“ ‘wataiambia milima, “Tuangukieni!”</J><pb/><J>na vilima, “Tufunikeni!” ’</J><pb/>


text:
Walipofika mahali paitwapo Fuvu la Kichwa, hapo ndipo walipomsulubisha Yesu pamoja na hao wahalifu, mmoja upande wake wa kuume na mwingine upande wake wa kushoto.


text:
Yesu akasema, <J>“Baba, wasamehe, kwa maana hawajui walitendalo!”</J> Wakagawana nguo zake kwa kupiga kura.<pb/>


text:
Watu wakasimama hapo wakimwangalia, nao viongozi wa Wayahudi wakamdhihaki wakisema, “Aliokoa wengine! Ajiokoe mwenyewe basi, kama yeye ndiye Kristo wa Mungu, Mteule wake.”<pb/>


text:
Kwenye msalaba juu ya kichwa chake, kulikuwa na maandishi haya: Huyu ndiye Mfalme wa Wayahudi.<pb/>Maandishi haya yalikuwa yameandikwa kwa lugha za Kiyunani, Kilatini na Kiebrania.<pb/>


text:
Mmoja wa wale wahalifu waliosulubiwa pamoja naye akamtukana, akasema: “Wewe si ndiye Kristo? Jiokoe mwenyewe na utuokoe na sisi.”<pb/>


text:
Lakini yule mhalifu mwingine akamkemea mwenzake, akasema, “Je, wewe humwogopi Mungu, wakati uko kwenye adhabu iyo hiyo?


text:
Sisi tumehukumiwa kwa haki kwa kuwa tunapata tunayostahili kwa ajili ya matendo yetu. Lakini huyu mtu hajafanya kosa lolote.”<pb/>


text:
Yesu akamjibu, <J>“Amin, nakuambia, leo hii utakuwa pamoja nami Paradiso.”</J><n>Paradiso maana yake bustani nzuri, hapa ina maana mahali zinapokwenda roho za wacha Mungu, yaani watakatifu.</n><pb/>


text:
<br/><t>Kifo Cha Yesu</t><br/><br/><t>(Mathayo 27:45-56; Marko 15:33-41; Yohana 19:28-30)</t><br/>Ilikuwa kama saa sita mchana, nalo giza likafunika nchi yote hadi saa tisa,


text:
Yesu akapaza sauti yake akasema, <J>“Baba, mikononi mwako naikabidhi roho yangu.”</J> Baada ya kusema haya, akakata roho.<pb/>


text:
Yule jemadari alipoona yaliyotukia, akamsifu Mungu, akasema, “Hakika, mtu huyu alikuwa mwenye haki.”


text:
Watu wote waliokuwa wamekusanyika hapo kushuhudia tukio hili walipoyaona hayo, wakapigapiga vifua vyao kwa huzuni na kwenda zao.


text:
Lakini wale wote waliomfahamu, pamoja na wale wanawake waliokuwa wamemfuata kutoka Galilaya, walisimama kwa mbali wakiyatazama mambo haya.<pb/>


text:
<br/><t>Maziko Ya Yesu</t><br/><br/><t>(Mathayo 27:57-61; Marko 15:42-47; Yohana 19:38-42)</t><br/>Basi kulikuwa na mtu mmoja mwema na mwenye haki, jina lake Yosefu. Yeye alikuwa mjumbe wa Baraza la Wayahudi,<n><i>Baraza la Wayahudi </i> hapa ina maana ya <i>Sanhedrin </i> ambalo lilikuwa ndilo baraza la juu kabisa la utawala wa Kiyahudi, lililoundwa na wazee 70 pamoja na kuhani mkuu.</n>


text:
lakini yeye hakuwa amekubaliana na maamuzi na vitendo vya viongozi wenzake. Huyu alikuwa mwenyeji wa Arimathaya huko Uyahudi, naye alikuwa anaungojea Ufalme wa Mungu kwa matarajio makubwa.


text:
Akaushusha kutoka msalabani, akaufunga katika kitambaa cha kitani safi, na kuuweka katika kaburi lililochongwa kwenye mwamba, ambalo halikuwa limezikiwa mtu mwingine bado.


text:
Wale wanawake waliokuwa wamekuja pamoja na Yesu wakimfuata kutoka Galilaya wakamfuata Yosefu, wakaliona kaburi na jinsi mwili wa Yesu ulivyolazwa.


text:
Kisha wakarudi nyumbani, wakaandaa manukato na marhamu ya kuupaka huo mwili. Lakini wakapumzika siku ya Sabato kama ilivyoamriwa.<pb/>


text:
<br/><t>Kufufuka Kwa Yesu</t><br/><br/><t>(Mathayo 28:1-10; Marko 16:1-8; Yohana 20:1-10)</t><br/>Mnamo siku ya kwanza ya juma, alfajiri na mapema, wale wanawake walichukua yale manukato waliyokuwa wameyaandaa, wakaenda kaburini.


text:
Walipokuwa wanashangaa juu ya jambo hili, ghafula watu wawili waliokuwa wamevaa mavazi yanayongʼaa kama umeme wakasimama karibu nao.


text:
Wale wanawake, wakiwa na hofu, wakainamisha nyuso zao mpaka chini. Lakini wale watu wakawaambia, “Kwa nini mnamtafuta aliye hai miongoni mwa wafu?


text:
Hayuko hapa; amefufuka! Kumbukeni alivyowaambia alipokuwa bado yuko pamoja nanyi huko Galilaya kwamba:


text:
<J>‘Ilikuwa lazima Mwana wa Adamu atiwe mikononi mwa watu wenye dhambi na waovu ili asulubiwe, na siku ya tatu afufuke.’</J> ”


text:
Waliporudi kutoka huko kaburini, wakawaeleza wale wanafunzi kumi na mmoja pamoja na wengine wote mambo haya yote.


text:
Basi Maria Magdalene, Yoana, na Maria mama yake Yakobo, pamoja na wanawake wengine waliofuatana nao ndio waliwaelezea mitume habari hizi.


text:
Hata hivyo, Petro akainuka na kukimbia kwenda kule kaburini. Alipoinama kuchungulia, akaona vile vitambaa vya kitani, ila hakuona kitu kingine. Naye akaenda zake akijiuliza nini kilichotokea.<pb/>


text:
<br/><t>Njiani Kwenda Emau</t><br/><br/><t>(Marko 16:12-13)</t><br/>Ikawa siku iyo hiyo, wanafunzi wawili wa Yesu walikuwa njiani wakienda kijiji kilichoitwa Emau, yapata maili saba<n>Maili saba ni kama kilomita 11.2.</n> kutoka Yerusalemu.


text:
Akawauliza, <J>“Ni mambo gani haya mnayozungumza wakati mnatembea?”</J><pb/>Wakasimama, nyuso zao zikionyesha huzuni.


text:
Mmoja wao, aliyeitwa Kleopa, akamuuliza, “Je, wewe ndiye peke yako mgeni huku Yerusalemu ambaye hufahamu mambo yaliyotukia humo siku hizi?”<pb/>


text:
Akawauliza, <J>“Mambo gani?”</J><pb/>Wakamjibu, “Mambo ya Yesu wa Nazareti. Yeye alikuwa nabii, mwenye uwezo mkuu katika maneno yake na matendo yake, mbele za Mungu na mbele ya wanadamu wote.


text:
Lakini tulikuwa tumetegemea kwamba yeye ndiye angelikomboa Israeli. Zaidi ya hayo, leo ni siku ya tatu tangu mambo haya yatokee.


text:
lakini hawakuukuta mwili wake. Walirudi wakasema wameona maono ya malaika ambao waliwaambia kwamba Yesu yu hai.


text:
Kisha baadhi ya wenzetu walikwenda kaburini wakalikuta kama vile wale wanawake walivyokuwa wamesema, lakini yeye hawakumwona.”<pb/>


text:
Yesu akawaambia, <J>“Ninyi ni wajinga kiasi gani, nanyi ni wazito mioyoni mwenu kuamini mambo yote yaliyonenwa na manabii!</J>


text:
<J>Je, haikumpasa Kristo</J><n><i>Kristo </i> maana yake ni <i>Masiya</i> , yaani <i>Aliyetiwa mafuta.</i></n> <J>kuteswa kwa njia hiyo na kisha aingie katika utukufu wake?”</J>


text:
Naye akianzia na Sheria ya Mose na Manabii wote, akawafafanulia jinsi Maandiko yalivyosema kumhusu yeye.<pb/>


text:
Lakini wao wakamsihi sana akae nao, wakisema, “Kaa hapa nasi, kwa maana sasa ni jioni na usiku unaingia.” Basi akaingia ndani kukaa nao.<pb/>


text:
Wakaulizana wao kwa wao, “Je, mioyo yetu haikuwakawaka kwa furaha ndani yetu alipokuwa anazungumza nasi njiani na kutufafanulia Maandiko?”<pb/>


text:
Wakaondoka mara, wakarudi Yerusalemu. Wakawakuta wale wanafunzi kumi na mmoja na wale waliokuwa pamoja nao, wamekusanyika


text:
Kisha wale wanafunzi wawili wakaeleza yaliyotukia njiani na jinsi walivyomtambua Yesu alipoumega mkate.<pb/>


text:
<br/><t>Yesu Awatokea Wanafunzi Wake</t><br/><br/><t>(Mathayo 28:16-20; Marko 16:14-18; Yohana 20:19-23; Matendo 1:6-8)</t><br/>Walipokuwa bado wanazungumza hayo, Yesu mwenyewe akasimama katikati yao, akasema, <J>“Amani iwe nanyi!”</J><pb/>


text:
<J>Tazameni mikono yangu na miguu yangu, mwone kuwa ni mimi hasa. Niguseni mwone; kwa maana mzuka hauna nyama na mifupa, kama mnionavyo kuwa navyo.”</J><pb/>


text:
Wakashindwa kuamini kwa ajili ya furaha na mshangao waliokuwa nao. Akawauliza, <J>“Mna chakula chochote hapa?”</J><pb/>


text:
Akawaambia, <J>“Haya ndiyo yale niliyowaambia nilipokuwa bado niko pamoja nanyi, kwamba yote yaliyoandikwa kunihusu mimi katika Sheria ya Mose, Manabii na Zaburi hayana budi kutimizwa.”</J><pb/>


text:
Akawaambia, <J>“Haya ndiyo yaliyoandikwa: Kristo atateswa na siku ya tatu atafufuka kutoka kwa wafu.</J>


text:
<br/><t>Kuahidiwa Kwa Roho Mtakatifu</t><br/><J>“Tazama nitawatumia ahadi ya Baba yangu; lakini kaeni humu mjini hadi mtakapovikwa uwezo utokao juu.”</J><pb/>


text:
<br/><t>Kupaa Kwa Yesu Mbinguni</t><br/><br/><t>(Marko 16:19-20; Matendo 1:9-11)</t><br/>Akiisha kuwaongoza mpaka kwenye viunga vya Bethania, akainua mikono yake juu na kuwabariki.


text:
<br/><t>Neno Alifanyika Mwili</t><br/>Hapo mwanzo alikuwako Neno, huyo Neno alikuwa pamoja na Mungu, naye Neno alikuwa Mungu.


text:
Hawa ndio wasiozaliwa kwa damu, wala kwa mapenzi ya mwili au kwa mapenzi ya mtu, bali kwa mapenzi ya Mungu.<pb/>


text:
Neno alifanyika mwili, akakaa miongoni mwetu, nasi tukauona utukufu wake, utukufu kama wa Mwana pekee atokaye kwa Baba, amejaa neema na kweli.<pb/>


text:
Yohana alishuhudia habari zake, akapaza sauti, akisema, “Huyu ndiye yule niliyewaambia kwamba, ‘Yeye ajaye baada yangu ni mkuu kuniliko mimi, kwa kuwa alikuwepo kabla yangu.’ ”


text:
Hakuna mtu yeyote aliyemwona Mungu wakati wowote, ila ni Mungu Mwana pekee, aliye kifuani mwa Baba ndiye ambaye amemdhihirisha.<pb/>


text:
<br/><t>Ushuhuda Wa Yohana Mbatizaji</t><br/><br/><t>(Mathayo 3:1-12; Marko 1:1-8; Luka 3:1-18)</t><br/>Huu ndio ushuhuda wa Yohana wakati Wayahudi walipowatuma makuhani na Walawi kutoka Yerusalemu kumuuliza, “Wewe ni nani?”


text:
Yohana alikiri waziwazi pasipo kuficha akasema, “Mimi si Kristo.”<n><i>Kristo </i> maana yake ni <i>Masiya</i> , yaani <i>Aliyetiwa mafuta.</i></n><pb/>


text:
Wakamuuliza, “Wewe ni nani basi? Je, wewe ni Eliya?”<pb/>Yeye akajibu, “Hapana, mimi siye.”<pb/>“Je, wewe ni yule Nabii?”<pb/>Akajibu, “Hapana.”<pb/>


text:
Ndipo wakasema, “Basi tuambie wewe ni nani ili tupate jibu la kuwapelekea wale waliotutuma. Wewe wasemaje juu yako mwenyewe?”<pb/>


text:
Akawajibu kwa maneno ya nabii Isaya, akisema, “Mimi ni sauti ya mtu aliaye nyikani, ‘Yanyoosheni mapito ya Bwana.’ ”<pb/>


text:
wakamuuliza, “Kama wewe si Kristo, wala si Eliya na wala si yule Nabii, kwa nini basi unabatiza?”<pb/>


text:
Yohana akawajibu, “Mimi ninabatiza kwa maji,<n>Hapa tafsiri zingine zinasema ndani ya maji.</n> lakini katikati yenu yupo mtu msiyemjua.


text:
Mambo haya yote yalitukia huko Bethania, ngʼambo ya Mto Yordani, mahali Yohana alipokuwa akibatiza.<pb/>


text:
<br/><t>Yesu Mwana-Kondoo Wa Mungu</t><br/>Siku iliyofuata, Yohana alimwona Yesu akimjia akasema, “Tazama, Mwana-Kondoo wa Mungu aichukuaye dhambi ya ulimwengu!


text:
Huyu ndiye yule niliyewaambia kwamba, ‘Mtu anakuja baada yangu ambaye ni mkuu kuniliko mimi, kwa kuwa alikuwepo kabla yangu.’


text:
Mimi mwenyewe sikumfahamu, lakini sababu ya kuja nikibatiza kwa maji ni ili yeye apate kufunuliwa kwa Israeli.”<pb/>


text:
Kisha Yohana akatoa ushuhuda huu: “Nilimwona Roho akishuka kutoka mbinguni kama hua, akakaa juu yake.


text:
Mimi nisingemtambua, lakini yeye aliyenituma nibatize kwa maji alikuwa ameniambia, ‘Yule mtu utakayemwona Roho akimshukia na kukaa juu yake, huyo ndiye atakayebatiza kwa Roho Mtakatifu.’


text:
<br/><t>Wanafunzi Wa Kwanza Wa Yesu</t><br/>Siku iliyofuata, Yohana alikuwa huko tena pamoja na wanafunzi wake wawili.


text:
Yesu akageuka, akawaona wakimfuata akawauliza, <J>“Mnataka nini?”</J><pb/>Wakamwambia, “Rabi,” (maana yake Mwalimu), “Unaishi wapi?”<pb/>


text:
Yesu akawajibu, <J>“Njooni, nanyi mtapaona!”</J><pb/>Hivyo wakaenda na kupaona mahali alipokuwa anaishi, wakakaa naye siku ile, kwa kuwa ilikuwa yapata saa kumi.<pb/>


text:
Andrea nduguye Simoni Petro, alikuwa mmoja wa wale wawili waliosikia yale Yohana aliyokuwa amesema, naye ndiye alimfuata Yesu.


text:
Kitu cha kwanza Andrea alichofanya ni kumtafuta Simoni nduguye na kumwambia, “Tumemwona Masiya” (yaani, Kristo).


text:
Naye akamleta kwa Yesu.<pb/>Yesu akamwangalia na kusema, <J>“Wewe ni Simoni mwana wa Yohana. Utaitwa Kefa”</J> (ambalo limetafsiriwa Petro<n>Petro kwa Kiyunani au Kefa kwa Kiaramu; maana yake ni Kipande cha mwamba.</n>).<pb/>


text:
<br/><t>Yesu Awaita Filipo Na Nathanaeli</t><br/>Siku iliyofuata Yesu aliamua kwenda Galilaya. Akamkuta Filipo, akamwambia, <J>“Nifuate.”</J><pb/>


text:
Filipo naye akamkuta Nathanaeli na kumwambia, “Tumemwona yeye ambaye Mose aliandika habari zake katika Sheria na ambaye pia manabii waliandika kumhusu, yaani, Yesu wa Nazareti, mwana wa Yosefu.”<pb/>


text:
Nathanaeli akauliza, “Nazareti! Je, kitu chochote chema chaweza kutoka Nazareti?” Filipo akamwambia, “Njoo uone.”<pb/>


text:
Yesu alipomwona Nathanaeli anakaribia, akanena habari zake akasema, <J>“Tazama huyu ni Mwisraeli kweli kweli; hana hila ndani yake.”</J><pb/>


text:
Nathanaeli akamuuliza, “Umenifahamuje?”<pb/>Yesu akamjibu, <J>“Nilikuona ulipokuwa bado uko chini ya mtini, kabla hata Filipo hajakuita.”</J><pb/>


text:
Yesu akamwambia, <J>“Unaamini kwa kuwa nilikuambia nilikuona ulipokuwa bado uko chini ya mtini? Basi utaona mambo makuu zaidi kuliko hilo.”</J>


text:
Ndipo akawaambia, <J>“Amin, amin nawaambia, ninyi mtaona mbingu ikifunguka na malaika wa Mungu wakipanda na kushuka juu ya Mwana wa Adamu.”</J><pb/>


text:
<br/><t>Arusi Huko Kana</t><br/>Siku ya tatu kulikuwa na arusi katika mji wa Kana ya Galilaya, naye mama yake Yesu alikuwepo pale.


text:
Basi ilikuwepo mitungi sita ya kuhifadhia maji iliyotengenezwa kwa mawe kwa ajili ya kujitakasa kwa desturi ya Kiyahudi; kila mtungi ungeweza kuchukua vipipa viwili au vitatu.<n>Kipipa kimoja chenye ujazo wa lita 40; hivyo kila mtungi ulikuwa na ujazo wa lita 80 au 120.</n><pb/>


text:
Yesu akawaambia wale watumishi, <J>“Ijazeni hiyo mitungi maji.”</J> Nao wakaijaza ile mitungi mpaka juu.<pb/>


text:
Kisha akawaambia, <J>“Sasa choteni hayo maji kidogo, mpelekeeni mkuu wa meza.”</J><pb/>Hivyo wakachota, wakampelekea.


text:
Yule mkuu wa meza akayaonja yale maji ambayo yalikuwa yamebadilika kuwa divai. Hakujua divai hiyo ilikotoka ingawa wale watumishi waliochota yale maji wao walifahamu. Basi akamwita bwana arusi kando


text:
akamwambia, “Watu wote hutoa kwanza divai nzuri, kisha huleta ile divai hafifu wageni wakisha kunywa vya kutosha, lakini wewe umeiweka ile nzuri kupita zote mpaka sasa.”<pb/>


text:
Huu, ndio uliokuwa muujiza wa kwanza Yesu aliofanya Kana ya Galilaya. Hivyo Yesu alidhihirisha utukufu wake, nao wanafunzi wake wakamwamini.<pb/>


text:
<br/><t>Yesu Atakasa Hekalu</t><br/><br/><t>(Mathayo 21:12-13; Marko 11:15-17; Luka 19:45-46)</t><br/>Baada ya hayo, Yesu pamoja na mama yake, ndugu zake na wanafunzi wake, walishuka mpaka Kapernaumu, wakakaa huko siku chache.<pb/>


text:
Huko Hekaluni aliwakuta watu wakiuza ngʼombe, kondoo na njiwa, nao wengine walikuwa wameketi mezani wakibadili fedha.


text:
Akatengeneza mjeledi kutokana na kamba, akawafukuza wote kutoka kwenye eneo la Hekalu, pamoja na kondoo na ngʼombe. Akazipindua meza za wale wabadili fedha na kuzimwaga fedha zao.


text:
Akawaambia wale waliokuwa wakiuza njiwa, <J>“Waondoeni hapa! Mnathubutuje kuifanya nyumba ya Baba yangu kuwa mahali pa biashara?”</J><pb/>


text:
Ndipo Wayahudi wakamuuliza, “Unaweza kutuonyesha ishara gani ili kuthibitisha mamlaka uliyo nayo ya kufanya mambo haya?”<pb/>


text:
Wale Wayahudi wakamjibu, “Hekalu hili lilijengwa kwa muda wa miaka arobaini na sita, nawe wasema utalijenga kwa siku tatu?”


text:
Baada ya kufufuliwa kutoka kwa wafu, wanafunzi wake wakakumbuka yale aliyokuwa amesema. Ndipo wakayaamini Maandiko na yale maneno Yesu aliyokuwa amesema.<pb/>


text:
Ikawa Yesu alipokuwa Yerusalemu kwenye Sikukuu ya Pasaka, watu wengi waliona ishara na miujiza aliyokuwa akifanya, wakaamini katika jina lake.


text:
<br/><t>Nikodemo Amwendea Yesu Usiku</t><br/>Basi palikuwa na mtu mmoja Farisayo, jina lake Nikodemo, mmoja wa Baraza la Wayahudi<n>Baraza la Wayahudi hapa ina maana ya Sanhedrin ambalo lilikuwa ndilo Baraza la juu kabisa la utawala wa Kiyahudi, lililoundwa na wazee 70 pamoja na kuhani mkuu.</n> lililotawala.


text:
Huyu alimjia Yesu usiku akamwambia, “Rabi, tunajua kuwa wewe ni mwalimu uliyetumwa na Mungu, kwa maana hakuna mtu awezaye kufanya miujiza hii uifanyayo wewe, kama Mungu hayuko pamoja naye.”<pb/>


text:
Yesu akamjibu, <J>“Amin, amin nakuambia, hakuna mtu anayeweza kuuona Ufalme wa Mungu kama hajazaliwa mara ya pili.”</J><pb/>


text:
Nikodemo akauliza, “Awezaje mtu kuzaliwa wakati akiwa mzee? Hakika hawezi kuingia mara ya pili kwenye tumbo la mama yake ili azaliwe!”<pb/>


text:
Yesu akamwambia, <J>“Amin, amin nakuambia, hakuna mtu yeyote anayeweza kuingia Ufalme wa Mungu kama hajazaliwa kwa maji na kwa Roho.</J>


text:
<J>Upepo huvuma popote upendapo. Mvumo wake unausikia lakini huwezi ukafahamu utokako wala uendako. Ndivyo ilivyo kwa kila mtu aliyezaliwa na Roho.”</J><pb/>


text:
<J>Amin, amin ninakuambia, sisi tunazungumza lile tunalolijua na tunashuhudia lile tuliloliona. Lakini ninyi watu hamkubali ushuhuda wetu.</J>


text:
<J>Nimewaambia mambo ya duniani, nanyi hamkuniamini, mtaniaminije basi nitakapowaambia mambo ya mbinguni?</J>


text:
<J>Hakuna mtu yeyote aliyekwenda mbinguni isipokuwa yeye aliyeshuka kutoka mbinguni, yaani, Mwana wa Adamu.</J>


text:
<J>Kama vile Mose alivyomwinua yule nyoka kule jangwani, vivyo hivyo Mwana wa Adamu hana budi kuinuliwa juu.</J>


text:
<J>“Kwa maana jinsi hii Mungu aliupenda ulimwengu hata akamtoa Mwanawe wa pekee, ili kila mtu amwaminiye asipotee, bali awe na uzima wa milele.</J>


text:
<J>Kwa maana Mungu hakumtuma Mwanawe kuuhukumu ulimwengu, bali kupitia kwake ulimwengu upate kuokolewa.</J>


text:
<J>Yeyote amwaminiye hahukumiwi, lakini asiyeamini amekwisha kuhukumiwa, kwa sababu hakuliamini jina la Mwana pekee wa Mungu.</J>


text:
<J>Hii ndiyo hukumu kwamba: Nuru imekuja ulimwenguni, nao watu wakapenda giza kuliko nuru kwa sababu matendo yao ni maovu.</J>


text:
<J>Kwa kuwa kila atendaye maovu huchukia nuru, wala haji kwenye nuru ili matendo yake maovu yasifichuliwe.</J>


text:
<J>Lakini yule aishiye kwa ukweli huja kwenye nuru, ili ionekane wazi kwamba matendo yake yametendeka katika Mungu.”</J><pb/>


text:
<br/><t>Ushuhuda Wa Yohana Mbatizaji Kuhusu Yesu</t><br/>Baada ya haya, Yesu na wanafunzi wake walikwenda katika nchi ya Uyahudi, nao wakakaa huko kwa muda na kubatiza.


text:
Yohana naye alikuwa akibatiza huko Ainoni karibu na Salimu kwa sababu huko kulikuwa na maji tele. Watu wazima wakamjia huko ili kubatizwa.


text:
Mashindano yakazuka kati ya baadhi ya wanafunzi wa Yohana na Myahudi mmoja kuhusu suala la desturi ya kunawa kwa utakaso.


text:
Wakamwendea Yohana wakamwambia, “Rabi, yule mtu aliyekuwa pamoja nawe ngʼambo ya Mto Yordani, yule uliyeshuhudia habari zake, sasa anabatiza na kila mtu anamwendea!”<pb/>


text:
Yohana akawajibu, “Hakuna mtu yeyote awezaye kupata kitu chochote isipokuwa kile tu alichopewa kutoka mbinguni.


text:
Ninyi wenyewe ni mashahidi wangu kwamba nilisema, ‘Mimi si Kristo,<n><i>Kristo </i> maana yake ni <i>Masiya</i> , yaani <i>Aliyetiwa mafuta.</i></n> ila nimetumwa nimtangulie.’


text:
Bibi arusi ni wa bwana arusi. Lakini rafiki yake bwana arusi anayesimama karibu naye na kusikiliza kutoka kwake, hufurahi sana aisikiapo sauti ya bwana arusi. Kwa sababu hii furaha yangu imekamilika.


text:
<br/><t>Yeye Aliyetoka Mbinguni</t><br/>“Yeye ajaye kutoka juu yu juu ya yote, yeye aliye wa duniani ni wa dunia, naye huzungumza mambo ya duniani. Yeye aliyekuja kutoka mbinguni, yu juu ya yote.


text:
Yeyote anayemwamini Mwana ana uzima wa milele, lakini yeye asiyemwamini Mwana hatauona uzima, bali ghadhabu ya Mungu itakuwa juu yake.”<pb/>


text:
<br/><t>Yesu Azungumza Na Mwanamke Msamaria</t><br/>Mafarisayo wakasikia kwamba Yesu alikuwa anapata na kubatiza wanafunzi wengi zaidi kuliko Yohana,


text:
Akafika kwenye mji mmoja wa Samaria uitwao Sikari, karibu na lile shamba ambalo Yakobo alimpa mwanawe Yosefu.


text:
Huko ndiko kulikokuwa na kile kisima cha Yakobo. Naye Yesu alikuwa amechoka kwa kuwa alikuwa ametoka safarini. Akaketi karibu na hicho kisima. Ilikuwa yapata saa sita mchana.<pb/>


text:
Yule mwanamke Msamaria akamjibu, “Wewe ni Myahudi na mimi ni Msamaria. Yawezekanaje uniombe nikupe maji ya kunywa?” (Wayahudi walikuwa hawashirikiani kabisa na Wasamaria.)<pb/>


text:
Yesu akajibu akamwambia, <J>“Kama ungelijua karama ya Mungu, naye ni nani anayekuambia, Nipe maji ninywe, wewe ungelimwomba yeye, naye angelikupa maji yaliyo hai.”</J><pb/>


text:
Yule mwanamke akamjibu, “Bwana, wewe huna chombo cha kutekea maji na kisima hiki ni kirefu. Hayo maji ya uzima utayapata wapi?


text:
Kwani wewe ni mkuu kuliko baba yetu Yakobo ambaye alitupatia kisima hiki, ambacho yeye pamoja na watoto wake na mifugo yake walikitumia?”<pb/>


text:
<J>Lakini yeyote anywaye maji nitakayompa hataona kiu kamwe. Maji nitakayompa yatakuwa ndani yake chemchemi ya maji, yakibubujika uzima wa milele.”</J><pb/>


text:
Yule mwanamke akamwambia, “Bwana, tafadhali nipe maji hayo ili nisipate kiu tena na wala nisije tena hapa kuteka maji!”<pb/>


text:
<J>Kwa maana umeshakuwa na wanaume watano na mwanaume unayeishi naye sasa si mume wako! Umesema ukweli.”</J><pb/>


text:
Baba zetu waliabudu kwenye mlima huu, lakini ninyi Wayahudi mnasema ni lazima tukaabudu huko Yerusalemu.”<pb/>


text:
Yesu akamjibu, <J>“Mwanamke, niamini, wakati unakuja ambapo hamtamwabudu Baba katika mlima huu, wala huko Yerusalemu.</J>


text:
<J>Ninyi Wasamaria mnaabudu msichokijua. Sisi Wayahudi tunamwabudu Mungu tunayemjua kwa sababu wokovu unatoka kwa Wayahudi.</J>


text:
<J>Lakini saa yaja, tena ipo, ambapo wale waabuduo halisi, watamwabudu Baba katika roho na kweli. Watu wanaoabudu namna hii, ndio Baba anawatafuta.</J>


text:
Yule mwanamke akamwambia, “Ninafahamu kwamba Masiya (aitwaye Kristo) anakuja. Yeye akija, atatueleza mambo yote.”<pb/>


text:
Wakati huo wanafunzi wake wakarudi, wakashangaa sana kumwona akizungumza na mwanamke. Lakini hakuna aliyemuuliza, “Unataka nini kwake?” Au “Kwa nini unazungumza naye?”<pb/>


text:
“Njooni mkamwone mtu aliyeniambia kila kitu nilichotenda! Je, yawezekana huyu ndiye Kristo?”<n><i>Kristo </i> maana yake ni <i>Masiya</i> , yaani <i>Aliyetiwa mafuta.</i></n>


text:
Lakini Yesu akawajibu, <J>“Chakula changu ni kufanya mapenzi ya Mungu ambaye amenituma na kuikamilisha kazi yake.</J>


text:
<J>Je, ninyi hamsemi, ‘Bado miezi minne tuvune?’ Inueni macho yenu myaangalie mashamba jinsi mazao yalivyo tayari kuvunwa!</J>


text:
<J>Mvunaji tayari anapokea mshahara wake, naye anakusanya mazao kwa ajili ya uzima wa milele. Ili yeye apandaye na yeye avunaye wafurahi pamoja.</J>


text:
<J>Niliwatuma mkavune mazao ambayo hamkupanda, wengine walifanya kazi ngumu, nanyi mmevuna faida ya taabu yao.”</J><pb/>


text:
<br/><t>Wasamaria Wengi Waamini</t><br/>Wasamaria wengi katika mji ule wakamwamini Yesu kwa sababu ya ushuhuda wa yule mwanamke alipowaambia kwamba, “Ameniambia kila kitu nilichotenda.”


text:
Wakamwambia yule mwanamke, “Sasa tunaamini, wala si kwa sababu ya maneno yako tu, bali kwa kuwa tumemsikia sisi wenyewe. Tumejua hakika kweli ya kwamba huyu ndiye Kristo, Mwokozi wa ulimwengu.”<pb/>


text:
<br/><t>Yesu Amponya Mwana Wa Afisa</t><br/>Baada ya zile siku mbili, Yesu aliondoka kwenda Galilaya.


text:
Alipofika Galilaya, Wagalilaya walimkaribisha, kwani walikuwa wameona yale aliyoyatenda huko Yerusalemu wakati wa Sikukuu ya Pasaka. Kwa maana wao pia walikuwa wamehudhuria hiyo Sikukuu.<pb/>


text:
Hivyo Yesu akaja tena mpaka Kana ya Galilaya, kule alikokuwa amebadili maji kuwa divai. Huko kulikuwepo na afisa mmoja wa mfalme, ambaye mwanawe alikuwa mgonjwa huko Kapernaumu.


text:
Huyo mtu aliposikia kwamba Yesu alikuwa amewasili Galilaya kutoka Uyahudi, alimwendea na kumwomba ili aje kumponya mwanawe, aliyekuwa mgonjwa karibu ya kufa.<pb/>


text:
Yesu akamjibu, <J>“Enenda zako, mwanao yu hai.”</J><pb/>Yule afisa akaamini yale maneno Yesu aliyomwambia, akaondoka akaenda zake.


text:
Akawauliza saa ambayo alianza kupata nafuu. Wakamwambia, “Jana yapata saa saba, homa ilimwacha.”<pb/>


text:
Ndipo baba wa huyo mtoto akakumbuka kuwa huo ndio wakati ambapo Yesu alikuwa amemwambia, <J>“Mwanao yu hai.”</J> Kwa hiyo yeye pamoja na wote wa nyumbani mwake wakamwamini Yesu.<pb/>


text:
<br/><t>Yesu Amponya Mtu Kwenye Bwawa La Bethzatha</t><br/>Baada ya haya, kulikuwa na Sikukuu ya Wayahudi, naye Yesu akapanda kwenda Yerusalemu.


text:
Huko Yerusalemu, karibu na mlango uitwao Mlango wa Kondoo, palikuwa na bwawa moja lililoitwa kwa Kiebrania Bethzatha,<n>Bethzatha ni neno la Kiebrania ambalo maana yake ni Nyumba ya mizeituni; mahali pengine limetajwa kama Bethesda kwa Kiaramu, yaani Nyumba ya huruma, na pengine kama Bethsaida, yaani Nyumba ya uvuvi.</n> ambalo lilikuwa limezungukwa na kumbi tano.


text:
Hapa palikuwa na idadi kubwa ya wasiojiweza, yaani, vipofu, viwete, na waliopooza [wakingojea maji yatibuliwe.


text:
Kwa maana malaika alikuwa akishuka wakati fulani, akayatibua maji. Yule aliyekuwa wa kwanza kuingia ndani baada ya maji kutibuliwa alipona ugonjwa wowote aliokuwa nao].


text:
Yesu alipomwona akiwa amelala hapo, naye akijua kuwa amekuwa hapo kwa muda mrefu, akamwambia, <J>“Je, wataka kuponywa?”</J><pb/>


text:
Yule mgonjwa akamjibu, “Bwana, mimi sina mtu wa kuniingiza bwawani maji yanapotibuliwa. Nami ninapotaka kutumbukia bwawani, mtu mwingine huingia kabla yangu.”<pb/>


text:
Mara yule mtu akapona, akachukua mkeka wake, akaanza kutembea.<pb/>Basi siku hiyo ilikuwa siku ya Sabato.


text:
Kwa hiyo Wayahudi wakamwambia yule mtu aliyeponywa, “Leo ni Sabato, si halali wewe kubeba mkeka wako.”<pb/>


text:
Basi yule mtu aliyeponywa hakufahamu ni nani aliyemponya, kwa sababu Yesu alikuwa amejiondoa katika ule umati wa watu uliokuwa hapo.<pb/>


text:
Baadaye Yesu akamkuta yule mtu aliyemponya ndani ya Hekalu na kumwambia, <J>“Tazama umeponywa, usitende dhambi tena. La sivyo, lisije likakupata jambo baya zaidi.”</J>


text:
<br/><t>Uzima Kupitia Mwana</t><br/>Kwa hiyo Wayahudi wakaanza kumsumbua Yesu, kwa sababu alikuwa anafanya mambo kama hayo siku ya Sabato.


text:
Yesu akawajibu, <J>“Baba yangu anafanya kazi yake daima hata siku hii ya leo, nami pia ninafanya kazi.”</J>


text:
Maneno haya yaliwaudhi sana viongozi wa Wayahudi. Wakajaribu kila njia wapate jinsi ya kumuua, kwani si kwamba alivunja Sabato tu, bali alikuwa akimwita Mungu Baba yake, hivyo kujifanya sawa na Mungu.<pb/>


text:
<br/><t>Mamlaka Ya Mwana Wa Mungu</t><br/>Yesu akawaambia, <J>“Amin, amin nawaambia, Mwana hawezi kufanya jambo lolote peke yake, yeye aweza tu kufanya lile analomwona Baba yake akifanya, kwa maana lolote afanyalo Baba, Mwana pia hufanya vivyo hivyo.</J>


text:
<J>Baba ampenda Mwana na kumwonyesha yale ambayo yeye Baba mwenyewe anayafanya, naye atamwonyesha kazi kuu kuliko hizi ili mpate kushangaa.</J>


text:
<J>Hakika kama vile Baba awafufuavyo wafu na kuwapa uzima, vivyo hivyo Mwana huwapa uzima wale anaopenda.</J>


text:
<J>ili wote wamheshimu Mwana kama vile wanavyomheshimu Baba. Yeyote asiyemheshimu Mwana, hamheshimu Baba aliyemtuma.</J><pb/>


text:
<J>“Amin, amin nawaambia, yeyote anayesikia maneno yangu na kumwamini yeye aliyenituma, anao uzima wa milele, naye hatahukumiwa, bali amepita kutoka mautini, na kuingia uzimani.</J>


text:
<J>Amin, amin nawaambia, saa yaja, nayo saa ipo, wafu watakapoisikia sauti ya Mwana wa Mungu, nao watakaoisikia watakuwa hai.</J>


text:
<J>Kama vile Baba alivyo na uzima ndani yake, vivyo hivyo amempa Mwana kuwa na uzima ndani yake.</J>


text:
<J>“Msishangae kusikia haya, kwa maana saa inakuja ambapo wale walio makaburini wataisikia sauti yake.</J>


text:
<J>Nao watatoka nje, wale waliotenda mema watafufuka wapate uzima na wale waliotenda maovu, watafufuka wahukumiwe.</J><pb/>


text:
<br/><t>Shuhuda Kuhusu Yesu</t><br/><J>“Mimi siwezi kufanya jambo lolote peke yangu. Ninavyosikia ndivyo ninavyohukumu, nayo hukumu yangu ni ya haki kwa kuwa sitafuti kufanya mapenzi yangu mwenyewe, bali mapenzi yake yeye aliyenituma.</J><pb/>


text:
<J>Si kwamba naukubali ushuhuda wa mwanadamu, la, bali ninalitaja hili kusudi ninyi mpate kuokolewa.</J>


text:
<J>Yohana alikuwa taa iliyowaka na kutoa nuru, nanyi kwa muda mlichagua kuifurahia nuru yake.</J><pb/>


text:
<J>“Lakini ninao ushuhuda mkuu zaidi kuliko wa Yohana. Kazi zile nizifanyazo, zinashuhudia juu yangu, zile ambazo Baba amenituma nizikamilishe, naam, ishara hizi ninazofanya, zinashuhudia kuwa Baba ndiye alinituma.</J>


text:
<J>Naye Baba mwenyewe ameshuhudia juu yangu. Hamjapata kamwe kuisikia sauti yake wala kuona umbo lake,</J>


text:
<J>Ninyi mnachunguza Maandiko mkidhani ya kuwa ndani yake mna uzima wa milele, maandiko haya ndiyo yanayonishuhudia Mimi.</J>


text:
<J>Mimi nimekuja kwa jina la Baba yangu, nanyi hamnipokei, lakini mtu mwingine akija kwa jina lake mwenyewe, mtampokea.</J>


text:
<J>Ninyi mwawezaje kuamini ikiwa mnapeana utukufu ninyi kwa ninyi, lakini hamna bidii kupata utukufu utokao kwa Mungu?</J><pb/>


text:
<J>“Lakini msidhani kuwa mimi nitawashtaki mbele za Baba, mshtaki wenu ni Mose, ambaye mmemwekea tumaini lenu.</J>


text:
<br/><t>Yesu Alisha Wanaume 5,000</t><br/><br/><t>(Mathayo 14:13-21; Marko 6:30-44; Luka 9:10-17)</t><br/>Baada ya haya, Yesu alikwenda ngʼambo ya Bahari ya Galilaya, ambayo pia huitwa Bahari ya Tiberia.


text:
Umati mkubwa wa watu uliendelea kumfuata, kwa sababu waliona ishara nyingi za miujiza alizofanya kwa wagonjwa.


text:
Yesu alipotazama na kuuona ule umati mkubwa wa watu ukimjia, akamwambia Filipo, <J>“Tutanunua wapi mikate ili watu hawa wale?”</J>


text:
Filipo akamjibu, “Hata fedha kiasi cha dinari mia mbili,<n>Dinari 200 ni sawa na mshahara wa kibarua wa siku 200; mshahara wa kibarua ulikuwa dinari moja kwa siku.</n> hazitoshi kununua mikate ya kuwapa watu hawa ili kila mtu apate kidogo.”<pb/>


text:
“Hapa kuna mvulana mmoja mwenye mikate mitano ya shayiri na samaki wawili wadogo. Lakini hivi vitatosha nini kwa umati huu wote?”<pb/>


text:
Yesu akasema, <J>“Waketisheni watu chini.”</J> Palikuwa na majani mengi katika eneo lile, nao watu wakaketi. Palikuwa na wanaume wapatao 5,000.


text:
Ndipo Yesu akachukua ile mikate, akamshukuru Mungu na kuwagawia wale watu waliokuwa wameketi. Akafanya vivyo hivyo na wale samaki. Kila mtu akapata kadiri alivyotaka.<pb/>


text:
Watu wote walipokwisha kula na kushiba, akawaambia wanafunzi wake, <J>“Kusanyeni vipande vilivyobaki vya ile mikate, kisipotee chochote.”</J>


text:
Hivyo wakavikusanya, wakajaza vikapu kumi na viwili kwa vipande vya ile mikate mitano ya shayiri na samaki wale wawili wadogo vilivyobakishwa na waliokula.<pb/>


text:
Baada ya watu kuona muujiza ule Yesu aliofanya, walianza kusema, “Hakika huyu ndiye Nabii ajaye ulimwenguni!”


text:
Yesu akijua kwamba walitaka kuja kumfanya awe mfalme wao, kwa nguvu, akajitenga nao akaenda milimani peke yake.<pb/>


text:
<br/><t>Yesu Atembea Juu Ya Maji</t><br/><br/><t>(Mathayo 14:22-33; Marko 6:45-52)</t><br/>Ilipofika jioni, wanafunzi wake waliteremka kwenda baharini.


text:
Wakaingia kwenye mashua, wakaanza kuvuka bahari kwenda Kapernaumu. Wakati huu kulikuwa tayari giza na Yesu alikuwa hajajumuika nao.


text:
Wanafunzi walipokuwa wamekwenda mwendo wa karibu maili tatu au nne,<n>Maili tatu au nne ni kama kilomita 5 au 6.</n> walimwona Yesu akitembea juu ya maji akikaribia mashua, nao wakaogopa sana.


text:
<br/><t>Watu Wanamtafuta Yesu</t><br/>Siku iliyofuata, wale watu waliokuwa wamebaki ngʼambo waliona kwamba palikuwepo na mashua moja tu na kwamba Yesu hakuwa ameondoka pamoja na wanafunzi wake, ila walikuwa wameondoka peke yao.


text:
Lakini zikaja mashua nyingine kutoka Tiberia zikafika karibu na mahali pale walipokula mikate baada ya Bwana kumshukuru Mungu.


text:
Mara wale watu wakatambua kwamba Yesu hakuwepo hapo, wala wanafunzi wake. Wakaingia kwenye mashua hizo, wakaenda Kapernaumu ili kumtafuta Yesu.<pb/>


text:
<br/><t>Yesu Ni Mkate Wa Uzima</t><br/>Walipomkuta Yesu ngʼambo ya bahari wakamuuliza, “Rabi, umefika lini huku?”<pb/>


text:
Yesu akawajibu, <J>“Amin, amin nawaambia, ninyi hamnitafuti kwa kuwa mliona ishara na miujiza, bali kwa sababu mlikula ile mikate mkashiba.</J>


text:
<J>Msishughulikie chakula kiharibikacho, bali chakula kidumucho hata uzima wa milele, ambacho Mwana wa Adamu atawapa. Yeye ndiye ambaye Mungu Baba amemtia muhuri.”</J><pb/>


text:
Baba zetu walikula mana jangwani, kama ilivyoandikwa, ‘Aliwapa mikate kutoka mbinguni ili wale.’ ”<pb/>


text:
Yesu akawaambia, <J>“Amin, amin nawaambia, si Mose aliyewapa mikate kutoka mbinguni, bali Baba yangu ndiye anawapa mkate wa kweli kutoka mbinguni.</J>


text:
Yesu akawaambia, <J>“Mimi ndimi mkate wa uzima. Yeye ajaye kwangu, hataona njaa kamwe na yeye aniaminiye, hataona kiu kamwe.</J>


text:
<J>Kwa kuwa nimeshuka kutoka mbinguni si ili kufanya mapenzi yangu, bali mapenzi yake yeye aliyenituma.</J>


text:
<J>Haya ndiyo mapenzi yake yeye aliyenituma, kwamba, nisimpoteze hata mmoja wa wale alionipa, bali niwafufue siku ya mwisho.</J>


text:
<J>Kwa maana mapenzi ya Baba yangu ni kwamba kila mmoja amtazamaye, Mwana na kumwamini awe na uzima wa milele, nami nitawafufua siku ya mwisho.”</J><pb/>


text:
Wayahudi wakaanza kunungʼunika kwa kuwa alisema, <J>“Mimi ndimi mkate ulioshuka kutoka mbinguni.”</J>


text:
Wakasema, “Huyu si Yesu, mwana wa Yosefu, ambaye baba yake na mama yake tunawajua? Anawezaje basi sasa kusema, <J>‘Nimeshuka kutoka mbinguni’</J>?”<pb/>


text:
<J>Hakuna mtu awezaye kuja kwangu kama asipovutwa na Baba aliyenituma, nami nitamfufua siku ya mwisho.</J>


text:
<J>Imeandikwa katika Manabii, ‘Wote watafundishwa na Mungu.’ Yeyote amsikilizaye Baba na kujifunza kutoka kwake, huyo huja kwangu.</J>


text:
<J>Hakuna mtu yeyote aliyemwona Baba isipokuwa yeye atokaye kwa Mungu, yeye ndiye peke yake aliyemwona Baba.</J>


text:
<J>Mimi ni mkate wa uzima ule uliotoka mbinguni. Mtu yeyote akiula mkate huu, ataishi milele. Mkate huu ni mwili wangu, ambao nitautoa kwa ajili ya uzima wa ulimwengu.”</J><pb/>


text:
Ndipo Wayahudi wakaanza kuhojiana vikali wao kwa wao wakisema, “Mtu huyu awezaje kutupatia mwili wake tuule?”<pb/>


text:
Hivyo Yesu akawaambia, <J>“Amin, amin nawaambia, msipoula mwili wa Mwana wa Adamu na kuinywa damu yake, hamna uzima ndani yenu.</J>


text:
<J>Mtu yeyote aulaye mwili wangu na kunywa damu yangu, anao uzima wa milele. Nami nitamfufua siku ya mwisho.</J>


text:
<J>Kama vile Baba aliye hai alivyonituma mimi, na kama nami ninavyoishi kwa sababu ya Baba, hivyo anilaye mimi ataishi kwa sababu yangu.</J>


text:
<J>Huu ndio mkate ushukao kutoka mbinguni, si kama ule mkate baba zenu waliokula nao wakafa. Lakini yeye aulaye mkate huu ataishi milele.”</J>


text:
<br/><t>Wafuasi Wengi Wamwacha Yesu</t><br/>Wengi wa wafuasi wake waliposikia jambo hili wakasema, “Mafundisho haya ni magumu. Ni nani awezaye kuyapokea?”<pb/>


text:
Yesu alipojua kwamba wafuasi wake wananungʼunika kuhusu mafundisho yake, akawaambia, <J>“Je, jambo hili limewaudhi?</J>


text:
<J>Lakini baadhi yenu hamwamini.”</J> Kwa maana Yesu alifahamu tangu mwanzo wale ambao hawangemwamini miongoni mwao na yule ambaye angemsaliti.


text:
Akaendelea kusema, <J>“Hii ndiyo sababu niliwaambia kwamba hakuna mtu awezaye kuja kwangu isipokuwa amejaliwa na Baba yangu.”</J><pb/>


text:
Hivyo Yesu akawauliza wale wanafunzi wake kumi na wawili, <J>“Je, ninyi pia mnataka kuondoka?”</J><pb/>


text:
(Hapa alikuwa anasema juu ya Yuda, mwana wa Simoni Iskariote. Ingawa alikuwa mmoja wa wale kumi na wawili, ndiye ambaye baadaye angemsaliti Yesu.)<pb/>


text:
<br/><t>Kutokuamini Kwa Ndugu Zake Yesu</t><br/>Baada ya mambo haya, Yesu alikwenda sehemu mbalimbali za Galilaya. Hakutaka kwenda Uyahudi kwa sababu Wayahudi huko walitaka kumuua.


text:
Hivyo ndugu zake Yesu wakamwambia, “Ondoka hapa uende Uyahudi ili wanafunzi Wako wapate kuona miujiza unayofanya.


text:
Mtu anayetaka kujulikana hafanyi mambo yake kwa siri. Kama unafanya mambo haya, jionyeshe kwa ulimwengu.”


text:
<J>Ulimwengu hauwezi kuwachukia ninyi, lakini unanichukia mimi kwa sababu ninawashuhudia kwamba matendo yao ni maovu.</J>


text:
<J>Ninyi nendeni kwenye Sikukuu, lakini mimi sitahudhuria Sikukuu hii kwa sababu wakati wangu haujawadia.”</J>


text:
<br/><t>Yesu Kwenye Sikukuu Ya Vibanda</t><br/>Lakini ndugu zake walipokwisha kuondoka kwenda kwenye Sikukuu, yeye pia alikwenda lakini kwa siri.


text:
Kulikuwa na minongʼono iliyoenea kumhusu Yesu katika umati wa watu, wakati wengine wakisema, “Ni mtu mwema.”<pb/>Wengine walikuwa wakisema, “La, yeye anawadanganya watu.”


text:
<br/><t>Yesu Afundisha Kwenye Sikukuu</t><br/>Ilipokaribia katikati ya Sikukuu, Yesu alipanda kwenda Hekaluni na kuanza kufundisha.


text:
Wayahudi wakastaajabia mafundisho yake wakasema, “Mtu huyu amepataje kujua mambo haya bila kufundishwa?”<pb/>


text:
Ndipo Yesu akawajibu, <J>“Mafundisho yangu si yangu mwenyewe, bali yanatoka kwake yeye aliyenituma.</J>


text:
<J>Mtu yeyote akipenda kufanya mapenzi ya Mungu, atajua kama mafundisho yangu yanatoka kwa Mungu au ninasema kwa ajili yangu mwenyewe.</J>


text:
<J>Wale wanenao kwa ajili yao wenyewe hufanya hivyo kwa kutaka utukufu wao wenyewe. Lakini yeye atafutaye utukufu wa yule aliyemtuma ni wa kweli, wala hakuna uongo ndani yake.</J>


text:
<J>Je, Mose hakuwapa ninyi sheria? Lakini hakuna hata mmoja wenu anayeishika hiyo sheria. Kwa nini mnataka kuniua?”</J><pb/>


text:
<J>Lakini kwa kuwa Mose aliwaamuru tohara (ingawa kwa kweli haikutoka kwa Mose bali kwa baba zenu wakuu), mnamtahiri mtoto hata siku ya Sabato.</J>


text:
<J>Ikiwa mtoto aweza kutahiriwa siku ya Sabato kusudi sheria ya Mose isivunjwe, kwa nini mnanikasirikia kwa kumponya mtu mwili wake wote siku ya Sabato?</J>


text:
<br/><t>Je, Yesu Ndiye Kristo?</t><br/>Ndipo baadhi ya watu wa Yerusalemu wakawa wanasema, “Tazameni, huyu si yule mtu wanayetaka kumuua?


text:
Mbona yuko hapa anazungumza hadharani na wala hawamwambii neno lolote? Je, inawezekana viongozi wanafahamu kuwa huyu ndiye Kristo?<n><i>Kristo </i> maana yake ni <i>Masiya</i> , yaani <i>Aliyetiwa mafuta.</i></n>


text:
Ndipo Yesu, akaendelea kufundisha Hekaluni, akisema, <J>“Ninyi mnanifahamu na kujua nitokako. Mimi sikuja kwa ajili yangu mwenyewe, bali yeye aliyenituma ni wa kweli na ninyi hammjui.</J>


text:
Ndipo wakatafuta kumkamata, lakini hakuna mtu yeyote aliyethubutu kumshika kwa sababu saa yake ilikuwa bado haijawadia.


text:
Nao watu wengi wakamwamini, wakasema, “Je, Kristo atakapokuja, atafanya miujiza mikuu zaidi kuliko aliyoifanya mtu huyu?”<pb/>


text:
<br/><t>Walinzi Wanatumwa Kumkamata Yesu</t><br/>Mafarisayo wakasikia watu wakinongʼona mambo kama hayo kuhusu Yesu, ndipo wao pamoja na viongozi wa makuhani wakatuma walinzi wa Hekalu waende kumkamata.<pb/>


text:
Yesu akasema, <J>“Mimi bado niko pamoja nanyi kwa kitambo kidogo, kisha nitarudi kwake yeye aliyenituma.</J>


text:
Wayahudi wakaulizana wao kwa wao, “Huyu mtu anataka kwenda wapi ambako hatuwezi kumfuata? Je, anataka kwenda kwa Wayunani ambako baadhi ya watu wetu wametawanyikia, akawafundishe Wayunani?


text:
Yeye ana maana gani anaposema, <J>‘Mtanitafuta lakini hamtaniona,’</J> na, <J>‘nami niliko ninyi hamwezi kuja’</J>?”<pb/>


text:
<br/><t>Mito Ya Maji Ya Uzima</t><br/>Siku ile ya mwisho ya Sikukuu, siku ile kuu, wakati Yesu akiwa amesimama huko, akapaza sauti yake akasema, <J>“Kama mtu yeyote anaona kiu na aje kwangu anywe.</J>


text:
<J>Yeyote aniaminiye mimi, kama Maandiko yasemavyo, vijito vya maji ya uzima vitatiririka ndani mwake.”</J>


text:
Yesu aliposema haya alimaanisha Roho Mtakatifu ambaye wote waliomwamini wangempokea, kwani mpaka wakati huo, Roho alikuwa hajatolewa, kwa kuwa Yesu alikuwa bado hajatukuzwa.<pb/>


text:
<br/><t>Mgawanyiko Miongoni Mwa Watu</t><br/>Waliposikia maneno hayo, baadhi ya watu miongoni mwa ule umati wakasema, “Hakika huyu ndiye yule Nabii.”<pb/>


text:
Je, Maandiko hayasemi kwamba Kristo atakuja kutoka jamaa ya Daudi na kutoka Bethlehemu, mji alioishi Daudi?”


text:
<br/><t>Kutokuamini Kwa Viongozi Wa Wayahudi</t><br/>Hatimaye wale walinzi wa Hekalu wakarudi kwa viongozi wa makuhani na Mafarisayo waliokuwa wamewatuma ili kumkamata Yesu, wakaulizwa, “Mbona hamkumkamata?”<pb/>


text:
Wakamjibu, “Je, wewe pia unatoka Galilaya? Chunguza nawe utaona kwamba hakuna nabii atokae Galilaya!” [


text:
Walimu wa sheria na Mafarisayo wakamleta mwanamke mmoja aliyefumaniwa akizini. Wakamsimamisha katikati ya umati wa watu wote.


text:
Katika sheria, Mose alituamuru kuwapiga kwa mawe wanawake wa namna hii, mpaka wafe. Sasa wewe wasemaje?”


text:
Walimuuliza swali hili kama mtego ili wapate sababu ya kumshtaki.<pb/>Lakini Yesu akainama akaanza kuandika ardhini kwa kidole chake.


text:
Walipoendelea kumuulizauliza akainuka, akawaambia, <J>“Kama kuna mtu yeyote miongoni mwenu ambaye hana dhambi na awe wa kwanza kumtupia jiwe.”</J>


text:
Waliposikia haya, wakaanza kuondoka mmoja mmoja, wakianzia wazee, hadi Yesu akabaki peke yake na yule mwanamke akiwa amesimama mbele yake.


text:
Yule mwanamke akajibu, “Hakuna hata mmoja Bwana.”<pb/>Yesu akamwambia, <J>“Hata mimi sikuhukumu. Nenda zako, kuanzia sasa usitende dhambi tena.”</J>]<pb/>


text:
<br/><t>Yesu Nuru Ya Ulimwengu</t><br/>Kisha Yesu akasema nao tena akawaambia, <J>“Mimi ni nuru ya ulimwengu. Mtu yeyote akinifuata hatatembea gizani kamwe, bali atakuwa na nuru ya uzima.”</J><pb/>


text:
Yesu akawajibu, <J>“Hata kama najishuhudia mwenyewe, ushuhuda wangu ni kweli kwa sababu najua nilikotoka na ninakokwenda. Lakini ninyi hamjui nilikotoka wala ninakokwenda.</J>


text:
<J>Lakini hata kama nikihukumu, uamuzi wangu ni sahihi kwa sababu sitoi hukumu yangu peke yangu, bali niko pamoja na Baba, aliyenituma.</J>


text:
Ndipo wakamuuliza, “Huyo Baba yako yuko wapi?”<pb/>Yesu akawajibu, <J>“Ninyi hamnifahamu mimi ni nani, wala hammfahamu Baba yangu. Kama mngenifahamu mimi, mngemfahamu na Baba yangu.”</J>


text:
Yesu alisema maneno haya alipokuwa akifundisha katika chumba cha hazina Hekaluni. Lakini hakuna mtu aliyemkamata kwa kuwa saa yake ilikuwa haijawadia.<pb/>


text:
<br/><t>Yesu Atabiri Kifo Chake Mwenyewe</t><br/>Yesu akawaambia tena, <J>“Ninaenda zangu, nanyi mtanitafuta, lakini mtakufa katika dhambi zenu. Niendako mimi ninyi hamwezi kuja.”</J><pb/>


text:
Ndipo wale Wayahudi wakasema, “Je, atajiua? Je, hii ndiyo sababu amesema, <J>‘Niendako mimi ninyi hamwezi kuja’</J>?”<pb/>


text:
Akawaambia, <J>“Ninyi mmetoka chini, mimi nimetoka juu. Ninyi ni wa ulimwengu huu, mimi si wa ulimwengu huu.</J>


text:
<J>Niliwaambia kuwa mtakufa katika dhambi zenu, kwa maana msipoamini ya kwamba ‘Mimi Ndiye,’ mtakufa katika dhambi zenu.”</J><pb/>


text:
Wakamuuliza, “Wewe ni nani?”<pb/>Naye Yesu akawajibu, <J>“Mimi ndiye yule ambaye nimekuwa nikiwaambia tangu mwanzo.</J>


text:
<J>Nina mambo mengi ya kusema juu yenu na mengi ya kuwahukumu. Lakini yeye aliyenituma ni wa kweli, nami nanena na ulimwengu niliyoyasikia kutoka kwake.”</J><pb/>


text:
Kisha Yesu akawaambia, <J>“Mtakapokwisha kumwinua juu Mwana wa Adamu, ndipo mtakapojua kuwa, ‘Mimi ndiye yule niliyesema na kwamba mimi sitendi jambo lolote peke yangu bali ninasema yale tu ambayo Baba yangu amenifundisha.</J>


text:
<br/><t>Wanafunzi Wa Kweli</t><br/>Kisha Yesu akawaambia wale Wayahudi waliomwamini, <J>“Kama mkidumu katika maneno yangu, mtakuwa wanafunzi wangu kweli kweli.</J>


text:
Wao wakamjibu, “Sisi tu wazao wa Abrahamu, nasi hatujawa watumwa wa mtu yeyote. Wawezaje kusema kwamba tutawekwa huru?”<pb/>


text:
<J>Ninajua ya kuwa ninyi ni wazao wa Abrahamu, lakini mnatafuta wasaa wa kuniua kwa sababu ndani yenu hamna nafasi ya neno langu.</J>


text:
<J>Ninasema yale niliyoyaona mbele za Baba yangu, nanyi inawapa kufanya yale mliyosikia kutoka kwa baba yenu.”</J><pb/>


text:
<br/><t>Yesu Na Abrahamu</t><br/>Wakajibu, “Baba yetu ni Abrahamu.”<pb/>Yesu akawaambia, <J>“Kama mngekuwa wazao wa Abrahamu mngefanya mambo yale aliyofanya Abrahamu.</J>


text:
<J>Lakini sasa ninyi mnatafuta kuniua, mtu ambaye nimewaambia kweli ile niliyosikia kutoka kwa Mungu, Abrahamu hakufanya jambo la namna hii.</J>


text:
<J>Ninyi mnafanya mambo afanyayo baba yenu.”</J><pb/>Wakamjibu, “Sisi hatukuzaliwa kwa uzinzi. Tunaye Baba mmoja, Mungu pekee.”<pb/>


text:
Yesu akawaambia, <J>“Kama Mungu angekuwa Baba yenu, mngenipenda, kwa maana nilitoka kwa Mungu na sasa niko hapa. Sikuja kwa ajili yangu mwenyewe, ila yeye alinituma.</J>


text:
<J>Ninyi ni watoto wa baba yenu ibilisi, nanyi mnataka kutimiza matakwa ya baba yenu. Yeye alikuwa muuaji tangu mwanzo, wala hakushikana na kweli maana hamna kweli ndani yake. Asemapo uongo husema yaliyo yake mwenyewe kwa maana yeye ni mwongo na baba wa huo uongo.</J>


text:
<J>Je, kuna yeyote miongoni mwenu awezaye kunithibitisha kuwa mwenye dhambi? Kama nawaambia yaliyo kweli, mbona hamniamini?</J>


text:
<J>Yeye atokaye kwa Mungu husikia kile Mungu asemacho. Sababu ya ninyi kutosikia ni kwa kuwa hamtokani na Mungu.”</J><pb/>


text:
<br/><t>Maelezo Ya Yesu Kuhusu Yeye Mwenyewe</t><br/>Wayahudi wakamjibu Yesu, “Je, hatuko sahihi tunaposema ya kwamba wewe ni Msamaria na ya kwamba una pepo mchafu?”<pb/>


text:
<J>Lakini mimi sitafuti utukufu wangu mwenyewe, bali yuko anayetaka kunitukuza, naye ndiye mwamuzi.</J>


text:
Ndipo Wayahudi wakamwambia, “Sasa tumejua kwamba una pepo mchafu. Ikiwa Abrahamu alikufa na vivyo hivyo manabii, nawe unasema ‘Mtu akitii neno langu hatakufa milele.’


text:
Je, wewe ni mkuu kuliko baba yetu Abrahamu ambaye alikufa na manabii ambao nao pia walikufa? Hivi wewe unajifanya kuwa nani?”<pb/>


text:
Yesu akawajibu, <J>“Kama nikijitukuza utukufu wangu hauna maana. Baba yangu, huyo ambaye ninyi mnadai kuwa ni Mungu wenu, ndiye anitukuzaye mimi.</J>


text:
<J>Ingawa hamkumjua, mimi ninamjua. Kama ningesema simjui, ningekuwa mwongo kama ninyi, lakini mimi ninamjua na ninalitii neno lake.</J>


text:
<J>Baba yenu Abrahamu alishangilia kwamba angaliiona siku yangu, naye akaiona na akafurahi.”</J><pb/>


text:
<br/><t>Yesu Amponya Mtu Aliyezaliwa Kipofu</t><br/>Yesu alipokuwa akipita, akamwona mtu aliyekuwa kipofu tangu kuzaliwa.


text:
Wanafunzi wake wakamuuliza, “Rabi, ni nani aliyetenda dhambi, ni huyu mtu au wazazi wake hata azaliwe kipofu?”<pb/>


text:
Yesu akawajibu, <J>“Huyu mtu wala wazazi wake hawakutenda dhambi. Alizaliwa kipofu ili kazi za Mungu zidhihirishwe katika maisha yake.</J>


text:
<J>Yanipasa kuzifanya kazi zake yeye aliyenituma wakati bado ni mchana, kwa kuwa usiku waja ambapo hakuna mtu awezaye kufanya kazi.</J>


text:
Baada ya kusema haya, akatema mate ardhini, akatengeneza tope kwa mate na kumpaka yule mtu kipofu machoni.


text:
Kisha akamwambia, <J>“Nenda ukanawe katika bwawa la Siloamu.”</J> (Siloamu maana yake ni aliyetumwa.) Ndipo yule kipofu akaenda, akanawa, naye akarudi akiwa anaona.<pb/>


text:
Majirani zake na wale wote waliokuwa wamemwona hapo awali akiombaomba wakaanza kuuliza, “Je, huyu si yule aliyekuwa akiketi akiombaomba?”


text:
Wengine wakasema, “Ndiye.”<pb/>Wengine wakasema, “Siye, bali wamefanana.”<pb/>Lakini yeye akawaambia, “Mimi ndiye.”<pb/>


text:
Yeye akawajibu, “Yule mtu aitwaye Yesu alitengeneza tope, akanipaka machoni mwangu, naye akaniambia nenda ukanawe katika Bwawa la Siloamu, ndipo nikanawa nami nikapata kuona!”<pb/>


text:
<br/><t>Mafarisayo Wachunguza Kuponywa Kwa Kipofu</t><br/>Wakamleta kwa Mafarisayo yule mtu aliyekuwa kipofu hapo awali.


text:
Mafarisayo nao wakaanza kumuuliza alivyopata kuponywa. Naye akawaambia, “Alinipaka tope kwenye macho yangu, nikanawa na sasa ninaona.”<pb/>


text:
Baadhi ya Mafarisayo wakasema, “Huyu mtu hatoki kwa Mungu, kwa sababu hashiki Sabato.”<pb/>Lakini wengine wakasema, “Awezaje mtu mwenye dhambi kufanya miujiza kama hii?” Wakagawanyika.<pb/>


text:
Hivyo wakamwambia tena yule mtu aliyekuwa kipofu, “Wewe ndiwe uliyefumbuliwa macho, wasemaje kuhusu mtu huyo?” Maana macho yako ndiyo yaliyofumbuliwa.<pb/>Yeye akawajibu, “Yeye ni nabii.”<pb/>


text:
Wale Wayahudi hawakuamini ya kuwa mtu huyo alikuwa kipofu, akapata kuona, mpaka walipowaita wazazi wake.


text:
Wakawauliza, “Je, huyu ni mtoto wenu, ambaye mnasema alizaliwa kipofu? Imekuwaje basi sasa anaona?”<pb/>


text:
Lakini sisi hatujui ni kwa jinsi gani kwamba sasa anaona, wala hatujui ni nani aliyemfungua macho yake. Muulizeni, yeye ni mtu mzima na anaweza kujieleza mwenyewe.”


text:
Wazazi wake walisema hivi kwa sababu waliwaogopa Wayahudi kwani walikuwa wamekubaliana kuwa mtu yeyote atakayemkiri Yesu kuwa ndiye Kristo<n><i>Kristo </i> maana yake ni <i>Masiya</i> , yaani <i>Aliyetiwa mafuta.</i></n> atafukuzwa kutoka sinagogi.


text:
Hivyo kwa mara ya pili wakamwita yule aliyekuwa kipofu, nao wakamwambia, “Mpe Mungu utukufu! Sisi tunafahamu kuwa mtu huyu aliyekuponya ni mwenye dhambi.”<pb/>


text:
Akawajibu, “Mimi sijui kama yeye ni mwenye dhambi. Lakini jambo moja ninalojua, nilikuwa kipofu na sasa ninaona.”<pb/>


text:
Akawajibu, “Tayari nimekwisha kuwaambia, nanyi hamtaki kunisikiliza. Mbona mnataka kusikia tena? Je, ninyi nanyi mnataka kuwa wanafunzi wake?”<pb/>


text:
Wao wakamjibu, “Wewe ulizaliwa katika dhambi kabisa, nawe unajaribu kutufundisha?” Wakamfukuza atoke nje.<pb/>


text:
<br/><t>Upofu Wa Kiroho</t><br/>Yesu aliposikia kuwa wamemfukuzia nje yule mtu aliyemfumbua macho, alimkuta akamuuliza, <J>“Je, unamwamini Mwana wa Adamu?”</J><pb/>


text:
Yesu akasema, <J>“Nimekuja ulimwenguni humu kwa ajili ya kuhukumu, ili wale walio vipofu wapate kuona, nao wale wanaoona, wawe vipofu.”</J><pb/>


text:
Baadhi ya Mafarisayo waliokuwa karibu naye wakamsikia na kumwambia, “Je, kweli sisi ni vipofu?”<pb/>


text:
Yesu akawajibu, <J>“Kama mngekuwa vipofu kweli, msingekuwa na hatia ya dhambi, lakini kwa kuwa mnasema, ‘Tunaona,’ basi mna hatia.</J><pb/>


text:
<br/><t>Mchungaji Mwema</t><br/><J>“Amin, amin nawaambia, yeye asiyeingia katika zizi la kondoo kwa kupitia kwenye lango, lakini akwea kuingia ndani kwa njia nyingine, ni mwizi na mnyangʼanyi.</J>


text:
<J>Mlinzi humfungulia lango na kondoo huisikia sauti yake. Huwaita kondoo wake kwa majina yao na kuwatoa nje ya zizi.</J>


text:
<J>Akiisha kuwatoa wote nje, hutangulia mbele yao na kondoo humfuata kwa kuwa wanaijua sauti yake.</J>


text:
Kwa hiyo Yesu akasema nao tena akawaambia, <J>“Amin, amin nawaambia, mimi ndimi lango la kondoo.</J>


text:
<J>Mimi ndimi lango, yeyote anayeingia zizini kwa kupitia kwangu ataokoka, ataingia na kutoka, naye atapata malisho.</J>


text:
<J>Mwizi huja ili aibe, kuua na kuangamiza. Mimi nimekuja ili wapate uzima kisha wawe nao tele.</J><pb/>


text:
<J>Mtu wa kuajiriwa sio mchungaji mwenye kondoo. Amwonapo mbwa mwitu akija, yeye hukimbia na kuwaacha kondoo. Naye mbwa mwitu hulishambulia kundi na kulitawanya.</J>


text:
<J>Kama vile Baba anavyonijua mimi, nami ninavyomjua Baba, nami nautoa uhai wangu kwa ajili ya kondoo.</J>


text:
<J>Ninao kondoo wengine ambao si wa zizi hili, inanipasa kuwaleta, nao wataisikia sauti yangu, hivyo patakuwa na kundi moja na mchungaji mmoja.</J>


text:
<J>Hakuna mtu aniondoleaye uhai wangu, bali ninautoa kwa hiari yangu mwenyewe. Ninao uwezo wa kuutoa uhai wangu na pia ninao uwezo wa kuutwaa tena. Amri hii nimepewa na Baba yangu.”</J><pb/>


text:
Wengine wakasema, “Haya si maneno ya mtu aliyepagawa na pepo mchafu. Je, pepo mchafu aweza kufungua macho ya kipofu?”<pb/>


text:
<br/><t>Yesu Akataliwa Na Wayahudi</t><br/>Wakati huo ilikuwa Sikukuu ya Kuwekwa wakfu kwa Hekalu<n>Sikukuu ya Kuwekwa wakfu kwa Hekalu ni Hanukkah kwa Kiebrania.</n> huko Yerusalemu, nao ulikuwa wakati wa majira ya baridi.


text:
Wayahudi wakamkusanyikia wakamuuliza, “Utatuweka katika hali ya mashaka mpaka lini? Kama wewe ndiye Kristo<n><i>Kristo </i> maana yake ni <i>Masiya</i> , yaani <i>Aliyetiwa mafuta.</i></n> tuambie waziwazi.”<pb/>


text:
Yesu akawajibu, <J>“Nimewaambia, lakini hamwamini. Mambo ninayoyatenda kwa jina la Baba yangu yananishuhudia.</J>


text:
<J>nami ninawapa uzima wa milele, hawataangamia kamwe wala hakuna mtu atakayewapokonya kutoka mikono yangu.</J>


text:
<J>Baba yangu aliyenipa hawa ni mkuu kuliko wote na hakuna awezaye kuwapokonya kutoka mikononi mwake.</J>


text:
lakini Yesu akawaambia, <J>“Nimewaonyesha miujiza mingi mikubwa kutoka kwa Baba yangu. Ni ipi katika hiyo mnataka kunipiga mawe?”</J><pb/>


text:
Wayahudi wakamjibu, “Hatukupigi mawe kwa sababu ya mambo mema uliyotenda, bali ni kwa kuwa umekufuru. Wewe ingawa ni mwanadamu unajifanya kuwa Mungu.”<pb/>


text:
<J>Kama aliwaita ‘miungu,’ wale ambao neno la Mungu liliwafikia, nayo Maandiko hayawezi kutanguka,</J>


text:
<J>je, mwawezaje kusema kwamba yule ambaye Baba amemweka wakfu na kumtuma ulimwenguni anakufuru, kwa sababu nilisema, ‘Mimi ni Mwana wa Mungu?’</J>


text:
<J>lakini ikiwa nazifanya kazi za Mungu, hata kama hamniamini mimi ziaminini hizo kazi, ili mpate kujua na kuelewa kwamba Baba yu ndani yangu, nami ndani yake.”</J>


text:
Akaenda tena ngʼambo ya Mto Yordani mpaka mahali pale ambapo Yohana alikuwa akibatiza hapo awali, naye akakaa huko.


text:
Watu wengi wakamjia, nao wakawa wakisema, “Yohana hakufanya muujiza wowote, lakini kila jambo alilosema kumhusu huyu mtu ni kweli.”


text:
<br/><t>Kifo Cha Lazaro</t><br/>Basi mtu mmoja jina lake Lazaro alikuwa mgonjwa. Yeye alikuwa akiishi Bethania kijiji cha Maria na Martha dada zake.


text:
Huyu Maria, ambaye Lazaro kaka yake alikuwa mgonjwa, ndiye yule ambaye alimpaka Bwana mafuta na kuifuta miguu yake kwa nywele zake.


text:
Lakini Yesu aliposikia hayo, akasema, <J>“Ugonjwa huu hautaleta mauti bali umetokea ili kudhihirisha utukufu wa Mungu, ili Mwana wa Mungu apate kutukuzwa kutokana na ugonjwa huu.”</J>


text:
baada ya kusikia kwamba Lazaro ni mgonjwa, aliendelea kukawia huko alikokuwa kwa siku mbili zaidi.<pb/>


text:
Wanafunzi wake wakamwambia, “Rabi, Wayahudi walikuwa wanataka kukupiga mawe, nawe unataka kurudi huko?”<pb/>


text:
Yesu akawajibu, <J>“Si kuna saa kumi na mbili za mchana katika siku moja? Wala watembeao mchana hawawezi kujikwaa kwa maana wanaona nuru ya ulimwengu huu.</J>


text:
Baada ya kusema haya, Yesu akawaambia, <J>“Rafiki yetu Lazaro amelala, lakini naenda kumwamsha.”</J><pb/>


text:
Hata hivyo, Yesu alikuwa anazungumzia kuwa Lazaro amekufa, lakini wanafunzi wake hawakuelewa, walidhani kwamba anasema Lazaro amelala usingizi tu.<pb/>


text:
<J>Hata hivyo nafurahi kwa kuwa sikuwepo huko kabla ya Lazaro kufa, ili mpate kuamini. Lakini sasa twendeni kwake.”</J><pb/>


text:
<br/><t>Yesu Ndiye Ufufuo Na Uzima</t><br/>Yesu alipowasili huko alikuta Lazaro amekuwa kaburini siku nne.


text:
Basi Bethania ulikuwa karibu na Yerusalemu umbali wa karibu maili mbili,<n>Maili mbili ni kama kilomita tatu.</n>


text:
Yesu akamwambia, <J>“Mimi ndiye huo ufufuo na uzima. Yeye aniaminiye mimi, hata akifa atakuwa anaishi</J>


text:
Martha akamwambia, “Ndiyo Bwana, ninaamini ya kuwa wewe ndiwe Kristo,<n><i>Kristo </i> maana yake ni <i>Masiya</i> , yaani <i>Aliyetiwa mafuta.</i></n> Mwana wa Mungu, yeye ajaye ulimwenguni.”<pb/>


text:
<br/><t>Yesu Alia</t><br/>Baada ya kusema haya Martha alikwenda, akamwita Maria dada yake faraghani na kumwambia, “Mwalimu yuko hapa anakuita.”


text:
Wale Wayahudi waliokuwa pamoja na Maria nyumbani wakimfariji walipoona ameondoka haraka na kutoka nje, walimfuata wakidhani ya kwamba alikuwa anakwenda kule kaburini kulilia huko.<pb/>


text:
Maria alipofika mahali pale Yesu alipokuwa, alipiga magoti miguuni Pake na kusema, “Bwana, kama ungalikuwa hapa, ndugu yangu hangalikufa.”<pb/>


text:
Yesu alipomwona Maria akilia na wale Wayahudi waliokuja pamoja naye pia wakilia, Yesu alisikia uchungu moyoni, akafadhaika sana.


text:
Lakini wengine wakasema, “Je, yule aliyefungua macho ya kipofu, hakuweza kumfanya na huyu asife?”<pb/>


text:
<br/><t>Yesu Amfufua Lazaro</t><br/>Yesu kwa mara nyingine akiwa amefadhaika sana, akafika penye kaburi. Hilo kaburi lilikuwa pango ambalo jiwe lilikuwa limewekwa kwenye ingilio lake.


text:
Yesu akasema, <J>“Liondoeni hilo jiwe.”</J><pb/>Martha ndugu yake yule aliyekuwa amekufa akasema, “Lakini Bwana, wakati huu atakuwa ananuka kwani amekwisha kuwa kaburini siku nne.”<pb/>


text:
Kwa hiyo wakaliondoa lile jiwe kutoka kaburini. Yesu akainua macho yake juu akasema, <J>“Baba, ninakushukuru kwa kuwa wanisikia.</J>


text:
<J>Ninajua ya kuwa wewe hunisikia siku zote, lakini nimesema haya kwa ajili ya umati huu uliosimama hapa, ili wapate kuamini ya kuwa wewe umenituma.”</J><pb/>


text:
Yule aliyekuwa amekufa akatoka nje, mikono yake na miguu yake ikiwa imeviringishiwa vitambaa vya kitani na leso usoni pake.<pb/>Yesu akawaambia, <J>“Mfungueni, mwacheni aende zake.”</J><pb/>


text:
<br/><t>Shauri La Kumuua Yesu</t><br/><br/><t>(Mathayo 26:1-5; Marko 14:1-2; Luka 22:1-2)</t><br/>Hivyo Wayahudi wengi waliokuwa wamekuja kumfariji Maria, walipoona yale Yesu aliyoyatenda wakamwamini.


text:
Kwa hiyo viongozi wa makuhani na Mafarisayo wakaita mkutano wa baraza.<pb/>Wakaulizana, “Tufanyeje? Huyu mtu anafanya ishara nyingi.


text:
Kama tukimwacha aendelee hivi, kila mtu atamwamini, nao Warumi watakuja na kupaharibu mahali petu patakatifu na taifa letu.”<pb/>


text:
Mmoja wao aliyeitwa Kayafa, ambaye alikuwa kuhani mkuu mwaka huo, akasema, “Ninyi hamjui kitu chochote!


text:
Hakusema haya kutokana na mawazo yake mwenyewe bali kama kuhani mkuu mwaka huo, alitabiri kuwa Yesu angelikufa kwa ajili ya taifa la Wayahudi,


text:
wala si kwa ajili ya taifa hilo pekee, bali pia kwa ajili ya watoto wa Mungu waliotawanyika, ili kuwaleta pamoja na kuwafanya wawe wamoja.


text:
Kwa hiyo Yesu akawa hatembei hadharani miongoni mwa Wayahudi, bali alijitenga akaenda sehemu iliyo karibu na jangwa kwenye kijiji kiitwacho Efraimu. Akakaa huko na wanafunzi wake.<pb/>


text:
Basi Pasaka ya Wayahudi ilipokuwa imekaribia, watu wengi walitoka vijijini wakaenda Yerusalemu kabla ya Pasaka ili wakajitakase.


text:
Watu wakawa wanamtafuta Yesu, nao waliposimama kwenye eneo la Hekalu waliulizana, Je, mtu huyu hatakuja kamwe kwenye Sikukuu?


text:
Viongozi wa makuhani na Mafarisayo walikuwa wametoa amri kuwa yeyote atakayejua mahali Yesu aliko, lazima atoe taarifa ili wapate kumkamata.<pb/>


text:
<br/><t>Maria Ampaka Yesu Mafuta Huko Bethania</t><br/><br/><t>(Mathayo 26:6-13; Marko 14:3-9)</t><br/>Siku sita kabla ya Pasaka, Yesu alikwenda Bethania mahali ambako Lazaro aliyekuwa amefufuliwa na Yesu alikuwa anaishi.


text:
Wakaandaa karamu kwa heshima ya Yesu. Martha akawahudumia wakati Lazaro alikuwa miongoni mwa waliokaa mezani pamoja na Yesu.


text:
Kisha Maria akachukua chupa ya painti moja<n>Painti moja ni kama nusu lita.</n> yenye manukato ya nardo<n>Nardo ni aina ya mafuta yaliyokuwa yanatengenezwa kutokana na mimea yenye mizizi inayotoa harufu nzuri.</n> safi ya thamani kubwa, akayamimina miguuni mwa Yesu na kuifuta kwa nywele zake. Nyumba nzima ikajaa harufu nzuri ya manukato.<pb/>


text:
Ndipo Yuda Iskariote mwana wa Simoni, mmoja wa wale wanafunzi ambaye ndiye angemsaliti Yesu, akasema,


text:
“Kwa nini manukato haya hayakuuzwa kwa dinari 300<n>Dinari 300 ni sawa na mshahara wa kibarua wa siku 300.</n> na fedha hizo wakapewa maskini?”


text:
Yuda alisema hivi si kwa kuwa aliwajali maskini, bali kwa kuwa alikuwa mwizi, kwani ndiye alikuwa akitunza mfuko wa fedha akawa anaiba kile kilichowekwa humo.<pb/>


text:
Yesu akasema, <J>“Mwacheni. Aliyanunua manukato hayo ili ayaweke kwa ajili ya siku ya maziko yangu.</J>


text:
<br/><t>Shauri La Kumuua Lazaro</t><br/>Umati mkubwa wa Wayahudi walipojua kwamba Yesu alikuwa huko Bethania, walikuja si tu kwa ajili ya Yesu, lakini pia kumwona Lazaro ambaye Yesu alikuwa amemfufua.


text:
kwa kuwa kutokana na habari za kufufuliwa kwake Wayahudi wengi walikuwa wanamwendea Yesu na kumwamini.<pb/>


text:
<br/><t>Kuingia Kwa Yesu Yerusalemu Kwa Ushindi</t><br/><br/><t>(Mathayo 21:1-11; Marko 1:1-11; Luka 19:28-40)</t><br/>Siku iliyofuata umati mkubwa uliokuwa umekuja kwenye Sikukuu walisikia kwamba Yesu angekuja Yerusalemu.


text:
Basi wakachukua matawi ya mitende, wakatoka kwenda kumlaki, huku wakipaza sauti wakisema,<pb/>“Hosana!”<n>Kiebrania kusema Okoa, basi likawa neno la shangwe.</n><pb/>“Amebarikiwa yeye ajaye kwa Jina la Bwana!”<pb/>“Amebarikiwa Mfalme wa Israeli!”<pb/>


text:
Wanafunzi wake Yesu mwanzoni hawakuelewa mambo haya, lakini Yesu alipotukuzwa, ndipo walipokumbuka kuwa mambo haya yalikuwa yameandikwa kwa ajili yake na alitendewa yeye.<pb/>


text:
Wale waliokuwepo wakati Yesu alipomwita Lazaro kutoka kaburini na kumfufua kutoka kwa wafu, waliendelea kushuhudia.


text:
Ni kwa sababu pia walikuwa wamesikia kwamba alikuwa ametenda muujiza huu ndiyo maana umati wa watu ukaenda kumlaki.


text:
Hivyo Mafarisayo walipoona hayo wakaambiana, “Mnaona, hamwezi kufanya lolote. Angalieni, ulimwengu wote unamfuata yeye!”<pb/>


text:
<br/><t>Yesu Anatabiri Kifo Chake</t><br/>Basi palikuwa Wayunani fulani miongoni mwa wale waliokuwa wamekwenda kuabudu wakati wa Sikukuu.


text:
Hawa wakamjia Filipo, ambaye alikuwa mwenyeji wa Bethsaida huko Galilaya, wakiwa na ombi. Wakamwambia, “Tungependa kumwona Yesu.”


text:
<J>Amin, amin nawaambia, mbegu ya ngano isipoanguka ardhini na kufa, hubakia kama mbegu peke yake. Lakini ikifa huzaa mbegu nyingi.</J>


text:
<J>Mtu yeyote anayependa maisha yake atayapoteza, naye ayachukiaye maisha yake katika ulimwengu huu atayaokoa hata kwa uzima wa milele.</J>


text:
<J>Mtu yeyote akinitumikia lazima anifuate, nami mahali nilipo ndipo mtumishi wangu atakapokuwa. Mtu akinitumikia, Baba yangu atamheshimu.</J><pb/>


text:
<J>“Sasa roho yangu imefadhaika sana. Niseme nini? ‘Baba, niokoe katika saa hii.’ Lakini ni kwa kusudi hili nimeufikia wakati huu.</J>


text:
<J>Baba, litukuze jina lako.”</J><pb/>Ndipo ikaja sauti kutoka mbinguni, “Nimelitukuza, nami nitalitukuza tena.”


text:
Ule umati wa watu uliokuwa mahali pale uliisikia nao ukasema, “Hiyo ni sauti ya radi,” wengine wakasema, “Malaika ameongea naye.”<pb/>


text:
Ule umati wa watu ukapiga kelele ukasema, “Tumesikia kutoka Sheria kwamba ‘Kristo<n><i>Kristo </i> maana yake ni <i>Masiya</i> , yaani <i>Aliyetiwa mafuta.</i></n> adumu milele,’ wewe wawezaje kusema, <J>‘Mwana wa Adamu hana budi kuinuliwa juu’</J>? Huyu ‘Mwana wa Adamu’ ni nani?”<pb/>


text:
Ndipo Yesu akawaambia, <J>“Bado kitambo kidogo nuru ingalipo pamoja nanyi. Enendeni maadamu mna nuru, msije mkakumbwa na giza. Mtu anayetembea gizani hajui anakokwenda.</J>


text:
<J>Wekeni tumaini lenu katika nuru hiyo ili mpate kuwa wana wa nuru.”</J> Baada ya kusema haya, Yesu aliondoka, akajificha wasimwone.<pb/>


text:
<br/><t>Wayahudi Waendelea Kutokuamini</t><br/>Hata baada ya Yesu kufanya miujiza hii yote mbele yao, bado hawakumwamini.


text:
Hili lilikuwa ili kutimiza lile neno la nabii Isaya lililosema:<pb/>“Bwana, ni nani aliyeamini ujumbe wetu,<pb/>na mkono wa Bwana umefunuliwa kwa nani?”<pb/>


text:
“Amewafanya vipofu,<pb/>na kuifanya mioyo yao kuwa migumu,<pb/>ili wasiweze kuona kwa macho yao,<pb/>wala kuelewa kwa mioyo yao,<pb/>wasije wakageuka nami nikawaponya.”<pb/>


text:
Lakini wengi miongoni mwa viongozi wa Wayahudi walimwamini, lakini kwa sababu ya Mafarisayo hawakukiri waziwazi kwa maana waliogopa kufukuzwa katika masinagogi.


text:
<br/><t>Amwaminiye Yesu Hatabaki Gizani</t><br/>Yesu akapaza sauti akasema, <J>“Yeyote aniaminiye, haniamini mimi peke yangu, bali yeye aliyenituma.</J>


text:
<J>“Mimi simhukumu mtu yeyote anayesikia maneno yangu na asiyatii, kwa maana sikuja kuuhukumu ulimwengu, bali kuuokoa.</J>


text:
<J>Yuko amhukumuye yeye anikataaye mimi na kutokuyapokea maneno yangu, yaani, yale maneno niliyosema yenyewe yatamhukumu siku ya mwisho.</J>


text:
<J>Kwa maana sisemi kwa ajili yangu mwenyewe, bali Baba aliyenituma aliniamuru ni nini cha kusema na jinsi ya kukisema.</J>


text:
<J>Nami ninajua amri zake huongoza hadi kwenye uzima wa milele. Hivyo lolote nisemalo, ndilo lile Baba aliloniambia niseme.”</J><pb/>


text:
<br/><t>Yesu Awanawisha Wanafunzi Wake Miguu</t><br/>Ilikuwa mara tu kabla ya Sikukuu ya Pasaka. Yesu alijua ya kuwa wakati wake wa kuondoka ulimwenguni ili kurudi kwa Baba umewadia. Alikuwa amewapenda watu wake waliokuwa ulimwenguni, naam, aliwapenda hadi kipimo cha mwisho.<pb/>


text:
Wakati alipokuwa akila chakula cha jioni na wanafunzi wake, ibilisi alikuwa amekwisha kutia ndani ya moyo wa Yuda Iskariote, mwana wa Simoni, wazo la kumsaliti Yesu.


text:
Yesu akijua ya kwamba Baba ameweka vitu vyote chini ya mamlaka yake na kwamba yeye alitoka kwa Mungu na alikuwa anarudi kwa Mungu,


text:
Kisha akamimina maji kwenye sinia na kuanza kuwanawisha wanafunzi wake miguu na kuikausha kwa kile kitambaa alichokuwa amejifunga kiunoni.<pb/>


text:
Petro akamwambia, “La, wewe hutaninawisha miguu kamwe.”<pb/>Yesu akamjibu, <J>“Kama nisipokunawisha, wewe huna sehemu nami.”</J><pb/>


text:
Ndipo Simoni Petro akajibu, “Usininawishe miguu peke yake, Bwana, bali pamoja na mikono na kichwa pia!”<pb/>


text:
Yesu akamjibu, <J>“Mtu aliyekwisha kuoga anahitaji kunawa miguu tu, kwani mwili wake wote ni safi. Ninyi ni safi, ingawa si kila mmoja wenu.”</J>


text:
Kwa kuwa yeye alijua ni nani ambaye angemsaliti, ndiyo sababu akasema si kila mmoja aliyekuwa safi.<pb/>


text:
Alipomaliza kuwanawisha miguu yao, alivaa tena mavazi yake, akarudi alikokuwa ameketi, akawauliza, <J>“Je, mmeelewa nililowafanyia?</J>


text:
<J>Kwa hiyo, ikiwa mimi niliye Bwana wenu na Mwalimu wenu nimewanawisha ninyi miguu, pia hamna budi kunawishana miguu ninyi kwa ninyi.</J>


text:
<J>Amin, amin nawaambia, mtumishi si mkuu kuliko bwana wake, wala aliyetumwa si mkuu kuliko yule aliyemtuma.</J>


text:
<J>“Sisemi hivi kuhusu ninyi nyote. Ninawajua wale niliowachagua. Lakini ni ili Andiko lipate kutimia, kwamba, ‘Yeye aliyekula chakula changu, ameinua kisigino chake dhidi yangu.’</J><pb/>


text:
<J>“Ninawaambia mambo haya kabla hayajatukia, ili yatakapotukia mpate kuamini ya kuwa Mimi ndiye.</J>


text:
<J>Amin, amin nawaambia, yeyote anayempokea yule niliyemtuma anipokea mimi, naye anipokeaye mimi ampokea yeye aliyenituma mimi.”</J><pb/>


text:
<br/><t>Yesu Anatabiri Kusalitiwa Kwake</t><br/><br/><t>(Mathayo 26:20-25; Marko 14:17-21; Luka 22:21-23)</t><br/>Baada ya kusema haya, Yesu alifadhaika sana moyoni, akasema, <J>“Amin, amin nawaambia, mmoja wenu atanisaliti.”</J><pb/>


text:
Yesu akajibu, <J>“Ni yule nitakayempa hiki kipande cha mkate baada ya kukichovya kwenye bakuli.”</J> Hivyo baada ya kukichovya kile kipande cha mkate, akampa Yuda Iskariote, mwana wa Simoni.


text:
Mara tu baada ya kukipokea kile kipande cha mkate, Shetani akamwingia.<pb/>Yesu akamwambia Yuda, <J>“Lile unalotaka kulitenda litende haraka.”</J>


text:
Kwa kuwa Yuda alikuwa mtunza fedha, wengine walifikiri Yesu alikuwa amemwambia akanunue vitu vilivyohitajika kwa ajili ya Sikukuu, au kuwapa maskini chochote.


text:
<br/><t>Yesu Atabiri Petro Kumkana</t><br/><br/><t>(Mathayo 26:31-35; Marko 14:27-31; Luka 22:31-34)</t><br/>Baada ya Yuda kutoka nje, Yesu akasema, <J>“Sasa Mwana wa Adamu ametukuzwa, naye Mungu ametukuzwa ndani yake.</J>


text:
<J>Ikiwa Mungu ametukuzwa ndani ya Mwana, Mungu atamtukuza Mwana ndani yake mwenyewe naye atamtukuza mara.</J><pb/>


text:
<J>“Watoto wangu, mimi bado niko pamoja nanyi kwa kitambo kidogo. Mtanitafuta, na kama vile nilivyowaambia Wayahudi, vivyo hivyo sasa nawaambia na ninyi. Niendako, ninyi hamwezi kuja.</J><pb/>


text:
<J>Kama mkipendana ninyi kwa ninyi, kwa njia hii, watu wote watajua kuwa ninyi ni wanafunzi wangu.”</J><pb/>


text:
Simoni Petro akamuuliza, “Bwana, unakwenda wapi?”<pb/>Yesu akamjibu, <J>“Ninakokwenda huwezi kunifuata sasa, lakini utanifuata baadaye.”</J><pb/>


text:
Petro akamuuliza tena, “Bwana, kwa nini siwezi kukufuata sasa? Mimi niko tayari kuutoa uhai wangu kwa ajili yako.”<pb/>


text:
Yesu akamjibu, <J>“Je, ni kweli uko tayari kuutoa uhai wako kwa ajili yangu? Amin, amin nakuambia, kabla jogoo hajawika, utanikana mara tatu.”</J><pb/>


text:
<br/><t>Yesu Awatia Moyo Wanafunzi Wake</t><br/>Yesu akawaambia, <J>“Msifadhaike mioyoni mwenu, mnamwamini Mungu, niaminini na mimi pia.</J>


text:
<J>Nyumbani kwa Baba yangu kuna makao mengi. Kama sivyo, ningeliwaambia. Naenda kuwaandalia makao.</J>


text:
<J>Nami nikienda na kuwaandalia makao, nitarudi tena na kuwachukua mkae pamoja nami, ili mahali nilipo, nanyi mpate kuwepo.</J>


text:
<br/><t>Yesu Ndiye Njia Ya Kwenda Kwa Baba</t><br/>Tomaso akamwambia, “Bwana, sisi hatujui unakokwenda, tutaijuaje njia?”<pb/>


text:
Yesu akawaambia, <J>“Mimi ndimi njia na kweli na uzima. Mtu hawezi kuja kwa Baba isipokuwa kwa kupitia kwangu.</J>


text:
<J>Kama mngenijua mimi, mngemjua na Baba pia. Tangu sasa, mnamjua Baba yangu, tena mmemwona.”</J><pb/>


text:
Yesu akamjibu, <J>“Filipo, nimekaa nanyi muda huu wote hata usinijue? Mtu yeyote aliyeniona mimi, amemwona Baba. Sasa wawezaje kusema, ‘Tuonyeshe Baba’?</J>


text:
<J>Je, huamini ya kuwa mimi niko ndani ya Baba, naye Baba yuko ndani yangu? Maneno ninayowaambia siyasemi kwa ajili yangu mwenyewe, bali Baba akaaye ndani yangu ndiye atendaye hizi kazi.</J>


text:
<J>Nisadiki mimi kwamba niko ndani ya Baba na Baba yuko ndani yangu, la sivyo, niaminini kwa sababu ya zile kazi nizitendazo.</J>


text:
<J>Amin, amin nawaambia, yeyote aniaminiye mimi, kazi nizifanyazo yeye atazifanya, naam na kubwa kuliko hizi atazifanya, kwa sababu mimi ninakwenda kwa Baba.</J>


text:
<J>Nanyi mkiomba lolote kwa Jina langu, hilo nitalifanya, ili Baba apate kutukuzwa katika Mwana.</J>


text:
<J>Huyo ndiye Roho wa kweli ambaye ulimwengu hauwezi kumpokea, kwa sababu haumwoni wala haumjui. Ninyi mnamjua kwa kuwa yuko pamoja nanyi naye anakaa ndani yenu.</J>


text:
<J>Bado kitambo kidogo ulimwengu hautaniona tena, ila ninyi mtaniona, kwa kuwa mimi ni hai, ninyi nanyi mtakuwa hai.</J>


text:
<J>Wakati huo mtajua ya kuwa mimi niko ndani ya Baba na ninyi mko ndani yangu na mimi niko ndani yenu.</J>


text:
<J>Yeyote mwenye amri zangu na kuzishika ndiye anipendaye, naye anipendaye atapendwa na Baba yangu, nami nitampenda na kujidhihirisha kwake.”</J><pb/>


text:
Ndipo Yuda, siyo Iskariote, akamwambia, “Bwana, itakuwaje kwamba utajidhihirisha kwetu na si kwa ulimwengu?”<pb/>


text:
Yesu akamjibu, <J>“Mtu yeyote akinipenda atalishika neno langu na Baba yangu atampenda, nasi tutakuja kwake na kufanya makao yetu kwake.</J>


text:
<J>Mtu yeyote asiyenipenda hayashiki maneno yangu na maneno niliyowapa si yangu bali ni ya Baba aliyenituma.</J><pb/>


text:
<J>Lakini huyo Msaidizi, yaani, huyo Roho Mtakatifu, ambaye Baba atamtuma kwenu kwa Jina langu, atawafundisha mambo yote na kuwakumbusha yote niliyowaambia.</J>


text:
<J>Amani nawaachia, amani yangu nawapa, amani hii niwapayo si kama ile ulimwengu utoayo. Msifadhaike mioyoni mwenu, wala msiogope.</J><pb/>


text:
<J>“Mlinisikia nikisema, ‘Ninakwenda zangu, lakini nitarudi tena.’ Kama kweli mngelinipenda mngelifurahi kwa kuwa naenda kwa Baba, kwani Baba ni mkuu kuniliko mimi.</J>


text:
<J>lakini ulimwengu upate kujua kuwa ninampenda Baba, nami hufanya vile Baba alivyoniamuru.</J><pb/><J>“Haya inukeni; twendeni zetu.</J><pb/>


text:
<br/><t>Yesu Mzabibu Wa Kweli</t><br/><J>“Mimi ndimi mzabibu wa kweli na Baba yangu ndiye mkulima.</J>


text:
<J>Kila tawi ndani yangu lisilozaa matunda, Baba yangu hulikata, nalo kila tawi lizaalo, hulisafisha ili lipate kuzaa matunda zaidi.</J>


text:
<J>Kaeni ndani yangu, nami nikae ndani yenu. Kama vile tawi lisivyoweza kuzaa matunda lisipokaa ndani ya mzabibu, vivyo hivyo ninyi msipokaa ndani yangu hamwezi kuzaa matunda.</J><pb/>


text:
<J>“Mimi ni mzabibu, ninyi ni matawi. Akaaye ndani yangu, nami ndani yake, huyo huzaa sana, maana pasipo mimi ninyi hamwezi kufanya jambo lolote.</J>


text:
<J>Mtu yeyote asipokaa ndani yangu, hutupwa nje kama tawi na kunyauka. Matawi kama hayo hukusanywa na kutupwa motoni, yakateketea.</J>


text:
<J>Ninyi mkikaa ndani yangu na maneno yangu yakikaa ndani yenu, ombeni lolote mtakalo, nanyi mtatendewa.</J>


text:
<J>Kwa hiyo Baba yangu hutukuzwa, kwa vile mzaavyo matunda mengi, nanyi mtakuwa wanafunzi wangu.</J><pb/>


text:
<J>“Kama vile Baba alivyonipenda mimi, hivyo ndivyo mimi nilivyowapenda ninyi. Basi kaeni katika pendo langu.</J>


text:
<J>Mkizishika amri zangu mtakaa katika pendo langu, kama mimi nilivyozishika amri za Baba yangu na kukaa katika pendo lake.</J>


text:
<J>Siwaiti ninyi watumishi tena, kwa sababu watumishi hawajui bwana wao analofanya, bali nimewaita ninyi rafiki, kwa maana nimewajulisha mambo yote niliyoyasikia kutoka kwa Baba yangu.</J>


text:
<J>Si ninyi mlionichagua, bali mimi ndiye niliyewachagua ninyi na kuwaweka mwende mkazae matunda, na matunda yenu yapate kudumu. Ili nalo lolote mtakalomwomba Baba katika Jina langu, awape ninyi.</J>


text:
<br/><t>Ulimwengu Wawachukia Wanafunzi</t><br/><J>“Kama ulimwengu ukiwachukia ninyi, kumbukeni kwamba ulinichukia mimi kabla yenu.</J>


text:
<J>Kama mngekuwa wa ulimwengu, ulimwengu ungeliwapenda kama vile unavyowapenda walio wake. Kwa sababu ninyi si wa ulimwengu, lakini mimi nimewachagua kutoka ulimwengu, hii ndiyo sababu ulimwengu unawachukia.</J>


text:
<J>Kumbukeni lile neno nililowaambia, ‘Hakuna mtumishi aliye mkuu kuliko bwana wake.’ Kama wamenitesa mimi, nanyi pia watawatesa. Kama wamelishika neno langu, watalishika na neno lenu pia.</J>


text:
<J>Kama sikuja na kusema nao wasingalikuwa na hatia ya dhambi. Lakini sasa hawana udhuru kwa ajili ya dhambi zao.</J>


text:
<J>Kama sikuwa nimefanya miujiza ambayo haijapata kufanywa na mtu mwingine yeyote, wasingalikuwa na hatia ya dhambi. Lakini sasa wameiona miujiza hii na bado wakatuchukia mimi na Baba yangu.</J>


text:
<J>Lakini hii ni kutimiza lile neno lililoandikwa kwenye Sheria kwamba, ‘Walinichukia pasipo sababu.’</J><pb/>


text:
<J>“Lakini atakapokuja huyo Msaidizi nitakayemtuma kwenu kutoka kwa Baba, yaani, huyo Roho wa kweli atokaye kwa Baba, yeye atanishuhudia mimi.</J>


text:
<J>Watawatenga na masinagogi. Naam, saa yaja ambayo mtu yeyote atakayewaua atadhani kwa kufanya hivyo anamtumikia Mungu.</J>


text:
<J>Lakini nimewaambia ninyi mambo haya, ili saa hiyo ikiwadia mpate kukumbuka ya kuwa nilikuwa nimewaambia. Sikuwaambia mambo haya tangu mwanzo kwa sababu nilikuwa pamoja nanyi.</J><pb/>


text:
<br/><t>Kazi Ya Roho Mtakatifu</t><br/><J>“Sasa mimi ninakwenda kwake yeye aliyenituma, lakini hakuna hata aniulizaye, ‘Unakwenda wapi?’</J>


text:
<J>Lakini nawaambia kweli, yafaa mimi niondoke, kwa kuwa nisipoondoka, huyo Msaidizi hatakuja kwenu, lakini nikienda nitamtuma kwenu.</J>


text:
<J>Atakapokuja huyo Roho wa kweli atawaongoza awatie katika kweli yote. Yeye hatanena kwa ajili yake mwenyewe, bali atanena yale yote atakayosikia, naye atawaonyesha mambo yajayo.</J>


text:
<J>Vyote alivyo navyo Baba ni vyangu. Ndiyo maana nimesema Roho atachukua yaliyo yangu na kuwajulisha ninyi.</J><pb/>


text:
<br/><t>Huzuni Itageuka Kuwa Furaha</t><br/>Baadhi ya wanafunzi wakaulizana, “Ana maana gani asemapo, <J>‘Bado kitambo kidogo nanyi hamtaniona na tena bado kitambo kidogo nanyi mtaniona’</J>? Naye ana maana gani asemapo, <J>‘Kwa sababu ninakwenda kwa Baba’</J>?”


text:
Wakaendelea kuulizana, “Ana maana gani asemapo, <J>‘Kitambo kidogo’</J>? Hatuelewi hilo analosema.”<pb/>


text:
Yesu akatambua kuwa walitaka kumuuliza juu ya hilo, hivyo akawaambia, <J>“Je, mnaulizana nina maana gani niliposema, ‘Bado kitambo kidogo nanyi hamtaniona na tena bado kitambo kidogo nanyi mtaniona’?</J>


text:
<J>Amin, amin nawaambia, ninyi mtalia na kuomboleza, lakini ulimwengu utafurahi. Ninyi mtahuzunika, lakini huzuni yenu itageuka kuwa furaha.</J>


text:
<J>Mwanamke anapokuwa na utungu wa kuzaa huwa na maumivu kwa sababu saa yake imewadia. Lakini mtoto akiisha kuzaliwa, yule mwanamke husahau maumivu hayo kwa sababu ya furaha ya kuzaliwa mtoto ulimwenguni.</J>


text:
<J>Hivyo ninyi mna maumivu sasa, lakini nitawaona tena, nayo mioyo yenu itafurahi na furaha yenu hakuna awaondoleaye.</J>


text:
<J>Katika siku hiyo hamtaniuliza neno lolote. Amin, amin nawaambia, kama mkimwomba Baba jambo lolote kwa jina langu, yeye atawapa.</J>


text:
<J>Mpaka sasa hamjaomba jambo lolote kwa Jina langu. Ombeni nanyi mtapewa, ili furaha yenu ipate kuwa kamili.</J><pb/>


text:
<br/><t>Amani Kwa Wanafunzi</t><br/><J>“Nimewaambia mambo haya kwa mafumbo. Saa yaja ambapo sitazungumza nanyi tena kwa mafumbo bali nitawaeleza waziwazi kuhusu Baba.</J>


text:
<J>kwa maana Baba mwenyewe anawapenda, kwa sababu mmenipenda mimi na mmeamini kwamba nimetoka kwa Mungu.</J>


text:
Sasa tumejua kwamba wewe unajua mambo yote, wala hakuna haja ya mtu kukuuliza maswali. Kwa jambo hili tunaamini kwamba ulitoka kwa Mungu.”<pb/>


text:
<J>Saa inakuja, naam, imekwisha kuwadia, mtakapotawanyika kila mmoja kwenda nyumbani kwake na kuniacha peke yangu. Lakini mimi siko peke yangu kwa sababu Baba yu pamoja nami.</J>


text:
<J>Nimewaambia mambo haya, ili mpate kuwa na amani mkiwa ndani yangu. Ulimwenguni mtapata dhiki. Lakini jipeni moyo, kwa maana mimi nimeushinda ulimwengu.”</J><pb/>


text:
<br/><t>Yesu Ajiombea Mwenyewe</t><br/>Baada ya Yesu kusema haya, alitazama kuelekea mbinguni akawaombea na kusema:<J>“Baba, saa imewadia. Umtukuze Mwanao, ili Mwanao apate kukutukuza wewe.</J>


text:
<J>Nao uzima wa milele ndio huu, wakujue wewe uliye Mungu wa pekee, wa kweli na Yesu Kristo uliyemtuma.</J>


text:
<J>Hivyo sasa, Baba, unitukuze mbele zako kwa ule utukufu niliokuwa nao pamoja na wewe kabla ulimwengu haujakuwepo.</J><pb/>


text:
<br/><t>Yesu Awaombea Wanafunzi Wake</t><br/><J>“Nimelidhihirisha jina lako kwa wale ulionipa kutoka ulimwengu. Walikuwa wako, nawe ukanipa mimi, nao wamelitii neno lako.</J>


