# verses

text:
Ne eyew kene amana egpekeempet ka seini se kein-inuwan diye te keet-etawan, egkenaan tad sikandan ne eglalag meyitenged te ngaran ni Hisus diye te minsan hentew.”


text:
Purisu impeumew ran e man‑e ka daruwa ne apustulis wey ingkenaan en iya ne egpepanugtulen wey egpepanuluen te ngaran ni Hisus.<pb/>


text:
Piru migtabak ensi Pidru wey si Huwan, “Na, hukumi niyu ke hendei ka malehet diye te tangkaan te Manama: ka peg-ikul naa te suhu niyu wey ke suhu naa te Manama?


text:
Pegkapenga dutu, amana pad sikandan panpanayi te me pangulu, nataman, inlekaan e sikandan su ware ma nakita ran ne malehet ne katarengan ne eleg sikandan ne eglegparan, su seeye se me etew, migdayan ma te Manama puun te seeye ne neula-ula.


text:
<br/><t>Ka peg-ampu te migmalintutuu</t><br/>Te nalekaan e ensi Pidru wey si Huwan, miggendiyaan dan e ka me alukuy ran wey impangguhuran dan e meyitenged te ingkahi kandan te pangulu te talagpanubad wey me igbuyag te me Hudiyu.


text:
Te pegkarineg dan dutu, mig-ampu e sikandan langun diye te Manama. Migkahi sikandan, “Magbebaye ne Manama ne talagmandu, sikeykew ka miggimu te langit, te tane, te dahat, wey te langun ne nakatahu kayi te inged!


text:
Ne pinaahi te Panisingan nu, impalalag nu ka kaapuan ney ne si Dabid, ka suluhuanen nu. Migkahi sikandin,<pb/>‘Mania te egkabelu ka kene ne me Hudiyu? Ne mania te migplanu ka me keet-etawan te ware karuan?<pb/>


text:
Mig-andam ka me Hari kayi te ampew te tane, wey miglibulung ka me pangulu su egpakigkuntere te Magbebaye ne Manama wey te in-alam din ne iyan ka Kristu.’<n>Ka igpasabut te Kristu, Insaad ne Manluluwas.</n><pb/>


text:
Kunaleg te si Hirudis, si Punsiyu Pilatu, nasabeke e kayi te seini ne siyudad duma te kene ne me Hudiyu wey te keet-etawan te Israil ne egpakigkuntere ki Hisus, ka matulus ne suluhuanen nu ne inggimu nu ne Kristu.


text:
Ne kuntee Magbebaye, tengtengi nu seini se peglelalis dan. Behayi key se me uripen nu te kabulut te pegpangguhud te keykew ne lalag.


text:
Ipapitew nu ka geem nu te pegbawi, wey ituhut nu ne egkeyimu perem ka me kein-inuwan wey me palinneu pinaahi te matulus ne ngaran te suluhuanen nu ne si Hisus.”<pb/>


text:
Te nakapenge e sikandan ka mig-ampu, nawelwel ka inlibulungan dan. Ne sikandan langun, napenu te Panisingan te Manama wey migwali te lalag te Manama te ware pegkaaldek.<pb/>


text:
<br/><t>Insaamulan te migmalintutuu ka me kasangkapan dan</t><br/>Nasabeka ka me suman-suman wey me pusung te me migmalintutuu. Ne ware sabeka ne egkahi te sikandin de ka kamuney te sika ne kasangkapan, ke kene, egsaamulan dan ka langun ne diye te kandan.


text:
Ne dakel ka geem te me apustulis te pegpamalehet te peg-uyag te Magbebaye ne si Hisus, wey amana sikandan langun bulihi te Manama.


text:
ne ka halin, imbehey ran diye te me apustulis, ne ka me apustulis e ka egtalad-talad te tagse sabeka kandan sumale te keilangan dan.<pb/>


text:
Ne iling naa due ka inggimu ni Husi, sabeka sikandin ne Libita ne matig-Sipri ne ingngaranan te me apustulis ki Birnabi (ke sikanta pa, “Ka Talagbagget”),


text:
<br/><t>Si Ananiyas wey si Sapira</t><br/>Ne due alunggun ne migbelegye te me karatuan dan, si Ananiyas ka lukes, ne si Sapira ka malitan.


text:
Piru in-angayan ni Ananiyas ka halin, ne ka asawa rin nakanengneng dutu, ne iyan naan de imbehey diye te me apustulis ka nasame.


text:
Ne migkahiyan sikandin ni Pidru, “Ananiyas, mania te migpaakal ka ki Meibulan wey mig-uubat ka te Panisingan te Manama te peg-angey nu te baad te seleppi ne halin te tane nu?


text:
Te ware nu pad ibelegye seeye, keykew pad iya, wey te nakabelegye e, keykew red man‑e ka halin. Na, mania te migsuman-suman ka ne eggimu te iling kayi? Su kene ne me etew ka in-ubatan nu, ke kene, ka Manama!”


text:
Peglihad te tatelu ne uras, migseled e degma ka asawa ni Ananiyas, piru ware sikandin nakataha ke nekey ka neyitabu.


text:
Ne migkahiyan sikandin ni Pidru, “Nangeni a ke seini re iya ka halin te tane ne imbelegye niyu?”<pb/>Ne migtabak ka malitan, “Uya, sikan de iya.”<pb/>


text:
Piru migkahiyan sikandin ni Pidru, “Mania te nekegsabut kew ka alunggun ne eg-eleg-eleg eg-uubat te Panisingan te Manama? Kuntee, duen e te gumawan ka me kanakan ne miglebeng te asawa nu. Ne sikandan ded degma ka eglebeng keykew!”


text:
Ne due-rue ne napeled si Sapira diye te tangkaan ni Pidru wey migpatey. Pegseled te me kanakan, nakita ran ne migpatey e ka malitan, ne in-uyan dan e diye te lihawangan wey inlebeng diye lenged te asawa rin.


text:
Amana naaldek ka langun ne punduk te migmalintutuu wey ka langun ne nakarineg te sika ne neyitabu.<pb/>


text:
<br/><t>Ka me kein-inuwan</t><br/>Masalig ka me palinneu wey me kein-inuwan ne neyimu te me apustulis diye te me etew. Ne ka langun ne migmalintutuu, layun eglibulung diye te likansu ne egngaranan te Likansu ni Sulumun.


text:
Ne puun te himu te me apustulis, impanguyan e ka egmanderalu diye te deralanen. Diye imeyibat te me hibatanan wey diye te me ikam su egpaalew-alew sikandan ke egkaralungan ni Pidru ke eglihad.


text:
Ne due degma nanginguma ne me etew puun te lungsud ne marani te Hirusalim. Nanguyan sikandan te nanderalu wey te nanerepan te busew, wey neneulian sikandan langun.<pb/>


text:
<br/><t>Ka pegbayad-bayad te me apustulis</t><br/>Piru amana neimma te me apustulis ka Labew ne Talagpanubad te timplu wey ka langun ne me duma rin ne sakup te me Sadusiyu.


text:
Piru te seeye ne karusileman, inlukatan te panalihan te Magbebaye ka gumawan te prisuwan, wey impalihawang ka me apustulis wey migkahiyan,


text:
Ne intuman seeye te me apustulis, ne hengkayi te egkaliwaswas e, migseled e sikandan diye te timplu wey migpanulu.<pb/>Nataman, impeumew e te Labew ne Talagpanubad wey te me duma rin ka me Talaggukum te me Hudiyu eyew egkalibulung sikandan langun ka me upisyal te me Hudiyu. Ne due degma insuhu dan ne eggendiye te prisuwan eyew te peg-angey te me apustulis wey eg-uyanen diye te tangkaan dan.


text:
Piru te peggendiye te me pulis te prisuwan, warad e ka me apustulis. Purisu nanlibed e ka me pulis diye te Labew ne Talagpanubad te me Hudiyu wey migkahi,


text:
“Te pegginguma ney diye te prisuwan, nakita ney ne amana ne maresen ka peglekeb, ne ka me talagtameng, diye ded te gumawan ka egtetameng. Piru te peglukat ney e te gumawan, warad e diye te seled ka me pinirisu!”


text:
Pegkarineg dutu te kepitan te talagtameng te timplu, wey te me pangulu te me talagpanubad, nalibeg e sikandan ke nekey ka neyitabu te me apustulis.


text:
Ne due etew ne migseled ne migkahi, “Diyad e te timplu ka impamirisu niyu, wey migpanulu e te me etew.”


text:
Ne puun dutu, miggendiyaan e te kepitan te talagtameng te timplu wey te me pulis ka me apustulis wey indakep dan e man‑e. Ware sikandan miggamit te keseg su egkaaldek sikandan ke egbatuwen te me etew.<pb/>


text:
Ne in-uyan dan e ka me apustulis diye te tangkaan te me Talaggukum eyew eg-insaan. Kahi te Labew ne Talagpanubad,


text:
“Migkenaan ney e sikaniyu ne kenad egpepanuluen meyitenged te sika ne ngaran, piru nasi de iya nekeempet te intiru ne Hirusalim ka pegpanulu niyu, ne sikanami pe ma ka indakeselan niyu te kamatayen din!”


text:
Ne migtabak ensi Pidru wey ka me duma rin ne me apustulis, “Keilangan ne ka Manama re ka egpalintutuuwan ta, kene ne me etew.


text:
Ka Manama te kabuybuyahan ta ka mig-uyag ki Hisus te innimatayan niyu pinaahi te peglansang kandin te krus.


text:
Imbatun sikandin te Manama diye te igkakawanan<n>Sumale te tuluuwen te me Hudiyu, ka talahuren de ne etew ka egpakapinnuu diye te igkakawanan te mabantug ne etew.</n> din eyew egkeyimu ne Pangulu wey Manluluwas, wey eyew te pegbehey te timpu diye te me matig-Israil te peg-inniyug te me sale dan eyew egkapasaylu.


text:
Sikanami ka talagpamalehet due wey ka Panisingan degma ne indasag te Manama te seeye se egpalintutuu kandin.”<pb/>


text:
Piru migsasindeg diye te tangkaan dan ka duma ran ne egngaranan ki Gamaliil; sabeka sikandin ne Parisiyu wey talagpanulu te Balaud te Manama wey intahud te me etew. Migsuhu sikandin ne egpalihawangen pad te dagdahew re ka me apustulis.


text:
Nataman, migkahiyan din e ka me pangulu te Hudiyu, “Kabuhalan ni Israil, bantey kew ke nekey ka eggimuwen niyu te seini ne me etew.


text:
Nakasuman-suman kew pad ki Tudas? Mig-angken sikandin ne mabantug, ne due me hep‑at ne gatus (400) ne me etew ka neuyan din. Piru innimatayan sikandin wey nallaag-laag e ka me hibateen din, ne nataman, warad e nakapabulus ka pegpanulu din.


text:
Timpu te sinsus, si Hudas e man‑e ne matig-Galiliya ka migginggat te me etew ne eg-ikul kandin, piru innimatayan ded sikandin wey nenekegsuwey-suwey e man‑e ka me hibateen din.


text:
Ne ka seini se prublima kuntee, kene niyu re due hilabeti sikandan wey balahara niyu re due, su emun ke himu re seini te etew wey ke planu re seini te etew, egkaawe ded te kene egkaluhey.


text:
Piru ke kandin sika te Manama, kene niyu iya sikandan egkatalu. Ne kema ke iyan niyu pad egkakuntere ka Manama.”<pb/>Ne migpalintutuu te tambag ni Gamaliil ka me pangulu.


text:
Ne impalasud dan e man‑e ka me apustulis wey impalampesan dan wey ingkenaan en iya ne egpanugtul meyitenged te ngaran ni Hisus. Ne nataman, inlekaan e sikandan.


text:
Nataman, nanlihawang e ka me apustulis puun te tangkaan te me Talaggukum, wey nahale-gale sikandan su in-isip sikandan te Manama ne likes te me peg-antus te keyilawan tenged te ngaran ni Hisus.


text:
Ne tagse aldew, migpabulus sikandan ka egpanugtul wey egpanulu te Meupiya ne Panugtulen meyitenged ki Hisus isip Kristu. Diye dan sika eggimuwa te timplu wey te me kabalbalayan.<pb/>


text:
<br/><t>Ka pitu ne talagbulig</t><br/>Na, te seeye ne timpu te egkatimtimulan e ka me hibateen, neepes ka me Hudiyu ne Grigu se linalahan te seeye se me Hudiyu ne mahinged dutu, tenged su ware nabehayi ka me balu ran te tagse aldew ne keilangan dan.


text:
Ne puun dutu, inlibulung te sapulu wey daruwa (12) ne apustulis ka langun ne me hibateen wey ingkahiyan, “Kene ne meupiya ne egkabalahad ney ka pegwali te lalag te Manama puun te pegtanggu te me etew ne due keilangan.


text:
Purisu me suled, alam kew te pitu ne etew ne meupiya se batasan wey napenu te Panisingan te Manama wey te katuenan, su sikandan ka egbehayan ney te katenged te peg-uyan due.


text:
Ne sikandan langun neupian te planu te me apustulis. Ne due egpuun ne in-alam dan ensi Istiban ne napenu te Panisingan te Manama wey te pegpalintutuu, wey si Pilipi, si Purukuru, si Nikanur, si Timun, si Parminas, wey si Nikulas ne matig-Antiyukiya ne kene ne Hudiyu ne neuyan te tuluuwen te me Hudiyu.


text:
Nataman, in-uyan e sikandan diye te me apustulis. Ne dutu, in-ampuan e sikandan te me apustulis wey intel-eban te me belad.<pb/>


text:
Purisu, nakapabulus nekeempet ka lalag te Manama. Ne ka me hibateen diye te Hirusalim, hutuk pad migmasalig. Ne masalig degma ka me talagpanubad diye te timplu ne mig-ikul e te kamalehetan.<pb/>


text:
<br/><t>Ka pegdakep ki Istiban</t><br/>Ne si Istiban, sabeka ne etew ne imbulihan te Manama wey imbehayan te geem. Nekeyimu sikandin te me kein-inuwan wey te me palinneu diye te tangkaan te me etew.


text:
Due duma ne me etew ne kene egpalintutuu kandin wey egpakig-ehet. Ka duma kandan matig-Sirini wey matig-Alihandriya ne sakup te simbaan te me Hudiyu ne egngaranan te “Me Etew Ne Inlekaan Puun te Pegkeuripen.” Ne ka me duma, me matig-Silisya wey Asya.


text:
Purisu migpamayad e sikandan te me etew ne egpabayungen kandin ne eggenendue, “Nakarineg key kandin te migbaley-baley ki Muwisis wey te Manama!”


text:
Sikan naa, nasamuk e ka me etew wey me igbuyag dan, wey ka me talagpanulu te Balaud te Manama. Purisu impamitew ran e si Istiban wey inderakep dan e wey in-uyan e diye te me Talaggukum te me Hudiyu.


text:
Nataman, impaatubang dan e ka me etew ne egpeuubaten wey egpakahiyen, “Ka seini ne etew, kene eg-engked ka egdereet te matulus ne timplu wey te Balaud ni Muwisis.


text:
Narineg ney sikandin ne si Hisus kun ne matig-Nasarit ka egguhus te timplu wey egbalbalawan din ka tulumanen ne inggaat ni Muwisis kanta!”


text:
Ka langun ne me Talaggukum te me Hudiyu, migmemetmet ki Istiban, ne nakita ran ne nekeiling e te ulaula te panalihan te Manama ka kandin ne ulaula.<pb/>


text:
<br/><t>Ka inlalag ni Istiban</t><br/>Ne mig-insaan si Istiban te Labew ne Talagpanubad diye te timplu, “Malehet seini se imbayung dan?”<pb/>


text:
Ne migtabak si Istiban, “Me suled ku wey me anggam ku! Pammineg kew keddiey! Ka Manama ne subla ne mabantug wey maresen, migpakita te kaapuan ta ne si Abraham te diye pad sikandin mig-ugpe te Misuputamya, te ware pad sikandin mig-ugpe diye te Haran.


text:
Migkahi ka Manama diye te kandin, ‘Engkeri nu ka inged nu wey ka me karumaan nu, wey hendiye ka te inged ne igpapitew ku keykew.’


text:
Ne puun dutu, mig-awe e si Abraham diye te inged te me Kaldiya wey diyad e mig-ugpe te Haran. Pegpatey te amey rin, impaalin e man‑e sikandin te Manama te seini ne inged ne in-ugpaan ta kuntee.


text:
Ware sikandin behayi te Manama te tane kayi, minsan eleg de ubag ne egkariekan din. Piru migsaaran sikandin te Manama ne igbehey kandin ka seeye ne tane wey egkakandin e wey te me kabuhalan din. Te seeye ne timpu, ware pad anak ni Abraham.


text:
Seini ka ingkahi te Manama diye te kandin, ‘Ka me kabuhalan nu, diye eg-ugpe te lein ne nasud wey egkeuripen sikandan diye, wey egpaantusen sikandan seled te hep‑at ne gatus (400) ne leg‑un.


text:
Piru eglegparan ku ka nasud ne eg-uripen kandan, ne egkataman egmangawe e sikandan te seeye ne inged wey egsimba keddiey kayi te seini ne inged.’


text:
Ne migbehey ka Manama te kasabutan diye ki Abraham pinaahi te pegtuli isip palinneu. Ne puun dutu, intulian din e ka anak din ne si Isaak te nawaluwan pad ka miglesut. Nakapabulus ka sika ne eggimuwen te peglesut ni Hakub ne anak ni Isaak, wey diye te sapulu wey daruwa (12) ne me anak ni Hakub ne sika se mabantug ne me kaapuan ta.<pb/>


text:
“Ne ka mabantug ne me kaapuan ta ne me anak ni Hakub, neimma te hari ran ne si Husi, purisu imbelegye dan e eyew eg-uripenen diye te Ihiptu. Piru indumaan sikandin te Manama,


text:
wey inluwas puun te langun ne me keyirapan din. Te timpu ne mig-atubang si Husi te Hari te Ihiptu, inlapihan sikandin te Manama wey imbehayan te katuenan. Ne puun due, inggimu sikandin te Hari ne pangulu te nasud wey te pamilya te Hari.


text:
Nataman, due migginguma ne bitil diye te intiru ne Ihiptu wey diye te Kanaan. Amana neyirapi ka me etew wey warad egkakeen te me kabuybuyahan ta.


text:
Pegkarineg ni Hakub ne due egkakeen diye te Ihiptu, impeendiye din e ka me kabuybuyahan ta. Seeye ka an-anayan ne peggendiye dan.


text:
Te igkarangeb e ne peggendiye dan te Ihiptu, henduen pad ipeila ni Husi ka pegkeetew rin diye te me suled din. Ne dutu, neilaan e te Hari te Ihiptu ka pamilya ni Husi.


text:
Ne puun due, impeuyanan ni Husi si Hakub, ka amey rin, te lalag ne diye egpeugpaa te Ihiptu duma te me suled din. Me pitu ne pulu wey lalimma (75) sikandan langun.


text:
Diye ded uyana ka me lawa ran te Sikim wey diye ilebeng te lebenganan ne imbeli ni Abraham diye te me anak ni Hamur.”<pb/>


text:
Ne migpabulus si Istiban ka migkahi, “Ne hengkayi te mahaan e egtumana te Manama ka insaad din ki Abraham, hutuk pad ne migmasalig ka keet-etawan ta diye te Ihiptu.


text:
Inlimbungan din ka keet-etawan ta wey indeeg-deeg ka me kabuybuyahan ta su impehes sikandan ne egpalihawangen te baley ka me anak dan ne dereisek pad eyew egpamatey.


text:
Te seeye ne timpu, neetew si Muwisis ka ingkatelesi te Manama. Me tatelu ne bulan sikandin ka natanggu diye te kandan ne ugpaan.


text:
Ne hengkayi te in-engkeran e sikandin diye te lihawangan, ingkuwe e sikandin te anak te Hari te Ihiptu ne malitan wey in-anak-anak e.


text:
Napanulu si Muwisis te langun ne katuenan te me Ihiptuhanen, wey neyimu sikandin ne mabantug pinaahi te peglalag din wey te himu rin.<pb/>


text:
“Te hep‑at ne pulu (40) ka idad ni Muwisis, nakasuman-suman sikandin ne egpanumbaley diye te me karumaan din ne me kabuhalan ni Israil.


text:
Te pegkakita rin ne due sabeka kandan ne inlampesan te Ihiptuhanen, migpangabangan din e, ne migsulian din ka Ihiptuhanen wey innimatayan din e.


text:
(Kahiyen ni Muwisis ne egpakasabut ka me karumaan din ne eggamiten sikandin te Manama te pegluwas kandan, piru ware bes sikandan nakasabut.)


text:
Te igkarangeb ne aldew, due nakita rin ne daruwa ne etew ne me kabuhalan ni Israil ne migpeehetey, wey mig-el-elehan din sikandan te eggusey. Migkahi sikandin, ‘Me suled ku, mania te egpeunayey kew egpeehetey se tahasuled de?’


text:
Piru sika se etew ne miglampes te duma rin, ingkeyis din si Muwisis te migkahi, ‘Hentew‑a ka inggimu keykew ne pangulu wey talaggukum kanami?


text:
Pegkarineg dutu ni Muwisis, migpallahuy e sikandin peendiye te inged ne Midiyan. Ne diyad sikandin mig-ugpe wey diyad e sikandin nakaasawa wey nakaanak te daruwa ne lukes.<pb/>


text:
“Te peglihad te hep‑at ne pulu (40) ne leg‑un, due panalihan ne migpakita ki Muwisis diye te sapinit ne egkalegleg. Diye seeye te disirtu, diye te Bubungan ne Sinay.


text:
Neinu-inu si Muwisis te pegkakita rin dutu, purisu migdani-rani e sikandin diye te sapinit ka egtengteng ke nekey seeye. Piru nakarineg sikandin te laheng te Magbebaye ne Manama ne miggenendue,


text:
‘Sikeddiey ka Manama te me kabuybuyahan nu, ka Manama ni Abraham, ni Isaak, wey ni Hakub.’ Ne dutu migkelkel e si Muwisis wey naaldek ne egpitew.


text:
Ne migkahiyan sikandin te Magbebaye ne Manama, ‘Luunga nu ka sandal nu su matulus ka tane ne insesasindehan nu.


text:
Nakita ku iya ne amana egkabaybayari ka keet-etawan ku diye te Ihiptu wey narineg ku ka pegpangananey ran. Ne migpamaneug ad e kayi eyew te pegluwas kandan. Purisu, hendini ke naa su igpeuyan ku sikeykew diye te Ihiptu.’<pb/>


text:
“Seini ka Muwisis ne insamsamilian te me kabuhalan ni Israil te miggenendue, ‘Hentew‑a ka migtuhut ne sikeykew ka egkeyimu ne pangulu wey talaggukum kanami?’ Si Muwisis ka impeuyan te Manama ne egkeyimu ne pangulu wey manluluwas, wey imbulihan sikandin te panalihan ne nakita rin diye te sapinit ne nalegleg.


text:
Sikandin ka migpangulu kandan te mig-awe diye te Ihiptu, wey due me kein-inuwan wey me palinneu ne inggimu rin diye te Ihiptu wey diye te Malalab ne Dahat. Miggimu man‑e sikandin te iling due te hep‑at ne pulu (40) ne leg‑un diye te disirtu.


text:
Sika ne Muwisis ka migkahi diye te kabuhalan ni Israil, ‘Egpeuyanan kew te Manama te prupita iling te pegpeuyan din keddi. Ne sabeka sikandin ne kabuhalan niyu.’


text:
Si Muwisis ka migduma te me kabuhalan ni Israil ne nalibulung diye te disirtu. Diye sikandin duma te kabuybuyahan ta wey te panalihan ne migpakiglalag kandin diye te Bubungan ne Sinay, seeye se nakarawat sikandin te lalag te Manama ne igpabehey kanta.”<pb/>


text:
“Piru nekewukum ka me kabuybuyahan ta ne kene egtuman kandin, purisu imbalahad dan sikandin wey egkeupian e perem sikandan ne eglibed diye te Ihiptu.


text:
Seeye naa, migkahiyan dan si Aarun, ‘Himuwi key nikeykew te me diyus-diyus ne iyan eggun‑a kanta su ware ki nakataha ke nekey-e ka neyitabu diye te ki Muwisis ne in-uyan kanta ligkat te Ihiptu.’


text:
Ne puun dutu, miggimu e sikandan te diyus-diyus ne egpekeiling te nati te baka. Ne impanubaran nikandan seeye wey migsahakeen sikandan te pegpeila ne nahale sikandan te inggimu ran.


text:
Piru in-engkeran sikandan te Manama wey imbalahad sikandan ne egsimba te me bituen te langit, sumale te insulat te baseen te me prupita,<pb/>‘Me kabuhalan ni Israil, sikeddi ka impanubaran niyu wey ka inhalaran niyu te hep‑at ne pulu (40) ne leg‑un diye te disirtu?<pb/>


text:
Kene! In-uyan niyu ka balungbalung te diyus-diyus ne si Muluk, wey ka inetew-etew ne bituen te diyus-diyus niyu ne si Ripan. Inggimu niyu sika se me diyus-diyus eyew egsimbeen. Purisu egpaaween ku sikaniyu peendiye te mariyu ne inged ne eglihad pad te Babilunya.’<pb/>


text:
“Diye te disirtu, due balungbalung te me kabuybuyahan ta ne palinneu ne diye te kandan ka Manama. Inggimu ni Muwisis seini se balungbalung sumale te impakita kandin te Manama ne egpeilingan.


text:
Nataman, te si Huswi e ka migpangulu te me kabuybuyahan ta te peg-ahew ran te me nasud ne impaawe te Manama, ka me kabuybuyahan tad e degma ka mig-uyan te sika ne balungbalung. Ne duen pad ka balungbalung taman te miggingume e si Dabid.


text:
Ne ingkeupii te Manama si Dabid, wey mighangyu sikandin te Manama ne egpes-ek te ugpaan para te Manama ni Hakub.


text:
“Piru ka Amana ne Mabantug ne Manama, kene eg-ugpe te ugpaan ne impes-ek te etew, su sumale te ingkahi te me prupita,<pb/>


text:
‘Migkahi ka Magbebaye ne Manama, Ka langit ka pinnuuwanan ku, wey tane ka diekanan ku.<pb/>Nekey ne klasi te ugpaan ne eggimuwen niyu para keddiey?<pb/>Wey ke hendei naa ka himelayanan ku?<pb/>


text:
“Amana ne makehal ka me ulu niyu wey ka me pusung niyu, wey kene kew egpammineg te lalag te Manama! Ne nekeiling kew te me kabuybuyahan niyu! Ne layun kew eg-apul te Panisingan te Manama!


text:
Ware prupita ne ware baybayari te me kabuybuyahan niyu. Innimatayan dan seeye se migpaney-paney migpataha meyitenged te pegginguma te Suluhuanen ne Matareng, sika se inliputan niyu wey innimatayan.


text:
<br/><t>Ka pegbebatu ki Istiban</t><br/>Pegkarineg dutu te me pangulu te me Hudiyu, amana sikandan nabelu ki Istiban wey nakapangngahat te pegkabelu dan.


text:
Piru si Istiban ne napenu te Panisingan te Manama, migleng‑ag sikandin te langit wey nakita rin ka katelesan te Manama wey nakita rin degma si Hisus ne migsasindeg diye te igkakawanan<n>Sumale te tuluuwen te me Hudiyu, ka talahuren de ne etew ka egpakapinnuu diye te igkakawanan te mabantug ne etew.</n> te Manama.


text:
Ne migkahi sikandin, “Pitew kew! Nakita ku ka langit ne nalukatan e, ne ka Anak te Etew diye migsasindeg te igkakawanan te Manama!”<pb/>


text:
Piru migpanguleyi sikandan ne migsesagpeng te talinga ran, wey miglegse sikandan ka migpallahuy ne egsukeung kandin.


text:
Ne inggehanuy e sikandin diye te lihawangan te siyudad wey imbebatu e. Ne inggaat te me talagpamalehet meyitenged ki Istiban ka me kumbale dan diye te lukes ne kene pad amana ne mayansan ne si Saulu.


text:
Taheed te egbebatuwen dan si Istiban, mig-ampu e sikandin ne miggenendue, “Magbebaye ne Hisus, dawata nu ka panisingan ku!”


text:
Ne migpanimbuel sikandin wey migbalbalukan ne migkahi, “Magbebaye, kene nu sikandan pakasalaa te inggimu ran!” Pegkapenga rin te miglalag dutu, nabigtawan e sikandin.<pb/>


text:
Ne mig-uyunan ni Saulu ka peggimatey ki Istiban.<br/><t>Ka pegbayad-bayad ni Saulu te migmalintutuu</t><br/><pb/>Te seeye ne aldew, migbunsud e ka masumpit ne pegbayad-bayad te migmalintutuu ki Hisus diye te Hirusalim. Ne sikandan langun, angin e te me apustulis, nenekegsuwey-suwey e diye te me prubinsya diye te Hudiya wey te Samarya.


text:
Ne due me lukes ne migpamakey te Manama ne miglebeng ki Istiban, wey migpalumbibigtew sikandan te pegkalange dan te pegpatey rin.<pb/>


text:
Piru si Saulu, migpakannekal sikandin ka egdereet te me etew ne migpalintutuu. Ne tagse baley, eggendiyaan din wey migpangganuy rin ka egpalintutuu ne me lukes wey me malitan, wey impamirisu rin e.<pb/>


text:
<br/><t>Ka peggendiye ni Pilipi te Samarya</t><br/>Ne seeye se nenekegsuwey-suwey ne migmalintutuu, migwali e te lalag te Manama te minsan hendei ne egkeendiyaan dan.


text:
Ne si Pilipi, miggendiye te sabeka ne siyudad diye te Samarya wey migwali te me etew meyitenged te Kristu.


text:
Pegkarineg te sesalihi ne etew te inlalag ni Pilipi, wey te pegkakita ran te me kein-inuwan ne inggimu rin, mig-ayad-ayad e sikandan migpammineg kandin.


text:
Masalig ne me etew ka nanerepan te busew ne neneulian wey migmanguleyi ka me busew te meemen. Ne masalig degma seeye se kene egkaweil se lawa wey me pungku ne neneulian e.


text:
Te seeye ne siyudad, due etew ne egngaranan ki Simun ne miggimu te salamangka, wey nakapeinu-inu seeye te matig-Samarya. Migpeggasal man‑e sikandin ne mabantug kun.


text:
Ne ka langun ne etew te seeye ne siyudad, datu ma wey se kene, migpammineg iya kandin. Migkahi sikandan, “Sikandin ka geem te Manama ne egngaranan te ‘Ka Dakel ne Geem.’ ”


text:
Piru te migpalintutuu e sikandan te wali ni Pilipi meyitenged te Meupiya ne Panugtulen te Peghari te Manama wey te ngaran ni Hisu Kristu, imbewutismuwan e sikandan, lukes ma wey malitan.


text:
Ne minsan si Simun, migpalintutuu e degma. Ne hengkayi te nabewutismuwan e sikandin, migduma-rume e sikandin ki Pilipi. Nawangalan sikandin te me kein-inuwan wey me palinneu ne neyimu ni Pilipi.<pb/>


text:
Te pegkarineg te me apustulis diye te Hirusalim ne migdawat e te lalag te Manama ka matig-Samarya, impeuyan dan e ensi Pidru wey si Huwan diye te kandan.


text:
Su ka Panisingan te Manama, ware pad ipeyinguma diye te minsan sabeka kandan; nabewutismuwan de sikandan te ngaran te Magbebaye ne si Hisus.


text:
Nataman, migtel-eban e sikandan enni Pidru wey ni Huwan, ne dutu, narawat dan e ka Panisingan te Manama.<pb/>


text:
Te pegkakita ni Simun ne nakarawat ka me etew te Panisingan pinaahi te pegtel-eb te belad dan, migbehayan din e perem sikandan te seleppi


text:
te migkahi, “Behayi a degma nikaniyu te sika ne geem eyew egpakarawat te Panisingan te Manama ka langun ne egtel-eban ku te belad ku.”


text:
Piru migkahiyan sikandin ni Pidru, “Egkareetan ka perem duma te seleppi nu tenged su kahiyen nu ne egkabeli nu ka dasag te Manama.


text:
Ware apil nu wey ware labet nu te seini ne himu su kene ne meupiya ka pusung nu diye te tangkaan te Manama.


text:
Purisu inniyuhi nu seini se mareet ne suman-suman nu wey ampu ka ne egpasayluwen ka te Magbebaye tenged te pegsuman-suman nu te iling due.


text:
Ne migkahiyan ni Simun si Pidru wey si Huwan, “Iampu a nikaniyu te Magbebaye eyew kene egkatuman ka inlalag niyu keddiey.”<pb/>


text:
Te pegkapenga enni Pidru wey ni Huwan te pegpamalehet meyitenged te ki Hisus wey te pegwali te lalag te Magbebaye, miglibed e sikandan diye te Hirusalim. Ne migwali sikandan te Meupiya ne Panugtulen diye te masalig ne me inged diye te Samarya.<pb/>


text:
<br/><t>Si Pilipi wey ka upisyal ne matig-Itiyupiya</t><br/>Nataman, migkahiyan si Pilipi te panalihan te Magbebaye, “Hendiye ka te igkakawanan ne balabahan, diye te dalan peendiye te Hirusalim wey Gasa.” Ka seeye ne dalan, warad e bayei.


text:
Purisu migpallahuy si Pilipi peendiye te kandin wey narineg din ka upisyal ne migbasa te sinulat ni prupita Isayas. Ne mig-insaan sikandin ni Pilipi, “Nasabut nu red ka imbasa nu?”<pb/>


text:
Ne migtabak ka upisyal, “Egmenuwen ku te egsabut ke ware egpanulu keddiey?” Ne impeuntud din e si Pilipi te kerumata wey migpinnuu andang kandin.


text:
Seini ka baseen te Kasulatan ne imbasa rin:<pb/>“Iling sikandin te karniru ne in-uyan eyew eggilangen. Ne iling man‑e sikandin te nati te karniru ne egpeeneng-eneng ke eg-alutan, ware sikandin miglalag te minsan sabeka re ne lalag.<pb/>


text:
Impeyilawan sikandin wey ware nabehayi te eleg ne peggukum, wey ware egpakapanugtul meyitenged te me kabuhalan din su malepet de ka peg-ugpe din kayi te ampew te tane.”<pb/>


text:
Ne mig-inse ki Pilipi ka upisyal, “Nangeni e kun ubag ke hentew‑a ka egguhuren din kayi, ka kandin naa mismu ne lawa wey ke lein?”


text:
Purisu impangguhuran e sikandin ni Pilipi te Meupiya ne Panugtulen meyitenged ki Hisus, ne migbunsud te seini ne baad te Kasulatan.


text:
Purisu impasanggel nikandin ka kerumata wey migpamaneug e sikandan se daruwa. Ne migdugpu sikandan diye te weyig wey migbewutismuwan e ni Pilipi ka upisyal.


text:
Te peggakap dan e te weyig, insalukagmit e si Pilipi te Panisingan te Magbebaye, ne warad e nakita sikandin te upisyal, piru migpabulus ka upisyal ne miggipanew ne nahale-gale.


text:
Te naalimukawan e si Pilipi, diye bes e sikandin te Asutu, ne migpabulus e man‑e sikandin ka egwali te Meupiya ne Panugtulen diye te langun ne lungsud taman te pegginguma rin diye te Sisarya.<pb/>


text:
<br/><t>Ka pegpalintutuu ni Saulu</t><br/><br/><t>(Him. 22:6-16; 26:12-18)</t><br/>Te seeye ne timpu, migpabulus si Saulu ka eglelalis ne egpangimatey te me hibateen te Magbebaye. Purisu miggendiye sikandin te Labew ne Talagpanubad


text:
eyew egbuyu te me sulat ne eg-uyanen din diye te me simbaan te me Hudiyu diye te Damasku. Iyan din igbuyu te sulat su eyew due katenged din te pegpandakep ke due egkakita rin ne eg-ikul te Magbebaye wey eg-uyanen din te eglibed diye te Hirusalim, lukes ma wey ke malitan.<pb/>


text:
Te peggendiye din te Damasku, wey te marani e sikandin te siyudad, sahuhune ne due malayag ne egligkat te langit ne nakaalingkus kandin.


text:
Nataman, napeled e sikandin, ne due laheng ne narineg din ne migkahi, “<J>Saulu, Saulu. Mania te migbaybayaran a nikeykew?</J>”<pb/>


text:
Ne mig-inse sikandin, “Hentew ke ma, Magbebaye?”<pb/>Ne migkahi ka laheng, “<J>Sikeddi si Hisus ka imbaybayaran nu.</J>


text:
<J>Ne enew kad wey hipanew kad peendiye te siyudad wey diye kad e egnangeni ke nekey ka eggimuwen nu.</J>”<pb/>


text:
Ne ka me etew ne duma ni Saulu te hipanawan, nenakasasindeg de ne natanengan. Nakarineg sikandan te laheng piru ware etew ne nakita ran.


text:
Ne dutu mig-enew e si Saulu, peggimelat din, kenad e egpakakita sikandin. Purisu ingkitkit naan de sikandin te me duma rin peendiye te Damasku.


text:
Ne diye te Damasku, due sabeka ne hibateen ni Hisus ne egngaranan ki Ananiyas. Ne hendue te impataheinep sikandin te Magbebaye ne migkahiyan, “<J>Ananiyas.</J>”<pb/>Ne migtabak si Ananiyas, “Seini e red, Magbebaye.”<pb/>


text:
Ne migkahiyan sikandin te Magbebaye, “<J>Hipanew ka peendiye te dalan ne egngaranan te ‘Matul-id ne Dalan,’ wey pamitawa nu diye te baley ni Hudas ka sabeka ne etew ne egngaranan ki Saulu ne matig-Tarsu. Eg-ampu sikandin</J>


text:
<J>wey diye te impakita kandin te Manama, due nakita rin ne sabeka ne etew ne egngaranan ki Ananiyas ne migseled wey migtel-eb kandin te me belad din su eyew egpakakite e man‑e sikandin.</J>”<pb/>


text:
Ne migtabak si Ananiyas, “Magbebaye, masalig ka nakahuhud keddiey meyitenged te sika ne etew, ne subla kun ne mareet ka eggimuwen din te keet-etawan nu diye te Hirusalim.


text:
Ne kuntee, kayid e sikandin te Damasku ne imbehayan te katenged te me pangulu te talagpanubad te pegdakep te langun ne egpamakey keykew.”<pb/>


text:
Piru migkahiyan sikandin te Magbebaye, “<J>Hendiyei nu su in-alam ku sikandin eyew te pegpataha te keddi ne ngaran diye te me kene ne me Hudiyu wey diye te me Hari wey diye te me kabuhalan ni Israil.</J>


text:
Purisu miggendiyaan e ni Ananiyas si Saulu te baley wey migtel-eban din te me belad din te migkahi, “Suled, ka Magbebaye ne si Hisus ne migpakita keykew te peggendini nu ka migpeuyan keddiey su eyew egpakakita kad e man‑e wey egkapenu te Panisingan te Manama.”


text:
Sahuhune ne due neneulug diye te mata ni Saulu ne hendue te me engil, ne dutu, nakakite e man‑e sikandin. Ne mig-enew sikandin wey migpabewutismu e.


text:
Te nakakeen e sikandin, miglibed e man‑e ka kanekal din.<br/><t>Ka pegwali ni Saulu diye te Damasku</t><br/><pb/>Ne mig-ugpe pad si Saulu diye te Damasku seled te pila ne aldew duma te me hibateen ni Hisus.


text:
Due-rue miggendiye sikandin te me simbaan te me Hudiyu eyew te pegpanugtul ne si Hisus ka Anak te Manama.<pb/>


text:
Neinu-inu ka langun ne nakarineg kandin wey migmein-inseey ne migkahi, “Henduen ma te seini ka diye te Hirusalim ne egbayad-bayad te seeye se egpamakey ki Hisus. Ne kema ke iyan din de iggendini ka egpandakep te eg-uyanen din diye te me pangulu te talagpanubad?”<pb/>


text:
Piru migmasumpit ka pegwali ni Saulu wey amana nakasuhat te migpammineg kandin. Ne ware nakaapul ka me Hudiyu diye te Damasku puun te pegpamalehet ni Saulu ne si Hisus ka Kristu.<pb/>


text:
Piru nakarineg si Saulu ke nekey ka planu ran ne eggimuwen. Aldew wey marusilem ka peg-eatang dan diye te gumawan te siyudad eyew te peggimatey ki Saulu.


text:
Piru te sabeka ne marusilem, intahu si Saulu te me hibateen diye te bukag wey intutuntun diye te bintana te alad te siyudad ne matikang wey makepal.<pb/>


text:
<br/><t>Ka peggendiye ni Saulu te Hirusalim</t><br/>Ne puun dutu, miggendiyad e si Saulu te Hirusalim wey migduma-rume e perem sikandin te me hibateen ni Hisus dutu. Piru naaldek kandin ka langun su ware sikandan migpalintutuu ne sabeke e degma sikandin ne hibateen.


text:
Piru imbulihan e sikandin ni Birnabi wey in-uyan diye te me apustulis. Nataman, impangguhuran e sikandan ni Birnabi ke immenu te Magbebaye te migpakita wey migpakiglalag ki Saulu diye te dalan peendiye te Damasku, wey ke immenu rin te pegwali te ngaran ni Hisus diye te Damasku te ware pegkaaldek.


text:
Purisu nakarume e si Saulu kandan wey in-empet dan ka Hirusalim te pegwali te ngaran te Magbebaye ne si Hisus te ware pegkaaldek.


text:
Ne nekeglalag wey nenekeg-apul sikandan te me Hudiyu ne Grigu se linalahan piru migpamitew sikandan te paahi ne egkeyimatayan sikandin.


text:
Te pegkanengnengi te me suled ne migpalintutuu, in-uyan dan e si Saulu diye te Sisarya wey impeendiye te Tarsu.<pb/>


text:
Purisu ka migmalintutuu diye te intiru ne Hudiya, Galiliya, wey diye te Samarya, nalig‑en e wey warad e samuk. Ne migmasalig pad sikandan tenged su due pegkaaldek dan te Magbebaye wey imbagget sikandan te Panisingan te Manama.<pb/>


text:
<br/><t>Ka pegbawi ni Pidru ki Iniyas</t><br/>Nekey naa te si Pidru, miggiphipanew sikandin te minsan hendei, nataman, miggendiye sikandin te keet-etawan te Manama diye te lungsud te Lida.


text:
Ne diye din nakita ka pungku ne lukes ne egngaranan ki Iniyas, ne ware nekeenew seled te walu ne leg‑un.


text:
Ne migkahiyan sikandin ni Pidru, “Iniyas, egbawian ka ni Hisu Kristu, purisu enew ka wey paninesa nud ka miggibatan nu.” Ne due-rue ne mig-enew si Iniyas.


text:
Ne ka langun ne etew ne mig-ugpe diye te Lida wey diye te Sarun, nakakita kandin wey migpalintutuu e te Magbebaye.<pb/>


text:
<br/><t>Ka peg-uyag ni Pidru ki Tabita</t><br/>Ne diye te Hupi, due malitan ne migpalintutuu ne egngaranan ki Tabita.<n>Te Grigu: Durkas, ke sikanta pa, usa.</n> Ne layun sikandin eggimu te meupiya wey egbulig te egkaayu-ayu.


text:
Te seeye ne timpu, migderalu sikandin wey migpatey. Ne ka lawa rin, miglu‑luan dan wey impaley-as dan diye te sinabeng ne diye te dibabew.


text:
Ne ka Hupi, bayew re marani te inged ne Lida. Te pegkarineg te me hibateen diye te Hupi ne diye si Pidru te Lida, migsuhu e sikandan te daruwa ne lukes wey impanagtahaan ne egpeendiyeen egparagdahawa si Pidru te Hupi.


text:
Purisu migdume e si Pidru kandan. Te pegginguma ran, impanulud e si Pidru diye te sinabeng ne diye te dibabew. Ne dutu, miglingutan e si Pidru te langun ne me malitan ne balu ne egmaninehew wey impapitew ran kandin ka me kumbale wey ka me diyakit ne inggimu ni Durkas te neuyag pad sikandin.


text:
Nataman, impalihawang e sikandan langun ni Pidru, ne dutu, migpanimbuel sikandin wey mig-ampu diye te Manama. Ne nataman, migtangkaan din e ka minatey te migkahi, “Tabita, enew ka.” Ne miggimelat e si Tabita, pegkakita rin ki Pidru, henduen pad ne migpinnuu sikandin.


text:
Miggen-genan ni Pidru ka belad te malitan wey impasasindeg din. Nataman, in-umew rin e ka migmalintutuu wey ka me balu, wey impakita rin e kandan si Durkas ne neuyag e.


text:
Nekeempet te intiru ne Hupi ka guhuren meyitenged kandin wey masulug ka me etew ne migpalintutuu te Magbebaye.


text:
Ne mig-uugpe pad si Pidru diye te Hupi seled te me pila ne aldew diye te ki Simun ne talagderampil te laplap te ngalap.<pb/>


text:
<br/><t>Si Pidru wey si Kurnilyu</t><br/>Due lukes ne egngaranan ki Kurnilyu ne diye mig-ugpe te siyudad te Sisarya. Sabeka sikandin ne kepitan te Rumanhen ne me sundalu ne egngaranan te “Punduk te Italyanu.”


text:
Migpamakey sikandin te Manama wey migsimba te Manama duma te langun ne pamilya rin. Dakel ka nabulig din diye te me etew ne egkaayu-ayu, wey layun eg-ampu sikandin diye te Manama.


text:
Sabeka ne maapun te me alas tris e, hendue te impataheinep sikandin te Manama. Nakita rin ka sabeka ne panalihan te Manama ne migparani kandin wey migkahi, “Kurnilyu!”<pb/>


text:
Migmemetmet sikandin te panalihan duma te pegkaaldek ne mig-inse, “Nekey‑a, Ahalen?”<pb/>Ne migkahi ka panalihan, “Indawat e te Manama ka peg-ampu nu wey ka pegbulig nu diye te egkaayu-ayu, wey ware ka nikandin nalingawi.


text:
Ne kuntee, suhu ka te me lukes ne egpeendiyeen te Hupi ne egpaangayen te lukes ne egngaranan ki Simun Pidru.


text:
Diye sikandin miglemung ki Simun ne talagderampil te laplap te ngalap, marani te dahat ka baley rin.”


text:
Te peg-awe e te panalihan ne miglalag kandin, migpangumew e si Kurnilyu te daruwa ne suluhuanen din wey sabeka ne sundalu ne sinalihan din ne migpamakey degma te Manama.


text:
Ne dutu, impangguhuran din e sikandan te innangen kandin te panalihan te Manama. Nataman, impeendiye din e ka tatelu ne etew diye te Hupi.<pb/>


text:
Te seup ne aldew, te sasangan e sikandan ne miggipanew, wey te marani e sikandan diye te siyudad, migpamaneyik si Pidru diye te atep eyew eg-ampu, meudtu en iya seeye.


text:
Ne dutu, miggutasan e si Pidru wey egkeupian e ne egkeen. Taheed te nanusubba pad te egkeenen, hendue te impataheinep sikandin te Manama.


text:
Nakita rin ne nalukatan ka langit wey due intuntun kayi te tane ne egpekeiling te dakel ne manggad ne miggiketan ka tagse pikungan.


text:
Piru migtabak si Pidru, “Kena a Magbebaye, su ware e pad nakakeen te minsan nekey ne in-isip ney te me Hudiyu ne malindit wey ke mareet naa.”<n>Su ka me Hudiyu, kene egkeen te me babuy, me ekang, me kasili, wey duma pad su eg-ikul te suhu te Manama ne egkakita diye te Libitiku kapitulu 11.</n><pb/>


text:
Ne migkahi man‑e ka laheng, “<J>Kene nu sumsumana ne malindit ka minsan nekey ne inlinisan e te Manama.</J>”


text:
Ne taheed te migsusuman-suman pad si Pidru ke nekey ka kaluwasan te impakita kandin, mig-inse e ka me etew ne insuhu ni Kurnilyu ke hendei lenged ka baley ni Simun. Diyad e sikandan te egkatangkaan te gumawan.


text:
Ne migpangumew sikandan ka mig-inse ke miglemung naa dutu si Simun ne egngaranan ded degma ki Pidru.<pb/>


text:
Te seeye ne timpu, migpabulus pad si Pidru ka egsusuman-suman te impakita kandin. Ne migkahiyan sikandin te Panisingan te Manama ne miggenendue, “Due tatelu ne etew ne egpamitew keykew.


text:
Ne enew ka wey pamaneug ka wey kene ka duwa-ruwa ka egduma kandan su sikeddiey ka migpeendini kandan.”


text:
Purisu, migpamaneug e si Pidru wey migkahi diye te me etew, “Sikeddiey ka egpamitawen niyu. Ne mania te miggendini kew?”<pb/>


text:
Ne migtabak sikandan, “Impeendini key ni Kurnilyu ne kepitan te me sundalu. Matareng sikandin ne etew wey migpamakey degma te Manama, wey amana tahura te langun ne me Hudiyu. Insuhu sikandin te matulus ne panalihan te Manama ne egpeyinggaten keykew te eggendiye te baley rin eyew egpakarineg sikandin te iglalag nu.”


text:
Nataman, impalasud e ni Pidru ka me etew wey diyad sikandan peyirehaa te seeye ne karusileman.<pb/>Pegkapawe, migparumeey e sikandan duma man‑e te migmalintutuu ne diye egpuun te Hupi.


text:
Te seup e man‑e ne aldew, henduen pad ne nekeuma sikandan diye te Sisarya. Ne migtetahad e kandan ensi Kurnilyu duma te me pamilya rin wey me alukuy rin ne impanginggat din.


text:
Ne hengkayi te eglasud e perem si Pidru, insinug-ung de sikandin ni Kurnilyu ne mig-usengul diye te tangkaan din ka egsimba kandin.


text:
Ne miglasud e si Pidru ka migpahuhurey ki Kurnilyu. Ne iyan din nakita ka masalig ne etew ne nalibulung diye te seled.


text:
Ne migkahiyan sikandan ni Pidru, “Nakanengneng kew e ne sikanami se me Hudiyu, ingkenaan ne egduma-ruma wey ke egpanumbaley te kene ne me Hudiyu. Piru impapitew a te Manama te keilangan ne kene ku egsumsumanen ne malindit wey ke mareet ka minsan hentew.


text:
Purisu te pegpaangey niyu keddi, wara a mig-apul. Ne eg-insa a kaniyu, mania te impeendini a nikaniyu?”<pb/>


text:
Ne migkahi si Kurnilyu, “Te iling kayi ne uras, te me alas tris te maapun te seeye se neep‑atan, mig-ampu a diye te seled te baley ku. Sahuhune ne due sabeka ne lukes ne migkukumbale te egpakasilang ne migsasindeg kayi te tangkaan ku


text:
wey migkahi, ‘Kurnilyu, narineg te Manama ka peg-ampu nu wey nakita rin ka pegbulig nu diye te egkaayu-ayu.


text:
Ipaangey nu diye te Hupi si Simun Pidru, diye sikandin miglemung ki Simun ne talagderampil te laplap te ngalap ne diye te marani te dahat.’


text:
Purisu impaangey ku sikeykew paragdahawi wey salamat te miggendini ka. Ne kuntee, seini key langun te tangkaan te Manama ka egpammineg te langun ne igpalalag keykew te Magbebaye.”<pb/>


text:
<br/><t>Ka lalag ni Pidru</t><br/>Ne migkahi si Pidru, “Kuntee nanengnengan kud e ne ware bes iya indapihan te Manama.


text:
Ka etew ne due pegkaaldek te Manama wey matareng ka eggimuwen, egdawaten sikandin te Manama minsan ke nekey ka tribu rin.


text:
Nakataha kew e te guhuren ne impeuyan din kayi te me kabuhalan ni Israil, ne migpanugtul te Meupiya ne Panugtulen ne egpekeg-uli ka meupiya ne geyinawa ta kandin pinaahi ki Hisu Kristu, ka Magbebaye te langun ne etew.


text:
Nakataha kew e man‑e te neyitabu diye te intiru ne prubinsya te Hudiya, ne migbunsud diye te Galiliya te pegkapenga ni Huwan te migwali meyitenged te bewutismu.


text:
Ne nakataha kew e man‑e meyitenged ki Hisus ne matig-Nasarit ne in-alam te Manama wey imbehayan te Panisingan din wey geem. Ne puun su migdumaan sikandin te Manama, miggiphipanew sikandin ne miggimu te meupiya wey migpamawi te langun ne etew ne migbaybayaran te ahalen te me busew.


text:
Ne sikanami ka egpamalehet te langun ne neyimu rin diye te siyudad te Hirusalim wey diye te duma ne lungsud te me Hudiyu. Innimatayan dan sikandin pinaahi te peglansang kandin te krus.


text:
Ware migpakita sikandin te langun ne etew, ke kene, kayi re te kanami te in-alam te Manama ne talagpamalehet. Te neuyag e sikandin, nenekegduma key pad iya ka migkeen wey mig-inum.


text:
Insuhu key nikandin te pegwali te Meupiya ne Panugtulen diye te me etew, wey te pegpamalehet ne sikandin iya ka in-alam te Manama te peggukum te neuyag pad wey te nammatey e.


text:
Si Hisu Kristu ka ingguhud te langun ne me prupita ne ka minsan hentew ne egpalintutuu kandin, egkapasaylu se me sale pinaahi te ngaran din.”<pb/>


text:
<br/><t>Ka peglene te Panisingan diye te kene ne me Hudiyu</t><br/>Te sasangan pad ne eglalag si Pidru, miglene ka Panisingan te Manama diye te langun ne migpammineg te wali.


text:
Neinu-inu ka migmalintutuu ne me Hudiyu ne migduma ki Pidru puun te Hupi te migbehayan degma te Manama te Panisingan ka kene ne me Hudiyu.


text:
Su nakarineg sikandan te kene ne me Hudiyu ne eglalag te nalein-lein ne me linalahan wey migdayan te karesen te Manama. Ne dutu, migkahi e si Pidru,


text:
“Minsan kene sikandan ne me Hudiyu, piru nakarawat te Panisingan iling te pegkarawat ta degma. Purisu, kene ne meupiya ke egbalabahan sikandan ka egpabewutismu te weyig.”


text:
Nataman, insuhu din e sikandan ne egpabewutismu te ngaran ni Hisu Kristu. Pegkapenga dutu, inhangyu dan e si Pidru ne diye pad egpeugpaa te kandan seled te me pila ne aldew.<pb/>


text:
<br/><t>Ka pegpangguhud ni Pidru te migmalintutuu diye te Hirusalim</t><br/>Na, ka me apustulis wey ka me suled ne migmalintutuu diye te Hudiya, nakarineg ne nakarawat e degma te lalag te Manama ka kene ne me Hudiyu.


text:
Purisu te peglibed ni Pidru diye te Hirusalim, inlemetan e sikandin te punduk te me Hudiyu ne migpalintutuu ki Hisus piru mig-uyun ne ka kene ne Hudiyu, keilangan ne egtulian henduen pad ig-apil kandan.


text:
Ne migkahiyan dan si Pidru, “Mania te migpanumbaley ka te kene ne me Hudiyu ne ware natulii, wey migpakigtuhen kandan te egkeen?”<pb/>


text:
ne miggenendue, “Te timpu ne mig-ampu a te diye e pad te siyudad te Hupi, hendue te impataheinep a te Manama. Nakakita a te hendue te dakel ne manggad ne intuntun puun te langit ne miggiketan ka tagse pikungan, ne diye te lenged ku migsanggel.


text:
Migmelmelehan ku ay-ayari ka tahu dutu, ne iyan ku nakita ka me ayam, ka me mahintalunan ne mananap, ka me ngalap ne egdul‑ug, wey ka me manuk-manuk ne eglayang diye te aw-awangan.


text:
Nataman, due laheng ne narineg ku ne migkahi keddi, ‘<J>Pidru, enew ka wey gilang ke naa wey keen ka!</J>’


text:
Piru migtabak a, ‘Kena a Magbebaye, su ware e re due nakakeen te in-isip ney te me Hudiyu ne malindit wey ke mareet naa.’


text:
Ne migkahi e man‑e ka laheng ne diye egpuun te langit, ‘<J>Kene nu sumsumana ne malindit pad ka miglinisan e te Manama.</J>’


text:
Te seeye iya ne timpu, due tatelu ne etew puun te Sisarya ne migginguma diye te baley ne in-ugpaan ney ne egpaangayen keddi.


text:
Ne migkahiyan a te Panisingan te Manama ne egparumeen kandan te ware pegduwa-ruwa. Ne due degma seini se hen‑em ne migmalintutuu ne migduma keddi peendiye te Sisarya, wey migseled key langun te baley ni Kurnilyu.


text:
Ne dutu, migpangguhuran key e ni Kurnilyu te pegkakita rin te panalihan te Manama ne migsasindeg diye te seled te baley rin ne migkahi, ‘Suhu ka te egpeendiyeen te Hupi ne egpaangayen te etew ne egngaranan ki Simun Pidru.


text:
Ne hengkayi te migbunsud ad ka eglalag, miglene e ka Panisingan te Manama diye te kandan ne egpekeiling te peglene degma kanta te an-anayan.


text:
Ne puun dutu, nasuman-suman kud ka ingkahi te Magbebaye, ‘<J>Si Huwan, migpamewutismu te weyig, piru sikaniyu, egbewutismuwan te Panisingan te Manama.</J>’


text:
Purisu seeye se neyitabu, migpamalehet ne ka imbehey te Manama kanta te me Hudiyu te timpu ne migpalintutuu ki te Magbebaye ne si Hisu Kristu, imbehey e degma diye te kene ne me Hudiyu. Ke seini ka igkeupii te Manama, hentew e ma ka eg-apul kandin!”<pb/>


text:
Te pegkarineg dutu te migmalintutuu ne me Hudiyu, migpeeneng-eneng e sikandan. Ne indayan dan e ka Manama te miggenendue, “Ke iling ma rue, imbehey bes e degma diye te kene ne me Hudiyu ka timpu te peg-inniyug te me sale, su eyew egpakaangken sikandan te umul ne ware egtamanan.”<pb/>


text:
<br/><t>Ka migpalintutuu diye te Antiyukiya</t><br/>Puun te pegpatey ni Istiban, nenekegsuwey-suwey e ka migmalintutuu tenged te pegbayad-bayad kandan. Ka duma, nekeendiye te Pinisiya, te Sipri, wey diye te Antiyukiya, ne impangguhud dan ka Meupiya ne Panugtulen diye de te me Hudiyu.


text:
Piru due duma ne matig-Sipri wey matig-Sirini ne migpalintutuu ki Hisus ne miggendiye degma te Antiyukiya, ne migpangguhud te Meupiya ne Panugtulen meyitenged te Magbebaye ne Hisus diye te kene ne me Hudiyu.


text:
Ne due geem te Magbebaye diye te kandan wey puun dutu, masalig amana ka migpalintutuu wey migsalig te Magbebaye.<pb/>


text:
Ne seini se neyitabu, narineg te me punduk te migmalintutuu diye te Hirusalim. Purisu impeendiye dan e si Birnabi te Antiyukiya.


text:
Te pegginguma rin diye, nahale sikandin te nakita rin ne ingkeyid‑u te Manama ka me etew diye. Ne imbagget din sikandan ne eg-ikul te Magbebaye puun te pusung dan wey kene eg-engked ne egsalig kandin.


text:
Meupiya ne etew si Birnabi, napenu sikandin te Panisingan te Manama wey manekal ka pegpalintutuu rin. Ne amana ne masalig ne etew ka migpalintutuu te Magbebaye.<pb/>


text:
Ne hengkayi te nakita rin e si Saulu, induma rin e diye te Antiyukiya. Ne migduma-ruma sikandan te me punduk te migmalintutuu diye seled te senge-leg‑un, wey masalig ne etew ka napanulu dan. Ka me hibateen diye te Antiyukiya ka an-anayan ne migngaranan te Kristuwanen.<pb/>


text:
Ne due sabeka kandan ne egngaranan ki Agabu ne migsasindeg, ne pinaahi te geem te Panisingan te Manama, migpangguhud sikandin te impanengneng te Manama ne due dakel ne gutas ne egginguma te intiru ne kalibutan. Neyitabu seini te timpu ne si Klawdiyu ka Impiradur diye te Ruma.


text:
Ne puun dutu, nenekegsabut ka me hibateen ne ka tagse sabeka kandan egpeuyan sumale te egkeyimu ran ne igbulig te me duma ran ne migpalintutuu ki Hisus diye te Hudiya.


text:
Ne inggimu ran seeye, ne nataman, impeuyan dan e engki Birnabi wey ki Saulu eyew igbehey diye te me igbuyag te migmalintutuu.<pb/>


text:
<br/><t>Ka pegbayad-bayad man‑e te migmalintutuu</t><br/>Te seeye ne me timpu, migbunsud e si Hari Hirudis<n>Hari Hirudis: ka an-anayan ne Hirudis Agripa ne talagmandu te intiru ne Israil.</n> ka egbayad-bayad te duma ne me punduk te migmalintutuu.


text:
Te nakita ni Hirudis ne nahale ka me pangulu te me Hudiyu te inggimu rin, imparakep din e degma si Pidru. Neyitabu seini te timpu te Sahakeen te Paan ne ware Patulin.


text:
Ne dutu, indakep dan e si Pidru wey impaprisu. Impatamengan dan te hep‑at ne punduk ne me sundalu ne tighep‑at-hep‑at ka tagse punduk. Isip ni Hirudis ne diye eggusaya ka kasu ni Pidru te tangkaan te me etew pegkapenga te Sahakeen te Paan ne ware Patulin.


text:
Purisu diye de iya itahu si Pidru te prisuwan. Piru migpakannekal mig-ampu ki Pidru ka me punduk te migmalintutuu.<pb/>


text:
<br/><t>Ka pegpalihawang te panalihan ki Pidru</t><br/>Te seeye ne karusileman te igpalihawang e sikandin ni Hirudis te pegkapawe, newulep sikandin ne impataliwaraan te daruwa ne me sundalu, wey imbaku pad te daruwa ne keddina. Ne duen pad man‑e migtameng diye te gumawan te prisuwan.


text:
Sahuhune ne due migsasindeg ne panalihan te Magbebaye wey nalayahan ka prisuwan. Nataman, impukew e te panalihan si Pidru ne inwelwel se pamanayen te migkahi, “Enew ka rue! Mahaan ka!” Ne sahuhune ne neekad ka me keddina diye te belad ni Pidru.


text:
Ne migkahi e ka panalihan, “Sisinturun kad wey sesandal kad.” Ne intuman iya degma ni Pidru. Ne migkahi e man‑e ka panalihan, “Kukuyumbu ka wey sinundul ka keddi.”


text:
Ne migsinundul e degma sikandin te panalihan ne eglihawang diye te prisuwan. Ne ware nakataha si Pidru ke malehet naa ka neyitabu su kahiyen din ne taheinep din de seeye.


text:
Ne ka seeye se an-anayan ne talagtameng, inliharan dan de wey ka igkarangeb degma. Pegginguma ran diye te putew ne gumawan ne egkatangkaan te siyudad, nalukatan de due te kandin ka seeye ne gumawan. Purisu nakalihawang e sikandan. Ne hengkayi se nakalihad e sikandan te sabeka ne kelesadda, sahuhune ne mig-awe ka panalihan.<pb/>


text:
Ne henduen pad ne naalimukawan si Pidru, ne migkahi sikandin, “Kunteen ku pad nataheyi ne malehet bes iya ne migpeuyan ka Magbebaye te panalihan din eyew te pegluwas keddi puun ki Hirudis wey diye te langun ne planu te me pangulu te Hudiyu ne eggimuwen dan perem.”<pb/>


text:
Te naalimukawan e si Pidru, miggendiyad e sikandin te baley ni Mariya ne iney ni Huwan Markus. Ne masalig ne me etew ka nalibulung diye te kandan ne mig-ampu.


text:
Ne migpanektek si Pidru diye te gumawan. Ne due suluhuanen ne egngaranan ki Ruda ne eglulukat perem te gumawan.


text:
Pegkeileyi rin te laheng ni Pidru, nalingawan din e te eglukat ka gumawan tenged te kahale din, wey migpallahuy e sikandin ka mignangen te diyad e te lihawangan si Pidru.


text:
Ne migkahiyan dan si Ruda, “Egkeungel kad!” Piru egkanasnasian si Ruda ka egmemalehet, purisu migkahi e sikandan, “Panalihan buwa ni Pidru ka due.”<pb/>


text:
Ne si Pidru degma, egkalihet e ne egpanektek. Ne hengkayi te miglukatan dan e ka gumawan, nawangalan sikandan te pegkakita ran ki Pidru.


text:
Piru migtingyasan sikandan ni Pidru te singkalahan, kene kew lalag. Ne dutu, migpangguhuran e sikandan ni Pidru ke immenu sikandin te pegpalihawang te Magbebaye diye te prisuwan. Ne migkahi si Pidru, “Guhuri niyu degma si Santiyagu wey ka duma ne me suled ta meyitenged kayi.” Ne nataman, mig-awe e sikandin wey miggendiyad te lein ne inged.<pb/>


text:
Te seeye ne maselem, nasamuk e ka me talagtameng te prisuwan su ware sikandan nakataha ke nekey ka neyitabu ki Pidru.


text:
Ne puun dutu, migsuhu si Hirudis ne igpepamitew si Pidru, piru ware dan nakita. Purisu impeinsaan e ka me talagtameng, ne nataman, impeyimatayan din e.<pb/>Nataman, mig-awe e si Hirudis te Hudiya ne miggendiyad te Sisarya, ne diye sikandin mig-ugpe te bayew naluhey.<pb/>


text:
<br/><t>Ka pegpatey ni Hirudis</t><br/>Na, si Hari Hirudis, amana nabelu te matig-Tiru wey te matig-Sidun. Purisu, nasabeka ka me etew ne egpakighusey te Hari, piru ka an-anayan ne inggimu ran, in-alukuy pad nikandan si Blastu eyew egbulig kandan su iyan sikandin sinalihan te palasyu te Hari. Nataman, imparaniyan dan ka Hari te migpakighusey, tenged su ka me lungsud dan, diye de egkuwa te egkakeen te kandin ne nasud.<pb/>


text:
Te pegginguma te aldew ne egpakigkite e si Hari Hirudis te matig-Tiru wey te matig-Sidun, migsaluub sikandin te kumbale din te pegkahari wey migpinnuu diye te trunu rin. Nataman, miglalag e sikandin diye te me etew.


text:
Due-rue ne miglegparan te panalihan te Magbebaye si Hirudis su ware din tahura ka Manama. Nataman, mig-uleran e sikandin wey migpatey.<pb/>


text:
Ne ensi Birnabi wey si Saulu, mig-uli e sikandan puun te Hirusalim su neimpusan dan e ka impeyimu kandan, wey induma ran si Huwan Markus.<pb/>


text:
<br/><t>Ka peg-alam te Panisingan ki Birnabi wey Saulu</t><br/>Seini ka me talagpanulu diye te punduk te migmalintutuu te Antiyukiya: si Birnabi, si Simun ne eg-imuan te Nigru, si Lusyu ne matig-Sirini, si Manain ne diye migtulin te engki Gubirnadur Hirudis, wey si Saulu.


text:
Due sabeka ne aldew ne taheed te migsimba sikandan te Magbebaye wey migpuasa, migkahiyan sikandan te Panisingan te Manama, “Ilein niyu ensi Birnabi wey si Saulu su eyew egpekeyimu sikandan te igpeyimu ku kandan.”


text:
Ne migpuasa wey mig-ampu sikandan, wey migtel-eban dan e ensi Birnabi wey si Saulu te me belad dan. Nataman, impeyipanew ran e sikandan.<pb/>


text:
<br/><t>Ka pegwali enni Birnabi wey ni Saulu diye te Sipri</t><br/>Purisu nangipanew e ensi Birnabi wey si Saulu ka insuhu te Panisingan te Manama peendiye te Siliusya. Ne puun dutu, nanguntud e sikandan te barku peendiye te Sipri ne pulu te dahat.


text:
Te pegginguma ran diye te siyudad te Salamis, impangguhud dan e man‑e ka lalag te Manama diye te me simbaan te me Hudiyu. Ne si Huwan Markus ka egbulig-bulig te eggimuwen dan.<pb/>


text:
In-empet dan ka pulu te dahat te miggendiye taman te nekeuma sikandan diye te Papus. Ne diye dan nalambag ka salamangkiru ne si Bar-Hisus. Hudiyu sikandin ne mig-angken ne prupita kun te Manama, piru kene ne malehet.


text:
Alukuy sikandin ni Sirgiyu Paulu te matagseb ne etew wey gubirnadur te seeye ne pulu. Impeumew ni Sirgiyu ensi Birnabi wey si Saulu su egkeupian sikandin ne egpammineg te lalag te Manama.


text:
Piru migbalabahan sikandan ni Ilimas ne salamangkiru (si Ilimas ka ngaran ni Bar-Hisus te linalahan te Grigu), su iyan din igkeupii ne kene egpakapalintutuu ka gubirnadur.


text:
Ne si Saulu ne egngaranan degma ki Pablu ne napenu te Panisingan te Manama, migmemetmetan din te egtetengteng ka salamangkiru


text:
te migkahi, “Anak ka ni Meibulan! Kuntere ka te langun ne matareng. Layun kad egpanlimbung wey eg-uubat, wey ka kamalehetan ne egpuun te Magbebaye, layun nu eggimuwa ne ubat.


text:
Ne kuntee, eglegparan ka te Magbebaye, bayew egkaluhey ne kene ka egpakakita te kalayag te aldew.”<pb/>Ne sahuhune ne migmarusilem ka pegtengteng ni Ilimas, wey nakapanamsam naan de sikandin ka egpamitew te egkitkit kandin.


text:
Nakapalintutuu e ka gubirnadur te pegkakita rin te neyitabu, wey nawangalan sikandin te pegpanulu meyitenged te Magbebaye.<pb/>


text:
<br/><t>Ka pegginguma enni Pablu diye te Pisidiya</t><br/>Nataman, nanguntud e te barku ensi Pablu puun te Papus peendiye te siyudad te Pirga ne sakup te Pampilya. Ne si Huwan Markus, migsuwey e mule kandan ne miglibed diye te Hirusalim.


text:
Puun te Pirga, nangendiyad e sikandan te Antiyukiya ne sakup te prubinsya te Pisidiya. Pegginguma te Aldew te Peggimeley, naneled e sikandan diye te simbaan te me Hudiyu wey naminnuu e diye.


text:
Te nakapenge e ka migbasa te Balaud ni Muwisis wey te sinulat te me prupita, impasuhuan e te me upisyal te simbaan te Hudiyu ensi Pablu te miggenendue, “Me suled, ke due igkalalag niyu ne egpakabagget te me etew, egkaayun ne egpakalalag kew.”<pb/>


text:
Ne migsasindeg si Pablu ne migtingyas pinaahi te belad din diye te kandan ne migkahi, “Kabuhalan ni Israil, wey sikaniyu se kene ne me Hudiyu ne due pegkaaldek te Manama: pammineg kew keddi!


text:
Ka Manama te kabuhalan ni Israil ka mig-alam te kaap-apuan ta, wey ka migpeyibuhal kandan wey migpanalangin kandan te diye pad sikandan te Ihiptu. Ne pinaahi te karesen din, impaawe din sikandan diye te Ihiptu.


text:
Ne due imparereetan din ne pitu ne nasud diye te Kanaan, wey iyan din e impakamkamuney te seeye ne tane ka keet-etawan din


text:
seled te me 450 ne leg‑un.<pb/>“Te neimpusan e seeye, migbehayan din e sikandan te talaggukum taman te timpu ni prupita Samwil.


text:
Nataman, migbuyu e man‑e sikandan te Hari, ne imbehayan sikandan te Manama ki Saulu ne anak ni Kis ne kabuhalan ni Binhamin eyew iyan eghari diye te kandan seled te hep‑at ne pulu (40) ne leg‑un.


text:
Ne hengkayi te impaawe e sikandin te Manama, si Dabid e man‑e ka inggimu te Manama ne Hari dan. Seini ka ingkahi te Manama meyitenged kandin, ‘Nakita ku ne si Dabid ne anak ni Hisi, egpakapahale keddiey. Egtumanen din ka langun ne igpeyimu ku kandin.’


text:
Ka kabuhalan ni Dabid ne egngaranan ki Hisus, ka in-alam te Manama eyew te pegluwas te me kabuhalan ni Israil sumale te insaad din.


text:
Te ware pad migbunsud si Hisus te himu rin, tapey e migwali si Huwan diye te langun ne kabuhalan ni Israil meyitenged te peg-inniyug te sale wey te pegpabewutismu.


text:
Ne hengkayi te mahaan e egkapenga ka himu ni Huwan, mig-insaan din e ka me etew, ‘Diye te suman-suman niyu, hentew e buwa? Su kene ne sikeddiey ka egtetaharan niyu. Piru due egpakasinundul keddi, ne minsan se peggekad te sandal din, kena a ne likes.’<pb/>


text:
“Me suled ku, sikaniyu se me kabuhalan ni Abraham wey sikaniyu degma se me duma ne due pegkaaldek te Manama, sikanta ka impeuyanan te seini se guhuren meyitenged te kaluwasan!


text:
Su ka matig-Hirusalim, wey ka me pangulu ran, ware nekeila ne si Hisus ka Manluluwas. Ware man‑e sikandan nakasabut te inlalag te me prupita ne egbaseen dan te tagse Aldew te Peggimeley. Piru sikandan de iya ka nakapatuman te ingkahi te me prupita te pegpeyimatey ran ki Hisus.


text:
Ne minsan ware malehet ne katarengan ne nakita ran eyew egkeyimatayan dan si Hisus, piru imbuyu dan iya ki Pilatu ne egpeyimatayan si Hisus.


text:
Te natuman e nikandan ka langun ne nasulat te Kasulatan meyitenged kandin, ingkuwa ran e ka lawa ni Hisus diye te krus wey inluglug dan e sikandin diye te inlungahan ne dalama.


text:
Ne migpakita pad sikandin te masalig ne aldew diye te me etew ne migduma-ruma kandin dengan puun te Galiliya peendiye te Hirusalim. Ne sikandan kuntee ka talagpamalehet te me kabuhalan ni Israil meyitenged kandin.


text:
Ne miggendini key kuntee eyew te pegpangguhud kaniyu te Meupiya ne Panugtulen ne ka insaad te Manama diye te me kabuybuyahan ta,


text:
intuman din kayi te kanta te me kabuhalan dan pinaahi te peg-uyag ki Hisus. Seini ka nasulat te igkarangeb ne Salmu ne miggenendue:<pb/>‘Anak ku sikeykew;<pb/>Ne kuntee, igpanengneng ku ne amey ad e nikeykew.’<pb/>


text:
Tapey e migsaad ka Manama ne eg-uyahen din si Hisus ne kene egkamewu se lawa. Migkahi sikandin,<pb/>‘Igbehey ku keykew ka matulus wey malehet ne panalangin ne insaad ku ki Dabid.’<pb/>


text:
Ne sumale degma te nasulat diye te lein ne baad te Salmu ne miggenendue,<pb/>‘Kene nu ituhut ne egkamewu ka lawa te matulus ne suluhuanen nu.’<pb/>


text:
Te natuman e ni Dabid ka impeyimu te Manama kandin te kandin ne timpu, migpatey e sikandin wey diye ilebeng te kakiliran te lebeng te kaapuan din. Ne ka lawa rin, namewu e.


text:
Purisu me suled ku, igpangguhud ney kaniyu ne pinaahi ki Hisus, egkapasaylu te Manama ka me sale ta.


text:
Ka minsan hentew ne egpalintutuu kandin, eg-isipen te Manama ne matareng. Ne sika, kene niyu egkeyimu pinaahi te pegtuman te Balaud ni Muwisis.


text:
Purisu tanud-tanud kew eyew kene egkeyitabu diye te kaniyu ka inlalag te me prupita ne miggenendue,<pb/>


text:
‘Pitew kew, sikaniyu se me lemeten! Egkeinu-inu kew, ne egkataman, egpatey kew.<pb/>Te kaniyu ne timpu, due eggimuwen ku ne kene kew egpakapalintutuu minsan ke due egpasabut kaniyu.’ ”<pb/>


text:
Te peglihawang enni Pablu wey ni Birnabi diye te simbaan, ingginggat sikandan te me etew ne egpaliberen te seup ne Aldew te Peggimeley eyew te egpanulu kandan.


text:
Te nakalihawang e ka me etew, masalig ka me Hudiyu wey ka kene ne me Hudiyu ne neuyan te pegpalintutuu te me Hudiyu, ne migsinundul engki Pablu wey ki Birnabi. Ne dutu, miglalahan sikandan te me apustulis wey imbagget ne keilangan ne egpabulus sikandan ka egsalig te keupiya wey keyid‑u te Manama.<pb/>


text:
Te seup ne Aldew te Peggimeley, hapit e egkaamin ka me etew diye te siyudad ka miglibulung eyew te pegpammineg te lalag te Magbebaye.


text:
Te pegkakita te pangulu te me Hudiyu ne amana masalig ka me etew, neimme e sikandan wey in-apul ran e ka inlalag ni Pablu, wey inlemetan dan e sikandin.


text:
Piru nasi de iya ne migmabulut ne eglalag ensi Pablu wey si Birnabi ne migkahi, “Keilangan iya ne sikaniyu ka miggun‑aan pangguhuri te lalag te Manama. Piru tenged su ware niyu ma sahipaa, ne seini migpeila ne kene kew ne likes ne egbehayan te umul ne ware egtamanan. Purisu, puun kuntee, eggendiye key e te kene ne me Hudiyu.


text:
Su seini ka insuhu te Magbebaye kanami:<pb/>‘Intahu ku sikeykew ne kalayag para te kene ne me Hudiyu,<pb/>Eyew pinaahi keykew, egginguma ka kaluwasan minsan diye te katammanan te kalibutan.’ ”<pb/>


text:
Ne nahale-gale ka kene ne me Hudiyu te narineg dan seeye, ne migkahi sikandan, “Mateles amana ka lalag te Magbebaye.” Ne migpalintutuu e seeye se naalam para te umul ne ware egtamanan.<pb/>


text:
Piru intipu te me Hudiyu ka me pangulu te seeye ne siyudad duma te talahuren ne me malitan ne migpamakey te Manama, ne eyew egpakigkuntere e engki Pablu wey ki Birnabi, ne nataman, impepaawe e sikandan te seeye ne inged.


text:
Impelpel enni Pablu wey ni Birnabi ka alinepung diye te paa ran, isip palinneu ne ware ikahale te Manama ka me mahinged dutu. Nataman, miggendiyad e sikandan te Ikuniyu.


text:
Ne amana ne nahale ka me hibateen diye te Antiyukiya wey napenu degma sikandan te Panisingan te Manama.<pb/>


text:
<br/><t>Diye te Ikuniyu ensi Pablu wey si Birnabi</t><br/>Diye te Ikuniyu, nangendiye ensi Pablu wey si Birnabi te simbaan te me Hudiyu ne migwali te amana egpakasuhat. Ne puun te wali ran, amana ne masalig ka me Hudiyu wey ka kene ne me Hudiyu ne migpalintutuu ki Hisus.


text:
Piru intipu te me Hudiyu ne ware migpalintutuu seeye se kene ne me Hudiyu eyew egkabelu degma sikandan te me suled ne migmalintutuu.


text:
Ne naluhey pad mig-ugpe ensi Pablu wey si Birnabi dutu ka egwali te ware pegkaaldek meyitenged te Magbebaye. Impamalehetan te Magbebaye ka impanulu dan meyitenged te keupiya wey keyid‑u rin pinaahi te pegbehey rin kandan te geem te peggimu te me kein-inuwan wey te me palinneu.


text:
Piru nabaad ka me etew diye te siyudad su ka duma diye miglapig te me Hudiyu, ne ka duma degma diye miglapig te me apustulis.<pb/>


text:
Migplanu ka me Hudiyu wey ka kene ne me Hudiyu duma te me pangulu ran ne egpasakitan dan ka me apustulis wey egbebatuwen dan.


text:
Piru nanengnengan te me apustulis ka planu ran, purisu migpallahuy e sikandan diye te siyudad te Listra wey Dirbi, ne sakup te Likaunya, wey diye te nakaalingkus ne me inged.


text:
<br/><t>Diye te Listra wey te Dirbi</t><br/>Due lukes ne pungku ne diye mig-ugpe te Listra. Ne kene egpekeyipanew sikandin puun te pegkeetew rin.


text:
Migpammineg sikandin ki Pablu te miglalag. Ne migmemetmetan sikandin ni Pablu, wey nakita ni Pablu ne egpalintutuu sikandin ne egkeulian.


text:
Purisu migkahiyan sikandin ni Pablu te meemen, “Tigkew ka sasindeg!” Ne migtigkan-tigkan migsasindeg ka etew wey miggiphipanew.


text:
Te pegkakita te masulug ne me etew te inggimu ni Pablu, migbalbalukan e sikandan te kandan ne linalahan ne Likaunyahen, “Migpamaneug kayi te kanta ka me manama ne impeiling te ulaula te etew!”


text:
Ne ingngengaranan e sikandan te me ngaran te me manama ran. Iyan igngaran ki Birnabi si Siyus, ne si Hirmis ka ki Pablu su sikandin ma ka tigwali.


text:
Ka timplu te manama ran ne si Siyus, marani re diye te lihawangan te siyudad. Purisu, ka pari ni Siyus, mig-uyan te me turu ne baka wey me bulak diye te gumawan te siyudad su egkeupian sikandin duma te me etew ne egpanubad diye te me apustulis.<pb/>


text:
Te pegkanengnengi enni Pablu ki Birnabi te iling due ka eggimuwen dan, inggisi dan e ka me kumbale dan te pegkalaggew, wey migpallahuy sikandan diye te taliware te me etew ne migbalbalukan ne migkahi,


text:
“Me suled, mania te eggimu kew te iling kayi? Sikanami seini, etew re degma iling kaniyu! Miggendini key kayi ka egpangguhud te Meupiya ne Panugtulen su eyew eg-inniyuhan niyud ka ware karuan ne me himu niyu. Parani kew te manekal ne Manama ne iyan miggimu te langit wey te tane, te dahat, wey te langun ne nakatahu kayi.


text:
Piru migpeila pad ka Manama diye te me etew pinaahi te meupiya ne himu rin. Migbehayan kew nikandin te uran wey te egkahaani te eleg ne timpu; migbehayan kew degma nikandin te egkakeen wey migbehayan kew te kahale.”


text:
Piru minsan inlalahan e sikandan te me apustulis, kene iya perem eg-engked ka me etew ne eggilang te me baka ne igpanubad diye te kandan.<pb/>


text:
Ne due me Hudiyu ne nanginguma puun diye te Antiyukiya ne sakup te Pisidiya. Ne ka duma diye egpuun te Ikuniyu. Miglalahan nikandan ka me etew taman te migpalintutuu e kandan. Puun dutu, imbatu ran e si Pablu wey ingganuy diye te lihawangan te siyudad su kahiyen dan ne migpatey e sikandin.


text:
Piru te inlibulungan e sikandin te egmalintutuu ki Hisus, mig-enew e sikandin wey miglibed ded diye te siyudad. Te pegkapawe, miggendiyad e sikandan ki Birnabi te Dirbi.<pb/>


text:
<br/><t>Ka peglibed diye te Antiyukiya ne sakup te Sirya</t><br/>Ne migwali te Meupiya ne Panugtulen ensi Pablu wey si Birnabi diye te Dirbi, wey masalig ka migpalintutuu ki Hisus. Nataman, miglibed e man‑e sikandan diye te Listra, diye te Ikuniyu, wey diye degma te Antiyukiya ne sakup te Pisidiya.


text:
Inlig‑en dan ka migmalintutuu wey imbagget ne egpabulus ne eg-ikul te kamalehetan. Impanulu dan pad man‑e sikandan te miggenendue, “Keilangan ne masalig ka me keyirapan ne egkabayaan ta eyew egpakaseled ki te Migharian te Manama.”


text:
Si Pablu wey si Birnabi ka mig-alam te eggimuwen ne igbuyag te tagse punduk te migmalintutuu. Mig-ampuan dan wey migpuasaan dan ka naalam dan, nataman imbehey ran e diye te Magbebaye ne insalihan dan.<pb/>


text:
Ne puun dutu, mig-untud e man‑e sikandan te barku ne eglibed diye te Antiyukiya, ka inged ne migligkatan dan. Su dengan, mig-ampuan sikandan te migmalintutuu diye te Antiyukiya ne egbulihan sikandan te Manama te eggimuwen dan, ne kuntee, napenga ran e.<pb/>


text:
Te pegginguma ran diye, impalibulung dan ka punduk te migmalintutuu wey impangguhuran dan te langun ne inggimu te Manama pinaahi kandan, wey ka paahi te Manama ne nakapalintutuu degma ka kene ne me Hudiyu.


text:
<br/><t>Ka kalibulungan diye te Hirusalim</t><br/>Due me etew ne migginguma diye te Antiyukiya ne diye egpuun te Hudiya ne migpanulu te me suled ne migmalintutuu. Migkahi sikandan, “Kene kew egkaluwas ke kene kew egpatuli sumale te insuhu te Balaud ni Muwisis.”


text:
Amana migsupak ensi Pablu wey si Birnabi meyitenged kayi, purisu neuyunan ne si Pablu ki Birnabi wey ka duma ne migmalintutuu diye te Antiyukiya ka egpeendiyeen te Hirusalim eyew egpakigkita te me apustulis wey te me pangulu diye meyitenged te seini ne prublima.<pb/>


text:
Purisu impeyipanew e sikandan te seeye se punduk te migmalintutuu. Te pegbaye dan diye te prubinsya te Pinisiya wey te Samarya, impangguhuran dan e sikandan meyitenged te kene ne me Hudiyu ne migpalintutuu e te Manama. Ne seeye, amana nakapahale te me suled te pegpalintutuu diye.<pb/>


text:
Te pegginguma enni Pablu diye te Hirusalim, insagsahipe sikandan te migmalintutuu diye, te me apustulis, wey te me igbuyag te simbaan. Migpangguhuran dan sikandan te langun ne inggimu te Manama pinaahi kandan.


text:
Piru due migmalintutuu ne sakup te Parisiyu ne migsasindeg ne migkahi, “Keilangan ne egtulian ka kene ne me Hudiyu wey egpatumanen te Balaud ni Muwisis.”<pb/>


text:
Te nakapenge e sikandan ka migpaapuley te malmalayat, migsasindeg e si Pidru ka migkahi, “Me suled, nanengnengan niyud ne in-alam a te Manama dengan kayi te kaniyu eyew te pegpanulu te Meupiya ne Panugtulen diye te kene ne me Hudiyu eyew egpakarineg degma sikandan wey egpakapalintutuu.


text:
Ka Manama ne nakataha te suman-suman te me etew, ka migpakita ne indawat din degma ka kene ne me Hudiyu tenged su imbehayan din sikandan te Panisingan din iling te pegbehey rin dengan kanta.


text:
Nekeg-iling de ka pegtengteng te Manama kanta te me Hudiyu wey diye te kandan te kene ne me Hudiyu; miglinisan din ka me pusung dan su migpalintutuu ma sikandan.


text:
Ne kuntee, mania te eg-el-elehan niyu ka Manama pinaahi te pegpatiang niyu te mabehat te migmalintutuu? Su minsan sikanta wey ka me kaapuan ta, ware nekeeleg due!


text:
Piru migpalintutuu ki mule ne naluwas ki pinaahi te keupiya wey keyid‑u kanta te Magbebaye ne si Hisu Kristu, ne iling naan ded degma ka kene ne me Hudiyu.”<pb/>


text:
Ne migpeeneng-eneng ka langun ne nanlibulung dutu te pegpangguhud enni Pablu wey ni Birnabi meyitenged te me palinneu wey ke kein-inuwan ne inggimu te Manama diye te kene ne me Hudiyu pinaahi kandan.


text:
Nahuhud e ni Simun ka an-anayan ne pegpapitew te Manama te hid‑u rin diye te kene ne me Hudiyu pinaahi te peg-alam din te me etew ne egpuun diye te kandan ne neyimu ne kandin ne keet-etawan.


text:
Ne seini iya ka inlalag te me prupita dengan, su sumale te ingkahi te Kasulatan ne miggenendue:<pb/>


text:
‘Pegkapenga kayi, eglibed a,<pb/>wey egbalbalawan ku te egpes-ek ka nahuhus e ne baley ni Dabid.<pb/>Egbalbalawan ku man‑e te egpes-ek wey igpasasindeg,<pb/>


text:
eyew ka duma ne me etew, egpamitew te Magbebaye,<pb/>wey ka langun ne kene ne me Hudiyu ne in-umew ku, egkeyimu ne keet-etawan ku.<pb/>


text:
Ne migpabulus si Santiyagu ka migkahi, “Ka keddiey mule, sika se kene ne me Hudiyu ne migpalintutuu te Manama, kene tad egpabehatan.


text:
Meupiya pad ke egsulatan ta sikandan ne kene egpakeenen te keenen ne impanubad e diye te me diyus-diyus, wey kene degma egpeyibhilabetey ka kene ne alunggun. Kene man‑e egpakeenen te langesa wey te ngalap ne neehet.


text:
Su puun pad dengan, egbaseen e ka Balaud ni Muwisis diye te me simbaan te tagse Aldew te Peggimeley, ne ka lalag din inwali e diye te tagse siyudad.”<pb/>


text:
<br/><t>Ka sulat para te kene ne me Hudiyu</t><br/>Nataman, nenekegsabut ka me apustulis, ka me igbuyag dan, wey ka langun ne migmalintutuu ne eg-alam te etew diye te kandan ne igpeendiye te Antiyukiya duma engki Pablu wey ki Birnabi. Ne iyan dan naalam ensi Hudas ne eg-anggaan ki Barsabas wey si Silas. Seini se daruwa, amana tahura te me suled te pegpalintutuu.


text:
“Sikanami se me apustulis wey me igbuyag te migmalintutuu, migpangemusta key kaniyu te me suled ney ne kene ne me Hudiyu diye te Antiyukiya, diye te Sirya, wey diye te Silisya.


text:
Nakarineg key te due me etew ne kayi egpuun te kanami ne miggendue te kaniyu wey migpanulu te nakasamuk kaniyu wey nakalibeg kaniyu. Piru ware ney suhua sikandan ne egpeenduenen eyew egpanulu te iling due.


text:
Purisu miglibulung key wey nenekegsabut ne eg-alam te me etew ne igpeuyan diye te kaniyu, ne imparuma ney engki Birnabi wey ki Pablu te inggeyinawaan ta ne me suled ta.


text:
Amana mig-antus ensi Birnabi wey si Pablu ka egpamakey te kanta ne Magbebaye ne si Hisu Kristu, minsan ke eggimatayan perem sikandan.


text:
Purisu, igpeuyan ney due te kaniyu ensi Hudas wey si Silas eyew sikandan mismu ka egpangguhud kaniyu te tahu te seini ne sulat.


text:
Nenekegsabut key duma te bulig te Panisingan te Manama ne kene kew egpeyibehatan angin e te seini ne me balaud:


text:
Kene kew keen te inhalad e diye te me diyus-diyus, wey kene kew keen te langesa, wey te ngalap ne neehet, wey kene kew peyibhilabetey ka kene ne alunggun. Meupiya ke egpakapariyu kew te iling kayi. Kayi re taman.”<pb/>


text:
Nataman, nangipanew e ka me etew ne impeendiye dan. Te pegginguma ran diye te Antiyukiya, inlibulung dan ka migmalintutuu wey imbehey ran e ka sulat.


text:
Si Hudas wey si Silas, me prupita sikandan. Ne imbagget dan wey inlig‑en ka me suled te pegpalintutuu.


text:
Ne mig-ugpe pad te naluhey-luhey ensi Pablu wey si Birnabi diye te Antiyukiya. Ne migpanulu sikandan duma te masalig ne etew wey migwali te lalag te Magbebaye.<pb/>


text:
<br/><t>Nekegsuwey si Pablu wey si Birnabi</t><br/>Te peglihad te pila ne aldew, migkahiyan e ni Pablu si Birnabi, “Kuwa kad su egliberan ta wey egpanumbalayan ta ka me suled ta te pegpalintutuu diye te tagse siyudad ne nawaliyan ta te lalag te Magbebaye wey egnengnengan ta ke nekey e sikandan.”


text:
Piru kene eg-uyun si Pablu ne egdumeen si Huwan Markus su dengan te duma ran pad sikandin te himu, mig-engkeran sikandan ni Huwan Markus diye te Pampilya.


text:
Ne puun dutu, nekeg-apul amana ensi Pablu wey si Birnabi wey nataman, nekegsuwey e sikandan. Ne indume e ni Birnabi si Markus te mig-untud te barku peendiye te Sipri.


text:
Piru si Silas mule ka in-alam ni Pablu. Nataman, in-ampuan e sikandan te me suled te pegpalintutuu eyew egkabulihan sikandan te Magbebaye, nataman miggipanew e sikandan.


text:
<br/><t>Ka pegduma ni Timutiyu ki Pablu wey ki Silas</t><br/>Migpabulus ensi Pablu ka miggipanew peendiye te Dirbi wey diye te Listra. Ne due hibateen diye ne egngaranan ki Timutiyu; Hibruwanen ka iney rin ne migpalintutuu degma, piru Grigu ka amey rin.


text:
Egkeupian si Pablu ne egdumeen din si Timutiyu, purisu intuli din. Inggimu rin seini su nakataha ka langun ne me Hudiyu ne mig-ugpe diye, ne Grigu ka amey ni Timutiyu.


text:
Diye te me siyudad ne nangendiyaan dan, impasabut dan te migmalintutuu ka me balaud ne nasabekaan te me apustulis wey me igbuyag diye te Hirusalim ne igpatuman te migmalintutuu.


text:
Purisu nalig‑en ka pegpalintutuu te seeye se punduk te migmalintutuu wey tagse aldew ne egkatimulan ka kasuluhan dan.<pb/>


text:
<br/><t>Ka taheinep ni Pablu diye te Truwas</t><br/>Nataman, miggendiyad e man‑e sikandan te me inged ne sakup te Prigya wey te Galasya su ware sikandan tuhuti te Panisingan te Manama ne eggendiye te prubinsya te Asya ka egwali.


text:
Te pegginguma ran diye te eletanan te inged ne egngaranan te Misya, eggendiyad e perem sikandan te prubinsya te Bitinya, piru ware tuhuti sikandan te Panisingan ni Hisus.


text:
Purisu migbaye naan de sikandan diye te prubinsya te Misya wey migpatupang e diye te siyudad te Truwas.


text:
Te seeye ne marusilem, hendue te impataheinep si Pablu te Manama, ne due sabeka ne lukes ne matig-Masidunya ne migsasindeg ne mighangyu kandin ne miggenendue, “Hendini ke pa te Masidunya wey bulihi key!”


text:
Ne puun te impakita ki Pablu, due-rue ne migpangandam key ka eggendiye te Masidunya, su nakataha key ne in-alam key te Manama eyew te pegwali te Meupiya ne Panugtulen diye te kandan.<pb/>


text:
<br/><t>Ka pegpalintutuu ni Lidya diye te Pilipus</t><br/>Ne puun te Truwas, mig-untud key e man‑e te barku ne migleus diye te Samutrasya. Te seup ne aldew, diye key e te Niyapulis.


text:
Ne puun dutu, miggendiye key e man‑e te Pilipus, ka kinarakelan ne siyudad te an-anayan ne distritu te Masidunya ne sakup ded degma te Ruma. Ne diye key pad mig-ugpe seled te pila ne me aldew.


text:
Te Aldew te Peggimeley, nanlihawang key diye te siyudad wey nangendiye key te ilis te weyig, su isip ney ne due inged diye ne ampuanan. Ne naminnuu key seini wey migpakiglalag te me malitan ne miglibulung iya diye.


text:
Si Lidya ne matig-Tiyatira ka duma te seeye se migpammineg kanami. Talagpamelegye sikandin te me manggad ne ubi se batek. Migpamakey sikandin te Manama wey inlukatan te Magbebaye ka pusung din eyew egdawaten ka inwali ni Pablu.


text:
Nataman, migpabewutismu e sikandin duma te langun ne mig-ugpe diye te kandan. Ne ingginggat key e nikandin te miggenendue, “Emun ke in-isip a nikaniyu ne malehet ka pegpalintutuu ku te Magbebaye, diye kew ubag girehe te baley ku.” Ne impehes key nikandin.<pb/>


text:
<br/><t>Ka pegkaprisu enni Pablu wey ni Silas</t><br/>Sabeka ne aldew te peggendiye ney te inged ne ampuanan, due sabeka ne uripen ne mengebay ne migsinug-ung kanami ne migserepan te mareet ne panisingan. Ne iyan din himu ka egpanagne ke nekey ka egginguma. Ne tenged te pegpanagne din, nakaseleppi amana ka me ahalen din.


text:
Ne migsinundul sikandin kanami ki Pablu ka egpanguleyi ne eggenendue, “Ka seini ne me etew, uripen te Amana ne Maresen ne Manama! Egpanuluen kew nikandan ke egmenuwen te egkaluwas.”


text:
Ne tagse aldew, seeye ka eggimuwen din taman te napelaan e si Pablu. Purisu miglilingey sikandin ka migkahi diye te mareet ne panisingan, “Te ngaran ni Hisu Kristu, awe ka due te kandin!” Te sikan de, miglihawang e ka mareet ne panisingan.<pb/>


text:
Pegkanengnengi te ahalen te mengebay ne kenad e egpakaseleppi sikandan, indakep dan e ensi Pablu wey si Silas, wey ingganuy ran diye te tangkaan te me upisyal diye te palingki.


text:
Ne hengkayi te in-uyan e sikandan diye te me talaggukum ne Rumanhen, migkahi ka mig-uyan kandan, “Ka seini ne me etew, me Hudiyu ne mig-uyan te kasamuk kayi te kanta ne inged.


text:
Egpanulu sikandan te pegbebatasan ne supak te kanta ne balaud. Sikanta, me Rumanhen ki, ne ingkene kanta ka pegdawat wey peg-ikul te kandan ne me pegbebatasan!”


text:
Ne migsabeka ka me etew ne egpakig-ehet engki Pablu wey ki Silas. Ne migsuhu ka me pangulu ne igpahisi ka kumbale enni Pablu wey ni Silas wey egpalampesan sikandan.


text:
Te pegkapenga lelampesi sikandan te masumpit, henduen pad prisuwa duma te pegpaney-paney ne egpaay-ayaran sikandan egpatamengi.


text:
Purisu impaseled sikandan te talagtameng diye te kinaledleran e te prisuwan ne intipil te kayu ka me paa ran.<pb/>


text:
Ne hengkayi te egliware e te marusilem, mig-ampu wey mig-ulahing ensi Pablu wey si Silas te pegdayan te Manama. Ne ka me duma ran te me pinirisu, migpammineg de kandan.


text:
Ne dutu, sahuhune ne miglilinug te makeseg wey nawelwel ka prisuwan, ne sikan de nallukatan e ka me gumawan te prisuwan wey nenapekas e ka me keddina te langun ne me pinirisu.


text:
Nekeyimata ka talagtameng te prisuwan wey te pegkakita rin ne nallukatan e ka me gumawan, kahiyen din ne nakalihawang e ka me pinirisu. Purisu inggulabut din e ka kampilan din su egluhe e sikandin.


text:
Ne dutu, migpakuwa te sulu ka talagtameng wey migdagdahew sikandin migseled wey migpanimbuel diye te tangkaan enni Pablu wey ni Silas ne migkelkel.


text:
Nataman, induma rin e ensi Pablu diye te lihawangan wey mig-insaan din e ne miggenendue, “Nekey ka eggimuwen ku eyew egkaluwas a?”<pb/>


text:
Ne migtabak sikandan, “Palintutuu ka wey salig ka te Magbebaye ne si Hisus eyew egkaluwas ka wey ka me pamilya nu.”


text:
Te seeye ne uras te karusileman, miglu‑luan te talagtameng ka me pali dan wey te seeye ne timpu, migpabewutismu e sikandin duma te pamilya rin.


text:
Te pegkapenga dutu, in-uyan din e ensi Pablu diye te baley rin wey impakeen. Nahale amana ka talagtameng duma te pamilya rin te duen e pegpalintutuu rin diye te Manama.<pb/>


text:
Ne impangguhuran e sikandan te talagtameng te prisuwan te egpalekaan e sikandan te me talaggukum, wey egpakalihawang e sikandan ne malinawen.<pb/>


text:
Piru migkahiyan ni Pablu ka me upisyal te pulis, “Sikanami, narihistru key ma diye te Ruma, ne migpalampesan key te me talaggukum diye te tangkaan te me etew minsan ware nakita ran ne sale ney, wey impaprisu key pad man e. Ne kuntee, iggeles de nikandan ka pegpalihawang kanami? Kene egkaayun! Keilangan ne sikandan mismu ka me upisyal ne Rumanhen ka eggengkayi ne egpalihawang kanami!”<pb/>


text:
Ne ingguhud e seeye te me pulis diye te me talaggukum, purisu naaldek e sikandan te pegkarineg dan ne narihistru bes ensi Pablu diye te Ruma.


text:
Purisu nangendiye sikandan ne migbuyu te pasaylu engki Pablu. Nataman, impanulud dan e sikandan diye te lihawangan te prisuwan wey mighangyu kandan ne eg-awe e te seeye ne siyudad.


text:
Te peglihawang e enni Pablu wey ni Silas diye te prisuwan, miggendiyad e sikandan te baley ni Lidya. Ne diye dan nallambag ka me suled te pegpalintutuu wey imbagget dan sikandan. Ne nataman, miggipanew e man‑e ensi Pablu wey si Silas.<pb/>


text:
<br/><t>Diye te Tisalunika</t><br/>Ne diye migbaye sikandan te Ampipulis wey diye te Apulunya taman te Tisalunika. Ne diye te Tisalunika, due simbaan te me Hudiyu.


text:
Sumale te nabatasan din, migseled e man‑e si Pablu diye te simbaan. Seled te tatelu e ne Aldew te Peggimeley, migwali sikandin te me etew ne iyan din inggamit ka diye te Kasulatan.


text:
Impasabut din sikandan meyitenged te Kasulatan wey impamalehet din ne ka Kristu, keilangan ne eg-antus wey eg-uyahen puun te kamatayen. Migkahi sikandin, “Ka seini ne Hisus ne igwali ku kaniyu, iyan sika ka Kristu.”


text:
Ne due me Hudiyu ne neuyan dutu wey mig-apil e te punduk enni Pablu wey ni Silas. Ne due mig-apil ne masalig ne me Grigu ne migpamakey e te Manama wey due degma me talahuren ne me malitan.<pb/>


text:
Piru, neimma ka me Hudiyu, purisu miglibulung sikandan te me etew ne mareet se batasan. Ne hengkayi se masalig e ka inlibulung dan, migbunsuran dan e te egsamuk ka siyudad. Inlusuran dan ka baley ni Hasun su ka tuyu dan ne eg-uyanen dan ensi Pablu wey si Silas diye te tangkaan te me etew.


text:
Ne tenged su ware dan nakita ensi Pablu, si Hasun e mule duma te seeye se nasapenan dan ne me suled te pegpalintutuu ka ingganuy ran peendiye te me pangulu te siyudad. Ne migbalbalukan sikandan ka miggenendue, “Seini ne me etew ka miggimu te kasamuk te minsan hendei ne egkeendiyaan dan! Ne kuntee, kayid e sikandan te siyudad ta.


text:
Ne diye sikandan ipeugpe ni Hasun te baley rin. Migsupak sikandan langun te balaud te Impiradur su migkahi sikandan te due lein ne Hari ne migngaranan ki Hisus.”


text:
Te ware pad lekei te me pangulu ensi Hasun wey ka duma rin, impabayad pad sikandan ne hendue lekei.<pb/>


text:
<br/><t>Diye te Birya</t><br/>Te seeye de ne karusileman, due-rue ne impeyipanew te me suled te pegpalintutuu ensi Pablu wey si Silas peendiye te Birya. Pegginguma ran diye, miggendiye sikandan te simbaan te me Hudiyu.


text:
Ne ka me etew diye, mewumel pad ka me suman-suman dan du te me etew diye te Tisalunika. Amana egkeupian sikandan ne egpammineg te igpanulu ni Pablu. Ne tagse aldew, egbaseen dan ka Kasulatan eyew egnengneng ke malehet naa ka impanlalag ni Pablu.


text:
Masalig diye te kandan ka migpalintutuu, wey minsan ka me lukes ne kene ne me Hudiyu wey ka me talahuren ne me malitan, migpalintutuu e degma.


text:
Piru te pegkarineg te me Hudiyu diye te Tisalunika ne migwaliyan e degma ni Pablu te lalag te Manama ka Birya, miggendiyaan dan e sikandan wey intipu ran ka masulug ne me etew diye ne egpeyimuwen te samuk.


text:
Te sikan de, impeendiyad e te me suled te pegpalintutuu si Pablu te ilis te dahat. Piru migpalunggehaat de mule ensi Silas wey si Timutiyu diye te Birya.


text:
Seeye se me etew ne migpanulud ki Pablu, migduma pad kandin taman diye te siyudad te Atinas ne henduen pad ne miglibed diye te Birya. Migpanaha si Pablu kandan ne mahaan de egpasundula ensi Silas wey si Timutiyu.<pb/>


text:
<br/><t>Diye te Atinas</t><br/>Ne taheed te egtetahad si Pablu engki Silas wey ki Timutiyu diye te Atinas, nakita rin diye te siyudad ne amana ne masalig ka diyus-diyus, ne puun dutu, amana sikandin nalaggew.


text:
Purisu, diye te simbaan te me Hudiyu, migpakig-apul sikandin te me Hudiyu wey te kene ne me Hudiyu ne egpamakey e te Manama, wey te me etew ne egbaye-baye diye te palingki te tagse aldew.


text:
Due degma me talagpanulu ne me Ipikiriyu wey me Istuyku ne migpakig-apul kandin. Migkahi ka duma kandan, “Nekey‑a ka igpasabut te seini se ubag kun matagseb?”<pb/>Ne kahi te duma, “Hendue te egwali sikandin meyitenged te me manama te lein ne inged.” Nalalag dan seeye tenged su migwali si Pablu meyitenged ki Hisus wey te peg-uyag te me minatey.


text:
Ne puun dutu, in-uyan dan e si Pablu diye te libulunganan te me pangulu ne egngaranan te Ariyupagu. Ne migkahi sikandan, “Egkeupian key ne egpakanengneng te iyam ne pegpanulu ne impangguhud nu!


text:
Su lein ka impanulu nu wey iyam pad seini kayi te kanami, purisu egkeupian key ne egpakanengneng ke nekey ka kaluwasan kayi.”


text:
Su ka langun ne mahinged te Atinas wey ka me duma ne mig-ugpe diye, amana egkeupian ne egmekeglalag-lalag wey egmammineg te me iyam ne guhuren.<pb/>


text:
Nataman, migsasindeg e si Pablu diye te katangkaan te kunsiyal te Ariyupagu ne migkahi, “Me matig-Atinas! Nakita ku ne amana kew migpalintutuu te me manama.


text:
Su te peggiphipanew ku kayi te siyudad niyu wey te pegtengteng ku te egsimbaan niyu, nakakita a te altar ne migsulatan te seini ne lalag, ‘Para te Manama ne ware neila.’ Ka sika se insimba niyu ne ware niyu neileyi ka igpeila ku kuntee kaniyu.


text:
Ka Manama ne miggimu te kalibutan wey te langun ne nakatahu kayi, iyan sika ka Magbebaye ne Manama te langit wey te tane, ne ware mig-ugpe sikandin diye te timplu ne inggimu re te etew.


text:
Kene degma sikandin egkeilangan te minsan nekey ne egpuun te himu te etew, su sikandin ma mismu ka migbehey te umul diye te etew wey te geyinawa ta wey te langun-langun de iya.


text:
Puun te sabeka ne lukes, inggimu rin ka langun ne klasi te etew, wey impeugpe din te langun ne inged kayi te ampew te tane. Sikandin mismu ka mig-alam te timpu te peglesut wey pegpatey ran, wey ka mig-alam ke hendei taman ka egkeugpaan dan.


text:
Inggimu te Manama sika su eyew egpamitew kandin ka me etew wey eg-alew-alew ne egpakasamsam kandin wey egpakakita. Piru ka malehet, kene ne mariyu ka Manama kanta.


text:
Su<pb/>‘Neuyag ki, egpakaweil ki, wey neetew ki tenged kandin.’<br/>Iling te ingkahi te duma niyu ne talagbalak,<pb/>‘Me anak ki red nikandin!’<pb/>


text:
Ne puun su me anak ki te Manama, kene ta egsumsumanen ne iling ka Manama te me larawan ne bulawan wey te pelata wey ke batu naa ne inggimu pinaahi te katuenan te etew.


text:
Dengan, te ware pad nakanengneng ka me etew te Manama, imbalahad din ka eggimuwen dan ne migsimba te me diyus-diyus, piru kuntee, egsuhu ka Manama te langun ne etew te minsan hendei ne inged te keilangan ne eg-inniyug te me sale dan.


text:
Su mig-alam sikandin te aldew ne eggukuman din ka intiru ne kalibutan te matareng ne paahi, ne seini pinaahi te sabeka ne etew ne in-alam din. Impamalehetan din seini diye te langun ne etew pinaahi te peg-uyag kandin.”<pb/>


text:
Te pegkarineg dan te inlalag ni Pablu meyitenged te peg-uyag te minatey, due duma ne miglemet kandin, piru due me duma ne migkahi, “Egkeupian key man‑e ne egpammineg keykew meyitenged kayi te lein ne timpu.”


text:
Pila ne me etew ka mig-apil te punduk din wey migpalintutuu e. Ne iyan dan duma ka egngaranan ki Diyunisyu ne sakup te kunsiyal te Ariyupagu, wey si Damaris ne sabeka ne malitan wey duen pad duma.<pb/>


text:
<br/><t>Diye si Pablu te Kurintu</t><br/>Te pegkapenga dutu, mig-awe e man‑e si Pablu diye te Atinas wey miggendiyad e te Kurintu.


text:
Ne diye din nalambag si Akilu, sabeka ne Hudiyu ne neetew diye te inged ne egngaranan te Puntu. Iyam pad sikandin migginguma puun te Italya duma te asawa rin ne si Prisila. Nakaawe sikandan puun te mandu ni Impiradur Klawdiyu ne egpaaween diye te Ruma ka langun ne me Hudiyu. Ne migpanumbaley si Pablu diye te kandan,


text:
wey tenged su nekeg-iling ka himu ran ne talaggimu te balungbalung, miglemung e sikandin kandan wey miggimu duma kandan.


text:
Tagse Aldew te Peggimeley, diye si Pablu te simbaan te me Hudiyu ka egpakig-apul te me Hudiyu wey te me Grigu su igkeupii rin ne egpalintutuu sikandan.<pb/>


text:
Te pegginguma enni Silas wey ni Timutiyu puun te Masidunya, ware lein ne eggimuwen ni Pablu gawas te pegwali te lalag te Manama. Migpangguhud sikandin diye te me Hudiyu ne si Hisus, iyan sika ka Kristu.


text:
Piru insupak dan si Pablu wey inlemetan. Purisu impelpel rin ka alinepung diye te kumbale din te migkahi, “Ke kene kew egkaluwas, kaniyud e sika ne seyyup! Ware labet ku rue. Ne puun kuntee, eggendiye ad e te kene ne me Hudiyu.”


text:
Purisu mig-awe e sikandin diye wey diyad e miglemung te kene ne Hudiyu ne egngaranan ki Titu Hustu ne migpamakey degma te Manama. Lenged te simbaan te me Hudiyu ka baley rin.


text:
Ne si Krispu, ka pangulu te simbaan te me Hudiyu, migpalintutuu te Magbebaye duma te pamilya rin, wey masalig pad ne matig-Kurintu ne nakarineg te lalag te Manama ne migpalintutuu wey migpabewutismu e.<pb/>


text:
Due sabeka ne marusilem ne hendue te impataheinep si Pablu te Magbebaye wey migkahiyan, “<J>Kene ka kaaldek, pabulus ka wali. Kene ka peeneng-eneng,</J>


text:
<J>su egdumaan ku sikeykew. Ware egpakarereet keykew su masalig ka me etew te seini ne siyudad ne migpalintutuu keddi.</J>”


text:
Purisu mig-uugpe pad si Pablu diye seled te sabeka ne leg‑un wey liware wey impanulu din pad ka me etew te lalag te Manama.<pb/>


text:
Piru te si Galiyu e ka gubirnadur diye te Akaya, miglibulung e ka me Hudiyu wey indakep dan e si Pablu wey in-uyan dan diye te ki Galiyu eyew igsumbung.


text:
Ne hengkayi te eglalag e perem si Pablu, migkahi e si Galiyu diye te me Hudiyu, “Emun ke dakel perem ka sale din wey ke amana naa ne mareet ka eggimuwen din, egkaantus ku perem ka egpammineg kaniyu me Hudiyu.


text:
Piru puun su meyitenged ma seini te me lalag, te me ngaran, wey te balaud niyu, sikaniyu mismu ka eggusey kayi. Kena a eggusey te iling kayi!”


text:
Ne dutu, indakep dan e si Sustinis ne pangulu te simbaan te me Hudiyu wey inlampesan dan diye te tangkaan te hukumanan, piru imbalahad ni Galiyu.<pb/>


text:
<br/><t>Ka peglibed ni Pablu diye te Antiyukiya</t><br/>Naluhey pad si Pablu ka migpalunggehaat diye te Kurintu duma te me suled te pegpalintutuu. Nataman, miggipanew e sikandin wey mig-untud te barku duma engki Prisila wey ki Akilu peendiye te Sirya. Te ware pad sikandin migligkat, migpeupew pad sikandin diye te Singkriya tenged su due impanaad din.


text:
Te pegginguma ran diye te Ipisu, inggaat din de ka alunggun ne si Prisila wey si Akilu. Nataman, miggendiye sikandin te simbaan te me Hudiyu ka migpakig-apul te me Hudiyu.


text:
Mighangyu ka me etew ne diye pad perem sikandin eg-ugpe te bayew egkaluhey, piru ware migsuhut sikandin.


text:
Piru te pegligkat din e, migkahiyan din pad sikandan, “Emun ke igtuhut te Manama, eglibed e red kayi.” Nataman, mig-untud e sikandin te barku puun te Ipisu.<pb/>


text:
Te pegginguma rin diye te Sisarya, migleus e sikandin diye te Hirusalim wey impangemusta rin ka migmalintutuu diye. Ne nataman, miggendiyad e man‑e sikandin te Antiyukiya.


text:
Te ware de naluhey, migligkat e man‑e sikandin wey diye migbaye te me prubinsya te Galasya wey Prigya wey inlig‑en din ka langun ne migmalintutuu ki Hisus diye.<pb/>


text:
<br/><t>Diye si Apulus te Ipisu wey te Kurintu</t><br/>Due sabeka ne Hudiyu ne egngaranan ki Apulus ne matig-Alihandriya ne miggendiye te Ipisu. Meupiya amana sikandin ne eglalag-lalag wey masalig ka natuenan din meyitenged te Kasulatan.


text:
Tapey e sikandin napanulu meyitenged te Magbebaye. Ne amana sikandin mabagget-bagget ne egpangguhud wey eleg ka igpanulu din meyitenged te Magbebaye ne si Hisus. Piru ke meyitenged te bewutismu, iyan din de natuenan ka bewutismu ne impanulu ni Huwan.


text:
Ware naaldek sikandin ne egpanulu diye te simbaan te me Hudiyu. Te pegkarineg enni Prisila wey ni Akilu te pegpanulu ni Apulus, ingginggat dan e sikandin ne egpeendiyeen te baley ran, ne dutu, impasabut dan pad sikandin te duma ne pamaahi te Manama ne ware din pad natueni.


text:
Te timpu ne nakaplanu si Apulus ne eggendiye te Akaya, ka migmalintutuu diye te Ipisu ka migbulig kandin. Ne insulatan dan ka me suled te pegpalintutuu diye te Akaya eyew egdawaten sikandin. Pegginguma rin diye, dakel amana ka ingkabulig din te seeye se neyimu ne migmalintutuu tenged te keupiya wey keyid‑u te Manama ne impapitew kandan.


text:
Amana ne malig‑en ka katarengan din puun te Kasulatan te si Hisus iya ka Kristu. Ne ware neyimu te me Hudiyu ne egpakig-apul kandin diye te taliware te me etew.<pb/>


text:
<br/><t>Diye si Pablu te Ipisu</t><br/>Te diye pad si Apulus te Kurintu, migbayaan ni Pablu ka me inged ne sakup te prubinsya taman te migginguma sikandin diye te Ipisu. Ne due me hibateen ne nalambag din diye,


text:
ne mig-insaan din e, “Nakarawat kew e te Panisingan te Manama te timpu te migpalintutuu kew e?”<pb/>Ne migtabak sikandan, “Ware, su ware ma kalintahaan ney te duen bes Panisingan te Manama.”<pb/>


text:
Ne mig-insaan e man‑e sikandan ni Pablu, “Nekey bes ne bewutismu ka nabayaan niyu?”<pb/>Ne migtabak sikandan, “Ka bewutismu ni Huwan.”<pb/>


text:
Ne nataman, migkahi e man‑e si Pablu, “Ka bewutismu ni Huwan, para re te seeye se eg-inniyug te sale. Impanulu e ni Huwan ka me kabuhalan ni Israil te keilangan ne egpalintutuu sikandan wey egsalig te seeye se egpakasinundul kandin ne si Hisus.”<pb/>


text:
Ne hengkayi se migtel-eban e sikandan te belad ni Pablu, miglene e diye te kandan ka Panisingan te Manama. Ne puun dutu, nakalalag e sikandan te lein ne me linalahan, wey migpangguhud e te impanengneng te Manama kandan.


text:
Ne migseled si Pablu diye te simbaan te me Hudiyu, wey migwali sikandin te ware pegkaaldek seled te tatelu ne bulan. Migpakig-apul man‑e sikandin wey migpakannekal ne egpasabut kandan meyitenged te Peghari te Manama.


text:
Piru due duma ne makehal se me pusung ne ware migpalintutuu. Ne diye te taliware te me etew, indereetan dan ka pamaahi te Manama. Purisu mig-engkeran sikandan ni Pablu wey induma rin ka me hibateen, ne tagse aldew, egpakig-apul sikandin diye te iskuylaan ni Tiranu.


text:
Iling kayi ka inggimu rin seled te daruwa ne leg‑un, purisu ka langun ne mig-ugpe diye te prubinsya te Asya, Hudiyu ma wey se kene, nakarineg iya te lalag te Magbebaye.<pb/>


text:
<br/><t>Ka me anak ni Iskiba</t><br/>Masalig ka inggimu te Manama ne subla ne me kein-inuwan pinaahi ki Pablu.


text:
Ne minsan ka me panyu wey ka me manggad ne inggamit din, in-uuyan diye te egmanderalu wey nekeuli seeye kandan, wey nanlihawang degma ka me busew.


text:
Ne due me Hudiyu ne migmanleleug ne egmangalew te me busew diye te migpanerepan. Inggeraman dan te eggamit ka ngaran te Magbebaye ne si Hisus eyew egpangalew te me busew. Migkahi sikandan, “Te ngaran ni Hisus ne inwali ni Pablu, awe kew rue!”


text:
Due nanginguma kayi ne pitu ne me lukes ne anak ni Iskiba te pangulu te talagpanubad te me Hudiyu.<pb/>


text:
Nataman, insukeung e sikandan te seeye se migserepan te busew wey impasakitan sikandan langun. Ne migpallahuy e sikandan te seeye ne baley ne warad me kukumbaleen su naggisi e, wey napalian e sikandan.


text:
Ne ka seini se neyitabu, nanengnengan e te langun ne me Hudiyu wey te kene ne me Hudiyu ne mig-ugpe diye te Ipisu, wey naaldek sikandan. Ne dutu, narayan dan ka ngaran te Magbebaye ne si Hisus.


text:
Masalig degma ka nanginguma ne migmalintutuu, ne mig-angken sikandan wey migpangguhud te mareet ne himu ran.


text:
Masalig degma seeye se me salamangkiru ne nanguyan te me libru ran wey intutung dan e diye te tangkaan te langun ne etew. Ne inseel ran seeye wey minilyun<n>Te Grigu: lalimma ne pulu ne libu (50,000) ne timman ne pelata.</n> ka kentiddad te me libru.


text:
<br/><t>Ka kasamuk diye te Ipisu</t><br/>Pegkapenga te seeye se neyitabu, nakaplanu si Pablu ne diye egbaye te Masidunya wey Akaya ne egleus diye te Hirusalim. Migkahi sikandin, “Puun diye, eggendiye e pad degma te Ruma.”


text:
Ka daruwa ne migbulig-bulig kandin ne si Timutiyu wey si Irastu, impewun‑a rin e diye te Masidunya, ne sikandin, diye pad mule naluhey-luhey te prubinsya te Asya.<pb/>


text:
Te seeye ne timpu, due dakel ne samuk diye te Ipisu puun te pegpanulu meyitenged te Magbebaye ne si Hisus.


text:
Su due sabeka ne talaggimu te minsan nekey ne egpuun te pelata ne egngaranan ki Dimitriyu. Sikandin ka talaggimu te dereisek ne timplu ne inggimu puun te pelata ne iling te timplu ni Artimis ne manama ran. Puun dutu, nakaseleppi sikandin te dakel duma te me trabahanti rin.


text:
Purisu inlibulung din ka me trabahanti duma te seeye se iling dan te himu wey migkahiyan, “Me suled, nakataha kew e ne kayi re iya egpuun te trabahu ta ka karatuan ta.


text:
Egkakita niyu wey egkarineg niyu ka inggimu te seini ne etew ne egngaranan ki Pablu. Migkahi sikandin ne ka me manama ne inggimu te etew, kene ne malehet ne manama. Masalig e ka neuyan din kayi te Ipisu wey hapit iya ne intiru ne prubinsya te Asya.


text:
Nakatahu te karereetan seini se eggimuwen ta, ne kene ne sikan de, egkeyimu e ne ware karuan te timplu te egbantuhen ne diyusa ne egngaranan ki Artimis, wey kenad e eg-ileen ka diyusa ta ne insimba kayi te Asya wey te intiru ne kalibutan!”<pb/>


text:
Te pegkarineg dutu te me etew, amana sikandan nabelu wey migmanguleyi ne eggenendue, “Maresen si Artimis te Ipisu!”


text:
Ne seeye se kasamuk, nekeempet e te intiru ne siyudad. Ne migderakep dan e ensi Gayu wey si Aristarku ne duma ni Pablu ne matig-Masidunya. Ne migpamallahuy e sikandan langun wey inggehanuy ka daruwa peendiye te libulungan te me etew diye te siyudad.


text:
Egkeupian perem si Pablu ne eggendiye te tangkaan te me etew piru migbalabahan sikandin te seeye se egmalintutuu.


text:
Ne due me alukuy ni Pablu ne me upisyal diye te prubinsya te Asya, ne migpeuyan degma sikandan te hangyu diye ki Pablu ne kene egpeendiyeen te kalibulungan.


text:
Te seeye ne timpu, amane e nasamuk ka me etew. Migbalbalukan ka duma te lein ne guhuren wey ka duma, migbalbalukan te lein man‑e ne guhuren. Ka kasuluhan kandan, ware nakataha ke mania te nalibulung sikandan diye.


text:
Kahiyen te duma ne etew ne si Alihandru ka nakasale su mania te sikandin ka intutuu te me Hudiyu diye te tangkaan te keet-etawan. Nataman, migtingyas si Alihandru wey migpakannekal ne egpasabut te me etew.


text:
Piru te pegkeila ran ne Hudiyu bes sikandin, migbalbalukan e man‑e sikandan langun seled te me daruwa ne uras ka egkahi, “Maresen si Artimis te Ipisu!”<pb/>


text:
Te katammanan, iyan e nakapapeeneng-eneng te me etew ka sikritari diye te siyudad. Migkahi sikandin, “Me matig-Ipisu! Nakataha ka langun ne ka matig-Ipisu iyan talagtameng te timplu te maresen ne diyusa ne si Artimis wey te matulus ne batu ne neulug puun te langit.


text:
Ne ware egpakaapul kayi, purisu peeneng-eneng kew re wey kene kew gaan-gaan himu su kema ke egpekegsendit kew.


text:
Ne ka seini ne me etew, in-uyan niyu minsan ware sikandan migpanakew kayi te me timplu wey ware dan balbalaya ka kanta ne diyusa.


text:
Ke duen ma igsumbung enni Dimitriyu wey te me trabahanti rin, due aldew te pegsusumbung wey due degma me pangulu; ne egkaayun ne diye egmegsumsumbungey sikandan.


text:
Piru ke duen pad prublima niyu, keilangan ne diye niyu husaya te kalibulungan te nalayaman ta ne paahi.


text:
Su kema ke iyan kid egbayungan ne egpuunan te kasamuk ne neyitabu kuntee, ne ware eleg ne katarengan ta ne igkabehey meyitenged kayi.”


text:
Te pegkapenga te sikritari te siyudad te miglalag dutu, impeuli din e ka me etew ne inlibulung.<pb/>


text:
<br/><t>Ka peggendiye ni Pablu te Masidunya wey te Akaya</t><br/>Pegkapenga te samuk, impeumew e ni Pablu ka migmalintutuu wey imbagget din sikandan. Nataman, migpanaha-tahe e sikandin kandan wey miggendiyad e te Masidunya.


text:
Masulug ne inged ka imbayaan din diye te Masidunya wey imbagget din ka migmalintutuu pinaahi te pegwali rin kandan. Ne nataman, miggingume e sikandin diye te Akaya,


text:
ne diye pad sikandin mig-ugpe seled te tatelu ne bulan. Te nakapangandam e sikandin ka eg-untud te barku peendiye te Sirya, henduen din pad nataheyi ka planu te me Hudiyu te peggimatey kandin. Purisu nakasuman-suman sikandin ne diye ded egbaye te Masidunya.


text:
Ne migduma kandin si Supatir ne anak ni Piru ne matig-Birya, wey ka matig-Tisalunika ne si Aristarku wey si Sigundu, si Gayu ne matig-Dirbi, si Timutiyu, wey ensi Tikiku wey si Trupimu ne matig-Asya.


text:
Pegkapenga te Sahakeen te Paan ne ware Patulin, miglapas key e te dahat puun te Pilipus. Peglihad te lalimma ne aldew, henduen key pad ne nekeuma diye te Truwas wey migsimanaan key pad diye.<pb/>


text:
<br/><t>Ka katammanan ne pegpanumbaley ni Pablu diye te Truwas</t><br/>Te Sebadu te marusilem, miglibulung key langun eyew te pegkeen te impameri ne paan. Ne migwaliyan ni Pablu ka me etew taman te egliware e te marusilem, su eggipanew e sikandin te pegkapawe.


text:
Te seeye ne timpu, due kanakan ne egngaranan ki Iyutiku ne diye migpinnuu te bintana. Taheed te egwali si Pablu, egtuytuyungen e sikandin taman te natulenusan e newulep. Nataman, neulug e sikandin diye te tane puun te igkatelu ne andana te baley. Te pegkuwa te me etew kandin, migpatey e sikandin.


text:
Piru migpamaneug si Pablu wey migsalumpaangan din si Iyutiku te migleheng. Ne migkahi sikandin, “Kene kew kalaggew su neuyag e sikandin!”


text:
Nataman, miglibed e si Pablu diye te dibabew wey migpameri-peri rin e ka paan wey migkeen key e. Ne napawaan sikandin ka migpakiglalag te me etew, nataman, miggipanew e sikandin.


text:
Ne in-uyan e te me etew si Iyutiku diye te baley rin ne neuyag ded, wey henduen pad nakapalene-lene ka geyinawa ran.<pb/>


text:
<br/><t>Ka peglapas puun te Truwas peendiye te Militu</t><br/>Miggun‑a key e mig-untud te barku peendiye te Asun, su sika ka taha-taha ni Pablu ne egpatulan e sikandin diye su miggipanew re sikandin.


text:
Ne hengkayi te nenekegkita key e diye te Asun, impeuntud ney e sikandin, wey migpabulus key e diye te Mitilin.


text:
Te seup ne aldew, migginguma key e man‑e diye te Kiyu puun te Mitilin. Te peglihad te sabeka ne aldew, henduen key pad ne migginguma diye te Samu. Ne seup e man‑e ne aldew, nekeyinguma key e diye te Militu.


text:
Nakasuman-suman si Pablu ne eglihad de diye te Ipisu su eyew kene sikandin egkatalehen diye te Asya; su egkaana-ana sikandin eyew egpekeyinguma perem sikandin diye te Hirusalim te Aldew te Pintikustis.<pb/>


text:
<br/><t>Ka pegpanaha-taha ni Pablu diye te Ipisu</t><br/>Te diye pad si Pablu te Militu, ingginggat din ka me igbuyag te migmalintutuu diye te Ipisus ne egpeendiyeen kandin.


text:
Te pegginguma ran, migkahiyan e sikandan ni Pablu, “Natahaan niyu ka langun ne inggimu ku taheed te dume e pad kaniyu, puun te an-anayan ne aldew te pegginguma ku kayi te prubinsya te Asya.


text:
Migpamakey a te Magbebaye duma te pegpariralem wey pegtihis te me luwe ku. Masalig ka in-antus ku tenged te mareet ne planu te me Hudiyu keddiey.


text:
Nakataha kew ne wara a migkehe ka miglalag due te kaniyu te langun-langun de iya ne egpakabulig kaniyu. Impanulu ku sikaniyu diye te kasuluhan wey diye degma te me baley niyu.


text:
Impanpanayan kud ka me Hudiyu wey ka kene ne me Hudiyu te keilangan ne eglibed sikandan diye te Manama ne eg-inniyug te me sale wey egpalintutuu te Magbebaye ta ne si Hisus.


text:
Ne kuntee, eggendiya a te Hirusalim tenged su seini ka insuhu keddi te Panisingan te Manama. Ne wara a nakataha ke nekey‑a ka egkeyingumaan ku diye.


text:
Iyan ku re natahaan ne minsan hendei ne siyudad ka eggendiyaan ku, impanpanayan ad e te Panisingan te Manama ne ka prisuwan wey ka me keyirapan ka eggingumaan ku keureme.


text:
Piru imbalahad kud ka keddi ne umul basta egkeimpusan ku re ka himu ne imbehey keddi te Magbebaye ne si Hisus ne iyan sika se pegwali te Meupiya ne Panugtulen meyitenged te geyinawa wey te keupiya wey keyid‑u te Manama.<pb/>


text:
“Ne kuntee, nakataha a ne sikaniyu langun se nabayaan ku te pegwali meyitenged te Peghari te Manama, kenad e egpakakita pad keddiey.


text:
Purisu seini ne aldew, eglalahan ku sikaniyu te emun ke hentew kaniyu seeye se kene egkaluwas, kena a senditi.


text:
Tantanuri niyu ka pegkeetew niyu wey ka langun ne migpalintutuu ne insalig kaniyu te Panisingan te Manama. Tangguwa niyu degma ka me etew te Manama ne inluwas din pinaahi te pegpatey te kandin mismu ne anak.


text:
Nakanengneng a te emun ke eg-engkeran kud e sikaniyu, eggendiniyan kew e te me etew ne egpekeiling te mabulut ne me mananap ne eg-apil kaniyu eyew egdereetan ka punduk niyu.


text:
Egginguma ka timpu ne due me etew ne egpanulu te ubat, wey diye sikandan egpuun te punduk niyu, ne egpegsuwey te migmalintutuu eyew diye eg-ikul kandan.


text:
Purisu bantey kew wey sumsumana niyu ne seled te tatelu ne leg‑un, wara a mig-engked ka egpanulu te tagse sabeka kaniyu. Inggimu ku sika aldew wey marusilem duma te hid‑u ku kaniyu.<pb/>


text:
“Ne kuntee, me suled, igsalig ku sikaniyu diye te Manama wey diye te lalag din ne iyan sika se keupiya wey keyid‑u rin ne egpakalig‑en te pegpalintutuu niyu wey egpakabehey kaniyu te keupianan ne intahahe din te langun ne immatulus din.


text:
Sikaniyu mismu ka nakataha te migtrabahu a eyew due egkahastu ku para te keilangan ku wey te me duma ku.


text:
Impakita ku kaniyu ka paahi ne egpakabulig ki te magguye: pinaahi te pegpakannekal te langun ne me himu, duma te pegpasuman-suman te ingkahi te Magbebaye ne si Hisus, ‘<J>Meupiya pad ka egbehey du te egdawat!</J>’ ”<pb/>


text:
Nalaggew sikandan tenged te ingkahi ni Pablu ne kenad e egmekegkita pad sikandan. Nataman, impanulud dan e si Pablu diye te barku ne eg-unturan din.<pb/>


text:
<br/><t>Ka peggendiye ni Pablu te Hirusalim</t><br/>Ne migpanataha-taha key e kandan, nataman, mig-untud key e te barku ne miglapas peendiye te pulu te dahat ne egngaranan te Kus. Te seup ne aldew, nekeyinguma key e diye te Rudas. Ne puun dutu, migpabulus key e diye te inged ne egngaranan te Patara.


text:
Ne hengkayi te egkakita ney e ka Sipri, migpakawanan key e peendiye te Sirya. Ne diye key e nakatuhun te siyudad ne Tiru su due igtemew ne indulan te barku.


text:
Pegkakita ney diye te migmalintutuu, diye key pad mig-ugpe te kandan seled te senge-simana. Ne pinaahi te geem te Panisingan, migkahiyan dan si Pablu te kene egpeendiyeen te Hirusalim.


text:
Te napenge e ka peg-uugpe ney diye te kandan, migpabulus key e man‑e ka miglapas. Naamin-amin sikandan langun ka migpanulud kanami diye te lihawangan te siyudad minsan ka me asawa wey ka me anak dan. Nataman, migpanimbuel key langun diye te ilis te dahat wey mig-ampu.


text:
Nataman, mig-untud key e te barku pegkapenga ney te pegpanaha-taha, wey nanguli e degma sikandan.<pb/>


text:
Ne migpabulus key te peggipanew ney puun te Tiru peendiye te Tulimayda. Pegginguma ney diye, nekegkita key e man‑e te me suled te pegpalintutuu, wey migsengekaaldew key pad diye.


text:
Te seup ne aldew, miggipanew key e man‑e peendiye te Sisarya. Te pegginguma ney diye, miggendiye key te baley ni Pilipi ne talagpangguhud te Meupiya ne Panugtulen wey diye key miggirehe. Sabeka si Pilipi te seeye se pitu ne me etew ne in-alam diye te Hirusalim eyew te pegpamehey te egkeenen diye te me balu.


text:
Te peglihad te pila ne me aldew taheed te diye key pad, due migginguma ne prupita ne egngaranan ki Agabu ne diye egpuun te Hudiya.


text:
Ne migparani sikandin kanami wey ingkuwa rin ka tabed ni Pablu wey imbaku din ka kandin mismu ne paa wey belad. Nataman, migkahi e sikandin, “Sumale te Panisingan te Manama: iling ded degma kayi ka eggimuwen te me Hudiyu diye te Hirusalim te kamuney te seini ne tabed, wey igbehey sikandin diye te kene ne me Hudiyu.”<pb/>


text:
Te pegkarineg ney dutu, sikanami duma te me mahinged, inhangyu ney si Pablu ne kene egpeendiyeen te Hirusalim.


text:
Piru migtabak si Pablu, “Mania te egmaninehew kew wey impalaggew a nikaniyu? Andam ad e, ne kene de te pegpabaku diye te Hirusalim, ke kene, minsan te pegpeyimatey degma para te Magbebaye ne si Hisus.”<pb/>


text:
Ne ware ney iya nabalabahi sikandin purisu migkahi key naan de, “Ka pegbuut te Magbebaye ka egkatuman.”<pb/>


text:
Te pegkapenga dutu, impanines ney e ka me kasangkapan ney wey nangipanew key e peendiye te Hirusalim.


text:
Due me pila ne hibateen ne matig-Sisarya ne migduma kanami, wey impanulud key nikandan diye te baley ni Manasun ne iyan ney egtungepan. Matig-Sipri si Manasun wey sabeka sikandin te seeye se me an-anayan ne migpalintutuu te Magbebaye.<pb/>


text:
<br/><t>Ka pegpanumbaley ni Pablu diye te ki Santiyagu</t><br/>Te pegginguma ney diye te Hirusalim, nahale amana ne migsahipe kanami ka me suled te pegpalintutuu.


text:
Te seup ne aldew, migduma si Pablu kanami te migpanumbaley diye te ki Santiyagu; ne nangendiye degma ka langun ne me igbuyag te migmalintutuu.


text:
Impangemusta sikandan ni Pablu wey migpangguhuran te langun ne inggimu te Manama diye te kene ne me Hudiyu pinaahi kandin.


text:
Te pegkarineg dan dutu, migsaye e sikandan langun te Manama. Nataman, migkahiyan dan e si Pablu, “Tengtengi nu suled, ke pila ne libu ka me Hudiyu ne migpalintutuu wey sikandan langun, mig-ikul te Balaud ni Muwisis.


text:
Nahuhuran sikandan te sikeykew kun ka egpanulu te me Hudiyu ne diye mig-ugpe te me inged te kene ne me Hudiyu ne kenad ne keilangan ne egtuman sikandan te Balaud ni Muwisis. Migkahi ke kun te kenad e igpatuli kandan ka me anak dan wey kenad egtuman te duma pad ne me batasan te me Hudiyu.


text:
E, meupiya buwa ne himuwa nu ke nekey ka iglalag ney keykew: due hep‑at ne me lukes kayi ne migpanaad te Manama.


text:
Duma ka kandan wey apil ka te eggimuwen dan te tuluuwen ne peglinis, wey bayari nu ka egkahastu ran su eyew egpakapeupew e sikandan. Te seini ne paahi, egkanengnengan te langun ne kene ne malehet ka narineg dan meyitenged keykew, tenged su egkakita ran ma ne egtuman ka degma te Balaud ni Muwisis.


text:
Piru meyitenged te kene ne me Hudiyu ne migpalintutuu, duen e impeuyan ney ne sulat meyitenged te neuyunan ney ne kene egkeen te minsan nekey ne impanubad e diye te me diyus-diyus, wey te minsan nekey ne langesa, wey te minsan nekey ne ngalap ne neehet, wey kene degma egpeyibhilabetey ka kene ne alunggun.”<pb/>


text:
Te seup ne aldew, in-uyan e ni Pablu ka hep‑at ne lukes wey mig-apil sikandin kandan te peglinis. Nataman, miggendiyad e si Pablu te timplu ka migpanengneng ke ken‑u egkapenga ka peglinis dan, ne pegkapenga due, egpakahalad e ka tagse sabeka kandan.<pb/>


text:
<br/><t>Ka pegdakep ki Pablu diye te seled te timplu</t><br/>Ne hengkayi te hapit e egkapenga ka pitu ne aldew, due me Hudiyu ne matig-Asya ne nakakita ki Pablu diye te timplu. Ne dutu egpuun, intipu ran e ka me etew diye wey indakep dan e si Pablu.


text:
Ne migbalbalukan sikandan langun, “Me kabuhalan ni Israil! Bulihi key! Seini ka etew ne eggendiye te langun ne inged ne egpanulu te me etew te ware kun pulus te keet-etawan te Israil, wey te Balaud ni Muwisis, wey te seini ne timplu. Ne kuntee, mig-uyan sikandin kayi te timplu te kene ne me Hudiyu ne nakamalindit te seini se matulus ne timplu.”


text:
Nalalag dan seeye su nakita ran ma si Trupimu ne matig-Ipisu ne nakaruma ki Pablu diye te Hirusalim, ne kahiyen dan ne in-uyan ni Pablu diye te timplu.<pb/>


text:
Nekeempet ka kasamuk diye te intiru ne siyudad wey migpamallahuy ka langun ne etew, wey indakep dan e si Pablu wey inggehanuy diye te lihawangan te timplu. Ne sikan de, miglekeban dan e ka me gumawan te timplu.


text:
Ne hengkayi te eggimatayan dan e perem si Pablu, nakarineg ka kumandir te me sundalu te Ruma ne nasamuk ka me etew te intiru ne Hirusalim.


text:
Due-rue ne migkuwa sikandin te me kepitan wey me sundalu wey migdagdahew miggendiye te me etew. Te pegkakita te me etew kandin ne migdumaan te me sundalu, henduen pad ne migpeeneng-eneng sikandan ka eglampes ki Pablu.


text:
Imparaniyan te kumandir si Pablu wey indakep din e, wey impabaku din te daruwa ne keddina. Nataman, mig-inse e sikandin ne miggenendue, “Hentew ma ne etew seini? Nekey‑a ka neyimu rin?”


text:
Migbalbalukan ka me etew piru nalein-lein ka tabak dan. Ne puun su kene din egkatahaan ke nekey ka neyitabu tenged su nasamuk e ka me etew, migsuhu e sikandin ne igpeuyan si Pablu diye te kampu ran.


text:
Te diyad e sikandan te haheran, napehes ka me sundalu ne eggenat ki Pablu tenged te kabulut te me etew


text:
<br/><t>Ka pegpangatarengan ni Pablu</t><br/>Ne hengkayi te igseled dan e perem si Pablu diye te kampu, migkahiyan din e ka kumandir, “Due perem iglalag ku keykew.”<pb/>Ne migtabak ka kumandir, “Mania, egpakalalag ke bes te Grigu?


text:
Kene bes ne sikeykew seeye se Ihiptuhanen ne ware pad naluhey ne migribildi te gubirnu wey mig-uyan te me hep‑at ne libu (4,000) ne me etew ne neelin ne due me panganiban diye te disirtu!”<pb/>


text:
Ne migtabak si Pablu, “Sabeka a ne Hudiyu wey neetew a diye te Tarsu; narihistru a te seeye se dakel ne siyudad ne sakup te prubinsya te Silisya. Ke egkaayun, palalahe e pa te me etew.”<pb/>


text:
Migtuhutan sikandin te kumandir, purisu migsasindeg si Pablu diye te haheran wey migtingyasan din ka me etew ne egpeen-enengen. Ne hengkayi se migpeeneng-eneng e sikandan, miglalag e si Pablu diye te kandan te Hibruwanen ne linalahan,<pb/>


text:
Te pegkarineg dan ne miglalag sikandin te linalahan ne Hibruwanen, subla pad ne migmeeneng-eneng sikandan, ne migpabulus si Pablu ka migkahi,<pb/>


text:
“Sabeka a ne Hudiyu ne neetew diye te Tarsu ne sakup te prubinsya te Silisya, piru kayi a migtulin te Hirusalim. Kayi ad mig-iskuyla ne si Gamaliil iya ka migpanulu keddi. Napanulu a naay-ayari meyitenged te Balaud te me kabuybuyahan ta wey manekal a ne migpamakey te Manama iling degma kaniyu langun te kayi kuntee.


text:
Imbaybayaran ku ka me etew ne mig-ikul te seini ne Dalan taman te kamatayen dan. Impandakep ku ka me malitan wey me lukes wey imprisu ku.


text:
Ne ka Labew ne Talagpanubad wey ka langun ne igbuyag te me Hudiyu ka egpakapamalehet ne malehet ka inlalag ku. Nakarawat a te me sulat<n>Ka seeye ne me sulat, migbehey te katenged te pegpandakep te me etew ne migmalintutuu ki Hisus.</n> ne diye egpuun te kandan para te me karumaan ta ne me Hudiyu diye te Damasku. Purisu miggendiya a eyew te pegpandakep te seeye ne me etew wey te pegbaku kandan te keddina eyew eg-uyanen kayi te Hirusalim wey eglegparan.”<pb/>


text:
<br/><t>Ka pegpangguhud ni Pablu meyitenged te pegpalintutuu rin</t><br/><br/><t>(Him. 9:1-19; 26:12-18)</t><br/>“Hengkayi te meudtu e te egpakarani-rani ad e te Damasku, sahuhune ne due masil‑ew ne layag ne diye egpuun te langit ne nakaalingkus keddi.


text:
Napeled a diye te tane wey due narineg ku ne laheng ne miggenendue, ‘<J>Saulu, Saulu! Mania te egbaybayaran a nikeykew?</J>’


text:
Ne mig-inse a, ‘<J>Hentew ke bes Magbebaye?’ Ne migtabak sikandin, ‘Sikeddiey si Hisus ne matig-Nasarit ka egbaybayaran nu.</J>’


text:
Nataman, mig-inse ad man‑e, ‘<J>Magbebaye, nekey ma ka eggimuwen ku?’ Ne migkahi sikandin, ‘Sasindeg ka wey hendiye ka te Damasku, ne diye kad egpanugtuli te langun ne igpeyimu ku keykew.</J>’


text:
Ne dutu, wara ad nakakita tenged te masil‑ew ne layag, purisu ingkikitkit e naan de te me duma ku peendiye te Damasku.<pb/>


text:
“Ne due sabeka ne etew ne egngaranan ki Ananiyas ne manekal ne egpamakey te Manama wey amana ne matinumanen te Balaud ta wey amana tahura te langun ne me Hudiyu ne mig-ugpe diye te Damasku.


text:
Miggendiye sikandin te keddi ne diye migsasindeg te kakiliran ku ne migkahi, ‘Suled Saulu, egpakakita kad e!’ Ne sikan de nakakita ad e wey nakita kud e sikandin.


text:
Ne migkahi sikandin, ‘In-alam ka te Manama te me kabuybuyahan ta eyew egkanengnengan nu ka igkeupii rin wey eyew egkakita nu ka Suluhuanen din ne matareng ne si Hisus wey egpakarineg ka te kandin mismu ne laheng.


text:
Su egkeyimu ka ne talagpamalehet meyitenged kandin diye te langun ne me etew meyitenged te nakita nu wey narineg nu.


text:
Na, nekey‑a ka egtaharan nu? Enew kad wey pabewutismu kad, wey pangananey kad e kandin eyew egkapasaylu e ka me sale nu.’ ”<pb/>


text:
<br/><t>Ka suhu ki Pablu te pegwali diye te kene ne Hudiyu</t><br/>“Nataman, miglibed ad diye te Hirusalim, ne taheed te mig-ampu a diye te timplu, hendue te impataheinep a te Manama


text:
ne nakita ku ka Magbebaye, ne migkahi keddiey, ‘<J>Mahaan ka, awe ka te mahaan kayi te Hirusalim, su ka me etew kayi, kene egdawat te igpangguhud nu meyitenged keddi.</J>’


text:
Ne migkahiyan ku sikandin, ‘Magbebaye, nakataha sikandan ne iyan ku innendiye te me simbaan ka migpandakep wey migpanlampes te migpalintutuu keykew.


text:
Te peggimatey ki Istiban te talagpamalehet meyitenged keykew, sabeka a iya ne migtuhut ne eggimatayan sikandin, wey sikeddi pad iya ka migtameng te me kumbale te miggimatey kandin.’


text:
Piru migtabak ka Magbebaye keddi, <J>‘Hipanew kad, su egpeendiyeen ku sikeykew te mariyu ne inged, diye te kene ne me Hudiyu.’</J> ”<pb/>


text:
Kayi re taman ka me etew ne migpammineg kandin, wey migbalbalukan e sikandan ka miggenendue, “Himatayi niyu sikandin! Kenad e ne eleg ne egkeuyag pad sikandin!”


text:
Ne migpabulus sikandan ka egmanguleyi ne egwelewes te me kumbale dan wey migsabulak te me alinepung diye te aw-awangan.


text:
Ne puun dutu, migsuhu e ka kumandir ne Rumanhen te me sundalu rin te igpeuyan si Pablu diye te kampu wey egpalampesan kandan eyew egkanengnengan dan ke mania te egpanguleyian sikandin te me Hudiyu te iling dutu.


text:
Ne hengkayi te imbaku e sikandin eyew eglampesan e, mig-inse e si Pablu te kepitan te sundalu ne migsasindeg diye, kahi rin, “Nekeikul red te balaud seini se peglampes te etew ne narihistru diye te Ruma, te ware pad nakita ne due sale din?”<pb/>


text:
Te pegkarineg dutu te kepitan, miggendiyad e sikandin te kumandir ne migkahi, “Nekey ma seini se eggimuwen nu? Ka seini ne etew, narihistru bes diye te Ruma.”<pb/>


text:
Purisu miggendiye ka kumandir te ki Pablu wey mig-inse, “Nangeni a, narihistru ka iya diye te Ruma?”<pb/>Ne migtabak si Pablu, “Uya iya.”<pb/>


text:
Ne migkahi ka kumandir, “Dakel ka nahastu ku eyew egkarihistru e re diye te Ruma.”<pb/>Ne migtabak si Pablu ne migkahi, “Piru sikeddi mule, puun te peg-anak keddi, narihistru ad diye te Ruma.”<pb/>


text:
Purisu, seeye se egmanginse-inse perem ki Pablu, nangisues e. Naaldek degma ka kumandir te pegkanengnengi rin ne narihistru bes diye te Ruma si Pablu ka impabaku din te keddina.<pb/>


text:
<br/><t>Diye si Pablu te hukumanan te me Hudiyu</t><br/>Ne seeye se kumandir, egkeupian ne egpakataha ke nekey iya ka sumbung te me Hudiyu meyitenged ki Pablu. Purisu te seup ne aldew, impeekaran din e te keddina si Pablu wey inlibulung din ka me pangulu te talagpanubad te timplu wey ka me Talaggukum te me Hudiyu. Nataman, in-uyan din e si Pablu wey impaatubang e kandan.<pb/>


text:
Ne migmemetmetan ni Pablu ka me Talaggukum te migkahi, “Me suled, puun dengan taman kuntee, malinis ka kunsinsya ku meyitenged te keddiey ne pegkeetew diye te tangkaan te Manama.”


text:
Ne ka Labew ne Talagpanubad ne si Ananiyas, migsuhu te me etew ne migsasindeg diye te marani ni Pablu te igpatagpi ka be‑be din.


text:
Ne migkahi si Pablu, “Egtagpien ka te Manama—sikeykew, egpekeiling ka te mareet ne alabat ne impintalan de te maangkag! Migpinpinnuu ka due eyew te peggukum keddiey sumale te Balaud, piru insupak nu ka Balaud te pegsuhu nu kandan te pegtagpi keddiey!”<pb/>


text:
Ne migkahi ka me etew ne diye te marani ni Pablu, “Inlemetan nu ka Labew ne Talagpanubad te Manama!”<pb/>


text:
Ne migtabak si Pablu, “Me suled, wara a nakanengneng te sikandin bes ka Labew ne Talagpanubad. Su migkahi ka Kasulatan, ‘Kene kew lalag te mareet diye te pangulu te keet-etawan nu.’ ”<pb/>


text:
Piru te pegkakita ni Pablu ne due me Sadusiyu ne nalibulung dutu, wey due degma me Parisiyu, migkahi sikandin te meemen, “Me suled, sabeka a ne Parisiyu wey anak e pad man‑e te Parisiyu. Impaatubang a kayi puun su egpalintutuu a ne eg-uyahen ka me minatey!”<pb/>


text:
Te nalalag de iya seeye ni Pablu, nenekeg-apul e ka me Sadusiyu wey ka me Parisiyu. Ne puun dutu, nabaad e ka me etew.


text:
Su egkahi ka me Sadusiyu te ka me minatey kun, kenad e eg-uyahen, wey ware panalihan wey panisingan, piru ka me Parisiyu, egpalintutuu te langun.


text:
Nasi e ne migmeemen ka me kuleyian, ne due me talagpanulu te Balaud te Manama ne sakup te me Parisiyu ne migsasindeg ka mig-apul wey migkahi, “Ware nakita ney ne mareet ne inggimu te seini ne etew! Kema ke due migpakiglalag kandin ne panisingan wey ke panalihan!”<pb/>


text:
Ne suble e ne migmasumpit ka apulanan purisu naaldek e ka kumandir ke egbinbintengen dan e si Pablu. Ne puun dutu, impepamaneug din ka me sundalu ne egpaangayen ki Pablu pariyu kandan wey igpeuyan diye te kampu.<pb/>


text:
Te seeye ne marusilem, miglepew ka Magbebaye diye te lenged ni Pablu wey migkahi, “<J>Pakannekal ka! Migpamalehet ka keddiey kayi te Hirusalim, ne keilangan ne iling ded degma ka eggimuwen nu diye te Ruma.</J>”<pb/>


text:
<br/><t>Ka planu te peggimatey ki Pablu</t><br/>Te pegkapawe, due me Hudiyu ne miglibulung ne migpasabutey. Migpahunlibet sikandan te Manama ne kene egkeen wey eg-inum ke kene dan egkeyimatayan si Pablu.


text:
Nataman, nangendiyad sikandan te me pangulu te talagpanubad wey te me igbuyag dan ne migkahi, “Amana key e migpanaad ne kene egkeen ke kene ney egkeyimatayan si Pablu.


text:
Ne sikaniyu naa, duma te me Talaggukum te me Hudiyu, ka egpataha te kumandir te Ruma ne igpeuyan kayi te kaniyu si Pablu, ne ubag kun egkeupian kew ne egpakanengneng amana meyitenged kandin. Ne egkataman, eggimatayan ney sikandin te kene pad egpekeyinguma kayi.”<pb/>


text:
Piru nakarineg te seeye ne planu ka kanakan ne anak te atebey ni Pablu; purisu miggendiyaan din te kampu si Pablu wey migpangguhuran din dutu.


text:
Nataman, impeumew ni Pablu ka sabeka ne kepitan te me sundalu wey migkahiyan, “Uyana nu seini se kanakan diye te kumandir su due iglalag din kandin.”


text:
Ne purisu in-uyan e sikandin te kepitan diye te kumandir. Ne migkahi ka kepitan, “Impeumew a ni Pablu ne pinirisu wey mighangyu ne eg-uyanen ku seini se kanakan kayi su duen kun iglalag keykew.”<pb/>


text:
Miggen-genan te kumandir ka belad te kanakan wey in-uyan din diye te madmariyu te me etew wey mig-insaan din, “Nekey bes ka iglalag nu keddi?”<pb/>


text:
Ne migtabak ka kanakan ne migkahi, “Nenekegsabut ka me pangulu te me Hudiyu ne eghangyu keykew ne igpeuyan nu si Pablu kaaselem peendiye te kalibulungan dan su ka tuyu ne ubag kun egkeupian sikandan ne egpakataha te duma pad man‑e meyitenged kandin.


text:
Piru kene ka palintutuu kandan su due subla te hep‑at ne pulu (40) ne me etew ne egtetahad wey eg-eatang kandin diye te dalan. Migpahunlibet sikandan ne kene egkeen wey eg-inum ke kene dan egkeyimatayan si Pablu. Andam e sikandan wey egtetahad naan de ke ken‑u nu egpeyipanawa.”<pb/>


text:
Ne migkahi ka kumandir diye te kandin, “Kene ka panugtul te minsan hentew te migpangguhuran a nikeykew.” Ne dutu, impeyipanew rin e ka kanakan.<pb/>


text:
<br/><t>Ka pegpeuyan ki Pablu diye ki Gubirnadur Piliks</t><br/>Nataman, impeumew e te kumandir ka daruwa te me kepitan din wey migkahiyan, “Andam kew te daruwa ne gatus (200) ne me sundalu su igpeendiye ku sikaniyu te lungsud te Sisarya kangkuwa te me alas nuwibi te marusilem, duma te pitu ne pulu (70) ne egmangudde wey daruwa ne gatus (200) ne egpanguyan te kalawit.


text:
Andam kew man‑e te me kudde ne egpeunturan ki Pablu wey bantayi niyu ne ware egkeyitabu diye te kandin taman te egpekeyinguma diye te ki Gubirnadur Piliks.”


text:
Ka seini ne etew, indakep te me Hudiyu wey eggimatayan dan e perem. Piru nanengnengan ku ne narihistru bes sikandin diye te Ruma, purisu inluwas ku sikandin duma te me sundalu ku.


text:
Neupian a ne egpakataha ke mania te insumbung dan sikandin, ne puun due, indulung ku sikandin diye Talaggukum te me Hudiyu.


text:
Nataman, nanengnengan ku ne ware mareet ne neyimu rin ne eleg ne eggimatayan wey ke egprisuwen naa sikandin. Ka sumbung kandin, meyitenged de te kandan mismu ne balaud.


text:
Purisu te pegkanengnengi ku ne egplanuwan bes sikandin eggimatayi te me Hudiyu, impeendini kud e sikandin keykew. Ne insuhu ku ka migsusumbung kandin ne kayid e te keykew igpepamaneyik ka sumbung dan.”<pb/>


text:
Purisu, in-uyan e si Pablu te me sundalu sumale te insuhu kandan. Te seeye ne marusilem, ingkuwa ran si Pablu wey in-uyan dan taman diye te Antipatris.


text:
Te pegkapawe, miglibed e diye te kampu seeye se me sundalu ne nangipanew re, ne iyan naan de migduma ki Pablu seeye se nangukudde.


text:
Te pegginguma ran diye te Sisarya, imbehey ran e ka sulat diye te Gubirnadur, wey si Pablu, imbehey ran e degma kandin.


text:
Te pegkapenga te Gubirnadur te migbasa te sulat, mig-insaan din e si Pablu ke hendei ne prubinsya sikandin migpuun. Te pegkanengnengi rin ne matig-Silisya bes si Pablu,


text:
migkahi e sikandin, “Wey kud e eggukumi ka kasu nu ke eggingume e ka migsusumbung keykew.” Ne migpabantayan din e si Pablu diye te tapey ne palasyu ni Hirudis.<pb/>


text:
<br/><t>Ka sumbung te me Hudiyu meyitenged ki Pablu</t><br/>Te peglihad te lalimma ne aldew, miggendiye te Sisarya si Ananiyas ne Labew ne Talagpanubad duma te duma ne igbuyag te me Hudiyu wey sabeka ne ebugadu ne egngaranan ki Tirtulu. Ne miggendiye sikandan te ki Gubirnadur Piliks wey impangguhud dan e ka igsumbung dan meyitenged ki Pablu.


text:
Ne dutu, impeumew ran e si Pablu, ne hengkayi te duen e sikandin, migbunsud e si Tirtulu ka migsumbung meyitenged ki Pablu ne miggenendue,<pb/>“Amana ne talahuren ne Gubirnadur. Tenged te meupiya ka pegmandu nu te nasud ney, nakabehey seini te keupianan kanami seled te malayat ne timpu, wey masulug ka meupiya ne neyimu nu te kanami ne nasud.


text:
Ne minsan hendei key, wey ke minsan ken‑u ne timpu, egkahale key e kayi wey amana key egpasalamat keykew.


text:
Na, kene ku igkeupii ne egdaat-daat te keykew ne timpu, purisu eghangyu a ne pammineha nu seini se malepet de ne igpangguhud ney.


text:
Nakita ney ne ka seini ne etew mahaan de egpekeyimu te mareet, wey nasamuk din ka me Hudiyu te langun ne me inged, wey sabeka sikandin ne pangulu te punduk ne egngaranan te Nasarinu.


text:
Ne emun ke eg-in-insaan nu seini ne etew, duen nu egkanengnengi ka langun ne insumbung ney meyitenged kandin.”


text:
Ne ka me Hudiyu ne migtambung iya dutu, migpamalehet e degma ne malehet iya ka inlalag ni Tirtulu.<pb/>


text:
<br/><t>Ka pegtabak ni Pablu te sumbung meyitenged kandin</t><br/>Nataman, migtingyasan e te Gubirnadur si Pablu ne egpalalahen e degma. Ne migkahi si Pablu,<pb/>“Nakanengneng a ne naluhey e ne timpu ne sikeykew ka talaggukum te seini ne nasud. Purisu ingkahale ku ka pegpangatarengan kayi te tangkaan nu.


text:
Ne ke eg-ug-ugsiyen nu, ware pad neyingumei kuntee te sapulu wey daruwa (12) ne aldew ka peggendiye ku te Hirusalim eyew te pegsimba.


text:
Ne kene egpakapamalehet ka me Hudiyu ne migpakig-apul a te minsan hentew diye te timplu, wey ke intipu ku naa ka me etew diye te simbaan wey ke diye naa te siyudad.


text:
Piru seini re ka eg-angkenen ku diye te tangkaan nu: ne egpamakey a te Manama te me kabuybuyahan ney pinaahi te peg-ikul te Dalan ne egkahiyen te seini ne me etew ne seyyup. Egpalintutuu a degma te langun ne nasulat te Balaud ni Muwisis wey te me baseen ne insulat te me prupita.


text:
Ne migpallateng a degma iling kandan te migsusumbung keddiey ne eg-uyahen te Manama ka langun ne me minatey, matareng ma wey se kene.


text:
“Te peglihad te me pila ne leg‑un ne nakariyu-diyu a te Hirusalim, nakalibed a diye ka migdulung te seleppi ne igkabulig te me duma ne Hudiyu wey eyew man‑e te pegpanubad te Manama diye te timplu.


text:
Ne diya a nikandan neyingumei, ka mighalad diye te timplu te pegkapenga ku te peggimu te tuluuwen ney te pegpamanihus. Ne ware me etew ne nalibulung duma keddiey wey ware kasamuk ne neyitabu.


text:
Piru due me Hudiyu diye ne matig-prubinsya te Asya ne sikandan perem ka eleg ne egpepamaneyik kayi te keykew te sumbung ke duen ma igkasumbung dan meyitenged keddiey.


text:
Wey ke palalaha nu seini se me etew ke nekey ka nakita ran ne neyimu ku ne sale te peg-atubang ku diye te me Talaggukum ney,


text:
gawas te inlalag ku te meemen te timpu te peg-atubang ku kandan, ‘Insumbung a nikaniyu kuntee tenged su migpalintutuu a ne eg-uyahen ka me minatey.’ ”<pb/>


text:
Ne puun su amana nakataha si Piliks meyitenged te Dalan te kaluwasan, impeen-enengan din e si Pablu te eg-ugsi-ugsi. Ne migkahi si Piliks diye te kandan, “Wey kud e eggukumi ka insumbung niyu ke eggingume e si Kumandir Lisiyas.”


text:
Nataman, insuhu din e ka kepitan te sundalu ne egpabantayan si Pablu, piru egbehayan ded te deisek ne kaligwangan wey egtuhutan ded ka me alukuy rin ne egbehey te keilangan din.<pb/>


text:
<br/><t>Ka peg-atubang ni Pablu ki Piliks wey ki Durusila</t><br/>Peglihad te me pila ne aldew, miggingume e si Piliks duma te asawa rin ne si Durusila, sabeka ne Hudiyu. Nataman, impeumew rin e si Pablu wey migpammineg si Piliks te peglalag ni Pablu meyitenged te pegpalintutuu rin ki Kristu Hisus.


text:
Piru te pegpangguhud ni Pablu meyitenged te eleg ne peggukum, pegtigkel te pegkeetew, wey meyitenged te Aldew te Peggukum ne egginguma, naaldek e si Piliks wey migkahi, “Hipanew kad e wey igpeumew ku re sikeykew ke due kaayunan ku.”


text:
Ne iyan din perem igkeupii ne egbehey kandin te seleppi si Pablu, purisu kamasalig din ipeumew si Pablu eyew egpakiglalag kandin.<pb/>


text:
Peglihad te daruwa ne leg‑un, naliwanan si Piliks ki Pursiyu Pistu te pegkagubirnadur. Ne puun su egkeupian si Piliks ne egkeupian kandin ka me Hudiyu, imbalahad din si Pablu diye te prisuwan.<pb/>


text:
<br/><t>Ka pegduput ni Pablu diye te Impiradur</t><br/>Te natateluwan e si Pistu ka migginguma diye te prubinsya, miggendiyad e sikandin te Hirusalim puun te Sisarya.


text:
Ne dutu, impanugtul e te me pangulu te talagpanubad wey te me pangulu te me Hudiyu ka sumbung dan meyitenged ki Pablu. Imbanasalan dan si Pistu


text:
ne emun ke egkeupian sikandin ne egpahale te me etew, egpeendiyeen din si Pablu te Hirusalim, su migplanuwan dan e ne eg-atangan dan te eggimatey diye te deralanen.


text:
Purisu parumaa niyu keddi ka me pangulu niyu wey pepamaneyiki niyu sikandin te sumbung ke duen ma neyimu rin ne mareet.”<pb/>


text:
Miggingumaan te walu wey ke sapulu ne aldew si Pistu diye te kandan ne henduen pad miggendiye te Sisarya. Te seup ne aldew, migpinnuu e sikandin diye te hukumanan, ne migsuhu sikandin ne egpaatubangen kandin si Pablu.


text:
Te pegginguma ni Pablu, miglingutan sikandin te me Hudiyu ne diye egpuun te Hirusalim wey migpepamaneyik te mabehat ne sumbung meyitenged kandin ne ware dan napamaleheti.


text:
Ne migpangatarengan si Pablu ka migkahi, “Ware neyimu ku ne supak te Balaud te me Hudiyu, wey te timplu, wey te Impiradur te Ruma.”<pb/>


text:
Ne tenged su iyan igkeupii ni Pistu ne egpahale te me Hudiyu, mig-insaan din e si Pablu te miggenendue, “Egkeupian ka ne eggendiye te Hirusalim eyew diye kud eggukumi ka kasu nu?”<pb/>


text:
Ne migtabak si Pablu, “Kayi e ma migsasindeg te hukumanan te Impiradur, keilangan ne kayi a degma eggusaya. Nakanengneng ka ne ware iya neyimu ku ne sale diye te me Hudiyu.


text:
Ke nakasupak e ma te Balaud wey ke nekeyimu te minsan nekey ne eleg ne iglegpad keddi te kamatayen, kena a eghangyu ne kena a eglegparan. Piru ke ware kamalehetan te me sumbung dan meyitenged keddi, ware minsan hentew ne due katenged ne egbehey keddi diye te kandan. Migparani ad kuntee te Impiradur.”<pb/>


text:
Te nakapenga si Pistu ka migpakiglalag te me talagtambag kandin, migkahi e sikandin, “Migparani ke bes e te Impiradur, ne eg-uyanen kad en iya diye te kandin.”<pb/>


text:
<br/><t>Diye si Pablu te tangkaan ni Agripa</t><br/>Te peglihad e te me pila ne aldew, nanginguma ensi Hari Agripa<n>Hari Agripa: ka igkarangeb ne Hirudis Agripa. Sikandin ka anak ni Hari Agripa ne egkakita diye te 12:1.</n> wey si Birinis diye te Sisarya ka egsagsahipe ki Pistu.


text:
Te napilaan e sikandan ka mig-ugpe diye, migpanugtulan e ni Pistu ka Hari meyitenged te kasu ni Pablu te migkahi, “Due pinirisu kayi ne ware lekei ni Piliks.


text:
Te peggendiye ku te Hirusalim, migpepamaneyik te sumbung ka me pangulu te me talagpanubad wey ka me igbuyag te me Hudiyu meyitenged kandin, wey inhangyu a nikandan ne egpalegparan sikandin.


text:
Piru migkahiyan ku sikandan te kene ne batasan te matig-Ruma ne eglegpad te minsan hentew ne kene egpakaatubang te migsumbung kandin, wey te ware pad nabehayi te timpu ne egtabak te insumbung meyitenged kandin.


text:
Purisu te pegginguma ran kayi, wara a migluhey-luhey, su te seup ne aldew, migpinnuu a diye te hukumanan wey impeumew ku ka seini ne etew.


text:
Ne hengkayi te miglalag e ka migsusumbung kandin, kahiyen ku ne egpepamaneyik sikandan te mabehat ne sumbung meyitenged kandin piru ware bes.


text:
Ne iyan dan bes de igsumbung ka meyitenged te kandan ne tuluuwen wey meyitenged te sabeka ne etew ne migpatey e ne egngaranan ki Hisus ne neuyag kun kahi ni Pablu.


text:
Ne wara a nakataha ke nekey ka eggimuwen ku te seini ne kasu, purisu mig-insa a ki Pablu ke igkeupii rin naa ne eggendiye te Hirusalim eyew diye ku eggukumi.


text:
Piru migkahi si Pablu te igparani rin e te Impiradur ka kasu rin eyew iyan e eggukum. Purisu impabantayan ku sikandin taman te igpakapeuyan ku sikandin diye te Impiradur.”<pb/>


text:
Ne migkahi si Agripa diye te ki Pistu, “Egkeupian a ne egpammineg te seini ne etew.”<pb/>Ne kahi ni Pistu, “Egpakapammineg ka kandin kaaselem.”<pb/>


text:
Pegkapawe, miggendiye te hukumanan si Agripa wey si Birinis ne egkakita se katelesan dan. Ne migseled sikandan diye te libulunganan ne migdumaan te me pangulu te me sundalu wey te me pangulu te siyudad. Nataman, migsuhu si Pistu ne igpaatubang si Pablu.


text:
Ne migkahi si Pistu, “Hari Agripa, wey te langun ne kayi kuntee, seini ka etew ne insumbung keddiey te langun ne me Hudiyu kayi te Sisarya wey diye te Hirusalim. Migmanguleyi sikandan ne eleg sikandin ne eggimatayan.


text:
Piru sumale te nakita ku, ware neyimu rin ne eleg ne eglegparan te kamatayen. Ne puun su migparani ma sikandin te Impiradur, migplanu a ne igpeuyan ku sikandin diye te Impiradur.


text:
Ne puun su ware ma igkasulat ku diye te Impiradur ne malehet meyitenged kandin, impaatubang kud sikandin kuntee kaniyu, labi e keykew Hari Agripa, eyew duen e igkasulat ku pegkapenga te pegnengneng te kasu rin.


text:
Su kene ne meupiya ka egpeuyan te pinirisu diye te Impiradur ke ware kamalehetan te sumbung meyitenged kandin.”<pb/>


text:
<br/><t>Ka pegpangatarengan ni Pablu</t><br/>Ne migkahi si Agripa diye te ki Pablu, “Migtuhutan ka te pegpangatarengan.” Ne migtingyas si Pablu te belad din wey migkahi sikandin,<pb/>


text:
“Hari Agripa, mig-isip ku ne impanalanginan a iya tenged su kuntee ne aldew egpakapangatarengan a kayi te tangkaan nu meyitenged te langun ne me sumbung keddiey te me pangulu te me Hudiyu,


text:
tenged su amana ka egkateu te langun ne batasan wey te igmekeg-apul te me Hudiyu. Purisu eghangyu a keykew ne kene ka kapeleyi ne egpammineg te iglalag ku kuntee keykew.<pb/>


text:
“Nanengnengan te langun ne me Hudiyu ka keddiey ne pegkeetew puun te pegkabatei ku diye te keddiey ne nasud wey diye degma te Hirusalim.


text:
Ne emun ke eglalag de perem sikandan te malehet, naluhey e sikandan nakanengneng wey sikandan mismu perem ka egpakapamalehet ne mig-ikul a te tuluuwen te me Parisiyu ne amana egtuman te Balaud te me Hudiyu.


text:
Sika ne saad ka impallateng te me kabuhalan te sapulu wey daruwa (12) ne kaapuan ney taheed te migsimba sikandan te Manama aldew wey marusilem. Ne tenged te seini ne pegpallateng, Hari Agripa, insusumbung a te me Hudiyu!


text:
Ne sikaniyu se me Hudiyu, mania te kene kew egpakapalintutuu ne eg-uyahen te Manama ka me minatey?<pb/>


text:
“Nekani, sikeddi mismu ka migsusuman-suman ne keilangan ne eggimuwen ku ka langun ne egkeyimu ku eyew te peg-ehet te ngaran ni Hisus ne matig-Nasarit.


text:
Ne seini ka inggimu ku dengan diye te Hirusalim. Migbehayan a te katenged te me pangulu te talagpanubad te pegpamirisu te migmalintutuu. Ne mig-uyun a man‑e ne eggukuman sikandan te kamatayen.


text:
Kamasalig a miggendiye te me simbaan te me Hudiyu ka egpamitew kandan, ne egbayad-bayad wey egpehes ne egpeengked kandan te pegpalintutuu ran. Tenged te subla ka kabelu ku kandan, nekeyingume e pad diye te mariyu ne siyudad eyew te pegbayad-bayad kandan.”<pb/>


text:
<br/><t>Ka pegpangguhud ni Pablu te pegkeila rin te Magbebaye</t><br/>Ne migpabulus si Pablu ka miglalag, “Sika ka puunan ne miggendiya a te Damasku ne mig-uyan te katenged wey te me suhu te me pangulu te talagpanubad.


text:
Meudtu en iya seeye, Hari Agripa, taheed te miggipanew a, nakakita a te malayag ne egpuun te langit ne masil‑ew pad amana te aldew ne miglayag keddiey wey te me duma ku.


text:
Pegkapeled ney langun diye te tane, due narineg ku ne laheng te Hibruwanen ne linalahan ne miggenendue, ‘<J>Saulu, Saulu! Mania te migbaybayaran a nikeykew? Sikeykew re ka egkasakitan kayi te inggimu nu. Egpekeiling ka te baka ne egsipe ke egtinduken te kayu.</J>’


text:
Ne mig-insa a kandin, ‘Hentew kaa Magbebaye?’ Ne migtabak ka Magbebaye ne migkahi, ‘Sikeddi si Hisus ne imbaybayaran nu.


text:
<J>Ne enew ka wey sasindeg ka, su migpakita a keykew eyew eggimuwen ku sikeykew ne suluhuanen ku. Ipangguhud nu diye te duma ka ingkita nu kayi te keddi kuntee, wey ka igpakita ku pad keykew te mewuri ne aldew.</J>


text:
<J>Egluwasen ku sikeykew puun te me Hudiyu wey te kene ne me Hudiyu, ne sikandan ka egpeendiyaan ku keykew.</J>


text:
<J>Sikeykew ka egpeyimelat te me mata ran wey ka egpeinniyug kandan puun te marusilem peendiye te malayag, wey puun te geem ni Meibulan peendiye te Manama, eyew pinaahi te pegpalintutuu ran keddi, egkapasaylu ka me sale dan wey egpakalagkes sikandan te me etew ne immatulus e te Manama.’</J> ”<pb/>


text:
<br/><t>Ka pegpangguhud ni Pablu te himu rin</t><br/>Ne migpabulus e man‑e si Pablu ka miglalag, “Purisu, Hari Agripa, wara a migsupak te impakita keddi ne egpuun te langit.


text:
Te an-anayan, diya a migwali te Damasku, nataman diye te Hirusalim wey te intiru ne nasud te Hudiya wey diye te kene ne me Hudiyu. Migwali a te keilangan ne eg-inniyug sikandan te sale dan wey egpalintutuu te Manama, wey igpakita ran pinaahi te himu ran ne malehet ka peg-inniyug dan te sale dan.


text:
piru taman kuntee ne aldew, imbulihan a te Manama. Purisu seini a ka egpamalehet te langun ne etew, mabantug ma wey se kene. Ka inlalag ku, sikan ded iya se inlalag dengan te me prupita wey ni Muwisis ne egkeyitabu:


text:
ne keilangan ne eg-antus wey egpatey ka Kristu, wey sikandin ka an-anayan ne egkeuyag puun te me minatey eyew te pegpangguhud te kalayag te kaluwasan diye te me Hudiyu wey te kene ne me Hudiyu.”<pb/>


text:
Te sasangan pad ne egpangatarengan si Pablu, migbalbalukan e si Pistu ne migkahi, “Egbusawen kad Pablu! Egbusawen kad puun te subla ne katuenan nu!”<pb/>


text:
Hari Agripa, migpakiglalag a keykew te ware pegkaaldek tenged su nakataha ke ma meyitenged kayi. Nakataha a te nanengnengan nud seini se langun, tenged su ware iheles seini se neyitabu.


text:
Ne migkahiyan ni Agripa si Pablu, “Egsuman-suman ke buwa ne mahaan e re nikeykew egkeuyan te pegka-Kristuwanen.”<pb/>


text:
Ne migkahi si Pablu, “Mahaan ma wey se mananey, ka peg-ampu ku te Manama ne kene de ne sikeykew, ke kene, sikaniyu langun se migpammineg kuntee keddiey ne egpekeiling keddi—gawas te pegkaprisu ku.”<pb/>


text:
Ne hengkayi te nanlihawang e sikandan, migpalalahey e sikandan ne miggenendue, “Ka sika ne etew, kene ne eleg ne eggimatayan wey ke egprisuwen naa.”


text:
Ne migkahi si Agripa diye te ki Pistu, “Ke ware de perem migduput diye te Impiradur ka sika ne etew, egkaayun e perem ne eglekaan.”<pb/>


text:
<br/><t>Ka peglapas ni Pablu te dahat peendiye te Ruma</t><br/>Ne hengkayi te nekegsabut e sikandan ne egpeunturen key e te barku peendiye te Italya, imbehey ran e si Pablu duma te duma ne me pinirisu diye ki Hulyu ne sabeka ne kepitan te sundalu. Ingngaranan ka seini ne me sundalu te “Batalyun te Impiradur.”


text:
Nataman, mig-untud key e te barku ne egpuun te Adramitu ne mahaan en iya egligkat te seeye ne timpu peendiye te me tuhunanan te prubinsya te Asya. Ne migduma kanami si Aristarku ne matig-Tisalunika, ne ka Tisalunika sabeka ne siyudad diye te Masidunya. Ne nataman, migligkat e ka barku.<pb/>


text:
Te seup ne aldew, nekeyinguma key e diye te inged ne Sidun. Amana ne meupiya si Hulyu diye te ki Pablu wey migtuhutan din sikandin ne egpakaleuy te me alukuy rin eyew egkabehayan sikandin te keilangan din.


text:
Nataman, migpabulus key e te hipanawan ney wey diye key migbaye te limang te pulu te Sipri ne egkaandilungan te kalamag, tenged su nakasinug-ung key te kalamag.


text:
Miglapas key te dahat ne egkatangkaan te inged ne Silisya wey te inged ne Pampilya wey nakatuhun key diye te inged ne Mira ne sakup te prubinsya te Lisya.


text:
Ne dutu, due nakita te kepitan te sundalu ne sabeka ne barku ne diye egpuun te Alihandriya, eggipanew en iya peendiye te Italya, purisu impaalin key e diye.<pb/>


text:
Mananey ka peglapas ney te me pila ne aldew, wey nabaybayaran key taman te nekeyinguma key diye te marani te lungsud ne Nidu. Ne tenged su nakasinug-ung kanami ka kalamag, ware key nakabulus diye te egbayaan ney, ne diye key e migpabulus lenged te naandilungan ne pulu ne Krita ne egkatangkaan te Salmuni.


text:
Ne migpahun-ilis key naan de, wey nabaybayaran key taman te migginguma key te inged ne egngaranan te Me Meupiya ne Tuhunanan ne kene ne mariyu te siyudad te Lasiya.<pb/>


text:
Ne diye key pad naluhey taman te neyingumaan key te timpu ne amana ne makaaldek-haldek ka peglapas te dahat, su miglihad man‑e ka Aldew te Pegpasaylu te me Sale.<n>Ne ke kene pad egginguma ka sika ne aldew, sika perem ne timpu ka meupiya ne peggipanew te barku.</n> Purisu, migtambahan sikandan ni Pablu te miggenendue,


text:
“Me suled, kene ne meupiya ne egpabulus ki te peggipanew ta su egkakita-kita kud iya ne egsahap ki. Ne kene ne ka dinulan wey ke barku re ka egkareetan, su minsan sikanta ne egkallened ki degma.”


text:
Piru iyan migpalintutuuwan te kepitan te sundalu ka inlalag te kepitan te barku wey ka kamuney te barku, du te ki Pablu.


text:
Ne tenged su kene ne meupiya ka tuhunanan diye ke timpu te maagsil, nakasuman-suman ka kasuluhan kandan ne eglapas te dahat wey eg-eleg-eleg egtuhun diye te inged ne Piniks. Sabeka seini ne inged diye te Krita ne due daruwa ne tuhunanan: ka sabeka diye lenged te igkahibang te iglineb wey ka dangeb diye lenged te igkakawanan te iglineb, ne meupiya ne egpaandilunganan te barku ke timpu ne maagsil.<pb/>


text:
<br/><t>Ka makeseg ne kalamag diye te dahat</t><br/>Ne hengkayi se migkalamag e te kene amana ne makeseg, kahiyen dan ne egkaayun e ne eglapas te dahat. Ne dutu, imbatun dan e man‑e ka me palibehat ne putew, wey migpabulus e sikandan ka migpahun-ilis diye te pulu te Krita.


text:
Piru te ware naluhey, due migginguma ne amana ne makeseg ne kalamag ne egpuun te pulu te dahat. Ingngaranan seeye te “kalamag ne migpuun te igkahibang te igsile.”


text:
Te pegginguma te makeseg ne kalamag diye te barku, ware key e nakapabulus, ne migparuma-ruma key naan de te kalamag ke hendei egpeendiye su nabeley key e ka egpakannekal.


text:
Ne nakapaalindung key te mahaan de diye lenged te deisek ne pulu ne Kauda. Ne minsan nabaybayaran key e, nahanuy ney red diye te barku ka deisek ne balangey.


text:
Ne indulan dan e seini wey miggiresenan dan e te egbagkes ka barku. Ne tenged su naaldek sikandan ne egpakasanglad ka barku diye te lelanek ne marani te Libya, inlulun dan e ka maluag ne hinabel.<n>Ka maluag ne hinabel ne imbitin diye te pes-ek, iyan egpakapeyipanew te barku ke egkeyiyup te kalamag. Inlulun dan e su eyew kene egkahisi tenged su suble e ka kalamag.</n> Ne migparuma-ruma key naan de te kalamag ke hendei egpeendiye.


text:
Ne migpabulus pad ka makeseg ne kalamag, purisu te seup ne aldew, migbunsuran dan e te egpangulug ka dinulan te barku diye te dahat,


text:
Me pila ne aldew ne ware key nakakita te aldew wey me bituen, wey migpabulus ka amana ne makeseg ne kalamag. Te katammanan, ware key e mig-iman-iman ne egkaluwas pad.<pb/>


text:
Pila ne me aldew ne ware keen-keen te me etew, purisu migsasindeg si Pablu diye te tangkaan dan ne migkahi kandan, “Me suled, ke migpammineg kew pa perem keddi, wey ware miglapas puun diye te Krita, ware ki perem nekeyinguma te iling kayi ne karereetan wey ware perem nalened ka indulan.


text:
Piru kuntee, egkahiyan ku sikaniyu te kene kew kaaldek, su ware sabeka kaniyu ne egpatey. Ka barku re ka egkareetan.


text:
wey migkahiyan a nikandin, ‘Pablu, kene ka kaaldek! Keilangan ne eg-atubang ka te Impiradur. Ne puun te keyid‑u te Manama, ka langun ne me duma nu kayi te barku egkaluwas tenged keykew.’


text:
Igkasapulu e wey hep‑at (14) ne marusilem ne neuyan-uyan key te makeseg ne kalamag diye te dahat ne egngaranan te Miditiranyu. Ne hengkayi se egliware e te marusilem, migsuman-suman ka me trabahanti te barku ne egpakapahun-ilis key e te dahat.


text:
Purisu intirew ran e ka dahat wey natahaan dan ne me daruwa ne pulu (20) pad ne depa ka karaleman. Ne ware naluhey, intirew ran e man‑e wey duen naan de sapulu wey lalimma (15) ne depa.


text:
Ne tenged su naaldek sikandan ne egpakasanglad key te batu, in-ulug dan e ka hep‑at ne palibehat ne diye dapit te peka te barku ne mig-ampu sikandan ne egkapawe e.


text:
Egkeupian perem ka me trabahanti ne eg-awe diye te barku, purisu impepamaneug dan ka balangey diye te dahat, su mig-ealiddanan ne eg-ulug de sikandan te me palibehat diye te ulu te barku.


text:
Piru migkahi si Pablu diye te kepitan wey diye te me sundalu rin, “Emun ke eg-awe kayi te unturanan ka me trabahanti te barku, kene kew egkaluwas.”


text:
Purisu intamped te me sundalu ka me lubid ne inggiket te balangey wey imbalahad e ne egkalened.<pb/>


text:
Ne hengkayi te egkaliwaswas e, egpehesen e perem sikandan langun ni Pablu te egpakeen. Migkahi sikandin, “Migdaruwaan kew e ne simana ka egtetahad ne egkeimpusan ka kalamag, ne warad en iya keen-keen niyu minsan deisek.


text:
Purisu keilangan ne egkeen kew kuntee eyew egmanekal kew, su ware mareet ne egginguma te minsan sabeka kaniyu.”<n>Te Grigu: ware minsan sabeka ne bulbul niyu ne egkalaag diye te ulu niyu.</n>


text:
Nataman, migkuwa si Pablu te paan wey migpasalamat te Manama diye te tangkaan dan langun, ne impanepik-tepik din seini wey migkeen e.


text:
<br/><t>Ka pegsanglad te barku</t><br/>Te pegkamaselem, ware neileyi te me trabahanti te barku ke nekey ne inged ka neyingumaan ney, piru due nakita ran diye te mariyu ne ilis te dahat ne due lelanek, purisu nenekegsabut sikandan ne diye dan ig-eleg-eleg igpatuhun ka unturanan.


text:
Purisu impanamped dan e ka me lubid ne impangiket te me palibehat wey in-engkeran dan e diye te dahat. Ne inggekad dan degma ka me lubid ne inggiket te me derakel ne begsey ne iyan egbuut ke hendei igpabaye ka barku. Nataman, ingkayew ran e ka maluag ne hinabel ne diye dapit te ulu te barku eyew diye igpeendiye te kalamag ka barku te ilis te dahat.


text:
Piru nekeendiye ka barku te bayew mababew ne lelanek wey nakasanglad. Amana nakasanglad ka ulu wey warad nakaweil, piru ka diye te lebut nahuhus e te makeseg ne bunlud.<pb/>


text:
Egpangimatayan e perem te me sundalu ka me pinirisu eyew ware sabeka kandan ne egpakalumbuk wey egpakahakap diye te ilis te dahat wey egpakapallahuy.


text:
Piru imbalabahan sikandan te kepitan te sundalu puun su egkeupian sikandin ne egluwasen si Pablu. Ne migsuhu sikandin ne egpatinugpuen diye te dahat ka langun ne egkateu ne eglumbuk, wey egpahakapen e.


text:
Nataman, impasinundul rin e ka duma ne nangeampuan te me tabla wey ke minsan nekey ne nahuhus diye te barku. Ne iling kayi ka neyimu ney, wey nekeyinguma key langun diye te ilis te dahat ne ware namenu.<pb/>


text:
<br/><t>Diye te Malta</t><br/>Ne hengkayi te nakalihawang key e te karereetan wey te nakahakap key e, henduen ney pad nanengnengi ne Malta bes ka ngaran te pulu.


text:
Maal-alukuy amana ka mahinged kanami. Nataman, migbunsud e ka uran wey maagsil ka timpu, purisu migtetemeg sikandan wey insagsahipe key nikandan.


text:
Ne migpamurut si Pablu te igtemeg, piru te pegtemeg din e te kayu diye te hapuy, sahuhune ne due migligwang ne uled tenged te keinit wey migkahat te belad din.


text:
Te pegkakita te me mahinged te uled ne migbitin-bitin te belad ni Pablu, migpalalahey e sikandan, “Talaggimatey buwa ka seini ne etew. Naluwas sikandin diye te dahat piru kene egtuhut ka palad din ne egkeuyag sikandin.”


text:
Migtetahad ka me etew ke eglebag ka belad ni Pablu wey ke sahuhune egkapeled naa wey egkapatey, piru naluhey e sikandan ka egtetahad ne ware ma namenu sikandin. Ne naalin e man‑e ka suman-suman dan wey migkahi, “Sabeka bes seini ne manama!”<pb/>


text:
Si Publiyu ka ngaran te pangulu te seeye ne pulu, ne ka tane din, kene de ne mariyu te seeye se neyingumaan ney. Ne insagsahipe key nikandin, ne nekeugpe key diye te kandan seled te tatelu ne aldew.


text:
Te seeye ne timpu, miggibat-hibat de ka amey ni Publiyu su eglusungan wey egpangindes. Purisu migseled si Pablu diye te sinabeng din wey in-ampuan din, ne intel-eban din te belad din wey neulian e.


text:
Tenged te seeye ne neyitabu, nangendiye ka langun ne me duma ne etew ne nanderalu te seeye ne pulu, wey neneulian sikandan.


text:
Nataman, migpamehayan key nikandan te masalig ne me dasag, wey migpabewuwan key nikandan te keilangan ney te peggipanew.<pb/>


text:
<br/><t>Puun te Malta peendiye te Ruma</t><br/>Miggingumaan key te tatelu ne bulan te seeye ne pulu. Nataman, mig-untud key e te barku ne egngaranan te “Ka me Seping ne Manama” ne migpuun te Alihandriya. Diye nekeuugpe ka barku te pulu te dahat te timpu te maagsil.


text:
Ne puun diye, miglapas key e man‑e te dahat wey nekeyinguma key diye te inged ne Rigiyu. Te seup ne aldew, due migginguma ne kalamag puun te igkakawanan ne balabahan wey nekeyipanew key e man‑e, ne igkarangeb ne aldew, nekeyinguma key e diye te lungsud ne egngaranan te Putiyuli.


text:
Ne due me suled te pegpalintutuu ne nakita ney diye wey mighangyu kanami ne egpeugpeen key pad diye te kandan seled te senge-simana. Ne nataman, nekeyinguma key e diye te Ruma.


text:
Te pegkarineg te me suled te pegpalintutuu diye te Ruma ne egginguma key e diye, nangendiyad e sikandan ka egsinug-ung kanami diye te Temuwanan ni Apiyu, wey diye te Tatelu ne Hirehaanan. Te pegkakita ni Pablu kandan, migpasalamat sikandin te Manama wey nabagget sikandin.<pb/>


text:
<br/><t>Diye te Ruma</t><br/>Te pegginguma ney diye te Ruma, migtuhutan si Pablu ne eg-ugpe te minsan hendei ne igkeupii rin, piru due sabeka ne sundalu ne migbantey kandin.<pb/>


text:
Te peglihad e te tatelu ne aldew, impalibulung ni Pablu ka me pangulu te me Hudiyu te Ruma. Ne hengkayi se nalibulung e sikandan, migkahiyan e sikandan ni Pablu, “Me suled, minsan ware neyimu ku ne mareet diye te karumaan ta wey diye te me tulumanen te me kaap-apuan ta, inderakep a nikandan diye te Hirusalim wey imbehey diye te gubirnu te Ruma.


text:
Mig-in-insaan a nikandan wey eglekaan e red perem su nakita ran ne ware neyimu ku ne eleg ne eglegparan a te kamatayen.


text:
Piru imbalabahan seini te me pangulu te me Hudiyu, purisu napehes a ne egduput diye te Impiradur minsan ware igkasumbung ku meyitenged te me karumaan ta.


text:
Seini ka egpuunan te impeumew ku sikaniyu wey migpakiglalag a kaniyu; su naprisu a kuntee tenged kandin ne iyan impallateng te keet-etawan te Israil.”<pb/>


text:
Ne migkahi sikandan, “Ware key nakarawat te sulat meyitenged keykew ne egpuun te Hudiya. Ne minsan ka me suled ta ne diye egpuun, ware nakahuhud wey nakanangen te mareet meyitenged keykew.


text:
Piru egkeupian key degma ne egpakarineg ke nekey ka igkalalag nu, su natahaan ney ne minsan hendei ne inged, kene ne meupiya ka inlalag te me etew meyitenged te punduk ne in-apilan nu.”<pb/>


text:
Purisu migsabut sikandan te aldew ke ken‑u sikandan eglibulung. Te pegginguma te aldew ne nasabutan dan, masalig ka me etew ne miglibulung diye te baley ne in-ugpaan ni Pablu. Ne puun te maselem peendiye te marusilem, inwaliyan sikandan ni Pablu meyitenged te Peghari te Manama. Migpakannekal sikandin ne egpakapalintutuu sikandan ki Hisus pinaahi te Balaud ni Muwisis wey te me prupita.


text:
Purisu ware sikandan nekegbennaley, wey nanguli e sikandan te nakapenga si Pablu ka miglalag kayi: “Malehet ka inlalag te Panisingan te Manama diye te kaapuan niyu pinaahi ki prupita Isayas,<pb/>


text:
‘Hendiyei nu wey lalahi nu seini ne me etew:<pb/>Minsan egmenuwen niyu te egpammineg, kene kew iya egpakasabut.<pb/>Ne minsan egmenuwen niyu te egtengteng, kene kew iya egpakakita.<pb/>


text:
Su memakehal ka ulu te seini ne me etew,<pb/>insagpengan dan ka talinga ran,<pb/>wey impileng dan ka mata ran.<pb/>Su kema ke egpakakita sikandan,<pb/>wey egpakarineg,<pb/>wey egpakasabut,<pb/>wey eglibed kayi te keddi,<pb/>ne egbawian ku sikandan.’ ”<pb/>


text:
Miggingumaan si Pablu te daruwa ne leg‑un diye te in-ugpaan din ne baley ne in-abangan din, wey insagsahipe din ka langun ne migpanumbaley kandin.


text:
Inwali rin ka meyitenged te Peghari te Manama wey migpanulu meyitenged te Magbebaye ne si Hisu Kristu. Mabulut ka pegpanulu din wey ware migbalabag kandin.


text:
Sikeddiey si Pablu ka migpeuyan kayi. Uripen a ni Hisu Kristu wey in-alam a ne egkeyimu ne apustulis eyew egwali te Meupiya ne Panugtulen


text:
Ka Meupiya ne Panugtulen, meyitenged sika te Anak din ne si Hisu Kristu. Ne sumale te kandin ne pegkeetew, kabuhalan sikandin ni Dabid.


text:
Ne meyitenged te pegkamatulus din isip Manama,<n>Te Grigu: Panisingan ne Matulus.</n> impakita te Amey ne Anak din ka Magbebaye ta te peg-uyag kandin pinaahi te geem din.


text:
Pinaahi ki Kristu wey eyew egkareyrey sikandin, neyimu key ne apustulis tenged te keupiya te Manama eyew egpanulu te langun ne etew ne egpalintutuu wey egtuman kandin.


text:
Migsusulat a kaniyu langun due te Ruma ne miggeyinawaan wey in-alam te Manama ne egkeyimu ne me keet-etawan din.<pb/>Ka keyid‑u wey keupianan ne egpuun te Manama ne Amey wey te Magbebaye ta ne si Hisu Kristu, egkaangken niyu.<pb/>


text:
<br/><t>Ka pegbebentaan ni Pablu ne egpanumbaley diye te Ruma</t><br/>Hun‑a te langun, egpasalamat a te Manama ta pinaahi ki Hisu Kristu tenged kaniyu langun su nahuhud diye te langun ne inged ka pegpalintutuu niyu.


text:
Ka Manama ka talagpamalehet ku ne layun ku sikaniyu iglagkes te peg-ampu ku. Sikandin ka Manama ne impamakey ku pinaahi te pegpakannekal ku te pegwali te Meupiya ne Panugtulen meyitenged te Anak din.


text:
Layun a eg-ampu diye te kandin ne igtuhut din perem ne egpakapanumbaley ad due te kaniyu. Su naluhey e


text:
ne amana ad iya egkeupian ne egpakigkita kaniyu eyew egpakapanulu a kaniyu te katuenan puun te Panisingan te Manama eyew egkeehet ka pegpalintutuu niyu.


text:
Me suled, egkeupian a ne egkanengnengan niyu ne kamasalig ad migbebentaan ne egpanumbaley due te kaniyu, piru due egpakabalabag keddiey taman kuntee. Egkeupian a ne eggendue su eyew duen e man‑e perem me duma niyu due ne egkeuyan ku ne egpalintutuu e ki Hisus, iling te inggimu ku te kene ne me Hudiyu diye te duma ne me inged.


text:
Su ka katungdanan ne keilangan ne eggimuwen ku iyan ka egpangguhud te Meupiya ne Panugtulen diye te langun ne etew ne nekeiskuyla wey ware nekeiskuyla, wey diye te matagseb wey kene ne matagseb.


text:
Sikan naa ka egkabagget-bagget ad iya degma ne egwali te Meupiya ne Panugtulen kaniyu due te Ruma.<pb/>


text:
Su kene ku igkeyilew ka Meupiya ne Panugtulen, su sika ka geem te Manama te pegluwas te langun ne egpalintutuu, an-anayan ka me Hudiyu wey peendiye te kene ne me Hudiyu.


text:
Su pinaahi te Meupiya ne Panugtulen, impanengneng te Manama ke immenu rin te eg-isip ne matareng ka me etew. In-isip din sikandan ne matareng pinaahi re te pegpalintutuu, su sumale te nasulat te Kasulatan, “Egkeuyag ka etew ne namatareng pinaahi te pegpalintutuu rin.”<pb/>


text:
<br/><t>Ka langet te Manama te me etew ne egsupak kandin</t><br/>Impanengneng te Manama ne diye te langit ne egkalangetan sikandin te me etew ne egsupak kandin wey maddeet se hinimuwan, su egkabalabahan ka kamalehetan te mareet ne hinimuwan dan.


text:
Minsan kene egkiteen ka Manama, impapitew rin kanta ka karesen din ne ware egtamanan wey ka pegka-Manama rin pinaahi te immangimu rin. Amana egkasabut seini puun dengan te peggimu te kalibutan. Sikan naa, kene iya sikandan egpakapanalakaye ne ware nakasabut.


text:
Su minsan neilaan dan e ka Manama, piru ware dan sikandin dayana wey pasalamati isip Manama. Ke kene, ware karuan te egsumsumanen dan wey warad meupiya ne tahu te ulu ran, sikan naa ka kenad sikandan egsabut te kamalehetan.


text:
Ne ware dan simbaa ka Manama ne ware egpatayan, ke kene, iyan dan insimba ka diyus-diyus ne impeiling te etew ne due kamatayen, wey te manuk-manuk, me mananap wey te me uled.<pb/>


text:
Purisu imparuyun-duyunan e sikandan te Manama ne eggimu te mallindit ne igkeupii te suman-suman<n>Te Grigu: pusung.</n> dan, sikan naa ka migparulun-dulunan dan e ka langun ne malindit ne himu ne egpekeyilew te me lawa ran.


text:
Ne ware sikandan migpalintutuu te kamalehetan meyitenged te Manama su iyan dan impalintutuuwan ka ubat. Ne iyan dan insimba wey impamakey ka inggimu re te Manama wey imbalahad dan ka Talaggimu ne iyan perem eleg ne egsayeen te ware egtamanan. Malehet iya!<pb/>


text:
Puun due, imparuyun-duyunan e sikandan te Manama ne egparulun-dulun te mekeyilew-hilew ne igkeibeg te me lawa ran. Ne minsan ka me malitan, kenad ne lukes pad ka egguliren dan su egmeel-eliney e.


text:
Ne iling ded degma ka me lukes, me baliyuten e sikandan wey kenad ne malitan ka egguliren dan su egmeel-eliney e degma. Sikandan se migparulun-dulun kayi te mekeyilew-hilew ne hinimuwan, egdusaan sikandan sumale te sale dan.<pb/>


text:
Ne puun su ware karuan kandan ka peg-ila te Manama, imparuyun-duyunan din e sikandan te mallindit ne suman-suman dan wey te hinimuwan ne kene perem ne eleg ne eggimuwen.


text:
Neelin naan de iya ne mareet ka egkasuman-suman dan ne eggimuwen. Maddeet sikandan, me halamlamen, me talagdereet, me iimmeen, me talaggimatey, me usig, me limbungen, malindit se egsumsumanen wey salupeten.


text:
Me id-iranen sikandan wey egdumut te Manama. Malangit ne egpanlelalag, egmapitew-pitew re wey me hambuhen, layun egsuman-suman te mareet ne eggimuwen wey talagsupak te amey wey iney ran.


text:
Minsan nanengnengan dan e ka Balaud te Manama ne likes te kamatayen ka eggimu te iling dutu, piru imparulun-dulunan dan ded seeye ne eggimuwen wey indayan dan pad ka duma ne eggimu te iling dutu.<pb/>


text:
<br/><t>Ka matareng ne peggukum te Manama</t><br/>Na, kene ka suman-suman ne egpakapanalakaye ka te Manama te peggukum nu te duma nu ne mareet se hinimuwan iling keykew. Su emun ke miggukuman nu sikandin, sikeykew red iya ka miggukum te pegkeetew nu.


text:
Purisu kene ka suman-suman ne egpakaalihu ka te legpad te Manama ke nekeg-iling kew red te miggukuman nu ne mareet se hinimuwan.


text:
Ka Manama amana iya ne meupiya kanta, nenaneyi egkeupul, wey kene egkapelaan. Ne kema ke immareet nu re te egsuman-suman sika? Ware ke bes nakataha te neyid‑u keykew ka Manama eyew eg-inniyug ka te me sale nu?


text:
Piru tenged su makehal ka ulu nu wey kene ka eg-inniyug te sale, nasi egmabehat ka iglegpad te Manama keykew te aldew te langet din. Te sikan aldew, egkakite e ka matareng ne peggukum din.


text:
Egbehayan din te umul ne ware egtamanan seeye se migpabulus miggimu te meupiya eyew egkarayan te Manama wey egbantuhen.


text:
Piru seeye se egmanuhes-tuhes wey ware migpalintutuu te kamalehetan wey nasi miggimu te mareet, egpakaneem-neem te egmangebel-ebel ne langet te Manama.


text:
Egkabaybayaran wey egkalasayan ka langun ne etew ne miggimu te mareet: an-anayan ka me Hudiyu wey peendiye te kene ne me Hudiyu.


text:
Piru egkarayan wey egbantuhen wey egbehayan te keupianan te Manama ka langun ne miggimu te meupiya: an-anayan ka me Hudiyu wey peendiye te kene ne me Hudiyu


text:
Su egdusaan te Manama ka kene ne me Hudiyu emun ke egpakasale sikandan minsan ware sikandan nabehayi te Balaud te Manama. Ne ka me Hudiyu mule, egdusaan pinaahi te Balaud te Manama ke egpakasale sikandan.


text:
Su kene ne iyan in-isip ne matareng diye te tangkaan te Manama ka migpammineg te Balaud, ke kene, ka migtuman te Balaud.


text:
Su minsan ware nabehayi te Balaud te Manama ka kene ne me Hudiyu, piru hendue te egkatuman dan ded ka Balaud ke egpanuluen sikandan te suman-suman dan te eleg ne eggimuwen.


text:
Impakita ran pinaahi te meupiya ne himu ran ne napamulaan e ka me pusung dan te me suhu diye te Balaud, su egpakasuman-suman e sikandan ke meupiya naa ka inggimu ran wey ke mareet.


text:
Egkeyitabu seini te aldew ne egpewukuman e te Manama ki Kristu Hisus ka neeles ne hinimuwan wey suman-suman te me etew, sumale te Meupiya ne Panugtulen ne inwali ku.<pb/>


text:
<br/><t>Ka me Hudiyu migsupak te Balaud</t><br/>Sikaniyu se iling ku te Hudiyu, migsalig-salig kew te Balaud wey migpegpeggasal ne marani te Manama.


text:
Ne nakanengneng kew degma ke nekey ka igkeupii te Manama wey napanulu te Balaud ke nekey ka meupiya.


text:
Nasabeka ka suman-suman niyu ne talagkitkit kun te me butud, wey layag te seeye se diye pad te marusilem,


text:
wey talagpanulu te me ungel, wey te me etew ne egpekeiling te me bate. Su nanengnengan niyu ne ka katuenan wey kamalehetan due te Balaud te Manama.


text:
Na, kene niyu naa egpanuluen ka pegkeetew niyu ke talagpanulu kew te duma? Migwali kew ne kene egpanakew, egkaayun naa ne egpanakew kew?


text:
Migkahi kew ne ingkene ka pegpanlibug, egpanlibug kew naa? Ingkeepes niyu ka me diyus-diyus, egpanakawan niyu naa ka me timplu ne impanahuan kayi?


text:
Na sikaniyu se migpegpeggasal te Balaud te Manama, egpeyilawan niyu naa ka Manama pinaahi te pegsupak niyu te Balaud?


text:
Su nasulat te Kasulatan, “Tenged kaniyu te me Hudiyu, imbaley-baley te kene ne me Hudiyu ka ngaran te Manama.”<pb/>


text:
Duen de karuan te pegpatuli niyu, ke egtumanen niyu ka Balaud. Piru ke egsupaken niyu ka Balaud, henduen kew red te kene ne me Hudiyu ne ware natulii.


text:
Purisu ke egtumanen te kene ne me Hudiyu ka Balaud, minsan ware sikandan natulii piru eg-ileen te Manama ne natulian.


text:
Sikandan se ware natulii piru egtuman te Balaud, iyan egpakapeyilew kaniyu diye te Manama su natulian kew wey due Balaud piru nasi migsupak kayi.


text:
Su ka malehet ne Hudiyu, kene ne diye de te ulaula, wey ka malehet ne pegpatuli, kene ne diye de te lawa.


text:
Ka malehet ne Hudiyu wey natulian, kene ne puun su natulian sikandin sumale te Balaud, ke kene, puun su imbalbalawan e te Panisingan te Manama ka pusung din. Minsan kene sikandin egdayanen te me etew piru ka Manama egdayan kandin.<pb/>


text:
Amana ne masalig ka nakameupiya isip Hudiyu! Hun‑a te langun, ka me Hudiyu ka insalihan te lalag te Manama.


text:
Piru due me Hudiyu ne kene ne matinumanen. Puun due, kene naan e degma egmatinumanen ka Manama wey egbalaharen din naan e ka saad din?


text:
Kene! Su kene ne ubaten ka Manama minsan pad ubaten ka langun ne etew. Su sumale te nasulat te Kasulatan,<pb/>“Manama, emun ke eglalag ka, egkanengnengan ne matareng ka.<pb/>Ne emun ke due egsumbung keykew diye te hukumanan, egpanalu ka iya.”<pb/>


text:
Ne kema ke due egkahi, “Piru ke ka me sale ta ka egpakita te eleg ne peggukum te Manama, kene ne eleg ne eglegparan ki te Manama.” (Migpangasak a iling te ware aperu ne etew.)


text:
Kene ki iya egpakakahi te iling due! Su emun ke kene ne matareng ka Manama, egmenuwen din naa te eggukum ka langun ne etew kayi te ampew te tane?<pb/>


text:
Ne kema ke due man‑e egkahi, “Piru ke igkapapitew pinaahi te peg-uubat ku ne layun malehet ka lalag te Manama wey egmabantug sikandin tenged kayi, mani naa te eggukuman e pad ne makasesale?”


text:
Due imbayung kanami ne migkahi key kun, “Mania te kene ki eggimu te mareet eyew meupiya ka egpangkusan?” Sikandan se me talagbayung, eleg ne eglegparan.<pb/>


text:
<br/><t>Ware etew ne matareng</t><br/>Na, meupiya ki naan pad se me Hudiyu te kene ne me Hudiyu? Kene! Su ingkahi kud e ne ka langun ne etew nariralem te geem te sale, Hudiyu ma wey se kene.


text:
Mig-inniyuhan dan langun ka Manama wey warad karuan dan diye te kandin;<pb/>wey ware minsan sabeka ne miggimu te meupiya.<pb/>


text:
Egpekeiling te egngareg ne lebeng ka abelengan dan,<pb/>inggamit dan ka me dile dan te pegpanlimbung<pb/>wey egpekeiling te lalas te uled ka me lalag dan.<pb/>


text:
Nakanengneng ki ne seeye se imbehayan te Balaud iyan perem egtuman dutu, sikan naa sikanta se me Hudiyu, kene ki egpakapangatarengan ne ware sale ta wey eggukuman ki te Manama duma te langun ne etew kayi te ampew te tane.


text:
Su ware eg-isipen ne matareng diye te tangkaan te Manama pinaahi te pegtuman te Balaud. Su ka Balaud ilaan de ne due sale te etew.<pb/>


text:
<br/><t>Ka paahi te Manama te peg-isip ne matareng te etew</t><br/>Piru kuntee, impanengneng e te Manama ka paahi ke immenu rin te peg-isip ne matareng ka me etew, piru kene ne pinaahi te pegtuman te Balaud. Nasulat seeye ne paahi diye te Balaud ni Muwisis wey te sinulat te duma ne me prupita.


text:
In-isip ne matareng te Manama ka langun ne migpalintutuu wey migsalig ki Hisu Kristu. Nekeg-iling de iya ka langun diye te kandin


text:
Piru tenged te keupiya wey keyid‑u ne indasag te Manama kanta langun, in-isip ki nikandin ne matareng pinaahi te peglekat kanta ni Kristu Hisus.


text:
Impeuyan sikandin te Manama isip igpalangesa te sale ta eyew egkapasaylu ki ke egpalintutuu wey egsalig ki kandin. Ne puun due, igpakapapitew te Manama ka katareng din su imbalahad din pad dengan ka me sale te me etew wey ware din sikandan duseyi.


text:
Neyimu sika te Manama eyew kuntee igpakapapitew rin ka katareng din pinaahi ki Hisus. Matareng sikandin wey eg-isipen ne matareng ka langun ne egpalintutuu wey egsalig ki Hisus.<pb/>


text:
Purisu kene ki egpakapeggasal te pegkamatareng ta su in-isip ki nikandin ne matareng tenged te pegpalintutuu ta ki Hisu Kristu wey kene ne tenged te pegtuman ta te Balaud.


text:
Su migsuman-suman key ne in-isip ne matareng te Manama ka etew tenged te pegpalintutuu, kene ne tenged te pegtuman te Balaud.


text:
su sabsabeka re ka Manama. Ne elin din eg-isipen ne matareng ka me Hudiyu wey ka kene ne me Hudiyu tenged de te pegpalintutuu ran.


text:
Ne puun te pegpalintutuu ta, indapig te naan e ka Balaud? Ware, su nasi te re iya impamalehetan ka Balaud.<pb/>


text:
<br/><t>Ka peg-isip te Manama ki Abraham ne matareng tenged te pegpalintutuu rin</t><br/>Nekey naa ka igkalalag ta meyitenged te neula-ula ni Abraham ne apu ney te me Hudiyu?


text:
Ne emun ke in-isip te Manama ne matareng si Abraham pinaahi te hinimuwan din, due perem igpakapeggasal rin. Piru ka malehet, ware igpakapeggasal rin diye te tangkaan te Manama.


text:
Su nasulat te Kasulatan ne miggenendue, “Migpalintutuu si Abraham te Manama, sikan naa ka in-isip sikandin ne matareng te Manama.”


text:
Egsuulan ka etew ne egtrabahu, piru kene egkaayun ne eg-isipen ne dasag ka insuul kandin su bayad te pegtrabahu rin.


text:
Piru ka etew ne ware miggimu te minsan nekey eyew egkaluwas piru migsalig te Manama ne eg-isip ne matareng te seeye se me etew ne kene pad eg-ikul te Manama, eg-isipen sikandin ne matareng tenged te pegpalintutuu rin.


text:
Sikan ded ka igpasabut ni Dabid te ingkahi rin ne egpanalanginan ka etew ne in-isip ne matareng te Manama, kene ne tenged te hinimuwan din:<pb/>


text:
Na, kandan naan de te me Hudiyu ne nenatulian ka sika ne panalangin, wey ke lagkes e degma ka kene ne me Hudiyu ne ware nenatulii? Nakahi kud e ne in-isip ne matareng si Abraham te Manama tenged de te pegpalintutuu rin.


text:
Ken‑u naa seeye neyitabu? Te timpu naa ne natulian e si Abraham wey ke ware pad sikandin natulii? Neyitabu seeye te timpu ne ware pad sikandin natulii.


text:
Intulian sikandin isip tuus ne matareng e tenged te pegpalintutuu rin te ware pad sikandin natulii. Sikan naa ka neyimu sikandin ne amey te langun ne migpalintutuu ne ware pad natulii eyew eg-isipen degma te Manama ne matareng sikandan.


text:
Ne amey degma si Abraham te nenatulian, kene ne puun de su nenatulian sikandan, ke kene, tenged su mig-iling degma sikandan te pegpalintutuu te amey ney ne si Abraham te ware pad natulii.<pb/>


text:
<br/><t>Ka saad te Manama ne egkarawat pinaahi te pegpalintutuu</t><br/>Iyan saad te Manama diye te ki Abraham wey te me kabuhalan din ne egkaangken dan ka kalibutan. Ne kene ne tenged te pegtuman din te Balaud ka egpuunan te sika ne saad, ke kene, tenged te pegpalintutuu wey in-isip sikandin ne matareng te Manama.


text:
Su emun ke iyan de egpakaangken te saad te Manama ka migtuman te Balaud, egkeyimu ne ware karuan te pegpalintutuu ta wey te saad te Manama.


text:
Su ka Balaud ka egpuunan ne egdusaan te Manama ka me etew. Ke ware balaud, ware degma egkasupak te me etew.<pb/>


text:
Purisu tenged de te pegpalintutuu ne egkarawat te me etew ka insaad te Manama eyew pamalehet ne inggimu rin sika isip dasag diye te me kabuhalan ni Abraham. Ka saad te Manama kene ne para re te me Hudiyu ne migtuman te Balaud, ke kene, egkarawat iya te langun ne migpalintutuu iling ki Abraham su sikandin ka amey te langun ne migpalintutuu.


text:
Su due nasulat te Kasulatan ne miggenendue, “Inggimu ku sikeykew ne amey te me etew puun te masulug ne me nasud.” Ne natuman sika su neyimu si Abraham ne amey ta langun diye te tangkaan te Manama ne impalintutuuwan din. Sikandin ka Manama ne egpekeuyag te me minatey wey egpakakahi ne duen e ka ware pad.


text:
Migpalintutuu si Abraham wey migpallateng te insaad kandin te Manama minsan hendue te kenad egkatuman. Sikan naa ka neyimu sikandin ne amey te me etew puun te masulug ne me nasud sumale te ingkahi kandin te Manama ne miggenendue, “Egpekeiling kasulug te me bituen diye te langit ka me kabuhalan nu.”


text:
Te seeye ne timpu, egkabuyag e si Abraham wey hendue te kenad egpakaanak su egmahatus (100) e ka idad din. Nakataha degma sikandin ne kenad eg-anak ka asawa rin ne si Sara, piru ware sikandin mig-engked ka migpalintutuu.


text:
Ware sikandin migduwa-ruwa ne egkatuman ka insaad te Manama kandin wey nasi de iya neehet ka pegpalintutuu rin, wey insaye din ka Manama.


text:
ke kene, nalagkes ki degma se egpalintutuu wey egsalig te Manama ne mig-uyag te Magbebaye ta ne si Hisus.


text:
Impeyimatayan si Hisus tenged te me sale ta wey in-uyag sikandin eyew eg-isipen ki ne matareng te Manama.<pb/>


text:
<br/><t>Ka pegkahale tenged te pegkamatareng</t><br/>Purisu tenged su in-isip kid ne matareng te Manama tenged te pegpalintutuu ta, nekeg-uli e ka meupiya ne geyinawa ta diye te kandin pinaahi te Magbebaye ta ne si Hisu Kristu.


text:
Ne pinaahi te pegpalintutuu ta diye te kandin, nakaneem-neem ki te seini se keupiya wey keyid‑u te Manama ne migdesdesenan tad e. Ne egkahale ki man‑e te impallateng ta ne egpakasawit te katelesan te Manama.


text:
Ne kene ne sikan de, su igkahale ta degma minsan due me pegbayad-bayad kanta su egpakabasbas sika kanta ne egkateu ne eg-antus.


text:
Ne emun ke egkateu kid ne eg-antus, egkeehet e ka pegpalintutuu ta. Ne emun ke egkeehet e ka pegpalintutuu ta, egpakapallateng kid ne egpakasawit te katelesan te Manama.


text:
Kene ki egkeyilawan te impallateng ta su nakapamule e ka geyinawa te Manama kayi te pusung ta pinaahi te Panisingan din ne imbehey rin kanta.<pb/>


text:
Te eleg ne timpu taheed te kene ki pad egpekeyimu te igkeupii te Manama, migpeyimatey si Kristu para te me etew ne kene eg-ikul te Manama.


text:
Na, ware buwa etew ne egpeyimatey para te matareng ne etew, piru kema ke duen buwa etew ne kene egkaaldek ne egpeyimatey para te meupiya ne etew.


text:
Piru impapitew te Manama ka dakel ne geyinawa rin kanta su migpatey si Kristu para kanta te makasesale ki pad te seeye ne timpu.<pb/>


text:
Ne puun su in-isip kid te Manama ne matareng pinaahi te langesa ni Kristu, wey ki naan pa iya kene egluwasen nikandin ligkat te legpad te Manama keureme.


text:
Su minsan kuntere ki pad dengan te Manama, piru nekeg-uli ded ka meupiya ne geyinawa ta kandin pinaahi te kamatayen te Anak din. Ne puun su nekeg-uli ded ka meupiya ne geyinawa ta kandin, wey ki naan pa iya kene egkaluwas keureme te neuyag man ded si Kristu.


text:
Ne kene ne sikan de, su imbehayan ki te Manama te kahale tenged te Magbebaye ta ne si Hisu Kristu ne iyan egpuunan ne nekeg-uli ka meupiya ne geyinawa ta te Manama.<pb/>


text:
<br/><t>Ka intamanan te inggimu ni Adan wey te inggimu ni Kristu</t><br/>Ne nakaseled ka sale kayi te ampew te tane pinaahi ki Adan, wey ka sale mig-uyan te kamatayen, wey ka langun egbaye te kamatayen su nakasale ka langun ne etew.


text:
Minsan tapey e kayi te ampew te tane ka sale te ware pad ibehey ka Balaud, piru ware neila su ware Balaud.


text:
Piru minsan pad iling due, narahabas ka langun namatey puun pad te timpu ni Adan taman te timpu ni Muwisis, minsan seeye se kene ne iling ka sale te ki Adan ne migsupak te Manama.<pb/>Si Adan ka egkapahunsilingan te nakasinundul ne si Kristu.


text:
Piru ware nekeg-iling ka sale ni Adan wey ka indasag te Manama. Su masulug ka nammatey tenged te sale te sabeka ne etew, piru subla pad iya ne dakel ka keupiya wey keyid‑u te Manama wey ka dasag din diye te masulug ne me etew pinaahi te keupiya wey keyid‑u te sabeka ne etew ne si Hisu Kristu.


text:
Ne ware degma nekeg-iling ka egpangkusan te sale ni Adan wey te indasag te Manama. Su egkarahabas ka me etew ne eglegparan tenged te sale ni Adan, piru egkapasaylu ka me etew te dakel ne sale dan wey eg-isipen ne matareng tenged te dasag te Manama.


text:
Egkarahabas ka langun egpatey tenged te sale te sabeka ne etew. Ne tenged degma te sabeka ne etew ne si Hisu Kristu, subla pad iya ne egkabayangan te umul ne ware egtamanan seeye se nakarawat te dakel ne keyid‑u te Manama wey te katareng ne indasag din.<pb/>


text:
Purisu tenged te sale te sabeka ne etew, egkarahabas te legpad ka langun ne etew, ne tenged degma te matareng ne himu te sabeka ne etew ne si Kristu, eg-isipen ded ne matareng ka me etew wey egpakarawat te umul ne ware egtamanan.


text:
Tenged te pegsupak te sabeka ne etew, masulug ka neyimu ne makasesale. Ne tenged degma te pegtuman te sabeka ne etew, masulug ka egkeyimu ne matareng.<pb/>


text:
Imbehey te Manama ka Balaud eyew egkanengnengan te me etew ne dakel ka sale dan. Tenged due, nasi de iya migdakel ka sale, piru nanasnasian de iya degma migdakel ka keupiya wey keyid‑u te Manama.


text:
Ne eyew iling te sale ne egpakarahabas te langun ne egpatey, ka keyid‑u degma te Manama egpakarahabas te me etew ne egkeisip ne matareng wey egpakarawat te umul ne ware egtamanan pinaahi te Magbebaye ta ne si Hisu Kristu.<pb/>


text:
<br/><t>Ka pegpatey wey pegkeuyag due ki Kristu</t><br/>Na, nekey naa ka igkalalag ta? Egpabulus ki naa ka eggimu te sale eyew egkanasnasian egdakel ka keupiya wey keyid‑u te Manama?


text:
Nanengnengan niyud ne sikanta langun se nabewutismuwan e ne nasabeke e due ki Kristu Hisus, in-isip kid ne nakalagkes degma kandin te migpatey.


text:
Su te nabewutismuwan kid e, nakalagkes kid ki Kristu te inlebeng eyew eg-ugpe ki degma te iyam ne umul iling te pegkeuyag ni Kristu pinaahi te karesen te Amey.


text:
Su nanengnengan ta ne inlansang e te krus ka tapey ne pegkeetew ta duma kandin eyew egkareetan e ka lawa ta ne makasesale wey kene kid e egkeuripen te sale.


text:
Ne emun ke nakalagkes kid ki Kristu te migpatey, egpalintutuu ki ne egkalagkes ki degma te umul rin.


text:
Su nanengnengan ta ne kenad egpatey pad eg-abey si Kristu puun su neuyag e sikandin, wey kenad sikandin eg-utengan te kamatayen.


text:
Su kasabeka re sikandin migpatey eyew te peg-awe te sale wey kenad egkaabey pad. Piru ka peg-ugpe din kuntee para te pegpamakey te Manama.


text:
Purisu is-isipa niyu degma ne nekeiling te migpatey kew e wey kenad egpakasale<n>Te Grigu: migpatey te sale.</n> piru neuyag kew eyew egpamakey te Manama tenged te pegsabeka niyu ki Kristu Hisus.<pb/>


text:
Sikan naa, kene niyu paruyun-duyuni ka sale ne egmandu kaniyu eyew kene kew egpakaruma-ruma te mareet ne igkeupii te lawa niyu.


text:
Kene niyu paruyun-duyuni ne egpakasale ka minsan nekey ne baad te lawa niyu, ke kene, paruyun-duyuni niyu ka Manama ne eggamit te lawa niyu isip me etew ne nammatey piru in-uyag e. Ne ipahamit niyu te Manama ka intiru ne lawa niyu te matareng ne hinimuwan.


text:
Su ka sale, kenad egmandu kaniyu tenged su ware kew nariralem te Balaud, ke kene, nariralem kew e te keyid‑u.<pb/>


text:
<br/><t>Ka eggimu te matareng</t><br/>Nekey naan e, eggimu ki naan ded te sale su ware ki nariralem te Balaud, ke kene, te keyid‑u? Kene!


text:
Ware kew bes nakataha ne emun ke egpeiluk-iluk kew te senge-etew isip matinumanen ne uripen, sikandin iya ka ahalen niyu? Sikan naa, emun ke egparuyun-duyun kew te sale, uripen kew iya te sale ne diye egpangkus te kamatayen. Ne emun egpeuripen kew eyew te pegtuman te Manama, egkeyimu kew ne matareng.


text:
Piru migpasalamat a te Manama su sikaniyu se neuripen dengan te sale, malehet ne migmatinumanen e kuntee te kamalehetan ne impanulu kaniyu.


text:
Iyan ku re inggamit ka pahunsilingan ne mahaan de egkasabut, su malebud pad ka isip niyu. Imparuyun-duyunan niyu dengan ka intiru ne lawa niyu ne eggimu te malligsem wey migpanaman-taman kew miggimu te mareet. Piru kuntee, iparuyun-duyun niyu ka intiru ne lawa niyu te pegkamatareng eyew egmatulus kew.<pb/>


text:
Ne nekey naa ka meupiya ne egkaangey niyu te maddeet ne nangimu niyu dengan ne ingkeyilew niyud kuntee? Ware iya su kamatayen ka egpangkusan due.


text:
Piru kuntee te nakaawe kew e puun te sale wey neyimu kew e ne uripen te Manama, ka meupiya ne egkaangey niyu iyan ka pegkamatulus ne egpangkus diye te umul ne ware egtamanan.


text:
Su iyan bayad te peggimu te sale ka kamatayen, piru iyan dasag te Manama ka umul ne ware egtamanan tenged te pegsabeka ta ki Kristu Hisus ne Magbebaye ta.<pb/>


text:
<br/><t>Ware kid neuripen te Balaud</t><br/>Me suled, nakanengneng a ne egpakasabut kew iya te iglalag ku su nakataha kew te Balaud. Natahaan niyu ne duen de katenged te Balaud diye te etew ke manekal pad sikandin.


text:
Iyan panunggilingan ka manggiasawe e ne malitan ne egkeyiketan pad diye te asawa rin taheed te manekal pad ka iglukes din. Piru ke egpatey e ka asawa rin, kenad sikandin egkeyiketan te balaud te pegpaasaweey.


text:
Purisu egpakapanlibug ka malitan ke eg-asawa sikandin te manekal pad ka asawa rin. Piru ke egpatey e, kenad sikandin egkeyiketan te balaud te pegpaasaweey wey kenad egpakapanlibug ke egbalew-balew sikandin eg-asawa.


text:
Iling naan ded due me suled, nakaawe kew e te Balaud pinaahi te pegkalagkes niyu ki Kristu te migpatey. Ne nasakup kid e nikandin te neuyag ded eyew mabehas ka pegpamakey ta te Manama.


text:
Su dengan te egparuyun-duyunan te pad ka igkeupii te lawa ta ne makasesale, nasi de iya neulat ka ibeg ta te malindit ne igkeupii te lawa ta te nakanengneng kid e te Balaud, ne sika diye egpangkus te kamatayen.


text:
Piru ware kid e kuntee neyiketi te Balaud su migpatey kid due te mig-uripen dengan kanta. Ka pegpamakey ta kuntee te Manama kenad ne pinaahi te nasulat ne Balaud, ke kene, pinaahi te iyam ne peg-ugpe ne egpuun te Panisingan te Manama.<pb/>


text:
<br/><t>Egkeilaan ka sale pinaahi te Balaud</t><br/>Na, nekey naa ka igkalalag ta? Egpakakahi ki naa te mareet ka Balaud? Kene! Su wara a perem nakataha ke nekey ka sale ke ware Balaud. Wara a nakataha ke nekey ka pegkeimma ke ware pa migkahi ka Balaud, “Kene ka egkeimma!”


text:
Piru tenged te sale ne tapey kayi te keddi, nasi e re iya egkanasnasian ne egkeimma tenged te sika ne suhu. Su emun ke ware Balaud, ware degma geem te sale.


text:
Manekal e pad dengan te ware e pad nakasabut te Balaud, piru te nakasabut ad e, hendue te naalimukawan ad te tapey ne pegkamakasesale ku


text:
wey iling te migpatey ad e diye te Manama. Sikan naa ka Balaud ne iyan perem egbehey te umul, iyan nasi migpuunan te kamatayen ku.


text:
Su pinaahi te Balaud, migpalimmakut ka sale ne tapey e kayi te keddi eyew peglimbung keddi, wey newukuman ad te Balaud ne egpatey.<pb/>


text:
Ne migpasabut naa ne iyan nakapatey keddi ka meupiya? Kene! Su iyan ka sale ne tapey e kayi te keddi, wey inggamit de ka meupiya eyew egkamelmelehan ne mareet ka sale. Ne pinaahi te Balaud, egkakita ka subla ne kareet te sale.<pb/>


text:
<br/><t>Ka samuk diye te diralem ta</t><br/>Nanengnengan ta ne meupiya ka Balaud su diye migpuun te Manama. Piru etew e re ne egpakasale wey iling te imbelegye isip uripen te sale.


text:
Neinu-inu a te egkeyimu ku, su kene ku egkeyimu ka igkeupii ku ne eggimuwen, ke kene, iyan ku mule egkeyimu ka igkeepes ku.


text:
Su nakanengneng a ne ware meupiya kayi te lawa ku ne makasesale, tenged su minsan egkeupian a ne eggimu te meupiya piru kene ku egkeyimu.


text:
Su kene ku egkeyimu ka meupiya ne igkeupii ku ne eggimuwen, ke kene, iyan ku egkeyimu ka mareet ne igkeepes ku ne eggimuwen.


text:
Sikan naa, emun ke eggimuwen ku ka igkeepes ku, kenad ne sikeddi pad ka eggimu due su ka sale e ne tapey e kayi te keddi.<pb/>


text:
Purisu nanengnengan ku seini ne kamalehetan: te timpu ne egkeupian a ne eggimu te meupiya, due iya degma ka mareet ne igkeupii te lawa ku.


text:
Piru naheram ku ne due lein ne balaud kayi te lawa ku ne migpakig-ehet te Balaud ne igkeupii te suman-suman ku. Tenged due, neuripen a te sale ne kayi te keddiey.


text:
Salamat te Manama ne nakaluwas keddi pinaahi te Magbebaye ta ne si Hisu Kristu.<pb/>Na, egkeupian ka suman-suman ku ne egtuman te Balaud te Manama, piru iyan ku egkatuman ka mareet ne igkeupii te lawa ku ne makasesale.<pb/>


text:
<br/><t>Ka pegparuma-ruma ta te Panisingan te Manama</t><br/>Purisu kenad e ne likes te dusa te Manama seeye se nasabeke e ki Kristu Hisus.


text:
Su tenged te pegsabeka ta ki Kristu Hisus, ka Panisingan te Manama ne egbehey te umul iyan nakapaawe kanta puun te Balaud ne migbehey te geem te sale ne diye egpangkus te kamatayen.


text:
Kene ki igpakapaawe te Balaud puun te geem te sale su mahuye ki tenged te makasesale ne lawa ta. Piru inggimu te Manama ka kene egkeyimu te Balaud. Impeendini rin ka Anak din ne due lawa iling te etew ne makasesale eyew igpalangesa te sale ta. Ne pinaahi te lawa rin, nakaawe ki puun te geem te sale


text:
eyew egkatuman kayi te kanta ka matareng ne suhu te Balaud. Su ware kid migparuma-ruma te makasesale ne lawa ta, ke kene, te Panisingan te Manama.


text:
Su seeye se migparuma-ruma te makasesale ne lawa ran, iyan dan de iya egsumsumanen ka mareet ne igkeupii te lawa ran. Piru seeye se migparuma-ruma te Panisingan te Manama, iyan dan egsumsumanen ka igkeupii rin.


text:
Emun ke iyan diye dapit te suman-suman te etew ka igkeupii te lawa rin ne makasesale, diye sika egpangkus te kamatayen, piru emun ke iyan diye dapit te suman-suman din ka Panisingan te Manama, egkeuyag sikandin te ware egtamanan wey due keupianan.


text:
Su kuntere te Manama ka etew ne iyan diye dapit te suman-suman din ka igkeupii te lawa rin ne makasesale, su kene sikandin egtuman te Balaud te Manama wey kene iya sikandin egpakatuman kayi.


text:
Piru sikaniyu, ware kew e migparuma-ruma te igkeupii te lawa niyu ne makasesale, ke kene, iyan niyud imparumdumaan ka Panisingan te Manama ke duen e sikandin te kaniyu. Piru ka minsan hentew ne ware ugpei te Panisingan te Manama, kene ne ki Kristu.


text:
Piru ke duen e si Kristu te kaniyu, minsan egpatey ka lawa niyu tenged te sale, egkeuyag ded ka panisingan niyu tenged su in-isip kew ne matareng te Manama.


text:
Ka Manama ka mig-uyag ki Hisus. Ne emun ke duen e te kaniyu ka Panisingan te Manama, eg-uyahen din degma ka lawa niyu ne egpatey pinaahi te Panisingan din due te kaniyu.<pb/>


text:
Purisu me suled, due keilangan ne egtumanen ta iya, piru kene ne sika se igkeupii te lawa ta ne makasesale.


text:
Su emun ke egparuma-ruma kew te igkeupii te lawa niyu ne makasesale, egpatey kew iya. Piru ke egpegnelen niyu ka hinimuwan ne igkeupii te lawa niyu pinaahi te bulig te Panisingan te Manama, due umul niyu ne ware egtamanan.


text:
Su ware kew behayi te Panisingan te Manama eyew eg-uripenen wey egliyasen, ke kene, eyew egkeyimu ne me anak te Manama. Sika ka egpuunan ne egpakarawit kid e kandin te “Amey”.


text:
Ne puun su me anak kid te Manama, egpakarawat ki te panalangin duma ki Kristu. Su emun ke eg-antus ki iling ki Kristu, egpakasawit ki degma te katelesan din.<pb/>


text:
<br/><t>Ka egginguma ne katelesan</t><br/>Ke egsumsumanen ku ka me peg-antus ta kuntee, ware de nakaarew-arew te katelesan ne igpakita kanta keureme.


text:
Su minsan ka langun ne inggimu te Manama, kenad egpekegteil ka egtetahad ne igpakite e te Manama ka me anak din.


text:
Minsan kene egkeupian ka langun ne inggimu te Manama piru indilus din seini langun. Ne minsan iling due, duen ded egkapallateng


text:
su egginguma ka timpu ne igpaawe din ded puun te pegkeuripen te kamatayen<n>Te Grigu: pegkamewu.</n> ka langun ne inggimu rin eyew egpakasawit ded te mateles ne kaligwangan te me anak te Manama.


text:
Nakanengneng ki ne ligkat dengan taman kuntee, migdeg-uy te kasakit ka langun ne inggimu te Manama iling te malitan ne egbaletikan.


text:
Ne kene ne sikandan de, su minsan sikanta se naleneban te Panisingan te Manama ne iyan ka an-anayan ne dasag kanta, migdeg-uy ki degma taheed te egtetahad ne eglekaten din e ka me lawa ta ne iyan palinneu ne eg-an-anaken kid te Manama.


text:
Su sika ka impallateng ta puun te naluwas kid. Piru kenad egkapallateng ka duen e. Su nekey naan pad ka egpallatengen ke duen e?


text:
Iling naan ded due, egbulihan ki degma te Panisingan te Manama te kahuye ta. Kene ki egkateu ke egmenuwen te eg-ampu te eleg ne paahi, piru ka Panisingan te Manama ka eg-uney-uney egpangananey te Manama para kanta, duma te pegdeg-uy ne kenad igkalalag.


text:
Ka Manama ne nakanengneng te suman-suman te me etew, nakanengneng degma te suman-suman te Panisingan din, su migpangananey sikandin sumale te pegbuut te Manama para te keet-etawan din.<pb/>


text:
Nakanengneng ki ne ka langun ne egkeyitabu, eggimuwen sika ne meupiya te Manama para te seeye se miggeyinawa kandin ne in-alam din sumale te igkeupii rin.


text:
Su seeye se tapey rin e alama, tapey rin e sikandan itahahe ne egpekeiling te Anak din eyew egkeyimu sikandin ne kinakakayan te langun ne tagtahasuled.


text:
Ne seeye se tapey rin e itahahe, in-alam din degma, wey seeye se in-alam din, in-isip din ne matareng. Ne seeye se in-isip din ne matareng, impasawit din te katelesan te Anak din.<pb/>


text:
<br/><t>Ka geyinawa te Manama due ki Kristu Hisus</t><br/>Na, nekey naan e ka igkalalag ta meyitenged kayi? Emun ke eglapig kanta ka Manama, hentew naa ka egpakatalu<n>Te Grigu: egkuntere.</n> kanta?


text:
Ware sikandin nannuhun te Anak din wey nasi din ibehey sikandin para kanta langun. Egkaayun naa degma ne kene ki nikandin egbehayan te langun ne ingkeilangan ta?


text:
Hentew naa ka eleg ne egsumbung te me etew ne in-alam te Manama? Ware, su ka Manama ka mig-isip ne matareng e sikandan.


text:
Ne hentew naa ka egpakakahi ne eleg ki ne eglegparan? Si Kristu Hisus naa ne migpatey piru neuyag ded wey diyad man‑e te igkakawanan<n>Sumale te tuluuwen te me Hudiyu, ka talahuren de ne etew ka egpakapinnuu diye te igkakawanan te mabantug ne etew.</n> te Manama? Sikandin man‑e ka egpangananey te Manama para kanta.


text:
Nekey naa ka egpakapariyu kanta puun te geyinawa ni Kristu? Ka kalasayan naa wey ke keyirapan, wey ke pegbayad-bayad naa? Ka gutas naa wey ke ware kukumbaleen, ka pegsahap naa wey ke kamatayen?


text:
Su sumale te Kasulatan,<pb/>“Tenged keykew, duen key layun te tangkaan te kamatayen,<pb/>wey nekeiling key te me karniru ne eggilangen.”<pb/>


text:
Piru minsan pad due langun, ware egpakatalu kanta su egpanalu ki iya pinaahi kandin ne miggeyinawa kanta!


text:
Su nakamemalehet a ne minsan ka kamatayen wey ka umul, ka me panalihan wey ka me busew wey ka me due geem, wey ka minsan nekey ne kayid e wey ka egginguma pad, kene egpakapariyu kanta puun te geyinawa rin.


text:
Minsan ka diye te ampew wey diye te diralem, wey ka langun ne kayi te kalibutan, kene iya egpakapariyu kanta puun te geyinawa te Manama ne impabaye din ki Kristu Hisus ne Magbebaye ta.<pb/>


text:
<br/><t>Ka katenged te Manama te peg-alam</t><br/>Malehet ka iglalag ku kaniyu wey kena a eg-uubat su nasabeka ad ki Kristu. Ka kunsinsya ku ne impanulu te Panisingan te Manama migpamalehet degma


text:
Eg-awesen ku pad ne iyan a egkarilus wey egpakasuwey ki Kristu para te keupianan te me suled ku ne me Hudiyu.


text:
Sikandan ka me kabuhalan ni Israil, wey in-anak-anak te Manama. Impakita rin kandan ka katelesan din, wey imbehey rin kandan ka kasabutan wey Balaud din. Impanengneng din kandan ka malehet ne pegsimba wey migsaaran te meupiya.


text:
Me mabantug ne etew ka me kabuybuyahan dan. Ne minsan ka Kristu,<n>Ka igpasabut te Kristu, Insaad ne Manluluwas.</n> kabuhalan dan sikandin sumale te pegkeetew rin, wey Manama sikandin te langun. Egdayanen sikandin te ware egtamanan. Malehet iya.<pb/>


text:
Piru minsan ke iling due, ware migpasabut ne ware natuman ka saad te Manama diye te Hudiyu, su kene ne langun ne kabuhalan ni Israil keet-etawan te Manama.


text:
Kene degma langun ne anak ni Abraham ne kabuhalan din, su migkahiyan te Manama si Abraham, “Ka kabuhalan de ni Isaak ka eg-isipen ku ne kabuhalan nu.”


text:
Ka igpasabut kayi ne kene ne me anak te Manama ka langun ne me anak ni Abraham, ke kene, seeye de se neetew tenged te insaad te Manama.


text:
Su seini ka saad te Manama, “Te iling ded kayi ne timpu te seup ne leg‑un, eglibed a kayi wey duen e anak ni Sara ne lukes.”<pb/>


text:
Sikan naa ka miggenendue ka Kasulatan, “Miggeyinawaan ku si Hakub, piru migdumutan ku si Isaw.”<pb/>


text:
Su migkahiyan din si Muwisis, “Igkeyid‑u ku seeye se igkeyid‑u ku wey igkalulunu ku seeye se igkalulunu ku.”


text:
Purisu ka peg-alam te Manama kene ne tenged te pegbuut te etew wey te pegpakannekal din, ke kene, tenged te hid‑u rin.


text:
Su nasulat diye te Kasulatan ne migkahiyan te Manama ka Hari te Ihiptu, “Inggimu ku sikeykew ne Hari eyew igpakapakita ku ka geem ku pinaahi te eggimuwen ku keykew, su eyew egmabantug ka ngaran ku diye te langun ne inged te kalibutan.”


text:
Purisu iyan de igkeyid‑u te Manama ka igkeupii rin ne igkeyid‑u wey egpakehalen din ka ulu te igkeupii rin ne egpakehalen.<pb/>


text:
<br/><t>Ka langet wey hid‑u te Manama</t><br/>Ne kema ke egkahiyan a nikaniyu, “Ke iling ma rue, mania te egsenditan ded te Manama ka etew ne impakehal rin se ulu? Duen naa iya mule etew ne egpakapanalliya te pegbuut te Manama?”


text:
Piru etew ke re, wey nekey ka katenged nu ne egpakig-apul te Manama? Egpakasagsahukul naa ka inggimu re te miggimu kandin, “Mania te in-iling a nikeykew kayi te eggimu?”


text:
Ware bes katenged te talaggimu te kuren ke kene din egpeg-ilingen te eggimu puun te tane ka daruwa ne kuren? Ware naa katenged din ne eggimuwen ne amana ne mateles ka sabeka wey eleg-eleg de ka dangeb?<pb/>


text:
Iling due ka inggimu te Manama. Igkeupii rin ne igpakita ka langet wey igpeila ka geem din. Piru nenaneyi sikandin egkeupul wey kene din egsalutan te eglegpad ka me etew ne natahahe e ne egdereetan,


text:
eyew igpakapanengneng din degma te ingkeyid‑u rin ka kein-inuwan ne keupiya rin, kayi te kanta te in-alam din ne egbehayan te sika ne keupiya.


text:
Su sikanta ka keet-etawan ne in-alam din, wey kene ne me Hudiyu re su minsan degma ka kene ne me Hudiyu.


text:
Su nasulat ni prupita Husiya ne migkahi ka Manama,<pb/>“Seeye se kene ne keet-etawan ku,<pb/>egngaranan kud te keet-etawan ku,<pb/>wey seeye se ware ku geyinawei ne me etew,<pb/>eggeyinawaan kud e.<pb/>


text:
Ne diye te inged ke hendei kahii sikandan,<pb/>‘Kene ku sikaniyu ne keet-etawan,’<pb/>diye degma sikandan egngarani te me anak te manekal ne Manama.”<pb/>


text:
Ne migtagne degma si prupita Isayas meyitenged te matig-Israil, “Minsan iling kasulug te lelanek diye te ilis te dahat ka me kabuhalan ni Israil, piru deisek de ka egkaluwas.”


text:
Su igpaneem-neem iya te Magbebaye ne Manama kayi te kalibutan ka peglegpad din ne mapahetpet wey kene eglamlamuwan.


text:
Ne iling pad man‑e kayi ka ingkahi ni Isayas, “Emun ke ware pa miggaat ka Maresen ne Magbebaye ne Manama te pila-pila ne kabuhalan ta te me Hudiyu, nahule kid perem iling te natamanan te matig-Suduma wey matig-Gumura.”<pb/>


text:
<br/><t>Ka peggubabe te kabuhalan ni Israil</t><br/>Na, seini re ka igkalalag ta meyitenged kayi. Ka kene ne me Hudiyu ne ware migpakannekal ne egkeyimu ne matareng, nasi neyimu ne matareng pinaahi te pegpalintutuu.


text:
Piru ka me kabuhalan ni Israil ne migpakannekal ne egkeyimu ne matareng pinaahi te pegtuman te Balaud, nasi natalangaan.


text:
Mania te neiling due? Tenged su migpakannekal sikandan kene ne pinaahi te pegpalintutuu, ke kene, pinaahi te meupiya ne hinimuwan. Nakasipe sikandan te egpakaparugsu ne batu ne iyan si Kristu.


text:
Su sumale te nasulat te Kasulatan,<pb/>“Pitew kew, igtahu ku diye te Hirusalim<n>Te Hibruwanen: Siyun. Sabeka seini te me ngaran te Hirusalim.</n> ka batu eyew egpakasipe ka me etew,<pb/>wey egpakaparugsu kandan.<pb/>Piru ka egpalintutuu wey egsalig kandin kene iya egkeyilawan.”<pb/>


text:
Me suled, igkalelehet kud iya perem ne egkaluwas ka duma ku ne me Hudiyu, wey in-ampu ku sika diye te Manama.


text:
Su ware sikandan nakanengneng te pegkamatareng ne puun de te Manama, wey nasi sikandan migparahas-dahas te kandan ne paahi eyew egkamatareng wey ware sikandan nakatuman te paahi te Manama.


text:
Su duen de nataman ki Kristu ka Balaud eyew ka tagse etew ne due pegpalintutuu eg-isipen ne matareng te Manama.<pb/>


text:
<br/><t>Ka kaluwasan para te langun ne etew</t><br/>Migsusulat si Muwisis meyitenged te pegkamatareng pinaahi te pegtuman te Balaud, “Ka etew ne mig-ikul te Balaud egkeuyag tenged te Balaud.”


text:
Piru nasulat te Kasulatan ka meyitenged te pegkamatareng pinaahi te pegpalintutuu, “Kene ka inse diye te suman-suman nu, ‘Hentew‑a ka eggendiye te langit?’ ” (eyew egpepamaneuhen si Kristu).


text:
Su sumale te Kasulatan, “Marani keykew ka lalag te Manama. Nakapamule e seini due te pusung nu wey igkalalag nud e.” Sika ne lalag meyitenged te pegpalintutuu ne inwali ney.


text:
Su emun ke eg-angkenen nu ne Magbebaye si Hisus wey egpalintutuu ka te mapahetpet ne in-uyag sikandin te Manama, egkaluwas ka.


text:
Su eg-isipen ne matareng ka etew ne mapahetpet ne egpalintutuu, wey egkaluwas sikandin puun te peg-angken din te impalintutuuwan din.


text:
Su migkahi ka Kasulatan, “Ka minsan hentew ne egpalintutuu wey egsalig kandin, kene iya egkeyilawan.”


text:
Su ware kaleinan te me Hudiyu wey te kene ne me Hudiyu. Sabsabeka re iya ka Magbebaye te langun ne etew wey egtumpisan din ka langun ne egpangananey kandin.


text:
Piru egmenuwen naa te me etew te egpangananey kandin te ware ma sikandan migpalintutuu wey migsalig kandin? Ne egmenuwen dan naa te egpalintutuu te ware dan ma nakarineg te guhuren meyitenged kandin? Ne egmenuwen dan naa te egpakarineg ke ware egwali diye te kandan?


text:
Ne egmenuwen naa te etew te egwali ke ware egsuhu kandan? Piru duen e insuhu ne egwali su nasulat te Kasulatan, “Amana ne tetelesi ka paa te seeye se eg-uyan te Meupiya ne Panugtulen!”


text:
Piru kene ne langun ne etew ne migdawat te Meupiya ne Panugtulen. Su migkahi si prupita Isayas, “Magbebaye ne Manama, hentew‑a ka migpalintutuu te inwali ney?”


text:
Sikan naa, egpakapalintutuu ka me etew emun egpakarineg te Meupiya ne Panugtulen meyitenged ki Kristu.<pb/>


text:
Piru eg-insa a: Ware naa nakarineg ka me Hudiyu te guhuren? Nakarineg ded sikandan, su sumale te Kasulatan,<pb/>“Nanengku-sengku ka laheng dan te intiru ne kalibutan;<pb/>wey nangabbas-abbas ka me lalag dan diye te katamanan te inged.”<pb/>


text:
Ne eg-abey ad man‑e eg-inse: Ware naa sikandan nakasabut? Nakasabut dan ded, su nasulat ni Muwisis ne migkahi ka Manama,<pb/>“Egpeimmeen ku sikaniyu<pb/>te kene ne me Hudiyu.<n>Te Grigu: kene ne nasud.</n><pb/>Egpeyibeluen ku sikaniyu<pb/>pinaahi te me etew ne egkengeungel.”<pb/>


text:
Ne ware degma pegkaaldek ni Isayas te migkahi,<pb/>“Natulituan a te seeye se ware migpamitew keddi.<pb/>Migpakita a te seeye se migbalahad keddiey.”<pb/>


text:
Piru seini ka ingkahi rin meyitenged te me Hudiyu, “Aldew-aldew a ka egpangumew te me etew ne masinupaken wey makehal se me ulu.”<pb/>


text:
<br/><t>Ka hid‑u te Manama para te me Hudiyu</t><br/>Sikan naa eg-insa a, “Imbalahad naa te Manama ka keet-etawan din ne me Hudiyu?” Ware iya! Su minsan sikeddi, Hudiyu a degma ne kabuhalan ni Abraham, wey nabuhal puun te me kabuhalan ni Binhamin.


text:
Ware balahara te Manama ka keet-etawan din ne tapey rin e alama. Sumsumana niyu ka ingkahi te Kasulatan meyitenged ki Ilyas ne migpangananey te Manama. Migsalew-salew sikandin te me Hudiyu


text:
ne migkahi, “Magbebaye ne Manama, impangimatayan dan ka me prupita nu wey impangguhus dan ka me altar nu. Sikeddi naan de ka nasame wey eggimatayan a perem nikandan.”


text:
Piru nekey ka intabak te Manama kandin? “Duen pad inlein ku ne pitu ne libu (7,000) ne me etew ne ware migsimba te diyus-diyus ne si Baal.”


text:
Ne iling naan ded degma due kuntee, duen pad pila-pila ne me Hudiyu ne in-alam te Manama tenged te keupiya wey keyid‑u rin.


text:
Piru ke in-alam din sikandan tenged te keupiya wey keyid‑u rin, kenad ne tenged te hinimuwan dan ne in-alam sikandan. Su emun ke in-alam din sikandan tenged te hinimuwan dan, kene tad egkakahi ne keupiya wey keyid‑u pad seini.<pb/>


text:
Na, nekey naan e? Ware nakaangken ka kasuluhan te me Hudiyu te impamitew ran, piru naangken seini te seeye se in-alam te Manama. Ka duma impakehal te Manama ka me ulu ran.


text:
Sumale te ingkahi te Kasulatan,<pb/>“Inggimu sikandan te Manama ne egpekeiling te mulug ne etew,<pb/>due me mata ran piru kene sikandan egpakakita,<pb/>due me talinga ran piru kene sikandan egpakarineg<pb/>taman kuntee.”<pb/>


text:
Ne migkahi si Dabid meyitenged kandan,<pb/>“Egkengarakep perem sikandan wey egkengasapenan ka egliblibulung ne eggale-gale,<pb/>iling te mahintalunan ne migsahad te baled wey kenad egpakaawe!


text:
Egkengabutud perem sikandan eyew kenad egpakakita<pb/>wey egkabekut perem sikandan te ware egtamanan.”<pb/>


text:
Sikan naa ka eg-insa a, ke nakasipe wey nakarugsu ka me Hudiyu, kene naan e sikandan egpekeenew? Kene ne iling due! Su pinaahi te pegsupak dan, naluwas ka kene ne me Hudiyu eyew igkasekel ran sikandan.


text:
Ne emun ka pegsupak wey pegsahap te me Hudiyu egpakabehey te keupianan te langun ne kene ne me Hudiyu kayi te ampew te tane, wey naan pa iya ke masulug ded ka me Hudiyu ne egpalintutuu.<pb/>


text:
<br/><t>Ka kaluwasan te kene ne me Hudiyu</t><br/>Kuntee egnangenan ku sikaniyu se kene ne me Hudiyu. Apustulis a eyew egwali diye te kaniyu, wey indakelan ku seini ne himu


text:
Su emun ke ka peg-inniyug te Manama te me Hudiyu iyan egpuunan ne nekeg-uli ded ka meupiya ne geyinawa rin te duma ne me etew kayi te ampew te tane, iyan naan pa iya ke egdawaten din ded sikandan. Su emun ke egdawaten din ded man‑e sikandan, iyan egkeilingan te egpangkusan kayi ka pegkeuyag te minatey.<pb/>


text:
Panunggiling ke due paan ne inhalad ka baad diye te Manama, iling ded te nalagkes e degma te peghalad ka same te paan. Ne ka kayu degma, su emun ke ka dalid kandin te Manama, kandin naan ded man‑e ka me sugpang.


text:
Iyan panunggilingan te me Hudiyu ka pinamula ne ulibu ne impanempuhan te duma ne me sugpang. Ne sikaniyu se kene ne me Hudiyu, egpekeiling kew te me sugpang te leew ne ulibu ne impanugpat diye te lawa te pinamula ne ulibu, wey nekegsaamul kew e te kalambuan te malehet ne sugpang.


text:
Piru kene niyu lemeti seeye se impanempug ne me sugpang, su tantanuri niyu ne kene ne sikaniyu ka mig-uyag te dalid, ke kene, ka dalid ka mig-uyag kaniyu.<pb/>


text:
Ne kema ke due egkahi, “Uya, piru impanempug seeye ne me sugpang eyew igpakasugpat key subal kandan.”


text:
Malehet sika, impanempug sikandan su ware sikandan migpalintutuu piru nakasubal kew re su migpalintutuu kew. Sikan naa, kene kew paketul, ke kene, kaaldek kew.


text:
Su emun ke ware ul-ulungi te Manama te egpanempug ka malehet ne me sugpang, kene din degma eg-ul-ulungan te egpanempug ka kene ne malehet ne me sugpang iling kaniyu te kene ne me Hudiyu.


text:
Egkakita ta kayi ke kamenu karakel ka hid‑u te Manama wey ka kabulut din degma. Mabulut sikandin te seeye se migsupak, piru sikaniyu, igkeyid‑u kew nikandin ke egpabulus kew egsalig te keyid‑u rin. Su emun ke kene, egpanempuhen kew degma.


text:
Ne seeye se me Hudiyu ne kenad egpakehal-kehal su egsalig e te Manama, iglibed din ded sikandan igsugpat su egkeyimu sika te Manama.


text:
Ne sikaniyu se egpekeiling te me sugpang te leew ne ulibu, emun ke ingkasugpat kew nikandin diye te pinamula ne ulibu, iyan din naan pa iya kene igpakasugpat ded ka malehet ne me sugpang kayi.<pb/>


text:
<br/><t>Ka hid‑u te Manama te langun ne etew</t><br/>Me suled, egkeupian a ne egkanengnengan niyu ka nekeeles ne kamalehetan su eyew kene kew egpakapeggasal ne me matagseb kew e. Iyan ku igpanengneng kaniyu ne egkataman de ka kakehal te me ulu te Hudiyu te timpu ne egkatimpad e ka kasulug te kene ne me Hudiyu ne egpalintutuu.


text:
Ne puun due, egkaluwas ka langun ne kabuhalan ni Israil. Su sumale te nasulat te Kasulatan,<pb/>“Diye egpuun te Hirusalim<n>Te Hibruwanen: Siyun. Sabeka seini te me ngaran te Hirusalim.</n> ka Manluluwas.<pb/>Eg-aween din ka mareet ne hinimuwan te kabuhalan ni Hakub.<pb/>


text:
Meyitenged te peggubabe te me Hudiyu te Meupiya ne Panugtulen, neyimu sikandan ne kuntere te Manama ne iyan nakabulig kaniyu. Piru meyitenged te peg-alam kandan te Manama, indakelan din ded sikandan te geyinawa puun te saad din te kaap-apuan dan.


text:
Sikaniyu se kene ne me Hudiyu, migsupak kew dengan te Manama, piru kuntee ingkeyid‑u kew nikandin tenged te pegsupak te me Hudiyu.


text:
Ne iling naan ded degma due, migsupak sikandan te Manama kuntee piru igkeyid‑u red degma sikandan te Manama tenged te pegkeyid‑u rin kaniyu.


text:
Su nekeiling te imprisu te Manama ka langun ne etew te kandan ne pegkamasinupaken eyew igpakapapitew rin kandan ka keyid‑u rin.<pb/>


text:
<br/><t>Egsayeen ka Manama</t><br/>Amana ne matubung ka Manama te keyid‑u wey amana ne dakel ka katuenan din wey kaalam! Ware egpakatirew te me planu rin wey ware egpakasabut te me paahi rin!


text:
Su nasulat te Kasulatan ne miggenendue,<pb/>“Hentew naa ka nakataha te suman-suman te Magbebaye ne Manama?<pb/>Hentew naa ka egpakapanulu kandin te eleg ne eggimuwen?<pb/>


text:
Su sikandin ka miggimu te langun wey egbuut kayi. Neyimu ka langun eyew egkareyrey sikandin. Egdayanen sikandin te ware egtamanan. Malehet iya.<pb/>


text:
<br/><t>Ka eleg ne pegpamakey te Manama</t><br/>Sikan naa me suled, tenged te hid‑u te Manama kanta, egbanasalan ku sikaniyu ne ibehey niyu ka lawa niyu diye te Manama isip halad ne manekal, matulus wey egpakapahale kandin. Sika ka eleg ne eggimuwen niyu eyew te pegsimba kandin.


text:
Kene kew paruma-ruma te egbatasanen te me etew te kuntee ne timpu, ke kene, tuhuti niyu ne egkabalbalawan te Manama ka pegkeetew niyu pinaahi te peg-iyam din te suman-suman niyu. Ne puun due, egkanengnengan niyu ke nekey ka igkeupii rin ne iyan ka meupiya, egpakapahale wey ka ware seyyup.<pb/>


text:
Su tenged te katenged ne imbehey keddiey te Manama, egkahiyan ku sikaniyu te kene niyu iparibabew ka suman-suman niyu meyitenged te pegkeetew niyu, ke kene, ipaayun‑ayun niyu re ka suman-suman niyu sumale te pegpalintutuu ne imbehey kaniyu te Manama.


text:
Ne iling ki red degma se migmalintutuu, su minsan masulug ki piru sabeka ki re ne lawa su nasabeka kid diye te ki Kristu, wey nenekegsugpat ki langun.


text:
Imbehayan ki te Manama te nalein-lein ne katuenan tenged te keyid‑u rin. Purisu ke imbehayan ka te katuenan te pegpangguhud te impanengneng te Manama diye te keykew, gamita nu sika sumale te pegpalintutuu nu.


text:
Ne emun ke imbehayan ka te katuenan te pegtanggu, tanggu ka, wey ke imbehayan ka te katuenan te pegpanulu, panulu ka.


text:
Emun ke imbehayan ka te katuenan te pegbagget te duma, sika iya himuwa nu, wey ke iyan nu katuenan ka pegbehey te egkaayu-ayu, behey ka ne ware lehed-lehed. Ne emun ke pegpangulu ka katuenan nu, pangulu ka ne maali-ali, wey ke iyan nu katuenan ka hiid‑uwen te duma, parumeyi nu te kahale ka hid‑u nu.<pb/>


text:
Keilangan ne malehet ka geyinawa niyu te duma. Dumuti niyu ke nekey ka mareet wey desdeseni niyu ka meupiya.


text:
Paheyinaweey kew te tagse sabeka iling te pegpaheyinaweey te tagtahasuled, wey pegtagtahurey kew amana.


text:
Kahale kew tenged te impallateng niyu puun te Manama, kene kew kapeleyi ne eg-antus te me keyirapan wey ampu kew layun.


text:
Ampu kew te Manama ne egpanalanginan din seeye se migbayad-bayad kaniyu, wey kene niyu sikandan dilusa.


text:
Peuy-uyuney kew te tagse sabeka. Kene kew paambug, ke kene, paal-alukuyey kew te kabaluan de ne me etew, wey kene kew suman-suman ne matagseb kew.<pb/>


text:
Kene niyu sulii te mareet ka etew ne miggimu kaniyu te mareet, ke kene, sumsumana niyu ke nekey ka eleg ne eggimuwen diye te tangkaan te langun ne etew.


text:
Inggeyinawaan ku ne me suled, kene kew suli, ke kene, balahara niyud sika su iyan e mateu ne eglegpad kandan ka Manama. Su nasulat te Kasulatan ne migkahi ka Magbebaye ne Manama, “Sikeddiey ka egsuli, sikeddi ka egbayad.”


text:
Purisu ikula niyu ka ingkahi te Kasulatan, “Ke miggutasan ka kuntere nu, pakeena nu sikandin; ke nammaraan sikandin, peinuma nu. Su emun ke eggimuwen nu sika, egkeyilew e sikandin te mareet ne inggimu rin.”


text:
<br/><t>Ka pegparuma-ruma te me upisyal te gubirnu</t><br/>Ka langun keilangan ne egparuma-ruma te upisyal te gubirnu su ware migpangatungdanan ne ware ituhut te Manama. Ne seeye se migpangatungdanan, intunde sikandan te Manama.


text:
Purisu ka egsupak te upisyal te gubirnu, egsupak te intunde te Manama wey eglegparan ka eggimu kayi.


text:
Su ka miggimu te meupiya, kene egkaaldek te seeye se migpangatungdanan, ke kene, ka miggimu re te mareet. Ne emun ke egkeupian kew ne kene egkaaldek te seeye se migpangatungdanan, keilangan ne meupiya ka eggimuwen niyu wey egdayanen kew pad iya nikandan.


text:
Su suluhuanen sikandan te Manama eyew due keupianan niyu. Piru ke miggimu kew te mareet, eleg iya ne egkaaldek kew su imbehayan iya sikandan te katenged eyew te peglegpad. Suluhuanen sikandan te Manama eyew eg-uyan te legpad din diye te miggimu te mareet.


text:
Purisu keilangan ne egparuma-ruma ki te migpangatungdanan, kene ne puun de su egpanalliya ki ne egkalegparan, ke kene, puun su nakanengneng ki ke nekey ka eleg ne eggimuwen.<pb/>


text:
Sika ka egpuunan ne egbayad ki degma te me buhis, su me suluhuanen te Manama seeye se migpangatungdanan ne migpakannekal te trabahu ran.


text:
Sikan naa ka egbayaran ta ka keilangan ne egbayaran wey ka langun ne buhis, wey eg-ayad-ayad egtahud te langun ne migpangatungdanan.<pb/>


text:
<br/><t>Ka katungdanan te tagse sabeka</t><br/>Kene ta egmananayen te egbayad ke due utang ta diye te duma, piru egtantanuran ta layun ka utang ta ne egpaheyinaweey te tagse sabeka. Su ka miggeyinawa te duma nakatuman te Balaud te Manama.


text:
Su ka me suhu ne miggendue, “Kene ka panlibug, kene ka himatey, kene ka panakew, kene ka keimma,” wey ka duma pad ne me suhu, nabalakes de kayi te seini ne suhu, “Geyinawei nu ka duma nu iling te peggeyinawa nu te pegkeetew nu.”


text:
Su emun ke miggeyinawaan ta ka me duma ta, kene ki iya egpekeyimu te mareet diye te kandan. Purisu ka peggeyinawa te duma iyan ka katumanan te Balaud.<pb/>


text:
Amana kew man‑e nakanengneng ke nekey ka eleg ne eggimuwen te seini ne timpu. Keilangan ne eggimata kew e su marani e ka kaluwasan ta du te pegbunsud ta te pegpalintutuu.


text:
Egpekeiling seini te marusilem ne mahaan e egkapawe. Keilangan ne eg-engkeran tad e ka maddeet ne hinimuwan ne eleg diye te marusilem, wey egsaliyuwan tad e te meupiya ne hinimuwan ne iyan eleg ne panganiban te seeye se diye te malayag.


text:
Iyan ta eg-ikulen ka meupiya ne peg-ugpe ne eleg eggimuwen te maaldew. Kene ki egpanaman-taman egsahakeen wey egpewubug-hubug, wey eg-amung-amung te me agkayen, wey kene ki eggimu te malindit ne igkeupii te lawa ta. Kene ki egmeeg-ehetey wey egkasekel te tagse sabeka.


text:
Ke kene, igsaluub ta isip kumbale ka Magbebaye ne si Hisu Kristu, wey kene ta egtuhutan ne egkaparuyun-duyunan ta ka igkeupii te lawa ta ne makasesale.<pb/>


text:
<br/><t>Kene ki eggukum te duma</t><br/>Ke due etew ne mahuye se pegpalintutuu, dawata niyu sikandin te ware pegpakig-apul te kandin ne suman-suman.


text:
Panunggilingan, seeye se mahuye ne migpalintutuu ne kene egkakeen ka ngalap, iyan de egkeenen se gulay. Piru ka duma migpalintutuu ne egkakeen ka minsan nekey.


text:
Seeye se egkeen te minsan nekey, kene din eglemetan seeye se gulay re se egkeenen. Ne seeye degma se gulay re se egkeenen, kene din egdew-ayen ka egkeen te minsan nekey su indawat sikandin te Manama.


text:
Purisu nekey naa ka katenged ta te pegdew‑ey te suluhuanen te duma? Su ka ahalen din de ka due katenged ne eglalag ke mareet ka inggimu rin wey ke meupiya naa. Ne igkabennali iya ne meupiya ka eggimuwen din su egbulihan sikandin te Magbebaye.<pb/>


text:
Due egsuman-suman ne due mahal ne aldew ne nakasangi te duma ne aldew, piru ka duma egsuman-suman ne nenekeg-iling de ka langun ne me aldew. Ne ka tagse sabeka keilangan ne kene egduwa-ruwa te insuman-suman din.


text:
Ka migsuman-suman ne due mahal ne aldew, inggimu rin sika eyew te pegtahud te Manama. Iling naan ded ka egkeen te minsan nekey, inggimu rin sika eyew te pegtahud te Manama su migpasalamat ma sikandin te ingkeen din. Ka kene egkeen te minsan nekey, inggimu rin sika eyew degma te pegtahud te Manama su migpasalamat ma sikandin te ingkeen din.


text:
Su neetew ki, kene ne para te kanta ne pegkeetew, wey egpatey ki, kene ne para te kanta red ne pegkeetew.


text:
Ke kene, neetew ki para te Magbebaye wey egpatey ki para te Magbebaye. Purisu, minsan manekal ki pad wey ke namatey kid, kandin ki red iya te Magbebaye.


text:
Su si Kristu namatey wey neuyag eyew egkeyimu sikandin ne Magbebaye te nammatey e wey te mannekal pad.


text:
Purisu mania te egdew-ayen niyu wey eglemetan ka me suled niyu te egtangke ki ma langun te Manama eyew eggukuman nikandin?


text:
Su nasulat te Kasulatan ne migkahi ka Magbebaye ne Manama,<pb/>“Egpahunlibet a ne egkatuman iya<pb/>ne egpanimbuel ka langun diye te tangkaan ku<pb/>wey eg-ileen a ne Manama.”<pb/>


text:
<br/><t>Egpanalliya ki ne kene egpakasale ka duma ta</t><br/>Kene kid e egmarewdew-ayey, ke kene, egsabekeen ta ka suman-suman ta ne kene eggimu te minsan nekey ne egpakasaligkat wey egpakatintal te suled ta.


text:
Tenged te pegsabeka ku te Magbebaye ne si Hisus, nakamemalehet a ne ware keenen ne kene egkakeen. Piru ingkene seini diye te etew ne egsuman-suman ne ingkene seeye.


text:
Emun ke neenenduenan ka suled nu te egkeenen nu, ware kad nekeikul te geyinawa. Sikan naa, kene nu tuhuti ne egkareetan ka etew te egkeenen nu su migpatey si Kristu para kandin.


text:
Su ka Peghari te Manama kene ne meyitenged te keenen wey inumen, ke kene, meyitenged te pegkamatareng, keupianan, wey kahale ne egpuun te Panisingan te Manama.


text:
Su emun ke iling due ka paahi ta te pegpamakey ki Kristu, igkahale ki te Manama wey igkabennali te me etew.<pb/>


text:
Purisu egpakannekalan ta ka egpakabehey kanta te keupianan wey egpekeehet te pegpalintutuu te tagse sabeka.


text:
Kene ta egdereetan ka inggimu te Manama tenged te keenen. Su diye te Manama, egkakeen iya ka langun, piru kene ne meupiya ke egpakasale ka duma ta tenged te egkeenen ta.


text:
Kene ne meupiya ka pegkeen te ngalap wey ka peg-inum te binu, wey ka peggimu te minsan nekey ne iyan egpuunan ne egpakasale ka suled ta.


text:
Ke nekey ka impalintutuuwan te tagse sabeka meyitenged kayi, meupiya ne daruwa ran de te Manama ka nekegtaheey. Egpanalanginan seeye se kene egkabantalan te insuman-suman din ne eleg ne eggimuwen.


text:
Piru seeye se egduwa-ruwa wey nasi migkeen, eglegparan sikandin te Manama su kene ne uyun te impalintutuuwan din ka inggimu rin. Su sale ka peggimu te minsan nekey ne kene ne uyun te impalintutuuwan ta.<pb/>


text:
<br/><t>Ka peg-ugpe ne egpakahale te duma</t><br/>Sikanta se neneehet e ka pegpalintutuu, keilangan ne kene ki egkeubil te igkabantali te me mahuye pad se pegpalintutuu. Kene ne iyan ta egsumsumanen ka egpakapahale te pegkeetew ta,


text:
ke kene, keilangan ne ka tagse sabeka kanta egpakapahale te duma ta eyew egpakabulig ki wey egkeehet ka pegpalintutuu rin.


text:
Su si Kristu ware migsuman-suman te egpakapahale te pegkeetew rin, su nasulat te Kasulatan, “Sikeddiey ka nababaan te lemet te me etew diye te keykew.”


text:
Su ka langun ne nasulat dengan diye te Kasulatan, insulat eyew pegpanulu kanta wey eyew due egkapallateng ta pinaahi te peg-antus ta wey kabagget puun te Kasulatan.


text:
Ne ka Manama ne migbehey kanta te kanekal te peg-antus wey kabagget, iyan egtuhut kaniyu ne egkasabeka ka suman-suman niyu te peg-ikul ki Kristu Hisus


text:
<br/><t>Ka Meupiya ne Panugtulen para te kene ne me Hudiyu</t><br/>Purisu parawdawatey kew iling te pegdawat ni Kristu kaniyu eyew egkasaye ka Manama.


text:
Su egnangenan ku sikaniyu te neyimu ne suluhuanen si Kristu te me Hudiyu<n>Te Grigu: nenatulian.</n> eyew te pegpakita ne egkasalihan ka Manama, su intuman ni Kristu ka insaad te Manama diye te me kaap-apuan dan.


text:
Ne kene ne sikan de, su eyew ka kene ne me Hudiyu egpakasaye degma te Manama tenged te hid‑u rin. Su sumale te nasulat te Kasulatan,<pb/>“Egpasalamatan ku sikeykew<pb/>diye te taliware te kene ne me Hudiyu,<pb/>wey eg-ulahingan ku ka ngaran nu.”<pb/>


text:
Ne duen pad man‑e nasulat,<pb/>“Sikaniyu se kene ne me Hudiyu,<pb/>dayana niyu ka Magbebaye ne Manama.<pb/>Sikaniyu se langun ne keet-etawan, dayana niyu sikandin!”<pb/>


text:
Ne migsulat pad degma si prupita Isayas,<pb/>“Due kabuhalan ni Hisi ne egginguma<pb/>eyew egmandu te kene ne me Hudiyu,<pb/>wey sikandin ka egkapallatengan dan.”<pb/>


text:
Ka Manama ne egkapallatengan ka egbehey kaniyu te dakel ne kahale wey keupianan pinaahi te pegsalig niyu kandin, su eyew ka pegpallateng niyu egkanasnasian egdakel pinaahi te geem te Panisingan te Manama.<pb/>


text:
<br/><t>Ka pegsulat ni Pablu ne ware pegkehe</t><br/>Me suled ku, ware pegduwa-ruwa ku ne subla kew ne meupiya wey napenu te langun ne katuenan, wey egkateu kew ne egmapanpanuluey te tagse sabeka.


text:
Piru minsan pad iling due, ware e red migkehe te pegsulat ku eyew pegpasuman-suman kaniyu. Inggimu ku sika tenged te katenged ne imbehey keddi te Manama


text:
eyew egpamakey ki Kristu Hisus te pegpanulu ku te kene ne me Hudiyu. Ka pegwali ku te Meupiya ne Panugtulen puun te Manama, egpekeiling te himu te talagpanubad su hendue te ighalad ku sikaniyu se kene ne me Hudiyu diye te Manama ne iyan egdawat kaniyu su immatulus kew te Panisingan te Manama.


text:
Piru kena a egpaalag-alag eglalag te minsan nekey gawas te neyimu ni Kristu eyew te pegtipu te kene ne me Hudiyu ne egpakapalintutuu te Manama pinaahi te eglalahen wey eggimuwen ku.


text:
Egkeyitabu man‑e seini pinaahi te me palinneu wey me kein-inuwan wey te geem te Panisingan te Manama. Sikan naa ka puun te Hirusalim taman te Iliriku, in-empet ku te egwali ka Meupiya ne Panugtulen meyitenged ki Kristu.


text:
Su iyan ku igkeupii ka egwali te Meupiya ne Panugtulen diye te me inged ne ware pad narinehi si Kristu, su eyew kena a egpakaampew te pabunsuran ne impes-ek te duma.


text:
Su sumale te nasulat te Kasulatan,<pb/>“Seeye se ware pad nahuhuri meyitenged kandin, egpakakita kandin,<pb/>wey seeye se ware pad nakarineg meyitenged kandin, egpakasabut meyitenged kandin.”<pb/>


text:
<br/><t>Ka pegbebentaan ni Pablu ne egpanumbaley diye te Ruma</t><br/>Purisu tenged te himu ku, kamasalig a natalehen ka egpanumbaley perem kaniyu.


text:
Piru kuntee te neimpusan kud ka eggimuwen ku kayi ne me prubinsya, wey pile e ne leg‑un ne egkeinniyat a ne eggendue te kaniyu,


text:
egkeupian a ne egpakatulan due te kaniyu ka eggendiye te Ispanya. Egkeupian a ne egmaal-alukuyey ki pad amana te minsan malepet de ne timpu human a egleus diye te Ispanya pinaahi te pegbulig niyu.


text:
Su ingkahale te me matig-Masidunya wey matig-Akaya ka peg-amut-amut eyew igbulig te egkengaayu-ayu ne keet-etawan te Manama diye te Hirusalim.


text:
Ingkahale dan ka pegbulig, wey eleg ka inggimu ran su iyan egpuunan ka me Hudiyu ne nakasawit ka kene ne me Hudiyu te ispirituwanen ne panalangin. Sikan naa, eleg de iya ne egbulihan dan te keuyahan ka me Hudiyu.


text:
Ke igpakabehey kud diye te kandan ka nalimud ne igbulig kandan, egligkat ad e peendiye te Ispanya wey egtulan e pad due te kaniyu.


text:
Nakanengneng a te peggenduen ku te kaniyu, dakel ka panalangin ne egkasaamulan ta langun puun ki Kristu.<pb/>


text:
Me suled, tenged te Magbebaye ta ne si Hisu Kristu wey te geyinawa ne imbehey kanta te Panisingan te Manama, egbanasal a kaniyu ne bulihi a te peg-ampu diye te Manama.


text:
Ampu kew ne egpangabangan a te Manama puun te ware migmalintutuu kandin diye te Hudiya, wey eyew kene egsamsamilian te keet-etawan te Manama diye te Hirusalim ka igdulung ku kandan.


text:
Su eyew ke igtuhut te Manama, egkahale-gale a te pegginguma ku due te kaniyu wey egpakalene-lene ka geyinawa ku ne egpakigduma kaniyu.


text:
<br/><t>Ka pegpangemusta</t><br/>Due atebey ta ne egngaranan ki Pibi ne igkeupii ku ne igpeila-ila kaniyu. Sikandin ka migtanggu te migmalintutuu diye te Singkriya.


text:
Dawata niyu sikandin te pegginguma rin due isip suluhuanen te Magbebaye su sika ka eleg ne eggimuwen te keet-etawan te Manama. Bulihi niyu sikandin te minsan nekey ne egkeilanganen din su masulug ka nabulihan din wey nalagkes ad en iya.<pb/>


text:
Impangabangan a nikandan minsan eggimatayan dan e perem, sikan naa ka egpasalamatan ku sikandan. Ne kene ne sikeddi de ka egpasalamat su minsan degma ka langun ne punduk te kene ne me Hudiyu ne migmalintutuu.


text:
Ipangemusta a degma te duma ne migmalintutuu ne migmanlibulung diye te baley ran.<pb/>Ipangemusta a degma ki Ipinitu ne miggeyinawaan ku ne iyan an-anayan ne migpalintutuu ki Kristu diye te prubinsya te Asya,


text:
Ipangemusta a degma engki Andruniku wey Hunyas ne me karumaan ku te Hudiyu ne duma ku te naprisu. Mabantug sikandan ne me apustulis wey nekewun‑a pad sikandan keddi migpalintutuu ki Kristu.<pb/>


text:
Ipangemusta a degma ki Apilis ne napamalehetan e ne matinumanen ki Kristu, wey te pamilya enni Aristubulu


text:
wey ni Hirudiyun ne karumaan ku te Hudiyu. Ne iling ded man‑e te pamilya ni Narsisu ne migmalintutuu te Magbebaye.<pb/>


text:
Ipangemusta a man‑e engki Tripina wey ki Tripusa ne migpamakey te Magbebaye, wey ki Pirsida ne miggeyinawaan ku ne migpakannekal migpamakey te Magbebaye.


text:
Ne iling ded ki Rupu te egkabantug se pegpamakey te Magbebaye, wey te iney rin ne in-isip kud degma ne iney ku,


text:
wey engki Asingkritu, ki Pligunti, ki Hirmis, ki Patrubas, ki Hirmas wey te me duma ran ne suled ta te pegpalintutuu.


text:
Ipangemusta a degma engki Pilulugu, ki Hulya, ki Niriyu wey te atebey rin, ki Ulimpas wey te langun ne me duma ran ne keet-etawan te Manama.<pb/>


text:
Pegpangemusteey kew ka tagse sabeka te pegpapitew ne migpaheyinaweey kew.<n>Te Grigu: matulus ne peggarek.</n> Migpangemusta degma kaniyu ka langun ne punduk ne migmalintutuu ki Kristu.<pb/>


text:
<br/><t>Ka katammanan ne me paney-paney</t><br/>Me suled, egpanpanayan ku sikaniyu ne bantey kew te me etew ne iyan egpuunan ne egkabaad-baad kew wey egpakasuwey kew te pegpanulu ne natuenan niyu dengan. Pakaddiyu kew naa kandan.


text:
Su sika ne me etew ware migpamakey te Magbebaye ta ne si Kristu, ke kene, iyan dan impamakey ka lawa ran. Ne pinaahi te mekeinniyat ne peggulu wey meupiya ne egpamminehen ne guhuren dan, egkalimbungan dan ka mangnguwed pad se suman-suman.


text:
Ka guhuren meyitenged te pegparuma-ruma niyu ki Kristu, nanengnengan te langun ne etew wey amana a nahale kaniyu. Piru igkeupii ku ne mangngateu kew te langun ne meupiya wey pakaddiyu kew te langun ne mareet.


text:
Te kene egkaluhey egkatalu te Manama te keupianan si Meibulan wey egdi-diekan ta sikandin.<pb/>Ka keupiya wey keyid‑u te Magbebaye ta ne si Hisus, egkaangken niyu.<pb/>


text:
Migpangemusta kaniyu si Timutiyu ne migbulig keddi, wey ensi Lusyu, si Hasun, wey si Susipatru ne me karumaan ku te Hudiyu.<pb/>


text:
(Sikeddiey si Tirsiyu ka impasulat te seini ne sulat, egpangemusta a degma kaniyu te migpalintutuu te Magbebaye.)<pb/>


text:
<br/><t>Ka pegsaye te Manama</t><br/>Egdayanen ka Manama ne eglig‑en te pegpalintutuu niyu sumale te Meupiya ne Panugtulen meyitenged ki Hisu Kristu ne inwali ku. Neeles ka seini ne kamalehetan te amana ne naluhey ne timpu,


text:
piru impanengneng e kuntee te Manama ne ware egtamanan diye te langun ne etew pinaahi te sinulat te me prupita. Ne migsuhu sikandin ne igpangguhud ka Meupiya ne Panugtulen diye te langun ne me nasud eyew egpalintutuu wey egtuman ka me etew.<pb/>


text:
Sikeddiey si Pablu ka migpeuyan te seini ne sulat duma te suled ta ne si Sustinis. In-alam a ne egkeyimu ne apustulis ni Kristu Hisus sumale te pegbuut te Manama.<pb/>


text:
Egpangemusta key kaniyu te migmalintutuu te Manama due te Kurintu ne immatulus din pinaahi te pegsabeka rin kaniyu ki Kristu Hisus. In-alam kew te Manama ne egkeyimu ne keet-etawan din duma te seeye se langun ne diye te nalein-lein ne inged ne egpangananey te Magbebaye ta ne si Hisu Kristu. Sikandin ka Magbebaye ta langun.<pb/>


text:
Ka keyid‑u wey keupianan ne egpuun te Manama ne Amey ta wey te Magbebaye ne si Hisu Kristu, egkaangken niyu.<pb/>


text:
<br/><t>Ka pegpasalamat ni Pablu diye te Manama</t><br/>Egpasalamat a layun te Manama meyitenged kaniyu tenged te keupiya wey keyid‑u ne impapitew rin kaniyu puun te pegsabeka rin kaniyu ki Kristu Hisus.


text:
Su tenged te pegsabeka rin kaniyu ki Kristu, impanalanginan kew te langun-langun de iya—te peglalag-lalag niyu wey te katuenan niyu.


text:
Sikan naa, ware kew nakulangi te nalein-lein ne katuenan ne imbehey te Panisingan te Manama kaniyu te pegtetahad niyu te peglibed te Magbebaye ta ne si Hisu Kristu.


text:
Eglig‑enen din ka pegpalintutuu niyu taman te katamanan, su eyew ware igkarew‑ey kaniyu te aldew te peglibed te Magbebaye ta ne si Hisu Kristu.


text:
Matinumanen ka Manama ne mig-alam kaniyu ne egpekegduma te Anak din ne si Hisu Kristu ne Magbebaye ta.<pb/>


text:
<br/><t>Ka pegkabaad-baad te migmalintutuu</t><br/>Me suled, egbanasalan ku sikaniyu pinaahi te ngaran te Magbebaye ta ne si Hisu Kristu, te keilangan ne egpekeg-uyun kew langun su eyew kene kew egkabaad-baad. Keilangan ne sabekaa niyu ka suman-suman niyu wey ka katuyuan niyu.


text:
Ka duma kaniyu ne egkahi kun, “Eg-ikul a ki Pablu”, wey egkahi ka duma, “Eg-ikul a ki Apulus”, ne ka duma, “Eg-ikul a ki Pidru”,<n>Te Grigu: Sipas.</n> wey egkahi ka duma, “Eg-ikul a ki Kristu.”


text:
Mania, nabaad-baad si Kristu? Kahiyen niyu buwa ne sikeddi, si Pablu, ka migpalansang para kaniyu? Mania, imbewutismuwan kew te ngaran ni Pablu?<pb/>


text:
(E, uya bes, nabewutismuwan ku bes degma si Istipanas duma te pamilya rin, ne gawas kandan, warad e egkasuman-suman ku ne nabewutismuwan ku.)


text:
Su wara a ipeuyan ni Kristu eyew egpamewutismu, ke kene, eyew te pegwali te Meupiya ne Panugtulen. Ne wara a miggamit te me mateles ne me lalag te pegpapitew te katuenan ku, su kema ke egkaawaan e te geem ka pegpanulu meyitenged te kamatayen ni Kristu diye te krus.<pb/>


text:
<br/><t>Si Kristu ka geem wey kaalam te Manama</t><br/>Su ka guhuren meyitenged te kamatayen ni Kristu diye te krus, keungelan de para te seeye se egmekeendiyad e te karereetan. Piru sikanta se nenaluwas, in-ila ta mule sika ne geem te Manama.


text:
Su nasulat e te Kasulatan,<pb/>“Egdereetan ku ka kaalam te me matagseb,<pb/>wey igsawile ku ka katuenan te me utekan.”<pb/>


text:
Purisu, nekey naan e ka neyitabu te matagseb, te talagpanulu te Balaud te Manama, wey te meupiya ne talag-apul te seini ne timpu? Impakita iya te Manama ne keungelan de ka kaalam te seini ne kalibutan.<pb/>


text:
Ne puun te kaalam te Manama, pegbuut din ne kene egpekeila kandin ka me etew te kalibutan pinaahi te kaalam dan mismu, tenged su planu rin ne egluwasen din seeye se egpalintutuu ki Kristu pinaahi te pegwali ta. Ne sika se inwali ta, in-isip te seeye se ware migpalintutuu ne keungelan kun de.


text:
Piru sikanami mule, iyan ney inwali si Kristu, ka inlansang diye te krus. Ka sika ne wali, ingkeenendueni te me Hudiyu wey keungelan kun kahi te seeye se kene ne me Hudiyu.


text:
Piru para te seeye se in-alam te Manama, me Hudiyu ma wey se kene, si Kristu ka geem wey kaalam te Manama.


text:
Su ka in-isip dan ne keungelan kun ne hinimuwan te Manama, labew pad ne maalamen du te kaalam te etew. Ne minsan ka in-isip dan ne kahuye te Manama, subla pad ne makeseg du te kanekal te etew.<pb/>


text:
Me suled, sumsumana niyu ke nekey kew dengan te peg-alam te Manama kaniyu. Salimbeka re kaniyu ka in-isip te duma ne matagseb, wey salimbeka re degma ka dakel se katungdanan, wey ka egpuun te talahuren ne pamilya.


text:
Piru in-alam te Manama seeye se in-isip te me etew ne keungelan eyew te pegpeyilew te seeye se me matagseb. In-alam te Manama seeye se me etew ne in-isip ne ware me geem eyew te pegpeyilew te seeye se due me geem.


text:
In-alam te Manama seeye se ware egkeyimu, ka egkaleig-leig de, wey ka in-isip te me etew ne ware pulus eyew te pegpapitew ne ware bes karuan te seeye se in-isip dan ne due karuan.


text:
Ka Manama ka migsabeka kaniyu diye ki Kristu Hisus, ne sikandin ka neyimu ne kaalam ta ne egpuun diye te Manama. Inggimu ki nikandin ne matareng, immatulus ki nikandin, wey inlekat ki nikandin puun te me sale ta.


text:
Purisu, eg-ikul ki te nasulat te Kasulatan ne miggenendue, “Emun ke due egkeupian ne egpeggasal, keilangan ne sika se neyimu te Magbebaye ne Manama ka igpeggasal rin.”<pb/>


text:
<br/><t>Ka pegwali ni Pablu pinaahi te geem te Manama</t><br/>Na, me suled, peggenduen ku te kaniyu, wara a miggendue ne miggamit te maddalem wey ke maalamen ne me lalag te pegpangguhud ku kaniyu meyitenged te heles ne kamalehetan puun te Manama.


text:
Su nakaplanu ad te diye e pad te kaniyu ne ware lein ne igwali ku gawas de ki Hisu Kristu wey ka peglansang kandin diye te krus.


text:
Te pegwali ku due te kaniyu, wara a miggamit te mapahetpet ne me lalag eyew te pegpapitew te kaalam ku. Piru ka Panisingan te Manama ka migpamalehet ne malehet iya ka inwali ku.


text:
Inggimu ku sika su eyew ka pegpalintutuu niyu, kene ne diye egpuun te kaalam te etew, ke kene, diye te geem te Manama.<pb/>


text:
<br/><t>Ka katagseb te Manama</t><br/>Piru ke diye key te matesan e se pegpalintutuu, eggamit key te maalamen ne me lalag, piru kene ne iling te kaalam te seeye se kene egpalintutuu, wey te seeye se egmanlihad de ne me talagmandu te seini ne kalibutan.


text:
Ka kaalam ne egkahiyen ney kayi, sika se neeles de ne kaalam te Manama ne ware din ipanengneng te me etew dengan. Te ware din pad himuwa ka kalibutan, tapey rin e planuwa sika eyew egpakalagkes ki degma te kabantug din keureme.


text:
Ne ware minsan sabeka te talagmandu kayi te kalibutan ka nakasabut kayi, su emun ke nasabut pa nikandan, ware dan e perem ilansang ka Magbebaye ne likes te langun ne pegdayan.


text:
Piru, sumale te nasulat te Kasulatan ne miggenendue,<pb/>“Ware etew ne nakakita, nakarineg<pb/>wey nakasuman-suman<pb/>ke nekey iya ka in-andam te Manama para te seeye se miggeyinawa kandin.”<pb/>


text:
Piru impanengneng sika kanta te Manama pinaahi te Panisingan din. Su ka Panisingan te Manama, eg-ugsi-ugsi te langun de iya, minsan pad ka maralem e ne suman-suman te Manama.


text:
Ware minsan hentew ne nakataha ke nekey ka egsumsumanen te sabeka ne etew angin e te panisingan te sika ne etew mismu. Ne iling naan ded degma due, ware sabeka ne nakataha te suman-suman te Manama angin e te Panisingan din.


text:
Piru meyitenged kanta, kene ne ka panisingan te kalibutan ka indawat ta, ke kene, sika se Panisingan te Manama ne impeuyan din eyew egpakasabut ki te langun ne imbehey te Manama kanta.<pb/>


text:
Purisu, te pegpanulu ta meyitenged te Manama, ware ta gamita ka me lalag ne egpuun te kaalam te etew, ke kene, ka me lalag ne impanulu kanta te Panisingan te Manama. Impasabut ney ka pegpanulu ne egpuun te Panisingan diye te me etew ne nakaangken te Panisingan te Manama.


text:
Ka etew ne ware nakaangken te Panisingan te Manama, kene egdawat te langun de iya ne egpuun te Panisingan te Manama, su keungelan kun de kandin ka iling due. Ne kene man‑e sikandin egpakasabut, tenged su egkasabut de ka iling due pinaahi te bulig te Panisingan te Manama.


text:
Piru ka etew ne mig-ugpaan te Panisingan te Manama, egpakanengneng te langun ne egpuun te Panisingan te Manama, piru kene sikandin egkanengnengan te duma ne me etew.


text:
Su sumale te Kasulatan,<pb/>Hentew bes ka nakataha te suman-suman te Magbebaye ne Manama?<pb/>Hentew bes ka egpakatambag kandin?<br/>Piru sikanta se migmalintutuu ka egpakataha ke nekey ka egsumsumanen ni Kristu.<pb/>


text:
<br/><t>Ka me suluhuanen te Manama</t><br/>Me suled, dengan, kena a egpakapanulu kaniyu isip me etew ne mig-ugpaan te Panisingan te Manama, ke kene, isip me etew ne kalibutanen wey bate pad se pegpalintutuu ki Kristu.


text:
Gatas de ka imbehey ku kaniyu, kene ne makehal ne keenen su kene kew pad nahud ne eleg ne egkeen due, wey minsan kuntee, kene kew pad man‑e ne eleg


text:
tenged su kalibutanen kew pad. Su puun te egmekeg-imma kew pad wey egmekeg-ehet, migpamalehet de iya sika ne kalibutanen kew. Ka hinimuwan niyu, iling te hinimuwan te me etew kayi te kalibutan.


text:
Su emun ke egkahi ka sabeka, “Si Pablu ka eg-ikulen ku,” ne kahi te sabeka, “Si Apulus ka keddiey.” Nekeg-iling kew re iya te me etew kayi te kalibutan!<pb/>


text:
Hentew bes si Apulus? Hentew bes si Pablu? Me suluhuanen key re te Manama. Ne pinaahi kanami, nakapalintutuu kew, piru migtuman key re te impeyimu kanami te Magbebaye.


text:
Purisu, kene ne impurtanti ke hentew ka migpamula wey ka migbisbis, su iyan impurtanti ka Manama ne migpatulin due.


text:
Sika se migpamula wey ka migbisbis, nekeg-iling de ka katuyuan dan, wey egdasahan te Manama ka tagse sabeka sumale te hinimuwan din.


text:
Sikeddiey ka egpekeiling te mangngateu ne talagbebaley ne migpes-ek te pabunsuran, tenged te katuenan ne imbehey te Manama keddiey. Due degma duma ne egpabulus ne egbebaley te impes-ek ku ne pabunsuran. Piru ka tagse sabeka, keilangan ne eg-ay-ayaran din ka himu rin.


text:
Due me etew ne eggamit te sika ne pabunsuran ne iyan eggamiten ka bulawan, pelata, wey tetelesi ne batu. Ne ka duma eggamit te kayu, lahami, wey hilamunen.


text:
Piru ka hinimuwan te tagse sabeka, egkatahaan ded te Aldew te Peggukum tenged su eg-el-elehan sika pinaahi te hapuy eyew egkakita ke nekey ne klasi ne himu sika.


text:
Ne emun ke kene egkatutung ka impasasindeg diye te pabunsuran, egpakarawat te dasag ka migpasasindeg due.


text:
Piru ke due egkasilaban ne himu te sabeka ne etew, ware iya egkarawat din ne dasag. Piru egkaluwas ded sikandin, egpekeiling sikandin te etew ne nakapallahuy red puun te baley ne egkasilaban.<pb/>


text:
Ware kew bes nakataha ne sikaniyu ka ugpaan<n>Te Grigu: timplu.</n> te Manama wey due mig-ugpe te kaniyu ka Panisingan din?


text:
Ke duen ma egdereet te ugpaan te Manama, egdereetan degma sikandin te Manama. Su matulus ka ugpaan te Manama, ne sikaniyu iya ka sika ne ugpaan.<pb/>


text:
Kene niyu limbungi ka pegkeetew niyu. Ke duen ma sabeka due te kaniyu ne egsuman-suman ne matagseb sikandin sumale te kalibutanen ne etew, meupiya pad ke eg-inniyuhan din ka sika ne kaalam su eyew egkeyimu iya sikandin ne malehet ne matagseb.


text:
Su ka kaalam te seini ne kalibutan, keungelan de diye te tangkaan te Manama. Sumale te nasulat te Kasulatan, “Egsahiluten din seeye se egsuman-suman ne matagseb pinaahi red te kaalam dan.”


text:
Ne duen pad man‑e nasulat te Kasulatan ne miggenendue, “Nakataha ka Magbebaye ne Manama ne ware karuan te suman-suman te me matagseb.”


text:
Purisu, keilangan ne kene kew egpeggasal meyitenged te senge-etew, su ka langun, imbehey e te Manama kaniyu.


text:
Si Pablu, si Apulus, wey si Pidru, kaniyud iya. Minsan ka kalibutan, ka umul, ka kamatayen, ka kuntee, wey ka egginguma pad, kaniyu sika se langun.


text:
<br/><t>Ka me apustulis ni Hisu Kristu</t><br/>Purisu isipa key ne me suluhuanen ni Kristu ne insalihan te pegpangguhud meyitenged te heles ne kamalehetan puun te Manama.


text:
Sikeddi, ware amana karuan ke nekey ka ig-ugsi-ugsi niyu meyitenged keddi wey te minsan hentew. Su minsan sikeddi, kena a eg-ugsi-ugsi te himu ku.


text:
Malinis ka kunsinsya ku, piru ware seini migpasabut ne warad iya sale ku. Ka Magbebaye de ka eggukum keddi.


text:
Purisu kene kew ugsi-ugsi te minsan hentew te kene pad egginguma ka eleg ne timpu; tahari niyu taman ke eggingume e ka Magbebaye. Te sika ne timpu, igpanengneng din ke nekey ka neeles, wey igwangal-wangal rin ke nekey ka suman-suman te me etew. Te sika ne timpu, egpakarawat ka tagse sabeka te pegdeyrey te Manama sumale te hinimuwan din.<pb/>


text:
Me suled, te langun ne ingkahi ku, inggamit ku ne panunggilingan ka pegkeetew ku wey si Apulus eyew pinaahi kanami, egkapanulu kew ne egtuman ke nekey ka nasulat te Kasulatan. Emun ke egtumanen niyu sika, ware sabeka kaniyu ne egpakapeggasal ne eglapig te sabeka wey egdeeg-deeg te dangeb.


text:
Hentew‑a ka miggimu kaniyu ne labew te duma? Nekey‑a ka due te kaniyu ne ware ibehey te Manama? Ne puun su diye te Manama egpuun ka langun ne due te kaniyu, mania te egpeggasal kew ne hendue ubag te kene ne dasag ka langun ne due te kaniyu!<pb/>


text:
Kahiyen niyu ne duen e ka langun ne keilangan niyu! Kahiyen niyu ne me datu kew e te ispirituwanen! Kahiyen niyu ne mighari kew e, ne sikanami mule, ware pad! Meupiya iya perem ke eghari kew e su eyew egpakahari key e degma duma kaniyu!


text:
Su sikanami se me apustulis, hendue te inggimu key te Manama ne kene ne impurtanti te langun ne etew. Nekeiling key te me pinirisu ne naparusaan te kamatayen, wey neyimu key ne tengtenganan te langun ne kayi te kalibutan: te me panalihan wey te me etew.


text:
Kahiyen te me etew ne ungel key tenged te pegpalintutuu ney ki Kristu, ne sikaniyu mule, isip niyu ne matagseb kew tenged te pegpalintutuu niyu ki Kristu! Kahiyen man‑e te me etew ne magguye key, ne sikaniyu, mannekal kew mule! Intahud kew te me etew, piru sikanami, ware mule tahura!


text:
Minsan kuntee, egmanggutasan key, egkammaraan, ware amana kumbale ney, impanlampesan key, wey ware ugpaan ney.


text:
Migpakannekal key miggimu para te keuyahan ney. Emun ke due egdeeg-deeg kanami, egpanalanginan ney sikandan; ke due egbayad-bayad kanami, eg-antusen ney seeye.


text:
Ke eg-id-iranen key nikandan, meupiya mule ka igtabak ney. Ne minsan kuntee, in-isip key red te me etew ne iling te basuraan te kalibutan, wey ke museng te kendiru ne in-unasan.<pb/>


text:
Kene ne insulat ku seini ne menu egpeyilawan kew, ke kene, pegpanulu seini kaniyu isip me pinalangge ku ne me anak.


text:
Su minsan pad ke due libu-libu ne talagpanulu ne egpanulu kaniyu meyitenged ki Kristu, sabeka re ka amey niyu. Su tenged te pegpalintutuu niyu ki Kristu, neyimu a ne amey niyu pinaahi te pegpangguhud ku kaniyu te Meupiya ne Panugtulen.


text:
Sika ka egpuunan ne igpeuyan ku due te kaniyu si Timutiyu, ka pinalangge wey matinumanen ne anak ku due te Magbebaye. Sikandin ka egpasuman-suman kaniyu ke immenu ku te peg-ugpe tenged te pegpalintutuu ku ki Kristu. Iling ded due ka impanulu ku diye te langun ne punduk te migmalintutuu ne neendiyaan ku.<pb/>


text:
Piru ke igtuhut te Magbebaye, eggenduen a te kaniyu te kene egkaluhey. Te sika ne timpu, egkatahaan kud ke duen naan iya geem te me hambuhen, su kema ke egpanlalag de due sikandan.


text:
Su egkakita ne mighari e ka Manama kayi te kanta pinaahi te geem din ne egkakita kayi te kanta, ne kene ne pinaahi re te peglalag ta.


text:
Na, hendei ka igkeupii niyu? Eggenduen a ka egparusa kaniyu, wey ke eg-ay-ayaran ku sikaniyu wey eggeyinawaan?<pb/>


text:
<br/><t>Ka pegpaawe te etew ne eggilabet te kene ne asawa rin</t><br/>Nahuhud e ne duen kun due te kaniyu ne eggimu te lilinditi ne hinimuwan, su duen kun etew ne mig-as-asawa te iney-iney rin. Ka iling due ne hinimuwan, ware de due neyimu te seeye se kene egpalintutuu te Manama.


text:
Sikaniyu se me hambuhen! Emun naa perem su egkalaggew kew! Meupiya pad perem ke impaawe niyud e te punduk niyu ka eggimu te iling due.


text:
Keilangan ne igpiyal niyu ka sika ne etew diye ki Meibulan eyew egdereetan ka lawa rin, su eyew egkaluwas ded ka gimukud din te aldew te peglibed te Magbebaye.<pb/>


text:
Kene ne meupiya ka pegpaambug niyu! Ware kew nakanengneng te nakahi, “Minsan ke deisek ka igpatulin, egpakapatulin sika te inluyang ne harina”?


text:
Ipaawe niyu due te kaniyu ka makasesale ne etew ne egpekeiling te igpatubu, eyew egkeyimu kew ne iyam. Emun ke eggimuwen niyu ka iling due, egpekeiling kew te iyam ne linuyang ne harina ne ware sewuhi te igpatulin. Ka malehet, iling kew en iya due su impakapanubad e si Kristu para kanta. Egpekeiling sikandin te karniru ne impanubad te timpu te Sahakeen te Peglihad te Panalihan.


text:
Purisu, te pegsahakeen ta te Peglihad te Panalihan, kene ne iyan ta egkeenen ka paan ne due patulin, ne iyan sika se malindit ne himu wey mareet ne batasan. Su iyan ta egkeenen ka paan ne ware patulin, ne iyan sika se paan te kamalehetan wey ka kalinis te suman-suman.<pb/>


text:
Diye te sulat ne impeuyan ku kaniyu, inlalahan ku sikaniyu ne kene eg-amung-amung te me etew ne egmeyibhilabetey se kene ne alunggun.


text:
Piru kene ne iyan ku igpasabut seeye se kene egmalintutuu ne miggimu te keyilawan, me halamlamen, me limbungen, wey egmanimba te diyus-diyus. Ne emun ke egpanalliya kew te iling due ne me etew, keilangan ne eg-engkeran niyu ka seini ne kalibutan.


text:
Ka impasabut ku diye te sulat ku, ne keilangan ne kene kew duma-ruma te seeye se mig-angken ne migpalintutuu, piru eggimu red te keyilawan, halamlamen ded, egsimba te diyus-diyus, talabayungen, talewubug, wey takawen. Kene kew duma kandan te egmangekeen.<pb/>


text:
<br/><t>Ka peggusey te ehetanan</t><br/>Emun ke due sabeka kaniyu ne due igbennal te suled din te pegpalintutuu, mania te igpeyinguma rin pad diye te talaggukum ne kene egpalintutuu? Ka keet-etawan perem te Manama ka eggusey due.


text:
Ware kew nakataha ne ka keet-etawan te Manama ka eggukum te me etew kayi te ampew te tane keureme? Na, emun ke sikaniyu ma ka eggukum kandan, mania te kene kew egpekewusey te dereisek de ne ehetanan?


text:
Ware kew nakataha ne sikanta ka eggukum te me panalihan? Ne iyan naan pa iya ka meyitenged te peg-ugpe te me etew te seini ne kalibutan!


text:
Sikan naa, emun ke due ehetanan due te kaniyu, mania te iyan niyu egpewusayen ka etew ne ware tahura te migmalintutuu?


text:
Mekeyilew-hilew sika! Ware bes sabeka kaniyu ne matagseb ne iyan eggusey te ehetanan te migmalintutuu?


text:
Piru, nasi kew egpasumbungey ka neelin ne migpalintutuu, ne diye niyu pe ma te tangkaan te kene egpalintutuu!<pb/>


text:
Sika se pegpasumsumbungey niyu, migpakita re iya te pegkatalu niyu. Mania te kene kew egpaleig-leig en iya! Mania te kene kew man‑e egpalimbung en iya!


text:
Piru, nasi e ne sikaniyu ka migpanleig-leig wey migpanlimbung, wey inggimu niyu sika minsan diye te suled niyu te pegpalintutuu!<pb/>


text:
Ware kew bes nakataha ne seeye se kene ne matareng, kene egpekeugpe te Migharian te Manama? Kene niyu limbungi ka pegkeetew niyu, su ka egpeyibhilabetey ne kene ne alunggun, ka egsimba te me diyus-diyus, ka egmanlibug, ka me lukes ne eg-ealig te iling dan,


text:
ka takawen, ka halamlamen, ka talewubug, ka talabayungen, wey ka tulisan, kene iya egpekeugpe te Migharian te Manama.


text:
Ne pila kaniyu dengan ka miggimu te iling due. Piru pinaahi te ngaran te Magbebaye ne si Hisu Kristu, wey te Panisingan te Manama ta, nalinisan kew e te me sale niyu, namatulus kew e, wey in-isip kew e te Manama ne matareng.<pb/>


text:
<br/><t>Ugpaan te Magbebaye ka lawa te etew</t><br/>Due duma ne egkahi, “Intuhutan a ne eggimu te minsan nekey.” Uya iya, piru kene ne langun ne egpakameupiya kanta. Sikeddi degma, egpakakahi a, “Intuhutan a ne eggimu te minsan nekey,” piru kena a egkeupian ne egpeuripen te minsan nekey.


text:
Egkahi ka duma, “Inggimu ka keenen eyew igtahu diye te getek, ne inggimu ka getek eyew egtahuan te keenen.” Uya buwa, piru keureme, ware tapid due ne egdereetan te Manama. Piru ka lawa mule, kene ne para te egpeyibhilabetey ne kene ne alunggun, ke kene, para re te Magbebaye, ne ka Magbebaye para te lawa.


text:
Ware kew bes nakataha ne ka lawa niyu, baad te lawa ni Kristu? Sikan naa, kene egkaayun ne ka baad te lawa ni Kristu, eggamiten ta te peggilabet te malitan ne egbebelegye te lawa rin!


text:
Ware kew nakanengneng ne ka lukes ne eggilabet te iling due ne malitan, egkeyimu e ne sabeka sikandan ne lawa? Su nasulat diye te Kasulatan ne miggenendue, “Ne sikandan se daruwa, egkeyimu ne sabeka.”


text:
Purisu, pakaddiyui niyu ka egpeyilabetey ne kene ne alunggun. Ka duma ne sale te etew, kene egpakarereet te lawa, piru ka etew ne eggilabet te kene ne asawa rin, egpakasale te kandin mismu ne lawa.


text:
Ware kew bes nakanengneng ne ka lawa niyu, timplu ne in-ugpaan te Panisingan te Manama ne imbehey rin kaniyu? Kene ne sikaniyu ka kamuney te lawa niyu su ka Manama.


text:
<br/><t>Ka pegtambag meyitenged te asaweey</t><br/>Na, seini ka tambag ku meyitenged te inse niyu diye te sulat: meupiya iya perem ne kene eg-asawa<n>Te Grigu: kene egsamsam te malitan.</n> ka lukes.


text:
Piru puun su masalig ka egpeyibhilabetey ne kene ne alunggun, keilangan ne eg-asawa iya ka lukes, ne iling ded degma ka malitan.


text:
Ka alunggun, keilangan ne egpewulirey. Ka lukes, keilangan ne eggulid te asawa rin, ne iling ded degma ka malitan.


text:
Ka malitan, kenad ne iyan egkamkamuney te lawa rin, ke kene, ka asawa rin e. Ne iling ded degma ka lukes, kenad e ne sikandin ka egkamkamuney te lawa rin su ka asawa rin e degma.


text:
Kene kew kene-kene ke eggulid ka asawa niyu kaniyu, angin e ke nekegsabut kew ne kene kew pad egpewulirey su eyew eggamiten niyu ka timpu niyu te peg-ampu. Pegkapenga te nasabutan niyu, keilangan ne egpewulirey kew e man‑e, su kema ke egkatintal kew ni Meibulan tenged su kene niyud e egkatigkel ka alig niyu.<pb/>


text:
Meupiya perem ke langun niyu ne iling pad keddiey, piru imbehayan te Manama ka tagse sabeka te katuenan ne ware peg-ilinga.<pb/>


text:
Egnangenan ku sikaniyu se ware pad nenakaasawa, wey sikaniyu se me balu, te meupiya pad perem ke egpekeiling kew keddiey te ware mig-asawa.


text:
Piru ke kene kew egpakatigkel te eggeramen niyu, egkaayun ne eg-asawa kew. Su meupiya pad ka eg-asawa du te egkeyirapan tenged te igkeupii te lawa niyu.<pb/>


text:
Ne sikaniyu se manggiasawe e, due iglalag ku kaniyu, ne kene ne suhu ku seini, su suhu te Magbebaye. Ka asawa ne malitan, keilangan ne kene egpakigsuwey te asawa rin.


text:
Piru ke egpakigsuwey sikandin, keilangan ne kene sikandin eg-abey eg-asawa wey ke meupiya pad ke egpekeg-uli ka meupiya ne geyinawa ran. Ne ka lukes degma, keilangan ne kene egpakigsuwey te asawa rin.<pb/>


text:
Seini ka iglalag ku te duma, keddi de seini, kene egpuun te Magbebaye: ke due suled ta ne kene egpalintutuu ka asawa rin, piru eg-uyun ka malitan ne eg-ugpe pad duma kandin, keilangan ne kene sikandin egpakigsuwey te asawa rin.


text:
Ne ke due degma malitan ne kene egpalintutuu ka asawa rin, piru eg-uyun ka lukes ne eg-ugpe pad duma kandin, keilangan ne kene sikandin egpakigsuwey te lukes.


text:
Su ka lukes ne ware migpalintutuu, in-isip te Manama ne sakup din pinaahi te asawa rin ne migpalintutuu. Ne ka malitan ne ware migpalintutuu, in-isip degma te Manama ne sakup din pinaahi te asawa rin ne migpalintutuu. Su emun ke kene pa ne iling due, egpekeiling e perem ka me anak dan te me anak te seeye se ware migpalintutuu. Piru ka malehet, in-isip e degma sikandan te Manama ne sakup din tenged kandan te alunggun.


text:
Piru ke egkeupian ne egpakigsuwey te asawa rin seeye se ware migpalintutuu, tuhuti niyu sikandin. Te iling due ne paahi, kenad e egkabakus ka asawa ne migpalintutuu, su in-alam ki te Manama ne eg-ugpe ne malinawen.


text:
Su sikeykew se malitan ne migpalintutuu, ware ka nakataha ke egkeuyan nu naan ded ka asawa nu wey se kene. Ne sikeykew degma se lukes, ware ka degma nakataha ke egkeuyan nu naan ded ka asawa nu wey se kene.<pb/>


text:
<br/><t>Pabulus kew ugpe ke nekey kew te peg-umew te Manama kaniyu</t><br/>Keilangan ne ka tagse sabeka, egpabulus eg-ugpe sumale te peg-ugpe ne igbehey te Magbebaye kandin, ne iyan sika se peg-ugpe din te timpu te peg-alam te Manama kandin. Iling kayi ka impanulu ku diye te langun ne punduk te migmalintutuu ne egkeendiyaan ku.


text:
Ke natuli e ka etew te peg-alam te Manama kandin, kene perem ne keilangan ne eg-aween din ka tulak te pegtuli kandin. Ne emun ke ware pad sikandin natuli te peg-alam kandin te Manama, kene ne keilangan ne egpatuli pad sikandin.


text:
Su kene ne impurtanti ke natuli ka etew wey se ware. Iyan de impurtanti ka pegtuman te me suhu te Manama.


text:
Ka tagse sabeka, keilangan ne egpabulus te keugpe din ke nekey sikandin te peg-alam te Manama kandin.


text:
Emun ke uripen ka te peg-alam te Manama keykew, balahara nu sika. Piru ke due kaayunan ne egpakalihawang ka, palimmakuti nu sika.


text:
Su emun ke uripen ka te timpu ne in-alam ka te Magbebaye, in-isip kad e kuntee te Magbebaye ne kene ne uripen. Ne iling ded degma, emun ke kene ka ne uripen te peg-alam te Magbebaye keykew, neyimu kad e kuntee ne uripen ni Kristu.


text:
Purisu me suled, ka tagse sabeka kaniyu, keilangan ne egpabulus ne eg-ugpe ke nekey ka peg-ugpe din te peg-alam te Manama kandin.<pb/>


text:
<br/><t>Ka inse meyitenged te ware pad asawa wey te me balu</t><br/>Na, meyitenged te seeye se ware pad nakaasawa: ware suhu keddiey ne egpuun te Magbebaye, piru seini ka tambag ku isip etew ne egkasalihan tenged te hid‑u te Manama.<pb/>


text:
Tenged te keyirapan te seini kuntee ne timpu, insuman-suman ku ne meupiya pad perem ke egpabulus kew pad te peg-ugpe niyu kuntee.


text:
Emun ke nakaasawa kad, kene ka pakigsuwey te asawa nu. Ne emun ke ware asawa nu, kene kad e mule pamitew te eg-asaween nu.


text:
Piru emun ke eg-asawa ke ma iya, kene ke red egpakasale; ne emun ke eg-asawa ka mengebay, kene ded sikandin egpakasale. Piru seeye se egmangasawa te seini ne timpu, egpakabaye te me keyirapan te peg-ugpe dan, ne iyan ku perem igkeupii ne kene kew egpakabaye due.<pb/>


text:
Seini ka igpasabut ku me suled: malepet naan de ka nasame ne timpu. Ne puun kuntee seeye se manggiasawe e ne me lukes, keilangan ne egpamakey sikandan ne hendue te ware asawa ran.


text:
Ne seeye se eglungku, keilangan ne eg-ugpe sikandan ne hendue te ware miglungku; ne seeye se egkahale, keilangan ne eg-ugpe ne hendue te ware nahale; seeye se migpameli, keilangan ne henduen de te kene ne kandan ka egpameliyen dan.


text:
Emun ke eggamit ki te minsan nekey kayi te ampew te tane, keilangan ne kene ki perem egkatiglingey due, su ka peg-ugpe ta te seini ne kalibutan, mahaan de egkataman.<pb/>


text:
Iyan ku igkeupii ne kene kew egkasasew te peg-ugpe niyu. Ka lukes ne ware asawa, iyan din de igkasasew ka himu te Magbebaye, ke egmenuwen din sikandin te pegpahale.


text:
Piru ka lukes ne nakaasawe e, egkasasew te langun-langun de kayi te ampew te tane, wey ke egmenuwen din te pegpahale te asawa rin,


text:
ne sika ka egpuunan ne egkabaad ka suman-suman din. Ne iling ded degma ka malitan ne ware asawa, wey ke mengebay pad iya, iyan din de igkasasew ka meyitenged te himu te Magbebaye, su egkeupian sikandin ne igbehey rin te Manama ka umul rin, ware tapid te lawa rin wey te gimukud din. Piru ka malitan ne nakaasawe e, egkasasew sikandin meyitenged te langun-langun de kayi te ampew te tane, ke egmenuwen din te pegpahale te asawa rin.<pb/>


text:
Inlalag ku seini eyew te pegbulig kaniyu, ne kene ne pegbalabag kaniyu, ke kene, eyew egmeupiya ka peg-ugpe niyu wey ware egpakabalabag te pegpamakey niyu te Magbebaye.<pb/>


text:
Na, ke due lukes ne egpangasawa ne nakasuman-suman ne nekeyimu sikandin te kene ne eleg diye te egpangasaween din, wey eglised e sikandin ka egtigkel te eggeramen din, wey pegsuman-suman din ne eleg en iya ne egpeg-asaweey e sikandan, meupiya pad ke egpakasal e sikandan. Kene ne sale sika.


text:
Piru ke nakapalene-lene e ka geyinawa rin ne kene eg-asawa, wey te suman-suman din ne kene ne keilangan su egpakatigkel sikandin, meupiya ka eggimuwen din.


text:
Purisu, seeye se eg-asawa te tratu rin, meupiya ka eggimuwen din, piru meupiya pad seeye se kene eg-asawa.<pb/>


text:
Ka manggiasawa ne malitan, kene egkaayun ne eg-abey pad sikandin eg-asawa ke neuyag pad ka asawa rin. Piru ke egpatey e ka iglukes din, egkaayun e man‑e sikandin ne eg-asawa ke hentew ka igkeupii rin, piru keilangan ne ka lukes, due pegpalintutuu te Magbebaye.


text:
Piru ke sikeddi ka egpalalahen, subla pad ne meupiya ke kenad e eg-asawa sikandin. Sika ka isip ku wey te keddi ne suman-suman, ka Panisingan te Manama ka migpanulu keddi due.<pb/>


text:
<br/><t>Ka keenen ne inhalad e diye te diyus-diyus</t><br/>Na, meyitenged te keenen ne inhalad e diye te diyus-diyus: malehet iya ka ingkahi niyu ne sikanta langun, nakataha kid e meyitenged due. Ne minsan ke nakataha kid te ware karuan te peghalad diye te diyus-diyus, hendue te malemu re ka pegpeggasal ta, piru ke due geyinawa ta, egpakalig‑en ki te duma ta te pegpalintutuu.


text:
Ke due etew ne egsuman-suman ne due katuenan din, ware din naan pad nanengnengi ke nekey ka kulang te natuenan din.


text:
Sikan naa, meyitenged man‑e te pegkeen te keenen ne inhalad e diye te me diyus-diyus: nakataha kid e ne ka diyus-diyus, kene iya ne malehet ne manama, wey warad e lein ne Manama su sabeka re iya.


text:
Su minsan ke due egkahiyen te me etew ne me manama diye te langit wey kayi te tane, wey minsan masalig ka manama wey ahalen,


text:
piru sikanta mule, sabeka re ka Manama. Sikandin ka Amey ne iyan miggimu te langun wey ka migpuunan ne neuyag ki. Ne sabeka re ka Magbebaye ne si Hisu Kristu, ne pinaahi kandin, inggimu ka langun-langun de iya, wey pinaahi man‑e kandin, due umul ta ne ware egtamanan.<pb/>


text:
Piru kene ne langun ne migmalintutuu ne nakataha meyitenged due. Ka duma, nalayam te diyus-diyus dengan, ne taman kuntee, egsumsumanen dan ded ne ka sika ne pegkeen ne nahalad e, kandin iya te diyus-diyus. Ne puun su mahuye ka kunsinsya ran, egkaheram dan ne egmalindit sikandan ke egkeen due.


text:
Piru ka keenen, kene ne iyan egpuunan ne egkahale ka Manama kanta. Ware egkaangey ta wey ware egkalaag kanta ke egkeen ki due wey se kene.<pb/>


text:
Piru minsan ke due kaligwangan niyu te pegkeen te minsan nekey, keilangan ne egbantey kew, su kema ke sika ka egpakabalabag te seeye se mahuye pad se pegpalintutuu.


text:
Panunggiling ke egkeen ka diye te timplu te diyus-diyus, sikeykew se duen e katuenan meyitenged due, ne egkiteen ka mule te seeye se etew ne eg-isip te sale ka egkeen te inhalad e, kema ke egkabagget e sikandin ne egkeen degma.


text:
Purisu, egkareetan sika se suled nu ne mahuye se pegpalintutuu, tenged te sika se “katuenan” nu, ne si Kristu, migpeyimatey red degma para kandin.


text:
Te iling due ne paahi, nakasale ka ki Kristu tenged su nakasale ka te me suled nu ne mahuye se pegpalintutuu, pinaahi te inggimu nu ne nakabagget kandan te peggimu te iling dutu ne supak te kunsinsya ran.


text:
Sikan naa, emun ke iyan egpuunan ka egkeenen ku ne egpakasale ka suled ku, kena ad e egkeen te ngalap eyew kena a egkeyimu ne egpuunan ne egpakasale sikandin.<pb/>


text:
<br/><t>Ka katenged te apustulis</t><br/>Sikeddi seini, duen e kaligwangan ku, menu ma iya? Ne apustulis e red man‑e, tenged su nakakita a iya ki Hisus ne Magbebaye ta, wey sikaniyu mismu ka behas te himu ku ne imbehey te Magbebaye keddiey.


text:
Ke kene e ma ne apustulis diye te suman-suman te duma, asal naan ubag due te kaniyu. Su sikaniyu se migpalintutuu ka igkapamalehet ne apustulis a iya te Magbebaye.<pb/>


text:
emun ke malehet ma ne apustulis key, ware naan en iya katenged ney te pegdawat te keenen wey inumen ne igsendad kanami te seeye se napanulu ney?


text:
Ware naan e katenged ney ne egduruma te me asawa ne migpalintutuu iling te eggimuwen te me suled te Magbebaye, wey te duma ne me apustulis, wey ni Pidru?


text:
Duen naa sundalu ne egbayaran din mismu ka pegkasundalu rin? Duen naa migpamula ne kene ne iyan egpakakeen te pinamula rin? Duen naa talagtameng te me karniru ne kene ne iyan eg-inum te gatas te intamengan din?<pb/>


text:
Seini se inlalag ku, kene ne inetew-etew re ne suman-suman, ke kene, seini red degma ka impanulu diye te Balaud ni Muwisis.


text:
Su nasulat sika diye te Balaud ne miggenendue, “Kene nu pungesa ka be‑be te baka ke igdiriek sikandin.” Mania, me baka re ka igkasasew te Manama?


text:
Klaru ne sikanta ka igpasabut din te inlalag din. Uya iya, insulat seeye para kanami, tenged su seeye se me talagdaru wey talaggaani, egpallateng sikandan ne egpakarawat te baad dan.


text:
Puun su migpamula key due te kaniyu te ispirituwanen ne beni, mabehat naan e kaniyu ke egbuyu key te keuyahan ney?


text:
Ke duen ma katenged te duma ne egtetahad te egpuun kaniyu, labew key en iya!<pb/>Piru ware ney mule gamita ka sika ne katenged, ke kene, in-antus ney ka langun eyew kene egkabalabahan ka pegpangguhud te Meupiya ne Panugtulen meyitenged ki Kristu.


text:
Ware kew bes nakataha ne seeye se migpamakey diye te timplu, diye egkuwa te egkeenen dan te timplu? Ne seeye se migpamakey degma diye te altar, egkuwa sikandan te baad dan puun te me halad?


text:
Ne iling naan ded degma, migsuhu ka Magbebaye ne seeye se nakarawat te Meupiya ne Panugtulen, keilangan ne iyan egbehey te keuyahan te seeye se migpangguhud kandan te Meupiya ne Panugtulen.<pb/>


text:
Piru wara a miggamit te sika ne me katenged iling te pegpabulig kaniyu. Ne kene man‑e ne iyan ku insulat kayi ne menu egpallateng a ne egbehayan a nikaniyu. Su egmeupiyeen ku pad ka egpatey te gutas du te egkaawe ka katenged ku te pegpeggasal.


text:
Ware katenged ku te pegpeggasal meyitenged te pegwali ku te Meupiya ne Panugtulen, su impehes a iya te Manama te peggimu due. Ne mekeyid‑u-hid‑u a ke kene ku sika eggimuwen.


text:
Su emun perem ke eggimuwen ku sika te keddiey ne pegbuut, eleg perem ne eg-unahan a. Piru kene ne keddi sika ne pegbuut, su insalig de te Manama keddi ka sika ne himu.


text:
Nekey naan e ka unag ku? Ware lein gawas te egpakawali a te Meupiya ne Panugtulen ne ware migpabayad, minsan duen iya perem katenged ku te pegpabayad.<pb/>


text:
Su minsan ke due kaligwangan ku, wey wara a neuripen te minsan hentew, piru migpeuripen a iya te langun ne etew su eyew masalig ka me etew ne egkeuyan ku.


text:
Su emun ke Hudiyu ka me duma ku, mig-ikulan ku degma ka batasan dan su eyew egkeuyan ku sikandan. Ne minsan ke wara a migpasakup te Balaud ni Muwisis, migtuman e red man‑e due eyew egkeuyan ku seeye se migpasakup te Balaud.


text:
Ne iling naan ded degma, te timpu ne iyan ku duma seeye se kene ne me Hudiyu ne kene eg-ikul te Balaud ni Muwisis, mig-iling a degma kandan ne kene eg-ikul te Balaud, su eyew egkeuyan ku sikandan te pegpalintutuu. Piru kene sika egpasabut ne kena a egtuman te Balaud te Manama, mig-ikul a iya te balaud ni Kristu.


text:
Su emun ke diya a te magguye, egpahuye-guya a degma, eyew egkeuyan ku sikandan. Purisu egpamitew a te paahi ne egpekeiling a kandan eyew egkaluwas ku ka duma kandan.<pb/>


text:
Inggimu ku sika eyew egpekeempet ka Meupiya ne Panugtulen wey eyew egkatalaran a te panalangin te Manama ne egpuun due.


text:
Ware kew bes nakataha ne timpu te peglungkesu, egpallahuy seeye se langun ne eg-apil piru sabeka re ka egpakarawat te unag? Sikan naa, pallahuy kew su eyew egkaangey niyu ka unag ne igbehey te Manama kaniyu.


text:
Ka langun ne eg-apil te peglungkesu, egbebasbas ne egtigkel te lawa ran. Eggimuwen dan sika su eyew egkarawat dan ka unag ne eglihad de. Piru sikanta mule, eggimuwen ta sika eyew egkarawat ta ka unag ne ware egtamanan.


text:
Sikan naa, iyan ku eg-ilingan seeye se migpallahuy ne migpalaheteng diye te katammanan te lumba. Ne eg-ilingan ku man‑e seeye se migpasumbahey ne ware migpangawang migpanumbag.


text:
Imbasbas ku ka lawa ku wey impegnel ku ka mareet ne igkeupii ku su eyew kena a igsawile pegkapenga ku te pegwali diye te duma.<pb/>


text:
<br/><t>Ka pegpaney-paney meyitenged te diyus-diyus</t><br/>Me suled, egkeupian a ne egpakasuman-suman kew te neyitabu dengan te kaap-apuan ta. Imbantayan sikandan langun te Manama pinaahi te gapun, wey nakalapas sikandan diye te Malalab ne Dahat ne ware namenu.


text:
Ne pinaahi te pegbantey kandan te gapun wey peglapas dan te dahat, nekeiling te imbewutismuwan sikandan langun isip me sakup ni Muwisis.


text:
wey nanginum sikandan langun te weyig ne impalihawang din diye te batu. Mig-inum sikandan puun te ispirituwanen ne batu ne migduma kandan; ne ka sika ne batu, iyan si Kristu.


text:
Piru minsan pad due, ware ikahale te Manama ka kasuluhan kandan, purisu nammatey sikandan ne napayatpat ka me lawa ran diye te disirtu.<pb/>


text:
Na, seeye se neyitabu kandan, pegpaney-paney e kanta su eyew kene ki iya egkeinniyat te mareet ne iling te inggimu ran.


text:
Kene kew simba te me diyus-diyus iling te inggimu te me duma ran dengan, su nasulat e te Kasulatan, “Naminnuu ka me etew ne nangiinum wey nangekeen, ne nataman, nanasindeg e ka nanesayew te kahale.”


text:
Keilangan ne kene ki egpeyilabetey ka kene ne alunggun iling te inggimu te duma ran dengan, purisu migpamatey ka 23,000 ne me duma ran te sabeka re ne aldew.


text:
Kene ta eg-el-elehan si Kristu<n>Diye te duma ne sinulat: Magbebaye.</n> iling te inggimu te duma ran dengan, purisu nammatey sikandan ka impangahat te me uled.


text:
Keilangan ne kene ki egsalew-salew iling te inggimu te duma ran dengan, purisu indereetan e sikandan te panalihan ne talagdereet.<pb/>


text:
Neyitabu seeye diye te kandan isip panunggilingan te duma ne etew, wey insulat sika eyew te pegpaney-paney kanta te mig-ugpe te timpu ne mahaan e egkataman ka inged.<pb/>


text:
Su emun ke due egsuman-suman ne malig‑en e ka pegpalintutuu rin, keilangan ne egbantey sikandin su kema ke egpakasale degma sikandin.


text:
Ka peg-eleg-eleg ne nabayaan niyu, iling ded te nabayaan te duma ne me etew. Piru matinumanen ka Manama te saad din wey kene din igtuhut ne kene niyu egkeelehan ka peg-eleg-eleg ne egginguma kaniyu. Emun ke egginguma ka peg-eleg-eleg, egbehayan kew te Manama te paahi eyew egkaantus niyu sika.<pb/>


text:
Sikaniyu, maheteng ka suman-suman niyu, sikan naa, sumsumana niyu ke eleg ka eglalahen ku wey se kene.


text:
Sikanta se migmalintutuu, emun ke eglibulung ki eyew te pegsuman-suman te kamatayen ni Kristu, due eg-inumen ta ne egpasalamatan ta te Manama, wey due degma egtepik-tepiken ta ne egkeenen ta. Ne pinaahi rue, egpakasawit ki te langesa wey lawa ni Kristu, menu ma iya?


text:
Ne minsan masalig ki, henduen de te sabeka ki re ne lawa tenged su sabeka re ne paan ka ingkeen ta.<pb/>


text:
Sumsumana niyu ka keet-etawan te Israil: ka langun ne migkeen te impanubad e, migpakita re iya sikandan ne migsawit e te pegsimba te Manama, menu ma iya?


text:
Kene ne sika! Iyan ku mule igpasabut, ne ka sika ne me halad te kene egpalintutuu, diye dan ihalad te me busew, kene ne diye te Manama. Ne kena a egkeupian ne egpakasabeka kew te me busew.


text:
Kene egkaayun ne eg-inum kew puun te ubab te Magbebaye wey te ubab degma te me busew. Kene egkaayun ne egkeen kew diye te keenanan te Magbebaye wey keenanan degma te me busew.


text:
Due duma ne egkahi ne intuhutan ki kun ne eggimu te minsan nekey, piru, kene ne langun ne egpakabulig wey egpakalig‑en kanta.


text:
Keilangan ne ware sabeka ne iyan de egsumsumanen ka kandin mismu ne keupianan, ke kene, sika se keupianan te duma.<pb/>


text:
Keena niyu ka minsan nekey ne ngalap ne igbelegye diye te palingki, piru kene kew e inse ke impakapanubad naan e seeye diye te diyus-diyus wey se ware eyew kene kew e egkunsinsya.


text:
Su sumale te nasulat te Kasulatan, “Kandin te Magbebaye ka kalibutan wey ka langun ne tahu kayi.”<pb/>


text:
Emun ke due kene egpalintutuu ne egginggat kaniyu ne diye egkeen te kandan, ne egkeupian kew ne eggendiye, keena niyu ka langun ne igsendad kaniyu. Kene kew e inse-inse ke impakapanubad naa seeye diye te diyus-diyus wey se ware eyew kene kew e egkunsinsya.


text:
Piru ke due egnangen kaniyu ne egkahi, “Impanubad man e diye te diyus-diyus ka sika ne sere,” kene kew e keen due. Kene kew e keen due tenged te seeye se etew ne mignangen kaniyu wey tenged te kunsinsya.


text:
Kene ne iyan ku igpasabut ka kaniyu ne kunsinsya, ke kene, ka kunsinsya te etew ne mignangen kaniyu. Ke due eg-inse, “Mania te egtigkelen ku ka igkeupii ku tenged te kunsinsya te duma?


text:
Ke egpasalamatan ku ma te Manama ka egkeenen ku, mania te egsagsahukul ka me etew keddiey meyitenged te keenen ne egpasalamatan ku?”<pb/>


text:
Purisu, emun ke egkeen kew, ke eg-inum kew, wey ke eggimu te minsan nekey, himuwa niyu sika te pegdayan te Manama.


text:
Ilingi niyu ka inggimu ku ne pegpamitew te paahi ne egkabulihan ka langun. Su wara a migpamitew te keddi ne keupianan, ke kene, sika se keupianan te duma, eyew egkaluwas sikandan.<pb/>


text:
<br/><t>Ka pegbubunbun te ulu te pegsimba</t><br/>Egdeyrayen ku sikaniyu tenged su layun a nikaniyu sumsumana, wey in-ikul niyu ka impanulu ku kaniyu.


text:
Piru egkeupian a ne egpakasabut kew ne si Kristu ka labew te lukes, ne ka lukes ka labew te asawa rin, ne ka Manama ka labew ki Kristu.


text:
Emun ke eglibulung kew te pegsimba, ne due lukes ne eg-ampu wey ke egpangguhud naa te impanengneng te Manama ne egteterung, egpeyilew sikandin ki Kristu ne iyan labew kandin.


text:
Piru ke due malitan ne eg-ampu wey ke egpangguhud naa te impanengneng te Manama ne kene egteterung, egpeyilew sikandin te asawa rin ne iyan labew kandin. Nekeiling de te migpeupew sikandin.


text:
Su ka malitan ne kene egteterung, keilangan ne egtempuhen ka bulbul rin. Ne puun su egpekeyilew te malitan ka egtempuhan wey ke eg-abuluhan naa, keilangan ne egteterung iya sikandin.


text:
Ka egpuunan ne kene egteterung ka lukes, tenged su alung sikandin te ulaula wey te katelesan te Manama. Piru ka malitan, sikandin iya ka katelesan te lukes.


text:
Ware degma himuwa te Manama ka lukes para te malitan, ke kene, ka malitan mule ka inggimu para te lukes.


text:
Purisu, keilangan iya ne egteterung ka malitan te pegpeila ne sakup sikandin te lukes, su minsan ka me panalihan, egbantey kandin.


text:
Piru te pegsabeka ta diye te Magbebaye, egkeilangan ded degma te lukes ka malitan, ne iling ded degma ka lukes, egkeilangan ded te malitan.


text:
Su minsan te an-anayan, inggimu ka malitan puun te lukes, ne kuntee, ka lukes diye eglesut te malitan. Piru ka langun-langun, diye de iya egpuun te Manama.<pb/>


text:
piru ka malitan mule, amana ne tetelesi sikandin ke malayat ka bulbul rin. Su imbehayan sikandin te malayat ne bulbul eyew te pegbunbun te ulu rin.


text:
Ke due egkeupian ne egpakig-apul meyitenged kayi, iyan ku re igkalalag kandin ne iling iya rue ne batasan ka in-ikul ney, ne iling ded degma ka inggimu te duma ne migpalintutuu te Manama.<pb/>


text:
<br/><t>Ka pegpanulu meyitenged te Iglabung te Magbebaye</t><br/><br/><t>(Mat. 26:26-29; Mar. 14:22-25; Luk. 22:14-20)</t><br/>Piru ka seup kuntee ne igpanulu ku kaniyu, kena a egpakareyrey kaniyu, tenged su kene egpakameupiya kaniyu ka peglibulung niyu te pegsimba, su nasi egpakarereet kaniyu.


text:
Hun‑a te langun, nakarineg a ne emun kun ke eglibulung kew, egkabaad-baad kew kun, ne hendue te egpakapalintutuu a due.


text:
Su keilangan pad iya ne egkeyitabu sika due te kaniyu su eyew egkeila ke hentew kaniyu ka malehet ne migmalintutuu.


text:
Te timpu ne miglibulung kew ka migkeen te pegsuman-suman te kamatayen te Magbebaye, ne egngaranan te Iglabung te Magbebaye, kene ne sikandin ka insuman-suman niyu.


text:
Su emun ke egkekeen e, masi keen kew re due te keenen niyu, ne due duma ne eggutasan pad, ne due duma ne egkewubug e.


text:
Mania, ware me baley niyu ne egkakeenan niyu wey egkeinuman niyu? Su sika se inggimu niyu, inlemetan niyu ka langun ne migmalintutuu wey impeyilawan niyu ka egkengaayu-ayu. Na, nekey naa ka iglalag ku kaniyu? Egdeyrayen ku naa sikaniyu te sika ne hinimuwan niyu? Kene iya!<pb/>


text:
Su seini ka impanulu te Magbebaye keddiey ne impanulu kud degma due te kaniyu: ka Magbebaye ne si Hisus, migkuwa te paan te seeye ne karusileman te eg-akalan e sikandin,


text:
wey te nakapasalamat e sikandin te Manama, impanepik-tepik din e seeye te migkahi, “<J>Seini ka lawa ku ne igpanubad para kaniyu. Himuwa niyu seini te pegsuman-suman keddiey.</J>”


text:
Pegkapenga ran te migkeen, iling ded man‑e ka inggimu ni Hisus te pegkuwa rin te ubab, kahi rin, “<J>Seini ne ubab, ka iyam ne kasabutan te Manama ne egpamalehetan pinaahi te langesa ku. Tagse eg-inum kew kayi, himuwa niyu sika te pegsuman-suman keddiey.</J>”


text:
Tagse egkeen kew te seini ne paan wey eg-inum puun te seini ne ubab, ipangguhud niyu naa ka kamatayen te Magbebaye taman te peglibed din man‑e.<pb/>


text:
Purisu, ka minsan hentew ne egkeen te paan wey eg-inum puun te ubab te Magbebaye te kene ne eleg ne paahi, nakasale sikandin te lawa wey te langesa te Magbebaye.


text:
Keilangan ne ka tagse etew, eg-ugsi-ugsi te pegkeetew rin, ne hendue egkeen te paan wey eg-inum puun te ubab.


text:
Su ke kene niyu eg-ileen ka kaluwasan te lawa te Magbebaye te pegkeen niyu te paan wey peg-inum niyu puun te ubab, eggukuman kew te pegkeen wey peg-inum niyu rue.


text:
Piru emun ke eggukuman ki te Magbebaye, egdisiplineen ki naa nikandin, eyew kene ki egpakalagkes egkaparuseyi te seeye se ware migpalintutuu.<pb/>


text:
Purisu me suled ku, emun ke eglibulung kew ka egpangekeen te Iglabung te Magbebaye, patagtaharey kew ka tagse sabeka.


text:
Ke due sabeka ne eggutasan, keilangan ne diyad sikandin egkeen te baley rin, su eyew kene kew egkewukuman te Manama ke eglibulung kew. Na, meyitenged te duma pad ne diye te sulat niyu, duen kud e eglalaha te peggenduen ku.<pb/>


text:
<br/><t>Ka katuenan ne imbehey te Panisingan te Manama</t><br/>Na, me suled, egkeupian a ne egpakasabut kew meyitenged te katuenan ne imbehey te Manama.


text:
Nakataha kew e, ne timpu te ware kew pad migpalintutuu te Manama, neuyan kew te nalein-lein ne paahi eyew te pegsimba te me diyus-diyus ne kene egpakalalag.


text:
Sikan naa, egkeupian a ne egpakataha kew ne ware etew ne in-umaan te Panisingan te Manama ne egpakarilus ki Hisus. Ne ware degma etew ne egpakakahi ne Magbebaye si Hisus ke ware sikandin umeyi te Panisingan te Manama.<pb/>


text:
Due nalein-lein ne klasi te me katuenan ne igbehey te Manama te migmalintutuu, piru sikan ded ne Panisingan ka egpuunan due.


text:
Ne due man‑e nalein-lein ne igpeyimu te Manama kanta, piru sikan ded ne Manama ka egbulig kanta langun te eggimu rue.


text:
Egbehayan te Panisingan ka tagse sabeka kanta te katuenan te pegpeila ne due ka Panisingan, su eyew egpakabulig ki te duma ta.


text:
Ka senge-etew, egbehayan te Panisingan te pegpasabut te kaalam te Manama, ne ka sabeka, egbehayan degma te sikan ded ne Panisingan te manedted ne katuenan te pegpanulu.


text:
Ka senge-etew, egbehayan te sikan ded ne Panisingan te dakel ne pegpalintutuu, ne ka sabeka, egbehayan te sikan ded ne Panisingan te pegpamawi.


text:
Senge-etew, egbehayan te peggimu te me kein-inuwan, ka sabeka sika se pegpangguhud te impanengneng te Manama, ne ka sabeka sika se peg-ila te me panisingan, ka sabeka sika se peglalag te lein ne me linalahan, ne ka sabeka, sika se pegsabut te lein ne linalahan.


text:
Sika se langun, himu te sabeka re wey sikan ded ne Panisingan. Egpamehayan din ka tagse sabeka te katuenan sumale te kandin ne pegbuut.<pb/>


text:
<br/><t>Sabeka re ka lawa ta piru masalig ne baad</t><br/>Ka lawa ta, masalig ne baad. Ne minsan ke masalig ne baad, piru sabeka re iya sika ne lawa. Ne iling naan ded degma si Kristu wey seeye se migpalintutuu kandin.


text:
Su sikanta langun, Hudiyu ma wey se kene, uripen ma wey se kene, nabewutismuwan kid eyew egkeyimu ne sabeka ne lawa pinaahi te sabeka ne Panisingan te Manama, ne sika ne Panisingan ka narawat ta langun.<n>Te Grigu: sika ne Panisingan ka insabekaan ta te mig-inum.</n><pb/>


text:
Panunggiling ke egkahi ka paa, “Kena a ne baad te lawa su kena a ne belad,” piru baad pad iya sikandin te lawa minsan egkahi sikandin te iling due.


text:
Ne panunggiling ke egkahi degma ka talinga, “Puun su kene e ma ne mata, kena a ne baad te lawa,” piru baad pad iya sikandin te lawa minsan egkahi sikandin te iling due.


text:
Panunggiling ke neelin naan de ne mata ka intiru ne lawa, egmenuwen naan e te pegdineg? Wey ke senge-talingaan naan de ka sabeka ne lawa, egmenuwen naan e te peggarek te nekey re iya?


text:
Piru kene ne iling due, su intahu te Manama ka nalein-lein ne baad te lawa ta diye te natahuan dan sumale te pegbuut din.


text:
Ka mata, kene egpakakahi diye te belad, “Kene ku egkeilanganen sikeykew!” Kene degma egpakakahi ka ulu diye te paa, “Kene ku egkeilanganen sikeykew!”


text:
Kunaleg te sika se me baad te lawa ne egkahiyen ta ne mahuye wey kene ne impurtanti, iyan bes amana egkeilangana.


text:
Ne seeye se me baad te lawa ne in-isip ta ne ware amana karuan, nasi ne iyan ta amana egtangguwen. Ne seeye se me baad te lawa ne kene perem ne meupiya ne egtengtengan, nasi ne iyan ta eg-ay-ayaran te egpakumbale.


text:
Piru seeye se me meupiya ne baad te lawa ta, kene ne keilangan ne egtangguwen te iling due. Piru inggimu te Manama ka lawa ta eyew egkabehayan te dakel ne bantug ka baad te lawa ne bayew kene perem ne impurtanti


text:
Emun ke egmasakit ka sabeka ne baad, egmasakit iya ka langun, ne emun ke egdeyrayen ka sabeka, egkahale sikandan langun.<pb/>


text:
Ne seini ka kaluwasan kayi: sikanta se migpalintutuu, iyan ta egkeilingan ka lawa ni Kristu, ne ka tagse naa sabeka kanta, me baad ki te sika ne lawa.


text:
Ne ka sika ne lawa ni Kristu, nalein-lein ka impeyimu te Manama. Ka an-anayan ne in-alam te Manama, sika se me apustulis, ka igkarangeb sika se me prupita, ne ka igkatelu sika se me talagpanulu, nataman, sikan e se me talaggimu te me kein-inuwan, ka me talagbawi, ka me talagbulig, ka me talagpangulu te langun-langun de, wey talaglalag te lein ne me linalahan.


text:
Langun te naa ne me apustulis? Langun naa ne me prupita? Langun naa ne me talagpanulu? Langun naa ne eggimu te me kein-inuwan?


text:
Langun naa ne imbehayan te pegpamawi? Langun naa ne egpakalalag te lein ne me linalahan? Langun naa ne egpakapasabut ke nekey ka kaluwasan te sika se lein ne me linalahan?<pb/>


text:
Sikan naa, keilangan ne iyan niyu ikabagget ka subla pad ne impurtanti ne me katuenan.<pb/>Ne kuntee igpanulu ku kaniyu ka subla pad ne meupiya te langun.<pb/>


text:
<br/><t>Ka geyinawa</t><br/>Minsan ke egpakalalag a te egkalein-lein ne linalahan te me etew wey te me panalihan, piru ke ware geyinawa ku diye te duma, egpekeiling e re te ahung ne mahulub wey ke putew ne basalan ne egtetahingting.


text:
Ne minsan ke egpakapanagne a, wey egpakasabut a te langun ne neeles de wey ke egkateu a te langun, wey minsan ke due pegpalintutuu ku ne egpakapaalin te me bubungan, piru ke ware geyinawa ku diye te duma, ware iya pulus ku.


text:
Ne emun ke igpamehey kud e ka langun ne keddiey, wey minsan pad ke igtuhut ku ne egtutungen ka lawa ku, piru ke ware geyinawa ku diye te duma, ware iya egkaangey ku te sika ne eggimuwen ku.<pb/>


text:
Ka etew ne geheyinaween te duma, mapariralemen, meupiya diye te duma, kene ne iimmeen, kene ne mapegpeggasal wey kene ne hambuhen.


text:
Ka etew ne geheyinaween te duma, kene ne egkasen, kene ne leheren, kene ne mahaan egkabelu, wey mahaan de egkalingew ke due egpakatameneng kandin,


text:
Ka etew ne geheyinaween te duma, egpakaantus te langun, layun egpalintutuu wey egpallateng, wey egpabulus-bulus te langun-langun de.<pb/>


text:
Ka geyinawa, ware iya egtamanan. Piru ka pegpanagne wey ka katuenan, eglihad de, ne ka peglalag te lein ne me linalahan, egkaawe ded.


text:
Te bate e pad, binate pad iya ka peglalag-lalag ku, ka suman-suman ku, wey ka pegpangatarengan ku. Piru te mayansan ad e, kena ad e egbibinate.


text:
Ka egkakita ta kuntee, egpekeiling de te kene amana egkamelmelehan ne ulaula diye te alungan, piru egginguma ka aldew ne egkamelmelehan e ka langun. Baad de ka natahaan ku kuntee, piru egginguma ka aldew ne egkatahaan kud e ka langun iling te pegkataheyi te Manama keddiey.<pb/>


text:
Purisu kene egkaawe seini se tatelu: pegpalintutuu, pegpallateng, wey ka peggeyinawa. Piru ka subla ne labew te langun, sika se peggeyinawa.<pb/>


text:
<br/><t>Ka pegpanagne wey peglalag te lein ne linalahan</t><br/>Pakannekali niyu ka peggeyinawa te duma, wey mapahetpeta niyu man‑e te pegpakannekal ne egpakarawat kew te katuenan ne igbehey te Panisingan te Manama labi en iya ka pegpangguhud te impanengneng te Manama.


text:
Su ka etew ne eglalag te lein ne linalahan, kene ne etew ka eglalahan din, ke kene, ka Manama su ware etew ne egpakasabut te eglalahen din. Iglalag din pinaahi te Panisingan ka neeles de ne me lalag ne ware nataheyi te duma.


text:
Piru sika se egpanagne, iyan din mule eglalahan ka me etew eyew te peggehet te pegpalintutuu ran, pegpeyibahet kandan, wey peg-imu-imu kandan.


text:
Ka etew ne eglalag te lein ne linalahan, kandin de ne pegkeetew ka eglig‑enen din. Piru ka etew ne egpanagne, eglig‑en te langun ne migmalintutuu.<pb/>


text:
Egkeupian a perem ne egpakalalag kew langun te lein ne linalahan, piru iyan ku subla igkeupii ne egpakapangguhud kew te impanengneng te Manama. Su seeye se egpanagne, labew pad te seeye se eglalag te lein ne linalahan, gawas ke due egpakaluwas te eglalahen din su eyew egkalig‑en ka langun ne migmalintutuu.


text:
Na, me suled, ke eggenduen a te kaniyu ne eglalag te lein ne linalahan, nekey ma ka egkaangey niyu? Ware iya, gawas ke due igkalalag ku kaniyu ne impataha te Manama, wey ke katuenan naa, wey ke pegpangguhud naa te impanengneng te Manama, wey ke pegpanulu naa.<pb/>


text:
Sumsumana niyu seeye se eggamiten te peg-ulahing ne ware umul, iling te pulendag wey alpa. Ke due egparahing due piru kene egkateu ke egmenuwen, kene egkatahaan te me duma rin ke nekey ka igparahing din.


text:
Panunggilingan degma te trumpita ne eggamiten te me sundalu, ke kene ne klaru ka dahing din, egmenuwen te sundalu te pegpangandam te pegpakiggira?


text:
Ne iling naan ded degma kaniyu. Emun ke eglalag kew te lein ne linalahan, egmenuwen te pegsabut te seeye se egpammineg? Henduen de te migpakiglalag kew diye te kalamag.


text:
Masalig iya ka nalein-lein ne linalahan kayi te ampew te tane, ne langun ne linalahan, due igpasabut.


text:
Piru ke kene ku egkasabut ka eglalahen te etew, eg-isipen ku sikandin ne lapu de, ne sikeddi degma lapu e re diye te kandin.


text:
Ne iling naan ded degma kaniyu. Puun su amana kew egkabagget ne egpakakuwa te katuenan ne egpuun te Panisingan, pakannekali niyu ne egkarawat niyu ka me katuenan ne egpakalig‑en te migmalintutuu.<pb/>


text:
Purisu, seeye se eglalag te lein ne linalahan, keilangan ne eg-ampu ne egbehayan degma sikandin te katuenan te pegpasabut ke nekey ka eglalahen din.


text:
Su emun ke eg-ampu a te lein ne linalahan, iyan de eg-ampu ka panisingan ku, piru ka suman-suman ku ware nakasabut.


text:
Na, nekey naa ka eggimuwen ku? Iling kayi ka eggimuwen ku, eg-ampu a te igpaampu keddi te panisingan ku, wey eg-ampu a man‑e te sika se egkasabut ku ne lalag. Eg-ulahing a te igpeulahing keddi te panisingan ku, wey eg-ulahing a man‑e te egkasabut ku ne lalag.


text:
Su emun ke egdeyrey ka te Manama ne iyan nu eggamiten ka igpalalag te panisingan, egmenuwen te duma te pegluyud te pegpasalamat nu ke kene sikandan egpakasabut te eglalahen nu?


text:
Piru ke diya a te libulunganan te migmalintutuu, egmeupiyeen ku pad ke eglalag e re te lalimma ne egkasabut ne lalag eyew te pegpanulu te duma, du te eglalag a te lein ne linalahan ne me sapulu ne libu (10,000).<pb/>


text:
Me suled, kene niyu ilinga te bate ka pegsuman-suman niyu meyitenged due. Ke meyitenged te mareet, henduen pad ne pabate-bate kew, piru pabuyag-buyag kew ke meyitenged te pegsuman-suman niyu.


text:
Nasulat diye te Kasulatan ne miggenendue:<pb/>“Egpakiglalag a te keet-etawan ku, kahi te Magbebaye ne Manama,<pb/>pinaahi te lein ne linalahan ne linalahan te me lapu,<pb/>piru kene iya sikandan egpammineg keddiey.”<pb/>


text:
Na, ka peglalag te lein ne linalahan sabeka sika ne palinneu, piru kene ne para te migmalintutuu, ke kene, para te ware migpalintutuu. Ne ka pegpangguhud te impanengneng te Manama, para sika te migmalintutuu, kene ne para te ware migpalintutuu.<pb/>


text:
Purisu, emun ke eglibulung kew te pegsimba wey eglalag kew langun te lein ne linalahan, ne due egseled diye te kaniyu ne ware migpalintutuu wey ke etew naa ne ware nakataha ke nekey ka eggimuwen niyu, egpakakahi sikandin te egbusawen kew e.


text:
Piru ke egpangguhud kew langun te impanengneng te Manama, ne ka egseled diye te kaniyu ne ware migpalintutuu wey ke etew naa ne ware nakataha ke nekey ka eggimuwen niyu, eg-ila sikandin ne makasesale din, wey eggukuman sikandin te kunsinsya rin tenged te langun ne egkarineg din.


text:
Ne pinaahi rue, ke nekey ka inneeles din diye te pusung din, egkatahaan. Ne egkataman, egpanimbuel sikandin ne egbebakbak ka egsimba te Manama wey egkahi, “Kayi iya te kaniyu ka Manama.”<pb/>


text:
<br/><t>Ka eleg ne paahi te pegsimba</t><br/>Seini ka igpasabut ku due me suled, emun ke eglibulung kew, due sabeka ne eg-ulahing, due egpanulu, due egpanengneng ke nekey ka impataha kandin te Manama, due eglalag te lein ne linalahan, wey due degma egpasabut ke nekey sika se inlalag te sika ne etew. Keilangan ne egkeyimu niyu sika se langun eyew te peglig‑en te migmalintutuu.


text:
Ke duen ma eglalag te lein ne linalahan, keilangan ne daruwa re wey ke tatelu re ka eglalag, piru kene egpalegseey, wey keilangan ne due lein ne etew ne egpasabut due.


text:
Piru ke ware egpakasabut due, keilangan ne egpeeneng-eneng naan de sikandan diye te libulunganan, wey iyan naan de eglalahan ka kandan ne pegkeetew wey ka Manama.


text:
Ke duen ma egpanagne, keilangan ne daruwa re wey ke tatelu ka eglalag. Ne ka duma ne etew ka egsuman-suman eg-ayad-ayad ke malehet naa ka intagne.


text:
Piru ke due egpanagne, wey due sabeka ne migpinnuu dutu ne nakarawat te igpataha te Manama, keilangan ne egpeeneng-eneng e ka miglalag.


text:
Su egkaayun ne egpasubsubaley kew langun ka egpangguhud te impanengneng te Manama, su eyew egkapanulu kew wey egkabagget kew langun.


text:
Su ka Manama, kene ne Manama sikandin te kasamuk, ke kene, te keupianan.<pb/>Ne sumale te nabatasan te langun ne punduk te keet-etawan te Manama,


text:
ka me malitan, keilangan ne egpeeneng-eneng de diye te seled te libulunganan. Ware tuhuti sikandan ne eglalag, piru keilangan ne egparuma-ruma sikandan sumale te nasulat diye te Balaud ni Muwisis.


text:
Ne emun ke due igkeupii ran te eg-ugsi-ugsi, keilangan ne diyad e te baley sikandan eg-inse te asawa ran. Su mekeyilew-hilew te malitan ke eglalag diye te libulunganan.<pb/>


text:
Sikaniyu iya! Kahiyen niyu buwa ne duen de egpuun te kaniyu ka lalag te Manama? Wey ke kahiyen niyu buwa ne sikaniyu re ka nakarawat due?


text:
Ke due sabeka ne egsuman-suman ne prupita sikandin wey ke imbehayan naa te katuenan te panisingan, keilangan ne eg-ileen din iya ne ka insulat ku kaniyu, suhu te Magbebaye.


text:
Sikan naa me suled ku, pakannekali niyu iya ne egpakapangguhud kew te impanengneng te Manama, wey kene niyu balabahi ka peglalag te lein ne linalahan.


text:
<br/><t>Ka peg-uyag ki Kristu</t><br/>Ne kuntee me suled, egkeupian a ne egpasuman-suman kaniyu meyitenged te Meupiya ne Panugtulen ne inwali ku due te kaniyu, ne narawat niyu wey nasasindehan te pegpalintutuu niyu.


text:
Egkaluwas kew pinaahi te sika ne Meupiya ne Panugtulen ne inwali ku kaniyu ke egpabulus kew egpalintutuu due. Piru ke kene, egkeyimu ne ware karuan te pegpalintutuu niyu.<pb/>


text:
Ne seini ka labew te langun ne impanulu keddiey ne igpanulu ku degma kaniyu: namatey si Kristu eyew egkapasaylu ka me sale ta sumale te nasulat te Kasulatan.


text:
Pegkapenga dutu, migpakite e man‑e sikandin diye te miglibulung ne migmalintutuu ne subla te lalimma ne libu (5,000). Nammatey e kuntee ka duma kandan piru neuyag pad mule ka kasuluhan.


text:
Pegkapenga dutu, migpakite e degma sikandin diye te ki Santiyagu, nataman, diyad e degma te langun ne apustulis.<pb/>


text:
Te katammanan, migpakite e degma sikandin keddiey, minsan ke nekeiling a te bate ne miglesut te kene ne eleg ne timpu.


text:
Inlalag ku sika tenged su sikeddiey ka kene amana ne impurtanti te me apustulis. Kena a ne eleg ne egngaranan te apustulis tenged su migpamaybayaran ku dengan ka migmalintutuu te Manama.


text:
Piru pinaahi te keyid‑u te Manama keddiey, neyimu a kuntee ne iling kayi, wey napulusan iya ka keyid‑u rin keddiey. Ka malehet, labew ka keddiey ne peglasey-lasey du te duma ku ne me apustulis, piru kene ne puun sika te pegpakannekal ku, ke kene, puun te bulig te Manama keddiey.


text:
Piru ware kaleinan ke sikeddi wey ke sikandan ka migwali, su nekeg-iling de ka inwali ney, wey sika ka impalintutuuwan niyu.<pb/>


text:
<br/><t>Ka peg-uyag te minatey</t><br/>Na, ka inwali ney kaniyu, sika se peg-uyag ki Kristu, ne mania te due duma due te kaniyu ne egkahi ne kene eg-uyahen ka me minatey?


text:
Ne emun ke ware uyaha si Kristu, ware perem karuan te inwali ney, wey ware degma karuan te pegpalintutuu niyu.


text:
Ke iling ma rue, nekeuubat key e meyitenged te Manama, su impamalehet ney ne in-uyag din si Kristu. Piru egkeyimu sika ne ubat ke kene eg-uyahen ka me minatey.


text:
Piru emun ke kene ne malehet ne eg-uyahen te Manama ka me minatey, kene degma ne malehet ne in-uyag din si Kristu.


text:
Emun ke kayi re te ampew te tane egkataman ka egpallatengen ta diye ki Kristu, sikanta iya ka subla ne mekeyid‑u-hid‑u te langun ne etew.<pb/>


text:
Piru ka malehet, si Kristu ka hun‑a ne neuyag puun te kamatayen, ne puun due, egpakanengneng ki ne eg-uyahen iya te Manama ka langun ne egpatey.


text:
Su iyan migpuunan ne migpatey ka langun ne etew, tenged te inggimu te sabeka ne etew ne si Adan. Ne iling ded degma ka peg-uyag te me minatey, tenged ded degma sika te sabeka ne etew ne si Kristu.


text:
Su ka langun ne etew, egpatey iya tenged su kabuhalan sikandan ni Adan. Ne iling ded degma, ka langun ne nasabeke e ki Kristu, eg-uyahen.


text:
Piru ka peg-uyag, due eleg ne paahi: si Kristu ka nekewun‑a ne neuyag. Ne emun ke eglibed e sikandin kayi te kalibutan, egkeuyag e degma seeye se migpatey e ne me sakup din.


text:
Egkataman, eggingume e ka katammanan te timpu. Ne emun ke egkatalu e ni Kristu ka me kuntere din ne due me katenged wey ke geem naa te pegmandu, igbehey rin ka Peghari diye te Manama ne Amey.


text:
Su nasulat te Kasulatan, “Inggimu te Manama ka langun ne egparuma-ruma kandin.” Klaru ne ka “langun” ware labet te Manama mismu ne iyan miggimu te langun eyew egparuma-ruma ki Kristu.


text:
Emun ke egparuma-rume e ki Kristu ka langun, ne sikandin degma se Anak mismu egparuma-rume e diye te Manama ne iyan miggimu te langun ne egparuma-ruma ki Kristu. Ne ka Maname e ka egmandu te langun-langun de iya.<pb/>


text:
Na, meyitenged man‑e te peg-uyag, ke kene ma egkeuyag ka me minatey, nekey naan e ka karuan te seeye se egmabewutismu para kandan? Mani buwa te egbewutismuwan sikandan para te me minatey ke kene ma eg-uyahen?


text:
Me suled, ke nekey kamalehet ka kahale ku te pegsabeka niyu ki Kristu Hisus ne Magbebaye ta, iling degma kamalehet due ka egkatangke ku ne kamatayen tagse aldew.


text:
Emun ke eg-etew-etawen ku re te eglalag, nekey ma ka egkaangey ku ke egpakig-ehet a te me etew kayi te Ipisu ne egpekeiling te mabbulut ne mahintalunan? Purisu ke kene ma eg-uyahen ka me minatey, meupiya pad ke eg-ikul ki te lalahen ne miggenendue, “Egkeen ki wey eg-inum ki, su kaaselem, egpamatey kid.”<pb/>


text:
Kene kew palimbung, su due lalahen ne miggenendue, “Egpakarereet te meupiya ne batasan ka egduma-ruma te mareet ne me etew.”


text:
Mahetenga niyud e te egsuman-suman wey kene kew e himu te sale. Due duma kaniyu ne ware nekeila te Manama—inlalag ku seini te pegpeyilew kaniyu.<pb/>


text:
<br/><t>Ka lawa te etew ne egkeuyag man‑e</t><br/>Piru ke due eg-inse, “Egmenuwen ma te eg-uyag ka me minatey? Mamenu e ka lawa ran?”


text:
Ke egpamula ka, kene ne iyan nu igpamula ka lawa, ke kene, sika iya se beni, ke paley naa, wey ke nekey ka duma ne igpamula nu.


text:
Ne tapey e himuwa te Manama ke mamenu ka lawa te sika ne beni wey ka minsan nekey ne beni ne igpamula.<pb/>


text:
Ne iling ded degma, ware nekeg-iling ka lawa te sika se due geyinawa. Lein ka lawa te me etew, lein ka me mananap, lein ka me manuk-manuk, wey nalein-lein degma ka lawa te isda.<pb/>


text:
Ne due degma nakatahu diye te langit wey due degma kayi te ampew te tane. Ne ka katelesan te seeye se nakatahu diye te langit, ware nekeg-iling te katelesan te me lawa kayi te ampew te tane.


text:
Ka aldew, due kandin ne katelesan, lein degma ka katelesan te bulan, wey te me bituen. Ne minsan ka me bituen, nalein-lein ka katelesan dan.<pb/>


text:
Ne iling naan ded ka peg-uyag te me minatey. Ka lawa ne egkamewu ke iglebeng, piru ke eg-uyahen e te Manama, kenad e sika egkamewu te minsan ken‑u.


text:
Ke iglebeng ka lawa te minatey, mareet sika ne egtengtengan wey warad kanekal. Piru ke eg-uyahen e man‑e, mateles e ne egtengtengan wey manekal e.


text:
Peglebeng due, lawa sika te kayi te ampew te tane, piru ke eg-uyahen e, lawe e sika te diye te langit. Ke due lawa kayi te ampew te tane, due degma lawa diye te langit.


text:
Su nasulat e te Kasulatan ne miggenendue, “Ka an-anayan ne etew ne si Adan, imbehayan te umul.” Piru due egngaranan te katammanan ne Adan, ne iyan si Kristu,<n>Te Grigu: panisingan.</n> ne iyan egbehey te umul ne ware egtamanan.


text:
Piru kene ne iyan egpekewun‑a ka lawa ne diye te langit, ke kene, sika se lawa ne kayi te ampew te tane, egkataman, egpakasinundul e ka lawa ne diye te langit.


text:
Ka an-anayan ne Adan, kayi migpuun te ampew te tane ne ingkuwa puun te tane. Piru ka igkarangeb ne Adan ne iyan si Kristu, diye migpuun te langit.


text:
Me suled, seini ka igpasabut ku due: ka seini se lawa ta kayi te ampew te tane, kene egpekeugpe diye te Migharian te Manama. Su sika se lawa ne egkamewu, kene egpakaangken te umul ne ware egtamanan.<pb/>


text:
Pammineg kew! Egguhuran ku sikaniyu te neeles ne planu te Manama: kene ne langun kanta ne egpatey, piru langun ta ne egkabalbalawan se peglelawa.


text:
Tigkew re ne egkeyitabu sika, te sabeka re ne pegpele-pele, te timpu ne igparahing e ka katammanan ne trumpita. Su pegdahing te trumpita, eg-uyahen e ka me minatey wey egbehayan e te lawa ne kenad e egkamewu, ne sikanta degma se neuyag pad, egkabalbalawan e ka lawa ta.


text:
Su seini se lawa ne egkamewu, keilangan ne egkabalbalawan te lawa ne kenad egkamewu. Ne seini se lawa ne egpatey, keilangan ne egkabalbalawan te lawa ne kenad e egpatey.


text:
Emun ke egkabalbalawan e ka lawa te kenad e egkamewu, wey egkabalbalawan e te kenad e egpatey, egkatuman e ka nasulat te Kasulatan ne miggenendue, “Natalu e ka Kamatayen!”<n>Te Grigu: in-abeleng e te kapanaluwan ka kamatayen.</n><pb/>


text:
Piru egpasalamat key te Manama ne iyan egbehey kanta te geem te pegtalu te sale wey te kamatayen pinaahi ki Hisu Kristu!<pb/>


text:
Purisu me pinalangge ku ne me suled, sasindeg kew ne malig‑en wey kene egkaweil. Keilangan ne layun niyu behayi te kabehat ka himu te Magbebaye, su nakanengneng kew e ne due karuan te peglasey-lasey niyu te himu te Magbebaye.<pb/>


text:
<br/><t>Ka igbulig para te keet-etawan te Manama</t><br/>Na, meyitenged te igbulig te keet-etawan te Manama: himuwa niyu ke nekey ka impeyimu ku te me punduk te migmalintutuu diye te Galasya.


text:
Te an-anayan ne aldew te tagse simana ne iyan ka Duminggu, ka tagse sabeka kaniyu, keilangan ne egtahu iya te seleppi sumale ke pila ka egkaseleppi din. Limura niyu naa sika eyew kene kew e egpangangey te peggenduen ku.


text:
Ne emun ke egginguma ad, igpeendiye ku te Hirusalim ka me etew ne naalam niyu ne eg-uyan te igbulig niyu duma te me sulat ku te pegpeila-ila kandan.


text:
<br/><t>Ka planu ni Pablu</t><br/>Egpanumbaley a due te kaniyu te pegkapenga ku diye te Masidunya, su tapey e ne planu ku ne diya a egbaye te Masidunya.


text:
Ne kema ke duen e pad iya te kaniyu wey ke taman e buwa te tingmaagsil, su eyew egkabulihan e pad nikaniyu te hipanawan ku ke hendei e ma eggendiye.


text:
Su kena a egkeupian ne malepet de ka pegpanumbaley ku kaniyu, ke kene, egkeupian a ne malayat-layat pad ubag, ke igtuhut sika te Magbebaye.<pb/>


text:
su minsan ke masalig ka egkuntere keddiey, masalig ded ka kaayunan ku te peggimu te himu ku ne dakel se karuan.<pb/>


text:
Emun ke eggingume e si Timutiyu due te kaniyu, al-alumamaa niyu sikandin eyew kene egkabantalan, tenged su eggimu degma sikandin te himu te Magbebaye iling keddiey.


text:
Sikan naa, kene niyu sikandin le-leiha. Ne emun ke eglibed e sikandin kayi te keddiey, bulihi niyu sikandin su eyew egmeupiya ka peggeram-geram din, su egtetaharan ku sikandin duma te me suled ta ne migmalintutuu.<pb/>


text:
Na, meyitenged te suled ta ne si Apulus, amana ku banasali sikandin ne egpanumbaley kaniyu duma te duma pad man‑e ne me suled ta ne migmalintutuu. Piru kene kun pad eggendue sikandin te seini ne timpu, wey kun e egpakigkita sikandin kaniyu ke egpakasellat e sikandin.<pb/>


text:
<br/><t>Ka katammanan ne pegpanaha-taha</t><br/>Bantey kew, wey heheta niyu ka pegpalintutuu niyu. Pakabbulut kew wey pakannekal kew.


text:
Me suled, nakataha kew e meyitenged engki Istipanas wey te langun ne diye te baley rin. Sikandan ka an-anayan ne migpalintutuu diye te Akaya, wey migpahamit sikandan eyew te pegbulig te keet-etawan te Manama.


text:
Egbanasalan ku sikaniyu ne paruma-ruma kew te iling kandan wey diye te me duma ne maali-ali ne eggimu para te Magbebaye.<pb/>


text:
Nahala a ne miggingume e ensi Istipanas, si Purtunatu, wey si Akaiku. Ne minsan ke ware kew kayi, duen e sikandan ka liwan niyu


text:
Egpangemusta kaniyu ka migmalintutuu kayi te prubinsya te Asya. Ne si Akilu wey si Prisila, duma te seeye se egmanimba diye te baley ran, mapahetpet degma ne egpangemusta kaniyu te nasabeke e due te Magbebaye.


text:
Egpangemusta degma ka langun ne suled ta kayi.<pb/>Pegpangemusteey kew ka tagse sabeka te pegpapitew ne migpaheyinaweey kew.<n>Te Grigu: matulus ne peggarek.</n><pb/>


text:
Sikeddiey si Pablu ka migpeuyan te seini ne sulat duma te suled ta ne si Timutiyu. Apustulis a ni Kristu Hisus pinaahi te pegbuut te Manama.<pb/>Egpangemusta key kaniyu te migmalintutuu te Manama due te Kurintu duma te langun ne keet-etawan din diye te intiru ne Akaya.<pb/>


text:
<br/><t>Ka pegpasalamat ni Pablu te Manama</t><br/>Egdayanen ta ka Manama ne Amey te Magbebaye ta ne si Hisu Kristu. Hiid‑uwen sikandin ne Amey, wey Manama ne talagliwang te langun ne egkeyirapan.


text:
Egliwangen ki nikandin te langun ne igkeyirapi ta, su eyew egpakaliwang ki degma te seeye se due igkeyirapi ne minsan nekey. Egpakaliwang ki kandan iling te pegliwang ne narawat ta puun te Manama.


text:
Masalig ka in-antus ta ne iling te in-antus ni Kristu, sikan naa, masalig degma ka narawat ta ne pegliwang pinaahi ki Kristu.


text:
Emun ke egkeyirapan key, pegliwang naa sika kaniyu wey para te kaluwasan niyu. Ne iling naan ded degma, emun ke egkaliwang key, egpakaliwang key degma kaniyu, su eyew kene kew egkapelaan ne eg-antus te keyirapan ne iling te in-antus ney.


text:
Dakel ka pegsalig ney kaniyu. Nakataha key ne taheed te eg-antus kew iling kanami, egliwangen kew red degma te Manama iling kanami.<pb/>


text:
Me suled, egkeupian key ne egkanengnengan niyu ka nabaybayaan ney ne keyirapan diye te prubinsya te Asya. Pepeiti naan de iya seeye se nabayaan ney su hendue te kene ney e egkeelehan wey hendue te igpatey ney en iya.


text:
Ka malehet, nangenen ney ne seinid en iya ka katammanan ney. Piru neyitabu bes seeye eyew kene key egsalig te pegkeetew ney, ke kene, te Manama re ne iyan eg-uyag te me minatey.


text:
Inluwas key iya nikandin puun te makaalat-halat ne keyirapan, wey egluwasen key red man‑e nikandin te egginguma pad ne keyirapan. Sikandin de ka egkapallateng ney ne egpabulus ne egluwas man‑e kanami,


text:
ne bulihi key degma nikaniyu te eg-ampu. Ne emun ke eggimuwen niyu sika, egtabaken te Manama ka me peg-ampu niyu wey egbulihan key nikandin, wey masalig ka egpasalamat kandin tenged kanami.<pb/>


text:
<br/><t>Nabalbalawan ka planu ni Pablu</t><br/>Due seini se igpakapeggasal ney, wey nakataha key ne malehet iya seini: ka pegbebatasan ney diye te me etew, matareng key iya wey malinis ka tuyu ney diye te tangkaan te Manama, labi en iya due te kaniyu. Neyimu ney sika pinaahi te bulig wey keyid‑u te Manama, kene ne pinaahi te kanami ne katuenan.


text:
Su kene key egsulat kaniyu te kene niyu egkabasa wey egkasabut. Eg-iman-iman a ne egginguma red ka timpu ne egkasabut-sabut key red iya nikaniyu,


text:
minsan kene kew bayew egpakasabut kuntee, su eyew te peglibed te Magbebaye ne si Hisus, egpakapeggasal kew red kanami iling te pegpeggasal ney kaniyu.<pb/>


text:
Ne tenged su nakanengneng a ne nakasabut kew kayi, sikan naa ka nakaplanu a ne eggun‑aan ku perem sikaniyu egpanumbalayi eyew kararuwa kew egkapanalangini.


text:
Migplanu a ne egpanumbaley kaniyu te peggendiye ku te Masidunya wey egtulan ded man‑e te peglibed kud e eyew igpakapaligkat a nikaniyu peendiye te Hudiya.


text:
Ne puun su ware natuman sika, kahiyen niyu buwa ne egkaalin-halin ka suman-suman ku? Wey ke iling e naa ne egplanu te me etew kayi te kalibutan ne mahaan eg-uya-uya piru egkene-kene bes perem?


text:
Ne puun su matinumanen ka Manama, egkasalihan degma ka inlalag ney kaniyu, su emun ke eg-uya-uya key, uya naan iya.


text:
Su si Hisu Kristu, ne Anak te Manama, ka inwali ney engki Timutiyu wey Silas diye te kaniyu, kene sikandin eg-uya-uya ke egkene-kene, su ka langun ne eglalahen din, egtumanen din iya.


text:
Su pinaahi ki Kristu, natuman ka langun ne saad te Manama. Ne sika ka egpuunan ne pinaahi ki Kristu, egpakakahi ki te malehet iya, eyew egkarayan ka Manama.


text:
Intahuan ki degma nikandin te palinneu ne kandin kid en iya, ne iyan din impeugpe kayi te pusung ta ka Panisingan din eyew egpakataha ki ne egtumanen din iya ka langun ne insaad din.<pb/>


text:
Ka Manama ka talagpamalehet ku ne malehet ka eglalahen ku. Iyan egpuunan ne wara a miggendue te Kurintu su eyew kena a egpakapasakit kaniyu.


text:
Ne kene ne iyan ku igpasabut due ne menu egmanduan ney e ka pegpalintutuu niyu, ke kene, miggimu key duma kaniyu su eyew perem egkahale kew, su nakataha key e ne malig‑en e ka pegpalintutuu niyu.<pb/>


text:
Sikan naa ka nakaplanu a ne kena a eglibed egpanumbaley due te kaniyu su kema ke egpakapasakit e red man‑e kaniyu iling te peggenduen ku dengan.


text:
Su emun ke egkapasakitan ku pad sikaniyu, hentew naan e ka egpakapahale keddi? Warad e lein, gawas iya kaniyu te napasakitan ku.


text:
Sika ka egpuunan ne insulatan ku sikaniyu te iling ded te insulat ku dengan, su eyew te peggenduen ku, kena a egkasakitan te seeye se egpakapahale perem keddi. Su nakataha a ne emun ke egkahala a, egkahale kew degma langun.


text:
Pegsulat ku dengan kaniyu, amana ne masakit ka geyinawa ku wey migsinehew a tenged te kalaggew ku. Kene ne iyan ku tuyu ka pegpasakit kaniyu, ke kene, igkeupii ku re perem ne egpakataha kew ne amana ku dakeli sikaniyu te geyinawa.<pb/>


text:
<br/><t>Ka pegpasaylu te nakasale</t><br/>Na, meyitenged te seeye se nakapasakit, kene ne sikeddi ka impasakitan din, su sikaniyu, piru kene ne sikaniyu langun. Egkahiyen ku ne kene ne sikaniyu langun, su egkeepes a ne egpakalalag a te gahag.


text:
Purisu, pasayluwa niyud e sikandin wey liwanga niyud e, su kema ke egkeuyan sikandin ke egmangune-kune ka kalaggew rin.


text:
Sika ka egpuunan ne migsulatan ku sikaniyu dengan, eyew peg-eleg-eleg kaniyu wey eyew egpakataha a ne egtumanen niyu red iya ka langun ne ingkahi ku.


text:
Emun ke egpasayluwen niyu sikandin, egpasayluwen kud e degma. Piru ka malehet, ke duen ma keilangan ne egpasayluwen ku, impasaylu kud e sikandin diye te tangkaan ni Kristu tenged kaniyu.


text:
Inggimu ku sika su eyew kene ki egkatalu wey egkalimbungan ni Meibulan, su nakataha kid ma te mareet ne planu rin.<pb/>


text:
<br/><t>Ka pegkabantali ni Pablu diye te Truwas</t><br/>Pegginguma ku diye te Truwas te pegwali ku te Meupiya ne Panugtulen meyitenged ki Kristu, nakita ku ne tapey e andama te Magbebaye ka paahi eyew egpekeyimu a te igpeyimu rin keddiey.


text:
Piru nabantalan a su ware ku nakita diye ka suled ta ne si Titu. Purisu migpanaha-taha a kandan diye wey miggendiya ad te Masidunya.<pb/>


text:
<br/><t>Ka kapanaluwan pinaahi ki Kristu</t><br/>Piru salamat te Manama su pinaahi te pegsabeka ta ki Kristu, sikandin ka layun egpangulu kanta te kapanaluwan. Eggamiten ki nikandin eyew te pegpeila ki Kristu te minsan hendei iling te heemuti ne insinsu.


text:
Su egpekeiling ki te meemut ne insinsu ne inhalad ni Kristu diye te Manama, ne egkaarek te seeye se egkengalluwas wey minsan seeye se egmekeendiyad te karereetan.


text:
Te seeye se egmekeendiye te karereetan, egpekeiling sika te ngareg te minatey ne egpakapatey te etew; piru te seeye se egkengalluwas, egpekeiling sika te peemut ne egbehey te umul. Na, hentew ma ka eleg te iling due ne himu?


text:
Su kene key ne iling te kasuluhan ne egpangguhud te lalag te Manama eyew te pegpaneleppi. Piru puun su ka Manama ka migpeuyan kanami, wey sikandin ka migtengteng kanami, leleheti iya mule ka impangguhud ney kaniyu isip me suluhuanen ni Kristu.<pb/>


text:
<br/><t>Ka iyam ne kasabutan</t><br/>Kema ke egsuman-suman kew ne migpeggasal key e man‑e te pegkeetew ney? Kene key ne iling te duma ne keilangan ne eg-uyan te sulat eyew te pegpeila-ila kaniyu. Ne kene degma ne keilangan ne eg-uyan key te sulat ne egpuun kaniyu te pegpeila-ila kanami diye te egkeendiyaan ney.


text:
Kene ney ne keilangan sika, su hendue te sikaniyu mismu ka sulat ney te pegpeila-ila ne nasulat kayi te pusung ney,<n>Te duma ne baseen ne Grigu: niyu.</n> su eyew egkanengnengan wey egkabasa te langun.


text:
Klaru ne henduen kew te sulat ni Kristu ne impeuyan pinaahi kanami. Piru kene ne tinta ka inggamit te pegsulat due, ke kene, ka Panisingan te manekal ne Manama. Ne kene ne diye sulata seini te malumpayag ne batu, ke kene, diye te pusung te etew.<pb/>


text:
Piru kene key egpakaangken ne egpekeyimu key te iling due puun te katuenan ney, su ka katuenan ney, diye de egpuun te Manama.


text:
Sikandin ka migbehey kanami te katuenan ne egpanulu meyitenged te iyam ne kasabutan. Ka seini ne kasabutan, kene ne sinulat ne balaud, ke kene, pinaahi mule seini te Panisingan te Manama. Su ka sinulat ne balaud, eg-uyan te kamatayen, piru ka Panisingan, egbehey mule te umul ne ware egtamanan.<pb/>


text:
Te pegbehey te Manama ki Muwisis te Balaud ne insulat diye te malumpayag ne batu, kene egpakamemetmet ka me kabuhalan ni Israil te ulaula ni Muwisis su amana ne masil‑ew, minsan egkapahan-ganaran e egkaawe ka kasil‑ew. Ne emun ke iling ma rue kasil‑ew ka impakita te Manama te pegbehey rin te Balaud ne eg-uyan te kamatayen,


text:
Su ke impakita te Manama ka kasil‑ew te katelesan din te pegbehey rin te Balaud ne egpekewukum, labew en iya ne igpakita rin ka katelesan din ke egmatarengen din e ka me etew.


text:
Ka malehet, ka kasil‑ew te katelesan te Balaud dengan, ware de nekegmenu ke igpeiling ta te kuntee ne kasil‑ew te katelesan te seini se iyam ne kasabutan.


text:
Su emun ke due katelesan te sika se Balaud ne egkaawe ded, iyan naan pa kene ne labew ka katelesan te sika se kasabutan ne kenad iya egkaawe.<pb/>


text:
Purisu, puun su egpallateng key ne ka iyam ne kasabutan kene egkaawe, kene key en iya egkaaldek ka egwali.


text:
Kene key ne iling ki Muwisis ne migbubunbun te ulaula rin eyew kene egkakita te me kabuhalan ni Israil ka kasil‑ew te ulaula rin ne egkapahan-ganaran bes e egkaawe.


text:
Piru makehal ka me ulu ran, su minsan kuntee, emun ke egbaseen dan e ka tapey ne kasabutan, hendue te egbunbunan ka me suman-suman dan su eyew kene sikandan egpakasabut te kamalehetan. Egkaawe de ka sika ne bunbun pinaahi te pegpalintutuu ki Kristu.


text:
Uya iya, minsan kuntee, emun ke egbaseen dan ka sinulat ni Muwisis, hendue te egbunbunan ded ka me suman-suman dan.


text:
Na, ka egkahiyen kayi ne Magbebaye, sika se Panisingan te Magbebaye. Ne emun ke iyan mig-ugpe due te etew ka Panisingan te Magbebaye, duen naan e kaligwangan din.


text:
Ne sikanta langun se warad bunbun te ulaula, egpekeiling ki te alungan ne egkakitaan te katelesan te Magbebaye. Ne ka sika ne katelesan, diye egpuun te Magbebaye ne sika se Panisingan te Manama. Sikandin ka egpabulus ne egbalew-balew kanta taman te egpekeiling kid en iya kandin.<pb/>


text:
<br/><t>Ka karatuan ne intahu te kuren ne inggimu puun te tane</t><br/>Purisu, puun su ka Manama ka migbehey kanami te seini ne himu pinaahi te keyid‑u rin, ware key naawei te kabagget.


text:
Insawile ney e ka mekeyilew-hilew ne himu ne eggimuwen te heles de. Ware key migpanlimbung te minsan hentew wey ware ney balbalawi ka lalag te Manama, ke kene, migpangguhud key te kamalehetan diye te tangkaan te Manama. Ne migpakannekalan ney ne ware igkarew‑ey kanami te langun ne etew.


text:
Ne minsan ke neeles diye te duma ka kamalehetan meyitenged te Meupiya ne Panugtulen ne inwali ney, piru diye de neeles sika te me etew ne egpekeendiye te karereetan.


text:
Kene sikandan egpalintutuu, tenged su imbunbunan ni Meibulan<n>Te Grigu: manama te seini ne kalibutan.</n> ka suman-suman dan eyew kene sikandan egpakakita te kalayag te Meupiya ne Panugtulen meyitenged te katelesan ni Kristu. Ne si Kristu ka iling en iya te Manama.


text:
Ne kene ne meyitenged te pegkeetew ney ka inwali ney, ke kene, meyitenged ki Hisu Kristu ne Magbebaye. Ne sikanami, me suluhuanen key re nikaniyu tenged ki Hisus.


text:
Su ka Manama ne migkahi, “Eglayag diye te karusileman ka kalayag,” sikan ded ne Manama ka migbehey te kalayag kayi te me suman-suman ta eyew egkabehayan te kalayag ka duma pinaahi te peg-ila te katelesan din ne impakita rin pinaahi ki Kristu.<pb/>


text:
Piru sikanami, egpekeiling key re te kuren ne inggimu puun te tane ne intahuan te mahal ne karatuan ne sika se pegpangguhud te Meupiya ne Panugtulen, eyew egkakita te me etew ne ka amana ne dakel ne geem ne nakatahu kayi te mahuye ne lawa ney, kene ne kanami ne geem, ke kene, kandin te Manama.


text:
Egkeyirapan key te minsan nekey ne paahi, piru kene key red egkatalu. Egkabenga-benga key, piru kene key red eg-engked.


text:
Imbaybayaran key, piru ware key red engkeri te Manama; amana key pasakiti, piru ware key red himatayi.


text:
Layun key igsalerep te kamatayen ne iling te kamatayen ni Hisus, eyew egkakita kayi te lawa ney ka umul ne imbehey ni Hisus.


text:
Ne taheed te neuyag key pad, layun key iya egpakasalerep te kamatayen tenged te pegpalintutuu ney ki Hisus, su eyew egkakita ka umul rin kayi te lawa ney ne egpatey pad.


text:
Purisu malehet iya ne egsalerep key layun te kamatayen, su eyew egpakaangken kew te umul ne ware egtamanan.<pb/>


text:
Due nasulat te Kasulatan ne miggenendue, “Egpangguhud a su migpalintutuu e ma.” Ne iling ded degma due ka inggimu ney, migpangguhud key su migpalintutuu key ma.


text:
Su nakanengneng key ne ka Manama ne mig-uyag te Magbebaye ne si Hisus, iyan ded degma eg-uyag kanami duma ki Hisus, wey eg-uyanen key nikandin duma kaniyu diye te tangkaan din.


text:
In-antus ney sika se langun tenged kaniyu, su eyew egmasalig ka me etew ne egpakarawat te keyid‑u te Manama wey egmasalig ka egpasalamat kandin, sikan naa ka egkasaye iya sikandin.<pb/>


text:
<br/><t>Ka peg-ugpe pinaahi te pegpalintutuu</t><br/>Sika ka egpuunan ne ware key naawei te kabagget. Ne minsan ke egkapahan-ganaran e egmahuye seini se me lawa ney, piru inlig‑en ded ka me gimukud ney tagse aldew.


text:
Ka keyirapan ne in-antus ney, kene amana ne mabehat wey eglihad de sika, du te sika se dakel ne katelesan ne ware katamanan ne egkaangken ney keureme diye te langit.


text:
Su kene ne iyan ney intengtengan sika se egkakita kayi te ampew te tane, ke kene, sika se kene egkakita ne diye te langit. Sika se egkakita, eglihad de, piru ka kene egkakita, ware mule katamanan.<pb/>


text:
<br/><t>Ka iyam ne lawa</t><br/>Su nakanengneng ki ne emun ke egkahuhus e ka balungbalung ne in-ugpaan ta kayi te ampew te tane, ne iyan sika se lawa ta, duen ded egpeugpaan te Manama kanta diye te langit, sika se ware egtamanan ne lawa ne inggimu te Manama para kanta, ne kene ne hinimuwan te etew.


text:
su eyew ke igsaluub tad ka sika ne lawa ne diye te langit, kenad e egkakita ne migpalawas bes ka gimukud ta.


text:
Su taheed te kayi ki pad kuntee mig-ugpe te seini ne lawa, egpakareg-uy ki pad iya te peg-antus ta. Piru kene ne iyan igpasabut due ne menu egkeupian kid e ne eg-awe te lawa ta kayi te ampew te tane, ke kene, egkeupian kid e ne egkasaluuban te lawa ne egpuun te langit, su eyew seini se lawa ne egpatey pad, egkaliwanan e te lawa ne kenad iya egpatey.


text:
Ka Manama ka mig-andam kanta eyew egkarawat ta ka seini se iyam ne lawa, wey imbehayan ki nikandin te Panisingan isip palinneu ne egtumanen din iya sika.<pb/>


text:
Purisu ware ki migmahuye. Nakataha ki ne taheed te kayi ki pad te seini ne lawa, ware ki naan pad diye te Manama.


text:
Ware ki migmahuye minsan ke egkeupian kid e perem ne eg-engked te seini ne lawa wey eg-ugpe e duma te Magbebaye.


text:
Su minsan ke kayi ki pad te ampew te tane wey ke diyad e te langit, egkeupian ki ne egpakapahale kandin.


text:
Su keilangan ne eg-atubang ki langun diye ki Kristu eyew eggukuman nikandin. Ne ka tagse sabeka, egpakarawat te eleg kandin sumale te hinimuwan din kayi te ampew te tane, meupiya ma wey se mareet.<pb/>


text:
<br/><t>Ka pegpeuliey te meupiya ne geyinawa</t><br/>Purisu, tenged su due kaaldek ney te Magbebaye, impehes ney ka me etew ne egpalintutuu. Nakataha ka Manama ne malehet iya ka tuyu ney, wey eg-iman-iman key ne nakanengneng kew red degma due.


text:
Ne kene ne inlalag ku seini ne menu egpeggasal key, ke kene, egbehayan ney re sikaniyu te puunan ne igpakapeggasal key nikaniyu, su eyew egpakatabak kew te seeye se iyan de igpeggasal ke nekey ka egkakita diye te etew, kene ne sika se diye te pusung din.


text:
Emun ke due egkahi ne henduen key te egmambusawen, balahad de due, tenged su ka langun ne eggimuwen ney, para sika te Manama. Ne emun ke due man‑e egkahi ne maheteng ka suman-suman ney, sikaniyu mismu, nakatahe e ne para kaniyu ka himu ney.


text:
Su tenged te geyinawa ni Kristu kanami, warad e lein ne egkeyimu ney gawas te pegtuman kandin. Su nakataha key ne namatey si Kristu para te langun, sikan naa, nekeiling de te namatey e degma ka langun ne etew.


text:
Iyan igpasabut due ne namatey sikandin para te langun ne etew eyew ka me etew ne neuyag pad, kenad e ne iyan pad eg-ikulen ka igkeupii ran, ke kene, sikan e se igkeupii te sika se namatey wey neuyag para kandan.<pb/>


text:
Purisu, puun kuntee, kene key e eg-ugsi-ugsi te duma ne etew iling te inggimu te kene egpalintutuu te Manama. Dengan, iling due ka peg-ugsi-ugsi ney ki Kristu, piru kenad e ne iling due kuntee.


text:
Purisu, ka minsan hentew ne nasabeke e diye ki Kristu, imbalbalawan e sikandin te Manama. Naawe e ka tapey ne pegkeetew rin, wey miggingume e ka iyam.


text:
Ka Manama ka miggimu te seini se langun, wey sikandin ka impeg-uli te meupiya ne geyinawa ta diye te kandin pinaahi ki Kristu. Imbehayan key te Manama te himu te peg-uli te meupiya ne geyinawa te me etew diye te kandin.


text:
Iyan ney igpasabut, ne egpeg-ulien te Manama ka meupiya ne geyinawa te langun ne etew diye te kandin pinaahi ki Kristu, wey kene din e egsumsumanen ka sale dan. Sika ka insalig te Manama kanami ne guhuren ne igpepangguhud.<pb/>


text:
Purisu, sikanami ka impeuyan ni Kristu, wey nekeiling de te egpakiglalag mismu ka Manama pinaahi kanami. Ne egbanasal key kaniyu isip ki Kristu ne pegbanasal ne peg-ulia niyu ka meupiya ne geyinawa niyu te Manama.


text:
Ware sale ni Kristu, piru sikandin ka impeparusaan te Manama tenged te me sale ta, su eyew pinaahi te pegsabeka ta ki Kristu, eg-isipen ki te Manama ne matareng.<pb/>


text:
Ne puun su talagbulig key te Manama, egbanasalan ney sikaniyu ne kene niyu batasana ne hendue te ware karuan ka keupiya wey keyid‑u te Manama ne narawat niyu.


text:
Su migkahi ka Manama,<pb/>“Indineg ku iya sikeykew te eleg ne timpu,<pb/>wey imbulihan ku sikeykew te aldew te kaluwasan.”<br/>Pammineg kew! Kunteen iya ka eleg ne timpu wey ka aldew te kaluwasan.<pb/>


text:
Ke kene, pinaahi te langun ne eggimuwen ney, impakita ney ne suluhuanen key iya te Manama tenged te amana ne peg-antus ney te kasakit, keyirapan, wey me kalised.


text:
Inlelampesan key, imprisu key, insesamuk key te mangune-kune, subla-subla ka peggimu ney, kulang ka peglipereng ney, wey egmanggutasan key.


text:
Impakita ney man‑e ne suluhuanen key iya te Manama pinaahi te malinis ne peg-ugpe ney, te katuenan ney, te pegpariralem ney, te keupiya ney diye te duma, te keyid‑u ne imbehey te Panisingan te Manama, te malehet ne geyinawa,


text:
te pegwali ney te kamalehetan, wey te geem te Manama ne impapitew rin pinaahi kanami. Imbehayan key man‑e te Manama te pegkamatareng isip panganiban ne egpekeiling te sundang wey kalasag ney.


text:
Isip suluhuanen te Manama, senge-kakuwa ne egdayanen key te me etew wey senge-kakuwa ne eglemetan key. Senge-kakuwa ne eglalahan key te mareet, wey senge-kakuwa ne meupiya ka iglalag kanami. Due egkahi ne me ubaten key minsan malehet ka eglalahen ney.


text:
Kahiyen ne ware key kun neileyi, piru neilaan key red te duma. Egkengammatey key kun e, piru mannekal key pad. Minsan ke egpanlampesan key, piru ware key red himatayi.


text:
Minsan ke due me kalaggew ney, piru egkahale key red. Minsan ke egkaayu-ayu key, piru masalig ka imparatu ney. Minsan ke hendue te ware karatuan ney, piru due langun kayi te kanami.<pb/>


text:
Purisu, egpakiglalag a kuntee kaniyu iling te malehet ne me anak ku. Ne keilangan ne eggeyinawaan key nikaniyu iling te peggeyinawa ney kaniyu.<pb/>


text:
<br/><t>Kene kew pakigsabeka te seeye se kene egpalintutuu</t><br/>Kene kew sabeka te seeye se kene egpalintutuu. Su kene iya egkaayun ne egkasabeka ka matareng wey ka mareet se pegbebatasan, wey kene egkaayun ne egpekegduma ka malayag te marusilem.


text:
Si Kristu wey si Meibulan, kene iya egkaayun ne egpekeg-uyun, ne iling naan ded degma ka migpalintutuu te seeye se kene egpalintutuu.


text:
Kene iya egkaayun ne egpekeg-uyun ka diyus-diyus te sika se ugpaan te Manama. Ne sikanta ka ugpaan te manekal ne Manama. Sumale te ingkahi te Manama,<pb/>“Eg-ugpa a diye te kandan wey egduma a kandan.<pb/>Egkeyimu a ne Manama ran,<pb/>wey egkeyimu sikandan ne keet-etawan ku.”<pb/>


text:
Purisu migkahi ka Magbebaye ne Manama,<pb/>“Pariyu kew kandan wey kene kew duma te me etew ne kene egpalintutuu keddiey.<pb/>Kene kew samsam te sika se in-isip ne malindit,<pb/>wey egdawaten ku sikaniyu.<pb/>


text:
Kahi te Magbebaye ne Manama ne Amana ne Maresen,<pb/>Egkeyimu a ne Amey niyu,<pb/>wey egkeyimu kew ne me anak ku.”<pb/>


text:
Me pinalangge, puun su migsaaran ki te Manama te iling due, keilangan ne eg-engkeran ta ka minsan nekey ne in-isip ne egpakamalindit te lawa ta wey te suman-suman ta. Ne keilangan ne due pegkaaldek ta te Manama, wey egpakannekal ki ne egmatulus ka peg-ugpe ta.<pb/>


text:
<br/><t>Ka kahale ni Pablu</t><br/>Geyinawei key nikaniyu. Ware key nekeyimu te mareet diye te minsan hentew, wey ke migdereet naa wey ke migpanlupig naa te minsan hentew.


text:
Kene ne iyan ku inlalag te iling kayi ne menu egbayungan ku sikaniyu, su nakahi kud e dengan ne eggeyinawaan ney iya sikaniyu minsan pad ke egpatey key e duma kaniyu wey se kene pad.


text:
Amana ne dakel ka pegsalig ku kaniyu, wey amana ku ipeggasal sikaniyu. Amana a naliwang wey nahale-gale taliware te me keyirapan.<pb/>


text:
Su minsan te pegginguma ney diye te Masidunya, ware key red nekeyimmeley tenged te keyirapan ne nabayaan ney. Due egmeeg-ehetey te minsan hendei, wey miggingumaan key e te liyas.


text:
Piru ka Manama ne iyan migliwang te seeye se nalaggew, ka migliwang kanami pinaahi te peggendini ni Titu.


text:
Ne kene de ne ka pegginguma rin ka nakapaliwang kanami, ke kene, sika degma se pegliwang ne naangey rin puun kaniyu. Amana a nahale-gale te ingguhuran key nikandin ne amana kew kun egkeupian ne egpakigkita keddi, wey nekegsendit kew kun e te mareet ne hinimuwan niyu, wey egkabagget kew kun ne egpangabang keddiey.<pb/>


text:
Su minsan ke nakapalaggew kaniyu ka sulat ku, wara a nekegsendit te pegsulat ku due. Piru ka malehet, nekegsendit e red te an-anayan su nakita ku ne nakapalungku ka sulat ku kaniyu minsan mahaan de.


text:
Piru kuntee, nahala ad e, ne kene ne tenged su miglungku kew, ke kene, tenged su neyimu sika ne egpuunan ne mig-inniyug kew e te sale niyu. Su ka peglungku niyu, pegbuut sika te Manama, purisu ware nakarereet kaniyu seeye se sulat ku.


text:
Su ka peglungku ne pegbuut te Manama, egpakapeinniyug te sale wey egpakapanulud diye te kaluwasan, ne kene ne eleg sika ne egsenditan. Piru ka peglungku te etew ne ware nekeila te Manama, eg-uyan te kamatayen ne ware egtamanan.


text:
Tengtengi niyu ka meupiya ne migpangkusan te peglungku niyu ne pegbuut te Manama. Su kuntee, egkabagget kew e wey egmaahet e ne egpapitew ne eleg iya ka inggimu niyu. Nabelu kew tenged su neyilawan kew wey naaldek kew ne kema ke eglegparan kew. Amana kew iya egkeupian ne egpekeg-uli ka meupiya ne geyinawa ta, egkabagget kew ne egpakigkita keddiey, wey andam kew ne egparusaan seeye se nakasale. Te langun ne inggimu niyu, impakita niyu ne ware iya igkabayung kaniyu iling te nakahi e due te kewun‑aan.<pb/>


text:
Purisu, insulat ku ka seeye ne sulat ne kene ne tenged te etew ne nakasale, wey ke sikan naa se neyimuwan din te sale, ke kene, eyew igpakapapitew niyu diye te tangkaan te Manama ke kamenu iya karakel ka peggeyinawa niyu kanami.


text:
Purisu naliwang key.<pb/>Ne timul pad te igkaliwang ney, amana key nahale te nakita ney ne amana degma nahale si Titu, tenged su migmaawang ka geyinawa rin pinaahi kaniyu langun.<pb/>


text:
Impeggasal ku sikaniyu diye te kandin wey wara a nikaniyu peyilawi. Ka langun ne inlalag ku kaniyu, malehet iya. Te iling due ne paahi, napamalehetan en iya ne malehet ka impeggasal ney diye ki Titu.


text:
Purisu natimulan ka geyinawa rin kaniyu, su nakasuman-suman sikandin ne migtuman kew langun te pegpanulu din wey te peg-alumama niyu degma kandin duma te pegtahud wey pegkaaldek niyu.


text:
<br/><t>Ka peggibahet te pegbehey ne kene egpalelehed</t><br/>Me suled, egkeupian key ne egpakataha kew meyitenged te keupiya wey keyid‑u te Manama diye te me punduk te migmalintutuu diye te Masidunya.


text:
Minsan ke in-el-elehan sikandan pinaahi te masumpit ne keyirapan, piru subla ka kahale dan. Ne puun due, subla-subla ka pegbehey ran minsan amana sikandan egkaayu-ayu.


text:
Egpakamemalehet a ne kene de ne iyan dan imbehey ka egkeelehan dan, ke kene, ka subla pad te egkeelehan dan te pegbehey, wey inggimu ran sika sumale te pegbuut dan.


text:
Amana mighangyu sikandan kanami ne egbehayan ney sikandan te kaayunan ne egpakabulig te keet-etawan te Manama.


text:
Ne ka neyimu ran, labew pad te in-iman-iman ney. An-anayan, imbehey ran ka pegkeetew ran diye te Magbebaye, ne nataman, kayi degma te kanami sumale te pegbuut te Manama.


text:
Purisu imbanasalan ney si Titu ne eglibed due te kaniyu wey eg-impusan din ka nabunsuran din e ne himu ne peglimud te igbulig niyu te duma.


text:
Na, datu kew e te langun-langun de iya—te pegpalintutuu niyu, te pegpanulu niyu, te katuenan niyu, te kaahet-ahet niyu, wey te peggeyinawa niyu te duma—purisu neupian key degma ne igpakita niyu ka subla-subla ne pegbehey niyu.<pb/>


text:
Kene ne iyan ku inlalag kayi ne menu egsuhu a kaniyu, ke kene, ingguhud ku re kaniyu ka kaahet te duma ne etew te pegbulig te duma, su eyew egkapamalehetan niyu degma ne malehet e ka geyinawa niyu.


text:
Su nakanengneng kew e te keupiya wey keyid‑u te Magbebaye ta ne si Hisu Kristu. Minsan datu sikandin, piru migpeyimu sikandin ne egkaayu-ayu su eyew pinaahi due, egkaratu kew.<pb/>


text:
Ne seini ka tambag ku meyitenged due: meupiya pad ke eg-impusan niyu ka nabunsuran niyu ne pegbehey te miglihad ne leg‑un. Sikaniyu ka an-anayan ne miggimu te iling due wey ka nekewun‑a ne egkeupian ne eggimu te iling due.


text:
Sikan naa, ipabulus niyu iya sika. Meupiya perem ke egmaahet kew ne eg-impus due iling te kaahet niyu te pegbunsud niyu. Behey kew te minsan nekey sumale ke nekey ka egkeyimu niyu.


text:
Su emun ke maahet kew iya ne egbehey, egdawaten te Manama ke nekey ka igkabehey niyu. Kene sikandin eg-iman-iman ne egbehey kew te ware due te kaniyu.<pb/>


text:
Kene ne iyan ku igpasabut due ne eyew egpekeyimeley te kalised ka duma pinaahi te pegbehey niyu taheed mule ne egkeyirapan kew e, ke kene, eyew egpekeg-iling kew re langun ne kene egkeyirapan.


text:
Kuntee, dakel ka due te kaniyu, ne eleg de iya ne egbulig kew te seeye se egkeilangan, su eyew egkabulihan kew degma keureme ke due keilangan niyu, eyew egpekeg-iling kew re langun ne kene egkeyirapan.


text:
Sumale te nasulat te Kasulatan ne miggenendue,<pb/>“Seeye se dakel se nalimud, ware nasubleyi,<pb/>ne seeye se deisek de se nalimud, ware nakulangi.”<pb/>


text:
<br/><t>Si Titu wey ka me duma rin</t><br/>Migpasalamat a te Manama su imbehayan din si Titu te kaahet ne iling te keddiey eyew te pegbulig kaniyu.


text:
Mig-uyun sikandin te hangyu ney ne eggendue te kaniyu. Piru ka malehet, tapey e sikandin eaheti ne egbulig kaniyu, wey egkeupian ne eggendue.


text:
Due suled ta ne igparuma ney ki Titu. Mabantug sikandin diye te langun ne migmalintutuu tenged te pegwali rin te Meupiya ne Panugtulen.


text:
Timul pad due, in-alam sikandin te migmalintutuu ne egparumeen kanami te hipanawan eyew eg-uyan te seini se igbulig te seeye se egkeilangan. Inggimu ney sika eyew egkasaye ka Magbebaye wey igpakapakita ney ne egkeupian key iya ne egbulig.<pb/>


text:
Amana key mig-ayad-ayad ka egpangangey te seini se dakel amana ne igpamehey niyu eyew ware igkabayung kanami.


text:
Su egkeupian key ne eleg iya ka eggimuwen ney diye te tangkaan te Magbebaye wey diye degma te tangkaan te me etew.<pb/>


text:
Ne due lein ne suled ta ne igparuma ney kandan. Malasi ney e sikandin neel-elehi te masalig ne paahi, wey nakita ney ne amana iya sikandin maahet ne egbulig, ne labi en iya kuntee tenged su dakel amana ka pegsalig din kaniyu.


text:
Ne meyitenged ki Titu, duma ku sikandin te himu te pegbulig kaniyu. Ne meyitenged te seeye se me duma rin ne me suled ta te pegpalintutuu, sikandan ka impeuyan te migmalintutuu. Egmabantug si Kristu tenged te eggimuwen dan.


text:
Purisu ipakita niyu kandan ka geyinawa niyu, wey pamaleheti niyu diye te migmalintutuu ne malehet ka impeggasal ney meyitenged kaniyu.<pb/>


text:
<br/><t>Ka igbulig diye te migmalintutuu</t><br/>Na, kenad e ne keilangan ne egsulatan ku pad sikaniyu meyitenged te sika se igbulig te keet-etawan te Manama diye te Hirusalim.


text:
Nakataha a ne amana kew iya ne maahet ne egbulig, wey impeggasal kud e sika diye te matig-Masidunya. Ingguhuran ku sikandan te puun pad te miglihad ne leg‑un, andam kew e ka matig-Akaya ne egbulig. Ne puun due, egkeupian e degma ne egbulig ka kasuluhan kandan.


text:
Piru igpeuyan ku seini se me suled ta te pegpalintutuu eyew kene egkeyimu ne ware karuan te impeggasal ney meyitenged kaniyu, wey eyew egpakaandam kew te igbulig niyu sumale te ingkahi ku kandan.


text:
Ne emun ke due egduma keddiey ne matig-Masidunya, ne egpakakita ne kene kew ne andam, egkeyilawan key en iya tenged su mig-iman-iman key ne nakaandam kew e, ne labew kew en iya degma ne egkeyilawan!


text:
Purisu nasuman-suman ku ne keilangan ne egbanasalan ku ka me suled ta ne egpewun-een kud due te kaniyu eyew egbulig egpanlimud te insaad niyu ne panalangin, eyew tapey e egkaandam te peggenduen ku. Piru egkeupian a ne egbehey kew due ne kaniyu iya ne pegbuut, kene ne puun de su napehes kew.<pb/>


text:
Sumsumana niyu seini: ka egpamula te deisek, deisek de degma ka egkahaani. Ka egpamula te dakel, dakel degma ka egkahaani.


text:
Purisu ka tagse sabeka, keilangan ne egbehey sumale ke nekey ka nasuman-suman din, ne kene sikandin egkalaggew wey egsuman-suman ne napehes de, su eggeyinawaan te Manama seeye se egbehey ne due kahale.


text:
Ka Manama ka egpanalangin kaniyu te subla-subla eyew kene kew egkaawaan te minsan ken‑u te langun ne keilangan niyu, wey eyew egpakabulig kew pad te duma.


text:
Sumale te nasulat te Kasulatan,<pb/>“Amana ne dakel ka imbehey rin diye te egkaayu-ayu,<pb/>wey kene egkalingawan ka katareng din te minsan ken‑u.”<pb/>


text:
Ka Manama ka egbehey diye te me talagpamula te beni wey te egkakeen, wey sikandin ded degma ka egbehey wey egpamasalig ke nekey ka due te kaniyu eyew egkatimulan pad ka keupiya niyu te pegbehey.


text:
Igparatu kew layun te Manama eyew mabehey-behey kew te langun ne timpu. Ne masalig ka egpasalamat te Manama tenged te egkarawat dan ne igpeuyan niyu kanami.


text:
Ne tenged te seini se pegbehey niyu, egkabulihan te keilangan dan seeye se keet-etawan te Manama, wey egmasalig pad degma seeye se egpasalamat te Manama.


text:
Ne seini se eggimuwen niyu, egkapamalehetan ne malehet ka pegpalintutuu niyu wey egkabantug ka Manama, tenged su egkakita ran ne mig-ikul kew te in-angken niyu ne Meupiya ne Panugtulen meyitenged ki Kristu. Egsayeen dan man‑e ka Manama tenged su mabulig-bulig kew kandan wey diye degma te minsan hentew.


text:
Eg-ampu sikandan kaniyu wey amana degma egkeupian ne egpakigkita kaniyu tenged te kein-inuwan ne keupiya wey keyid‑u te Manama ne imbehey rin kaniyu.


text:
<br/><t>Ka pegpangatarengan ni Pablu meyitenged te katenged din</t><br/>Sikeddiey si Pablu, ka egkekahiyen ne liyasen ke due te tangkaan niyu, piru wey kun de mabulut ke diye te mariyu. Ne kuntee, pinaahi te pegpariralem wey keyid‑u ni Kristu,


text:
egbanasalan ku sikaniyu ne emun ke duen a te kaniyu, kene perem ne keilangan ne egmabulut a te seeye se migbayung ne kalibutanen kun ka pegbebatasan ney wey ka katuyuan ney.


text:
Su ka me panganiban ne eggamiten ney te egpakig-ehet, kene ne panganiban kayi te ampew te tane, ke kene, sika se maresen ne panganiban te Manama ne egpakarereet te seeye se egsupak kandin. Egdereetan ney ka kene ne malehet ne pegpangatarengan te me etew,


text:
wey ka igpeggasal ran ne egpakabalabag te peg-ila ran te Manama eyew egkabalbalawan ka suman-suman dan sumale te igkeupii ni Kristu.


text:
Ne emun ke egkapamalehetan ney e ne eleg en iya ka pegtuman niyu ki Kristu, egparusaan ney e seeye se ware migtuman.<pb/>


text:
Ka seyyup niyu su iyan niyu re egtengtengan ke nekey ka egkakita niyu. Ke duen ma amana eg-angken ne sakup e sikandin ni Kristu, keilangan ne eg-isipen din ne sakup key e degma ni Kristu iling kandin.


text:
Su minsan ke subla ka pegpeggasal ku meyitenged te katenged ney, piru kena a egkeyilew, su ka Magbebaye ka migbehey kanami due eyew te peglig‑en kaniyu, ne kene ne pegdereet kaniyu.


text:
Su due egkahi ne wey e kun de mabulut wey egpehes ke diye te me sulat ku, piru mahuye e kun ke duen a, wey ware kun karuan te egmanlalahen ku.


text:
Keilangan ne egkanengnengan te sika ne me etew, ne seeye se insulat ney te timpu ne ware key due, eggimuwen ney iya ke duen key.<pb/>


text:
Kene key egpaalag-alag eggukum wey egpeg-iling te pegkeetew ney te seeye se me etew ne migpeggasal te pegkeetew ran wey kene key degma eggukum kandan. Su hendue te kulang ka katuenan dan! Miggimu sikandan te kandan mismu ne sekeranan eyew te pegseked wey peggukum te pegkeetew ran.


text:
Piru sikanami mule, kene key egpasubla egpeggasal, su iyan ney re mule igpeggasal ka himu ne impeyimu te Manama kanami, ne nalagkes en iya kayi ka himu ney due te kaniyu.


text:
Kene key degma egpasubla egpeggasal kaniyu meyitenged te himu ney due te kaniyu, tenged su sikanami ka an-anayan ne nekeendue te kaniyu ne migwali te Meupiya ne Panugtulen meyitenged ki Kristu.


text:
Kene key degma egpasubla egpeggasal te himu ne neyimu te duma ne etew. Piru egpallateng key ne egtulin pad ka pegpalintutuu niyu wey egkatimulan pad degma ka himu ney due te kaniyu ne imbehey te Manama.


text:
Pegkapenga due te kaniyu, egpakawali key e te Meupiya ne Panugtulen diye te duma ne me inged ne mariyu kaniyu. Kene key egkeupian ne iyan ney igpeggasal ka himu te duma ne etew diye te me inged ne imbehey te Manama kandan.<pb/>


text:
Piru sumale te nasulat te Kasulatan, “Ke due egpeggasal, keilangan ne ka Magbebaye ne Manama ka igpeggasal rin.”


text:
Su kene igkahale te Magbebaye ka etew ne egdayan te kandin mismu ne pegkeetew, ke kene, sika se etew ne egdayanen din.<pb/>


text:
<br/><t>Si Pablu wey ka kene ne malehet ne me apustulis</t><br/>Kene kew pa ubag kapeleyi keddiey minsan ke henduen a te ungel. Antusa niyu pa!


text:
Egpangalikud a kaniyu iling te pegpangalikud te Manama kaniyu. Nekeiling kew te sabeka ne mengebay ne ware pad neyilabeti ne intahahe kud ne igpaasawa te sabeka ne lukes ne iyan si Kristu.


text:
Piru egkaaldek a su kema ke egkalimbungan kew, iling ki Iba te inlimbungan te uled, wey egkaawe e ka mapahetpet wey malehet ne geyinawa niyu ki Kristu.


text:
Su egdawat kew te minsan hentew ne egmangendue te kaniyu ne egwali te lein ne Hisus, kene ne iling te inwali ney. Egdawat kew man‑e te panisingan ne lein te narawat niyud e. Ne egdawat kew man‑e te Meupiya kun ne Panugtulen ne kene ne iling te narawat niyud e. Mahaan kew re egkeuyan!<pb/>


text:
Minsan pad ke kena a egkateu ne eglalag-lalag, piru kene ne kulang ka katuenan ku. Impapitew ney seini due te kaniyu te minsan nekey ne paahi.<pb/>


text:
Nakasale e naa te pegpariralem ku te pegkeetew ku tenged te pegwali ku te Meupiya ne Panugtulen ne ware migpabayad su eyew re egkatahud kew?


text:
Taheed te miggimu a due te kaniyu, imbulihan a te lein ne punduk te migmalintutuu. Ne hendue te intakawan ku sikandan su migdawat e ma te keuyahan ku ne egpuun kandan eyew egpakabulig a kaniyu.


text:
Su minsan ware egkeyimu ku te duen e pad te kaniyu, wara a migbuyu te minsan hentew kaniyu. Su ka migmalintutuu e ne egpuun te Masidunya ka migbehey keddiey te langun ne keilangan ku. Wara ad iya migpabulig kaniyu, wey minsan keureme, kene ku eggimuwen sika.


text:
Ware egpakapeengked keddiey te pegpeggasal ku meyitenged due, tenged su kena a iya egpabulig kaniyu wey te minsan hentew diye te Akaya. Malehet seini se eglalahen ku iling kalehet te eglalahen ni Kristu.


text:
Mani buwa te wara a migpabulig kaniyu? Puun buwa su ware ku geyinawei sikaniyu? Nakataha ka Manama ne inggeyinawaan ku iya sikaniyu!<pb/>


text:
Egpabulus a ne kene egbuyu te tabang kaniyu su eyew egkasanggel e seeye se egpapitew-pitew re ne me apustulis ne egpeggasal ne nekeg-iling kun de ka himu ran te kanami.


text:
Su ka seeye ne me etew, kene ne malehet ne me apustulis, ke kene, talaglimbung de sikandan wey egpapitew-pitew re ne me apustulis kun ni Kristu.


text:
Ne kene ne kein-inuwan sika, su minsan si Meibulan, egpakapeiling sikandin te masil‑ew ne panalihan te Manama.


text:
Sikan naa, kene degma ne kein-inuwan ke egpakapeiling ka me suluhuanen din te me suluhuanen te matareng ne Manama. Piru te katammanan, egparusaan sikandan sumale te hinimuwan dan.<pb/>


text:
<br/><t>Ka pegpeggasal ni Pablu meyitenged te peg-antus din</t><br/>Egliberen ku te egkahi, keilangan ne ware sabeka ne egsuman-suman ne ungel a. Piru ke iling ma rue ka suman-suman niyu keddi, antuse e pa nikaniyu te egpammineg su egpeggasal e pad ubag te minsan deisek de.


text:
Seini se pegpeggasal ku, kene ne diye egpuun te Magbebaye, ke kene, inggimu ku re seini isip egkeungel.


text:
Ne puun su masalig due te kaniyu ka egpeggasal iling te eggimuwen te me etew kayi te kalibutan, egpeggasal ad e degma.


text:
Eg-antus kew re iya ne eg-uripenen nikandan, egkuen ka langun ne kaniyu, eglimbungan, egpabekalan te pakpak dan, wey egtagpien nikandan.


text:
Egkeyilew a ne eg-angken ne egliyasen key ne eggimu te iling due! Piru ke duen ma egpaalag-alag egpeggasal te minsan nekey—egpeggasal a degma minsan ke egpekeiling te ungel ka peglalag-lalag ku.


text:
Egpeggasal sikandan ne Hibruwanen? Ti, iling e red degma. Egpeggasal sikandan ne kabuhalan ni Israil? Iling e red iya degma. Egpeggasal sikandan ne kabuhalan ni Abraham? Ti, iling e red iya man‑e.


text:
Me suluhuanen naa sikandan ni Kristu? Henduen a te egbusawen ka eglalag te iling kayi, piru meupiye e pad ne suluhuanen kuntere kandan! Subla pad ka keddiey ne peggimu, malasi e pad egkaprisu, kamasalig a lelampesi, wey kamasalig a perem namatey.


text:
Katatelu a lelampesi te matig-Ruma te tuked; kasabeka a bebatuwa, katatelu perem nalened ka barku ne in-unturan ku, wey due timpu ne nalened-lened a diye te dahat te senge-karusileman wey senge-kaaldew.


text:
Te me hipanawan ku, masalig ka me karereetan ne egkabayaan ku: me baggiyu, me takawen, me karumaan ku ne me Hudiyu wey te kene ne me Hudiyu, diye te me siyudad, diye te inged ne ware mig-ugpe, diye te dahat, wey diye te me suled ta te pegpalintutuu ne kene bes ne malehet.


text:
Mangune-kune ka peggimu ku taman te nabeley a, malasi ne kena a egpakalipereng, eggutasan a wey egkammaraan. Malasi ne ware egkakeen ku, wey egkaagsilan a tenged su kulang ka kumbale ku.


text:
Ke due egmahuye, egkaheram ku degma ka kahuye din. Ne emun ke due neuyan te sale, egmangebel-ebel ka langet ku.<pb/>


text:
Kena a egkeupian ne egpeggasal, piru emun ke keilangan ne eggimuwen ku sika, iyan ku re igpeggasal ka kahuye ku.


text:
Nakataha ka Manama wey Amey te Magbebaye ne si Hisus ne kena a eg-uubat. Egdayanen sikandin te ware egtamanan.


text:
Te diye e pad te Damasku, impatamengan te gubirnadur ne sakup ni Hari Aritas ka gumawan te siyudad eyew te pegdakep keddiey.


text:
Piru intetahu a mule te liyang wey intutuntun a diye te bintana te alad te siyudad ne matikang wey makepal, wey nakapallahuy e red kandin.<pb/>


text:
<br/><t>Ka impakita te Manama ki Pablu</t><br/>Keilangan ne egpabulus a iya ka egpeggasal minsan ware egkaangey ku rue. Igpangguhud ku ke nekey ka impakita wey impataha te Manama keddiey.


text:
Due etew ne neila ku<n>Ka etew ne egkahiyen ni Pablu kayi, sika se kandin mismu ne pegkeetew. Piru egkeepes sikandin ne egpeggasal te pegkeetew rin, purisu in-iling din de due te eglalag. Emun ke egbaseen ta ka v1 wey v6-7, klaru ne sikandin mismu ka igpasabut din due.</n> ne migpalintutuu ki Kristu ne imbatun diye te igkatelu ne langit, me sapulu e wey hep‑at (14) ne leg‑un ka miglihad puun kuntee. Wara a nakataha ke imbatun naan iya ka lawa rin wey ke panisingan din de, ka Manama re ka nakanengneng.


text:
Eg-abayan ku te egkahi, nekeila a ke hentew‑a etawa sika, piru wara a nakataha ke nekey‑a ka imbatun, lawa rin naa wey ke panisingan din de, ka Manama re ka nakanengneng.


text:
Iyan ku re natahaan ne imbatun iya sikandin diye te ugpaan te Manama, ne taheed te diyad e sikandin, due narineg din ne kene egkaayunan te eglalag, wey ware degma ituhut ne igpepangguhud.


text:
Purisu egpeggasal a meyitenged te sika ne etew, piru kena a egpeggasal meyitenged te pegkeetew ku, ke kene, sikan de se kahuye ku.


text:
Piru, emun ke egkeupian a perem ne egpeggasal, di, kena a egkeyimu ne ungel su malehet ma ka igpangguhud ku. Piru ware ku himuwa sika, tenged su kena a egkeupian ne matikang ka pegtengteng niyu keddi du te sika se egkakita niyu wey egkarineg niyu ne eglalahen ku.<pb/>


text:
Piru eyew kena a egpabekal te pakpak ku tenged te kein-inuwan ne nakita ku, imbehayan a te duhi ne inggamit ni Meibulan te pegbayad-bayad keddiey eyew kena a egpakapeggasal.


text:
piru migkahiyan a nikandin, “<J>Eleg e ka pegbulig ku keykew su egkakita ka geem ku due te kahuye nu.</J>” Sikan naa ka amana a egkahale ne egpeggasal meyitenged te kahuye ku, su eyew ka geem ni Kristu, egweil kayi te keddiey.


text:
Purisu, egkabennalan ad e te me kahuye ku, te peglemet keddi, te keyirapan ku, te pegbayad-bayad keddi, wey te kalised ku tenged ki Kristu. Su emun ke mahuya a, nasi e naan manekal.<pb/>


text:
<br/><t>Ka pegkasasew ni Pablu te matig-Kurintu</t><br/>Impehes a nikaniyu ne egpeggasal iling te egkeungel-ungel. Eleg perem ne egdayanen a nikaniyu, su minsan ware iya karuan ku, kene e red degma ne ubus te seeye se egkahi ne labew kun sikandan ne apustulis.


text:
Te timpu ne duen e pad te kaniyu, nakita niyud e ne malehet a iya ne apustulis, impeuyan a mismu te Manama. Su inggimu ku te mapariralemen ka me kein-inuwan wey me palinneu due te kaniyu.


text:
Ka inggimu ku due te kaniyu, iling ded te inggimu ku diye te duma ne punduk te migmalintutuu, gawas de te wara a mule migpabulig kaniyu. Pasayluwe e re te seyyup ku!<pb/>


text:
Na, seinid e ka igkatelu ne timpu ne andam a ne eggendue te kaniyu. Ne kena a egkeupian ne egpabulig kaniyu, su kena a egkeinniyat te me karatuan niyu, ke kene, sikaniyu mismu ka igkeinniyat ku. Su kene ne iyan eg-uyag te iney wey amey ka me anak, ke kene, ka iney wey amey ka eg-uyag te me anak dan.


text:
Egkahala a ke igpakabehey ku ka karatuan ku wey ka kanekal ku eyew te pegbulig kaniyu. Piru minsan pad ke indakelan ku sikaniyu te geyinawa, mani buwa mule te deisek de ka geyinawa niyu keddi?<pb/>


text:
Due duma ne eg-uyun ne wara a neyimu ne mabehat due te kaniyu. Piru due migkahi ne maalistu e kun wey miglimbungan ku kun sikaniyu.


text:
Imbanasalan ku si Titu ne eggendiye te kaniyu, wey imparumaan ku sikandin te suled ta te pegpalintutuu. Ne kene kew egpakakahi ne inleig-leig kew nikandin, wey ke ware nekeg-iling ka himu ney wey ka katuyuan ney.<pb/>


text:
Kahiyen niyu buwa ne iyan ney iglalag te iling due ne menu egpangatarengan key? Kene ne iling due! Me pinalangge, sikanami se nasabeka due ki Kristu, eglalahan ney sikaniyu kayi te tangkaan te Manama ne ware lein ne tuyu ney, ke kene, ka peglig‑en de iya kaniyu.


text:
Egkaaldek a ne kema ke peggenduen ku, kene ku igkeupii ka eggimuwen niyu, wey kene niyu degma igkeupii ka keddiey ne eggimuwen. Egkaaldek a ne kema ke due egpeehetey, egpekeg-imma, egkabelu, egpalelehed, eg-iran-iran, egsesalupet, egpeggasal, wey due samuk.


text:
Egkaaldek a man‑e, su kema ke peglibed ku due te kaniyu, egpeyilawan a te Manama tenged kaniyu. Ne kema ke egpakasinehew a tenged su masalig ka nakasale dengan ne ware mig-inniyug te lilinditi ne hinimuwan dan, te pegpeyibhilabetey ran ne kene ne alunggun, wey te mekeyilew-hilew ne hinimuwan dan.<pb/>


text:
<br/><t>Ka katammanan ne pegpanulu wey pegpangemusta</t><br/>Seini ka igkatelu ne peggenduen ku te kaniyu. Ne sumale te nasulat te Kasulatan, “Ka minsan nekey ne sumbung, keilangan ne egkapamalehetan te daruwa wey ke tatelu naa ne talagpamalehet.”


text:
Tapey kud e panpanayi sikaniyu te seeye se igkarangeb ne peggenduen ku. Ne kuntee, eg-abayan ku man‑e te eglalag taheed te wara a due: kayi te peglibed ku man‑e due, egparusaan ku iya seeye se nenakasale dengan, wey seeye degma se duma.


text:
Eggimuwen ku seini su egkeupian kew ne egkapamalehetan ne diye iya egpuun te ki Kristu ka inlalag ku. Maresen sikandin wey kene ne mahuye ne egweil due te kaniyu.


text:
Su minsan ke inlansang sikandin te krus tenged te kahuye din, piru neuyag sikandin tenged te geem te Manama. Ne sikanami degma, nakaheram key te kahuye tenged te pegsabeka ney kandin, piru tenged te geem te Manama, egkeuyag key duma kandin eyew egpakabulig kaniyu.<pb/>


text:
Ug-ugsiya niyu ka pegkeetew niyu eyew te pegtengteng ke malehet naan en iya ka pegpalintutuu niyu. Keilangan ne eg-el-elehan niyu ka pegkeetew niyu! Nakanengneng kew e ne duen e si Kristu te kaniyu, gawas de ke kene ne malehet ka pegpalintutuu niyu.


text:
Eg-ampu key te Manama ne kene kew eggimu te mareet. Ne kene ne iyan ney ig-ampu te iling due ne menu egpapitew key ne migmalampusen ka himu ney due te kaniyu, ke kene, eyew egpekeyimu kew ke nekey ka eleg minsan ke henduen kun te kene key ne malehet ne apustulis.


text:
Su kene key egpekeyimu te minsan nekey ne supak te kamalehetan, ke kene, sikan de iya se pegsawed te kamalehetan.


text:
Su igkahale ney ke mahuye key ne manekal kew mule. Ne eg-ampu key ne egkabalbalawan ka pegbebatasan niyu eyew ware igkarew‑ey.


text:
Insulat ku seini te kene e pad egpekeendue, su eyew pegginguma ku due, kena ad ne mapahetpet ne eggamit te katenged ku ne imbehey te Magbebaye keddiey—katenged te peglig‑en kaniyu, ne kene ne pegdereet kaniyu.<pb/>


text:
Te katammanan me suled, kahale kew. Ay-ayari niyu ka pegbebatasan niyu wey sahipaa niyu ka hangyu ku. Sabeka kew wey ugpe kew ne malinawen. Ne emun ke eggimuwen niyu sika, ka Manama ne egpuunan te geyinawa wey keupianan ka egduma kaniyu.<pb/>


text:
Pegpangemusteey kew ka tagse sabeka te pegpapitew ne migpaheyinaweey kew.<n>Te Grigu: matulus ne peggarek.</n><pb/>Ne ka langun ne keet-etawan te Manama, egpangemusta degma kaniyu.<pb/>


text:
Sikeddiey si Pablu ka migpeuyan te seini ne sulat—sabeka a ne apustulis. Ka pegkaapustulis ku, kene ne diye egpuun te etew wey ke pinaahi naa te etew, ke kene, pinaahi ki Hisu Kristu wey te Manama ne Amey ne mig-uyag kandin.


text:
Egpangemusta a kaniyu te migmalintutuu due te nalein-lein ne me punduk te migmalintutuu diye te Galasya, wey egpangemusta degma kaniyu ka langun ne me suled ta kayi.<pb/>


text:
Meyitenged ki Kristu, migpeyimatey sikandin para te me sale ta eyew egkaluwas ki te seini se mareet ne timpu, sumale te pegbuut te Manama ne Amey ta.<pb/>


text:
<br/><t>Sabeka re ka Meupiya ne Panugtulen</t><br/>Neinu-inu a ke mania te mahaan niyu re inniyuhi ka Manama ne iyan mig-alam kaniyu pinaahi te keupiya wey keyid‑u ni Kristu, ne migpalintutuu kew e te lein ne paahi te kaluwasan ne meupiya kun ne panugtulen.


text:
Piru ka malehet, sabeka re iya ka Meupiya ne Panugtulen. Ne due me etew ne egkeupian ne egbehey kaniyu te kalibeg wey egkeupian perem ne egdereet te Meupiya ne Panugtulen meyitenged ki Kristu.


text:
Piru minsan pad ke sikanami wey ke panalihan naa ne diye egpuun te langit ka egwali meyitenged te lein ne paahi te kaluwasan ne nakasuwey te inwali ney kaniyu, igdilus sikandin te Manama.


text:
Sumale te ingkahi ney dengan, wey egliberen ku pad man‑e kuntee te egkahi, ka minsan hentew ne egwali kaniyu te iling due ne ware nekeiling te narawat niyud, igdilus sikandin te Manama.<pb/>


text:
Kene kew suman-suman ne egkeupian a ne egdayanen te me etew. Kene iya! Su iyan ku igkeupii ne egkahale ka Manama keddi. Emun ke iyan ku pa igkeupii ne egpahale te me etew, kena a ne malehet ne uripen ni Kristu.<pb/>


text:
<br/><t>Ka Manama ka migbehey te katenged ki Pablu</t><br/>Me suled, egkeupian a ne egpakanengneng kew, ne ka Meupiya ne Panugtulen ne inwali ku kaniyu, kene ne panugtulen de te etew.


text:
Ware ku seini narawat puun te etew wey ke impanulu naa keddiey, ke kene, si Hisu Kristu ka migpataha kayi te keddiey.<pb/>


text:
Nakataha kew e ke nekey ka batasan ku dengan te timpu ne mig-ikul e pad te tuluuwen te me Hudiyu. Migtamtamanan ku te migbayad-bayad ka migpalintutuu ki Kristu wey mig-el-elehan ku sikandan te migdereet.


text:
Te kasuluhan te me Hudiyu ne iling ku re te idad, sikeddiey ka amana migtuman te Balaud ney, wey migpakannekal a ne eg-ikul te langun ne tuluuwen te me kaap-apuan ney.<pb/>


text:
Piru te ware e pad miglesut, tapey ad e alama te Manama wey in-umew a nikandin pinaahi te keupiya wey keyid‑u rin.


text:
Te timpu ne egkeupian e ka Manama ne igpeila rin keddiey ka Anak din eyew egpakawali a meyitenged te Anak din diye te kene ne me Hudiyu, wara a migbuyu te tambag te minsan hentew.


text:
Ne wara a degma miggendiye te Hirusalim ka egpakigkita te seeye se me apustulis ne nekewun‑a keddi, su nasi a miggendiye te Arabya wey nataman, miglibed ad man‑e diye te Damasku.


text:
Ne wey ad miggendiye te Hirusalim eyew te pegpanumbaley ki Pidru ke miglihad e ka tatelu ne leg‑un, wey diye e pad mig-ugpe duma kandin seled te sapulu wey lalimma (15) ne aldew.


text:
Ne kuntee, ka langun ne eglalahen ku kaniyu, malehet iya wey nakataha ka Manama te wara a mig-uubat.<pb/>


text:
Ne iyan de narineg nikandan ka guhuren, “Ka etew ne migbayad-bayad dengan kanta, egwali e kuntee meyitenged te kamalehetan ne mig-el-elehan din perem te egdereet dengan.”


text:
<br/><t>Ka pegdawat te me apustulis ki Pablu</t><br/>Nataman, te peglihad e te sapulu wey hep‑at (14) ne leg‑un, miglibed ad e man‑e diye te Hirusalim duma ki Birnabi, wey induma ku degma si Titu.


text:
Iyan ku impekeendiye su due impakita te Manama ne keilangan ne egkeendiyaan ku. Pegginguma ku diye, migtugtuhesan ku te egpakigkita seeye se in-ila ne me pangulu diye, wey impasabut ku sikandan meyitenged te Meupiya ne Panugtulen ne igwali ku red diye te kene ne me Hudiyu. Inggimu ku seini su eyew kene egkeyimu ne ware karuan te impeyimu te Manama keddiey.


text:
Ne nabennalan sikandan, su minsan si Titu se induma ku ne sabeka ne Grigu, ware dan pehesa ne egpatuli sumale te Balaud te Hudiyu.


text:
Piru due duma ne egkeupian ne egkatulian sikandin. Ka sika ne me etew, miggeles-heles de ne mig-apil-apil te migmalintutuu su eg-iipat te kaligwangan ne naangken ta puun ki Kristu Hisus, su egkeupian sikandan ne egkeuripen ki te Balaud.


text:
Piru ware key migparuma-ruma kandan te minsan deisek, su eyew kene egkaawe due te kaniyu ka kamalehetan meyitenged te Meupiya ne Panugtulen.<pb/>


text:
Ne ware ingkatimul te pegpanulu ku te seeye se me etew ne in-ila ne me derakel ne me pangulu. Te keddi ne isip, ware kaleinan ke nekey sikandan su nekeg-iling key re diye te tangkaan te Manama.


text:
Ne nakita ran ne sikeddiey ka insalihan te Manama te pegpangguhud te Meupiya ne Panugtulen diye te kene ne me Hudiyu, iling ki Pidru te insalihan degma te pegpangguhud te Meupiya ne Panugtulen diye te me Hudiyu.


text:
Su ka Manama ne iyan migweil diye te ki Pidru ne egpaapustulis diye te me Hudiyu, ka migweil degma kayi te keddiey ne egpaapustulis diye te kene ne me Hudiyu.


text:
Ne si Santiyagu, si Pidru, wey si Huwan, ka in-ila ne me pangulu diye. Pegkanengnengi ran te in-alam a te Manama para te seini ne himu, indawat key nikandan ki Birnabi isip duma ran te himu. Mig-uyun sikandan ne eggimu key diye te kene ne me Hudiyu, taheed te egpabulus degma sikandan te himu ran diye te me Hudiyu.


text:
Sabeka re ka inhangyu dan kanami ne egbulihan ka egkengaayu-ayu, wey sika iya degma ka igkeupii ku ne eggimuwen.<pb/>


text:
<br/><t>Ka pegsapad ni Pablu ki Pidru</t><br/>Piru te pegginguma ni Pidru diye te siyudad te Antiyukiya, in-atubang ku sikandin te egsapad su amana ne seyyup ka inggimu rin.


text:
Su te ware pad nanginguma ka me etew ne diye egpuun ki Santiyagu, nalayam sikandin ne egkeen duma te kene ne me Hudiyu. Piru te peggingume e te me etew, migsuwey-suwey e sikandin te kene ne me Hudiyu wey warad migkeen duma kandan su naaldek ke nekey ka igkalalag te seeye se egpehes ne eg-ikul te Balaud<n>Te Grigu: egpatuli.</n> ka migmalintutuu.


text:
Ne ka duma degma ne me Hudiyu ne migmalintutuu, mig-iling e ki Pidru te egpapitew-pitew re, ne puun due, nakaalak e degma si Birnabi kandan te egpapitew-pitew re.


text:
Te pegkakita ku ne ware sikandan mig-ikul te kamalehetan meyitenged te Meupiya ne Panugtulen, migkahiyan ku si Pidru diye te tangkaan te langun, “Sabeka ke ma perem ne Hudiyu, piru ware nekeiling te Hudiyu ka pegbebatasan nu su diye nekeiling te kene ne Hudiyu. Ne mania te egpehesen nu sikandan ne eg-ikul te batasan te Hudiyu?”<pb/>


text:
<br/><t>Ka kaluwasan te me etew pinaahi te pegpalintutuu</t><br/>Sikanami, neetew key ne Hudiyu, ne kene key ne iling te me etew ne kene ne me Hudiyu ne ware nakanengneng te Balaud te Manama.


text:
Piru nakataha key ne kene eg-isipen te Manama ne matareng ka etew pinaahi te pegtuman te Balaud, ke kene, pinaahi te pegpalintutuu ki Hisu Kristu. Ne sikanami naa degma, migpalintutuu key ki Kristu Hisus eyew eg-isipen key te Manama ne matareng pinaahi te pegpalintutuu ney kandin, kene ne pinaahi te pegtuman te Balaud, su ware sabeka ne etew ne eg-isipen te Manama ne matareng pinaahi te pegtuman te Balaud.


text:
Ne emun ke eg-eleg-eleg ki ne eg-isipen te Manama ne matareng pinaahi ki Kristu, egkatahaan ney ne makasesale key red. Ke iling ma rue, egpakakahi ki naan pad te si Kristu ka egpakaturul te peggimu te sale? Kene iya egkaayun!


text:
Su ka Balaud te Manama ka nakapanulu keddi ne kena a egkaluwas pinaahi te pegtuman ku kayi. Ne hendue te migpatey ad e pinaahi te Balaud su eyew egkeuyag a para te Manama.


text:
Inlansang ad e duma ki Kristu. Neuyag a kuntee piru kenad e ne sikeddi pad ka neuyag, ke kene, si Kristu e ka neuyag kayi te keddiey. Ne taheed te neuyag a kayi te ampew te tane, egpalintutuu a te Anak te Manama, ne iyan miggeyinawa keddi wey migpeyimatey para keddi.


text:
Sikan naa, kene ku eg-engkeran ka keyid‑u te Manama, su emun ke egkaayun perem ne eg-isipen te Manama ne matareng ka etew pinaahi te Balaud, ware bes perem karuan te pegpeyimatey ni Kristu!<pb/>


text:
<br/><t>Kene ne Balaud ka egpakaluwas su ka pegpalintutuu</t><br/>Etuwey kaniyu me matig-Galasya, egkeungel kew iya! Mania te migpalintutuu kew te me etew ne miglimbung kaniyu? Naay-ayaran kud ma perem sikaniyu nahuhuri meyitenged te kamatayen ni Hisu Kristu diye te krus.


text:
Seini re ka igkeupii ku ne egkanengnengan puun kaniyu: Narawat niyu naa ka Panisingan te Manama pinaahi te pegtuman niyu te Balaud, wey ke pinaahi te pegpalintutuu niyu te narineg niyu ne guhuren?


text:
Egkeungel kew bes iya! Migbunsud kew e ne egtuman te Panisingan te Manama, ne kuntee, egkeupian kew e man‑e ne egkamatareng pinaahi te kanekal niyu?


text:
Ka malehet, imbehayan kew te Manama te Panisingan din wey due me kein-inuwan ne inggimu rin due te kaniyu. Ware din himuwa sika tenged su mig-ikul kew te Balaud, ke kene, inggimu rin tenged su migpalintutuu kew te narineg niyu.<pb/>


text:
Na, tengtengi niyu si Abraham, su sumale te Kasulatan, “Migpalintutuu sikandin te Manama, ne puun due, in-isip sikandin ne matareng te Manama.”


text:
Sumale te Kasulatan, tapey e ne migplanu ka Manama ne eg-isipen din ne matareng ka kene ne me Hudiyu pinaahi te pegpalintutuu ran. Sikan naa, impanengneng e te Manama ki Abraham ka Meupiya ne Panugtulen te migkahi, “Egkapanalanginan ka langun ne me tribu pinaahi keykew.”


text:
Purisu ka langun ne egpalintutuu te Manama iling te pegpalintutuu ni Abraham te Manama, egpanalanginan degma iling kandin.<pb/>


text:
Piru ka langun ne egsalig te pegtuman dan te Balaud, igdilus te Manama. Su nasulat e diye te Kasulatan, “Igdilus te Manama ka tagse sabeka ne kene egtuman te minsan nekey ne nasulat diye te baseen te Balaud.”


text:
Purisu, amana ne klaru ne ware sabeka ne eg-isipen te Manama ne matareng diye te tangkaan din pinaahi te pegtuman te Balaud. Su nasulat diye te Kasulatan, “Egkeuyag ka etew ne eg-isipen te Manama ne matareng pinaahi te pegpalintutuu rin.”


text:
Ka pegtuman te Balaud, ware labet te pegpalintutuu, su nakahi e ne, “Egkeuyag ka etew ke egtumanen din ka intiru ne Balaud.”<pb/>


text:
Inlekat ki ni Kristu puun te dilus tenged su ware ki migtuman te Balaud. Ne sikandin e ka indilus ne liwan kanta, su nasulat e ne, “Igdilus te Manama ka minsan hentew ne egbitinen diye te kayu.”


text:
Inlekat ki ni Kristu Hisus su eyew ka panalangin ne imbehey ki Abraham nekeendiye degma te langun ne kene ne me Hudiyu, su eyew pinaahi te pegpalintutuu ki Hisus egpakarawat ki te Panisingan te Manama ne insaad din.<pb/>


text:
<br/><t>Ware naawe te Balaud ka saad te Manama</t><br/>Me suled, egbehayan ku sikaniyu te panunggilingan ne egpuun te aldew-aldew ne egkeula-ula: ke due kasabutan ne inggimu te me etew, ware minsan hentew ne egpakahuhus kayi wey egpakatimul.


text:
Na, iling naan ded degma te pegsaad te Manama diye te ki Abraham. Migsaad ka Manama kandin wey diye te kabuhalan din. Ne ware migkahi ka Kasulatan, “ka me kabuhalan nu” ne igpasabut due masalig naa, ke kene, ka ingkahi rin, “ka kabuhalan nu.” Sabeka re ne etew ka igpasabut din ne iyan sika si Kristu.


text:
Seini ka igpasabut ku rue: miggimu ka Manama te kasabutan wey migsaad ne egtumanen din iya sika. Inggimu rin sika te ware pad ka Balaud, su me 430 pad ne leg‑un ka miglihad ne henduen din ibehey ka Balaud. Piru kene sika egpakahuhus te kasabutan wey egpakaawe te saad te Manama.


text:
Su emun ke pinaahi re te pegtuman te Balaud ne henduen pad egkarawat ka dasag, kene naa ne saad ka egpuunan due. Piru tenged te keupiya wey keyid‑u te Manama, imbehey rin sika diye ki Abraham pinaahi mule te saad din.


text:
Na, ke iling ma rue, nekey bes iya ka katuyuan te Balaud? Intimul sika su eyew igpapitew te me etew ne makasesale sikandan. Piru ka seini ne Balaud, egkataman de te timpu ne eggingume e ka kabuhalan ni Abraham ne migsaaran te Manama. Imbehey sika se Balaud pinaahi te me panalihan din, wey sikandan e degma ka migbehey diye te me etew pinaahi te seeye se tigpataliware.<pb/>


text:
Piru ke sabeka re ka eggimu te kasabutan, kene ne keilangan ne due tigpataliware, ne ka Manama sabeka re iya.<pb/>


text:
<br/><t>Ka katuyuan te Balaud</t><br/>Ne kuntee, kema ke egsuman-suman kew ne ka Balaud supak te me saad te Manama. Kene iya! Su ke duen pa imbehey ne Balaud ne egpakabehey te umul, egkeyimu perem ne matareng ka me etew diye te tangkaan te Manama pinaahi due.


text:
Piru nasulat e diye te Kasulatan ne neuripen te sale ka langun ne etew, purisu ka pegpalintutuu re ki Hisu Kristu ka paahi ne egkarawat ta ka insaad te Manama.<pb/>


text:
Te ware pad migginguma seini se egngaranan te pegpalintutuu, hendue te intamengan ki te Balaud wey naprisu, taman te miggingume e si Kristu wey migpalintutuu kid e kandin.


text:
Purisu ka Balaud ka migtameng kanta taman te miggingume e si Kristu, eyew eg-isipen ki te Manama ne matareng pinaahi te pegpalintutuu ta kandin.


text:
Su pinaahi te pegpalintutuu, sikaniyu langun neyimu kew ne me anak te Manama te pegsabeka niyu ki Kristu Hisus.


text:
Su sikaniyu langun nasabeke e diye ki Kristu pinaahi te bewutismu; hendue te insaluub niyud e si Kristu.


text:
Ne warad e Hudiyu wey kene ne Hudiyu, uripen wey kene ne uripen, lukes wey malitan, su nasabeka kew e diye ki Kristu Hisus.


text:
Emun ke nasakup kew e ni Kristu, me kabuhalan kew naa ni Abraham, wey egpakarawat kew te saad te Manama kandin.<pb/>


text:
Seini ka igpasabut ku: taheed te bate pad ka egpakarawat te karatuan te amey, nekeiling de sikandin te uripen minsan sikandin ka kamuney te langun ne karatuan.


text:
Due me etew ne egtanggu kandin wey eg-uyan te karatuan din taman te egginguma ka timpu ne ingkerew te amey rin.


text:
Ne iling naan ded degma, dengan te bate pad ka pegpalintutuu ta,<n>Wey ke: te ware ki pad migpalintutuu.</n> neuripen ki te me panisingan ne migmandu te kalibutan.


text:
Piru te peggingume e te malehet ne timpu, impeuyan e te Manama ka Anak din. Naanak sikandin te sabeka ne malitan wey mig-ugpe sikandin ne nasakup te Balaud ni Muwisis.


text:
Impeuyan sikandin te Manama eyew te peglekat te seeye se neuripen te Balaud, su eyew egkeyimu ki ne anak mismu te Manama.<pb/>


text:
Ne puun su me anak kew e te Manama, migpeuyan sikandin te Panisingan te Anak din kayi te me pusung ta, ne egpakapangumew kid e ne eggenendue, “Ame!”


text:
Purisu ka tagse sabeka kaniyu, kenad e ne uripen, ke kene, anak e te Manama. Na, puun su anak kad e nikandin, egkaangken nud e ka karatuan ne intahahe te Amey.<pb/>


text:
<br/><t>Ka pegkalaggew ni Pablu te matig-Galasya</t><br/>Dengan, te ware kew pad nekeila te Manama, neuripen kew pad te me diyus-diyus.


text:
Piru kuntee te nekeila kew e te Manama (wey ke egkahiyen ku buwa, te nekeile e ka Manama kaniyu), mania te eglibed kew e man‑e te mahuye wey ware karuan ne panisingan? Egpaabey kew man‑e egpeuripen kandan?


text:
Me suled, eghangyu a kaniyu ne eg-iling keddiey te warad neyiketi te Balaud, su mig-ilingan ku ma degma sikaniyu se kene ne me Hudiyu. Ware neyimu niyu ne mareet kayi te keddiey.


text:
Nakanengneng kew e ne tenged te pegderalu ku, nakawali a te Meupiya ne Panugtulen te an-anayan ne timpu due te kaniyu.


text:
Ne minsan nakamabehat kaniyu ka pegderalu ku, piru wara a nikaniyu lemeti wey le-leiha, su nasi a nikaniyu dawata iling te sabeka ne panalihan te Manama. Indawat a nikaniyu ne iling te si Kristu Hisus ka indawat niyu.


text:
Amana kew nahale dengan. Ne kuntee, namenu kew naan e? Sikeddiey mismu ka egpakapamalehet te dengan, ke egkaayun pad ne eglekaten niyu ka mata niyu, igbehey niyu buwad e keddiey.


text:
Na, kuntee in-isip ad e nikaniyu ne kuntere niyu puun su egpangguhuran ku sikaniyu te kamalehetan?<pb/>


text:
Meyitenged te seeye se migpanulu kaniyu te kene ne malehet, amana iya egkasasew kaniyu eyew iling kew red degma diye te kandan, piru kene bes ne meupiya ka tuyu dan. Igkeupii ran ne egpariyu kew e keddi su eyew sikandan naan de ka egdapihan niyu.


text:
Kene ne mareet ke due egkasasew, ke meupiya re ka tuyu wey ke egparahas ka iling due minsan ke duen a wey se ware.


text:
Me pinalangge ku ne me anak! Nakaheram a te masakit ne iling kasakit te eglesutan tenged su nasakitan ad e man‑e meyitenged kaniyu. Egpabulus ka masakit ne eggeramen ku taman te egkeyimu kew e ne matesan diye ki Kristu.


text:
Egkeupian a perem ne egpekeenduen a kuntee te kaniyu, su eyew egkaay-ayaran ku te eglalag-lalag kaniyu, tenged su nabenga-benga ad e kaniyu!<pb/>


text:
<br/><t>Ka peggimu ne panunggilingan ki Hagar wey ki Sara</t><br/>Nangeni a, sikaniyu se egkeupian ne egpasakup te Balaud, nakataha kew iya ke nekey ka ingkahi diye te Balaud?


text:
Nasulat diye te Kasulatan ne due daruwa ne anak ni Abraham, naanak din ka sabeka diye te uripen din ne si Hagar, ne ka dangeb, naanak din diye te kene ne uripen ne si Sara.


text:
Ka anak din te uripen neetew sumale te pegbuut te etew. Piru ka anak din te kene ne uripen, neetew sumale te insaad te Manama ki Abraham.


text:
Seeye se daruwa ne malitan, impeiling te daruwa ne kasabutan te Manama. Ka uripen ne si Hagar, impeiling te kasabutan ne imbehey te Manama te me etew diye te Bubungan ne Sinay ne diye te Arabya. Seeye ne Balaud ka nakapeuripen kandan.


text:
Ne si Hagar, impeiling man‑e te siyudad te Hirusalim kuntee, tenged su ka me Hudiyu dutu ne migsalig te Balaud ni Muwisis, neuripen te sika ne Balaud.


text:
Su nasulat diye te Kasulatan ne miggendue:<pb/>“Gale-gale ka, ka malitan ne kene egpakaanak.<pb/>Panguleyi ka te kahale,<pb/>sikeykew se kene eglesutan.<pb/>Uya su ka malitan ne eg-engkeran,<pb/>egpakaanak te subla pad ne masalig<pb/>du te malitan ne due asawa.”<pb/>


text:
Te seeye ne timpu, ka anak ne neetew sumale te pegbuut te etew, migbayad-bayad te seeye se neetew pinaahi te Panisingan te Manama. Ne iling ded seini kuntee, imbaybayaran ki te seeye se mapahetpet ne egtuman te Balaud.


text:
Piru nekey‑a ka ingkahi te Kasulatan? Migkahi, “Igpaawe ka uripen duma te anak din, su ka anak te uripen kene egkabaaran te karatuan ne egkaangken te anak te seeye se kene ne uripen.”


text:
<br/><t>Ka kaligwangan te migmalintutuu</t><br/>Na, imbehayan ki ni Kristu te kaligwangan, purisu pakannekal kew eyew kene kew egkeuripen man‑e te Balaud.<pb/>


text:
Tantanuri niyu seini se iglalag ku! Sikeddiey si Pablu ka eglalag kaniyu te emun ke egpatuli kew pad eyew egmatareng kew diye te tangkaan te Manama, ware naa karuan ni Kristu diye te kaniyu.


text:
Eg-abayan ku man‑e eglalaha diye te tagse lukes ne egkeupian ne egpatuli, ne keilangan degma ne eg-aminen din iya te egtuman ka Balaud.


text:
Sikaniyu se mig-eleg-eleg ne eg-isipen te Manama ne matareng pinaahi te pegtuman te Balaud, mig-engkeran niyud e si Kristu wey nakapariyu kew e te keupiya wey keyid‑u te Manama.


text:
Piru sikanta, egpallateng ki ne egmatarengen ki te Manama pinaahi te Panisingan te Manama wey te pegpalintutuu ta.


text:
Su puun te nasabeka kid e diye ki Kristu Hisus, kene ne keilangan ke natuli ki wey se ware. Iyan de keilangan ne ka pegpalintutuu ta, egkakita pinaahi te geyinawa ta.<pb/>


text:
Dengan, mig-ikul kew e te kamalehetan,<n>Te Grigu: meupiye e ka pegpallahuy niyu te lumba.</n> ne kuntee, hentew‑a ka nakapasuwey kaniyu te pegtuman due?


text:
Piru migsalig a te Magbebaye ne iyan niyu iya eg-ikulen ka impanulu ku kaniyu. Ka etew ne migbehey te kalibeg kaniyu, eglegparan te Manama, minsan hentew pad sikandin.<pb/>


text:
Meyitenged keddiey me suled, ke malehet pa ne migpabulus a ka egwali te keilangan ne egpatuli ka etew, mania te egbaybayaran e red? Ke malehet pa sika, kene perem egpakapabelu kandan ka pegwali ku meyitenged te krus ni Kristu.


text:
Me suled, in-alam kew te Manama eyew egpakaangken te kaligwangan. Piru kene niyu himuwa sika ne aliddanan eyew egkatuman niyu ka igkeupii te lawa niyu ne makasesale, ke kene, pabulihey kew puun te migpaheyinaweey kew ka tagse sabeka.


text:
Su ka intiru ne Balaud, natuman e pinaahi te sabeka re ne lalag, “Geyinawei niyu ka sumbaley niyu iling te peggeyinawa niyu te lawa niyu.”


text:
Piru ke egmakagkahatey wey egmatektekebey kew ka tagse sabeka, bantey kew su kema ke egkareetan ka tagse sabeka kaniyu.<pb/>


text:
<br/><t>Ka mig-ikul wey ware mig-ikul te Panisingan te Manama</t><br/>Seini ka iglalag ku kaniyu: paruma-ruma kew te Panisingan te Manama eyew kene kew egpekeyimu te igkeupii te lawa niyu ne makasesale.


text:
Su ka igkeupii te lawa ne makasesale ne supak te igkeupii te Panisingan te Manama, wey ka igkeupii te Panisingan te Manama supak te igkeupii te lawa ne makasesale. Kene egpekegtuleddu seini se daruwa, purisu kene kew egpekeyimu te igkeupii niyu perem ne eggimuwen.


text:
Malemu re ne eg-ileen ka hinimuwan te lawa ne makasesale: egpeyilabetey se kene ne alunggun, eggimu te malindit, wey kene egpakatigkel te mareet ne me suman-suman dan.


text:
Egsimba sikandan te me diyus-diyus, egpanlambus, egdumut te duma, usig, talikuren, mahaan egkabelu, egleig-leig te duma, iyan egpuunan te egmekegsuwey-suwey, wey egliblibulung ne sikandan de,


text:
iimmeen, talewubug, egmaab-abirey, wey duma pad ne iling due ne eggimuwen. Egpanpanayan ku sikaniyu, iling te pegpaney-paney ku dengan ne ka seeye se me etew ne eggimu te iling due, kene egpekeugpe te Migharian te Manama.<pb/>


text:
Piru ka behas te Panisingan te Manama, iyan sika se peggeyinawa te duma, pegkahale, ware kasamuk, peg-antus, meupiya te duma, mabehey-behey, egkasalihan,


text:
Seeye se nasakup e ni Kristu Hisus, inlansang dan e diye te krus ka lawa ran ne makasesale wey ka mareet ne igkeupii ran.


text:
Ne puun su imbehayan kid e te Panisingan te Manama te iyam ne umul, keilangan ne eg-ikul kid e kandin.


text:
<br/><t>Ka pegpabulihey te tagse sabeka</t><br/>Me suled, ke due sabeka kaniyu ne neuyan te sale, sikaniyu se namanduan e te Panisingan te Manama ka egpalibed kandin piru ay-ayari niyu. Ne bantey kew naa su kema ke egkatintal kew degma.


text:
Pabulihey kew ka tagse sabeka te me keyirapan niyu, su emun ke egkeyimu niyu ka iling due, egkatuman niyu ka balaud ni Kristu.


text:
Ke due egsuman-suman ne impurtanti sikandin, piru ka malehet ware bes karuan din, miglimbungan din de ka pegkeetew rin.


text:
Keilangan ne ka tagse sabeka, eg-ugsi-ugsi te hinimuwan din. Ne emun ke meupiya ka hinimuwan din, egpakapeggasal e sikandin wey kene din egpeg-ilingen ka pegkeetew rin diye te duma.


text:
Ka minsan hentew ne napanulu te lalag te Manama, keilangan ne egbehayan din seeye se migpanulu kandin ke nekey ka diye te kandin.<pb/>


text:
Kene niyu limbungi ka pegkeetew niyu. Ware etew ne egpakalimbung te Manama. Ke nekey ka igpamula te etew, sikan ded degma ka eggaaniyen din.


text:
Seeye se egpamula te igkeupii te lawa ran ne makasesale, egpakahaani degma te legpad ne egpuun due. Ne seeye se egpamula eyew te pegpahale te Panisingan te Manama, egpakahaani te umul ne ware egtamanan ne egpuun te Panisingan.


text:
Purisu keilangan ne kene ki egkapelaan ka eggimu te meupiya, uya su emun ke egpabulus ki ka eggimu te meupiya, egginguma ka timpu ne egkahaani ta ka unag ta.


text:
Purisu, ke due egginguma ne kaayunan kayi te kanta, keilangan ne eggimu ki te meupiya diye te langun ne etew, labi en iya te seeye se duma ta te pegpalintutuu.<pb/>


text:
<br/><t>Ka katammanan ne tambag ni Pablu</t><br/>Tengtengi niyu kamenu kaddakel seini se me litra ne igsulat ku kaniyu.


text:
Seeye se egkeupian ne egpapitew re ne meupiya, iyan migpehes kaniyu ne egpatuli. Inggimu ran sika su kene egkeupian sikandan ne egbaybayaran tenged te pegpeyimatey ni Kristu diye te krus.


text:
Piru minsan seeye se migpatuli, kene degma egtuman te Balaud, piru egkeupian sikandan ne egpatuli kew su eyew egpakapeggasal sikandan ne migtuman kew te impanulu dan.


text:
Piru meyitenged keddiey, ware lein ne igpakapeggasal ku, ke kene, sikan de iya se kamatayen te Magbebaye ta ne si Hisu Kristu diye te krus. Su tenged te kamatayen din diye te krus, warad e karuan kayi te keddiey ka langun ne kayi te kalibutan, ne iling e naan ded degma, warad e karuan ku kayi te kalibutan.


text:
Kene ne keilangan ne egkatulian ka etew wey se kene, ka keilangan ne imbalbalawan e sikandin himuwa te Manama.


text:
Ka Manama ka egbehey te keupianan wey keyid‑u te seeye se keet-etawan ne in-alam din ne iyan seeye se egtuman te seini ne pegpanulu.<pb/>


text:
Te katammanan, meupiya perem ne warad e egsamuk keddiey, su ka me bateg ne kayi te lawa ku ka migpamalehet ne mig-ikul a iya ki Kristu.<pb/>


text:
Me suled, ka keupiya wey keyid‑u te Magbebaye ta ne si Hisu Kristu, egkaangken niyu. Uya, malehet iya.


text:
Sikeddiey si Pablu ka migpeuyan te seini ne sulat. Apustulis a ni Kristu Hisus pinaahi te pegbuut te Manama.<pb/>Egpangemusta a te keet-etawan te Manama due te Ipisu ne migpalintutuu ki Kristu Hisus.<pb/>


text:
<br/><t>Ka ispirituwanen ne panalangin</t><br/>Egdayanen ta ka Manama wey Amey te Magbebaye ta ne si Hisu Kristu. Tenged te pegsabeka ta diye ki Kristu, impanalanginan ki nikandin te langun ne ispirituwanen ne panalangin ne diye te langit.


text:
Te ware pad neyimu ka kalibutan, in-alam kid e te Manama ne egkasabeka diye ki Kristu eyew egkeyimu ne matulus wey ware igkarew‑ey kanta diye te tangkaan din.


text:
Tenged te geyinawa te Manama kanta, tapey rin e planuwa sumale te igkeupii rin wey te pegbuut din ne egkeyimu ki ne anak din pinaahi ki Hisu Kristu.


text:
Sikan naa, egdayanen ta ka Manama tenged te katelesan te keupiya wey keyid‑u rin ne imbehey rin te ware duwa-ruwa kayi te kanta pinaahi te Anak din ne miggeyinawaan din.<pb/>


text:
Ne pinaahi te langesa ni Kristu, nalekat kid e puun te pegkeuripen ta te sale, wey napasaylu e ka me sale ta. Amana iya ne dakel ka keyid‑u te Manama


text:
Seini ka planu rin te pegginguma te eleg ne timpu: egsabekeen din ka langun ne inggimu rin diye te langit wey kayi te tane wey igpasakup din ki Kristu.<pb/>


text:
Eggimuwen te Manama ka langun sumale te implanu rin wey pegbuut din. Ne puun dengan, in-alam kid e nikandin ne egkeyimu ne keet-etawan din pinaahi te pegsabeka ta diye ki Kristu.


text:
Iyan katuyuan te Manama, ne sikanta se an-anayan ne migpallateng ki Kristu, egdayan te katelesan din.<pb/>


text:
Ne sikaniyu degma, te pegkarineg niyu te kamalehetan, ne iyan sika se Meupiya ne Panugtulen meyitenged te kaluwasan niyu, migpalintutuu kew e ki Kristu. Sikan naa, imbehayan kew e te Manama te Panisingan ne insaad din isip palinneu ne keet-etawan kew e nikandin.


text:
Ka Panisingan ka imbehey rin kanta isip palinneu ne egkarawat ta iya ka insaad te Manama kanta. Egkarawat ta sika te timpu ne egkalekat kid e nikandin se me keet-etawan din. Sikan naa, egsayeen ta iya ka katelesan te Manama ta.<pb/>


text:
<br/><t>Ka peg-ampu ni Pablu</t><br/>Purisu, puun te pegkarineg ku meyitenged te pegpalintutuu niyu te Magbebaye ne si Hisus wey te peggeyinawa niyu te langun ne keet-etawan te Manama,


text:
Eg-ampu a diye te Manama te Magbebaye ta ne si Hisu Kristu, ka maresen ne Amey, ne ka Panisingan ka egbehey kaniyu te katuenan wey te pegsabut, su eyew egkeila niyu pad iya sikandin.


text:
Eg-ampu a man‑e ne egkalayahan ka me suman-suman niyu eyew egpakataha kew iya ke nekey ka egpallatengen te seeye se in-alam din, wey eyew egpakataha kew man‑e ke kamenu karakel ka insaad din te keet-etawan din.


text:
Eg-ampu a man‑e ne egkatahaan niyu ka karesen te geem din kayi te kanta te migmalintutuu. Ne sikan ded ne karesen te geem


text:
ka inggamit din te peg-uyag ki Kristu wey ka pegpapinnuu kandin diye te igkakawanan<n>Sumale te tuluuwen te me Hudiyu, ka talahuren de ne etew ka egpakapinnuu diye te igkakawanan te mabantug ne etew.</n> din diye te langit.


text:
Purisu labew si Kristu te me talagmandu, te langun ne due katenged wey geem diye te aw-awangan wey kayi te ampew te tane. Labew degma ka genal ne imbehey kandin du te langun ne me genal te seini ne timpu wey minsan te egginguma pad ne timpu.


text:
Ne impariralem te Manama te katenged ni Kristu ka langun, wey inggimu rin sikandin ne pangulu te migmalintutuu te minsan nekey.


text:
Ka migmalintutuu, iyan sika ka lawa ni Kristu ne ingkumplitu rin, ne sikandin ka migkumplitu te minsan nekey te minsan hendei.<pb/>


text:
<br/><t>Ka pegkeuyag pinaahi te keupiya wey keyid‑u te Manama</t><br/>Ne sikaniyu, namatey kew e dengan tenged te mareet ne hinimuwan niyu wey te me sale niyu.


text:
In-ikul niyu dengan ka pegbebatasan te me etew kayi te kalibutan. Intuman niyu ka ahalen ne iyan migmandu te me panisingan diye te aw-awangan. Taman kuntee, migpabulus sikandin ne migweil diye te me pusung te me etew ne migsupak te Manama.


text:
Sikanta degma, langun ta dengan ne nekeiling kandan ka pegbebatasan wey inggimu ta ka minsan nekey ne mareet ne igkeupii ta ne eggimuwen. In-ikul ta ka mareet ne igkeupii te me lawa ta wey ka mareet ne me suman-suman ta. Ne puun te pegkeetew ta, eleg de iya ne eglegparan ki te Manama, iling degma te duma ne me etew.<pb/>


text:
in-uyag ki red nikandin duma ki Kristu minsan namatey kid e puun te mareet ne hinimuwan ta. Purisu pinaahi re iya te keupiya wey keyid‑u te Manama ne naluwas ki.


text:
Ne tenged te pegsabeka ta diye ki Kristu Hisus, in-uyag ki te Manama wey impapinnuu ki nikandin duma ki Kristu diye te langit.


text:
Inggimu te Manama seini eyew igpakapapitew rin te egginguma ne me timpu ka amana ne dakel ne keyid‑u rin kanta wey ka keupiya rin kanta pinaahi ki Kristu Hisus.


text:
Su puun te keupiya wey keyid‑u te Manama naluwas kew pinaahi te pegpalintutuu niyu ki Kristu, ne kene ne puun sika te hinimuwan niyu su dasag de kaniyu te Manama.


text:
Kene ne puun te me hinimuwan ta ne inluwas ki te Manama, purisu ware etew ne egpeggasal meyitenged due.


text:
Su ka Manama ka migbalew-balew kanta pinaahi te pegsabeka ta ki Kristu Hisus, eyew egkeyimu ta ka meupiya. Ne puun pad dengan in-andam e sika te Manama ne eggimuwen ta.<pb/>


text:
<br/><t>Ka pegsabeka te Manama te me Hudiyu wey te kene ne me Hudiyu</t><br/>Na, sikaniyu se neetew ne kene ne me Hudiyu, sumsumana niyu ke nekey kew-a dengan, ingngaranan kew te “luep” te seeye se me Hudiyu ne migpeila ne “natuli” tenged su due inggimu ran diye te lawa ran.


text:
Sumsumana niyu seeye ne timpu ne ware kew pad nekeila ki Kristu, ware kew nasakup te keet-etawan te Manama wey ware kew nalagkes te me kasabutan te Manama ne insaad din diye te kandan. Mig-ugpe kew kayi te ampew te tane ne ware Manama wey ware impallateng.


text:
Piru kuntee, puun te nasabeka kew e ki Kristu, sikaniyu se mariyu dengan te Manama, kuntee nakaparani e diye te kandin pinaahi te langesa ni Kristu.


text:
Su si Kristu ka egpeg-uli te meupiya ne geyinawa ta wey iyan migsabeka kanta te me Hudiyu te seeye se kene ne me Hudiyu, wey sikandin ka migguhus te seeye se nekeiling te eletanan ne iyan nakapegsuwey kandan.


text:
Ne puun te pegpeyimatey rin, in-awe din e kayi te kanta ka katenged te Balaud te me Hudiyu ne due kalabetan te me suhu wey te seeye se igpangkene. Inggimu rin ka iling due su eyew egsabekeen din ka daruwa ne punduk wey eyew egkewusey e sikandan.


text:
Ne kuntee, pinaahi te kamatayen ni Kristu diye te krus, nekeiling te sabeka naan de ne lawa seeye se daruwa ne punduk wey impeg-uli ki nikandin diye te Manama. Ne puun dutu, naawe e ka kasamuk ta.


text:
Miggendini sikandin wey migpangguhud te Meupiya ne Panugtulen meyitenged te peg-uliey te meupiya ne geyinawa due te kaniyu te kene ne me Hudiyu ne mariyu te Manama wey diye degma te seeye se me Hudiyu ne marani kandin.


text:
Ne pinaahi ki Kristu, warad e tapid kanta te me Hudiyu wey te kene ne Hudiyu ka egpakaparani te Amey pinaahi te sabeka ne Panisingan.<pb/>


text:
Sikan naa, sikaniyu se kene ne me Hudiyu, kene kew e ne me lapu wey mahaliyug, ke kene, mahinged kew e duma te keet-etawan te Manama wey sakup kew e degma te pamilya rin.


text:
Sikaniyu ka egpekeiling te baley, ne iyan pes-ek ka me apustulis wey ka me prupita, ne ka batu ne pabunsuran te baley, iyan sika si Kristu Hisus.


text:
Ne pinaahi kandin egmekegsumpul ka tagse baad te baley, wey egkeyimu ne matulus ne timplu te Magbebaye.


text:
Ne puun su nasabeka kew e ki Kristu, duma kew e degma te seini se eggimuwen ne baley te Manama ne in-ugpaan te Panisingan din.<pb/>


text:
<br/><t>Ka himu ni Pablu diye te kene ne me Hudiyu</t><br/>Na, sikeddiey si Pablu, ka pinirisu tenged te pegpamakey ku ki Kristu Hisus puun te pegwali ku kaniyu te kene ne me Hudiyu.


text:
Te ware duwa-ruwa, nakarineg kew e ne pinaahi te keupiya wey keyid‑u te Manama imbehayan a nikandin te seini ne himu para kaniyu.


text:
Impatahe e te Manama kayi te keddiey ka nekeeles ne planu rin. Nakasulat ad e kaniyu te malepet de meyitenged kayi.


text:
Emun ke egbaseen niyu sika, henduen niyu pad egkasabut ke nekey ka nanengnengan ku meyitenged te nekeeles ne planu te Manama ne igpatuman ni Kristu.


text:
Ware ipataha dengan sika te Manama diye te me etew, piru kuntee, pinaahi te Panisingan din, impataha rin e kayi te matulus ne me apustulis din wey diye te me prupita.


text:
Ne iyan seini ka nekeeles ne planu te Manama: pinaahi te Meupiya ne Panugtulen, ka kene ne me Hudiyu egpakarawat te me panalangin te Manama duma degma te me Hudiyu, wey egkeyimu sikandan ne sakup te sabeka ne lawa, wey egkatalaran sikandan te insaad te Manama puun su nasabeke e sikandan diye ki Kristu Hisus.<pb/>


text:
Pinaahi te keupiya wey keyid‑u te Manama wey te geem din ne kayi te keddiey, imbehayan a nikandin te seini ne himu te pegpangguhud te Meupiya ne Panugtulen.


text:
Sikeddi, minsan sikeddiey ka kene ne impurtanti te langun ne keet-etawan te Manama, piru imbehayan a nikandin te katuenan te pegwali diye te kene ne me Hudiyu meyitenged te ware katamanan ne karatuan ni Kristu.


text:
Migbehayan a nikandin te himu te pegpasabut te langun ne etew meyitenged te nekeeles ne planu te Manama ne iyan miggimu te langun—ka nekeeles ne planu ne ware din ipanengneng puun pad dengan.


text:
Inggimu rin sika su eyew pinaahi te migmalintutuu, igpakapapitew rin kuntee diye te langun ne diye te dibabew ne me talagmandu wey due me katenged, ke kamenu karakel ka katuenan din ne impakita rin te nalein-lein ne paahi.


text:
Sika ka planu rin puun pad te bunsuranan, wey natuman din e kuntee pinaahi ki Kristu Hisus ne Magbebaye ta.


text:
Ne tenged te duen kid e te kandin wey pinaahi te pegpalintutuu ta kandin, egpakaparani kid e te Manama te ware pegkehe wey pegkaaldek.


text:
Purisu eghangyuen ku sikaniyu ne kene kew kaawei te pegpallateng puun te peg-antus ku para kaniyu, su seini para te keupianan niyu.<pb/>


text:
<br/><t>Ka peg-ampu ni Pablu te Matig-Ipisu</t><br/>Emun ke egsumsumanen ku ka planu te Manama, egpanimbuel a ka egsimba kandin


text:
Eg-ampu a te Manama ne puun te dakel ne keupiya rin, ne egbehayan kew nikandin te geem eyew egkalig‑en ka pusung niyu pinaahi te Panisingan din


text:
su eyew egpalunggehaat si Kristu due te me pusung niyu pinaahi te pegpalintutuu niyu kandin. Ne eg-ampu a man‑e ne egpakareralid ka geyinawa niyu diye te Manama wey diye te me duma niyu


text:
eyew sikaniyu, duma te langun ne keet-etawan te Manama, egpakasabut iya ke kamenu kaluag wey kalayat, wey kamenu katikang wey karalem ka geyinawa ni Kristu kanta.


text:
Ne minsan kene niyu amana egkasabut ke kamenu karakel ka geyinawa ni Kristu kaniyu, piru eg-ampu a ne egkasabut-sabut niyu pad sika eyew ka pegbebatasan niyu egpekeiling te pegbebatasan te Manama.<pb/>


text:
Egdayanen ta ka Manama tenged su pinaahi te geem din ne migweil kayi te kanta, egpekeyimu sikandin te subla pad iya te langun ne imbuyu ta wey te insuman-suman ta.


text:
Egdayanen ka Manama te ware iya egkatamanan tenged te meupiya ne eggimuwen din pinaahi te migmalintutuu wey pinaahi ki Kristu Hisus. Malehet iya!<pb/>


text:
<br/><t>Ka pegsabeka te migmalintutuu diye ki Kristu</t><br/>Sikan naa, sikeddiey se pinirisu tenged te pegpamakey ku te Magbebaye, egbanasalan ku sikaniyu ne eg-ugpe sumale te peg-ugpe ne eleg te seeye se in-alam te Manama.


text:
Pariralem kew wey ay-ayari niyu ka duma. Ne kene kew kapeleyi wey antusa niyu ka seyyup te duma tenged te geyinawa niyu.


text:
Pakannekali niyu ne egpabulus ka pegsabeka niyu ne egpuun te Panisingan te Manama pinaahi te keupianan ne insabekaan niyu.


text:
Sikanta langun, sabeka re ne lawa wey sabeka re ka Panisingan ne mig-ugpe kayi te kanta, wey sabeka re degma ka egkapallatengan ta tenged te peg-alam te Manama kanta.


text:
wey due sabeka re ne Manama ne Amey te langun ne migmalintutuu, ne iyan egmandu te langun, eggimu sikandin pinaahi kanta langun, wey eg-ugpe kayi te kanta langun.<pb/>


text:
Purisu nasulat diye te Kasulatan,<pb/>“Te peggendiye din e te dibabew,<pb/>nanguyan din seeye se susuluhi ne natalu rin ne impandakep din<pb/>wey nandasahan din ka keet-etawan din.”<pb/>


text:
(Na, nekey‑a ka kaluwasan te nasulat ne, “Miggendiye sikandin te dibabew?” Iyan igpasabut due ne miggun‑a pad migpamaneug si Kristu kayi te kalibutan.


text:
Ne seini ka dasag ni Kristu: ka duma ne me etew egkeyimu ne me apustulis, ka duma me prupita, ka duma me talagpangguhud te Meupiya ne Panugtulen, me talagtanggu te migmalintutuu, wey ka duma me talagpanulu.


text:
Inggimu rin sika su eyew egkaandam ka keet-etawan te Manama te himu ne para kandin eyew egkalig‑en ka lawa ni Kristu


text:
taman te egkasabeka ki langun te pegpalintutuu ta wey te peg-ila ta ki Kristu, ne Anak te Manama. Ne egmatesan kid e taman te egpekeiling kid e ki Kristu.


text:
Ne emun ke egkeyitabu sika, kene kid e egpekeiling te me bate ne layun egkaalin-halin ka me suman-suman. Kene kid e egkeuyan te egkalein-lein ne pegpanulu te me etew ne eglimbung wey egsuwey e te kamalehetan.


text:
Kene iya ne iling due, ke kene, pinaahi te peglalag ta te kamalehetan ne egdumaan te geyinawa, keilangan ne egtulin ki te langun-langun de iya eyew egpekeiling ki ki Kristu ne pangulu ta. Egpekeiling sikandin te ulu ta,


text:
ne puun te peg-uyan din, egkasabeka wey egmekegsumpul-sumpul ka intiru ne lawa pinaahi te pegpabulihey te tagse baad te lawa. Ne emun ke eleg ka eggimuwen dan, egtulin ka lawa wey egmanekal puun su migpaheyinaweey sikandan.<pb/>


text:
<br/><t>Ka iyam ne pegbebatasan ne eleg ne eg-ikulen</t><br/>Purisu, pinaahi te katenged te Magbebaye, egnangenan ku sikaniyu wey egbanasalan te engkeri niyud ka pegbebatasan niyu ne egpekeiling te pegbebatasan te me etew ne ware nekeila te Manama, su ware karuan te egsumsumanen dan.


text:
Migmarusilem ka pegsuman-suman dan wey mariyu sikandan te umul ne imbehey te Manama puun su ware katuenan dan meyitenged kandin wey makehal ka me ulu ran.


text:
Kenad e sikandan egkengeyilew, kenad e sikandan egsanggel ka eggimu te mareet ne igkeupii te me lawa ran wey te minsan nekey ne malindit ne himu.<pb/>


text:
Te ware duwa-ruwa, nakarineg kew e meyitenged kandin, wey puun su nasabeka kew e diye te kandin, impanulu kew e te kamalehetan ne due te ki Hisus.


text:
Purisu luunga niyu ka tapey e ne pegkeetew niyu ne ingkalayami niyud e. Ka sika se tapey ne pegkeetew niyu ka egdereet te umul niyu puun te mareet ne igkeupii ne iyan miglimbung kaniyu.


text:
Isaluub niyu ka iyam e ne pegkeetew niyu ne inggimu te Manama ne egpekeiling kandin—egkeyimu kew ne malehet ne matareng wey matulus.<pb/>


text:
Purisu kene kew e uubat. Ka tagse sabeka keilangan ne malehet ka eglalahen diye te sumbaley rin tenged su sikanta langun, sakup ki te sabeka re ne lawa.


text:
Emun ke egkabelu kew, bantey kew ne kene kew egpakasale. Kene niyu peyingumei te sengekaaldew ka pegkabelu niyu


text:
Ka takawen, keilangan ne kenad e egpanakew. Keilangan ne egbunsud e sikandin egtrabahu te malinis ne himu eyew egpakabehey sikandin te seeye se egkengaayu-ayu.


text:
Kene kew lalag te mareet, ke kene, sikan de se meupiya ne egpakalig‑en te duma. Iyan niyu re lalaha ka egpakameupiya te egpammineg kaniyu eyew egpakabagget kew te seeye se eglalahan niyu.


text:
Kene niyu pasunduha ka Panisingan te Manama su sikandin ka palinneu ne kandin kew en iya te Manama wey ka kasihuruwan ne egginguma ka Aldew ne egbehayan kew te kaligwangan.


text:
Engkeri niyud ka sesakiti diye te geyinawa niyu, ka pegkalangeti, ka pegkabelu, ka pegpeeg-ehetey, ka peg-iran-iran wey ka minsan nekey ne mareet ne batasan.


text:
Ne keilangan ne meupiya kew te duma, hiid‑uwen kew wey pegpasayluwey kew ka tagse sabeka iling te pegpasaylu te Manama kaniyu pinaahi ki Kristu.<pb/>


text:
<br/><t>Ka peg-ugpe due te malayag</t><br/>Purisu, puun su me pinalangge kew ne me anak te Manama, ilingi niyu sikandin.


text:
Batasana niyu ka peggeyinawa te duma iling te peggeyinawa ni Kristu kanta wey te pegbehey rin kanta te umul rin ne egpekeiling te meemut ne igpanubad diye te Manama.<pb/>


text:
Ne puun su keet-etawan kew e te Manama, kene ne eleg ne egpeyilabetey kew se kene ne alunggun wey ke eggimu naa te minsan nekey ne malindit wey ke egpalelehed naa. Keilangan ne ware egkahuhud due te kaniyu ne iling due ka pegbebatasan.


text:
Kene ne eleg ne eglalag kew te mekeyilew-hilew wey ke ware karuan ne me lalag wey malindit ne me kawalian, ke kene, sikan de se me lalag ne pegpasalamat te Manama.


text:
Su nakanengneng kew en iya ne ware egpekeugpe te Migharian ni Kristu wey te Manama ne egpeyilabetey se kene ne alunggun, eggimu te malindit, wey leheren (su diyus-diyusen ka iling due ne etew).<pb/>


text:
Su puun due, nalangetan ka Manama te seeye se masinupaken wey eglegparan din sikandan. Purisu, kene kew palimbung te minsan hentew ne egkahi te kene kun ne sale ka iling dutu ne eggimuwen.


text:
Su dengan, duen kew pad te marusilem, piru kuntee duen kew e te malayag su neyimu kew man e ne me keet-etawan te Magbebaye. Sikan naa, ipakita niyu ka peg-ugpe niyu ne duen kew e te malayag.


text:
Kene kew ambag-ambag te ware karuan ne eggimuwen te me etew ne diye pad te marusilem, ke kene, ipanengneng niyu sika.


text:
egkanengnengan iya ka langun. Purisu due seini se nakahi ne miggenendue,<pb/>“Himata ka, sikeykew se nakalipereng,<pb/>enew ka puun te kamatayen nu<pb/>wey eglayahan ka ni Kristu!”<pb/>


text:
Sikan naa, ay-ayari niyu ka peg-ugpe niyu, ne kene ne iling te peg-ugpe te me etew ne ungel, ke kene, iling te me matagseb.


text:
Pakannekal kew ka eggimu layun te meupiya tenged su mareet ka eggimuwen te me etew te seini ne timpu.


text:
Kene kew pewubug-hubug su egpakarereet sika te peg-ugpe niyu, ke kene, peyipenu kew te Panisingan te Manama.


text:
Emun ke egpalalahey kew, iyan niyu gamita ka me lalag ne egpuun te me salmu, ka duma ne me ulahingen wey ka me ispirituwanen ne me kanteen. Ulahingi niyu wey liglihengi niyu ne egpuun te pusung niyu ka Magbebaye.


text:
Te ngaran te Magbebaye ta ne si Hisu Kristu, layun niyu pasalamati ka Manama ne Amey te langun-langun de iya.<pb/>


text:
<br/><t>Ka peg-ugpe te alunggun</t><br/>Paruma-ruma kew ka tagse sabeka diye te duma niyu tenged su intahud niyu si Kristu.


text:
Sikaniyu se me asawa ne me malitan, paruma-ruma kew te me asawa niyu iling te pegparuma-ruma niyu te Magbebaye.


text:
Su ka lukes ka pangulu te asawa rin iling te si Kristu ka pangulu te migmalintutuu ne iyan sika ka lawa rin, wey sikandin degma ka egluwas due.


text:
Na, puun su migparuma-ruma ki Kristu ka migmalintutuu, keilangan degma ne egparuma-ruma te me asawa ran ka me malitan te minsan nekey.<pb/>


text:
Sikaniyu se manggiasawe e ne me lukes, keilangan ne eggeyinawaan niyu ka me asawa niyu iling te peggeyinawa ni Kristu te migmalintutuu wey te pegbehey rin te kandin ne umul para kandan.


text:
Inggimu rin sika su eyew egmatulusen din ka migmalintutuu. Inlinisan din sikandan pinaahi te weyig wey te lalag din


text:
su eyew egkarawat din sikandan isip tetelesi ne egpangasaween din, ne ware bilu, mansa, wey minsan nekey ne mareet, ke kene, matulus de iya wey ware igkarew‑ey.


text:
Te iling kayi ne paahi, keilangan ne eggeyinawaan te me lukes ka me asawa ran, iling te peggeyinawa ran te kandan mismu ne lawa. Ka etew ne eggeyinawa te asawa rin, eggeyinawa te pegkeetew rin.


text:
Su ware etew ne egdumut te kandin mismu ne lawa, ke kene, egpakeenen din seini wey egtangguwen din, iling te eggimuwen ni Kristu diye te migmalintutuu


text:
Sumale te nasulat te Kasulatan ne miggenendue, “Sika ka egpuunan ne eg-engked e ka lukes te amey wey iney rin wey egsabeke e te asawa rin, ne sikandan se daruwa, egkeyimu e ne sabeka.”


text:
Due dakel ne kamalehetan ne nekeeles kayi, piru ka egkahiyen ku, panunggilingan sika te pegsabeka ni Kristu te migmalintutuu.


text:
Sikan naa, keilangan ne ka tagse sabeka kaniyu eggeyinawa iya te asawa rin ne malitan iling te peggeyinawa rin te kandin mismu ne pegkeetew. Ne ka tagse malitan keilangan ne egtahud degma te asawa rin.<pb/>


text:
<br/><t>Ka me taltalaanak</t><br/>Me anak, tumana niyu ka amey wey iney niyu su sika ka eleg ne eggimuwen te seeye se nasabeke e diye te Magbebaye.


text:
Ne seini ka saad, “Su eyew egmeupiya ka peg-ugpe nu wey egmalayat ka umul nu kayi te ampew te tane.”<pb/>


text:
Me amey, kene niyu peyibelua ka me anak niyu, ke kene, inahaka niyu sikandan pinaahi te pegdisiplina wey pegpanulu ne diye egpuun te Magbebaye.<pb/>


text:
<br/><t>Ka me uripen wey me ahalen</t><br/>Me uripen, tumana niyu ka me ahalen niyu kayi te ampew te tane duma te pegkaaldek niyu wey te pegtahud niyu kandan. Tumana niyu sikandan ne egpuun te me pusung niyu iling te pegtuman niyu ki Kristu.


text:
Tumana niyu sikandan ne kene ne puun de su egparayan-dayan kew kandan ke egtengteng sikandan kaniyu, ke kene, himuwa niyu ne egpuun te pusung niyu ka igkeupii te Manama isip me uripen ni Kristu.


text:
Himuwa niyu ka me himu niyu duma te pegkahale, iling te ka Magbebaye ka egpamakayen niyu, ne kene de ne me etew kayi te ampew te tane.


text:
Uya su nakanengneng kew e ne egdasahan te Magbebaye ka tagse sabeka sumale te neyimu rin ne meupiya, minsan ke uripen sikandin wey se kene.<pb/>


text:
Me ahalen, iling ded degma himuwa niyu diye te me uripen niyu. Kene niyu sikandan hinaaldeka su nakataha kew e ne sabeka re ka Ahalen niyu ne diye te langit wey ware mule egdapihan din.<pb/>


text:
<br/><t>Ka eggamiten te egpakig-ehet ki Meibulan</t><br/>Te katammanan, keilangan ne egkalig‑en ka pegsabeka niyu te Magbebaye pinaahi te dakel ne geem din.


text:
Isaluub niyu ka langun ne imbehey te Manama kaniyu su eyew egpakasukul kew te pegsahilut te ahalen te me busew.


text:
Su ka kuntere ta, kene ne etew, ke kene, sika se maddeet ne me panisingan ne diye te aw-awangan, ka me pangulu ran ne due me geem, wey ka me talagmandu kayi te kalibutan ne diye pad te marusilem.


text:
Purisu, gamita niyu ka langun ne imbehey te Manama kaniyu su eyew egpakasukul kew ke egginguma ka mareet ne aldew, ne eyew pegkapenga te samuk, egpakasasindeg kew red ne malig‑en.<pb/>


text:
Sikan naa, pangandam kew ne ingkasaluub e ka kamalehetan isip tabed niyu, wey ka katareng isip putew ne igdingding te kumeng niyu,


text:
wey ka kaali-ali te pegpangguhud te Meupiya ne Panugtulen isip sepatus niyu ne egpakabehey te keupianan.


text:
Timul pad due, uyana niyu ka pegpalintutuu niyu isip kalasag niyu eyew egkeebukan niyu ka langun ne egkalegleg ne igpane ni Meibulan kaniyu.


text:
Isaluub niyu man‑e ka kaluwasan isip putew ne igbunbun te ulu niyu, wey gen-geni niyu ka lalag te Manama ne imbehey te Panisingan din isip kampilan niyu.


text:
Ampu kew te langun ne timpu sumale te igpanulu kaniyu te Panisingan te Manama. Pabulig kew te Manama te langun wey te minsan nekey. Ne emun ke eg-ampu kew, keilangan ne egbantey kew wey kene kew engked ka eg-ampu te langun ne keet-etawan te Manama.


text:
Iampu a degma nikaniyu ne egbehayan a te Manama te eleg ne lalag ke egbunsud ad e ka eglalag, su eyew egpakapangguhud a te ware pegkaaldek meyitenged te heles ne planu te Manama ne ka Meupiya ne Panugtulen para red degma te kene ne me Hudiyu.


text:
Ne puun su sikeddiey ka impeuyan te Manama ne egpangguhud meyitenged ki Hisu Kristu, naprisu ad e kuntee. Iampu niyu ne egmabulut a ka egpangguhud te Meupiya ne Panugtulen, su sika ka eleg ne eggimuwen ku.<pb/>


text:
<br/><t>Ka pegpanaha-taha</t><br/>Ne kuntee, eyew egkanengnengan niyu ke namenu ad e wey ke nekey e ka eggimuwen ku, si Tikiku e ka egpepangguhuren ku kaniyu te langun. Pinalangge sikandin ne suled ta wey matinumanen ne suluhuanen diye te Magbebaye.


text:
Sika ka egpuunan ne impeuyan ku sikandin due te kaniyu su eyew egpakanengneng kew ke namenu key e, wey eyew degma egpakabagget pad sikandin kaniyu.<pb/>


text:
Me suled ku, ka Manama ne Amey wey ka Magbebaye ne si Hisu Kristu ka egbehey kaniyu te keupianan wey geyinawa ne egdumaan te pegpalintutuu.


text:
Ka keupiya wey keyid‑u te Manama, egkaangken te seeye se langun ne miggeyinawa te Magbebaye ta ne si Hisu Kristu te ware egtamanan ne geyinawa.


text:
Sikeddiey si Pablu ka migpeuyan te seini ne sulat, duma ki Timutiyu; me uripen key ni Kristu Hisus. Egpangemusta key te langun ne keet-etawan te Manama ne nasabeke e due ki Kristu Hisus ne matig-Pilipus duma te me pangulu te migmalintutuu wey te me talagbulig kandan.<pb/>


text:
<br/><t>Ka pegpasalamat wey peg-ampu ni Pablu</t><br/>Egpasalamat a te Manama ne impamakey ku tagse egkasuman-suman ku sikaniyu.


text:
tenged te pegbulig niyu keddiey te pegpangguhud te Meupiya ne Panugtulen puun te pegbunsud niyu te pegpalintutuu, taman kuntee.


text:
Nakanengneng a iya ne ka Manama ne iyan migbunsud te meupiya ne himu due te kaniyu ka egpabulus te himu rin taman te egkeimpusan e te aldew te peglibed ni Hisu Kristu.


text:
Eleg iya ne iling kayi ka eggeramen ku meyitenged kaniyu langun, uya su dakel ka geyinawa ku kaniyu. Su nakasawit kew duma keddiey te pegbulig te Manama te pegkaprisu ku, wey minsan te pegpangatarengan ku wey pegpamalehet ku meyitenged te Meupiya ne Panugtulen.


text:
Nakanengneng ka Manama ne amana a naalimengawi kaniyu langun tenged su miggeyinawaan ku sikaniyu iling degma te peggeyinawa ni Kristu Hisus kaniyu.<pb/>


text:
Eg-ampu a ne egkalig‑en pad ka peggeyinaweey niyu wey egkatimulan pad degma ka katuenan niyu wey ka peg-ila niyu ke nekey ka malehet,


text:
su eyew egpekeila kew ke nekey ka amana ne meupiya, eyew egkeyimu kew ne malinis wey ware igkarew‑ey kaniyu taman te peglibed ni Kristu.


text:
Ne egkataman, egkamatareng iya ka batasan niyu wey ka langun ne eggimuwen niyu<n>Te Grigu: egkapenu te behas te pegkamatareng.</n> pinaahi te geem ni Hisu Kristu, eyew egkasaye wey egmabantug ka Manama.<pb/>


text:
<br/><t>Ka kahale ni Pablu te ingkawali e si Kristu</t><br/>Me suled, egkeupian a ne egpakataha kew, ne ka neyitabu keddiey amana egpakabulig te pegpeempet te Meupiya ne Panugtulen.


text:
Ne tenged due, egpakataha seeye se langun ne sundalu ne talagbantey diye te palasyu wey ka langun ne etew te naprisu a tenged te pegpamakey ku ki Kristu.


text:
Tenged te pegkaprisu ku, nalig‑en ka pegsalig te me suled ta te Magbebaye, wey ware pegkehe dan wey pegkaaldek dan te pegpangguhud te lalag te Manama.<pb/>


text:
Malehet iya ne due duma ne migwali meyitenged ki Kristu ne puun de te pegkeimma ran keddiey, wey egkeupian de ne egpakig-apul. Piru due mule duma ne meupiya ka tuyu dan.


text:
Migwali sikandan tenged te geyinawa ran keddiey su nakataha sikandan ne impeuyan a te Manama kayi eyew te pegpangatarengan meyitenged te Meupiya ne Panugtulen.


text:
Ka tuyu te seeye se duma ne migwali meyitenged ki Kristu, kene ne meupiya, su egkeupian de sikandan ne egkatimulan perem ka kalised ne in-antus ku kayi te prisuwan.<pb/>


text:
Piru balahad e! Egkahale e pad ke igkawali si Kristu minsan nekey ka tuyu, mareet ma wey se kene. Uya, egpabulus a ka egkahale


text:
su nakanengneng a ne pinaahi te peg-ampu niyu keddiey wey te pegbulig te Panisingan ni Hisu Kristu, seeye se neyitabu keddiey, egpakaluwas bes keddi.


text:
Amana a egkabagget ne eg-iman-iman wey egpallateng ne ware egkeyimu ku ne igkeyilew ku. Igkeupii ku ne egmabulut a ka eglalag su eyew egkareyrey si Kristu pinaahi te pegkeetew ku, neuyag e ma wey se warad.


text:
Su meyitenged keddiey, ke egkeuyag e pad, egkareyrey si Kristu, ne emun ke egpatey e ma, ne meupiya pad iya su diye ad e ki Kristu.


text:
Emun ke egkeuyag e pad, egpekeyimu e pad te egkapulusan ne himu ku. Piru wara a nakataha ke hendei ka eg-alamen ku.


text:
Napinpiniet a ke hendei te daruwa ka eg-alamen ku. Iyan ku perem igkeupii ne eg-engkeran kud ka seini ne umul wey egduma ad e ki Kristu, su sika iya ka meupiya,


text:
Ne puun su nakasihuru ad e rue, nakataha a ne egkeuyag e pad iya eyew egkeehet pad ka pegpalintutuu niyu wey egkatimulan pad ka kahale niyu due te kamalehetan.


text:
Ne eyew te peglibed ku due te kaniyu, egkanasnasian niyu egkasaye si Kristu Hisus tenged keddiey.<pb/>


text:
Ne minsan nekey ka egkeyitabu, keilangan ne ka peg-ugpe niyu, egpekegsukub te pegpanulu diye te Meupiya ne Panugtulen meyitenged ki Kristu. Ne eyew minsan ke egpekeenduen e ma wey se kene, wey ke egpakarineg e re meyitenged kaniyu, egpakataha a ne nalig‑en e ka pegsabeka niyu, wey nasabeke e ka me suman-suman niyu ne egpakannekal para te pegpalintutuu ne impanulu diye te Meupiya ne Panugtulen.


text:
Ne kene kew en iya kaaldek te seeye se egkuntere kaniyu, tenged su ka kabulut niyu, sabeka ne palinneu kandan ne egdereetan sikandan te Manama, ne sikaniyu egluwasen kew mule. Ne sika se langun, himu te Manama.


text:
Su kene ne iyan de intuhut te Manama kaniyu ka pegpalintutuu wey pegsalig ki Kristu, ke kene, ka peg-antus degma tenged kandin.


text:
Ka me keyirapan ne egkabayaan niyu, iling ded te nakita niyu ne me keyirapan ne nabayaan ku. Ne iling ded due kuntee te narineg niyu ka egkeula-ula ku.<pb/>


text:
<br/><t>Ka pegpariralem ni Kristu</t><br/>Me suled, nakapabagget ded kaniyu ka pegsabeka niyu ki Kristu? Nakapahale ded ka geyinawa rin kaniyu? Nasabeka kew red due te Panisingan te Manama? Duen naan ded geyinawa wey keyid‑u niyu te tagse sabeka?


text:
Ke iling ma rue, eghangyu a kaniyu ne pasabsabutey kew ka tagse sabeka, paheyinaweey kew, wey sabekaa niyu ka suman-suman niyu wey ka katuyuan niyu eyew egkakumplitu e ka kahale ku.


text:
Kene kew himu te minsan nekey ne para re te keupianan niyu wey puun de te hambug niyu, ke kene, pariralem kew wey sumsumana niyu ne meupiya pad ka duma kuntere kaniyu.


text:
Keilangan ne ka tagse sabeka kaniyu, kene ne iyan de egsumsumanen ka kandin ne keupianan, ke kene, ke nekey degma ka keupianan te duma.


text:
Ne nasi din engkeri sika wey insaluub din ka batasan te uripen wey migpekeetew sikandin ne iling te me etew.


text:
Te neyimu e sikandin ne etew, impariralem din ka pegkeetew rin wey migparuma-ruma sikandin te suhu te Manama minsan kamatayen—ka kamatayen din diye te krus.


text:
Purisu amana iparibabew sikandin te Manama wey migngaranan te ngaran ne labew te langun ne me ngaran.


text:
Purisu egpanimbuel ka langun ne diye te langit wey ka kayi te tane wey ka diye te diralem te tane te pegtahud te ngaran ni Hisus.


text:
Ne ka tagse sabeka<n>Te Grigu: tagse be‑be.</n> eg-angken ne si Hisu Kristu ka Magbebaye, ne puun due egmabantug ka Manama ne Amey.<pb/>


text:
<br/><t>Layag kew kayi te kalibutan iling te bituen</t><br/>Me pinalangge ku ne me suled, te duen e pad te kaniyu amana kew migpalintutuu te Manama. Ne labi en iya kuntee te wara ad due te kaniyu, pakannekal kew duma te kaaldek wey pegtahud eyew te peggipenga te kaluwasan niyu.


text:
Su ka Manama ka egweil due te kaniyu eyew egkeupian kew ne eggimu te igkeupii rin wey eyew egpekeyimu kew te igpeyimu rin kaniyu.<pb/>


text:
eyew ware igkabayung kaniyu wey egmeupiya ka batasan niyu te me anak te Manama. Ne ware igkarew‑ey rin te peg-ugpe niyu te seini ne kalibutan ne in-ugpaan te me etew ne mareet wey makasesale. Keilangan ne eglayag kew diye te taliware dan iling te me bituen ne miglayag diye te aw-awangan


text:
taheed te egpangguhud kew kandan te lalag ne egbehey te umul ne ware egtamanan. Ke eggimuwen niyu sika, egpakapeggasal a te aldew te peglibed ni Kristu ne due karuan te inggimu ku due te kaniyu.


text:
Ka pegpalintutuu niyu wey ka pegsimba niyu, hendue te igpanubad niyu diye te Manama. Ne ka langesa ku, kema ke keilangan ne igpatihis duma te seeye se igpanubad niyu. Emun ke egkeyitabu sika, egkahala a duma kaniyu langun.


text:
<br/><t>Si Timutiyu wey si Ipapruditu</t><br/>Ke igtuhut te Magbebaye ne si Hisus, egpallateng a ne igpakapeenduen ku si Timutiyu te kaniyu te mahaan, su eyew egkabagget e pad te guhuren din meyitenged kaniyu.


text:
Piru nakataha kew e ne meupiya mule ka batasan ni Timutiyu. Impeiling ku sikandin te anak ku tenged te pegbulig din keddiey te pegpangguhud te Meupiya ne Panugtulen.


text:
Purisu egpallateng a ne igpaapas ku igpeendue sikandin te kaniyu ke egkatahaan kud e ke nekey ka egpangkusan ku kayi.


text:
Nakasuman-suman a ne keilangan ne igpalibed ku due te kaniyu si Ipapruditu, ka suled ku, duma ku te himu, wey duma ku degma ne sundalu ni Kristu. Sikandin ka impiyalan niyu wey impeuyan kayi eyew te pegbulig keddiey.


text:
Malehet iya ne migderalu sikandin wey egpatey e perem. Piru ingkeyid‑u sikandin te Manama, ne kene ne sikandin de ka ingkeyid‑u, su minsan sikeddiey degma su kene egkeupian sikandin ne egmekeg-untud-untud e ka kalaggew ku.


text:
Purisu amana a egkabagget ne egpalibed kandin due, eyew egkahale kew ke egkakita niyu man‑e sikandin wey eyew egkaaw-awaan en ubag ka kalaggew ku.


text:
Ne dawata niyu sikandin isip suled niyu diye te Magbebaye duma te dakel ne kahale. Tahura niyu ka etew ne iling kandin


text:
su hapit e perem sikandin namatey tenged te himu rin ne impeyimu kandin ni Kristu. Nakatahu ka umul rin te karereetan tenged te pegbulig din keddiey ne ware niyu mule neyimu.<pb/>


text:
<br/><t>Ka pegkamatareng puun te pegpalintutuu ki Kristu</t><br/>Na, me suled, kahale kew tenged su duen kew e te Magbebaye. Kena a egkapelaan ne egsulat iling te nasulat kud e kaniyu tenged su para seini te keupianan niyu.


text:
Bantey kew te maddeet ne me etew ne egpekeiling te me asu ne egpehes kaniyu egpatuli eyew egkaluwas kew kun.


text:
Piru sikanta mule ka malehet ne me tinuli su migsimba ki te Manama pinaahi te Panisingan din. Ware ki migsalig te hinimuwan te etew iling te pegpatuli, ke kene, migpeggasal ki mule meyitenged ki Kristu Hisus.


text:
Piru duen iya perem katarengan ku ne egsalig te iling due. Ke duen ma egsuman-suman ne due katarengan din ne egsalig te iling due, labew ad en iya mule.


text:
Su kema, te nawaluwan e pad ka miglesut, intuli ad e. Igkarangeb, miglesut a ne Hudiyu iya ne nabuhal puun te me kabuhalan ni Binhamin. Igkatelu, telek a ne Hudiyu wey sabeka a ne Parisiyu ne amana migtuman te Balaud te Manama.


text:
Igkeep‑at, imbaybayaran ku ka migmalintutuu puun te pegtuman ku te tuluuwen ta. Ne timul pad due, ke meyitenged te pegtuman te Balaud te Manama, ware egpakarew‑ey keddiey due.


text:
Malehet iya ne eg-isipen ku ne ware karuan te langun ke igpeg-iling ku te peg-ila ku ki Kristu Hisus ne Magbebaye ku. Sikandin ka egpuunan ne mig-engkeran ku ka langun, wey eg-isipen ku naan de sika ne basura eyew egpekeile e pad iya ki Kristu


text:
wey eyew egkasabeka key e kandin. Wara a isipa te Manama ne matareng tenged te pegtuman te Balaud, ke kene, in-isip a nikandin ne matareng tenged te pegpalintutuu ku ki Kristu. Igbehey te Manama ka sika ne pegkamatareng ke egpalintutuu ki ki Kristu.


text:
Egkeupian a ne egpekeile e pad ki Kristu wey egkaheraman ku pad ka geem te pegkeuyag din. Egkeupian a degma ne egpekegtalad key te me peg-antus din wey egpekeiling a kandin te kamatayen din


text:
<br/><t>Ka pegpakannekal taman te egkaangken ka dasag</t><br/>Kene ne iyan ku igpasabut due ne menu natuman kud e sika se langun, wey kena ad e egkaseyyup. Piru egpakannekal a eyew egkaangken ku sika, su sika iya ka katuyuan ni Kristu ne in-alam a nikandin.


text:
Me suled, nakanengneng a ne ware ku pad natuman sika. Piru ka inggimu ku kuntee, inlingawan kud e ka nanlihad e ne himu ku, su seeye naan de ka egpakannekalan ku ka ware pad migginguma.


text:
Egpabulus a ka egpakannekal iling te etew ne eglungkesu eyew egkaangken ku ka dasag ne iyan sika se peg-alam te Manama keddi ne egpeendiyeen te langit pinaahi ki Kristu Hisus.<pb/>


text:
Purisu, sikanta langun se matesan e se pegpalintutuu, keilangan ne iling due ka egsumsumanen ta. Ne emun ke due me duma niyu rue ne kene ne iling due ka egsumsumanen, ka Maname e ka egpasabut kandan.


text:
Me suled, sabeka kew langun ka eg-iling keddiey, wey tengtengi niyu seeye se mig-iling te pegbebatasan ney.


text:
Su sumale te layun ku eglalaha kaniyu dengan, wey minsan kuntee eglalahen ku red seini duma te pegsinehew ku, masalig ka egkahi ne Kristuwanen e sikandan, piru egkakita diye te pegbebatasan dan ne ware de diye te kandan ka kamatayen ni Kristu diye te krus.


text:
Te katammanan, karereetan ka egkeyingumaan dan tenged su iyan dan manama ka igkeupii te me lawa ran,<n>Te Grigu: ka getek dan ka manama ran.</n> wey igpaambug dan ka egpekeyilew perem kandan, wey iyan dan de egsumsumanen ka kayi te kalibutan.


text:
Piru sikanta mule, ka langit ka malehet ne ugpaan ta. Ne diye egpuun ka igkabagget ta te egtetahad ne Manluluwas ta ne si Hisu Kristu.


text:
Egliwanan din ka seini se mahuye ne lawa ta te egpekeiling te lawa rin ne tetelesi. Eggimuwen din sika pinaahi te geem din te pegmandu te langun.<pb/>


text:
<br/><t>Ka katammanan ne pegpanulu ni Pablu</t><br/>Purisu me suled ku ne inggeyinawaan ku wey ingkaalimengawi ku, sikaniyu ka nakapahale keddi wey ka unag isip kuruna te keddiey ne himu. Sikan naa, lig‑en kew diye te Magbebaye, me pinalangge ku.


text:
Egbanasalan ku si Iyudiya wey si Sintiki ne egpeup-upianey e sikandan tenged su nasabeke e sikandan diye te Magbebaye.


text:
Uya, eghangyuen ku degma sikeykew se egkasalihan ku ne duma ku, ne egbulig te sika ne me malitan. Migpakannekal sikandan ka migpangguhud te Meupiya ne Panugtulen duma keddiey, ki Kliminti wey te seeye se me talagbulig te himu ku. Sikandan sika, nasulat e se me ngaran diye te Libru te Umul.<pb/>


text:
Keilangan ne egkatahaan te langun ne etew ne maayad-ayad kew te duma. Mahaan e ka peglibed te Magbebaye.


text:
Kene kew kalaggew te minsan nekey, ke kene, pinaahi te peg-ampu niyu, buyua niyu te Manama ka keilangan niyu duma te pegpasalamat niyu.


