# verses

text:
Igpariyu ku kaniyu ka me talaglusud puun te igkahibang ne balabahan.<pb/>Eg-alawen ku sikandan diye te mammara ne inged ne kene egkeugpaan;<pb/>ka miggun‑a kandan eg-alawen ku diye te igsile ne dahat,<pb/>wey diye te iglineb ne dahat ka namewuriyan.<pb/>Egpamatey sikandan wey egmangareg ka me lawa ran.<pb/>Egguleen ku sikandan tenged te inggimu ran kaniyu.<pb/><pb/>


text:
“Kene kad e kaaldek, e tane.<pb/>Gale-gale ka tenged te dakel ka neyimu te Magbebaye ne Manama keykew.<pb/>


text:
Kene kew e kaaldek, me mahintalunan ne mananap<pb/>su egmemeilem e ka me panabtaban.<pb/>Egpamehas e ka me kayu, lagkes ka me iggira wey me paras.”<pb/><pb/>


text:
“Gale-gale kew, me keet-etawan te Hirusalim,<pb/>kahale kew tenged te inggimu te Magbebaye ne Manama niyu!<pb/>Imbehayan kew nikandin te ingkeilangan niyu ne uran te pegpeila ne matareng sikandin.<pb/>Impeuranan kew nikandin te an-anayan ne uran wey te egsinundul pad ne uran iling dengan.<pb/>


text:
Eglelatambu ka trigu diye te diekanan,<pb/>wey egsibu ka binu wey mentika te ulibu diye te egtayaan ne lungag.<pb/>


text:
Igpalibed ku ka naawe kaniyu<pb/>te me leg‑un ne migpasubsubaley ka hep‑at ne punduk te me talangas<pb/>ne nangulud-kulud ne impeuyan ku due te kaniyu.<pb/>


text:
Dakel ka egkakeen niyu wey egkeuralan kew iya.<pb/>Ne egkataman, egdeyrayen ad nikaniyu se Magbebaye ne Manama niyu,<pb/>ne miggimu te me kein-inuwan due te kaniyu.<pb/>Ne kene kew egkaabayan egkeyilawi se keet-etawan ku.<pb/>


text:
Ne egkatahaan niyu me Israilita, ne miglemung a kaniyu,<pb/>wey sikeddi se Magbebaye, sikeddi de iya ka Manama niyu wey warad duma.<pb/>Ne kene kew e egkaabayan egkeyilawi se keet-etawan ku.”<pb/>


text:
<br/><t>Ka pegbehey te Manama te Panisingan din</t><br/><pb/>“Egkataman, igbehey ku te langun ne etew ka Panisingan ku.<pb/>Ne ka anak niyu ne me lukes wey me malitan,<pb/>egpangguhud e te igpanengneng te Manama kandan.<pb/>Ne ka me buyag e ne me lukes, egmakataheinep,<pb/>wey ka me kanakan niyu, egmakakite e te igmakita te Manama.<pb/>


text:
Te seeye ne timpu, igbehey ku ka Panisingan ku<pb/>minsan diye te me suluhuanen ne me lukes wey me malitan.”<pb/>


text:
<br/><t>Ka pegpaney-paney meyitenged te aldew te Magbebaye</t><br/><pb/>“Egpapitew a te kein-inuwan diye te langit wey te tane;<pb/>due langesa, hapuy, wey dakel ne ebel.<pb/>


text:
Ne egpaddusilem ka aldew, wey egmalalab ka bulan iling te langesa,<pb/>te kene pad egkeyitabu ka makariyab-diyab wey makaliyas-liyas ne aldew te peglegpad te Magbebaye ne Manama.<pb/>


text:
Piru egkaluwas ka langun ne egpangananey te Magbebaye ne Manama.<pb/>Sumale te ingkahi te Manama,<pb/>‘Due egpakapallahuy diye te Hirusalim ne ingngaranan te Bubungan ne Siyun.<pb/>Sikandan seeye se ware migpatey ne in-alam te Magbebaye ne Manama.’ ”<pb/>


text:
<br/><t>Ka peggukum te Manama te me nasud</t><br/><pb/>Migkahi ka Magbebaye ne Manama,<pb/>“Pammineg kew, te seeye ne timpu igpalibed ku<pb/>ka keupianan te Huda wey te Hirusalim.<pb/>


text:
Eglibulungen ku ka keet-etawan te langun ne nasud<pb/>wey eg-uyanen ku sikandan diye te napu te Hihusapat.<pb/>Ne diye ku sikandan eggukumi<pb/>tenged te inggimu ran te me Israilita ne in-alam ku ne keet-etawan.<pb/>Immegsuwey ran sikandan diye te nalein-lein ne me nasud,<pb/>wey imbaad-baad dan ka tane ku.<pb/>


text:
Migpintut-pintut sikandan ke hentew ka egpakakamuney te keet-etawan ku;<pb/>impamelegye dan ka me lukes-lukes wey me beyi-beyi iling te me uripen,<pb/>eyew igbayad dan te me binu wey te me malitan ne egpamelegye te lawa.<pb/>


text:
“Nekey ka eggimuwen niyu keddi, sikaniyu se me matig-Tiru, Sidun, wey te me mahinged te langun ne inged te Pilistiya? Insulian e naa nikaniyu te neyimu ku? Ke insulian a nikaniyu, egdagdahawan ku degma sikaniyu egsulii te inggimu niyu.


text:
Ingkuwa niyu ka pelata, bulawan, wey ka me karatuan ku, wey impanguyan niyu seini diye te me timplu niyu.


text:
Impamelegye niyu diye te me Grigu ka keet-etawan te Huda wey Hirusalim, eyew igpakapariyu niyu sikandan te ugpaan dan.


text:
Ne kuntee, eg-angayen ku sikandan puun te inged ne imbelegyaan niyu kandan. Igpeula-ula ku kaniyu ke nekey ka inggimu niyu kandan.


text:
Ne igbelegye ku degma diye te matig-Huda ka me anak niyu ne me lukes-lukes wey me beyi-beyi, eyew igbelegye dan degma seini diye te Sabiya, ka mariyu amana ne nasud.” Sika ka ingkahi te Magbebaye ne Manama.<pb/>


text:
“Ipataha niyu seini diye te me nasud:<pb/>‘Pangandam kew te pegpakiggira,<pb/>umawa niyu ka me sundalu,<pb/>peparaniya niyu sikandan se me bahani wey lusud kew e!<pb/>


text:
Sayaba niyu ka me sudsud te me daru niyu eyew eggimuwen ne kampilan,<pb/>wey sayaba niyu ka me galab niyu eyew eggimuwen ne me kalawit.<pb/>Ne pakahiya niyu ka liyasen, “Bahani a!”<pb/>


text:
Iyal kew hendini, sikaniyu se me mahinged te nakalingut ne me nasud,<pb/>wey libulung kew diye te napu.’ ”<pb/>E Magbebaye ne Manama, ipepamaneug nu ka maddesen ne me sundalu nu!<pb/><pb/>


text:
“Keilangan ne egpangandam ka me nasud<pb/>wey eggendiye te napu te Hihusapat,<pb/>su diya a egpinnuu se Magbebaye eyew te peggukum te langun ne nakalingut ne me nasud.<pb/>


text:
Amana sikandan ne makasesale,<pb/>sikan naa ka gulaa niyu sikandan iling te trigu ne eggalaben te timpu te tinggaani,<pb/>wey kelesa niyud sikandan iling te behas te paras ne nakapenu diye te luyanganan.”<pb/>


text:
Ne susuluhi ka me etew ne diye te Bangalug te Peggukum,<pb/>su mahaan e egginguma ka aldew te Magbebaye ne Manama.<pb/>


text:
Egpanguleyi ka Magbebaye ne Manama diye te Bubungan ne Siyun<n>Sakup te Hirusalim ka Bubungan ne Siyun.</n>;<pb/>egderaheneg ka laheng din puun te Hirusalim;<pb/>egkawelwel ka langit wey ka tane.<br/><t>Ka pegpanalangin te Manama te keet-etawan din</t><br/><pb/>Piru malig‑en ne aputanan ka Magbebaye ne Manama te me Israilita ne keet-etawan din.<pb/>


text:
Ne migkahi sikandin, “Ne egkatahaan niyu ne sikeddi ka Magbebaye ne Manama niyu.<pb/>Mig-ugpa a diye te Siyun<n>Ka Siyun wey Hirusalim, sabeka re ne inged.</n> ne iyan ka matulus ne bubungan ku.<pb/>Ne matulus iya ka siyudad ne Hirusalim,<pb/>wey kenad seini egkatalu pad man‑e te egmanlusud ne me etew.<pb/>


text:
Te seeye ne aldew, egkeempet ka me bubungan te me parasan,<pb/>wey egmatubung kew e te mannanam ne binu puun te me behas te paras diye te me bubungan.<pb/>Ne egdakel e degma ka gatas te me baka wey me kambing ne egmanabtab diye te me labuntud.<pb/>Ne kenad e egkengeetiyan ka me beuhan diye te Huda,<pb/>wey duen e weyig ne egtulayas ne egpuun te timplu te Magbebaye ne Manama,<pb/>wey egkaweyihan e ka me bangalug te Sitim.<pb/><pb/>


text:
“Egkareetan ka Ihiptu wey egkeyimu ne disirtu ka inged ne Idum,<pb/>tenged te mareet ne inggimu ran diye te Huda<pb/>su impangimatayan dan ma ka me etew diye ne ware sale.<pb/>


text:
Egsulian ku seeye se migpangimatey te me matig-Huda,<pb/>eglegparan ku iya ka migdereet kandan.<pb/>Sikeddi ka Magbebaye ne Manama, diya a mig-ugpe te Hirusalim.”


text:
Seini ka ingkahi ni Amus ne meyitenged te Israil. Sabeka sikandin ne talagtameng te me karniru diye te lungsud te Tikuwa. Impataha kandin te Magbebaye ne Manama ka seini ne lalag te me daruwa ne leg‑un te ware pad miglilinug. Timpu seeye te iyan Hari te Huda si Usiyas, wey iyan Hari te Israil si Hirubuwam ne anak ni Huwas.<pb/>


text:
Migkahi sikandin,<pb/>“Impasengku-sengku te Magbebaye ne Manama ka laheng din puun te Siyun,<n>Ka Siyun wey Hirusalim, sabeka re ne inged.</n><pb/>wey impabawes din seini puun te Hirusalim.<pb/>Ne naggangu<n>Ka dengan de ne innalin ne me Bibliya, kene ne “nenaggangu” su “miglungku” ka inggamit.</n> ka me panabtaban,<pb/>wey ka me hilamunen diye te Bubungan te Karmil.”<pb/>


text:
<br/><t>Ka peglegpad te marani ne inged te Israil</t><br/>Ne seini ka ingkahi te Magbebaye ne Manama, “Layun<n>Te Hibruwanen: katatelu wey keep‑at.</n> egpakasale ka me matig-Damasku, sikan naa, eglegparan ku iya sikandan. Imbaybayaran dan amana ka nangugpe te Gilyad.<n>Te Hibruwanen: Inlupet dan sikandan te putew ne igdiek te trigu.</n>


text:
Sikan naa, egsilaban ku ka palasyu ni Hari Hasail wey egtutungen ku ka malig‑en wey matikang ne baley ni Hari Binhadad.


text:
Egguhusen ku ka pagul te gumawan te Damasku wey egdereetan ku ka mahinged te bangalug ne egngaranan te Abin, wey ka pangulu<n>Te Hibruwanen: miggen-gen te tuked.</n> te Bit-idin. Ne ka matig-Sirya egpandakepen wey egpanguyanen diye te Kir.” Sika ka ingkahi te Magbebaye ne Manama.<pb/>


text:
<br/><t>Ka peglegpad te Pilistiya</t><br/>Ne seini ka ingkahi te Magbebaye ne Manama, “Layun<n>Te Hibruwanen: katatelu wey keep‑at.</n> egpakasale ka me matig-Gasa. Sikan naa, eglegparan ku iya sikandan, su impandakep wey impanguyan dan ka senge-ingeran ne me etew wey imbelegye dan diye te inged ne Idum.


text:
Sikan naa, egsilaban ku ka matikang wey makepal ne alad te Gasa wey egtutungen ku ka me palasyu dutu.


text:
Egdereetan ku ka Hari te Asdud, wey ka pangulu<n>Te Hibruwanen: miggen-gen te tuked.</n> te Askalun. Eglegparan ku ka Ikrun wey egpamatey degma ka nenasame ne Pilistihanen.” Sika ka ingkahi te Magbebaye ne Manama.<pb/>


text:
<br/><t>Ka peglegpad te Tiru</t><br/>Ne seini ka ingkahi te Magbebaye ne Manama, “Layun<n>Te Hibruwanen: katatelu wey keep‑at.</n> egpakasale ka me matig-Tiru. Sikan naa, eglegparan ku iya sikandan su ware dan tumana ka kasabutan dan ne egpeup-upianey se tagtahasuled, su impandakep dan ka senge-ingeran ne me etew wey imbelegye diye te inged ne Idum.


text:
Sikan naa, egsilaban ku ka matikang wey makepal ne alad te Tiru, wey egtutungen ka me palasyu dutu.”<pb/>


text:
<br/><t>Ka peglegpad te inged ne Idum</t><br/>Ne seini ka ingkahi te Magbebaye ne Manama, “Layun<n>Te Hibruwanen: katatelu wey keep‑at.</n> egpakasale ka me matig-Idum. Sikan naa, eglegparan ku iya sikandan tenged te impanlupug dan ka me suled dan ne Israilita wey warad iya hid‑u ran te egpangimatey kandan. Layun de sikandan egkabelu wey kene egkataman ka langet dan.


text:
<br/><t>Ka peglegpad te Amun</t><br/>Ne seini ka ingkahi te Magbebaye ne Manama, “Layun<n>Te Hibruwanen: katatelu wey keep‑at.</n> egpakasale ka me matig-Amun. Sikan naa, eglegparan ku sikandan su egkaalamlam sikandan te tane. Ne eyew egmaluag de iya ka tane dan, impangebuan dan minsan ka egkengaberes ne me malitan diye te Gilyad.


text:
Sikan naa, egsilaban ku ka matikang wey makepal ne alad te Raba, wey egtutungen ku ka me palasyu dutu. Egpanguleyi sikandan ka egmabunbunuey ne egpekeiling e te makeseg ne kalamag ne egbebalisusu.


text:
Ne egkaddakep wey egpanguyanen ka Hari wey ka me pangulu ran.” Sika ka ingkahi te Magbebaye ne Manama.<pb/>


text:
<br/><t>Ka peglegpad te Muwab</t><br/>Ne seini ka ingkahi te Magbebaye ne Manama, “Layun<n>Te Hibruwanen: katatelu wey keep‑at.</n> egpakasale ka matig-Muwab. Sikan naa, eglegparan ku iya sikandan tenged su intutung dan ka tul‑an te Hari te inged ne Idum taman te neigmuk.


text:
Sikan naa, egsilaban ku ka Muwab wey egtutungen ku ka me palasyu te Kiriyut. Ne egpamatey ka me matig-Muwab te mangune-kune ne gira, taheed te egmanagyawan sikandan wey egmarahing te me trumpita.


text:
Eggimatayan ku ka Hari<n>Te Hibruwanen: talewusey.</n> te Muwab wey egguleen ku ka langun ne pangulu te sika ne inged.” Sika ka ingkahi te Magbebaye ne Manama.<pb/>


text:
<br/><t>Ka peglegpad te Huda</t><br/>Ne seini ka ingkahi te Magbebaye ne Manama, “Layun<n>Te Hibruwanen: katatelu wey keep‑at.</n> egpakasale ka me matig-Huda. Sikan naa, eglegparan ku iya sikandan su ware dan ikula ka me balaud ku wey ware dan tumana ka me suhu ku. Nalimbungan sikandan su migsimba sikandan te me diyus-diyus ne impamakey dengan te me kaap-apuan dan.


text:
<br/><t>Ka peglegpad te Manama te Israil</t><br/>Ne seini ka inlalag te Magbebaye ne Manama, “Layun<n>Te Hibruwanen: katatelu wey keep‑at.</n> egpakasale ka me matig-Israil. Sikan naa, eglegparan ku iya sikandan. Su imbelegye dan ka matareng ne etew para te pelata, wey ka ware egkeyimu, para te sandal.<n>Te Hibruwanen: senge-sukub.</n>


text:
Impanleig-leig<n>Te Hibruwanen: Impandiekan ka me ulu.</n> dan ka egkengaayu-ayu wey impangeyis dan ka ware egkengeyimu. Ne migpasaamuley ka amey wey anak te sabeka re ne malitan, wey sika ka nakalindit te matulus ne ngaran ku.


text:
Nangibat sikandan diye te kakiliran te me altar ne nambebelat te manggad ne inggerentiya te nenekeutang kandan. Immultaan dan seeye se nenekeutang kandan wey nambebeli sikandan te binu ne in-inum dan diye te baley te diyus-diyus dan.<pb/>


text:
“Neyimu ran seini minsan migdereetan ku ka me matig-Amur ne egpekeiling kalayat te kayu ne sidar wey iling kakehal te kayu ne tehas. In-im-imuan ku sikandan dereeti iling te kayu ne warad sugpang wey warad tued.


text:
Ne sikeddi ka migpalihawang kandan puun te Ihiptu wey indumaan ku sikandan diye te disirtu seled te hep‑at ne pulu (40) ne leg‑un. Inggimu ku sika eyew egkaangken dan ka tane te me matig-Amur.


text:
In-alam ku ka duma ne me anak niyu ne me lukes eyew egkeyimu ne prupita, wey ka duma ne me kanakan inggimu ku ne Nasariyu.<n>Te Hibruwanen: Ka Nasariyu iyan ka etew ne migpanaad diye te Manama ne kene eg-inum te binu, kene egpaalut wey kene eggen-gen te minatey.</n> Me Israilita, kene naa ne malehet seini?”<pb/>Sika ka ingkahi te Magbebaye ne Manama.<pb/>


text:
“Piru impeinum niyu te binu ka me Nasariyu wey ware niyu pepangguhura ka me prupita te igpalalag ku kandan.


text:
Purisu eglegparan ku sikaniyu due te inged niyu eyew kene kew e egpakapallahuy, wey egpekeiling kew e te kerumata ne egkatami te mabehat ne indulan.


text:
Kene egpakaalihu ka meiyal ne egpallahuy, wey egkaawaan te keseg ka me mannekal, wey ka me bahani kene egpakapangabang minsan te kandan ne pegkeetew.


text:
Egpallahuy ka tummawan ne egpane, wey kenad egpakapallahuy ka me meiyal ne egpallahuy, wey kene degma egpakaawe ka migpangudde.


text:
Ne minsan ka me bahani, egpallahuy ne kenad egpakakukumbale te seeye kangkuwa ne aldew.” Sika ka ingkahi te Magbebaye ne Manama.<pb/>


text:
Pammineha niyu me Israilita ka lalag te Magbebaye ne Manama, nengneng kew langun se impalihawang din ka intiru ne pamilya puun te Ihiptu.


text:
“Sikaniyu re ka me pamilya te intiru ne kalibutan ka in-alam ku. Sikan naa, eglegparan ku sikaniyu tenged te langun ne sale niyu.”<pb/>


text:
<br/><t>Ka himu te prupita</t><br/>Egparumeey naa ka daruwa ne etew<pb/>ke ware sikandan nekeg-uyun ne egpakiteey?<pb/>


text:
Egginihel naa ka liyun diye te puwalas,<pb/>ke ware egdawiyen din?<pb/>Egginihel naa ka anak te liyun diye te ugpaan din ne sulung<pb/>ke ware napammued din?<pb/>


text:
Egsahad naa ka bayaku te bitaya<pb/>ke ware igpeen?<pb/>Egkabekas naa ka baled<pb/>ke ware egsahad?<pb/>


text:
Kene naa egkangilam ka me etew te sabeka ne siyudad,<pb/>ke due egparahingen ne trumpita?<pb/>Ke due egginguma ne kareetan te sabeka ne siyudad,<pb/>kene naa ne diye egpuun seini te Magbebaye ne Manama?<pb/>


text:
Kene iya eggimu te minsan nekey ka Magbebaye ne Manama<pb/>ke kene din pad igpataha ka puhawang din te me suluhuanen din ne me prupita.<pb/>


text:
Ka liyun migginihel e,<pb/>hentew naa ka kene egkaaldek?<pb/>Te peglalag e te Magbebaye ne Manama,<pb/>hentew naa ka kene egpakapangguhud te lalag din?<pb/>


text:
<br/><t>Ka peglegpad te Samarya</t><br/><pb/>Pangguhuri niyu ka nangugpe diye te me palasyu te Asdud wey Ihiptu ne egpalibulungen diye te nakalingut ne me bubungan te Samarya eyew egkapantew ran ka siyudad wey egkakita ran ka dakel ne gubut diye, wey ka pegdeeg-deeg te me mahinged.<pb/>


text:
Ne seini ka ingkahi te Magbebaye ne Manama, “Kene sikandan egkateu ne eggimu te meupiya. Inggipenu dan ka me baley ran te me karatuan ne impangahew wey impanakew ran.


text:
Purisu eglingutan te me kuntere ka tane dan wey egguhusen ka me malig‑en, matikang, wey makepal ne alad dan wey egpanakawan ka palasyu ran.”<pb/>


text:
Ne seini ka inlalag te Magbebaye ne Manama, “Su ke nekey ka egkeula-ula te sabeka ne talagtameng ne iyan naan de egkasalukagmit ka daruwa ne paa wey ke talinga naa te karniru ne indawi te liyun, iling naan ded degma kayi ka egtamanan te me Israilita ne nangugpe diye te Samarya. Su pila-pila re kandan ka egkaluwas ne miggibat-hibat te me mahal ne hibatanan.<n>Ka Hibruwanen migtimul te “diye te pikungan.”</n>


text:
Ay-ayari niyu te egpammineg seini wey panpanayi niyu degma ka me kabuhalan ni Hakub.” Sika ka ingkahi te Magbebaye ne Manama, ka Amana ne Maresen ne Manama.


text:
“Te aldew ne egparusaan ku ka me Israilita tenged te me sale dan, egdereetan ku ka me altar diye te Bitil. Egkahuhus ka me sungey-sungey te altar wey egkengeulug diye te tane.


text:
Egdereetan ku ka me baley ne para te maagsil ne timpu wey ka me baley ne para te meinit ne timpu. Ne egkallundus ka mateles ne me baley ne indayan-dayanan te me panayew te ilipanti, wey egkagguhus ka derakel<n>Te Hibruwanen: wey ke masalig.</n> ne baley.” Sika ka ingkahi te Magbebaye ne Manama.<pb/>


text:
Pammineg kew kayi me malitan te Samarya. Nekeiling kew te me baka te Basan ne impabayangan te egkakeen, wey inlupihan niyu ka ware egkengeyimu, wey inleig-leig niyu ka egkengaayu-ayu, wey imbanasalan niyu ka me asawa niyu ne eg-uyanan kew te egkeinum niyu!


text:
Matulus iya ka Magbebaye ne Manama wey migsaad sikandin, “Egginguma iya ka timpu ne egbunuwiten kew te egpandakep, ne sikaniyu langun egpekeiling kew te nabunuwit ne isda.


text:
Egmangganuyen kew diye te me lungag te nahuhus ne alad te siyudad ne matikang wey makepal ne batu, wey igmandegpak kew diye te Harmun.”<n>Ka Harmun kema ke ngaran te sabeka ne siyudad wey ke inged naa. Piru kahiyen te duma ne inged seini ne egdegpakan te tei wey ke lapek naa.</n><pb/>


text:
<br/><t>Ka pegsupak te me Israilita</t><br/>Ne migkahi ka Magbebaye ne Manama, “Sikaniyu se me Israilita, pangendiye kew te Bitil wey himu kew te sale diye. Pangendiye kew man‑e te Gilgal wey timuli niyu ka sale niyu diye. Uyan kew te igmanubad niyu tagse maselem wey uyan kew te igkasapulu tagse igkatatelu ne aldew.


text:
Halad kew te paan ne due patulin eyew te pegpasalamat keddi, wey ipeggasal niyu ka indasag niyu, su sikan ma iya ka igkeup-upii niyu ne eggimuwen!<pb/>


text:
“Impabitilan ku<n>Te Hibruwanen: malinis ne ngipen.</n> ka langun ne siyudad niyu wey egkabitil ka minsan hendei, piru ware kew red iya man‑e miglibed keddi.


text:
Ware ku man‑e ipalugsu ka uran minsan ingkeilangan niyu perem para te me pinamula niyu.<n>Te Hibruwanen: te tatelu ne bulan te kene pad ka peggaani.</n> Impeuranan ku ka duma ne siyudad piru ware mule diye te duma. Impeuranan ku ka duma ne kamet, piru migmammara mule ka duma.


text:
Purisu nangendiye ka me mahinged te daruwa ne lungsud wey ke tatelu naa ne lungsud eyew egpamitew te weyig, piru kene ne eleg ka egkeinum dan. Minsan pad due, ware ded man‑e sikandan miglibed keddi.<pb/>


text:
“Impakalamahan ku te meinit wey imparereetan ku ka me pinamula niyu. Impangeen te me talangas ka me pinamula niyu, ka me parasan, ka me iggira, wey ka me ulibu niyu. Piru ware kew iya man‑e miglibed keddi.<pb/>


text:
“Impeuyanan ku sikaniyu te me dilus iling te inggimu ku diye te Ihiptu. Inggimatayan ku ka me kanakan niyu diye te gira<n>Te Hibruwanen: pinaahi te kampilan.</n> wey in-ahew ku ka me kudde niyu. Ne impasalerep ku sikaniyu te ngareg te nammatey diye te me kampu niyu.<n>Te Hibruwanen: impaseled ku diye te lungag te irung niyu ka ngareg te kampu niyu.</n> Piru ware kew iya man‑e miglibed keddi.<pb/>


text:
“Indereetan ku ka duma kaniyu iling te pegdereet ku te Suduma wey Gumura. Egpekeiling te kayu ne nalegleg ne insalukagmit puun te hapuy ka nakapallahuy. Piru ware kew iya man‑e miglibed keddi.” Sika ka ingkahi te Magbebaye ne Manama.


text:
“Sikan naa, eggimuwen ku iya sika kaniyu, me Israilita. Ne puun su eggimuwen ku iya sika, pangandam kew te pegtemu te Manama niyu.”<pb/>


text:
Ka Magbebaye ne Manama iyan iya miggimu te me bubungan wey te kalamag.<pb/>Impanengneng din ka puhawang din te me etew.<pb/>Imparusilem din ka egkaliwaswas pad<pb/>wey miggiphipanew sikandin diye te puntul te me labuntud.<pb/>Iyan din ngaran ka Magbebaye ne Manama, ka Amana ne Maresen ne Manama.<pb/>


text:
<br/><t>Ka pegbanasal te peg-inniyug te sale</t><br/>Pammineg kew me Israilita! Eg-ulahingan ku sikaniyu te peglungku.<pb/>


text:
Nareetan e ka Israil ne egpekeiling te mengebay,<pb/>wey kenad seini egpakasasindeg.<pb/>Nekeiling e sikandin te nabalahad diye te inged din<pb/>wey ware minsan hentew ne egpekeenew kandin.<pb/>


text:
Su migkahi ka Magbebaye ne Manama, “Ke egpeuyan ka sabeka ne siyudad te Israil te sabeka ne libu (1,000) ne me sundalu, sabeka ne gatus (100) naan de ka egpekeuli. Ne emun ke egpeuyan man‑e seini te sabeka ne gatus (100), ne sapulu (10) naan de ka egkasame.”<pb/>


text:
Migkahi e man‑e ka Magbebaye ne Manama te me Israilita, “Pangananey kew keddi<n>Te Hibruwanen: Pamitawa a.</n> wey egkeuyag kew.


text:
Kene kew hendiye te Bitil. Kena a gerami nikaniyu te egpamitew diye te Bitil su egkareetan ded seini. Kene kew man‑e hendiye te Gilgal wey diye te Birsiba, su egkaddakep de degma sikandan wey egpanguyanen.”<pb/>


text:
“Pangananey<n>Te Hibruwanen: Pamitawa.</n> kew te Magbebaye ne Manama wey egkeuyag kew. Su emun ke kene, egpamaneug sikandin ne egpekeiling te hapuy wey egdulihisen din ka me kabuhalan ni Husi, wey egsilaban din ka Bitil wey kenad iya egkeebukan ka hapuy.


text:
Mekeyid‑u-hid‑u kew se ware mig-ikul te eleg ne peggukum,<n>Te Hibruwanen: Inggimu ne mapeit ka eleg ne peggukum.</n> wey ware miggimu ke nekey ka meupiya.”<pb/>


text:
Ne migkahi si Amus, “Ka Magbebaye ne Manama ka miggimu te me bituen<pb/>ne egngaranan te Panderawa wey Balatik.<pb/>Impabaluy rin ka delem ne malayag<pb/>wey ka maaldew impepaddusilem din.<pb/>Sikandin ka miglimud te weyig puun te dahat peendiye te gapun,<pb/>wey impeuran din ded seini kayi te tane.<pb/>Ne iyan din ngaran ka Magbebaye ne Manama.<pb/>


text:
“Egdumutan niyu ka me etew ne mapahetpet ne egpatuman te eleg ne peggukum diye te hukumanan<n>Te Hibruwanen: Gumawan te lungsud—kayi egkewusey ka apulanan su kayi ma egmatemtemuwey ka me igbuyag te lungsud.</n> wey eg-ehetan niyu ka eglalag te kamalehetan.


text:
Indeeg-deeg niyu ka egkengaayu-ayu wey impanakawan niyu sikandan te inggaani ran. Sikan naa, minsan migbebaley kew te impanapsapan ne me batu, piru kene kew egpekeugpe dutu. Migpamula kew te me paras, piru kene kew egpekeinum te binu te behas te paras.


text:
Nakanengneng a ke mamenu karakel wey kabehat ka sale niyu. Imbaybayaran niyu ka me matareng, impamuyuan niyu te suul, wey ware niyu ay-ayari te eggusey ka egkengaayu-ayu diye te hukumanan.


text:
“Himuwa niyu ka meupiya! Kene ne mareet! Ne egdumaan kew te Magbebaye ne Manama, ka Amana ne Maresen ne Manama, sumale te ingkahi niyu.


text:
Pakaddiyu kew te mareet wey iyan niyu awesa ka meupiya, wey ikula niyu ka eleg ne peggukum diye te hukumanan. Su kema ke egkeyid‑u red ka Magbebaye ne Manama, ka Amana ne Maresen ne Manama, te nahaat ne me kabuhalan ni Husi.”<pb/>


text:
Sikan naa, migkahi ka Magbebaye ne Manama, ka Amana ne Maresen ne Manama, “Due pegpalumbibigtew wey pegsinehew diye te langun ne deralanen te siyudad. Minsan ka diye te me kamet, egpangumawen sikandan eyew egdamag te me minatey duma te seeye se insuulan ne egsinehew.


text:
Egpandalawit degma ka me etew diye te langun ne me parasan su egbayaan ku sikaniyu langun eyew te peglegpad kaniyu.” Sika ka ingkahi te Magbebaye ne Manama.<pb/>


text:
<br/><t>Ka pegpatuman te eleg ne peggukum</t><br/>Ne migkahi e man‑e si Amus, “Amana ne mekeyid‑u-hid‑u ka egkeyitabu kaniyu te migtetahad te aldew te Magbebaye ne Manama. Mania te egkeupian kew te aldew te Magbebaye ne Manama? Aldew kangkuwa seeye te karusileman wey kene ne malayag.


text:
Egpekeiling kew te sabeka ne etew ne migpanalliya te liyun ne nasi naan pad iya nakasinug-ung te usu, wey ke nakaseled e sikandin te baley, piru te pegsandig din te alabat,<n>Te Hibruwanen: migsandig sikandin te belad din.</n> nasi de iya kahata te uled.


text:
Karusileman wey kene ne kalayag ka aldew te Magbebaye ne Manama. Durusilemi ka sika ne aldew wey warad iya malayag.”<pb/>


text:
Ne migkahi ka Magbebaye ne Manama, “Nalangetan a te me sahakeen niyu wey wara ad iya nahale te me matulus ne kalibulungan niyu.


text:
Minsan pad ke eg-uyanan a nikaniyu te egtutungen ne igpanubad, wey ke me halad naa ne trigu, kene ku egdawaten sika. Ne kene ku degma egsagmanen ka ighalad niyu keddi ne impalambeg ne mananap.


text:
Piru, ipapitew niyu layun ka eleg ne peggukum iling te weyig ne egtulayas, wey ka katareng ne iling te beuhan ne kene egkeetiyan.<pb/>


text:
“Matig-Israil, te diye kew te disirtu te hep‑at ne pulu (40) kew ne leg‑un, migpanubad kew naa wey mighalad keddi diye?


text:
Ware, su iyan niyu mule insimba ka naniang niyu ne me larawan te me diyus-diyus ne si Sakut ne in-isip niyu ne Hari, wey si Kaiwan, ka bituen ne diyus-diyus niyu!


text:
Ne tenged due, igparakep wey igpeuyan ku sikaniyu diye te inged ne kewun‑aan pad te Damasku.” Sika ka ingkahi te Magbebaye ne Manama, ne iyan ngaran ka Amana ne Maresen ne Manama.<pb/>


text:
<br/><t>Ka karereetan te Israil</t><br/>Ne migkahi si Amus, “Mekeyid‑u-hid‑u seeye se me matubung ne mig-ugpe diye te Hirusalim,<n>Te Hibruwanen: Siyun. Sabeka seini te me ngaran te Hirusalim.</n> wey seeye se mig-ugpe ne ware igkabantali diye te bubungan te Samarya. Sikaniyu ka in-ila ne me mabantug ne me etew wey aputanan te me mahinged te Israil, ka inged ne labew te langun ne me inged.


text:
Hendiye kew wey pitawa niyu ka lungsud te Kalni, wey leus kew diye te mabantug ne lungsud te Hamat, wey tupang kew diye te lungsud te Gat ne sakup te Pilistiya. Meupiya naan pad seini ne me inged te Huda wey Israil? Malmaluag naa ka tane dan te tane niyu?


text:
Eggubabe kew ne egginguma ka aldew ne egsahap kew, piru nasi de iya egmahaan ka pegsahap niyu tenged te mareet ne me hinimuwan<n>Te Hibruwanen: imparani niyu ka pinnuuwan te karereetan.</n> niyu.


text:
Amana ne mekeyid‑u-hid‑u ka egkeyitabu kaniyu te migmangibat-hibat de te me mahal<n>Te Hibruwanen: hibatanan ne migpuun te pannayew te Ilipanti.</n> wey te mewumel-humel ne hibatanan, wey miggibhibulung te ngalap te in-alam ne nati te karniru wey te nati te baka.


text:
Nangulahing kew pad te ware karuan ne me ulahingen ne igbales niyu te alpa. Iling ki Dabid, nangimu kew degma te me alpa para te me ulahingen niyu.


text:
Nangiinum kew te binu ne iyan inggamit ka derakel ne me ubab,<n>Te Hibruwanen: me yahung.</n> wey migpamaluhu te me mahal ne peemut, piru ware kew miglungku te karereetan te kabuhalan ni Husi.


text:
Sikan naa, sikaniyu ka hun‑a ne egpandakepen wey egpanguyanen, wey egkataman e ka me kalibulungan wey me sahakeen niyu.”<pb/>


text:
Ne mapahetpet ne migsaad<n>Te Hibruwanen: migsaad te pegkeetew rin.</n> ka Magbebaye ne Manama, ka Amana ne Maresen ne Manama. Migkahi sikandin, “Igkalanglangeti ku ka pegkaambuhen te me Israilita, wey igkeepes ku ka mallig‑en ne me baley ran ne matikang. Purisu igbehey ku te me kuntere ka siyudad dan duma te langun ne diye te siyudad.”<pb/>


text:
Ne emun ke due sapulu (10) ne etew ne egkasame te sabeka ne baley, egkaamin iya man‑e sikandan egpatey.


text:
Ne emun ke egginguma ka karumaan te nammatey eyew igpalihawang ka me minatey diye te baley eyew egtutungen, eg-inse sikandin te minsan hentew ne diye te ledled te baley, “Duen pad lein ne duma nu rue?” Ke egtabak ka etew, “Ware!” ne egkahi e sikandin,<pb/>“Peeneng-eneng kad! Eg-ayad-ayad ki ne kene ta egkarawit ka ngaran te Magbebaye ne Manama.”<n>Mahirap ne egsabuten seini piru ka marani ne igpasabut iyan buwa se due daruwa ne etew ne egyayung te minatey. Egsaparan naa te sabeka ka dangeb ne kene egdawit te ngaran te Magbebaye ne Manama su kema ke egkanasnasian pad egmasumpit ka egkeulaula ran.</n>


text:
Ne kuntee, pammineg kew, egsuhu ka Magbebaye ne Manama, wey igpahuhus din ka derakel wey igpalupet din ka dereisek ne me baley.


text:
Egpallahuy naa ka me kudde diye te batuwen? Igpakararu naa te etew ka me baka diye te dahat? Kene! Piru sikaniyu mule inggimu niyu ne mareet ka maheteng,<n>Te Hibruwanen: inggimu ne eggilu ka eleg ne peggukum.</n> wey immareet niyu ka eleg.<pb/>


text:
Migpeggasal kew te natalu niyu ka lungsud te Ludibar wey Karnaim. Ne migkahi kew, “Mannekal ki iya wey natalu ta ka lungsud te Karnaim te kanta re.”<pb/>


text:
Piru migkahi ka Magbebaye ne Manama, ka Amana ne Maresen ne Manama, “Egpalusuran ku sikaniyu te sabeka ne nasud, me Israilita. Egbaybayaran kew nikandan puun te Dalan te Hamat<n>Egkakita diye te igkahibang ne balabahan.</n> peendiye te Beuhan te Araba.”<n>Egkakita diye te igkakawanan ne balabahan.</n><pb/>


text:
<br/><t>Ka impakita ne me talangas</t><br/>Seini ka impakita keddi te Magbebaye ne Manama: Pegpitew ku, iyan kud iya se masulug ne talangas ne inggimu te Magbebaye ne Manama eyew igpeuyan din kayi te tane. Sikan pad iya napenga ka peggalab te pinamula ne baad te Hari wey ka inggalaban, migbunsud e man‑e egtubu.


text:
Ne impangeen te me talangas ka langun ne me pinamula, wey warad iya nasame. Ne migkahi a, “Magbebaye ne Manama, pasayluwa nu ka keet-etawan<n>Te Hibruwanen: Hakub.</n> nu. Egmemenu naan e sikandan eyew kene egpatey? Mahuye wey deisek de sikandan.”<pb/>


text:
Purisu nabalbalawan ka suman-suman te Magbebaye ne Manama wey migkahi sikandin, “Kene egpakabulus ka nakita nu.”<pb/>


text:
<br/><t>Ka impakita ne hapuy</t><br/>Ne duen e man‑e impakita keddi te Magbebaye ne Manama. Nakita ku sikandin ne migpangandam eyew eglegparan ka langun pinaahi te hapuy. Neetiyan ka weyig diye te diralem te tane tenged te hapuy, wey nasilaban e ka katantanaan.


text:
Ne migkahi a, “E Magbebaye ne Manama, ipeeneng-eneng nud ubag sika se meinit! Egmemenu naan e sikandan eyew kene egpatey? Mahuye wey deisek de sikandan.”<pb/>


text:
Purisu nabalbalawan ka suman-suman te Magbebaye ne Manama wey migkahi sikandin, “Kene ded iya man‑e egpakapabulus ka nakita nu.”<pb/>


text:
<br/><t>Ka impakita ne tuntun</t><br/>Ne duen e man‑e impakita keddi te Magbebaye ne Manama. Nakita ku ka Magbebaye ne Manama ne migsasindeg lenged te matikang wey makepal ne alad ne miggehen-gen te tuntun.


text:
Ne mig-insaan a te Magbebaye ne Manama, “Nekey‑a ka nakita nu, Amus?”<pb/>Ne migtabak a, “Tuntun.”<pb/>Ne migkahi ka Magbebaye ne Manama, “Eggamiten ku seini ne tuntun eyew igpapitew ku ka seyyup te me Israilita. Ne kenad e egkabalbalawan ka suman-suman ku te pegdusa kandan.


text:
Egkallundus ka me panubaran te me kabuhalan ni Isaak, wey egkagguhus ka me matulus ne simbaanan te Israil. Egguleen ku te egpangimatey ka me kabuhalan ni Hirubuwam.”<pb/>


text:
<br/><t>Si Amus wey si Amasiyas</t><br/>Ne si Amasiyas ne talagpanubad te Bitil migpanaha te lalag diye ki Hirubuwam ne Hari te Israil, ne miggenendue, “Intipu ni Amus ka me etew eyew eggimatayan ka. Egpakarereet te nasud ka me lalag din.


text:
Su kahi rin, ‘Eggimatayan si Hirubuwam te kuntere din wey egpandakepen wey egkeuyan e ka me Israilita diye te mariyu-diyu e te inged dan.’ ”<pb/>


text:
Ne migkahiyan ni Amasiyas si Amus, “Eleg e, prupita! Libed kad diye te Huda wey diye kad panagne eyew egpakeenen ka nikandan.


text:
Ne migtabak si Amus ki Amasiyas, “Kena a ne prupita wey ke anak naa te prupita. Talagtameng a mule te karniru wey talagtanggu degma te me kayu ne sikumuru.


text:
Piru impaawa a te Magbebaye ne Manama puun te pegtameng te me karniru wey ingkahiyan a, ‘Hipanew ka wey panagne ka diye te keet-etawan ku te Israil.’


text:
Purisu pammineha nu ka lalag te Magbebaye ne Manama. Imbalabahan a nikeykew ka egpanagne diye te me Israilita wey ka egwali diye te me kabuhalan ni Isaak.


text:
Tenged due, seini ka ingkahi te Magbebaye ne Manama keykew, ‘Ka asawa nu egkeyimu ne egpabaley-baley ne malitan te siyudad, wey ka me anak nu egkeyimatayan. Egsekeren wey egba-baaren te duma ne me etew ka tane nu, wey diye ka egpatey te inged ne ware egpalintutuu te Manama. Ne ka me Israilita, egkaddakep wey egmanguyanen diye te inged ne mariyu te ugpaan dan.’ ”<pb/>


text:
<br/><t>Ka impakita ne bukag</t><br/>Ne duen e man‑e impakita keddi te Magbebaye ne Manama. Iyan ku nakita se bukag ne napenu te me prutas.


text:
Ne mig-insaan a te Magbebaye ne Manama, “Nekey‑a ka nakita nu Amus?”<pb/>Ne migtabak a, “Sabeka ne bukag ne napenu te neyinuhan ne me prutas.”<pb/>Ne migkahi ka Magbebaye ne Manama, “Iling due ka me Israilita ne eleg e ne eglegparan! Ne kenad e egkabalbalawan ka suman-suman ku te peglegpad kandan.


text:
Te sika ne aldew, ka me ulahingen diye te timplu egkeyimu e ne ulaluyen. Egpekeempet ka me minatey te minsan hendei. Sikan naa, peeneng-eneng kew.” Sika ka ingkahi te Magbebaye ne Manama.<pb/>


text:
<br/><t>Ka pegparusa te Israil</t><br/>Pammineg kew, sikaniyu se migleig-leig te egkengaayu-ayu wey migpakannekal ne egdereet te ware egkengeyimu.


text:
Migkahi kew, “Kene key e egpakatahad ne egkeepus ka mahal ne aldew eyew egpakapamelegye key e te me trigu ney. Ken‑u naan pad egkataman ka Aldew te Peggimeley, eyew egpakapamelegye key e man‑e? Igbelegye ney te mahal seini, eggamiten ney ka kene ne eleg ne takesanan, wey egbalbalawan ney ka timbangan eyew egkalimbungan ney ka egpameli.


text:
Igbelegye ney te mahal ka insamsamilian ne trigu, wey egbeliyen ney ka egkaayu-ayu ne kene egpakabayad te utang din, eyew eg-uripenen. Ne egsaliyuwan ney man‑e te senge-sukub ne sandal ka ware egkeyimu, ne kene egpakabayad te utang din.”<pb/>


text:
Ne migpahunlibet ka Magbebaye ne Manama, ka Manama te Israil ne migkahi, “Kene kud iya eglingawan ka mareet ne hinimuwan dan.


text:
Sikan naa, egpalilinuhen ku ka tane wey eglungku ka langun ne nangugpe te inged. Egkeenat wey egkalenep de man‑e ka tane iling te Weyig ne Nilu diye te Ihiptu.


text:
Eggimuwen ku ne timpu te peglungku ka timpu te me pegsahakeen niyu wey ka me ulahingen niyu te peggale-gale egkeyimu ne me ulahingen te peglungku. Egpasaluuben ku sikaniyu te saku<n>Iyan igpasabut kayi ka meitem wey egdehes ne manggad ne inggimu puun te bulbul te kambing ne igsaluub te timpu te peglungku wey ke eg-inniyug naa te sale.</n> wey egpaabuluhan ku sikaniyu. Ne egpekeiling kew te amey wey iney ne miglungku te namatey ka sabsabeka ne anak dan. Amana iya ne masumpit ka egtamanan te seeye ne aldew.”<pb/>


text:
Ne migkahi ka Magbebaye ne Manama, “Egginguma ka timpu ne egpeyingumaan ku te bitil ka inged. Egmanggutasan ka keet-etawan, piru kene te egkakeen, wey egkammaraan sikandan, piru kene te weyig. Ke kene egmanggutasan sikandan te lalag te Magbebaye ne Manama.


text:
Egleleuhen dan ka Dahat ne Miditiranyu peendiye te Namatey ne Dahat wey puun te igsile peendiye te iglineb, eyew egpamitew te lalag te Magbebaye ne Manama, piru kene dan egkatulituan.


text:
Egkammaraan te sika ne aldew ka me kanakan wey ka mateles ne me mengebay, wey egkengallepu sikandan.


text:
Egdereetan wey kenad egpakasasindeg seeye se migsaad te ngaran te me diyus-diyus te Samarya wey migkahi, ‘Mengeyibet te diyus-diyus te Dan,’ wey, ‘Mengeyibet te diyus-diyus te Birsiba.’ ”<pb/>


text:
<br/><t>Ka peggukum te Manama</t><br/>Ne nakita ku ne migsasindeg ka Magbebaye ne Manama diye te kakiliran te altar, wey migkahi, “Panlampesi nu ka pupul te me sungkaleg te timplu, eyew egkawelwel ka me pabunsuran. Panlupeta nu eyew egkengeuluhan ka me ulu te me etew. Ne ka egkasame te me etew, egpeyimatayan kud wey warad iya egpakapallahuy kandan, wey egkaamin sikandan egpatey.


text:
Minsan eglulungag pad sikandan diye te inged te me minatey,<n>Te Hibruwanen: Siyul.</n> egkeumaan ded sikandan te belad ku diye. Minsan egpamaneyik pad sikandan diye te langit, igpepamaneug ku red sikandan diye.


text:
Minsan eggeles sikandan diye te ampew te bubungan te Karmil, egpamitawen ku wey egpandakepen ku sikandan diye. Minsan eggeles sikandan diye te diralem te dahat, egsuhuen ku ka bubuyahen ne salimbaweng diye eyew egdawiyen sikandan.


text:
Ne emun ke egkarakep sikandan te me kuntere dan, igpatibbas ku sikandan eyew egkeyimatayan. Ne egbebantayan ku sikandan ne kene egpakapallahuy, eyew egpakasalerep iya sikandan te karereetan, kene ne keupianan.”<pb/>


text:
Ne insamsam te Amana ne Maresen ne Magbebaye ne Manama<pb/>ka tane wey naleney seini;<pb/>wey miglungku ka langun ne nangugpe kayi.<pb/>Egpakalepew ka tane wey egpakalenep de man‑e iling te Weyig ne Nilu diye te Ihiptu.<pb/>


text:
Miggimu sikandin te sinabeng diye te langit,<pb/>ne diye din ipabunsud te tane ka pabunsuran.<pb/>Inlimud din ka me weyig diye te aw-awangan puun te dahat<pb/>wey impalugsu din seini isip uran diye te tane.<pb/>Iyan din ngaran ka Magbebaye ne Manama.<pb/>


text:
Ne seini ka ingkahi te Magbebaye ne Manama, “Me matig-Israil, nekeg-iling de ka pegtengteng ku kaniyu te me matig-Itiyupiya. Impalihawang ku sikaniyu puun te Ihiptu wey ka me Pilistihanen puun te Kaptur, wey ka me matig-Aram puun te Kir.


text:
Sikeddi ka Magbebaye ne Manama, egtanud-tanud te me Israilita<n>Te Hibruwanen: migharian.</n> ne makasesale wey egguleen ku sikandan kayi te ampew te tane. Piru kene ku eg-aminen te eggimatey ka me kabuhalan ni Israil.” Sika ka ingkahi te Magbebaye ne Manama.<pb/>


text:
“Egsuhu a ne egpasiliyen ka me Israilita wey ka me mahinged te duma ne me inged iling te pegpasili te trigu, piru ware minsan sabeka ne lehas ne egkeulug diye te tane.


text:
Egpatey te gira ka langun ne makasesale ne keet-etawan ku. Sikandan seeye se egkahi, ‘Kene ki iya egsahap wey ware mareet ne egginguma kanta.’ ”<pb/>


text:
<br/><t>Ka pegpasasindeg man‑e te Israil</t><br/>“Te seeye ne aldew, igpasasindeg ku red man‑e ka migharian<n>Te Hibruwanen: balungbalung.</n> ni Dabid ne nahuhus wey eg-ay-ayaran ku ka nalundus ne alad ne matikang wey makepal. Igpasasindeg ku red man‑e seini iling te dengan ne timpu.


text:
Sikan naa, egkaangken dan ka tane ne nasame te inged ne Idum wey ka langun ne nasud ne keddi dengan,” kahi te Magbebaye ne Manama ne iyan eggimu rue.<pb/>


text:
Ne migkahi pad man‑e ka Magbebaye ne Manama,<pb/>“Egginguma ka timpu ne taheed te egdaru e ka duma, ne sasangan de due ne eggaani ka duma.<pb/>Ne taheed te egpamule e te paras ka duma, ne sasangan de due ne egkekeles te behas te paras ka duma.<pb/>Egpanihis ka meemis ne binu puun te me bubungan,<pb/>wey egpanulayas man‑e puun te me tuhal.<pb/>


text:
Igmalibed ku ka naddakep ne keet-etawan ku,<pb/>wey egbalbalawan dan te eggimu ka nahuhus ne me siyudad dan,<pb/>wey diyad e sikandan egmangugpe.<pb/>Egmammula sikandan te paras wey egmanginum te binu te behas te paras,<pb/>egmammula wey egmangeen sikandan te behas te me pinamula ran.<pb/>


text:
Igpeugpe ku ka me Israilita diye te tane dan iya.<pb/>Ne kenad sikandan egkarelrel puun te tane ne imbehey ku kandan,”<pb/>kahi te Magbebaye ne Manama, ne Manama niyu.


text:
Seini ka impakita te Magbebaye ne Manama ki Ubadiya meyitenged te inged ne Idum,<n>Idum ka in-imu ni Isaw wey inged ne Idum ka ingngaran te inged ne mig-ugpaan te kabuhalan din.</n> wey impahuhud din kandin seini.<br/><t>Ka peglegpad te inged ne Idum</t><br/><pb/>Narineg ta ka lalag ne migpuun te Magbebaye,<pb/>wey migpeuyan sikandin te talagpangguhud diye te me nasud te pegkahi,<pb/>“Sasindeg kew! Egpakigkuntere ki te me matig-Idum!”<pb/>


text:
Ne migkahiyan te Magbebaye ne Manama ka me matig-Idum,<pb/>“Pitew kew! Eggimuwen ku sikaniyu ne mahuye du te duma ne me nasud,<pb/>wey eg-ang-anggaan kew amana nikandan.<pb/>


text:
In-ubatan kew te hambug niyu,<pb/>nangugpe kew te siyudad ne nalingutan te maresen ne batu ne sumalem,<pb/>wey matikang ka ugpaan niyu diye te kabubunganan.<pb/>Sikan naa ka migkahi kew te suman-suman niyu,<pb/>‘Hentew‑a ka egpekewunnun kanami diye te diralem?’<pb/>


text:
Minsan pad ke titikangi ka peglayang niyu iling te banug,<pb/>wey minsan pad ke diye kew egsesalag te elat-elat te me bituen,<pb/>eg-uluhen ku red iya sikaniyu.”<pb/><pb/>


text:
“Ke egpanakawan kew te me takawen te marusilem,<pb/>iyan dan de egpanakawen ka igkeupii ran.<pb/>Ka egmamupu te behas te paras,<pb/>duen ded mule behas ne igsame dan te egkaayu-ayu.<pb/>Piru ka me kuntere niyu,<pb/>warad iya egsameen minsan deisek.<pb/>


text:
Eg-akalan kew te langun ne miglapig kaniyu,<pb/>wey egdeldelen kew nikandan puun te tane niyu.<pb/>Ne eg-akalan kew te me etew ne migpangabang dengan kaniyu.<pb/>Egsahiluten kew e te me alukuy niyu ne miglagpu kaniyu te egkeen,<pb/>piru kene kew egpakanengneng te eggimuwen dan.”<pb/><pb/>


text:
Migkahi ka Magbebaye ne Manama,<pb/>“Egginguma ka aldew ne egparusaan ku ka inged ne Idum;<pb/>egguleen ku ka me matagseb ne etew diye te bubungan ni Isaw<n>Iyan igpasabut te bubungan ni Isaw ka inged ne Idum ne ugpaan te me kabuhalan din.</n><pb/>wey eg-aween ku ka langun ne katuenan dan.<pb/>


text:
He Timan, nenaaldek ka me bahani nu,<pb/>wey egpangimatayan ka langun ne sundalu nu diye te bubungan ni Isaw.”<pb/>


text:
<br/><t>Ka sale te matig-Idum</t><br/><pb/>“Tenged te mareet ne inggimu nu diye te suled nu ne si Hakub,<pb/>egkeyilawan ka wey egkareetan te ware egtamanan.<pb/>


text:
Migtetengteng ke re diye te mariyu<pb/>te timpu ne egseled ka me kuntere dan ne egpanguwa te me karatuan dan.<pb/>Nekeiling ke red te seeye se me lapu<pb/>ne migpanguwa te me karatuan te Hirusalim wey imbaad-baad dan e.<pb/>


text:
Kene ne eleg ne igkahale nu<pb/>ka mareet ne neyingumaan te suled nu ne si Hakub.<pb/>Ne kene ne eleg ne igkahale nu<pb/>ka karereetan ne nabayaan te me matig-Huda<pb/>wey kene ne eleg ne egngisiyan nu sikandan<pb/>te timpu te pegpalumbibigtew ran.<pb/>


text:
Kene ne eleg ne egseled ka te siyudad te keet-etawan ku<pb/>eyew te peggale-gale te karereetan ne neumaan dan.<pb/>Kene ne eleg ne egpanakew ka te karatuan dan<pb/>te timpu te karereetan dan.<pb/>


text:
Kene ne eleg ka pegpangimatey nu diye te bebalakan te dalan,<pb/>te seeye se egpuun te Hirusalim ne eg-eleg-eleg eglenus.<pb/>Kene ne eleg ka pegpandulung nu kandan diye te me kuntere dan<pb/>te timpu te pegkalaggew ran.”<pb/>


text:
<br/><t>Ka peglegpad te me nasud</t><br/><pb/>“Mahaan e ka aldew,<pb/>ne sikeddi se Magbebaye ne Manama,<pb/>eglegpad te langun ne nasud.<pb/>Ke nekey ka neyimu nu,<pb/>egkeyimu red degma diye te keykew.<pb/>Ne ke nekey ka himu nu,<pb/>iyan nu red degma egkarawat.<pb/>


text:
Mig-inum ka keet-etawan ku<pb/>te sabeka ne ubab te mapeit ne legpad<pb/>diye te matulus ne bubungan ku.<pb/>Piru subla pad ne mapeit ne legpad<pb/>ka eg-inumen te langun ne nakalingut ne me nasud.<pb/>Egkengaalamlam sikandan ne eg-iinum<pb/>wey egkengaawe e sikandan.”<pb/>


text:
<br/><t>Ka pegpanalu te keet-etawan te Israil</t><br/><pb/>“Piru due egpakapallahuy diye te Bubungan ne Siyun<n>Sakup te Hirusalim ka Bubungan ne Siyun.</n><pb/>wey egkeyimu e man‑e seini ne matulus ne inged.<pb/>Ne egkaawi te kabuhalan ni Hakub<pb/>ka tane ne kandan iya.<pb/>


text:
Egkeyimu ne hapuy ka kabuhalan ni Hakub.<pb/>Ne egpekeiling te legleg ka kabuhalan ni Husi.<pb/>Ne ka me kabuhalan ni Isaw, egpekeiling te lahami.<pb/>Egkatutung wey egkeet-et ka lahami, wey warad iya egkasame minsan sabeka.<pb/>Sikeddiey ka Magbebaye ne Manama ka migkahi kayi.<pb/><pb/>


text:
“Egsubalan te keet-etawan te Nigib ka bubungan ni Isaw.<pb/>Ne ka tane te me Pilistihanen, egkaangken te keet-etawan ne diye nangugpe te lenlen te me bubungan te Huda.<n>Te Hibruwanen: Sipila.</n><pb/>Egsubalan te keet-etawan te Israil ka tane te Ipraim wey te Samarya,<pb/>wey egkaangken te kabuhalan ni Binhamin ka Gilyad.<pb/>


text:
Egmanguli ka me sundalu ne naddakep puun te igkahibang ne balabahan te igsile te Israil,<pb/>wey egkaangken dan ka tane te me Kanaanen taman te igkahibang ne balabahan te Saripat.<pb/>Ne ka me siyudad te Nigib,<pb/>egkaangken te naddakep ne matig-Hirusalim ne in-uyan diye te Siparad.<pb/>


text:
Egpanakereg te Bubungan ne Siyun ka nenakapallahuy<pb/>eyew egmanduan dan ka bubungan ni Isaw.<pb/>Ne iyan e eghari ka Magbebaye ne Manama.”


text:
<br/><t>Ka pegsupak ni Hunas te suhu te Manama</t><br/>Due etew ne egngaranan ki Hunas ne anak ni Amitay. Sabeka ne aldew impanengneng sikandin te Magbebaye ne Manama,


text:
“Dagdahew ka hendiye te Ninibi, ka dakel ne siyudad wey panpanayi nu ka me mahinged diye su nakamaan-maan ad e te mareet ne hinimuwan dan.”


text:
Piru nekeisip mule si Hunas ne egpallahuy diye te Tarsis<n>Ka Tarsis nekegdiyu te Ninibi.</n> eyew egpakapariyu te Magbebaye ne Manama. Puun due, migtupang sikandin peendiye te Hupa wey due barku ne nakita rin diye ne eggendiye te Tarsis. Migbayad sikandin te pliti rin wey mig-untud e eyew egpakariyu-diyu te Magbebaye ne Manama.<pb/>


text:
Piru te nalanting e ka barku, migpeuyan ka Magbebaye ne Manama te makeseg ne kalamag diye te dahat. Ne migderakel e amana ka me bunlud wey hendue te egkahuhus e ka barku ne mig-unturan dan.


text:
Nenaaldek ka langun ne me trabahanti te barku wey migpangananey ka tagse sabeka te me manama ran. Impandegpak dan diye te dahat ka impandulan te barku eyew egmaagkap naan de. Piru si Hunas, diye mule te kinariraleman te barku wey nakaliplipereng sikandin diye.<pb/>


text:
Ne dutu, miggendiyaan sikandin te kepitan te barku wey migkahiyan, “Hey, mania te migliplipereng ke re due? Enew ka wey pangananey ka te manama nu. Kema ke egkeyid‑u red sikandin kanta wey egpangabangan ki nikandin eyew kene ki egkengalened.”<pb/>


text:
Ne dutu, migpalalahey ka me trabahanti ne migkahi, “Kema, egpintut-pintut ki eyew egkanengnengan ta ke hentew ka egpuunan te karereetan ne migginguma kanta.” Ne migpintut-pintut en iya sikandan wey si Hunas ka natinuru.


text:
Ne migkahi sikandan, “Nangeni key ke mania te miggingumaan ki te karereetan kuntee. Nekey‑a ka trabahu nu, wey hendei ka egpuun? Hendei ka mig-ugpe wey nekey‑a ka tribu nu?”<pb/>


text:
Ne migtabak si Hunas, “Sabeka a ne Hibruwanen wey ka impalintutuuwan ku ne Magbebaye, sika se Manama ne diye te langit ne miggimu te dahat wey tane.”


text:
Ne mignangenan e sikandan ni Hunas te migpallahuy sikandin te Magbebaye ne Manama.<pb/>Puun due, naaldek amana ka me trabahanti te barku wey migkahiyan dan sikandin, “Keyey, makaaldek-haldek amana seini se inggimu nu.”<pb/>


text:
Ne dutu egkalihet e degma egmakeseg ne subla ka kalamag wey ka me bunlud, purisu mig-insaan dan e si Hunas, “Egmenuwen ney buwa sikeykew eyew egpeeneng-eneng e ka dahat ne egdaldaleet?”<pb/>


text:
Ne migtabak si Hunas, “Iantug e re nikaniyu te dahat eyew egpeeneng-eneng e ka kalamag wey ka me bunlud su nakanengneng a te sikeddiey ka egpuunan kayi.”<pb/>


text:
Piru migpakannekal migpamegsey ka me trabahanti su eyew egpakatuhun perem ka barku diye te ilis. Piru ware neyimu ran su nanasnasian pad ne migmakeseg ka kalamag.


text:
Purisu migpangananey sikandan te Magbebaye ne Manama ne migkahi, “E Magbebaye, egpeyid‑u-hid‑u key keykew ne kene key gulaa tenged su eggimatayan ney ka seini ne etew. Kene key senditi ke ware sale te etew ne eggimatayan ney, su seini se neyitabu keykew ma ne igkeupii Magbebaye ne Manama.”


text:
Ne innenat dan e si Hunas wey in-antug dan e diye te dahat. Ne sahuhune ne migpeeneng-eneng ka makeseg ne kalamag wey ka me bunlud.


text:
Puun dutu, amane e egkaaldek te Magbebaye ne Manama ka me etew, wey migbehey sikandan te igpanubad dan te Magbebaye ne Manama wey migsaad ne egpamakey kandin.<pb/>


text:
Ne migsuhu ka Magbebaye ne Manama te dakel ne isda ne egparawiyen ki Hunas. In-abeleng te isda si Hunas, wey tatelu ne aldew wey marusilem sikandin diye te getek te isda.<pb/>


text:
<br/><t>Ka peg-ampu ni Hunas</t><br/>Ne mig-ampu si Hunas te Magbebaye ne Manama rin te diye din e te getek te isda.


text:
Miggenendue sikandin,<pb/>“Te keyirapan ku Magbebaye ne Manama, in-umew ku sikeykew wey intabak a nikeykew. Puun te inged te me minatey, migpangananey a keykew wey indineg a nikeykew.<pb/>


text:
Indegpak a nikeykew diye te pused te dahat, wey nakaseneb a te weyig wey natanled a te derakel ne me luwak wey me bunlud ne impeuyan nu.<pb/>


text:
Nakakahi a, ‘Nakariyu-diyu ad te tangkaan nu, wey kena ad egpakakita te matulus ne timplu nu.’<n>Diye te duma ne sinulat: piru eg-iman-iman e red man‑e ne egpitew te matulus ne timplu nu.</n><pb/>


text:
Naleplep a te dakel ne weyig wey natanled a. Ne nabeleberan ka ulu ku te me hilamunen te dahat.<pb/>


text:
Natanled a diye te kinariraleman te weyig, diye te igtubu te me bubungan ne hendue te naprisu a ne warad kaligwangan te ware egtamanan. Piru Magbebaye ne Manama ku, impalepew e red nikeykew ne neuyag pad puun diye te kinariraleman.<pb/>


text:
Te naheram ku ne egkabigtawan ad e, migpangananey a keykew Magbebaye ne Manama wey indineg nu ka peg-ampu ku diye te matulus ne timplu nu.<pb/>


text:
Ka me etew ne migsimba te me diyus-diyus ne ware karuan, mig-inniyuhan dan e ka hid‑u nu kandan.<pb/>


text:
Piru sikeddiey, egpanubad a keykew ne eg-ul-ulahing te pegpasalamat, wey egtumanen ku ka insaad ku. Ka kaluwasan diye egpuun keykew Magbebaye ne Manama.”<pb/>


text:
<br/><t>Ka peggendiye ni Hunas te Ninibi</t><br/>Ne impanengneng e man‑e te Magbebaye ne Manama si Hunas,


text:
Ne dutu, migtuman e si Hunas te ingkahi te Magbebaye ne Manama wey miggendiyad te Ninibi. Dakel amana ne siyudad ka Ninibi su egtatelu ne aldew ka pegtale dutu.


text:
Migsenge-kaaldew si Hunas ka miggipanew te pegseled din te siyudad. Pegkapenga due, migpangguhud e sikandin ne miggenendue, “Te hep‑at ne pulu (40) ne aldew puun kuntee, egdereetan e seini se inged ne Ninibi!”<pb/>


text:
Ne seeye se me matig-Ninibi, migpalintutuu te Manama wey nasabeka sikandan langun ne migpuasa ligkat te me meyaman peendiye te egkaayu-ayu, wey migsaluub sikandan te saku<n>Iyan igpasabut kayi ka meitem wey egdehes ne manggad ne inggimu puun te bulbul te kambing ne igsaluub te timpu te peglungku wey ke eg-inniyug naa te sale.</n> isip palinneu te peglungku dan.<pb/>


text:
Te pegkarineg dutu te Hari te Ninibi, migsasindeg sikandin puun te trunu rin wey inluung din e ka mahal ne kumbale din wey migsaluub e sikandin te saku wey migpinnuu diye te abu.


text:
Ne impataha rin ka me matig-Ninibi te miggenendue, “Seini ka suhu te Hari wey te me upisyal din: ka langun ne etew wey ka me ayam, keilangan ne kene egkeen wey eg-inum.


text:
Keilangan ne ka langun ne etew egsaluub te saku, wey ka me ayam dan degma egpanaluuban dan. Ne keilangan ne eg-ampu ka langun diye te Manama ne malehet iya ne egpuun te pusung dan, wey eg-inniyuhan dan ka maddeet ne batasan wey hinimuwan dan.


text:
Su kema ke egkabalbalawan ded ka suman-suman te Manama wey egkabewu red ka langet din kanta eyew kene ki red egkahule.”<pb/>


text:
Te nakita te Manama ka inggimu ran ne peg-inniyug te mareet ne hinimuwan dan, nabalbalawan e ka suman-suman din meyitenged te pegdereet din perem kandan wey ware din e seeye ipabulus.<pb/>


text:
<br/><t>Ka langet ni Hunas te pegkeyid‑u te Manama te matig-Ninibi</t><br/>Ne puun te seeye ne neyitabu, natameneng amana si Hunas wey nalangetan sikandin.


text:
Ne mig-ampu sikandin te Magbebaye ne Manama ne migkahi, “Magbebaye, seini iya ka nasuman-suman ku ne egkeyitabu te diye e pad te inged ku. Ne sika ka egpuunan ne egpallahuy a perem diye te Tarsis su nakataha a Manama ne meupiya ka, hiid‑uwen ka, wey kene ne mahaan ne egkabelu. Dakel ka geyinawa nu ne kene egkabalbalawan, wey andam te pegbalew-balew te insuman-suman nu ne pegdereet te me etew.


text:
Purisu Magbebaye ne Manama, kua nud mule ka umul ku su meupiya pad ke egpatey a du te egkeuyag pad.”<pb/>


text:
Ne miglihawang e si Hunas te siyudad wey miggendiye te dapit te igsile te siyudad wey diye migpinpinnuu. Migleleeb sikandin wey miggelung dutu ka egtetahad ke nekey ka egtamanan te Ninibi.


text:
Ne dutu, migpatubu ka Magbebaye ne Manama te sabeka ne pinamula ne egpakatimpa ki Hunas eyew egkaralungan sikandin. Nahale amana si Hunas tenged te pinamula.


text:
Piru te egkasi-si e ka kaliwaswasan, migpeuyan ka Manama te uled ne deisek ne migketket te pinamula, sikan naa ka nalanes e seini.


text:
Te migsile e ka aldew, migpeuyan e man‑e ka Manama te meinit ne kalamag puun te igsile. Napangkag ka ulu ni Hunas te aldew wey natabeleg sikandin. Seeye naa, egkeupian e sikandin ne egpatey ne migkahi, “Meupiya pad iya ke egpatey a du te egkeuyag e pad.”<pb/>


text:
Piru mig-insaan sikandin te Manama, “Eleg naa ne igkabelu nu ka intamanan te pinamula?”<pb/>Ne migtabak si Hunas, “Uya, eleg iya ne igkabelu ku sika. Sikan naa, meupiya pad ke egpatey ad e.”<pb/>


text:
Ne migkahi ka Magbebaye ne Manama, “Neyimenawan ka te pinamula ne ware nu ikalasey, wey kene ne sikeykew ka migpatulin kayi. Migtubu seini wey migpatey te senge-karusileman de.


text:
Ne iyan e naan pa iya kene meyid‑u te Ninibi, ka dakel ne siyudad ne due subla te 120,000 ne me etew ne ware pad nakanengneng te mareet wey meupiya,<n>Te Hibruwanen: ware nakanengneng ke hendei ka kawanan wey gibang ne belad.</n> wey te sesalihi ne me ayam dan?”


text:
Seini ka impanengneng te Magbebaye ne Manama ki prupita Mikiyas ne egkeyitabu diye te Samarya wey Hirusalim. Impanengneng din seini ki prupita Mikiyas ne matig-Murisit-Gat te me timpu ne iyan mighari te Huda si Hutam, si Ahas wey si Isikiyas.<pb/>


text:
<br/><t>Ka peglungku te Samarya wey te Hirusalim</t><br/><pb/>Pammineg kew ka langun ne keet-etawan;<pb/>nengneng kew ka langun ne munusiye te ampew te tane!<pb/>Pammineha niyu ka egmanlalahen te Magbebaye diye te matulus ne timplu rin;<pb/>egpamalehet sikandin ne nakasale kew iya.<pb/>


text:
Pammineg kew! Eglihawang ka Magbebaye te ugpaan din,<pb/>egpamaneug sikandin wey diye egpandiek-diek te me panubaran diye te me bubungan te kalibutan.<n>Te Hibruwanen: me matikang ne inged te kalibutan.</n><pb/>


text:
Egkengaleney ka me bubungan ne egdiekan din wey egkengaperi ka me napu.<pb/>Egpekeiling ka me napu te taru ne egkaleney te hapuy, wey hendue te weyig ne egtulayas diye te dalayap.<pb/><pb/>


text:
Egkeyitabu seini langun tenged te seyyup wey te me sale te keet-etawan te Israil.<pb/>Hentew bes ka egpuunan ne nakasale ka keet-etawan te Israil?<pb/>Kene naa ne ka keet-etawan te Samarya?<pb/>Hentew naa ka egpuunan ne migpanubad ka keet-etawan te Huda diye te kene ne me mallehet ne manama?<n>Te Hibruwanen: Nekey bes ka me matikang ne me panubaran te Huda?</n><pb/>Kene naa ne ka keet-etawan te Hirusalim ka migginalig kandan?<pb/>


text:
Sikan naa ka migkahi ka Magbebaye,<pb/>“Egguhusen ku egpatamtamani ka Samarya<pb/>taman te egpekeiling naan de te miglabuntud ne tane,<pb/>wey egkapamulaan e te me paras.<pb/>Ne egpanliliren ku peendiye te diralem<pb/>ka me batu te immangguhus ne baley taman te iyan naan de egkasame ka me pabunsuranan.<n>Te Hibruwanen: ware bunbun te me pabunsuranan din.</n><pb/>


text:
Egkengalupet ka langun ne larawan te me diyus-diyus diye,<pb/>wey egkengasilaban ka langun ne immandasag te seeye se egmanimba diye te timplu.<pb/>Egkengaddeetan ka me diyus-diyus su nenabeli ma seini te me seleppi ne impamayad te me malitan<pb/>ne egmamelegye te me lawa ran diye te timplu.<pb/>Piru eg-ahawen te me kuntere dan ka me karatuan te timplu ran,<pb/>eyew igpamayad dan ded man‑e te me malitan.”<pb/>


text:
Ne migkahi si Mikiyas, “Tenged due, egsinehew a wey egpandalawit a.<pb/>Egpalawas a ka eggipanew wey ware akeb te paa ku.<pb/>Egpekeiling a te asu ne egteteul wey te ekang ne egsinehew iling te etew ne egpandalawit.<pb/>


text:
Su ka pali te Samarya kenad e egkeulian,<pb/>wey eggalin degma seini diye te Huda.<pb/>Ne miggingume e ka karereetan minsan diye te ugpaan te keet-etawan ku,<pb/>ne diye te Hirusalim.”<pb/>


text:
<br/><t>Ka peglusud te kuntere te Hirusalim</t><br/><pb/>Kene niyu guhuri ka me kuntere ta ne me matig-Gat<pb/>meyitenged te karereetan ne egkeyitabu kanta;<pb/>kene niyu sikandan guhuri<pb/>meyitenged te egsahapan ta;<pb/>kene kew sinehew, eyew kene sikandan egpakarineg.<pb/>He keet-etawan te Bit-li-apra<n>Ka igpasabut kayi te Hibruwanen: baley ne alinepung.</n><pb/>lilid-lilid kew diye te alinepung te peglungku niyu.<pb/>


text:
Me mahinged te Sapir,<pb/>egkallebasan kew wey egkeyilawan ka egpandakepen.<pb/>Kene kew lihawang ka me mahinged te Saanan.<pb/>Migpandalawit ka keet-etawan te Bit-Isil,<pb/>kene degma sikandan egpakabulig kaniyu.<pb/>


text:
Egkabantalan de due, ka me mahinged te Marut<pb/>taheed te egtetahad ke due egpakapangabang kandan.<pb/>Piru warad iya su egginguma man e ka karereetan puun te Manama,<pb/>minsan diye te siyudad te Hirusalim.<pb/>


text:
Me keet-etawan te Lakis,<pb/>sangeni niyud te me karwahi ka memeiyal ne me kudde wey pallahuy kew e.<pb/>Su in-ilingan niyu ka me sale te me matig-Israil,<pb/>wey tenged kaniyu, nakasale degma ka matig-Hirusalim.<pb/>


text:
Purisu, keet-etawan te Huda, peuyan kew te me dasag<pb/>isip pegpanaha-taha te lungsud te Murisit-Gat.<pb/>Kenad iya egtumanen te me matig-Aksib<pb/>ka bulig ne in-iman-iman te me Hari te Israil.<pb/><pb/>


text:
Me keet-etawan te Marisa,<pb/>egpabayaan kud man‑e sikaniyu te kuntere niyu ne egdereet kaniyu.<pb/>Ne seeye se me pangulu<n>Te Hibruwanen: bantug.</n> te Israil, eg-aput diye te Adulam.<pb/>


text:
Me keet-etawan te Huda, tamperi niyu ka me bulbul niyu,<pb/>tenged te peglungku niyu te me anak niyu ne indakelan niyu te geyinawa ne egpandakepen e.<pb/>Patabulug kew iling te me tugkeling,<pb/>su egpanguyanen e ka me anak niyu diye te mariyu ne inged.<pb/>


text:
<br/><t>Ka peglegpad te me talagdeeg-deeg</t><br/><pb/>“Mekeyid‑u-hid‑u ka egtamanan te me etew ne egsuman-suman te mareet,<pb/>wey egpamuhawang te kene ne meupiya minsan diye te me hibatanan dan.<pb/>Ne emun egkapawe e, eggimuwen dan en iya ka impamuhawang dan<pb/>su egkeyimu ran ka minsan nekey ne igkeupii ran ne eggimuwen.<pb/>


text:
Emun ke due tane ne igkeupii ran, eg-ahawen dan iya seini.<pb/>Ne emun ke due baley ne igkeupii ran, egkuen dan man‑e seini.<pb/>Eglupihan dan ka kamuney te baley wey egpangahawen dan ka me kasangkapan din,<pb/>minsan ka baley wey ka karatuan ne inggaat kandin.”<pb/><pb/>


text:
Sikan naa ka migkahi ka Magbebaye ne Manama,<pb/>“Egdereetan ku sikaniyu, wey kene kew iya egpakaalihu.<n>Te Hibruwanen: kene kew egpakatangkas te me lieg niyu.</n><pb/>Ne kene kew e egpakapeggasal pad iling dengan su masumpit e ka egkeula-ula niyu wey warad egkeyimu niyu.<n>Te Hibruwanen: su mareet seini ne timpu.</n><pb/>


text:
Te sika ne aldew, egbalbalayen kew e te me kuntere niyu,<pb/>wey egpangeparen dan ka kalasayan wey peglungku niyu,<pb/>te egkahi, ‘Nenareetan key e natamtamani, su in-awe din e ka katenged ney te tane ney.<pb/>Ingkuwa rin seini kayi te kanami wey intalad-talad din e diye te migmandakep<n>Te Hibruwanen: diye te migsamuk.</n> kanami.’ ”<pb/><pb/>


text:
Sikan naa, warad e tane ne baad te me pamilya niyu<pb/>ke egba-baaren e man‑e seini diye te keet-etawan te Manama.<pb/><pb/>


text:
Ne migkahi ka me prupita ran,<pb/>“Kene key e walii te iling due su kene key iya egpeyilawan te Manama.<pb/>


text:
Kahiyen niyu buwa ne eglegparan key se me kabuhalan ni Israil te Manama?<n>Ka nasulat diye te duma ne Hibruwanen ne me sinulat iyan se: keilangan naa ne egkahii kayi, he baley ni Hakub?</n><pb/>Mahaan bes egkeupul ka Panisingan te Magbebaye?<pb/>Egpekeyimu bes sikandin te iling due?<pb/>Kene bes ne meupiya sikandin diye te me matareng?”<pb/><pb/>


text:
Ne migtabak ka Magbebaye ne Manama,<pb/>“Piru indeeg-deeg niyu ka keet-etawan ku iling te me kuntere kew nikandan.<pb/>Nanguli sikandan puun te giraanan ne warad igkabantali,<pb/>wey migsuman-suman ne mariyu e sikandan te karereetan.<pb/>Piru nataman inggepasan niyu sikandan wey in-ahew niyu ka me kumbale dan.<pb/>


text:
Ne indeldel niyu ka me malitan te keet-etawan ku<pb/>puun te inggeyinawaan dan ne me ugpaan dan.<pb/>Impangahew niyu ka me panalangin<pb/>ne imbehey ku te me anak dan,<pb/>eyew kene dan iya seini egkarawat.<pb/>


text:
Taggel kew wey awe kew e su kene kew e egmalinawen te seini ne inged.<pb/>Egdereetan e seini egpatamtamani tenged te me sale niyu<pb/>ne iyan nakalindit te seini ne inged.<pb/><pb/>


text:
“Ke eggingume e ka ubaten wey ka talag-akal wey egkahi,<pb/>‘Egguhud a daan ne egkabayangan kew te binu wey te inumen ne egpekewubug,’<pb/>ne iling iya rue ne prupita ka igkeupii te seini ne keet-etawan.<pb/>


text:
Eglibulungen ku red iya sikaniyu langun keureme, kabuhalan ni Hakub.<pb/>Eglibulungen ku ka nenahaat ne matig-Israil!<pb/>Eglibulungen ku red man‑e sikaniyu iling te me karniru diye te kulungan,<pb/>egpekeiling kew te intanggu ne me ayam diye te panabtaban.<pb/>Egmasulug kew e man‑e, wey egkarineg e man‑e ka kahulub niyu.<pb/><pb/>


text:
“Egderalan ka Magbebaye wey eggun‑a te egbayaan dan.<pb/>Egmakapallahuy seeye se impandakep;<pb/>egmanlungkesu sikandan ka egmanlihawang te gumawan te siyudad ne impamirisuwan kandan.<pb/>Ne ka Magbebaye ne Hari dan<pb/>ka eggun‑a kandan wey egpanulu te egbayaan dan.”<pb/>


text:
<br/><t>Ka pegdew‑ey ni Mikiyas te me pangulu</t><br/><pb/>Ne migkahi ad man‑e, “Pammineg kew, me pangulu te kabuhalan ni Hakub,<pb/>sikaniyu se me talagmandu te Israil.<pb/>Keilangan ne iyan niyu eg-ikulen ka eleg ne peggukum.<pb/>


text:
Piru nasi niyu re iya igkeepes ka meupiya<pb/>wey igkeupii niyu ka mareet.<pb/>Impanlundisan niyu ka keet-etawan ku,<pb/>wey impanu-su niyu ka me sapu dan.<pb/>


text:
Impangeen niyu ka sapu dan,<pb/>wey inlundisan niyu ka laplap dan wey impanggepu niyu ka me tul‑an dan,<pb/>wey impanggupal-gupal niyu sikandan ne iling te ngalap ne egsubbeen.<pb/>


text:
Ne egpangananey kew red te Magbebaye ne Manama,<pb/>piru kene kew nikandin egtabaken.<pb/>Te sika ne timpu, kene kew e nikandin egpamminehen<n>Te Hibruwanen: iggeles din ka ulaula rin kandan.</n><pb/>tenged te maddeet ne hinimuwan niyu.”<pb/><pb/>


text:
Seini ka ingkahi te Magbebaye<pb/>diye te me ubaten ne me prupita ne eg-akal te me keet-etawan din,<pb/>“Migsaaran niyu te keupianan seeye se egpakabehey kaniyu te egkeenen,<pb/>piru in-ehetan niyu seeye se kene egpakabehey kaniyu.<pb/>


text:
Sikan naa, eggingume e ka marusilem kaniyu,<pb/>su warad ma igmakita te Manama kaniyu.<pb/>Egkataman e ka me taheinep niyu.<pb/>Eglineban e te aldew ka me prupita,<pb/>wey egpaddusilem e kandan ka aldew.”<pb/>


text:
Egdali-dian seeye se egmahehane wey egkeyilawan degma ka egmanagne.<pb/>Ne egmakasesagpeng naan de sikandan te be‑be dan<pb/>su kene man e egtabak kandan ka Manama.<pb/><pb/>


text:
Piru sikeddi mule, innipenu a te Magbebaye te Panisingan wey geem din,<pb/>wey imbehayan a te pegsabut ke nekey ka matareng wey imbehayan a te kabulut te pegguhud<pb/>eyew egkasaparan ka me kabuhalan ni Hakub te mareet ne hinimuwan dan, wey eyew igpakapanengneng ku te matig-Israil ka me sale dan.<pb/>


text:
Pammineg kew, me pangulu te kabuhalan ni Hakub;<pb/>sikaniyu se me talagmandu te Israil.<pb/>Indew‑ey niyu ka eleg ne peggukum wey immareet niyu ka langun ne meupiya.<pb/>


text:
Impasasindeg niyu ka Siyun,<pb/>ka siyudad te Hirusalim pinaahi te pegpangimatey wey pegleig-leig.<pb/>


text:
Egpabayad pad ka me pangulu niyu ne henduen pad eggukum,<pb/>igpaneleppi e te me talagpanubad ka pegpanulu dan,<pb/>wey re egpanagne ka me prupita ke due seleppi.<pb/>Ne minsan iling sikandan due, egkahi sikandan te migsalig kun sikandan te Magbebaye ne eggenendue,<pb/>“Pitawa niyu naa, indumaan ki te Manama<pb/>su ware ma karereetan ne migginguma kanta!”<pb/><pb/>


text:
Sikan naa, egdereetan ku ka Siyun<n>Ka Siyun wey Hirusalim, sabeka re ne inged.</n> tenged kaniyu,<pb/>wey egpekeiling e seini te daruwan.<pb/>Ne egpekeiling e ka Hirusalim te natambu ne me batu puun te nallundus ne me baley,<pb/>wey egmabbenes e ka bubungan ne impasasindehan te timplu.<pb/>


text:
<br/><t>Ka peglibed te langun ne etew te pegsimba Manama</t><br/><br/><t>(Isa. 2:2-4)</t><br/><pb/>Te mewuri ne me aldew,<pb/>ka bubungan ne nasasindehan te timplu, egkeyimu e ne subla ne matikang te langun.<pb/>Ne egtimpa seini te langun ne kabubunganan wey masulug ka me nasud ne egmangendiye<pb/>ne egpekeiling te weyig ne egtulayas.<pb/>


text:
Ne masulug ka me etew te nalein-lein ne me nasud ka egmangendiye ne egkahi,<pb/>“Kuwa kew e, egmangendiye ki te bubungan te Magbebaye,<pb/>diye te timplu te Manama ni Hakub.<pb/>Igpanulu din kanta ka igkeupii rin ne eggimuwen ta,<pb/>wey eyew egpekeikul ki te me Balaud din.<pb/>Su igpangguhud ka Balaud ne egpuun diye te Siyun,<n>Ka Siyun wey Hirusalim, sabeka re ne inged.</n><pb/>wey igparineg ka lalag te Magbebaye ne egpuun te Hirusalim.”<pb/><pb/>


text:
Eggukuman din ka nalein-lein ne me etew te minsan hendei,<pb/>minsan seeye se derakel ne me nasud ne diye te mariyu.<pb/>Egsayaben dan e kangkuwa ka me kampilan dan eyew eggimuwen ne sudsud te daru,<pb/>wey egsayaben dan e ka me kelaab dan eyew eggimuwen ne me galab.<pb/>Ne kenad egpeggireey ka me nasud, wey kenad egbebasbas sikandan para te gira.<pb/>


text:
Egpinnuu ka etew kangkuwa<pb/>diye te egdalungan te pinamula rin ne paras<pb/>wey diye te egdalungan te kayu rin ne iggira,<pb/>ne warad egginalat kandan.<pb/>Sika ka saad te Amana ne Maresen ne Magbebaye.<pb/><pb/>


text:
Minsan ke egpamakey ka langun ne nasud te me manama ran ne kene ne malehet,<pb/>piru egpamakey ki mule te Magbebaye ne iyan Manama ta te ware egtamanan.<pb/>


text:
<br/><t>Ka pegpanguli te matig-Israil puun te pegkarakep</t><br/><pb/>Ne migkahi ka Magbebaye,<pb/>“Egginguma ka aldew ne eglibulungen ku seeye se iling te nenapungku ne karniru,<pb/>wey egsabekeen ku seeye se naddakep diye te mariyu,<pb/>wey seeye se impanlegparan ku.<pb/>


text:
Egbawian ku red ka me lepu,<pb/>wey eggimuwen ku ne maddesen ne me nasud seeye se naddakep diye te mariyu.<pb/>Ne ka Magbebaye ka egmandu kandan diye te Bubungan ne Siyun,<pb/>puun te seeye ne aldew taman te ware egtamanan.”<pb/><pb/>


text:
Ne sikeykew Bubungan ne Siyun, ka inged ne ugpaanan te Manama isip talagtameng te me karniru,<pb/>eglibed ded ka katenged nu dengan,<pb/>ka katenged ne eleg te Hirusalim.<n>Te Hibruwanen: malitan ne anak te Hirusalim.</n><pb/>


text:
Ne mania te migpanaman-taman kew migsinehew se me matig-Hirusalim?<pb/>Ware bes e Hari niyu?<pb/>Nammatey bes e ka langun ne me talagtambag niyu?<pb/>Nekeiling kew e te malitan ne egbaletikan ne egpakabalbaleey te masakit.<pb/>


text:
Ne, balbaleey kew tenged te masakit,<pb/>deg-uy kew se me mahinged te Hirusalim,<pb/>iling te malitan ne egbaletikan.<pb/>Tenged su igpalihawang kew kuntee te seini ne siyudad,<pb/>eyew diye kew e egpekeugpe te unayan,<pb/>wey egpehesen kew eg-uyana diye te Babilunya.<pb/>Ne diye, egluwasen kew te Magbebaye;<pb/>egluwasen kew nikandin puun te me kuntere niyu.<n>Te Hibruwanen: puun te belad te me kuntere niyu.</n><pb/>


text:
Ne kuntee, masulug ka me etew te nalein-lein ne me nasud ne migsabeka eyew egpakig-ehet kaniyu.<pb/>Migkahi sikandan, “Egdereetan ta ka kabantug te Hirusalim, wey egtengtengan ta ka mareet ne egtamanan kayi.”<pb/>


text:
Piru ware sikandan nakanengneng te suman-suman te Magbebaye;<pb/>ware sikandan nakasabut te planu rin.<pb/>Eglibulungen din bes sikandan eyew egdusaan;<pb/>iling sikandin te etew ne egpanlimud te ginalab ne trigu eyew egdieken.<pb/><pb/>


text:
Ne migkahi ka Magbebaye,<pb/>“Sasindeg ka wey diriek ka Hirusalim;<pb/>egbehayan ku sikeykew te keseg iling te keseg te baka ne putew se sungey wey burunsi se me sulu.<pb/>Egpangguleen nu ka masulug ne nasud,<pb/>wey igbehey nu diye te Magbebaye ka me karatuan ne egkaahew nu puun kandan. Ighalad nu ka me karatuan dan kayi te keddi, te Magbebaye te intiru ne inged.”<pb/>


text:
Ne kuntee, libulung kew ka me sundalu te siyudad<pb/>su nalingutan kid e te me kuntere ta.<pb/>Egbarasan dan te geed ka beneng te pangulu<n>Te Hibruwanen: talewukum.</n> te Israil.<pb/>


text:
<br/><t>Ka insaad te Manama ne pangulu ne egpuun te Bitlihim</t><br/><pb/>“Ka Bitlihim ne egngaranan dengan te Iprata,<pb/>ka deisek ne lungsud te Huda,<pb/>piru iyan egpuunan te etew ne egpangulu te Israil,<pb/>wey neilaan e ka me kaap-apuan din puun pad dengan.”<pb/><pb/>


text:
Sikan naa, egbalaharen din pad ka matig-Israil diye te me kuntere dan<pb/>taman te timpu ne eglesutan e ka malitan te igkaberes din.<pb/>Egkataman, ka me kabuhalan ni Israil ne naddakep,<pb/>igpalibed din e diye te me karumaan dan.<pb/>


text:
Emun ke eglepew e sikandin, egmanduan din ka keet-etawan din pinaahi te karesen te Magbebaye ne Manama.<pb/>Su diye te kandin ka katelesan te ngaran te Magbebaye ne Manama rin.<pb/>Egpanguugpe ka keet-etawan din ne warad igkabantali,<pb/>su eg-ileen te intiru ne inged<n>Te Hibruwanen: katammanan te kalibutan.</n> ka kabantug din.<pb/>


text:
Ne sikandin ka egpuunan te keupianan.<pb/>Emun ke eglusuran te matig-Asirya ka inged ta wey eg-ahawen ka tane ta,<pb/>eg-andam ki te pitu ne Hari<n>Te Hibruwanen: talagtameng te karniru.</n> ne egbantey kanta<pb/>wey walu ne pangulu te me etew eyew igpakuntere ta kandan.<pb/>


text:
<br/><t>Ka kaluwasan wey ka peglegpad</t><br/><pb/>Ne egkasakup dan ka tane te Asirya pinaahi te kampilan,<pb/>wey egseleran dan ka tane ni Nimrud pinaahi te sinangkabew.<pb/>Sikandan ka egpangabang kanta puun te matig-Asirya<pb/>ke eglusuran dan ka inged ta wey ke egseleran dan naa ka eletanan te tane ta.<pb/><pb/>


text:
Ne ka nenekegsuwey-suwey ne me kabuhalan ni Hakub ne nenasame,<pb/>egkeyimu ne panalangin te nalein-lein ne me etew ne nenallemungan dan.<pb/>Egpekeiling sikandan te demmug puun te Magbebaye ne Manama ne egpakasubid te me pinamula<pb/>iling te uran ne egpekeuyag te minsan nekey ne egtubu.<pb/>Ware sikandan migsalig te me etew.<pb/>


text:
Piru seeye se nenasame ne kabuhalan ni Hakub ne nenekegsuwey-suwey diye te nalein-lein ne me nasud,<pb/>egpekeiling te me liyun ne egpandawi te me mahintalunan ne mananap,<pb/>wey ke egpekeiling naa te me pispis te liyun ne egpandawi te me karniru.<pb/>Ne egdiek-diek wey egbinteng-binteng kandan wey ware egpakapangabang kandan.<pb/>


text:
Egpanalu ka keet-etawan te Israil<n>Te Hibruwanen: Egkakayew ka belad nu.</n> te me kuntere dan,<pb/>wey egguleen dan ka langun ne in-ehetan dan.<pb/><pb/>


text:
Ne migkahi ka Magbebaye ne Manama,<pb/>“Te sika ne timpu, egpangimatayan ku ka me kudde niyu,<pb/>wey egpandereetan ku ka me karwahi niyu ne egpangunturan niyu te pegpakiggira.<pb/>


text:
Egguhusen ku ka me siyudad niyu<pb/>wey eg-aminen ku te egguhus ka langun ne malig‑en ne me alad niyu ne batu.<pb/>


text:
Egguhusen ku ka me diyus-diyus niyu wey ka me pes-ek ne in-isip niyu ne dayuwan,<pb/>eyew kene kew e egpamakey te minsan nekey ne hinimu re te me belad niyu.<pb/>


text:
Ne tenged te egmangebel-ebel ne langet ku,<pb/>igpaneem-neem ku ka peglegpad ku te me nasud ne ware migtuman keddi.”<pb/>


text:
<br/><t>Ka pegkasilag te Manama te Israil</t><br/><pb/>Pammineha niyu ka iglalag te Magbebaye ne Manama:<pb/>Ne hipanew kew e, ipangguhud niyu ka igkasu niyu keddi diye te kabubunganan,<pb/>pepamaleheti niyu te me labuntud ke nekey ka iglalag niyu.<pb/>


text:
Pammineg kew te sumbung te Magbebaye, sikaniyu se me bubungan,<pb/>wey pammineg kew se maddesen ne me pabunsuranan te kalibutan.<pb/>Su due sumbung te Magbebaye meyitenged te keet-etawan din,<pb/>wey egpakig-apul sikandin te Israil.<pb/>


text:
Migkahi sikandin,<pb/>“Keet-etawan ku, nekey‑a ka neyimu ku kaniyu?<pb/>Nekey‑a ka neyimu ku ne nakapabehat kaniyu?<pb/>Tabaka a nikaniyu!<pb/>


text:
Inluwas ku sikaniyu puun te inged te Ihiptu,<pb/>inlekat ku sikaniyu puun te pegkeuripen niyu diye.<pb/>Insuhu ku si Muwisis, si Aarun, wey si Miryam<pb/>eyew egpangulu kaniyu.<pb/>


text:
Sumsumana niyu keet-etawan ku, ke nekey ka implanu ni Balak ne Hari te Muwab,<pb/>wey ke nekey ka tabak ni Balaam ne anak<n>Te Hibruwanen: anak ne lukes.</n> ni Biyur,<pb/>wey ke nekey ka neyitabu puun te Sitim taman te Gilgal.<pb/>Sumsumana niyu sika eyew egkanengnengan niyu ka inggimu ku ne pegluwas kaniyu.”<pb/>


text:
<br/><t>Ka igkeupii te Magbebaye ne Manama</t><br/><pb/>Ne migtabak ka sabeka ne Israilita,<pb/>“Nekey‑a ka eg-uyanen ku diye te tangkaan te Magbebaye ne Manama ne diye te langit ke egsimba a kandin?<pb/>Eg-uyan e naa te nati te baka ne sabeka pad ne leg‑un eyew igpanubad ne egtutungen?<pb/>


text:
Egkahale naa ka Magbebaye te linibu ne lukesan ne me karniru,<pb/>wey ke mentika naa ne egtulayas te ware egtamanan?<pb/>Eleg naa ne igpanubad ku ka panganey ne anak eyew igbayad te me sale ku?”<pb/>


text:
Ne migtabak si Mikiyas,<pb/>“Impanulu kid e te Magbebaye ke nekey ka meupiya.<pb/>Ne ka igkeupii rin kanta, iyan ka peggimu te matareng,<pb/>pegpapitew layun te geyinawa diye te duma,<pb/>wey peg-ikul kandin duma te pegpariralem.<pb/><pb/>


text:
“Pammineg kew! Impangumew te Magbebaye ka siyudad.<pb/>Matagseb seeye se egkaaldek te ngaran din:<pb/>Pammineg kew, sikaniyu se me tribu<n>Diye te Hibruwanen, senge-kakuwa ne “tuked” ka igpasabut te “tribu” ne lalag.</n> te Huda ne migliblibulung diye te siyudad!<pb/>


text:
Egkalingawan ku naa ka me tinakew ne karatuan te maddeet ne me etew<pb/>ne impanahu dan diye te me baley ran?<pb/>Ne egbalaharen ku naa ka peggamit dan te kene ne eleg ne takesanan<pb/>ne igkeepes ku?<pb/>


text:
Egpasayluwen ku naa ka etew ne egpanlimbung ne eggamit te kene ne eleg ne me timbangan<pb/>wey kene ne eleg ne me palibehat?<pb/>


text:
Egpanleig-leig<n>Te Hibruwanen: Napenu te kabulut.</n> ka me meyaman ne me etew ne due te kaniyu,<pb/>me ubaten ka me mahinged due,<pb/>wey egmanlimbung.<n>Te Hibruwanen: limbungen ka me dile dan.</n><pb/>


text:
Purisu migbunsuran kud sikaniyu te eglampes;<n>Te Hibruwanen: Wey egpareraluwen ku sikaniyu.</n><pb/>egdereetan ku sikaniyu tenged te me sale niyu.<pb/>


text:
Egkeen kew piru kene kew egkabulung,<pb/>ne ware ded man‑e tahu te getek niyu.<pb/>Kene kew egpakatitines te minsan nekey ne inlimud niyu su minsan eglilimud kew,<pb/>igpamehey ku red iya man‑e seini diye te me kuntere<n>Te Hibruwanen: diye te kampilan.</n> niyu.<pb/>


text:
Egpamula kew piru kene kew egpakahaani,<pb/>egkekeles kew te me ulibu piru kene kew egpakahamit te lana kayi,<pb/>egkekeles kew te me behas te paras piru kene kew egpekeinum te binu.<pb/>


text:
Egkeyitabu seini su in-ikul niyu ka me suhu ni Hari Umri,<pb/>wey ka langun ne mareet ne hinimuwan te kabuhalan ni Ahab,<pb/>wey migpabulus-bulus kew miggimu te mareet iling kandan.<pb/>Purisu egdereetan ku sikaniyu wey eglemetan kew e te me mahinged due,<pb/>wey egngingisiyan kew te keet-etawan te minsan hendei ne me inged.”<pb/>


text:
<br/><t>Ka peglungku wey pegpangananey</t><br/><pb/>Ne migkahi si Mikiyas,<pb/>“Mekeyid‑u-hid‑u a!<pb/>Su egpekeiling a te egkaayu-ayu ne etew ne mig-iman-iman ne egpakapakilalew te prutas,<pb/>migpamitew te nenasame ne pungpung te paras eyew egkeenen, wey ke an-anayan naa ne neyinuhan ne iggira,<pb/>piru warad iya.<pb/>


text:
Warad etew ne matinumanen te Manama kayi te ampew te tane<pb/>wey warad matareng ne etew ne nasame.<pb/>Egmanggepas e ka minsan hentew eyew egpakiggira te duma;<pb/>eg-andam e te igsahilut te suled din ka tagse sabeka.<pb/>


text:
Ne mangngateu iya sikandan ne eggimu te mareet.<pb/>Egbuyu ka me pangulu ran wey ka me talaggukum dan te me bayad eyew igbunbun te mareet.<pb/>Sikan naa, ka mabantug ne me etew, egpangguhud te maddeet ne igkeupii ran,<pb/>wey egmekegtuleduwey iya sikandan.<pb/>


text:
Minsan seeye se in-isip ne amana ne matareng kandan, egpekeiling ded te ware karuan iling te balunseri,<pb/>wey seeye se kene amana ne mareet in-isip de ne ware karuan du te duhiyen ne alad.<pb/>“Miggingume e ka aldew te peglegpad te me talagtameng dan.<pb/>Ne kuntee egkengalibeg e sikandan.<pb/>


text:
Kene kew palintutuu te sumbaley niyu, wey kene kew salig te alukuy niyu.<pb/>Bantey kew te iglalag niyu<n>Te Hibruwanen: Bantayi nu ka me gumawan te be‑be nu.</n> te asawa niyu.<n>Te Hibruwanen: diye te kandin ne mig-ukembe te kumeng nu.</n><pb/>


text:
Ne iyan ded egkakuntere te etew ka diye mismu te baley rin.<pb/>Su ka anak ne lukes, eglemet te amey rin,<pb/>ka anak ne malitan, egsukul te iney rin,<pb/>wey ka ambey, egsukul te anuhang din ne malitan.<pb/><pb/>


text:
“Piru sikeddi, egsalig<n>Te Hibruwanen: egtengteng.</n> a mule te Magbebaye ne Manama,<pb/>egtetahad a te Manama ne iyan manluluwas ku.<pb/>Egpamminehen a te Manama ku.”<pb/>


text:
<br/><t>Ka pegluwas te Magbebaye ne Manama</t><br/><pb/>“Kene ka kahale, kuntere ku,<pb/>su egsasindeg e red ke napeled a.<pb/>Minsan diya a nakatahu<n>Te Hibruwanen: nakapinnuu.</n> te marusilem,<pb/>piru ka Magbebaye ka kalayag ku.<pb/>


text:
Eg-antusen ku ka langet te Magbebaye keddi su nakasale e ma iya kandin.<pb/>Piru eg-iman-iman e re due ne egbulihan a nikandin keureme,<pb/>wey egbehayan a te eleg ne peggukum tenged te mareet ne neneyimu keddi te me kuntere ku.<pb/>Igpalihawang a nikandin peendiye te malayag,<pb/>wey egkaneem-neem ku red ka pegkamatareng din.<pb/>


text:
Ne egkakita seini te kuntere ku<pb/>wey egkeyilawan seeye se migkahi,<pb/>‘Na, hendei naan e ka Magbebaye ne Manama nu?’<pb/>Ne kuntee egkiteen kud sikandin ne egkatalu wey egdi-diekan<pb/>iling te basak diye te deralanen.<pb/><pb/>


text:
“Egginguma ka aldew ne eg-abayan e man‑e te eggimu ka alad te siyudad niyu,<pb/>wey egkatimulan e ka kaluag te inged niyu.<pb/>


text:
Te sikan ded ne aldew, egmangendiye kaniyu ka me etew ne egpuun te nalein-lein ne inged,<pb/>ka egpuun te Asirya, te Ihiptu,<pb/>wey minsan ka egpuun diye te Weyig ne Iyupratis,<pb/>wey ka egpuun te karagdahatan wey kabubunganan te minsan hendei.<pb/>


text:
Piru egkeyimu ne disirtu ka kaluahan te kalibutan<pb/>tenged te nangugpe ne mareet se hinimuwan.”<pb/>


text:
<br/><t>Ka himenew te Manama te Israil</t><br/><pb/>“Magbebaye, bantayi nu ka keet-etawan nu ne in-angken nu,<pb/>iling te pegbantey te talagtameng te karniru.<pb/>Nakasuwey-suwey sikandan mig-ugpe diye te tane ne malised ne egbasuken<n>Te Hibruwanen: mig-ugpe diye te puwalas.</n> piru nalingutan sikandan te meupiya ne tane.<pb/>Pakeena nu sikandan diye te Basan wey te Gilyad, iling te dengan ne timpu.<pb/>


text:
“Ne migtabak ka Magbebaye ne Manama,<pb/>‘Igpapitew ku kaniyu ka me kein-inuwan,<pb/>iling te inggimu ku te timpu ne impalihawang ku sikaniyu ka naddakep dengan diye te Ihiptu.’<pb/>


text:
Egkakita seini te me nasud,<pb/>egkeyilawan sikandan tenged su egkaawe ka langun ne karesen dan.<pb/>Egsagpengan dan naan de ka be‑be dan te me belad dan<pb/>wey hendue te kenad sikandan egmandineg ka egkatanengan.<pb/>


text:
Egpandile naan de sikandan te alinepung iling te uled,<pb/>wey iling te me ayam ne egpananap te tane.<pb/>Egpangelkelen sikandan ka egmanlihawang puun te me siyudad dan ne in-alad te matikang wey makepal ne batu,<pb/>wey eglibed sikandan diye te Magbebaye ta duma te pegkaaldek,<pb/>wey egkaaldek sikandan ka egparani kandin.<pb/><pb/>


text:
“Ware duma ne manama ne egpekeiling keykew,<pb/>ne egpakapasaylu te me sale te nenasame ne keet-etawan nu<pb/>wey eglingew te sale te pinalangge din.<pb/>Kene ka tetahu te langet nu te ware egtamanan,<pb/>su igkeupii nu ne igpapitew ka geyinawa nu ne kene egkabalbalawan.<pb/>


text:
Igkeyid‑u key e man‑e nikeykew.<pb/>Igdegpak nud e ka langun ne sale ney,<pb/>egpekeiling seini te egdi-diekan nu wey igdegpak nud diye te pused te dahat.<pb/>


text:
Ipapitew nu ne egtumanen nu ka me saad nu diye te me kabuhalan ni Hakub,<pb/>wey ka geyinawa nu ne kene egkabalbalawan diye te kabuhalan ni Abraham,<pb/>iling te insaad nu diye te kaap-apuan ney puun pad dengan.”


text:
Seini ka lalag te Magbebaye ne Manama meyitenged te Ninibi; impanengneng din seini ki prupita Nahum ne matig-Ilkus.<pb/>


text:
<br/><t>Ka pegkabelu te Manama te matig-Ninibi</t><br/><pb/>Talikuren ka Magbebaye ne Manama<pb/>wey mahaan sikandin egsuli te me kuntere din,<pb/>wey kene sikandin egpeeneng-eneng ka egpakig-ehet kandan.<pb/>Subla sikandin ne lelangeten<pb/>wey mahaan egsuli kandan.<pb/>


text:
Malehet iya ne kene ne uupulen ka Magbebaye,<pb/>piru amana ne maresen sikandin<pb/>wey egpanlegparan din iya ka me makasesale.<pb/>Egpangalamag ke eglihad sikandin wey egbebalisusu,<pb/>wey ka me gapun ne egdiekan din, egpekeiling de te alinepung.<pb/>


text:
Egsaparan din ka dahat wey egkeetiyan e;<pb/>eg-etiyan din ka langun ne weyig.<pb/>Egkengallanes ka me pinamula diye te Basan wey diye bubungan te Karmil,<pb/>wey egkengallanes degma ka me bulak diye te Libanun.<pb/>


text:
Egkawelwel ka me bubungan ke eglepew sikandin,<pb/>wey egkallunew ka me labuntud.<pb/>Egkawelwel ka kalibutan,<pb/>wey egpangelkelen e te liyas ka langun ne nangugpe te inged.<pb/><pb/>


text:
Hentew ka kene egkamenu ke egkalangetan e sikandin?<pb/>Ware iya egkeuyag ke egpangebel-ebel e ka langet din.<pb/>Egpekeiling te hapuy ne egkanlabkanlab ka langet din,<pb/>wey egkengallupet ka me batu diye te tangkaan din.<pb/>


text:
Meupiya ka Magbebaye ne Manama;<pb/>sikandin ka maresen ne aputanan te timpu te keyirapan,<pb/>wey egtangguwen<n>Te Hibruwanen: neila.</n> din seeye se eg-aput kandin.<pb/>


text:
Egpekeiling sikandin te mangune-kune ne baggiyu<pb/>ne eggule te langun ne egkuntere kandin,<pb/>wey egpanlupuhen din ka me kuntere din taman te egkareetan<n>Te Hibruwanen: peendiye te marusilem.</n> sikandan.<pb/>


text:
Purisu ke eglelalis sikandan ne egdereet te Magbebaye,<pb/>egbalabahan din iya sika eyew kene egpakabulus,<pb/>wey kenad egkaabayan pad man‑e ka samuk.<pb/>


text:
Minsan iling sikandan te nekeglambid ne sapinit, wey iling te etew ne egkewubug,<pb/>egdereetan ded iya sikandan iling te nahangu ne lahami ne egsilaban.<pb/><pb/>


text:
Due migpuun te keykew, Ninibi, ka etew ne egpanambag te ware karuan,<pb/>wey eglelalis ne egdereet te Magbebaye.<pb/>


text:
Seini ka inlalag te Magbebaye,<pb/>“Minsan ke maresen wey masulug sikandan,<pb/>egguleen ku iya sikandan egpangimatayi.<pb/>Minsan impeyirapan ku ka keet-etawan ku,<pb/>piru kene kud e sikandan eg-abayan pad egpeyirapi.<pb/>


text:
Su igpaawe kud sikaniyu te me matig-Asirya ne mig-uripen kaniyu,<n>Te Hibruwanen: eggepuen ku ka yuggu rin kaniyu.</n><pb/>eyew duen e kaligwangan niyu.”<pb/><pb/>


text:
Seini ka inlalag te Magbebaye ne Manama diye te me matig-Asirya:<pb/>“Egkaawaan kew e te me kabuhalan ne iyan perem eg-uyan te ngaran niyu.<pb/>Egdereetan ku ka immangimu niyu ne me larawan ne intahu niyu diye te me panubaran niyu.<pb/>Eg-andamen kud e ka eglebengan kaniyu<pb/>su likes kew ne eggimatayan.”<pb/><pb/>


text:
Tengteng kew! Diye migpammubung te me bubungan<pb/>ka insuhu ne egpepangguhuren te meupiya ne panugtulen ne duen e keupianan niyu!<pb/>Hilutu kew te me sahakeen niyu me matig-Huda,<pb/>wey tumana niyu ka insaad niyu.<pb/>Kenad egpakalusud kaniyu ka maddeet ne me etew,<pb/>su naamin-amin e sikandan nahule.<pb/>


text:
<br/><t>Ka pegkahuhus te Ninibi</t><br/><pb/>Me matig-Ninibi,<pb/>eglusuran kew e te me kuntere niyu ne egmegsuwey-suwey kaniyu.<pb/>Tamengi niyu ka me alad niyu, wey bantayi niyu ka me dalan!<pb/>Pangandam kew te gira!<pb/>Libulunga niyud ka langun ne sundalu<n>Te Hibruwanen: kanekal.</n> niyu.<pb/>


text:
Su iglibed ded te Magbebaye ne Manama ka kabantug ni Hakub ne kabantug te Israil,<pb/>minsan ke indereetan niyud sikandan iling te paras ne indereetan ka me sugpang.<pb/>


text:
Mallalab ka me kalasag te me kuntere niyu ne me sundalu,<pb/>wey mallalab degma ka insaluub dan.<pb/>Egpangilak-ilak ka me karwahi ran ke egkapane te layag te aldew,<pb/>wey egkengaana-ane en iya ne egligkat ka me kudde dan.<n>Te Hibruwanen: inwelewes dan ka me deldeg dan ne inggimu puun te kayu ne sipri.</n><pb/><pb/>


text:
Miglakiris de ka me karwahi ran diye te deralanen;<pb/>egmanaltalibeng sikandan diye te me plasa.<pb/>Egpamalusiksik ka me karwahi ran iling te sulu,<pb/>wey memeiyal sikandan ne egmanweil-weil iling te kilat.<pb/>


text:
Impeumew te Hari ka me pangulu te me sundalu<pb/>wey nenakarugsu sikandan ka eg-iyal-iyal.<pb/>Migsegseg sikandan diye te alad ne batu ne matikang wey makepal,<pb/>wey intangen dan ka ig-akeb te alad eyew kene egkabutbutan te me kuntere ka alad dan.<pb/>


text:
Ingkerew e ne egdakepen kew,<n>Te Hibruwanen: nateil e ne egluungan. Migkahi ka duma ne iyan igpasabut kayi ka Rayna te Ninibi wey ke ngaran naa te diyus-diyus ne si Istar.</n><pb/>wey eg-uyanen diye te mariyu.<pb/>Egmandeg-uy ka me suluhuanen ne me malitan,<pb/>wey egmandabiyen dan ka me kumeng dan te eglungku.<pb/>Egmanlungku sikandan iling te me selepati.<pb/>


text:
Egpamallahuy ka me mahinged te Ninibi,<pb/>iling te linew ne egkaluwangan.<pb/>Ne egmanguleyi ka me duma ran ne egsapad kandan,<pb/>“Sanggel kew! Libed kew kayi!”<pb/>Piru kenad iya sikandan egmanlinga-linga.<pb/><pb/>


text:
Pangahawa niyu ka me pelata,<pb/>wey pangua niyu ka me bulawan diye te Ninibi!<pb/>Napenu te karatuan ka sika ne inged,<pb/>wey susuluhi ka mahal ne me kasangkapan dan.<pb/><pb/>


text:
Nahuhus e ka Ninibi<pb/>wey in-engkeran e seini.<pb/>Nenaaldek ka me mahinged;<pb/>migmahuye ka me lawa ran,<pb/>wey nangelkel ka me buel ran,<pb/>wey migmemakalawag e sikandan!<pb/>


text:
Hendei naan e ka Ninibi ne nekeiling te sulung ne ugpaan te me liyun;<pb/>ka inged ne egpekeiling te pakeenanan te me anak te liyun?<pb/>Hendei naan e ka siyudad ne nekeiling te dugmun te me liyun,<pb/>wey warad iya egpakabangkew kandan?<pb/>


text:
Egpamindasen te liyun ka dinawi rin,<pb/>wey igpangatul rin te me anak din wey te me beyan.<pb/>Eggipenuen din ka sulung te dinawi rin,<pb/>wey egsekel ka dugmun din te me sapu ne impamindas-bindas din.<pb/>


text:
Ne migkahi ka Amana ne Maresen ne Magbebaye, “Pammineg kew matig-Ninibi! Egpakig-ehet a kaniyu! Egpanilaban ku ka me karwahi niyu, wey egpamatey ka me sundalu diye te gira.<n>Te Hibruwanen: eg-abelengen te kampilan ka anak nu ne me liyun.</n> Egkuen ku ka langun ne karatuan ne in-ahew niyu diye te duma.<n>Te Hibruwanen: egtamperen ku ka indawi niyu puun te kalibutan.</n> Kene kew e egpakasuhu te me suluhuanen niyu eyew egginalat wey egbanasal te duma ne me nasud.”<n>Te Hibruwanen: kenad egkarineg ka laheng te me talagpangguhud niyu.</n><pb/>


text:
Mekeyid‑u-hid‑u ka siyudad ne ugpaan te me mangngimatey.<pb/>Neelin ne ubaten ka me mahinged, me takawen,<pb/>wey eggelebek egpangahew te duma.<pb/>


text:
Pammineha niyu ka masilatipak ne me lampes,<pb/>wey ka mahulub ne me liggid te me karwahi ne egmandatul-datul,<pb/>wey ka egmandabek-dabek ne me kudde ne egmanlungkesu.<pb/>


text:
Miglusud e ka me sundalu ne migmangudde,<pb/>egmangilak-ilak ka me kampilan wey me kelaab dan.<pb/>Masulug ka migpatey wey miglatambu ka me minatey;<pb/>egkasaligkat e sikandan te lawa te me minatey ne nakabahed minsan hendei.<pb/>


text:
Ne neyitabu seini se langun diye te Ninibi tenged su iling sikandin te malitan ne egpamelegye te lawa,<pb/>talagtintal sikandin wey due talihubay rin.<pb/>Sikan naa ka naakalan ka duma ne nasud ne egpasakup kandin.<pb/>


text:
Ne ingkahiyan te Amana ne Maresen ne Magbebaye ka me matig-Ninibi,<pb/>“Pammineg kew. Egpakig-ehet a kaniyu!<pb/>Egpeyilawan ku sikaniyu diye te me nasud; egpekeiling kew te malitan ne eglangisan ku<pb/>eyew egkamelmelehan te duma ne me migharian ka mekeyilew-hilew ne lawa niyu.<pb/>


text:
Egpandegpakan ku sikaniyu te mallindit ne me lapek palinneu ne egle-leihen ku sikaniyu,<pb/>wey igpapitew ku sikaniyu te me etew eyew egdali-dian kew nikandan.<pb/>


text:
Ne egpariyu ka langun ne egpakakita kaniyu wey egkahi sikandan,<pb/>‘Nahuhus e ka Ninibi.<pb/>Hentew naan e ka egdamag kandin?<pb/>Hendei kid naa egpakakita te egliwang kandin?’ ”<pb/><pb/>


text:
Ninibi, meupiya ke naan pad te inged ne Tibis,<pb/>ka siyudad ne marani te Weyig ne Nilu?<pb/>Nalingutan sikandin te weyig ne iyan egpekeelet te me kuntere din, wey mahaalad din.<pb/>


text:
Ne ware katamanan te karesen te Tibis su iyan din kanekal ka Itiyupiya<n>Te Hibruwanen: Kus.</n> wey ka Ihiptu.<pb/>Ne egpangabang degma kandin ka Put wey ka Libya.<pb/><pb/>


text:
Piru narakep ded ka me matig-Tibis wey neuyan ded sikandan,<pb/>wey impamindas-bindas diye te deralanen ka me anak dan ne dereisek pad.<pb/>Impangiketan te keddina ka me talahuren dan ne me etew,<pb/>wey migpintut-pintut ka me kuntere dan te pegbaad-baad kandan eyew eg-uripenen.<pb/><pb/>


text:
Sikaniyu degma se me matig-Ninibi, egsahap kew degma;<pb/>egpekeiling kew te egkewubug ne egpakatilistilis.<pb/>Egpamallahuy kew ke eglusuran kew e te me kuntere niyu;<pb/>egpamitew kew te inged ne eggelesan niyu.<pb/>


text:
Ka langun ne malig‑en wey matikang ne me baley niyu,<pb/>egpekeiling te kayu ne iggira ne sikan pad neyinuhi se me behas.<pb/>Ne emun ke egwelwelen ka kayu,<pb/>egkengeulug ka me behas wey egpakatuen diye te be‑be te etew ne egkeupian ne egkeen.<pb/>


text:
Tengteng kew, me luyeg ka me sundalu niyu iling te me malitan.<pb/>Egkatutung ka me pagul te gumawan te siyudad niyu,<pb/>sikan naa ka mahaan de egpakaseled ka me kuntere niyu.<pb/>


text:
Pangandam kew te peglusud te me kuntere niyu!<pb/>Sakug kew e te weyig!<pb/>Hireseni niyud ka me matikang wey makepal ne alad niyu ne batu!<pb/>


text:
Piru minsan nekey ka eggimuwen niyu, egkengasilaban kew red iya<pb/>wey egpangimatayan kew pinaahi te kampilan.<pb/>Egkahule kew iling te pinamula ne egdeesan te me talangas.<pb/>Kabuhal kew iling kasulug te me talangas;<pb/>pamasulug kew iling te me palahe!<pb/>


text:
Intimulan niyu ka me nigusyanti due te kaniyu,<pb/>wey masulug pad sikandan du te me bituen diye te langit.<pb/>Piru egkengaawe ded sikandan<pb/>iling te me talangas ne eglayang ded ke egkaamin dan e te egkeen ka me pinamula.<pb/>


text:
Egpekeiling ka me talagbantey niyu te masulug ne me palahe.<pb/>Egpekeiling ka me upisyal niyu te matangen ne me talangas<pb/>ne nekeepus de iya te matikang wey makepal ne alad niyu ne batu te tingmaagsil.<pb/>Piru eglayang sikandan ke egsile e ka aldew<pb/>wey ware egpakataha ke hendeid e sikandan.<pb/><pb/>


text:
He Hari te Asirya, egkahule<n>Te Hibruwanen: nakalipereng.</n> ka me talagbantey nu.<pb/>Masihuntelas diye te me bubungan ka keet-etawan nu,<pb/>wey warad iya eglibulung kandan.<pb/>


text:
Egpekeiling ka te etew ne napaddel<pb/>wey kenad e egkeulian se pali.<pb/>Egmakapegtagpi te me belad dan ka langun ne egpakarineg te insahapan nu.<pb/>Su neelin naan de iya ne mareet ka eggimuwen nu te me etew<pb/>wey langun dan iya ne nakaheram te kabulut nu.


text:
Seini ka guhuren meyitenged te lalag te Magbebaye ne Manama ne hendue te impataheinep ki prupita Habakuk.<pb/>


text:
<br/><t>Ka pegsagsahukul ni Habakuk</t><br/><pb/>“He Magbebaye, ken‑u ke bes pad eglinga-linga<pb/>te impangananey ku keykew?<pb/>Migpabulig ad keykew, piru wara a pangabangi nikeykew puun te karereetan!<pb/>


text:
Ne mania te iyan nu re impapitew keddi ka maddeet? Mania te egpipitawen nu re seeye se layun egmangimu te mareet wey kene nu egsaparan?<pb/>Layun naan de karereetan, kasamuk, pegpeehetey, wey pegpeusihey ka egkakita ku.<pb/>


text:
Ne nekeiling te warad e balaud wey naawe e ka eleg ne peggukum.<pb/>Layun de egkareeg te maddeet se hinimuwan ka me etew ne matareng,<pb/>sikan naa ka nareetan e ka matareng ne peggukum.”<pb/>


text:
<br/><t>Ka tabak te Manama</t><br/>Ne migtabak ka Magbebaye,<pb/>“Pitawa niyu ka me nasud ne nakalingut kaniyu<pb/>wey amana kew egkeinu-inu wey egkabenga-benga.<pb/>Su due eggimuwen ku te timpu niyu<pb/>ne kene kew egpakapalintutuu minsan ke egkapangguhuran kew e.<pb/>


text:
Kema pitew kew, egbehayan ku te karesen ka me matig-Babilunya,<n>Te Hibruwanen: matig-Kaldiya.</n><pb/>ka amana ne mabbulut ne me etew wey me bahani.<pb/>Eg-empeten dan te egleug-leug ka katantanaan,<pb/>wey egpangahawan dan ka me etew te me ugpaan dan.<pb/>


text:
Egkaaldek wey egkaliyasan kandan ka me etew;<pb/>minsan nekey ka igkeupii ran te eggimu ne insuman-suman dan ne eleg, eggimuwen dan.<n>Te Hibruwanen: Ka peggukum wey kabantug dan migpuun te pegkeetew ran.</n><pb/><pb/>


text:
“Ne meiyal pad ka me kudde dan du te me liyupardu,<pb/>wey mabbulut pad te me singgalung ne egmanleug-leug te marusilem.<pb/>Ne egwaheswes de ka egmangudde ne egpepallahuy puun te mariyu ne me inged;<pb/>egpekeiling sikandan te me banug ne egpasalanap ka egdawi te egdawiyen dan.<pb/><pb/>


text:
“Egpanlusud sikandan langun eyew te pegdereet,<pb/>wey egkaalatan ka egmanlusuran dan.<pb/>Inlibulung dan ka indakep dan ne iling kasulug te pantad.<pb/>


text:
Minsan ka me Hari, egbalbalayen dan de,<pb/>wey eggimuwen dan de ne egkangisiyan ka me pangulu.<pb/>Egngingisiyan dan de mule ka malig‑en, makepal, wey matikang ne alad te me siyudad,<pb/>su egtetamundu re sikandan te tane ne egbayaan dan wey eg-ahawen dan e ka siyudad.<pb/>


text:
Egkataman, egpabulus sikandan eggipanew ne egpekeiling te manekal ne kalamag.<pb/>Makasesale sikandan wey iyan dan inggimu ne manama ka kanekal ran.”<pb/>


text:
<br/><t>Ka pegsagsahukul e man‑e ni Habakuk</t><br/><pb/>He Magbebaye ne ware egtamanan,<pb/>sikeykew ka Manama ku.<pb/>Matulus ka wey ware egpatayan.<pb/>He Magbebaye ne Sumalem ne batu ne talagpangabang ku,<pb/>in-alam nu ka me matig-Babilunya eyew iyan eglegpad kanami.<pb/>Intunde nu sikandan eyew egdisiplina kanami.<pb/>


text:
Tenged su matulus ka,<pb/>kene ka egkeupian ne egpitew te seeye se eggimu te sale.<pb/>Na, mania te imparuyun-duyunan nu ka me etew ne kene ne matinumanen?<pb/>Ne mania te egpeeneng-eneng ka ke egdereetan dan ka me etew ne matareng pad kandan?<pb/><pb/>


text:
Ne impeiling nu re ka me etew te ngalap diye te dahat,<pb/>wey iling te me mananap ne egdul‑ug ne ware egpangulu.<pb/>


text:
Ne egpekeiling ka me etew te me ngalap ne egmamunuwiten te me matig-Babilunya<pb/>wey egbiyaleen de.<pb/>Ke egkalimud e ka egsahad te biyale dan, egmanguleyi e sikandan te kahale.<pb/>


text:
Purisu, egpanubaran dan ka biyale dan wey egtutungan te insinsu.<pb/>Su nakabehey seini te keupianan<n>Te Hibruwanen: Tenged kandan malambeg ka baad dan.</n> wey katubung kandan.<pb/><pb/>


text:
Ne egpabulus-bulus naa sikandan ka egdereet te me nasud<n>Te Hibruwanen: Egheunen din ka nakatahu te biyale din.</n> wey kene egkeyid‑u ne egpangimatey te keet-etawan te ware egtamanan?<n>Te Hibruwanen: Egpabulus naa sikandan eggeun te nakasahad diye te biyale dan?</n><pb/>


text:
Ne migpabulus si Habakuk ka migkahi, “Egpamaneyik a diye te matikang ne pamantawan,<pb/>wey egtaharan ku ke nekey ka iglalag te Magbebaye ne Manama keddi,<pb/>eyew egkatabak ku sikandin ke eg-apulen din ka sumbung ku.”<pb/>


text:
<br/><t>Ka tabak te Manama ki Habakuk</t><br/><pb/>Ne migtabak ka Magbebaye,<pb/>“Ay-ayari nu te egsulat diye te malumpayag ne batu ka egkakita nu<pb/>eyew malemu re ne egbaseen.<n>Te Hibruwanen: eyew egpallahuy re ka egbasa.</n><pb/>


text:
Su nateil e ka timpu ne egkatuman ka immakita,<pb/>wey egkeyitabu iya ka langun ne impanagne, su kene ne ubat seini.<pb/>Purisu minsan hendue te mananey pad iya seini egkatuman,<pb/>tahari nu su egkeyitabu iya seini wey kene egkabalabahan.<pb/>


text:
Pitawa nu ka me hambuhen!<pb/>Kene ne matareng ka hinimuwan dan.<n>Te Hibruwanen: Kene ne matareng ka gimukud din kandin.</n><pb/>Piru ka me matareng, egkeuyag mule tenged te pegpalintutuu ran.”<pb/>


text:
<br/><t>Ka peglegpad te me makasesale</t><br/><pb/>Ka malehet, egpakalimbung iya ka karatuan.<n>Te Hibruwanen: binu.</n><pb/>Ka me etew ne leheren, me hambuhen sikandan wey kene egpekegteil.<pb/>Egpekeiling sikandan te kamatayen<n>Te Hibruwanen: Siyul.</n> ne kene egkeuralan<pb/>su egkeupian sikandan ne eg-ameluk te me nasud<pb/>wey egmandu te langun ne me etew.<pb/>


text:
Egginguma ka timpu ne seeye se indakep ne me etew, egkuntere e kandan<pb/>pinaahi te peglemet wey pegbaley-baley kandan ne egkahi,<pb/>“Piru mekeyid‑u-hid‑u kew ka miglilimud te me tinakew!<pb/>Te suman-suman niyu, ken‑u naan pad egkataman ka pegparatu niyu<pb/>pinaahi te pegpehes niyu te pegpabayad te dakel te seeye se nekeutang kaniyu?”<pb/><pb/>


text:
Egginguma ka timpu ne seeye se impabayad niyu te dakel ne tubu, egtigkew eglibed kaniyu.<pb/>Egpangahawen dan e ka me karatuan niyu<pb/>wey egginalatan kew nikandan.<pb/>Sahuhune ne egginguma ka me kuntere niyu<pb/>wey egginalatan kew nikandan.<pb/>


text:
Su masulug ne inged ka impangahawan niyu te karatuan,<pb/>ne sikaniyud e degma ka eg-ahawan te nenasame ne me etew.<pb/>Egsulian kew tenged su masulug ka impangimatayan niyu,<pb/>wey te pegleig-leig niyu due te kalibutan,<pb/>wey te pegdereet niyu te me siyudad wey te me mahinged.<pb/>


text:
Ne seeye se naratu se me pamilya<n>Te Hibruwanen: me baley niyu.</n> pinaahi te mareet ne hinimuwan, mekeyid‑u-hid‑u amana!<pb/>Migsuman-suman kew ne egpakaalihu kew te karereetan<pb/>iling te bayaku ne migsesalag diye te matikang, piru kene bes!<pb/>


text:
Impeyilawan niyu ka me pamilya niyu,<pb/>pinaahi te pegpangimatey niyu te masulug ne me etew.<pb/>Nekeiling de te in-uney niyu bigtawa ka geyinawa niyu.<pb/>


text:
Ka me batu ne in-alabat niyu te mateles ne me baley niyu,<pb/>hendue te egbalbalukan wey egbayung kaniyu,<pb/>wey eg-apil degma ka me salahunting.<pb/><pb/>


text:
Mekeyid‑u-hid‑u ka migpasasindeg te lungsud pinaahi te pegpangimatey,<pb/>wey ka migpasasindeg te siyudad pinaahi te mareet ne hinimuwan!<pb/>


text:
Tantanuri niyu seini:<pb/>Intahahe e te Amana ne Maresen ne Magbebaye ne ka inlasayan te me etew te eggimu, egkeigmuk de.<pb/>Egkaruruhu ka me etew te me nasud ne egpasasindeg te egdereetan de.<pb/>


text:
Su egkeempet ka kalibutan te me etew ne napenu te katuenan meyitenged te katelesan te Magbebaye,<pb/>iling te dahat ne napenu te weyig.<pb/>


text:
Mekeyid‑u-hid‑u kew se migpeinum te me sumbaley niyu te inumen ne palinneu te langet niyu.<pb/>Iling de te impewubuhan niyu sikandan te binu,<pb/>eyew egkeyilawan sikandan su nakita niyu ka pegpalawas dan!<pb/>


text:
Ne kuntee, sikaniyud e degma ka egkeyilawan wey kenad egkarayan.<pb/>Sikaniyud e degma ka egpeinumen wey egkalebasan.<n>Te Hibruwanen: egkakita ne ware natuli!</n><pb/>Egginguma kaniyu ka ubab te langet te Magbebaye.<pb/>Egparusaan kew,<pb/>wey ka kabantug niyu egkaridiekan e wey egkeyilawan kew e!<pb/>


text:
Egsulian kew te pegdereet niyu te Puwalas te Libanun;<pb/>sikaniyud e degma ka egdereetan.<pb/>Impangimatayan niyu ka me mahintalunan,<pb/>ne kuntee sikaniyud e degma ka egginaalreken.<pb/>Egsulian kew tenged te pegpangimatey niyu te me etew,<pb/>wey te pegdereet niyu te me nasud, te me lungsud, wey te langun ne nangugpe dutu.<pb/>


text:
Nekey‑a ka karuan te diyus-diyus ne inggimu re te etew?<pb/>Ka putew ne larawan ne egpakapanulu te ubat!<pb/>Ne mania te iyan egsalihan te etew ka diyus-diyus ne inggimu rin de,<pb/>ne kene pad iya man‑e egpakalalag?<pb/>


text:
Mekeyid‑u-hid‑u kew se egpeyimata te me kayu,<pb/>wey egpeenew te me batu.<pb/>Egpakapanulu naa seini kaniyu?<pb/>Minsan napulitan seini te bulawan wey pelata,<pb/>kene iya seini egpakageheyinawa.<pb/><pb/>


text:
Piru ka Magbebaye, diye mule te matulus ne timplu rin;<pb/>keilangan ne ka langun ne keet-etawan egpeeneng-eneng diye te tangkaan din.<pb/>


text:
<br/><t>Ka peg-ampu ni Habakuk</t><br/>Seini ka peg-ampu<n>Duen pad sumpul diye te Hibruwanen ne miggenendue, “sumale te sigiyunut”. Piru ware natueni te me etew ke nekey ka igpasabut kayi. Kema ke iyan igpasabut kayi ka peg-ampu ne eg-eparen wey ke eg-ulahingen naa.</n> ni prupita Habakuk.<pb/>


text:
He Magbebaye ne Manama, narineg ku ka me guhuren meyitenged keykew.<pb/>Ne narineg ku man‑e ka me himu nu, wey neinu-inu a.<pb/>Ne ipapitew nu kanami kuntee ne timpu ka meupiya ne me himu ne inggimu nu dengan;<pb/>ipanengneng nud man‑e seini kuntee ne timpu<pb/>wey ikeyid‑u key nikeykew minsan ke due igkabelu nu.<pb/>


text:
Eglepew ka Manama puun te Timan,<pb/>ka matulus ne Manama egginguma puun te Bubungan te Paran.<pb/>Neempet te katelesan din ka langit,<pb/>wey napenu te egdayan kandin ka ampew te tane.<pb/><pb/>


text:
Eglepew sikandin iling te kilat ne eggeteb,<pb/>wey eglepew ka malayag diye te belad din,<pb/>wey dutu nekeeles ka geem din.<pb/>


text:
Migsasindeg sikandin wey nawelwel ka tane;<n>Te Hibruwanen: Migsasindeg sikandin wey inseked din ka tane.</n><pb/>migsil-ap sikandin wey ingkelkel ka me etew te me nasud.<pb/>Ka me bubungan ne ware pad nabalbalawi bunsud pad te bunsuranan, egkatempag e,<pb/>ka me labuntud ne kene egkaweil, egmapatag e;<pb/>seeye ka me inged ne impamayaan din dengan.<pb/><pb/>


text:
Nakita ku ne nabaybayaran ka keet-etawan<n>Te Hibruwanen: me balungbalung.</n> te Kusan,<pb/>wey nangelkel ka keet-etawan<n>Te Hibruwanen: me kurtina.</n> te Midiyan.<pb/>


text:
He Magbebaye, iyan nu naa ingkabelu ka me weyig?<pb/>Igkalangeti nu naa ka me weyig,<pb/>wey ke igkatameneng nu naa ka dahat?<pb/>Migpangudde ka te me kudde nu,<pb/>wey migpanpanalu ne mig-untud te karwahi nu.<n>Te Hibruwanen: wey migpanpanalu ne mig-untud te karwahi te kaluwasan.</n><pb/>


text:
Inhubus nu ka piet nu,<pb/>wey intangen nud ka tunud nu.<pb/>Sahuhune ne imperi nu ka tane wey migbusuwak ka weyig.<pb/>


text:
Naweil ka me bubungan iling te me etew ne naaldek-haldek te pegkakita ran keykew,<pb/>wey miglugsu ka dakel ne uran;<pb/>miglehes ka weyig diye te diralem,<pb/>wey migbusuwak ka me luwak.<pb/>


text:
Tenged te layag te migwaheswes ne pane nu wey te kasil‑ew te mig-ilak-ilak ne deldeg nu,<pb/>ware nakaweil ka aldew wey bulan.<pb/>


text:
Egpangebel-ebel ka langet nu te pegleuy nu te inged,<pb/>wey impandiekan nu ka me nasud tenged te kabelu nu.<pb/>


text:
Miggipanew ka eyew te pegluwas te keet-etawan nu,<pb/>wey eyew te pegpangabang te in-alam nu.<pb/>Impangimatayan nu ka me pangulu te me etew ne maddeet se hinimuwan,<pb/>wey inggule nu pangimatayi ka me hibateen dan.<n>Te Hibruwanen: inluwitan ka bubun din taman te lieg din.</n><pb/>


text:
In-uney nu pilaka ka pangulu te me bahani te deldeg din ded.<pb/>Inlusuran key nikandan iling te balisusu<pb/>ne migpegsuwey-suwey kanami.<pb/>Ne amana sikandan egkahale-gale ne egtigkew eglusud<pb/>eyew te pegdereet te seeye se ware egkeyimu.<pb/>


text:
Narineg ku ka langun, wey impangelkel a;<pb/>migkelkel ka bibig ku te liyas te pegkarineg ku te dahing.<pb/>Ne hendue te migmahuye ka lawa ku, wey migsayudsud ka me buel ku.<pb/>Egpeeneng-eneng e re ne egtetahad<pb/>te timpu ne eglegparan e te Magbebaye ka keet-etawan ne eglusud kanami.<pb/><pb/>


text:
Minsan ke kenad e egbubulak ka me kayu ne iggira,<pb/>wey kenad e egbebehas ka me paras,<pb/>wey ka me kayu ne ulibu,<pb/>wey minsan ware eg-uma diye te kamet,<pb/>wey minsan egpamatey ka me karniru,<pb/>wey warad me baka diye te kulungan,<pb/>


text:
Ka Manama ne Magbebaye, iyan egpuunan te kanekal ku.<pb/>Inggimu rin ne maagsik-agsik ka paa ku iling te paa te usa,<pb/>wey impepamaneyik a nikandin te matikang ne me bubungan.<pb/>(Para te egpangulu te mangngulahing: egbalesen seini te egkeliten ne intagpesan ne instrumintu te peg-ulahing.)


text:
Seini ka igpepangguhud te Magbebaye ne Manama ki Supuniyas te timpu ne iyan mighari te Huda si Husiyas ne anak ni Amun. Si Supuniyas, anak ni Kusi wey apu ni Hidalyas, ne si Hidalyas, anak ni Amariyas, wey apu ni Isikiyas.<pb/>


text:
<br/><t>Ka aldew ne eglegpad ka Magbebaye</t><br/><pb/>Migkahi ka Magbebaye,<pb/>“Egdereetan ku iya ka langun ne kayi te tane.<pb/>


text:
Egdereetan ku ka me etew, ka me mananap,<pb/>ka me manuk-manuk, wey ka me isda.<pb/>Eglegparan ku ka me etew ne maddeet se hinimuwan,<n>Te Hibruwanen: eglimasen ka me etew iling te basura.</n><pb/>wey egguleen ku ka me etew kayi te ampew te tane,”<pb/>kahi te Magbebaye.<pb/><pb/>


text:
“Egparusaan<n>Te Hibruwanen: egketengen ku ka belad ku.</n> ku ka Huda,<pb/>wey ka langun ne mig-ugpe te Hirusalim.<pb/>Eg-aween ku ka nenasame ne migsimba te diyus-diyus ne si Baal,<pb/>wey egkalingawan e ka me ngaran te me talagpanubad ne migpamakey te me diyus-diyus.<pb/>


text:
Eg-aween ku ka langun ne egmamaneyik te atep te me baley<n>Mapatag ka atep te me baley te me Hudiyu.</n> ran<pb/>eyew egsimba te aldew, te bulan, wey te me bituen.<pb/>Eg-aween ku degma ka langun ne egsimba keddi, wey ka migpanaad ne egtuman keddi,<pb/>piru migpanaad degma ne egtuman ki Milkum ne diyus-diyus.<pb/>


text:
Egdereetan ku seeye se ware migpabulus mig-ikul keddiey,<pb/>wey ware migparani wey ke migpangananey naa keddi.”<pb/><pb/>


text:
Peeneng-eneng kew diye te tangkaan te Magbebaye!<pb/>Su mahaan e egginguma ka aldew te peglegpad din.<pb/>Ne intahahe e te Magbebaye ka keet-etawan para te pegpakiggira iling te ayam ne igpanubad.<pb/>In-alam din degma ka keet-etawan ne egpakiggira kandan.<pb/>


text:
“Te aldew ne egkeyitabu e sika,” kahi te Magbebaye,<pb/>“Egparusaan ku ka me pangulu te keet-etawan wey ka me lukes ne anak te Hari,<pb/>wey ka langun ne mig-ikul te me batasan te me etew ne ware mig-ila te Manama.<pb/>


text:
Te sika ne aldew, egparusaan ku ka migsimba te me diyus-diyus,<pb/>wey seeye se migpanakew<n>Te Hibruwanen: seeye se egsalampew te minted.</n> wey migpangimatey<pb/>eyew te peggipenu te baley te diyus-diyus dan.”<pb/>


text:
Migkahi ka Magbebaye,<pb/>“Te sika ne aldew, due egmanguleyi ne egkarineg diye te Hirusalim diye te gumawan ne egngaranan te Isda,<pb/>wey due egmandalawit puun te Iyam ne Baad te siyudad,<pb/>wey due egkarineg ne guhulubi ne egpuun te me bubungan.<pb/>


text:
Pandalawit kew te pegkalaggew niyu,<pb/>sikaniyu se nangugpe diye te palingki ne egngaranan te Lesung ne diddiralem te siyudad<pb/>su migpatey e ka langun ne egpamelegye, wey warad e ka langun ne egmanimbang te pelata.<pb/><pb/>


text:
“Te sikan ded ne timpu, egsusulu a ka eg-ayad-ayad egpamitew te me etew minsan hendei diye te Hirusalim,<pb/>wey egparusaan ku ka me etew ne amana migsalig te pegkeetew ran,<pb/>wey migkahi diye te geyinawa ran, ‘Kene ki egdereetan te Magbebaye wey ke eg-upianan naa.’<pb/>


text:
Egpanakawen ka me karatuan dan,<pb/>wey egpangguhusen ka me baley ran.<pb/>Egpangimu sikandan te me baley, piru kene dan egkeugpaan;<pb/>egpamula sikandan te me paras, piru kene ne sikandan egpekeinum te binu.”<pb/><pb/>


text:
“Mahaan e ka makaaldek-haldek ne aldew te peglegpad te Magbebaye,<pb/>wey mahaan e seini egginguma.<pb/>Te sika ne aldew, mapeit-peit naan de iya ka ngangangan te me etew,<pb/>wey minsan ka me bahani, egmanguleyi tenged te liyas.<pb/>


text:
Su sika ka aldew ne igpapitew te Manama ka langet din,<pb/>aldew te kalaggew wey kasakitan, ka aldew te kasamuk wey karereetan,<pb/>ka aldew te pegpaddusilem wey pegdaldaleet.<pb/>


text:
Aldew sika te pegparahing te trumpita<pb/>wey pegpanguleyi te seeye se egmanlusud te maresen ne me siyudad<pb/>wey te me matikang ne alad te siyudad.”<pb/><pb/>


text:
Migkahi ka Magbebaye,<pb/>“Egbaybayaran ku ka me etew,<pb/>wey egpekeiling sikandan te me butud ne eggipanew,<pb/>su nakasale sikandan keddiey.<pb/>Egparalanahen ku ka langesa ran iling te weyig,<n>Te Hibruwanen: egkabusbus ka langesa ran iling te alinepung.</n><pb/>wey egkengamewu<n>Te Hibruwanen: ka sapu dan iling te tei.</n> ka me lawa ran te minsan hendei.”<pb/>


text:
Te aldew ne igpapitew e ka langet te Magbebaye,<pb/>kene egpakapangabang te me etew ka me seleppi dan wey ka me bulawan dan.<pb/>Ne puun te egmangebel-ebel ne langet din, egkasilaban ka intiru ne kalibutan;<pb/>egtigkawen din te egpangimatey ka langun ne nangugpe kayi te ampew te tane.<pb/>


text:
<br/><t>Ka tambag te peg-inniyug te sale</t><br/><pb/>Ne ingkahiyan ni Supuniyas ka me matig-Huda,<pb/>“Libulung kew, sikaniyu se keet-etawan ne kene egkengeyilew ne eggimu te sale.<pb/>


text:
Libulung kew wey inniyuhi niyu ka me sale niyu te kene pad egginguma ka peggukum<n>Te Hibruwanen: balaud.</n> te Manama;<pb/>Pasayu kew te kene pad egkataman ka aldew te pegbuyu te pasaylu su eglihad de sika ne aldew iling te ukaba ne eglayap te kalamag;<pb/>te kene pad egginguma kaniyu ka aldew te mangune-kune ne langet din.<pb/>


text:
Parani kew te Magbebaye ne Manama,<pb/>sikaniyu se me mapariralemen ne me etew wey migtuman te me suhu din.<pb/>Pakannekal kew ne eggimu te meupiya wey pariralem kew,<pb/>kema ke kene kew red eglegparan nikandin<pb/>ke eggingume e ka aldew te mangune-kune ne langet din.”<pb/>


text:
<br/><t>Ka pegkahuhus te me inged ne marani te Israil</t><br/><pb/>“Eg-engkeran ka siyudad te Gasa<pb/>wey warad degma me etew ne egmangugpe te Askalun.<pb/>Ka nangugpe te Asdud, egpandeldelen ke egpekeuntud e ka aldew,<pb/>wey egpangaween e ka mahinged te Ikrun.<pb/>


text:
Mekeyid‑u-hid‑u kew se nangugpe te ilis te dahat,<pb/>mekeyid‑u-hid‑u kew me Kiritihanen.<pb/>Sikaniyu se me Pilistihanen ne nangugpe te Kanaan,<pb/>sikaniyu ka igkabelu te Magbebaye.<pb/>Egpangimatayan kew nikandin taman te warad egkasame kaniyu.<pb/>


text:
Egkeyimu e ne panabtaban te me karniru wey kulungan te me ayam<pb/>ka me inged ne diye te ilis te dahat ne in-ugpaan te me Kiritihanen.<pb/>


text:
Ne iyan e egpakakamuney te me inged ne diye te ilis te dahat<pb/>ka me keet-etawan te Huda ne nenasame.<n>Te Hibruwanen: ware migpatey te gira.</n><pb/>Ne diye dan e egpepanabtaba ka me karniru ran;<pb/>ne diyad e sikandan egpangirehe te me baley te Askalun ke marusilem.<pb/>Ne egbulihan sikandan te Magbebaye ne Manama ran,<pb/>wey egmatubungen din e man‑e ka peg-ugpe dan.”<pb/><pb/>


text:
Ne migkahi ka Magbebaye,<pb/>“Narineg ku ka pegbaley-baley te me matig-Muwab,<pb/>wey ka pegpanlemet te me Amunihanen te keet-etawan ku.<pb/>Migpeggasal sikandan ne egkaahew ran ka inged te keet-etawan ku.<pb/>


text:
Purisu, puun su ware egpatayan ku,<pb/>egdereetan ku iya ka Muwab iling te Suduma<pb/>wey ka matig-Amun iling te Gumura.<pb/>Egkeempet ka tane dan te me duhiyen ne me hilamunen wey egkengallungahan e te asin,<pb/>sikan naa ka warad karuan te tane dan.<pb/>Ne egpangahawen te keet-etawan ku ne nenasame ka me karatuan dan,<pb/>wey iyan e egkamkamuney te me inged dan.”<pb/>Sika ka ingkahi te Amana ne Maresen ne Magbebaye, ka Manama te Israil.<pb/><pb/>


text:
Iling due ka iglegpad kandan tenged te pegpaambug dan,<pb/>su migpandali-di ma sikandan wey migpanlemet te keet-etawan te Amana ne Maresen ne Magbebaye.<pb/>


text:
Ne igpakita te Magbebaye ne Manama kandan ka mangune-kune ne geem din<pb/>wey egdereetan din ka langun ne diyus-diyus te kalibutan.<pb/>Ne sikandin e ka egsimbeen te keet-etawan te langun ne nasud<pb/>diye te me inged dan.<pb/><pb/>


text:
Sikaniyu degma se matig-Itiyupiya,<n>Te Hibruwanen: matig-Kus.</n><pb/>egpeyimatayan kew red degma te Magbebaye pinaahi te kampilan.<pb/><pb/>


text:
Ne egpakig-ehet<n>Te Hibruwanen: Egketengen din ka belad din.</n> ka Magbebaye diye te igkahibang ne balabahan dapit te igsile,<pb/>wey egdereetan din ka Asirya pinaahi te geem din.<pb/>Eggimuwen din ne mammara ne inged ka Ninibi<pb/>wey kenad egkeugpaan wey egkeengkeran e.<pb/>


text:
Ne diyad egpangugpe ka me baka wey ka me karniru<pb/>wey ka langun ne klasi te mananap,<pb/>wey diyad egpangugpe te nahuhus ne me sungkaleg ka me banug wey ka me ambew.<pb/>Diyad egmangekahi te me bintana ka me ekang.<pb/>Egkagguhus ka me gumawan<pb/>wey egkengaddeetan e ka me sidar ne alabat.<pb/>


text:
Iling due ka egkeyitabu te siyudad te Ninibi<pb/>ne amana migpaambug ka me mahinged ne ware egpakatalu kandan<pb/>wey migkahi, “Ware lein ne siyudad ne egpekeiling te kabantug te kanta ne siyudad.”<pb/>Piru masumpit ka egkeyitabu te sika ne siyudad su egkeyimu e sika ne ugpaanan te me mahintalunan.<pb/>Eglelemetan sika wey egdali-dian te minsan hentew ne eglihad kayi.<pb/>


text:
<br/><t>Ka sale te Hirusalim</t><br/><pb/>Mekeyid‑u-hid‑u ka Hirusalim su in-ugpaan te me etew ne mallindit se egmangimuwen,<pb/>masinupaken sikandan wey egmanleig-leig te me etew ka me pangulu ran.<pb/>


text:
Kene sikandan egpammineg ke eglalahan<pb/>wey kene egpalintutuu ke egsaparan.<pb/>Ware sikandan migsalig te Magbebaye ne Manama<pb/>wey ware sikandan migparani te Manama ran.<pb/>


text:
Ka me pangulu te seini ne siyudad egpekeiling te egginihel ne liyun,<pb/>wey egpekeiling ka me talewukum te me singgalung ne egmanggutasan amana ne egmambalbalen e<pb/>wey ware egsameen te egkeenen dan taman te egkapawaan.<pb/>


text:
Me hambuhen wey kene egkasalihan ka me prupita;<pb/>ware tahura te me talagpanubad ka timplu te Manama wey ware dan tumana ka me balaud din.<pb/>


text:
Piru matareng ka Magbebaye ne diye te siyudad dan,<pb/>wey kene sikandin eggimu te mareet.<pb/>Igpapitew rin ka katareng din te tagse maselem;<pb/>eggimuwen din seini tagse aldew.<pb/>Piru ka me etew ne maddeet se me hinimuwan, kene iya egkeyilew.<pb/><pb/>


text:
Ne migkahi ka Magbebaye, “Indereetan ku ka me nasud,<pb/>wey ingguhus ku ka me alad te me siyudad.<pb/>Indereetan ku ka me dalan,<pb/>eyew warad etew ne eglihad.<pb/>Nahuhus e ka me siyudad wey in-engkeran e,<pb/>wey warad me etew ne nangugpe.<pb/>


text:
Sikan naa ka nakakahi a, ‘Egtahud e ka keet-etawan ku keddi,<pb/>wey egpammineg e sikandan keddi ke egsaparan ku.<pb/>Ne emun ke eggimuwen dan sika, kene kud e egdereetan ka me ugpaan dan wey kene kud e eglegparan sikandan.’<pb/>Piru nasi de iya sikandan nalelehet ne miggimu te maddeet ne hinimuwan.<pb/><pb/>


text:
“Sikan naa ka tahari niyu ka aldew ne eggukuman kud ka me etew te me nasud.<pb/>Su nakasuman-suman ad ne eglibulungen ku ka me etew te me nasud wey te me migharian,<pb/>eyew igpaneem-neem ku ka egpangebel-ebel ne langet ku kandan.<pb/>Su egkasilaban ka intiru ne kalibutan tenged te egpangebel-ebel ne langet ku,” kahi te Magbebaye.<pb/><pb/>


text:
Migkahi pad man‑e sikandin,<pb/>“Malehet iya ne te sika kangkuwa ne aldew eglinisan ku ka keet-etawan te me nasud,<pb/>eyew egdawit e sikandan te ngaran ku wey egkasabeke e sikandan ka egpamakey keddi.<n>Te Hibruwanen: su eyew egpamakey sikandan kandin te sabeka ne pamanayen.</n><pb/>


text:
Ka migsimba keddi ne nenekegsuwey-suwey ne keet-etawan wey diye nangugpe te talipag te me weyig te Itiyupiya,<n>Te Hibruwanen: Kus.</n> egmanlepew ne egmanguyan te igmandasag dan.<pb/>


text:
Te sika kangkuwa ne aldew, kene kew e egkeyilew se keet-etawan ku<pb/>tenged te pegsukul niyu keddi,<pb/>su eg-aween kud puun kaniyu ka me hambuhen,<pb/>wey warad e mapegpeggasal diye te matulus ne siyudad ku ne Hirusalim.<n>Te Hibruwanen: “matulus ne bubungan” su diye ma ka Hirusalim te bubungan.</n><pb/>


text:
Ne iggaat ku diye te Hirusalim ka keet-etawan ku ne me mapariralemen.<pb/>Egpangananey sikandan keddi wey egsalig keddi.<pb/>


text:
Ne seeye se nenasame diye te Israil, kenad e egmangimu te mareet<pb/>wey kenad e egmanguubat,<pb/>wey kenad e egmanlimbung.<pb/>Egmatubung<n>Te Hibruwanen: egmanabtab.</n> sikandan<pb/>wey egmangibat ne warad igkangilam.”<pb/>


text:
<br/><t>Ka ulahingen te pegkahale</t><br/><pb/>Panaman-taman kew ulahing, keet-etawan te Siyun.<n>Ka matig-Siyun, matig-Israil, wey ka matig-Hirusalim, sabeka re ne grupu te keet-etawan.</n><pb/>Panguleyi kew, keet-etawan te Israil!<pb/>Gale-gale kew ne egpuun te pusung niyu, keet-etawan te Hirusalim!<pb/>


text:
In-awe e te Magbebaye ka parusa rin kaniyu,<pb/>wey indeldel rin e ka me kuntere niyu.<pb/>Ne ka Hari te Israil, ne iyan ka Magbebaye ka egduma kaniyu,<pb/>wey warad karereetan ne igkaaldek niyu.<pb/>


text:
Te sika ne aldew, egkahiyan kew ka matig-Hirusalim,<pb/>“Kene kew kaaldek.<pb/>Sikaniyu se mig-ugpe te Siyun,<pb/>pakannekal kew.<n>Te Hibruwanen: kene egkapu-pu ka me belad niyu.</n><pb/>


text:
Tenged su duma niyu ka Magbebaye, ne Manama niyu.<pb/>Maresen sikandin ne Manama ne egpangabang kaniyu.<pb/>Neele amana sikandin kaniyu,<pb/>wey eglingawan din e ka mareet ne hinimuwan niyu tenged te geyinawa rin kaniyu.<pb/>Egpanaman-taman sikandin eg-ulahing te pegkahale din kaniyu,<pb/>


text:
iling te pegkahale te etew ne migtambung te sahakeen.”<pb/>Migkahi ka Magbebaye,<pb/>“Kene kud sikaniyu egpeyingumaan te karereetan<pb/>eyew kene kew e egkengeyilawan.<pb/>


text:
Te sika ne timpu, egparusaan ku ka langun ne migdeeg-deeg kaniyu.<pb/>Ne eglibulungen ku ka keet-etawan ne natalagtag<pb/>wey egpakalibed minsan ka pungku.<pb/>Egdayanen e sikandan wey kenad e egpeyilawan,<pb/>wey eggimuwen ku sikandan ne mabantug te intiru ne kalibutan.<pb/>


text:
Te sika ne timpu, eglibulungen ku sikaniyu<pb/>wey igpalibed ku sikaniyu te me ugpaan niyu.<pb/>Eggimuwen ku sikaniyu ne mabantug<pb/>wey egdayanen kew te langun ne etew te intiru ne kalibutan.<pb/>Egkeyitabu sika te timpu ne egmatubungen kud e man‑e sikaniyu.”<pb/>Sika ka ingkahi te Magbebaye.


text:
<br/><t>Ka suhu te Manama te pegbalew-balew te timplu</t><br/>Te an-anayan ne aldew te igkeen‑em ne bulan, te igkarangeb ne leg‑un te peghari ni Daryu te nasud te Pirsya, impahuhuran te Magbebaye ne Manama ki prupita Hagiyu si Sirubabil ne gubirnadur te Huda, wey si Huswi ne Labew ne Talagpanubad. Si Sirubabil anak ni Salatiil, wey si Huswi anak degma ni Hihusadak.<pb/>


text:
Seini ka inlalag te Amana ne Maresen ne Magbebaye diye ki Hagiyu ne miggenendue, “Migkahi ka me etew, ‘Ware pad migginguma ka timpu te pegbalew-balew te timplu te Manama.’ ”


text:
Dakel ka impamula niyu piru deisek de ka nahaani niyu. Due egkakeen niyu piru kene kew re egkengabulung. Due eg-inumen niyu ne binu piru kene de egpakabawi kaniyu te egkammaraan. Nangukumbale kew piru egkengaagsilan kew red. Egmakaseleppi kew te pegtrabahu niyu piru mahaan de egkaamin.


text:
Panakereg kew naa diye te me bubungan wey panggeed kew, wey balbalawi niyu ka timplu eyew egkahala a wey egkabantug.<pb/>


text:
“Egkeupian kew perem ne dakel ka egkahaani niyu piru deisek de ka nahaani niyu. Ne hengkayi te impanguyan niyud e seini diye te me baley niyu, mahaan de man‑e naamin. Su mania? Uya su imbalahad niyu ma ka timplu ku ne nahuhus, wey iyan niyu re egmangimuwen ka egmambebaley.


text:
Tenged due, ware ku peurana wey warad iya minsan demmug naan de, wey ka tane, kenad e egkeuyahan te me pinamula.


text:
Ne impahulabungan ku ka inged niyu eyew egkareetan ka me bubungan, ka me kamet, ka me parasan, ka me ulibu, wey ka langun ne egtubu diye te tane. Egkabaybayaran kew ka egpanggutasan minsan ka me ayam niyu, wey egkareetan degma ka langun ne impamula niyu.” Sika ka inlalag te Magbebaye ne Manama.<pb/>


text:
<br/><t>Ka pegtuman te suhu te Manama</t><br/>Ne si Sirubabil wey ka Labew ne Talagpanubad ne si Huswi, duma te langun ne nakalibed puun te pegkeuripen diye te Babilunya, migtuman te lalag te Magbebaye ne Manama ran. Naaldek sikandan te Magbebaye ne Manama, sikan naa ka intuman dan ka inlalag ni Hagiyu, ka prupita ne insuhu te Magbebaye.


text:
Ne impangguhuran ni Hagiyu ka me etew te lalag te Magbebaye ne Manama ne miggenendue, “Igsaad ku ne egdumaan ku sikaniyu.”


text:
Ne nabagget te Magbebaye ne Manama ne eggimu te timplu si Sirubabil ne gubirnadur te Huda, wey si Huswi ne Labew ne Talagpanubad, wey ka langun ne etew. Ne migbunsud e sikandan ka miggimu te timplu te Amana ne Maresen ne Magbebaye, ne Manama ran


text:
te igkarangeb ne pulu wey hep‑at (24) ne aldew te igkeen‑em ne bulan. Igkarangeb ne leg‑un seeye te peghari ni Daryu.<pb/>


text:
<br/><t>Ka katelesan te iyam ne timplu</t><br/>Te igkarangeb ne pulu wey sabeka (21) ne aldew te igkapitu ne bulan, migpakiglalag e man‑e ka Magbebaye ne Manama ki prupita Hagiyu ne miggenendue,


text:
“Kahii nu si Sirubabil ne gubirnadur te Huda, wey si Huswi ka Labew ne Talagpanubad, wey ka me etew:


text:
Hentew kaniyu ka nakakita te katelesan dengan te seini ne timplu? Nekey naa kuntee ka pegtengteng niyu kayi? Hendue te warad e karuan kayi!


text:
Ne kuntee, pakannekal kew! Sikeykew Sirubabil pakannekal ka, wey sikeykew degma Huswi ne Labew ne talagpanubad wey anak ni Hihusadak. Sikaniyu langun se mahinged te seini ne inged, pakannekal kew. Balbalawi niyu ka timplu su egdumaan ku sikaniyu,” kahi te Amana ne Maresen ne Magbebaye.


text:
“Sika ka insaad ku kaniyu te peg-awe niyu diye te Ihiptu. Ne ka panisingan ku layun egduma kaniyu. Purisu kene kew kaaldek.<pb/>


text:
Egwelwelen ku ka langun ne nasud, wey egpanguyanen te me etew kayi te timplu ka langun ne karatuan dan, ne egkapenu te karatuan ka seini ne timplu.


text:
Ne subla pad ne tetelesi ka seini se iyam ne timplu du te an-anayan ne timplu. Ne egbehayan ku sikaniyu te keupianan kayi te seini ne inged.” Sika ka inlalag te Amana ne Maresen ne Magbebaye.<pb/>


text:
<br/><t>Ka peg-inse ni Hagiyu te me talagpanubad</t><br/>Te igkarangeb ne pulu wey hep‑at (24) ne aldew te igkasiyam ne bulan te igkarangeb ne leg‑un te peghari ni Daryu, migpakiglalag e man‑e ka Magbebaye ne Manama ki prupita Hagiyu ne miggenendue,


text:
Ke due etew ne eg-uyan te ngalap ne imbukusan te kumbale eyew igpanubad, egmatulus naa degma ka egkaragketan ne paan, sere, binu, mentika wey duma pad ne egkakeen?”<pb/>Ne migtabak ka me talagpanubad, “Kene.”<pb/>


text:
Ne mig-inse e man‑e si prupita Hagiyu, “Ke due etew ne migmalindit tenged su nakasamsam te minatey, wey miggen-gen degma sikandin te impanubad, egmalindit naa degma ka impanubad ne nahen-genan din?”<pb/>Ne migtabak ka me talagpanubad, “Uya, egmalindit degma.”<pb/>


text:
Ne migkahi si Hagiyu, “Purisu migkahi ka Magbebaye ne Manama te iling degma rue ka keet-etawan te Israil. Malindit sikandan diye te tangkaan din tenged te inggimu ran,<n>Te Hibruwanen: malindit ka himu te me belad dan.</n> sikan naa ka egmalindit degma ka langun ne impanubad dan diye te tangkaan te Magbebaye.<pb/>


text:
“Purisu sumsumana niyu ke nekey ka neyitabu kaniyu te ware niyu pad bunsuri te egbalew-balew ka timplu te Magbebaye ne Manama.


text:
Te peggendiye niyu te kamet, mig-iman-iman kew ne egpakakuwa te hep‑at ne saku ne trigu, piru daruwa re ne saku ka nakuwa niyu. Te peggendiye niyu te impanahuan niyu te binu, mig-iman-iman kew ne egpakakuwa te lalimma ne pulu ne gelun, piru daruwa re ne pulu ne gelun ka nakuwa niyu.


text:
Indereetan te Magbebaye ne Manama ka langun ne pinamula niyu wey impaketket din te me uled-uled wey impeuranan din te me apiyew ne iling kaddakel te me batu, piru ware kew mig-inniyug te me sale niyu.


text:
Ne kuntee igkarangeb e ne pulu wey hep‑at (24) ne aldew te igkasiyam ne bulan, wey kuntee ne aldew neimpusan te peggimu ka pabunsuran te timplu. Ne pitawa niyu naa ke nekey ka egkeyitabu puun kuntee ne aldew.


text:
Minsan warad nasame ne me trigu niyu, wey minsan warad behas te me paras niyu wey te me kayu ne egngaranan te iggira, te granada, wey te ulibu, piru puun kuntee egpanalanginan kew e Magbebaye ne Manama.”<pb/>


text:
<br/><t>Ka saad te Manama ki Sirubabil</t><br/>Te seeye ded ne aldew, migpakiglalag e man‑e ka Magbebaye ne Manama ki prupita Hagiyu ne miggenendue,


text:
wey egdereetan ku ka me migharian, lagkes ka me Hari wey eg-aween ku ka geem dan. Egpamalintuaren ku ka me karwahi ran wey ka migmanguntud kayi. Egpamatey ka me kudde wey egmeun-unayey egmeyimmimatayey ka migmangudde.


text:
Te seeye ne timpu, igteil ku sikeykew Sirubabil se suluhuanen ku eyew egpangulu te keet-etawan ku su in-alam ku sikeykew.” Sika ka inlalag te Amana ne Maresen ne Magbebaye.


text:
<br/><t>Ka pegpalibed te Manama te keet-etawan din</t><br/>Te igkawalu ne bulan te igkarangeb ne leg‑un te peghari ni Daryu diye te Pirsya, migpanengneng ka Magbebaye ne Manama ki prupita Sakariyas ne anak ni Birikiyas wey apu ni Idu.


text:
Purisu lalahi nu ka me etew te seini ka inlalag ku te Amana ne Maresen ne Magbebaye, ‘Libed kew kayi te keddi wey eglibed a degma kaniyu.


text:
Kene kew iling te kaap-apuan niyu. Napangguhuran e sikandan te me prupita dengan ne egpeengkeren ku te maddeet ne me himu ran piru ware sikandan migpammineg wey ke miglinga-linga naa keddiey.’


text:
Piru te ware pad sikandan migpatey, neyitabu pad diye te kandan ka impalalag ku wey ka impepaney-paney ku kandan te me suluhuanen ku ne me prupita. Sikan naa ka mig-inniyug ka me kaap-apuan niyu te me sale dan wey migkahi, ‘Neyitabu en iya kanta ka ingkahi te Amana ne Maresen ne Magbebaye ne eglegparan ki nikandin tenged te me hinimuwan ta.’ ”<pb/>


text:
<br/><t>Ka me kudde ne impakita ki Sakariyas</t><br/>Te igkararuwa ne pulu wey hep‑at (24) ne aldew te igkasapulu wey sabeka (11) ne bulan te Sibat, migpanengneng e man‑e ka Magbebaye ne Manama ki prupita Sakariyas ne anak ni Birikiyas wey apu ni Idu. Igkarangeb pad seeye ne leg‑un te peghari ni Daryu.


text:
Migkahi si Sakariyas ka migpangguhud, “Sabeka ne marusilem, due etew ne impakita keddiey ne migpangudde te malalab! Ne diye seini migsanggel te taliware te me kayu ne mirtul, diye te napu. Ne diye te keinniyuhan din, due migmangudde te mallalab, meebul, wey memaangkag.


text:
Ne due degma panalihan ne duma ku wey mig-insaan ku sikandin, ‘Ahalen, hentew ka sika se migmangudde?’<pb/>“Ne migtabak ka panalihan, ‘Igpangguhud ku keykew ke hentew sika se migmangudde.’


text:
Nataman, impangguhuran ad te seeye se migpangudde ne migsanggel diye te taliware te me kayu ne mirtul. Migkahi sikandin, ‘Insuhu sikandan te Magbebaye ne Manama eyew egpitew ke nekey ka egkengeyitabu te intiru ne kalibutan.’<pb/>


text:
“Ne impanugtulan te migmangudde ka seeye se panalihan te Magbebaye ne Manama ne migsasindeg diye te taliware te me kayu ne mirtul. Migkahi sikandan, ‘Neempet ney e ka intiru ne kalibutan wey ware samuk ne nakita ney.’<pb/>


text:
“Ne mig-insaan te seeye ne panalihan ka Manama, ‘Amana ne Maresen ne Magbebaye, ken‑u nu naan pad igkeyid‑u ka Hirusalim wey ka me lungsud te Huda ne ingkalangeti nu te pitu ne pulu (70) e ne leg‑un?’<pb/>


text:
“Ne meupiya wey egpakabagget ka intabak te Magbebaye ne Manama diye te panalihan din ne migpakiglalag keddi.


text:
Ne ingkahiyan a te panalihan ne migpakiglalag keddi, ‘Ipangguhud nu naa ka seini se igpepangguhud keddi te Amana ne Maresen ne Magbebaye: Amana ku geyinawei wey igkeipeng ka Hirusalim ne egngaranan ded te Siyun.


text:
Piru amana a nabelu te me nasud ne hendue te ware igkabantali. Kene e red amana egkabelu kandan dengan, piru impasublaan dan mule te egbayad-bayad ka keet-etawan ku.


text:
Purisu, egliberan ku red ka Hirusalim ne igkeyid‑u ku, wey igbalew-balew ku igpasasindeg ka timplu ku wey ka Hirusalim.’ ”<n>Te Hibruwanen: egsekeren ka Hirusalim.</n><pb/>


text:
Ne ingkahiyan a te panalihan te igpalalag e man‑e seini, “Migkahi ka Amana ne Maresen ne Magbebaye ne egmatubungen din ded man‑e ka me siyudad te Huda. Ne egbaggeten din ded ka keet-etawan te Siyun<n>Ka Siyun wey Hirusalim, sabeka re ne inged.</n>; eg-alamen din ded ka Hirusalim ne siyudad din.”<pb/>


text:
<br/><t>Ka me sungey ne impakita ki Sakariyas</t><br/>“Te pegpitew ku man‑e, iyan kud iya se hep‑at ne sungey.


text:
Ne mig-insa a te panalihan te Manama, ‘Nekey naa ka igpasabut te sika se hep‑at ne sungey?’<pb/>“Ne migtabak sikandin, ‘Ka sika ne me sungey, iyan sika ka me nasud ne migpegsuwey-suwey te keet-etawan te Huda, te Israil, wey te Hirusalim.’<pb/>


text:
Ne mig-insa a, ‘Nekey ka eggimuwen dan?’<pb/>“Ne migtabak sikandin, ‘Miggendini sikandan eyew egginaaldek wey egdereet te me nasud ne migpanaman-taman migdereet te Huda wey migpegsuwey-suwey te me mahinged.’ ”<pb/>


text:
<br/><t>Ka etew ne mig-uyan te igseked</t><br/>Te pegpitew ku man‑e, iyan kud e se etew ne miggen-gen te lubid ne igseked.


text:
Ne mig-insaan ku sikandin, “Egpeendei kaa?”<pb/>Ne migtabak sikandin, “Eggendiya a te Hirusalim su egsekeren ku ke mamenu kaluag wey kalayat ka sika ne siyudad.”<pb/>


text:
wey ingkahiyan sikandin, “Apas ka pallahuy wey ilalag nu seini te seeye se kanakan ne miggen-gen te lubid ne igseked, ‘Egkaawe ka matikang wey makepal ne alad ne batu te siyudad te Hirusalim su amane e ne masulug ka me etew wey ka me ayam.


text:
Migsaad ka Magbebaye ne Manama ne sikandin ka egkeyimu ne alad ne hapuy ne eglingut te Hirusalim, wey sikandin ka egkabantug te sika ne siyudad.’ ”<pb/>


text:
Minsan hentew ne eg-ehet wey egdereet kaniyu, nekeiling de te egdereetan kew se amana ku geyinawei.”<n>Te Hibruwanen: etew te mata.</n><pb/>Seini pad man‑e ka ingkahi keddi te Amana ne Maresen ne Magbebaye meyitenged te me nasud ne mig-ahew te karatuan te keet-etawan din:


text:
“Pammineg kew, eglegparan<n>Te Hibruwanen: igwelewes ku ka belad ku diye te ampew ran.</n> ku iya sikandan wey egpangahawan degma sikandan te me uripen dan.”<pb/>Emun ke egkeyitabu e seini, egkatahaan niyu ne ka Amana ne Maresen ne Magbebaye ka migsuhu keddi.<pb/>


text:
Ne migkahi ka Magbebaye ne Manama, “Me keet-etawan te Hirusalim,<n>Te Hibruwanen: anak ne malitan te Siyun.</n> ulahing kew te kahalaan su eggenduen ad te kaniyu wey duen ad e eg-ugpe!”<pb/>


text:
Te sika ne timpu, masulug ka me nasud ne egparani keddi te Magbebaye ne Manama wey egkeyimu sikandan ne keet-etawan ku, wey eg-ugpa a duma kandan. Ke egkeyitabu e sika, egkanengnengan niyu ne iyan migsuhu keddi ka Amana ne Maresen ne Magbebaye eyew eggendini te kaniyu.


text:
Eg-angkenen te Magbebaye ka Huda ne kandin ne baad puun te matulus ne tane, wey eg-alamen din ded man‑e ka Hirusalim.<pb/>


text:
Peeneng-eneng kew se langun ne etew due te tangkaan te Magbebaye, su egbukal-bukal e sikandin diye te matulus ne ugpaan din.<pb/>


text:
<br/><t>Si Huswi wey si Meibulan</t><br/>Ne duen e man‑e impakita keddi te Magbebaye ne Manama. Impakita keddi si Huswi, ka Labew ne Talagpanubad ne migsasindeg diye te tangkaan te panalihan te Magbebaye ne Manama. Ne migsasindeg degma si Meibulan diye te igkakawanan ni Huswi eyew egpamalehet te bayung din kandin.


text:
Ne ingkahiyan te Magbebaye ne Manama si Meibulan, “Peeneng-eneng ka Meibulan! Peeneng-eneng kad kuntee! Sikeddi ka Magbebaye ne Manama ne mig-alam te Hirusalim. Ne si Huswi egpekeiling te kayu ne egpakatemeg e perem ne nasalukagmit naan de.”<pb/>


text:
Ne ingkahiyan te panalihan ka duma ne me panalihan ne migmanasindeg diye te tangkaan ni Huswi, “Luunga niyu ka biluwen ne kumbale ni Huswi.” Ne ingkahiyan degma te panalihan si Huswi, “In-awe kud ka me sale nu. Ne kuntee, egpakumbalaan kud sikeykew te malinis ne kumbale.”


text:
Ne migkahi a, “Salakayi niyu degma sikandin te malinis ne salakey.” Seeye naa ka insalakayan dan e sikandin te malinis wey ingkumbalaan e taheed te migsasindeg diye te marani ran ka panalihan te Magbebaye ne Manama.<pb/>


text:
meyitenged te inlalag te Amana ne Maresen ne Magbebaye ne miggenendue, “Emun ke egtumanen nu ka me suhu ku wey eg-ikulen nu ka me tulumanen, sikeykew ka egpepanguluwen ku diye te timplu ku, wey diye te in-alad ne lama te timplu. Ne egkaayun ke pad man‑e ne egparani keddi iling te me panalihan ne migsasindeg kayi te tangkaan ku.


text:
Ne kuntee, pammineg ke naa Huswi se Labew ne Talagpanubad, wey sikaniyu se me talagpanubad ne me duma rin. Sikaniyu ka palinneu te me meupiya ne egkeyitabu, su mahaan kud e igpeendue ka suluhuanen ku ne egngaranan te Sugpang.


text:
Tengtengi nu naa Huswi ka batu ne intahu ku due te tangkaan nu ne pitu se mata. Egkulitan ku ka batu, wey eg-aween ku ka sale te seini ne inged te senge-kaaldew re.


text:
Te sika ne aldew, egmeyingnginggatey kew te me sumbaley niyu ne egpinnuu diye te lebut te me pinamula niyu ne me paras wey me kayu ne iggira.” Sika ka ingkahi te Amana ne Maresen ne Magbebaye.<pb/>


text:
<br/><t>Ka tahuanan te sulu wey ka daruwa ne ulibu</t><br/>Ne miglibed e man‑e ka panalihan ne migpakiglalag keddi wey impukew a nikandin su hendue te nakalipereng a.


text:
Ne mig-insaan a nikandin, “Nekey ka nakita nu?”<pb/>Ne migtabak a, “Nakakita a te tahuanan te sulu ne neelin ne bulawan, wey due nekeuntud ne yahung ne egtahuan te tubil. Nakalingut degma te bibig te yahung ka pitu ne sulu ne tigsalimbeka te pebilu.


text:
Ne due daruwa ne kayu ne ulibu diye te dangdang te sulu: ka sabeka diye te igkakawanan wey ka dangeb diye te igkahibang te sulu.”


text:
Ne migtabak ka panalihan, “Ware ke bes nakataha ke nekey ka igpasabut due?”<pb/>Ne migtabak a, “Ware, ahalen.”<pb/>


text:
Ne ingkahiyan e pad te panalihan ne egguhuran ku si Sirubabil te due iglalag kandin te Amana ne Maresen ne Magbebaye ne miggenendue, “Egkeimpusan nu iya te eggimu ka timplu puun te bulig te Panisingan ku, wey kene ne puun te kanekal wey keseg nu.


text:
Ware egpakabalabag keykew ne minsan nekey, minsan ke iling karakel te bubungan ka egbalabag keykew, su henduen iya te egmapatag ka langun. Ne emun ke igtahu nud ka katammanan ne batu eyew egkeimpusan e ka timplu, egmanguleyi e ka me etew ne egkahi, ‘Tetelesi naan de iya!’ ”<pb/>


text:
“Si Sirubabil ka migtahu te pabunsuran te seini ne timplu, wey sikandin ded man‑e ka eg-impus. Ne emun ke egkeimpusan e sika, egkatahaan e te keet-etawan ku ne sikeddiey iya ka migsuhu keykew ne eggendiye te kandan.


text:
Due me etew ne eglemet te amana ne deisek ka imbaye te pegbalew-balew te timplu. Piru egkengahale ded sikandan keureme ke egkakita ran ne ig-untud e ni Sirubabil ka katammanan ne batu eyew egkeimpusan e ka timplu.”<pb/>Ne ingkahiyan a te panalihan, “Ka sika se pitu ne sulu, iyan ka mata te Magbebaye ne Manama ne egpakakita te intiru ne kalibutan.”<pb/>


text:
Ne mig-insaan ku ka panalihan, “Nekey‑a ka igpasabut te sika se daruwa ne kayu ne ulibu ne dangdang te sulu: ka sabeka due te igkakawanan wey ka sabeka due te igkahibang te sulu?”


text:
Mig-inse e pad man‑e, “Nekey naa man‑e ka igpasabut te sika se daruwa ne sugpang te ulibu ne lenged te sulu, wey due egtulayas ne lana ne igtubil peendiye te daruwa ne bulawan ne tubu te sulu?”<pb/>


text:
Ne migkahi ka panalihan, “Ka daruwa ne sugpang, iyan sika ka daruwa ne etew<n>Ne iyan si Huswi wey Sirubabil, piru kaayun degma ne due duma ne igpasabut.</n> ne in-alam te Manama eyew egpamakey kandin isip Magbebaye te intiru ne kalibutan.”<pb/>


text:
<br/><t>Ka eglulunen ne baseen ne miglayang</t><br/>Te pegleng‑ag ku man‑e, iyan kud iya se baseen ne miglayang.


text:
Ne mig-insaan a te panalihan, “Nekey ka nakita nu?”<pb/>Ne migtabak a, “Iyan ku nakita ka baseen ne miglayang ne nabelat; me lalimma ne depa ka kalayat, wey me daruwa ne depa wey liware ka kaluag.”<pb/>


text:
Ne ingkahiyan a te panalihan, “Nasulat te sika ne baseen ne egdilusen e ka keet-etawan te intiru ne inged te Israil. Nasulat diye te limang te baseen ne seeye se me takawen, egguleen. Ne nasulat degma diye te limang te baseen ne seeye se egpamalehet te ubat, egguleen ded degma.”


text:
Migkahi ka Amana ne Maresen ne Magbebaye, “Egdilusen ku iya seeye se me takawen wey egpamalehet te ubat ne eggamit te ngaran ku. Kene egkaawe ka dilus ku kandan taman te egkatamtamanan e egkahuhus ka me baley ran.”<pb/>


text:
<br/><t>Ka malitan ne diye te lukung</t><br/>Ne miglepew e man‑e ka panalihan ne migpakiglalag keddi wey migkahi, “Tengtengi nu ke nekey sika se egpeendini.”<pb/>


text:
Ne mig-insa a, “Nekey sika?”<pb/>Ne migtabak sikandin, “Lukung.<n>Te Hibruwanen: ipa, ne iyan igpasabut se takesanan.</n> Impahunsiling sika te sale<n>Te Hibruwanen: mata.</n> te keet-etawan te intiru ne inged te Israil.”<pb/>


text:
Ne migkahi ka panalihan, “Ka seini ne malitan, impahunsiling te mareet ne hinimuwan.” Ne indasek te panalihan ka malitan wey insupaan din e man‑e ka lukung.


text:
Te pegleng‑ag ku man‑e, iyan kud man‑e se daruwa ne malitan ne miglayang ne egparani keddi. Due pakpak dan ne dakel iling te pakpak te dakel amana ne banug. Ne inggenat dan e ka lukung wey in-uyan dan e te eglayang.<pb/>


text:
Ne migtabak ka panalihan keddi, “Diye dan seeye eg-uyana te Babilunya,<n>Te Hibruwanen: Sinar.</n> wey eggimuwan dan diye te panubaran. Ne emun ke egkeimpusan dan e ka panubaran, igtahu dan e seeye diye eyew egsimbeen.”<pb/>


text:
<br/><t>Ka hep‑at ne karwahi</t><br/>Nataman, migpitew ad e man‑e, wey iyan kud man‑e se hep‑at ne karwahi ne miglepew puun te elat-elat te daruwa ne bubungan ne burunsi.


text:
Ka hun‑a ne karwahi, ingganuy te mallalab ne me kudde, ne ka igkarangeb ne karwahi, ingganuy te memeitem ne me kudde.


text:
Ne ka igkatelu ne karwahi, ingganuy te memaangkag ne me kudde, wey ka igkeep‑at ne karwahi, ingganuy te me balangbangan ne me kudde. Neelin ne mannekal ka me kudde.<pb/>


text:
Ne migtabak ka panalihan, “Iyan sika ka hep‑at ne kalamag diye te langit<n>wey ke hep‑at ne panisingan diye te me langit.</n> ne diye pad migpuun te tangkaan te Magbebaye ne Manama te intiru ne kalibutan.”<pb/>


text:
Ne ka karwahi ne ingganuy te memeitem ne me kudde, egpeendiye te igkahibang ne balabahan te Babilunya. Ne ka karwahi ne ingganuy te memaangkag ne me kudde, egpeendiye te iglineb, ne ka karwahi ne ingganuy te me balangbangan ne me kudde, egpeendiye te igkakawanan ne balabahan.


text:
Ne migmanligkat e ka mannekal ne me kudde ne egkaana-ane en iya ka egligkat eyew egpitew ke nekey ka egkengeyitabu te intiru ne kalibutan. Piru migkahiyan pad sikandan te panalihan, “Hipanew kew e, wey empeta niyu te egpitew ka intiru ne kalibutan!” Ne migmanligkat e sikandan.


text:
Nataman, migpangumew e keddi ka panalihan ne miggenendue, “Tengtengi nu seeye se nangendiye te igkahibang ne balabahan. Sikandan ka egpakapeyimmeley te Panisingan te Manama<n>Te Hibruwanen: panisingan ku.</n> diye ne inged!”<pb/>


text:
“Pangua nu naa ka me bulawan wey me pelata ne igdasag ni Hilday, ni Tubiyas, wey ni Hidayas. Nekeuli e sikandan ka naddakep ne in-uyan dengan diye te Babilunya. Ne leus ke naa diye ki Husiyas ne anak ni Supuniyas.


text:
Himuwa nu naa ne kuruna ka me pelata wey me bulawan. Ne ikuruna nu naa seini ki Huswi, ka Labew ne Talagpanubad ne anak ni Hihusadak.


text:
Nangeni nu sikandin te migkahi a se Amana ne Maresen ne Magbebaye, ‘Pammineg ka. Ka etew ne egngaranan te Sugpang, egmatubung sikandin te peg-ugpe<n>Te Hibruwanen: egsubul sikandin puun te diralem din.</n> din, wey sikandin ka egbalew-balew egpasasindeg te timplu ku.’


text:
Uya, igbalew-balew rin igpasasindeg ka timplu ku. Egmabantug sikandin iling te Hari wey sikandin ka egmandu te keet-etawan.<n>Te Hibruwanen: egpinnuu sikandin wey egmandu diye te trunu rin.</n> Ne due egsasindeg ne talagpanubad diye te kakiliran te trunu rin, wey egpekegtuleddu sikandan se daruwa.


text:
Ne ka kuruna, diye de igtahu te timplu ku eyew due eglimlimuan engki Hilday,<n>Diye seini egpuun te Siryak ne sinulat piru Hilim mule diye te Hibruwanen.</n> ki Tubiyas, ki Hidayas, wey ki Husiyas<n>Diye seini egpuun te Siryak ne sinulat piru Hin mule diye te Hibruwanen.</n> ne anak ni Supuniyas.”<pb/>


text:
Ne ka me etew ne diye te maddiyu ne inged, egpangendiye te Israil ka egbulig eggimu te timplu te Magbebaye ne Manama. Emun ke egkeyitabu e seini, egkatahaan niyud e ne iyan migsuhu keddi ka Amana ne Maresen ne Magbebaye eyew eggendini te kaniyu. Ne egkeyitabu iya seini ke egpegpehetan niyu te egtuman ka me suhu te Magbebaye ne Manama niyu.<pb/>


text:
<br/><t>Ka kene ne malehet ne pegpuasa</t><br/>Te igkeep‑at ne leg‑un te peghari ni Daryu, migpanengneng ki Sakariyas ka Magbebaye ne Manama; igkeep‑at seeye ne aldew te igkasiyam ne bulan te Kislib.<pb/>


text:
Te seeye ne timpu, insuhu te me matig-Bitil si Sarisir wey si Rigim-Milik duma te me etew ran ne eggendiye te timplu te Amana ne Maresen ne Magbebaye eyew te pegpeyimmimenew kandin,


text:
wey te peg-inse te me talagpanubad diye wey te me prupita ke keilangan naan pad sikandan ne egparahas-dahas eglungku wey egpuasa te tagse igkalalimma ne bulan te tagse leg‑un eyew te pegsuman-suman te pegkahuhus dengan te timplu te Magbebaye, iling te inggimu ran dengan.<pb/>


text:
“Kahii nu ka langun ne matig-Israil wey ka me talagpanubad, te kene ne sikeddiey ka impuasaan dan te igkalalimma wey te igkapitu ne bulan. Migpuasa iya sikandan wey miglungku seled te pitu ne pulu (70) ne leg‑un, piru ware dan sika himuwa para keddiey.


text:
Sikan ded degma dengan ka impahuhud ku kandan te me prupita ku te timpu te matubung pad ka Hirusalim wey duen pad nangugpe kayi lagkes ka maddani ne me siyudad, ka Nigib, wey ka lenlen te me bubungan te Huda.”<n>Te Hibruwanen: Sipila.</n><pb/>


text:
<br/><t>Ka pegkeuripen dan tenged te pegsupak dan</t><br/>Ne impanengneng e man‑e te Amana ne Maresen ne Magbebaye si Sakariyas:


text:
“Seini ka ignangen ku te keet-etawan ku: ‘Ipeikul niyu te eleg ka peggukum niyu. Peup-upianey kew wey peyimmimenawey kew.


text:
Kene niyu de-deeha ka me balu, ka me ilu, ka me lapu wey ka egkaayu-ayu. Kene kew suman-suman te mareet diye te duma.’ ”<pb/>


text:
“Piru ware dan linglingaa ka inlalag ku kandan. Migpakehal sikandan te me ulu<n>Te Hibruwanen: pamanayen.</n> ran wey ware sikandan migpammineg.


text:
Impakehal ran ka me ulu<n>Te Hibruwanen: pusung.</n> ran iling te batu, wey imbalahad dan de ka me balaud ku wey ka me suhu ku ne impahuhud te Panisingan ku te me prupita dengan. Purisu amana a nabelu.


text:
Ne tenged su ware sikandan migpammineg te inlalag ku, kene ku degma sikandan egpamminehen ka egpangumew keddi.


text:
Nekeiling a te balisusu ne migmegsuwey-suwey kandan diye te nalein-lein ne me nasud ne ware dan pad nabayei. Purisu neengkeran dan e ka meupiya ne me inged dan, wey warad e nangugpe diye.”<pb/>


text:
<br/><t>Ka saad ne igpasasindeg ded ka Hirusalim</t><br/>Ne ingkahiyan e man‑e te Amana ne Maresen ne Magbebaye si Sakariyas,


text:
Eglibed a diye te Hirusalim,<n>Te Hibruwanen: Siyun. Sabeka seini te me ngaran te Hirusalim.</n> ka matulus ne siyudad ku, wey diya a eg-ugpe. Ne ka Hirusalim, egngaranan te matinumanen ne siyudad, wey matulus ne bubungan te Amana ne Maresen ne Magbebaye.


text:
Ne diyad e man‑e egpaminpinnuu te ilis te me plasa te Hirusalim ka me buyag ne egmanutuked naan de su buyag e amana.


text:
Su egpangabangan ku ka keet-etawan ku ne impandakep wey impanguyan diye te me inged ne diye te igsile wey diye te iglineb.


text:
Igpalibed ku sikandan igpeugpe diye te Hirusalim. Ne egkeyimu sikandan ne keet-etawan ku, wey egkeyimu a ne Manama ran wey egtumanen ku ka insaad ku kandan wey egmatareng a kandan.”<pb/>


text:
Ne kahi te Amana ne Maresen ne Magbebaye, “Pakannekal kew!<n>Te Hibruwanen: ipakannekal niyu ka me belad niyu.</n> Iling ded ka imbanasal te me prupita dengan te sikan pad himuwa ka pabunsuran te timplu ku ne egbalbalawan. Ne kuntee narineg niyud degma seini.


text:
Masumpit dengan ka egkeula-ula niyu te ware kew pad man‑e migbunsud ka egbalew-balew te timplu. Ware bayad te etew wey ayam ne igtrabahu, wey egngilam degma ka langun ne etew ke eggipanew te minsan hendei su impegkuntere ku ka me etew.


text:
Egpamula kew ne warad igkangilam.<n>Te Hibruwanen: behas te keupianan.</n> Ne egpamehas ka me paras niyu, wey ka duma ne me pinamula niyu, wey egpeuranan ku degma. Igbehey ku seini se langun kaniyu te nenasame ne keet-etawan.


text:
Me keet-etawan te Huda wey te Israil, indilus kew te duma ne nasud. Piru egpangabangan ku sikaniyu wey egkeyimu kew ne panalangin te duma. Purisu pakannekal kew wey kene kew kaaldek.”<pb/>


text:
Migkahi ka Amana ne Maresen ne Magbebaye, “Inlegparan ku sikaniyu puun su impasagkilan a te me kabuybuyahan niyu ne egkalangetan, wey wara ad iya neyid‑u kaniyu.


text:
Piru kuntee, nakasuman-suman a ne eg-upianan kud e man‑e ka Hirusalim wey ka Huda. Purisu kene kew kaaldek.


text:
Seini ka eleg ne eggimuwen niyu: Pahuhurey kew te malehet, wey ikula niyu ka eleg ne peggukum su seini ka egpakabehey kaniyu te keupianan.


text:
Kene kew suman-suman ne egdereet te duma niyu, wey kene kew pamalehet te ubat su igkeepes ku sika.”<pb/>


text:
“Ka pegpuasa te igkeep‑at ne bulan, te igkalimma, te igkapitu, wey te igkasapulu ne bulan, egkeyimu ne pegsahakeen te keet-etawan te Huda. Purisu ipapitew niyu ka malehet wey peup-upianey kew.”<n>Te Hibruwanen: geyinawei niyu ka kamalehetan wey ka keupianan.</n><pb/>


text:
Seini ka inlalag te Amana ne Maresen ne Magbebaye, “Egmangendiye te Hirusalim ka masulug ne me etew ne egpuun te masulug ne siyudad.


text:
Ne egpangginggat ka me mahinged te sabeka ne siyudad te me mahinged te duma ne siyudad ne eggenendue, ‘Apas kew e! Eggendiye ki te Hirusalim! Egsimba ki te Amana ne Maresen ne Magbebaye, wey eghangyu ki kandin ne egpanalanginan ki. Eggendiye key iya degma!’


text:
Masulug ka me etew ne egpuun te maresen ne me nasud ne eggendiye te Hirusalim eyew egsimba te Amana ne Maresen ne Magbebaye, wey eyew eghangyu te panalangin din.


text:
Te seeye ne me timpu due sapulu ne etew ne egpuun te nalein-lein ne me nasud wey ware nenekeg-iling se linalahan, ne eggen-gen te kumbale te sabeka ne Hudiyu wey egkahi, ‘Egduma key keykew su nakarineg key ne indumaan ka te Magbebaye ne Manama.’ ”<pb/>


text:
<br/><t>Ka peglegpad te me inged ne kuntere te Israil</t><br/>Seini ka lalag te Magbebaye ne Manama: egbayaan din ka inged te Hadrak wey Damasku su eglegparan din.<pb/>Egmanetengteng te Magbebaye ne Manama ka langun ne keet-etawan, iyan naan pa iya ka langun ne tribu te Israil.<pb/>


text:
Eglegparan din degma ka Hamat ne marani te Hadrak wey Damasku,<pb/>lagkes ka Tiru wey ka Sidun, minsan ke me matagseb ka me mahinged diye.<pb/>


text:
Impalingutan pasasindehi te me matig-Tiru ka siyudad dan te matikang wey makepal ne alad ne batu,<pb/>wey miglilimud sikandan te pelata ne iling kasulug te alinepung,<pb/>wey te me bulawan ne iling kasulug te tane.<pb/>


text:
Piru egpanguen te Magbebaye ne Manama ka langun ne karatuan te me matig-Tiru,<pb/>wey igpandegpak din diye te dahat,<pb/>wey egsilaban din ka siyudad dan.<pb/><pb/>


text:
Ne egkakita sika te me matig-Askalun<pb/>wey egkaaldek sikandan.<pb/>Ne egmakabiid-biid e degma te masakit ka me matig-Gasa wey ka me matig-Ikrun<pb/>su warad e igkasalig<n>Te Hibruwanen: egkeyilawan ka impallateng din.</n> dan.<pb/>Egkapatey ka Hari te Gasa<pb/>wey warad egmangugpe te Askalun.<pb/>


text:
Ne iyan e egmangugpe diye te Asdud ka me etew ne nasinewug se me tribu,<pb/>wey egtamanen kud e ka pegkaambuhen te me Pilistihanen.<pb/>


text:
Ne kene kud e sikandan egpakeenen te ngalap ne duen pad langesa<pb/>wey te egkakeen ne kene ku igpakeen kandan.<pb/>Ka me etew ne egkasame,<pb/>egkeyimu e ne keet-etawan ku<pb/>wey egpekeiling e sikandan te me kabuhalan ni Huda.<pb/>Ne ka me mahinged te Ikrun,<pb/>egkeyimu degma ne keet-etawan ku iling te me Hibusihanen.<n>Ka me Hibusihanen iyan hun‑a ne me mahinged te Hirusalim taman te naahew e ni Dabid ka siyudad dan (2 Sam. 5:6-10).</n><pb/>


text:
Egbebaley a diye te tane ku eyew egkabantayan ku seini,<pb/>wey warad egpakabaye-baye diye ne me kuntere ku.<pb/>Kene kud e egtuhutan ne duen pad egleig-leig te keet-etawan ku<pb/>su egtamengan kud e kuntee sikandan.<pb/>


text:
<br/><t>Ka egginguma ne Hari te Hirusalim</t><br/><pb/>Ne migkahi ka Magbebaye ne Manama,<pb/>“Gale-gale kew me matig-Siyun!<n>Ka matig-Siyun wey matig-Hirusalim, sabeka re ne grupu te keet-etawan.</n><pb/>Panaman-taman kew panguleyi me matig-Hirusalim!<pb/>Su eggendue te kaniyu ka Hari niyu.<pb/>Matareng sikandin wey migpanalu.<pb/>Mapariralemen sikandin<pb/>wey egginguma ne eg-untud te nati te asnu.<pb/>


text:
Eg-aween ku ka me karwahi diye te Ipraim,<pb/>wey ka me kudde ne eg-unturan te egpakiggira diye te Hirusalim.<pb/>Egpanggepuen ku ka me piet ne eggamiten te pegpakiggira.<pb/>Igpanengneng te eglepew ne Hari ka keupianan diye te me nasud.<pb/>Ka pegmandu din egpekeuma diye te Dahat te Miditiranyu peendiye te Namatey ne Dahat,<pb/>wey puun te Weyig ne Iyupratis<pb/>peendiye te katammanan te inged.”<pb/>


text:
<br/><t>Ka pegpalihawang te keet-etawan te Manama</t><br/><pb/>Migkahi ka Magbebaye ne Manama,<pb/>“Tenged te kasabutan ku kaniyu ne impamalehetan te langesa,<pb/>igpalihawang ku ka keet-etawan niyu ne ingkulung diye te belun ne ware weyig.<pb/>


text:
Sikaniyu se neneuripen ne migpallateng,<pb/>libed kew e diye te malig‑en ne inged.<pb/>Ne kuntee eglalahan ku sikaniyu<pb/>te egliwanan ku te daruwa ne lupi ka in-ahew puun kaniyu.<pb/>


text:
Eggamiten ku ka Huda iling te piet te sundalu<pb/>wey ka Ipraim iyan ka tunud.<pb/>Egbanasalan ku sikaniyu se me matig-Hirusalim<n>Te Hibruwanen: me lukes ne anak te Siyun.</n><pb/>ne egpakig-ehet te me matig-Grisya,<n>Te Hibruwanen: me lukes ne anak te Grisya.</n><pb/>wey egpekeiling kew te kampilan te bahani.”<pb/>


text:
Ne egpapitew ka Magbebaye ne Manama te keet-etawan din diye te aw-awangan.<pb/>Egtandeg ka tunud din ne egpekeiling te kilat.<pb/>Egparahingen te Magbebaye ka trumpita,<pb/>wey eglusud sikandin ne egkarumaan te balisusu ne egpuun te igkakawanan ne balabahan.<pb/>


text:
Egpangabangan te Amana ne Maresen ne Magbebaye ka keet-etawan din,<pb/>wey egkatalu ran ka me kuntere dan.<pb/>Egsahakeen sikandan wey egmanguleyi te kahalaan iling te egkengewubug.<pb/>Egkengapenu ka me getek dan te eg-inumen dan ne binu<pb/>iling te yahung ne napenu te langesa ne ig-itis diye te kakiliran te altar.<pb/><pb/>


text:
Te seeye kangkuwa ne aldew, egluwasen te Magbebaye ne Manama ka keet-etawan din iling te me karniru rin.<pb/>Ne egmatubung e sikandan diye te tane dan,<pb/>wey amana sikandan ne mateles ne egtengtengan,<pb/>iling te mahal ne batu ne egsil‑ew ne impareket te kuruna.<pb/>


text:
Tetelesi sikandan ne egpitawen, wey memeupiya ka egkeula-ula ran.<pb/>Egmanulin ka me kanakan wey ka me mengebay<pb/>tenged te dakel ne trigu wey behas te paras ne eggimuwen ne binu.<pb/>


text:
<br/><t>Ka pegluwas te Huda wey Israil</t><br/><pb/>Buyu kew te uran diye te Magbebaye ne Manama te timpu te pegtubu te me pinamula,<pb/>su sikandin ma ka migpakikibel wey migpalugsu te uran diye te me etew,<pb/>wey te me pinamula diye te me kamet.<pb/>


text:
Migpanginginse ka me etew diye te me diyus-diyus wey te egmahehane.<pb/>Piru ware iya karuan te egkahiyen te me diyus-diyus<pb/>wey kene ne mallehet ka igguhud te egmahehane.<pb/>Kene ne mallehet ka igguhud dan ne me taheinep,<pb/>wey ware karuan te pegbagget dan te me etew.<pb/>Sika ka egpuunan ne egmanlewuk-lewuk e ka me etew wey egkengabaybayaran e,<pb/>iling te me karniru ne nenatarin, wey ware talagtameng.<pb/>


text:
Ne migkahi ka Magbebaye ne Manama,<pb/>“Amana a nabelu te me lapu<n>Te Hibruwanen: me talagtameng.</n> ne iyan migmandu te keet-etawan ku,<pb/>wey eglegparan ku iya sikandan.<n>Te Hibruwanen: me kambing.</n><pb/>Sikeddiey ka Amana ne Maresen ne Magbebaye,<pb/>wey egleuyen ku ka keet-etawan te Huda,<pb/>wey eggimuwen ku sikandan ne mannekal iling te me kudde diye te giraanan.<pb/>


text:
Ne diye te kandan egpuun ka me pangulu ne egpekeiling te pabunsuran ne batu;<pb/>seeye se egpekeiling te pes-ek te balungbalung, wey piet te pegpakiggira<pb/>wey seeye se langun ne pangulu.<pb/>


text:
Ne egpekeiling sikandan te mannekal ne me sundalu,<pb/>wey egmandiekan dan ka me kuntere dan iling te basak diye te deralanen.<pb/>Ne egdumaan ku sikandan ka egpakiggira,<pb/>wey egkatalu<n>Te Hibruwanen: egkeyilawan.</n> ran ka langun ne kuntere dan, minsan ka migmangudde.<pb/><pb/>


text:
“Ne eglig‑enen ku ka keet-etawan te Huda<pb/>wey egluwasen ku ka keet-etawan te Israil.<n>Te Hibruwanen: Husi.</n><pb/>Igmalibed ku sikandan diye te me ugpaan dan,<pb/>tenged su neyimenawan ad e kandan.<pb/>Sikeddiey ka Magbebaye ne Manama ran,<pb/>wey egtabaken ku red ka me peg-ampu dan<pb/>iling ded te ware ku sikandan balahara.<pb/>


text:
Ne egpekeiling te mannekal ne me bahani ka keet-etawan te Ipraim.<pb/>Egkengahale sikandan iling te me etew ne nangiinum te binu.<pb/>Ne ka me anak dan egmakakita dutu<pb/>wey egkengahale sikandan tenged te neyimu ku.<pb/><pb/>


text:
“Egpangumawen<n>Te Hibruwanen: egpamunsuwitan.</n> ku ka keet-etawan ku<pb/>wey eglibulungen ku sikandan.<pb/>Egluwasen ku iya sikandan,<pb/>wey egkabuhal-buhal pad sikandan amana iling te dengan.<pb/>


text:
Minsan impegsuwey-suwey ku sikandan diye te duma ne me nasud,<pb/>piru egkatanuran e red iya nikandan.<pb/>Egkengeuyag ded sikandan,<pb/>wey egmekeuli ded duma te me anak dan.<pb/>


text:
Igpalibed ku sikandan puun te Ihiptu<pb/>wey eglibulungen ku sikandan puun te Asirya.<pb/>Igpeugpe ku sikandan diye te Gilyad wey Libanun,<pb/>wey egmasulug sikandan taman te kenad e eg-eleg langun diye.<pb/><pb/>


text:
“Egmanlapas sikandan te dahat ne derakel se me bunlud<pb/>piru eg-engked ka me bunlud.<pb/>Ne minsan ka Weyig ne Nilu, egkeetiyan ke egmanlapas sikandan.<pb/>Ne egkaayu-ayu<n>Te Hibruwanen: eggunnunen.</n> e ka mapegpeggasal ne Asirya<pb/>wey egkaawe e ka karesen te Ihiptu.<pb/>


text:
Eglig‑enen ku sikandan su keet-etawan ku ma sikandan,<pb/>wey eg-ikul sikandan keddiey.”<pb/>Sika ka lalag te Magbebaye ne Manama.<pb/>


text:
<br/><t>Ka peglegpad te Libanun wey te Basan</t><br/><pb/>Sikaniyu se matig-Libanun, panlukati niyu ka me gumawan te me siyudad niyu,<pb/>eyew egkengasilaban ka me kayu niyu ne sidar.<pb/>


text:
Pandalawit kew se me kayu ne sipris<pb/>su nenapeled e ka me kayu ne sidar,<pb/>wey nenaddeetan e seeye se mateles ne me kayu!<pb/>Pandalawit kew se me kayu ne uk diye te Basan,<pb/>su impamuwalas e ka penpenengan ne puwalas.<pb/>


text:
Pammineg kew te pegpandalawit te me talagtameng te me karniru<pb/>su nenaddeetan e ka mallambeg ne me panabtaban dan.<pb/>Pammineg kew te pegginihel te me liyun<pb/>su nareetan e ka Puwalas te Hurdan!<pb/>


text:
<br/><t>Ka daruwa ne talagtameng te karniru</t><br/>Ne migkahi ka Magbebaye ne Manama ku, “Tangguwa nu ka me karniru ne intahahe ne egmanggilangen.


text:
Ka minsan hentew ne egbeli wey eglape te me karniru, kene eglegparan. Seeye degma se migbelegye, egkahi, ‘Egdayanen ka Magbebaye ne Manama su naratu ad e.’ Ne minsan ka talagtameng, kenad egkeyid‑u.”<pb/>


text:
Ne migkahi ka Magbebaye ne Manama, “Kena ad iya egkeyid‑u te me etew ne nangugpe te seini ne inged. Igpeuripen kud sikandan te me sumbaley ran ded wey te Hari dan ne iyan ded egdereet te tane dan. Ne warad iya sabeka kandan ne egluwasen ku.”<pb/>


text:
Sikan naa ka neyimu a ne talagtameng te me karniru<n>Te Hibruwanen: seeye se egmambaybayaran ne me karniru.</n> ne intahahe ne egmanggilangen te me nigusyanti. Ne migkuwa a te daruwa ne tuked, ka sabeka ingngaranan ku te “Keupianan” wey ka dangeb ingngaranan ku te “Pegsabeka,” wey intamengan ku ka me karniru.


text:
Nataman, neupul ad e te tatelu ne talagtameng te me karniru ne nabbelu keddi. Sikan naa ka impaawe kud e sikandan seled de te sabeka ne bulan.


text:
Ne migkahi a diye te me karniru, “Kena ad e egtanggu kaniyu. Balahad e ke egpatey seeye se egpatey iya, wey balahad e ke egkalaag seeye se egkalaag iya. Ne balahad e ke egmare-deesey ka nenasame.”<n>Te Hibruwanen: egmake-keeney te sapu dan.</n><pb/>


text:
Ne ingkuwa ku ka tuked ku ne ingngaranan ku te “Keupianan” wey inggepu ku seini palinneu ne kenad e igpabulus te Magbebaye ne Manama ka kasabutan din diye te langun ne keet-etawan.


text:
Ne warad karuan te kasabutan te seeye ne aldew. Ne seeye se me nigusyanti te me karniru ne migpipitew keddiey, nenakanengneng sikandan ne seeye se inggimu ku, lalag te Magbebaye ne Manama.


text:
Ne ingkahiyan ku sikandan, “Ke suman-suman niyu ne eleg a ne egbayaran, ne bayari a nikaniyu. Piru ke kene, balahad e.” Purisu imbayaran a nikandan te tatelu ne pulu (30) ne pelata.<pb/>


text:
Ne ingkahiyan a te Magbebaye ne Manama, “Itahu nu sika diye te tahuanan te seleppi diye te timplu.”<n>Te Hibruwanen: talaggimu te kuren.</n> Purisu, ingkuwa ku ka seleppi ne pelata ne tatelu ne pulu (30) ne egkahiyen dan ne dakel kun ubag ne bayad dan keddi, wey intahu kud e seini diye te tahuanan te seleppi diye te timplu te Magbebaye.


text:
Ne inggepu kud e man‑e ka dangeb ne tuked ku ne ingngaranan ku te “Pegsabeka,” palinneu te warad nasabeka ka Huda wey ka Israil.<pb/>


text:
Ne ingkahiyan ad e man‑e te Magbebaye ne Manama, “Abey ke pa man‑e tanggu te me karniru, piru palalung-lalung ka.<n>Te Hibruwanen: kua nu ka kasangkapan te ungel ne talagtameng te karniru.</n>


text:
Su egpalepawen ku te inged ka sabeka ne talagtameng te me karniru ne egbalaharen ka eggilangen, kene egpamitew te egkatarin, kene egbawi te egkapiulan, wey kene egtanggu te meupiya se peglelawa. Nasi din mule egpangeena ka mallambeg ne me karniru, wey egpanggusien din pad ka me sulu.<pb/>


text:
Mekeyid‑u-hid‑u ka lalung ne talagtameng te me karniru<pb/>ne mig-engked te intamengan din!<pb/>Egkatempug ka belad din te kampilan<pb/>wey egkasundang ka mata rin!<pb/>Egkipes ka belad din<pb/>wey egkabutud ka kawanan ne mata rin.”<pb/>


text:
<br/><t>Ka egginguma ne kaluwasan te Huda wey Israil</t><br/>Seini ka lalag te Magbebaye ne Manama meyitenged te Israil, “Sikeddiey ka Magbebaye ne Manama ka miggimu te langit wey migtumpi te tane, wey migbehey te umul te etew.


text:
Mahaan kud e eggimuwa ka Hirusalim ne egpekeiling te binu<n>Te Hibruwanen: senge ubab.</n> ne egpekewubug te me inged ne nakalingut dutu. Minsan ka duma ne me siyudad te Huda egkalagkes degma ke eglusuran ka Hirusalim.


text:
Piru te pegginguma kangkuwa te seeye ne aldew, eggimuwen ku ka Hirusalim ne egpekeiling te mabehat ne batu para te langun ne etew. Ne ka minsan hentew ne eggeram eggenat kayi, egluehan de iya. Ne egsabbeka ka langun ne inged eyew peglusud te Hirusalim.


text:
Piru te seeye kangkuwa ne aldew, egginalatan ku ka langun ne kudde, wey egkengalibeg e ka nanguntud. Egbantayan ku ka keet-etawan te Huda piru egbuturen ku ka me kudde te me kuntere dan.


text:
Ne egkahi diye te suman-suman dan ka me pangulu te Huda, ‘Me maresen ka nangugpe te Hirusalim tenged su iyan dan Manama ka Amana ne Maresen ne Magbebaye.’<pb/>


text:
“Te sika kangkuwa ne aldew, eggimuwen ku ka me pangulu te Huda ne egpekeiling te baha diye te intemehan, wey egpekeiling te sulu ne indullit diye te me lahami. Egdereetan dan ka langun ne keet-etawan te inged ne nakalingut kandan. Piru ka keet-etawan te Hirusalim, kene mule egkamenu diye te nangugpaan dan.<pb/>


text:
“Ne eggun‑aan ku egpepanaluwa ka me matig-Huda eyew kene egkeilingan ka kabantug dan te kabantug te kabuhalan ni Dabid wey te me matig-Hirusalim.


text:
Te sika kangkuwa ne aldew, egpangabangan ku ka me matig-Hirusalim, wey minsan ka me malletey, egmemakeseg e iling ki Dabid. Ne ka me kabuhalan ni Dabid egpekeiling e te Manama, wey egpekeiling e te Panalihan te Magbebaye ne egpangulu te me matig-Hirusalim.


text:
“Eggipenuen ku te panisingan ne hiimenawen wey maampu-ampu ka me kabuhalan ni Dabid wey ka me matig-Hirusalim. Egtengtengan a nikandan se innimatayan<n>Te Hibruwanen: insundang.</n> dan wey egmakapandalawit sikandan, iling te etew ne impatayan te sabsabeka ne anak wey ke egdamag naa te panganey ne anak din.


text:
Te sika kangkuwa ne aldew, egmanaman-taman egmandalawit ka me matig-Hirusalim iling te pegdamag ki Hadad-Rimun diye te napu te Migidu.


text:
<br/><t>Ka peglinis te me sale te matig-Israil</t><br/>Ne migkahi pad man‑e ka Amana ne Maresen ne Magbebaye, “Te sika ne aldew, due weyig ne egtulayas diye te me kabuhalan ni Dabid wey te me matig-Hirusalim, eyew egkalinisan sikandan te me sale dan wey te kalindit dan.<pb/>


text:
“Te seeye kangkuwa ne aldew, eg-aween ku ka langun ne diyus-diyus diye te inged te Israil wey kenad e seini egkatanuran. Ne egpandeldelen ku ka kene ne mallehet ne me prupita wey ka me tumanud<n>Te Hibruwanen: panisingan te kalindit.</n> dan.


text:
Ke duen pad man‑e egpanagne, ka amey wey ka iney e te egpanagne ka egkahi kandin, ‘Keilangan ne egpatey ka su migpangguhud ka te inlalag kun te Magbebaye ne Manama, kunaleg te ubat bes.’ Ne emun ke egpabulus-bulus pad sikandin, eggimatayan e sikandin te amey rin wey te iney rin.


text:
Te sika kangkuwa ne aldew, igkeyilew e te me prupita ka igmangguhud dan ne impakita kun kandan. Kenad sikandan egsaluub te bulbulen ne kumbale eyew egpakapanlimbung pad.


text:
Purisu egkahi naan de sikandan, ‘Kene key ma ne prupita. Talagbasukan key wey sikan en iya ka himu ney minsan te bate key pad.’<n>Te Hibruwanen: imbelegya a te bate e pad.</n>


text:
Ne emun ke due eg-inse kandan, ‘Mania te napalpalian ka lawa niyu?’<n>Te Hibruwanen: ka elat-elat te me belad nu.</n> Ne egtabak sikandan, ‘Napalpalian key diye te baley te alukuy ney.’ ”<pb/>


text:
<br/><t>Ka pegkapatey te talagtameng te me karniru</t><br/>Ne migkahi ka Amana ne Maresen ne Magbebaye,<pb/>“Himata ka, kampilan.<pb/>Lusuri nu ka impatameng ku te me karniru,<pb/>ka etew ne in-alam ku ne pangulu te keet-etawan ku.<pb/>Himatayi nu sikandin<pb/>eyew egmemekegsuwey-suwey e ka me karniru.<pb/>Egdereetan ku ka keet-etawan<n>Te Hibruwanen: dereisek.</n> ku.<pb/>


text:
Te intiru ne inged te Israil,<pb/>daruwa ne baad te keet-etawan ka egpatey,<pb/>wey sabeka naan de ne baad ka egkengeuyag.<pb/>


text:
Ne eglinisan ku egpaay-ayari seeye se nenasame,<pb/>iling te pelata wey bulawan ne eglalaben te hapuy.<pb/>Ne egpangananey sikandan keddi,<n>Te Hibruwanen: ngaran ku.</n><pb/>wey egtabaken ku sikandan.<pb/>Ne egkahi a, ‘Sikaniyu ka keet-etawan ku,’<pb/>wey egkahi degma sikandan,<pb/>‘Sikeykew Magbebaye ka Manama ney.’ ”<pb/>


text:
<br/><t>Eglepew ka Manama wey eghari</t><br/>Ne eggingume e ka aldew te peggukum te Magbebaye ne Manama. Te seeye kangkuwa ne timpu, egpangahawan kew te me kuntere niyu te me kasangkapan niyu, wey egba-baaren dan diye te tangkaan niyu, me matig-Hirusalim.


text:
Ne eglibulungen te Magbebaye ka langun ne keet-etawan te me nasud eyew egpakigkuntere te Hirusalim. Ne egkaahew ran ka siyudad wey egpanakawan dan ka me baley, wey egpamehesen dan te eggilabet ka me malitan. Ne egkabaad ka me mahinged; egkarakep ka senge-baad wey eg-uyanen diye te mariyu, wey egkahaat ded ka senge-baad diye te siyudad.


text:
Te seeye kangkuwa ne aldew, egsasindeg sikandin diye te Bubungan te me Ulibu ne diye dapit te egkatangkaan te Hirusalim dapit te igsile. Egkaperi ka bubungan puun te igsile peendiye te iglineb wey egmapatag e ka elat iling te luluahi ne napu. Ne egpekegtalipag e ka nabaad ne bubungan; ka senge-baad egpekeendiye te igkahibang ne balabahan, wey ka baad egpekeendiye te igkakawanan ne balabahan.


text:
Ne egpamallahuy kew ka egpariyu te bubungan te Magbebaye ne Manama, wey diye kew egbaye te bangalug ne egleus diye te Askal. Eggulunsuwey kew ka egpamallahuy iling dengan te due linug te si Usiyas pad ka mighari te Huda. Egkataman, eggingume e ka Magbebaye ne Manama ku ne egdumaan te me panalihan<n>Te Hibruwanen: me matulus.</n> din.


text:
Te sika kangkuwa ne aldew, warad e meinit wey ke maagsil, wey ke salahapun naa.<n>Te Hibruwanen: egmakepal ka katelesan.</n>


text:
Ne kein-inuwan seini ne timpu; warad e marusilem, su warad ma tamanan te aldew ne eglayag. Ka Magbebaye ne Manama re ka nakataha ke ken‑u seini egkeyitabu.<pb/>


text:
Ke eggingume e ka sika ne timpu, due eglepew ne weyig due te Hirusalim ne egpakabehey te umul. Egkabaad ka weyig; egtulayas peendiye te Namatey ne Dahat<n>Te Hibruwanen: dahat dapit te igsile.</n> ka senge-baad, wey ka senge-baad egpekeendiye te Dahat te Miditiranyu.<n>Te Hibruwanen: dahat dapit te iglineb.</n> Ne warad egtamanan te pegtulayas te seeye ne weyig minsan timpu te meinit wey ke lengleng naa.


text:
Ne ka Magbebaye ne Manama ka egkeyimu ne Hari te intiru ne kalibutan. Te sika kangkuwa ne aldew, sikandin naan de ka Magbebaye, wey sikandin<n>Te Hibruwanen: sabeka re ka ngaran din.</n> naan de ka egsimbeen.<pb/>


text:
Ne egmapatag e ka intiru ne inged puun te Giba<n>Ka Giba diye dapit te igkahibang te Hirusalim dapit te igsile.</n> peendiye te Rimun ne diye dapit te igkakawanan te Hirusalim dapit igsile. Piru kene mule egkaweil ka Hirusalim ne nakatawan-tawan diye te matikang ne bubungan ne nasasindehan te siyudad, puun te Gumawan ni Binhamin peendiye te Tapey ne Gumawan, peendiye te Pikungan ne Gumawan, wey puun te Matikang ne Baley ni Hananil, peendiye te kelesanan te behas te paras te Hari.


text:
Ne masulug e ka me etew ne eg-ugpe te Hirusalim su kenad e egguhusen ka sika ne siyudad, wey warad igkabantali ran ne karereetan.<pb/>


text:
Ne seini ne dalu ka igpasalerep te Magbebaye ne Manama te langun ne keet-etawan ne egkuntere te Hirusalim: egkengammewu ka me sapu dan, ka me mata ran, wey ka me dile dan, minsan mallenggew pad sikandan.<pb/>


text:
Ne te sika ne timpu eglibehen sikandan te Magbebaye ne Manama, wey egmeun-unayey e sikandan egmahumgumgumiey.


text:
Ne minsan ka Huda, egpakig-ehet degma diye te Hirusalim eyew egpangabangan seini. Ne eglibulungen diye te Hirusalim ka me karatuan te langun ne nasud: ka me bulawan, pelata, wey ka masulug ne me kumbale.<pb/>


text:
Ne egpakasalerep degma te iling ded ne dalu ka me kudde, me mula,<n>Sabeka seini ne ayam ne anak te lukes ne asnu wey beyan ne kudde.</n> me kamil, me asnu, wey minsan nekey ne ayam ne diye te kampu te me kuntere dan.<pb/>


text:
Ne ka langun ne nenasame ne me etew te me nasud ne miglusud te Hirusalim, eggendiye te Hirusalim te tagse leg‑un eyew egsimba te Hari ne iyan ka Amana ne Maresen ne Magbebaye, wey eyew egtambung te Sahakeen diye te me Leeb.


text:
Ka keet-etawan ne kene eggendiye te Hirusalim eyew egsimba te Hari ne iyan ka Amana ne Maresen ne agbebaye, kene sikandan egpeuranan.


text:
Ka me matig-Ihiptu ne kene eggendiye te Hirusalim, egpakasalerep degma sikandan te legpad te Magbebaye ne Manama iling te duma ne me nasud ne kene egtambung te Sahakeen diye te me Leeb.


text:
Ne ka iglegpad te Ihiptu, sikan ded ka iglegpad te langun ne nasud ne kene egtambung te Sahakeen diye te me Leeb.<pb/>


text:
Te seeye kangkuwa ne aldew, igsulat diye te me saliyew te me kudde ka seini ne lalag: “Inhalad seini ne me kudde diye te Magbebaye ne Manama.” Ne minsan ka me kuren ne diye te timplu, egmatulus degma iling te me yahung ne diye te tangkaan te altar.


text:
Ka langun ne kuren diye te Hirusalim wey Huda, egmatulus e diye te Amana ne Maresen ne Magbebaye. Ne ka me talagpanubad, sikan e ne me kuren ka egsubaan dan te ighalad dan. Te sika ne timpu, warad e me nigusyanti<n>Te Hibruwanen: matig-Kanaan.</n> diye te timplu te Amana ne Maresen ne Magbebaye.


text:
<br/><t>Ka geyinawa te Manama para te me Israilita</t><br/>Ne migkahi ka Magbebaye ne Manama, “Inggeyinawaan ku sikaniyu. Piru migkahi kew, ‘Immenu nu te egpapitew ka geyinawa nu kanami?’ Ne seini ka tabak ku rue: Si Isaw wey si Hakub, talaari. Si Hakub ka inggeyinawaan ku wey ka me kabuhalan din,


text:
piru ware ku geyinawei si Isaw wey ka me kabuhalan din.<n>Iyan igpasabut te inggeyinawaan te Magbebaye si Hakub wey ware din geyinawei si Isaw, uya su si Hakub ka in-alam din eyew egkatuman ka insaad din te keet-etawan te Israil wey kene mule ne si Isaw.</n> Indereetan ku ka ugpaan din diye te bubungan wey neyimu e ne ugpaan te me mahintalunan ka inged din.<pb/>


text:
“Ne emun ke egkahi ka me kabuhalan ni Isaw ne me matig-Idum, ‘Egbalbalawan ta te eggimu ka nahuhus ne me lungsud ta,’ seini ka igkalalag ku rue: Minsan egbalbalawan niyu sika, piru egdereetan ku red man‑e taman te iyan e igngaran kaniyu ka ‘Mareet ne inged’ wey ‘Me etew ne igkalangeti te Magbebaye ne Manama te ware egtamanan.’<pb/>


text:
“Ne egkakita niyu ne egkeyitabu seini kandan wey egpakakahi kew, ‘Maresen iya ka Magbebaye ne Manama minsan pad diye te kenad ne sakup te Israil!’ ”<pb/>


text:
<br/><t>Ka kene ne likes ne igpanubad</t><br/>Migkahi ka Amana ne Maresen ne Magbebaye diye te me talagpanubad, “Ka me anak egtahud te amey wey iney ran, wey ka me suluhuanen egtahud degma te me ahalen dan. Ne emun ke amey a nikaniyu, mania te wara a nikaniyu tahura?<n>Te Hibruwanen: kaaldeki.</n> Ke ahalen a nikaniyu, mania te wara a nikaniyu tahura? Imbaley-baley a nikaniyu, wey mig-inse kew pad man‑e, ‘Immenu ney sikeykew te egbaley-baley?’


text:
Imbaley-baley a nikaniyu pinaahi te peghalad niyu te kene ne likes ne egkakeen diye te altar ku. Piru mig-inse kew pad man‑e, ‘Mania te kene ne likes ne egkakeen ka me halad ney?’<n>Te Hibruwanen: Immenu ney sikeykew te eglindit?</n> Uya su inlemetan niyu ka altar ku.


text:
Me butud, me lepu, wey egmanderalu ne me ayam ka immanubad niyu keddi. Meupiya naa sika? Kema ibehey niyu sika diye te gubirnadur niyu, pitawen ta ke egkahale sikandin wey ke igbehey rin naa ka egbuyuen niyu,” kahi te Amana ne Maresen ne Magbebaye.<pb/>


text:
Na kuntee, sikaniyu se me talagpanubad, geram kew naa pangananey te Manama ke iling due ka eggimuwen niyu, pitawen ta ke egpamminehen kew nikandin.<pb/>


text:
Ne migkahi ka Amana ne Maresen ne Magbebaye, “Meupiya pad ke eglekeban niyu ka me gumawan te timplu eyew kene kew e egpakatutung diye te altar te ware me karuan ne me igmanubad. Wara a nahale kaniyu wey kene ku egdawaten ka igpanubad niyu!


text:
Egbantuhen ka ngaran ku te duma ne me nasud, puun te igsile taman te iglineb. Egtutungan a te me etew te insinsu wey eg-uyanan a nikandan te malinis ne me halad, su mabantug ka ngaran ku te minsan hendei ne me nasud.


text:
Piru imbaley-baley a mule nikaniyu su inlemetan niyu ka altar ku wey kenad ne likes ka egkakeen diye te altar.


text:
Migkahi kew, ‘Napelaan key e!’ wey impamiyeran a nikaniyu. Migpanubad kew keddi te me ayam ne tinakew, nallepuan, wey ke egmanderalu naa. Kahiyen niyu buwa ne egdawaten ku seini?


text:
Egdilusen ku ka ubaten ne etew ne migsaad ne egpanubad keddi te meupiya ne karniru rin, piru iyan din mule impanubad ka nabalbalangan ne ayam. Su sikeddi ka mabantug ne Hari, wey igkaaldek a te minsan hendei ne me nasud,” kahi te Amana ne Maresen ne Magbebaye.<pb/>


text:
Eglegparan ku ka me kabuhalan niyu wey igpulit ku diye te ulaula niyu ka tei te ayam ne impanubad niyu, wey iglagkes ku sikaniyu igdegpak te tei te me ayam.


text:
Puun due, egkanengnengan niyu ne tapey kud e sikaniyu panpanayi. Ke eglinga-linga kew te impaney-paney ku kaniyu, egpakapabulus ded ka kasabutan ku te me Libita.” Sika ka ingkahi te Amana ne Maresen ne Magbebaye.<pb/>


text:
“Diye te kasabutan ku kandan dengan, migsaaran ku sikandan te umul wey keupianan, wey imbehey ku kandan seeye eyew egtahuren a nikandan. Ne intahud a iya nikandan wey due pegkaaldek dan keddiey.<n>Te Hibruwanen: te ngaran ku. Iyan igpasabut kayi ne ka Manama iya.</n>


text:
Impanulu dan ka malehet, ne kene ne sika se seyyup. Meupiya ka rilasyun dan keddi, wey mig-ugpe sikandan ne matareng. Ne imbulihan dan pad man‑e ka masulug ne etew eyew eg-inniyug e te sale.


text:
Su iyan katungdanan te me talagpanubad ka pegpanulu te malehet ne katuenan meyitenged keddi te Magbebaye ne Manama. Keilangan ne diye te kandan egpepanulu ka keet-etawan, su sikandan iya ka me suluhuanen ku, te Amana ne Maresen ne Magbebaye.<pb/>


text:
“Piru sikaniyu se me talagpanubad, mig-engked kew te maheteng ne dalan. Ka pegpanulu niyu iyan de iya egpuunan ne nakasale ka masulug ne etew. Indereetan niyu ka kasabutan ne inggimu ku te me Libita.


text:
Sikan naa ka egpeyilawan ku pad iya sikaniyu te langun ne matig-Israil tenged su ware niyu tumana ka igkeupii ku wey due inlapihan niyu te egpanulu.”<pb/>


text:
<br/><t>Ka pegsupak te keet-etawan te Israil</t><br/>Sabeka re ka amey ta langun, ne iyan ka Manama ne miggimu kanta. Ke iling due, ne mania te egmaak-akaley ki wey ware ta tumana ka kasabutan ne inggimu te Manama diye te me kaap-apuan ta?


text:
Ware tumana te me matig-Huda ka saad dan diye te Magbebaye ne Manama, wey sika ka egpuunan ne nangimu sikandan te mallindit kayi te Israil wey Hirusalim. Inlinditan dan ka timplu ne inggeyinawaan te Magbebaye ne Manama su migmangasawa ma ka me lukes te me malitan ne migsimba te me diyus-diyus.


text:
Kenad perem eg-ileen te Magbebaye ne Manama ne sakup pad te keet-etawan din<n>Te Hibruwanen: balungbalung ni Hakub.</n> ka miggimu te iling due wey kenad perem sikandan egpakaambag te pegpanubad diye te Amana ne Maresen ne Magbebaye.<pb/>


text:
Ne minsan ke egsubiren niyu pad te me luwe niyu ka altar te Magbebaye ne Manama wey egpandalawit kew, kene din en iya igkeupii ka igpanubad niyu wey kene din e egdawaten.


text:
Ne eg-inse kew ke mania te kene din egdawaten ka igpanubad niyu. Uya su nakanengneng sikandin ne ware niyud tumana ka insaad niyu dengan diye te me asawa niyu te peg-asawa niyu kandan te me bate-bate kew pad. Talagbulig kaniyu ka me asawa niyu ne migsaaran niyu, piru ware niyud tumana ka insaad niyu.


text:
Mania, ware kew bes sabekaa te Manama te lawa wey te panisingan? Mania te inggimu rin seini? Inggimu rin seini eyew egpakaanak kew te malehet ne keet-etawan te Manama. Sikan naa, tantanuri niyu ne egkatuman niyu ka insaad niyu te me asawa niyu.<pb/>


text:
“Igkabelu ku ka egpakigsuwey te me asawa ran, su igkataweles ku ka me etew ne egleig-leig te me asawa ran,”<n>Te Hibruwanen: egbunbunan ka kumbale te mareet ne hinimuwan.</n> kahi te Magbebaye, ka Manama te Israil. Purisu tanud-tanud kew ne egkatuman niyu ka insaad niyu te me asawa niyu.<pb/>


text:
<br/><t>Mahaan e ka aldew te peggukum</t><br/>Napelaan e ka Magbebaye ne Manama ne egpammineg te me lalag niyu. Piru mig-inse kew, “Mania te napelaan e sikandin te impanlalag ney?” Uya su migkahi kew te hendue mule te ingkabennali red te Magbebaye ne Manama ka eggimu te mareet wey ingkeupii rin ded sikandan. Ne mig-inse kew pad man‑e, “Hendei naan e mule ka Manama ne eleg se peggukum?”<pb/>


text:
Ne migkahi ka Amana ne Maresen ne Magbebaye, “Igpewun‑a ku ka suluhuanen ku eyew eg-andam te dalan ne egbayaan ku. Ne ka Magbebaye ne Manama ne impamitew niyu, egtigkew eglepew diye te timplu rin. Ne egginguma ka talagpangguhud te kasabutan ku ne iyan seeye se igkeupii niyu.”<pb/>


text:
Piru hentew‑a ka egpakaantus te aldew te pegginguma rin wey hentew‑a ka egpakasasindeg diye te tangkaan din ke eglepew rin e? Su egpekeiling sikandin te hapuy ne eglalab te putew wey iling te manedted ne sebbun ne amana egpakaawe te bilu.


text:
Eglinisan din ka me kabuhalan ni Libi, iling te eglalab te bulawan wey ke pelata naa, eyew egkeyimu e ne likes ka igmanubad dan diye te Magbebaye ne Manama.


text:
Purisu egpakapahale e te Magbebaye ne Manama ka igmanubad te me matig-Huda wey te me matig-Hirusalim, iling dengan te miglihad ne me leg‑un.<pb/>


text:
Ne migkahi ka Amana ne Maresen ne Magbebaye, “Eggenduen a te kaniyu eyew eggukuman ku ka egmammulingan, ka egmanlibug, ka me talagpamalehet te ubat, ka me ahalen ne egmanlimbung te me suluhuanen dan, ka egmanlupig te me balu, te me ilu, wey te me lapu. Ne eggukuman ku degma ka langun ne etew ne kene egkaaldek keddiey.”<pb/>


text:
<br/><t>Ka pegbehey te igkasapulu</t><br/>“Sikeddiey ka Magbebaye ne Manama ne kene egkabalbalawan. Purisu sikaniyu se me kabuhalan ni Hakub, ware ded naamin nammatey.


text:
Piru nekeiling kew red te me kaap-apuan niyu, mig-engked kew wey migsupak kew te me balaud ku. Ne kuntee libed kew e kayi te keddiey, wey eglibed a diye te kaniyu. Piru mig-inse kew, ‘Mania te egpaliberen key nikeykew te seini key man ded?’


text:
Eg-insaan ku sikaniyu, meupiya naa ne eglimbungan te etew ka Manama? Kene, piru inlimbungan a nikaniyu. Piru mig-inse kew, ‘Immenu ney sikeykew te eglimbung?’ Uya su kene ne eleg ka inhalad niyu keddi wey ware kew migbehey te igkasapulu!


text:
Na kuntee, uyana niyu ka langun ne igkasapulu diye te timplu<n>Te Hibruwanen: baley ne tinesanan. Due sinabeng ne tinesanan ne egtahuan te langun ne eg-uyanen diye te timplu.</n> eyew due egkakeen diye te baley ku. El-elehi a nikaniyu wey egkatahaan niyu ne eglukatan ku ka me bintana te langit wey igbusbus ku due te kaniyu ka subla ne dakel ne panalangin.


text:
Kene ku egparereetan te me uled-uled ka me pinamula niyu, wey egbebehas te masulug ka pinamula niyu ne paras.


text:
Ne tenged due, ka keet-etawan te langun ne nasud egkahi te amana kew panalangini tenged su amana ne meupiya ka tane ne in-ugpaan niyu,” kahi te Amana ne Maresen ne Magbebaye.<pb/>


text:
<br/><t>Ka himenew ne insaad te Manama</t><br/>Ne migkahi e man‑e ka Magbebaye ne Manama, “Migpanlalag kew te maddeet meyitenged keddi. Piru mig-inse kew pad iya man‑e, ‘Nekey bes ka maddeet ne impanlalag ney meyitenged keykew?’


text:
Migkahi kew, ‘Ware karuan te pegpamakey te Manama. Duen naa keupianan ke egtumanen ta ka me suhu din, wey igpapitew ta te Amana ne Maresen ne Magbebaye ne nekegsendit ki te neyimu ta?


text:
Pitew kew! Iyan de impanalanginan ka me hambuhen. Nasi de iya sikandan migmatubung, wey in-el-elehan dan pad ka Magbebaye ne Manama pinaahi te mareet ne hinimuwan, piru ware sikandan paruseyi.’ ”<pb/>


text:
Nataman, migmalalahey ka me etew ne due pegkaaldek te Magbebaye ne Manama wey impammineg din sikandan paay-ayari. Ne nasulat te libru diye te tangkaan din ka me ngaran te me etew ne due pegkaaldek kandin wey migtahud kandin, eyew kene egkalingawan.


text:
Ne migkahi ka Amana ne Maresen ne Magbebaye, “Egkeyimu sikandan ne keet-etawan ku. Te aldew ne eggukum ad, igteil ku sikandan se keet-etawan ku. Egpangabangan ku sikandan iling te amey ne egpangabang te anak din ne matinumanen<n>Te Hibruwanen: pamakey.</n> kandin.


text:
Ne egkakita niyud man‑e ne kene egpekeg-iling ka egpangkusan te miggimu te mareet wey ka miggimu te meupiya, ka migpamakey te Magbebaye ne Manama wey ka ware migpamakey kandin.”<pb/>


text:
<br/><t>Ka aldew te Magbebaye ne Manama</t><br/>Migkahi ka Amana ne Maresen ne Magbebaye, “Egginguma ka aldew ne egkasilaban iling te lahami<n>Te Hibruwanen: egkeyimu ne tued.</n> ka langun ne me hambuhen wey ka me etew ne maddeet se hinimuwan. Egkengatutung sikandan wey warad iya egkasame.<n>Te Hibruwanen: ne warad egkasame ne dalid wey sugpang dan.</n>


text:
Piru para kaniyu te migtahud keddi,<n>Te Hibruwanen: due pegkaaldek te ngaran ku.</n> egparibabew ka pegkamatareng ku wey due keupianan niyu. Egpekeiling seini te aldew ne egsile wey egpakalayag kaniyu. Egmanlihawang kew wey egpanletu-letu te kahale iling te me nati te baka ne impalihawang puun te kulungan.


text:
Te aldew ne eggimuwen kud seini, egkatalu niyu ka me mareet se hinimuwan wey egpandiekan niyu sikandan iling te alinepung,” kahi te Amana ne Maresen ne Magbebaye.<pb/>


text:
“Tantanuri niyu ka impanulu kaniyu te suluhuanen ku ne si Muwisis. Imbehey ku kandin ka me balaud wey me suhu ku diye te Bubungan ne Sinay<n>Te Hibruwanen: Hurib.</n> eyew igpatuman te keet-etawan te Israil.<pb/>


text:
“Piru te kene pad egginguma ka mabantug wey makaaldek-haldek ne aldew ku te Magbebaye ne Manama, egpeenduenen ku te kaniyu si prupita Ilyas.


text:
Egmeg-ulien din ka meupiya ne rilasyun te me anak wey me amey. Emun ke kene, eggenduen a wey egdereetan<n>Te Hibruwanen: eglampesan te dilus.</n> ku ka inged niyu.”


text:
<br/><t>Ka kaligkatan ni Hisu Kristu</t><br/><br/><t>(Luk. 3:23-38)</t><br/>Seini ka kaap-apuan ni Hisu Kristu ne kabuhalan ni Dabid, ne kabuhalan ni Abraham.<pb/>


text:
Si Abraham ka amey ni Isaak, si Isaak ka amey ni Hakub, ne si Hakub ka amey ni Huda wey te me suled din.


text:
Ne nakaasawa si Huda ki Tamar wey due daruwa ne anak dan ne si Piris wey si Sira. Si Piris ka amey ni Hisrun, wey si Hisrun ka amey ni Aram.


text:
Ne nakaasawa si Salmun ki Rahab ne iyan dan anak si Buas, ne nakaasawa si Buas ki Rut ne iyan dan anak si Ubid, ne si Ubid ka amey ni Hisi,


text:
ne si Hisi ka amey ni Hari Dabid.<pb/>Ne si Hari Dabid ka amey ni Sulumun, wey iyan din iney ka asawa dengan ni Uriyas.


text:
Ne si Husiyas ka amey ni Hikuniyas wey te me suled din. Te seeye ne timpu, in-uyan ka matig-Israil diye te Babilunya eyew eg-uripenen.<pb/>


text:
Pegkapenga uyana te matig-Babilunya ka matig-Israil, nakaanak si Hikuniyas ki Salatiil, ne si Salatiil ka amey ni Surubabil,


text:
Purisu due sapulu wey hep‑at (14) ne kabuhalan puun ki Abraham taman ki Dabid, wey sapulu wey hep‑at (14) degma ne kabuhalan puun ki Dabid taman te timpu ne neuyan e ka matig-Israil diye te Babilunya, wey duen pad man‑e sapulu wey hep‑at (14) ne kabuhalan puun te neuyan ka matig-Israil taman te neetew e ka Kristu.<n>Ka igpasabut te Kristu, Insaad ne Manluluwas.</n><pb/>


text:
<br/><t>Ka pegkeetew ni Hisus</t><br/><br/><t>(Luk. 2:1-7)</t><br/>Seini ka guhuren meyitenged te pegkeetew ni Hisu Kristu. Ka iney rin ne si Mariya, napamalayan e ni Husi, piru te ware pad sikandan migpewulirey, naberes e si Mariya pinaahi te Panisingan te Manama.


text:
Na, si Husi se egpangasawa kandin, matareng ne etew wey kene sikandin egkeupian ne egpeyilawan din si Mariya. Ne puun dutu, nakasuman-suman sikandin ne egpasuwayey sikandan te heles de.


text:
Piru te migsusuman-suman pad sikandin dutu, due panalihan te Magbebaye ne Manama ne migpakita kandin pinaahi te taheinep ne migkahi, “Husi, kabuhalan ni Dabid, kene ka kaaldek ne egpangasawa ki Mariya su naberes sikandin pinaahi te Panisingan te Manama.


text:
Eg-anak sikandin te lukes wey ngarani nu ki Hisus tenged su sikandin ka egluwas te keet-etawan din puun te me sale dan.”<pb/>


text:
“Egkaberes ka mengebay ne ware pad neyilabeti, wey lukes ka ig-anak din wey egngaranan sikandin te Imanwil.” (Iyan kaluwasan te Imanwil, “Duma ta ka Manama.”)<pb/>


text:
Purisu te peggimata ni Husi, intuman din e ka insuhu te panalihan te Magbebaye ne Manama, wey in-asawa rin e si Mariya.


text:
Piru ware din hilabeti si Mariya te ware pad mig-anak. Te inlesutan e si Mariya, lukes iya ka anak din wey ingngaranan e ni Husi ka bate ki Hisus.<pb/>


text:
<br/><t>Ka me etew ne egkateu ne egpamituen</t><br/>Diye miglesut si Hisus te lungsud te Bitlihim ne sakup te prubinsya te Hudiya, ne si Hirudis pad ka Hari te seeye ne timpu. Ne due me etew ne egkateu ne egpamituen ne diye ne mahinged te dapit te igsile ne nanginguma diye te Hirusalim ne mig-inse,


text:
“Hendei ka bate ne neetew ne iyan egkeyimu ne Hari te me Hudiyu? Nakita ney ka bituen ne diye dapit te igsile ne iyan palinneu te peglesut din, purisu miggendini key eyew egsimba kandin.”<pb/>


text:
Purisu impalibulung din ka langun ne pangulu te me talagpanubad wey ka me talagpanulu te Balaud te Manama wey mig-insaan din ke hendei eglesut ka Kristu.<pb/>


text:
Ne migtabak sikandan, “Diye sikandin eglesut te lungsud te Bitlihim ne sakup te prubinsya te Hudiya, su seini ka nasulat te prupita te Manama:<pb/>


text:
‘Ka Bitlihim ne nasakup te Hudiya,<pb/>ka mabantug te langun ne lungsud due te Hudiya,<pb/>su diye egpuun ka egpangulu ne egtanggu<pb/>te keet-etawan ku ne me kabuhalan ni Israil.’ ”<pb/>


text:
Te pegkarineg dutu ni Hirudis, impeumew rin e te heles de ka me etew ne egkateu ne egpamituen, wey mignengnengan din ke ken‑u miglepew ka bituen ne nakita ran.


text:
Nataman, impeendiye din e sikandan te Bitlihim te migkahi, “Hendiye kew e wey ay-ayari niyu te egpamitew ka bate. Ne emun ke egkakita niyud e sikandin, nangeni e re nikaniyu eyew egpekeendiya a degma ka egsimba kandin.”<pb/>


text:
Pegkapenga te Hari te miglalag, nangipanew e sikandan. Te sasangan pad sikandan ne eggipanew, duen e man‑e ka bituen ne nakita ran diye dapit te igsile. Ne seeye naa ka in-ikul ran taman te migsanggel diye te neugpaan te bate.


text:
Te pegseled dan te baley, nakita ran ka bate duma te iney rin ne si Mariya. Ne migpanimbuel sikandan wey insimba ran ka bate. Nataman, migbukalasan dan e ka me mahal ne inuyanan dan wey imbehey ran e diye te bate ka me dasag dan ne bulawan, meemut ne insinsu wey mira.<pb/>


text:
Piru te peg-uli dan e, diyad e sikandan migbaye te lein ne dalan tenged su impanpanayan sikandan te Manama pinaahi te taheinep ne kenad e egpaliberen diye te ki Hirudis.<pb/>


text:
<br/><t>Ka pegpallahuy diye te Ihiptu</t><br/>Te nangipanew e ka egkateu ne egmamituen, due panalihan te Magbebaye ne Manama ne migpakita ki Husi pinaahi te taheinep din ne migkahi, “Enew ka. Uyana nu ka manggianak, wey pallahuy kew diye te Ihiptu. Ne diye kew naan pa ugpe taman te egpaaween kud sikaniyu, su egpamitawen ni Hirudis ka bate eyew eggimatayan.”<pb/>


text:
Purisu mig-enew e si Husi wey in-uyan din e ka talaanak, wey te sikan de ne karusileman migpallahuy e sikandan peendiye te Ihiptu.


text:
Ne diye pad mig-ugpe sikandan taman te migpatey e si Hirudis.<pb/>Neyitabu ka iling kayi eyew egkatuman ka ingkahi te Magbebaye ne Manama pinaahi te prupita ne miggenendue, “Mig-umew ku ka Anak ku puun te Ihiptu.”<pb/>


text:
<br/><t>Ka peggimatey te me bate</t><br/>Ne migpangebel-ebel e ka langet ni Hirudis te nanengnengan din ne in-akalan de sikandin te me etew ne egkateu ne egpamituen. Purisu migsuhu sikandin ne egpeyimatayan ka langun ne me bate ne lukes diye te Bitlihim wey te marani dutu ne me bariyu puun te iyam pad miglesut peendiye te daruwa ne leg‑un ne me bate. Su nakanengneng sikandin ne migdaruwe e ne leg‑un ka kariyuan puun te nakita ka bituen te seeye se egkengateu ne egpamituen.<pb/>


text:
“Due laheng ne egkarineg diye te Rama<pb/>ne egsinehew wey egpalumbibigtew,<pb/>egpandalawit si Rakil tenged te me anak din;<pb/>ne kene iya sikandin egkeim-imuan,<pb/>uya su migpatey e ka me anak din.”<pb/>


text:
<br/><t>Ka peg-uli diye te Nasarit</t><br/>Ne hengkayi te migpatey e si Hirudis, migpakita ka panalihan te Magbebaye ne Manama ki Husi pinaahi te taheinep te diye pad sikandan te Ihiptu.


text:
Migkahi ka panalihan, “Enew ka. Dumaa nu ka manggianak, wey uli kad e diye te Israil, tenged su migpatey e ka etew ne egkeupian ne eggimatey te bate.”


text:
Piru te pegkarineg din ne si Arkilaw e ka Hari te Hudiya ne inliwan te amey rin, naaldek e sikandin ne eggendiye. Nataman, impanpanayan e man‑e sikandin te Manama pinaahi te taheinep din ne egpeendiyeen te prubinsya te Galiliya.


text:
Ne diyad e sikandan mig-ugpe te lungsud te Nasarit. Purisu natuman e ka ingkahi te me prupita meyitenged te Kristu ne miggenendue, “Egngaranan sikandin te matig-Nasarit.”<pb/>


text:
<br/><t>Ka pegwali ni Huwan ne Talagbewutismu</t><br/><br/><t>(Mar. 1:1-8; Luk. 3:1-18; Huw. 1:19-28)</t><br/>Te seeye ne timpu, due etew ne egngaranan ki Huwan ne miggendiye te disirtu diye te Hudiya, wey migwali sikandin te me etew.


text:
Si Huwan ka egkahiyen ni prupita Isayas ne eggenendue,<pb/>“Due egpanguleyi diye te disirtu ne egkahi:<pb/>‘Andama niyu ka dalan te Magbebaye.<pb/>Tul-ira niyu ka egbayaan din!’ ”<pb/>


text:
Ka kumbale ni Huwan inggimu ligkat te bulbul te kamil, ne ka sinturun din inggimu ligkat te laplap te ayam. Ne iyan din de egkeenen ka talangas wey ka teneb.


text:
Nangendiye te kandin ka me etew ne diye egpuun te Hirusalim, wey diye te langun ne lungsud te Hudiya, wey te langun ne me inged ne marani te Weyig ne Hurdan.


text:
Ne nekegsendit e sikandan wey impangguhud dan e ka me sale dan, wey imbewutismuwan e sikandan ni Huwan diye te Weyig ne Hurdan.<pb/>


text:
Te pegkakita ni Huwan ne masulug ka me Parisiyu wey me Sadusiyu ne migparani kandin eyew egpabewutismu, migkahiyan din e sikandan, “Sikaniyu se egpekeiling te me mammiley, hentew‑a ka miglalag kaniyu ne egpakaalihu kew te egginguma ne legpad te Manama?


text:
Ne kene kew kahi, ‘Me kabuhalan key e ni Abraham.’ Su egnangenan ku sikaniyu te egkaayun ne egpabaluyen te Manama ne me etew ka seini se me batu eyew eggimuwen ne kabuhalan ni Abraham.


text:
Ne kuntee, andam e ka wasey ne igpekpek te me kayu; ne egpeleren ka tagse kayu ne kene egbebehas te meupiya, wey igdegpak diye te hapuy.


text:
Egbewutismu a kaniyu pinaahi te weyig te pegpeila ne mig-inniyuhan niyud e ka me sale niyu. Piru due egpakasinundul keddi ne subla pad ne maresen keddiey, ne kena a ne likes minsan te peg-uyan naan de te sandal din. Sikandin ka egbewutismu kaniyu te Panisingan te Manama wey te hapuy.


text:
Egpekeiling sikandin te etew ne egpalayap te paley, iglein din ka tipasi diye te ukaba. Ne seeye se tipasi diye din igtahu te lelapeng, piru ka ukaba egsilaban din te hapuy ne kene egkeebukan.”<pb/>


text:
<br/><t>Ka pegbewutismu ki Hisus</t><br/><br/><t>(Mar. 1:9-11; Luk. 3:21-22)</t><br/>Nataman, miggendiye si Hisus te Hurdan ligkat te Galiliya ka egpabewutismu ki Huwan.


text:
Piru kene perem egkeupian si Huwan ne egbewutismu ki Hisus, su migkahi si Huwan, “Sikeddiey ka keilangan ne egbewutismuwan nu, ne mania te miggendini ka keddiey?”<pb/>


text:
Piru migtabak si Hisus, “<J>Keilangan iya ne eggimuwen ta seini eyew te pegtuman te langun ne igkeupii te Manama.</J>” Ne mig-uyun e si Huwan ki Hisus.<pb/>


text:
Te nabewutismuwan e si Hisus wey nakahakap e, sahuhune ne nalukatan ka langit wey nakita rin ka Panisingan te Manama ne miglene ne egpekeiling te selepati ne miglatun diye te kandin.


text:
Ne due laheng ne egpuun te langit ne migkahi, “Seini ka pinalangge ku ne Anak. Amana a nahale kandin.”<pb/>


text:
<br/><t>Ka pegtintal ki Hisus</t><br/><br/><t>(Mar. 1:12-13; Luk. 4:1-13)</t><br/>Nataman, in-uyan e te Panisingan te Manama si Hisus diye te disirtu eyew egtintalen ni Meibulan.


text:
Ne dutu, migpuasa sikandin seled te hep‑at ne pulu (40) ne aldew wey marusilem, ne nataman, miggutasan e sikandin.


text:
Ne miggendiye te kandin si Meibulan ne migkahi, “Ke Anak ke ma te Manama, pabaluya nu ne paan seini se me batu.”<pb/>


text:
Piru migtabak si Hisus, “<J>Nasulat e diye te Kasulatan ne miggenendue, ‘Kene egkeuyag ka etew te keenen de, ke kene, te tagse lalag ne iglalag te Manama.’</J> ”<pb/>


text:
Nataman, in-uyan e te ahalen te me busew si Hisus diye te Hirusalim, ka Matulus ne Siyudad, wey diye itahu sikandin te kinaribabawan te timplu,


text:
wey migkahiyan sikandin, “Ke Anak ke ma te Manama, tinugpu ka seeye te diralem. Su nasulat e diye te Kasulatan,<pb/>‘Egsuhu ka Manama te me panalihan din te pegbantey keykew,<pb/>wey egtapayeen ka nikandan,<pb/>eyew kene egpakabaras te batu ka paa nu.’ ”<pb/>


text:
Piru migkahiyan sikandin ni Hisus, “<J>Nasulat e degma diye te Kasulatan ne miggenendue, ‘Kene nu tintala ka Magbebaye ne Manama nu.’</J> ”<pb/>


text:
Nataman, in-uyan e man‑e te ahalen te me busew si Hisus diye te titikangi ne bubungan, wey impapitew kandin ka katelesan te langun ne inged kayi te ampew te tane.


text:
Ne migkahiyan sikandin ni Meibulan, “Igbehey ku seini se langun diye te keykew ke egpanimbuel ka wey egsimba keddi.”<pb/>


text:
Ne migkahiyan ni Hisus sikandin, “<J>Awe ka Meibulan! Su nasulat e diye te Kasulatan, ‘Simbaa niyu ka Magbebaye ne Manama niyu wey sikandin de pamakaya niyu!’</J> ”<pb/>


text:
Nataman, mig-engkeran e sikandin te ahalen te me busew, ne dutu, nangingume e ka me panalihan te Manama eyew egtanggu kandin.<pb/>


text:
<br/><t>Ka pegbunsud ni Hisus te himu rin</t><br/><br/><t>(Mar. 1:14-15; Luk. 4:14-15)</t><br/>Ne nakarineg si Hisus te narakep e si Huwan ne Talagbewutismu, sikan naa ka miglibed e sikandin diye te Galiliya.


text:
Ne ware sikandin naluhey diye te Nasarit, wey miggalin e mig-ugpe diye te Kapirnaum ne marani te lanew ne sakup te Sabulun wey Naptali.


text:
“Ka inged te Sabulun wey ka inged te Naptali,<pb/>bayaanan peendiye te dahat, ne deyipag te Weyig ne Hurdan,<pb/>ne sakup te Galiliya ne egngaranan te inged te kene ne me Hudiyu.<pb/>


text:
Minsan nangugpe due te marusilem ka me etew te sika ne me inged,<pb/>piru egpakakita red sikandan te dakel ne kalayag.<pb/>Ne ka nangugpe due te marusilem ne egkaaldek ne egpatey,<pb/>egkalayahan ded.”<pb/>


text:
Puun te seeye ne timpu, migbunsud e migwali si Hisus ne migkahi, “<J>Inniyuhi niyu ka me sale niyu, su mahaan e ka Peghari te Manama.</J>”<pb/>


text:
<br/><t>Ka peg-umew ni Hisus te an-anayan ne me hibateen din</t><br/><br/><t>(Mar. 1:16-20; Luk. 5:1-11)</t><br/>Taheed te miggiphipanew si Hisus diye te ilis te Lanew te Galiliya, nakakita sikandin te talaari ne egpamiyale ne si Simun ne eg-imuan ki Pidru wey ka suled din ne si Andris. Mangngengalap sikandan se daruwa.


text:
Ne migkahiyan sikandan ni Hisus, “<J>Ikul kew keddiey wey eggimuwen ku sikaniyu ne mangngengalap te me etew.</J>”


text:
Te migpabulus e si Hisus ka miggipanew, due nakita rin ne lein ne talaari ne si Santiyagu wey si Huwan ne me anak ni Sibidiyu. Diye sikandan te balangey ran duma te amey ran ne egpanupak te me biyale dan. Ne dutu, in-umew e sikandan ni Hisus,


text:
ne sikan de ne in-engkeran dan e ka balangey ran wey ka amey ran wey mig-ikul e sikandan ki Hisus.<pb/>


text:
<br/><t>Ka pegpanulu wey pegpamawi ni Hisus</t><br/><br/><t>(Luk. 6:17-19)</t><br/>Nataman, in-empet ni Hisus te egleug-leug ka intiru ne prubinsya te Galiliya, wey migpanulu sikandin diye te me simbaan te me Hudiyu. Inwaliyan din sikandan te Meupiya ne Panugtulen meyitenged te Peghari te Manama, wey imbawian din ka langun ne eggeramen wey dalu te me etew.


text:
Nekeempet te intiru ne Sirya ka guhuren meyitenged kandin, purisu impanguyan te me etew diye te kandin ka langun ne egmanderalu te nalein-lein ne me dalu, ka seeye se egkabaybayaran te masakit, ka egpanerepan te busew, ka egbabuyen, wey ka migpatey e se me lawa. Ne imbawian sikandan ni Hisus.


text:
Amana ne susuluhi ka me etew ne migsinundul ki Hisus ne diye egpuun te Galiliya, Dikapulis, Hirusalim, Hudiya, wey diye te deyipag te Hurdan.<pb/>


text:
<br/><t>Ka pegwali ni Hisus diye te bubungan</t><br/><br/><t>(Luk. 6:20-23)</t><br/>Te pegkakita ni Hisus te seeye se masulug ne me etew, migtakereg e sikandin diye te bubungan wey diyad e sikandin migpinnuu. Ne migparani e kandin ka me hibateen din


text:
“<J>Keupianan te seeye se me etew ne mig-ila ne egkeilangan sikandan te Manama, su egkasakup sikandan te Migharian te Manama.</J><pb/>


text:
“<J>Keupianan te seeye se me etew ne mapariralemen, su egkaangken dan ka intiru ne kalibutan.</J><pb/>


text:
“<J>Keupianan te seeye se me etew ne egpakannekal ne egtuman te igkeupii te Manama, su egbulihan sikandan te Manama te pegtuman due.</J><pb/>


text:
“<J>Keupianan te seeye se me etew ne hiid‑uwen te duma, su igkeyid‑u degma sikandan te Manama.</J><pb/>


text:
“<J>Keupianan te seeye se me etew ne nasabeka ka suman-suman diye te Manama, su egpakakita sikandan kandin.</J><pb/>


text:
“<J>Keupianan te seeye se me etew ne tigpataliware ke due samuk, su eg-angkenen sikandan te Manama ne me anak din.</J><pb/>


text:
“<J>Keupianan te seeye se me etew ne egbaybayaran tenged te pegtuman te igkeupii te Manama, su egkasakup sikandan te Migharian te Manama.</J><pb/>


text:
“<J>Keupianan niyu ke eglemetan kew, ke egbaybayaran kew, wey ke egpangawangan kew egpandakeseli te langun ne mareet tenged keddiey.</J>


text:
<J>Ne iling ded degma kayi ka natamanan te me prupita ne nekewun‑a kaniyu. Purisu gale-gale kew su dakel ka dasag ne intahahe kaniyu diye te langit.</J>”<pb/>


text:
<br/><t>Ka asin wey ka kalayag</t><br/><br/><t>(Mar. 9:50; Luk. 14:34-35)</t><br/>“<J>Sikaniyu ka asin kayi te ampew te tane. Piru ke egkaawaan e te nanam ka asin, egmenuwen pad te pegpalibed te nanam din? Warad e karuan due, purisu igdegpak e sika wey egdi-diekan e te me etew.</J><pb/>


text:
“<J>Sikaniyu ka kalayag kayi te ampew te tane. Ka sabeka ne siyudad ne diye te bubungan, kene egkeeles.</J>


text:
<J>Iling naa degma due, ware egmarekket te sulu ne egsuuban te gantangan, ke kene, igpatawan-tawan iya igtahu eyew egkalayahan ka langun ne diye te seled te baley.</J>


text:
<J>Purisu ipalayag niyu ka sulu niyu diye te tangkaan te me etew eyew egkakita ran ka meupiya ne me himu niyu wey eyew egkasaye dan ka Amey niyu ne diye te langit.</J>”<pb/>


text:
<br/><t>Ka pegpanulu meyitenged te Balaud</t><br/>“<J>Kene niyu sumsumana ne iyan ku innendini ka pegdereet te Balaud te Manama wey te sinulat te me prupita. Kene ne pegdereet ka innendini ku, ke kene, ka pegtuman kayi.</J>


text:
<J>Egnangenan ku sikaniyu te malehet: taheed te duen pad ka langit wey ka tane, kene iya egkaawaan ka Balaud te minsan deisek ne baad wey tulduk taman te egkatuman e ka langun.</J>


text:
<J>Purisu ka minsan hentew ne kene egtuman te minsan deisek ne baad te Balaud, wey egpanulu te duma te pegsupak kayi, sikandin ka kene ne impurtanti diye te Migharian te Manama. Piru ka minsan hentew ne egtuman wey egpanulu te duma te pegtuman due, sikandin ka labew diye te Migharian te Manama.</J>


text:
<J>Sikan naa, egnangenan ku sikaniyu te wey kew re egpakaseled te Migharian te Manama ke subla pad ka pegtuman niyu te igkeupii te Manama du te pegtuman te me talagpanulu te Balaud te Manama wey te me Parisiyu.</J>”<pb/>


text:
<br/><t>Ka pegpanulu meyitenged te pegkabelu</t><br/>“<J>Nakarineg kew e te migkahiyan ka me keet-etawan dengan, ‘Kene kew himatey. Ka minsan hentew ne eggimatey, eg-uyanen diye te hukumanan.’</J>


text:
<J>Piru egnangenan ku sikaniyu te minsan hentew ne egkabelu te duma rin, eg-uyanen degma diye te hukumanan. Ne minsan hentew ne egkahi diye te duma rin, ‘Ware utek nu,’ eg-uyanen sikandin diye te me Talaggukum te me Hudiyu. Ne minsan hentew ne egkahi diye te duma rin, ‘Egkeungel ka!’ eglegparan sikandin diye te linew ne hapuy.</J>


text:
<J>Purisu minsan ke diye kad e migsasindeg te altar ne mig-uyan te igpanubad nu diye te Manama, ne sahuhune ne nakasuman-suman ka te due suled nu ne neenenduenan keykew,</J>


text:
<J>engkeri nu pa ka igpanubad nu diye te lenged te altar. Ne hendiyei nu pa ka suled nu wey peul-uliey kew pa te meupiya ne geyinawa. Pegkapenga due, henduen pad ne ibehey nu ka igpanubad nu diye te Manama.</J><pb/>


text:
“<J>Ke due egbayung keykew wey igsumbung kad nikandin, dagdahawi nu husaya te sasangan kew e ne egpeendiye te hukumanan, su kema ke igpeendiye kad e nikandin te huwis, ne igpeendiye kad e man‑e te pulis, ne egkataman ne igpaprisu kad e.</J>


text:
<J>Egnangenan ku sikeykew te malehet: kene ka iya egpakalihawang ke kene nu egkaamin te egbayad ka multa nu.</J>”<pb/>


text:
<br/><t>Ka pegpanulu meyitenged te pegpanlibug</t><br/>“<J>Nakarineg kew e te ingkahi dengan ne, ‘Kene kew panlibug.’</J>


text:
<J>Piru kuntee, egnangenan ku sikaniyu te minsan hentew ne egtengteng te malitan wey egkeupian ne eggilabet kandin, nakapanlibug e sikandin diye te suman-suman din.</J>


text:
<J>Ne emun ke iyan egpuunan ka kawanan ne mata nu ne egpakasale ka, lekata nu sika wey iregpak nu. Meupiya pad ke egkaawaan ka te sabeka ne baad te lawa nu du te igdegpak diye te linew ne hapuy ka intiru ne lawa nu.</J>


text:
<J>Ne emun ke iyan egpuunan ka kawanan ne belad nu ne egpakasale ka, tempuha nu sika wey iregpak nu. Meupiya pad ke egkaawaan ka te sabeka ne baad te lawa nu du te igdegpak diye te linew ne hapuy ka intiru ne lawa nu.</J>”<pb/>


text:
<br/><t>Ka pegpanulu meyitenged te egpeengkerey</t><br/><br/><t>(Mat. 19:9; Mar. 10:11-12; Luk. 16:18)</t><br/>“<J>Nakahi e degma dengan ne, ‘Ka lukes ne eg-engked te asawa rin, keilangan ne egbehey te asawa rin te kasulatan te egpakig-engked.’</J>


text:
<J>Piru kuntee, egnangenan ku sikaniyu te emun ke eg-engkeran te lukes ka asawa rin ne ware nasalei, sikandin e ka egpuunan ne egpakapanlibug ka asawa rin ne malitan ke eg-abey sikandin eg-asawa. Ne ka egpangasawa kandin, egpakapanlibug e degma.</J>”<pb/>


text:
<br/><t>Ka pegpanulu meyitenged te pegpahunlibet</t><br/>“<J>Nakarineg kew e degma te migkahiyan ka me keet-etawan dengan, ‘Kene egkaayun ne kene nu egtumanen ka insaad nu, su keilangan ne egtumanen nu ka impahunlibet nu te Magbebaye ne Manama.’</J>


text:
<J>Piru kuntee, egnangenan ku sikaniyu te kene kew iya pahunlibet. Kene kew kahi, ‘Mengeyibet te langit’ su ka langit pinnuuwan te Manama te egmandu.</J>


text:
<J>Ne kene kew kahi, ‘Mengeyibet te kalibutan’ su ka kalibutan diekanan te Manama. Ne kene kew man‑e pahunlibet te Hirusalim su sika ka siyudad te mabantug ne Hari.</J>


text:
<J>Kene kew man‑e pahunlibet te me ulu niyu su kene kew egpakapamaangkag wey egpakapameitem minsan te sabeka re ne timman ne bulbul niyu.</J>


text:
<J>Kahi kew re te ‘Uya’ ke eg-uya kew. Ne kahi kew re te ‘Kene’ ke kene kew, su emun ke egpahunlibet kew pad, diyad egpuun sika ki Meibulan.</J>”<pb/>


text:
<br/><t>Ka pegpanulu meyitenged te pegsuli</t><br/><br/><t>(Luk. 6:29-30)</t><br/>“<J>Nakarineg kew e te ingkahi dengan ne, ‘Ka mata egbayaran ded te mata, ka ngipen egbayaran ded degma te ngipen.’</J>


text:
<J>Piru kuntee, egnangenan ku sikaniyu te kene kew suli te miggimu kaniyu te mareet. Ke due egtagpi te beneng nu, ipatagpi nu degma ka limang.</J>


text:
<J>Ke due egsumbung keykew ne egkuen din e ka kumbale nu, ibehey nud e sika wey ilagkes nud e degma ka diyakit nu.</J>


text:
<J>Ne emun ke due egpehes keykew ne egpatiang te inuyanan din te sabeka ne kilumitru, tianga nu te daruwa ne kilumitru.</J>


text:
<br/><t>Ka peggeyinawa te me kuntere</t><br/><br/><t>(Luk. 6:27-28,32-36)</t><br/>“<J>Nakarineg kew e te ingkahi dengan ne, ‘Geyinawei nu ka alukuy nu, wey dumuti nu ka kuntere nu.’</J>


text:
<J>Piru kuntee, egnangenan ku sikaniyu te geyinawei niyu ka me kuntere niyu wey ampui niyu ka egbayad-bayad kaniyu.</J>


text:
<J>Emun ke eggimuwen niyu ka iling due, egkeyimu kew ne me anak te Amey niyu ne diye te langit. Su kene de ne ka me meupiya se batasan ka impasilaan din te aldew, ke kene, minsan degma ka me maddeet se batasan. Ne kene de ne ka me matareng ka imbehayan din te uran, ke kene, minsan degma ka me makasesale.</J>


text:
<J>Kene kew pallateng ne due egkarawat niyu ne dasag ne egpuun te Manama ke iyan niyu re eggeyinawaan ka eggeyinawa degma kaniyu. Su minsan ka me talagsukut te buhis, eggeyinawa te seeye se eggeyinawa degma kandan.</J>


text:
<J>Ne emun ke iyan niyu re eg-el-eliten ka me suled niyu, nekey ma ka neyimu niyu ne labew te neyimu te duma? Minsan ka kene egmalintutuu te Manama, eg-elit-elit ma te me suled dan.</J>


text:
<J>Purisu, keilangan ne ware igkarew‑ey kaniyu, iling te Amey niyu ne diye te langit ne ware iya igkarew‑ey.</J>”<pb/>


text:
<br/><t>Ka pegpanulu meyitenged te pegbehey te egkaayu-ayu</t><br/>“<J>Bantey kew! Kene kew himu te meupiya diye te tangkaan te me etew eyew egparayan-dayan kandan. Ke iling ma rue, ware egkarawat niyu ne dasag ne egpuun te Amey niyu ne diye te langit.</J><pb/>


text:
“<J>Purisu ke egbehey ka diye te subla ne egkaayu-ayu, kene nu seini iwangal-wangal te langun ne etew iling te eggimuwen te egmapitew-pitew re diye te simbaan te me Hudiyu wey diye te me deralanen su eyew egdayanen sikandan te me etew. Egkahiyan ku sikaniyu te malehet: nakarawat e sikandan te dasag dan.</J>


text:
<J>Piru ke egbehey ka diye te subla ne egkaayu-ayu, kene nu iwangal-wangal minsan diye te amana ne alukuy nu</J><n>Te Grigu: <J>kene nu patahaa ka gibang ne belad nu te eggimuwen te kawanan ne belad nu</J>.</n>


text:
<J>eyew egkeeles de ka pegbehey nu. Ne ka Amey nu ne iyan nakakita te inggimu nu te heles de ka egdasag keykew.</J>”<pb/>


text:
<br/><t>Ka pegpanulu meyitenged te peg-ampu</t><br/><br/><t>(Luk. 11:2-4)</t><br/>“<J>Ne emun ke eg-ampu kew, kene kew iling te me etew ne egmapitew-pitew re su egkeupian sikandan ne egsasindeg ne eg-ampu diye te me simbaan te Hudiyu wey diye te me bebalakan eyew egkiteen sikandan te me etew. Egkahiyan ku sikaniyu te malehet: narawat dan e ka dasag dan.</J>


text:
<J>Piru ke eg-ampu ka, seled ka diye te sinabeng nu wey lelekeb ka, ne ampu ka diye te Amey nu ne kene egkakita. Ne egdasahan ka te Amey nu ne iyan nakakita te inggimu nu te heles de.</J><pb/>


text:
“<J>Emun ke eg-ampu ka, kene nu pangawangi iling te eggimuwen te me etew ne egsimba te me diyus-diyus, su egkahiyen dan ne egkarineg sikandan ke malayat ka peg-ampu dan.</J>


text:
<J>Purisu kene kew iling kandan, su tapey e nakataha ka Amey niyu ke nekey ka keilangan niyu te ware kew pad migbuyu kandin.</J>


text:
<J>Sikan naa, henduena niyu kayi te eg-ampu:</J><pb/><J>‘Amey ney ne diye te langit,</J><pb/><J>egdayanen ka matulus ne ngaran nu.</J><pb/>


text:
<J>Eghari ka kayi te kanami,</J><pb/><J>Egkatuman ka igkeupii nu kayi te ampew te tane iling degma te katumanan diye te langit.</J><pb/>


text:
<J>wey pasayluwa key te me sale ney,</J><pb/><J>iling degma te pegpasaylu ney te nakasale kanami.</J><pb/>


text:
<J>Ne kene key ipabaye nikeykew diye te pegtintal,</J><pb/><J>ke kene, luwasa key nikeykew puun ki Meibulan.’</J><pb/>


text:
<J>Su emun ke egpasayluwen niyu ka me etew ne nakasale kaniyu, egpasayluwen kew degma te Amey niyu ne diye te langit.</J>


text:
<br/><t>Ka pegpanulu meyitenged te pegpuasa</t><br/>“<J>Ne emun ke egpuasa kew, kene kew palelaggew iling te eggimuwen te me etew ne egmapitew-pitew re. Egguhusen dan ka me ulaula ran eyew egkakita te me etew ne migpuasa sikandan. Egkahiyan ku sikaniyu te malehet: narawat dan e ka dasag dan.</J>


text:
<J>eyew ware egpekeila te migpuasa kew, gawas te Amey niyu ne kene egkakita. Ne egdasahan kew te Amey niyu ne nakakita te inggimu niyu te heles de.</J>”<pb/>


text:
<br/><t>Ka karatuan diye te langit</t><br/><br/><t>(Luk. 12:33-34)</t><br/>“<J>Kene kew lilimud te me karatuan kayi te ampew te tane para kaniyu, su egketketen de sika te me uled-uled wey egtaangen de, wey egpanakawen de degma.</J>


text:
<J>Piru lilimud kew te me karatuan diye te langit, su warad e me uled-uled ne egketket wey warad taang ne egdereet kayi, wey warad e me takawen ne egpanakew.</J>


text:
<br/><t>Ka mata sulu te lawa</t><br/><br/><t>(Luk. 11:34-36)</t><br/>“<J>Ka mata, iyan sulu te lawa. Emun ke mating‑ew ka mata nu, egmalayag ka pusung nu.</J>


text:
<J>Piru ke kene ne mating‑ew ka mata nu,</J><n>Diye te me Hudiyu, leheren ka igpasabut te etew ne kene ne mating‑ew ka mata.</n> <J>marusilem degma ka pusung nu. Purisu ke marusilem ka pusung nu, durusilemi naa iya ka keugpe nu.</J>”<pb/>


text:
<br/><t>Ka Manama wey ka karatuan</t><br/><br/><t>(Luk. 16:13; 12:22-31)</t><br/>“<J>Ware etew ne egkeyimu ne uripen te daruwa ne ahalen, su egdumutan din ka sabeka ne ka dangeb eggeyinawaan din. Egdapihan din ka sabeka wey ka dangeb eglemetan din. Ne iling naan ded due, kene egkaayun ne egpeuripen kew te daruwa, te Manama wey te seleppi.</J><pb/>


text:
“<J>Purisu egnangenan ku sikaniyu te kene kew kalaggew meyitenged te umul niyu. Kene kew kalaggew meyitenged te lawa niyu ke nekey ka egkakeen niyu wey egkeinum, wey ke nekey ka igsaluub niyu. Su ka umul impurtanti pad du te egkakeen, ne ka lawa impurtanti pad du te igsaluub.</J>


text:
<J>Tengtengi niyu ma ka me manuk-manuk, ware me pinamula ran wey eggaaniyen dan wey ware inlimud dan diye te lelapeng, piru impakeen sikandan te Amey niyu ne diye te langit. Ne sikaniyu, labew kew pad iya te me manuk-manuk.</J>


text:
<J>Na, hentew ma kaniyu ka egpakapamalayat te umul rin pinaahi te pegkalaggew rin? Ware iya!</J><pb/>


text:
“<J>Ne mania te egkalaggew kew meyitenged te igsaluub niyu? Sumsumana niyu ka me bulak diye te mabbenes ke immenu ran te egdakel. Ware sikandan miggimu wey migpaneyi te igsaluub dan.</J>


text:
<J>Piru egnangenan ku sikaniyu te minsan si Sulumun, ka amane e ne meyaman wey mabantug, ware ma kumbale din ne iling kateles te seeye ne me bulak.</J>


text:
<J>Ke impamatelesan te Manama ka me bulak ne neuyag pad kuntee, ne egsilaban ded te seup ne aldew, iyan kew naan pa kene pakumbalei nikandin! Amana ne deisek ka pegpalintutuu niyu.</J><pb/>


text:
“<J>Purisu kene kew kalaggew ke nekey ka egkakeen niyu wey ke egkeinum niyu wey ke nekey ka igsaluub niyu.</J>


text:
<J>Su sika ka igkalaggew te me etew ne ware pegpalintutuu wey pegsalig te Manama. Piru nakanengneng e ka Amey niyu ne diye te langit te egkeilanganen niyu seeye.</J>


text:
<J>Sikan naa, hun‑a niyu paharia ka Manama diye te geyinawa niyu wey tumana niyu ka igkeupii rin, wey igbehey rin ka langun ne ingkeilangan niyu.</J>


text:
<J>Purisu kene kew kalaggew meyitenged te seup ne aldew, su tagse aldew due igkalaggew niyu. Eleg e ka igkalaggew niyu te kuntee ne aldew.</J>”<pb/>


text:
<br/><t>Ka pegpanulu meyitenged te peggukum</t><br/><br/><t>(Luk. 6:37-38,41-42)</t><br/>“<J>Kene kew hukum te duma, eyew kene kew degma eggukuman te Manama.</J>


text:
<J>Su ke immenu niyu te eggukum ka duma, iling ded degma ka peggukum kaniyu te Manama. Ke nekey ka inggamit niyu ne seked, sikan ded degma ka seked ne eggamiten te Manama diye te kaniyu.</J>


text:
<J>Mania te egtengteng ka te buleg te suled nu, ne ware nu sahipaa ka buleg nu ne hendue karakel te terusu?</J>


text:
<J>Egmenuwen nu te egkahi diye te suled nu, ‘Eg-aween ku ka buleg nu,’ ke due degma buleg due te mata nu ne hendue karakel te terusu?</J>


text:
<J>Egpapitew-pitew re! Hun-eyi nu pa te eg-awe ka buleg nu ne hendue karakel te terusu, eyew egpakameleg-meleg ka ne eg-awe te buleg te suled nu.</J><pb/>


text:
“<J>Kene niyu ibehey ke nekey ka matulus diye te me asu su kema ke egkahaten kew re nikandan, wey kene niyu iregpak ka me mahal ne me balieg diye te me babuy su kema ke egdi-diekan de nikandan.</J>”<pb/>


text:
<br/><t>Ka pegbuyu, pegpamitew wey pegpanektek</t><br/><br/><t>(Luk. 11:9-13)</t><br/>“<J>Buyu kew ne egbehayan kew; pamitew kew ne egpakakita kew; panektek kew ne eglukatan kew.</J>


text:
<J>Su seeye se egbuyu, egbehayan; wey seeye se egpamitew, egpakakita; wey seeye se egpanektek, eglukatan.</J>


text:
<J>Sikaniyu se me amey, ke egbuyu ka anak niyu te egkeenen, egbehayan niyu naa sikandin te batu?</J>


text:
<J>Ne sikaniyu, minsan makasesale kew, egkateu kew red ne egbehey te meupiya diye te me anak niyu. Ne ka Amey niyu ne diye te langit, subla pad ne egbehey te meupiya diye te egbuyu kandin!</J><pb/>


text:
“<J>Purisu ke nekey ka igkeupii nu ne eggimuwen te me etew diye te keykew, sika degma himuwa nu diye te kandan. Su sika ka kaluwasan te Balaud te Manama wey te sinulat te me prupita.</J>”<pb/>


text:
<br/><t>Ka malig-et ne gumawan</t><br/><br/><t>(Luk. 13:24)</t><br/>“<J>Seled kew diye te malig-et ne gumawan; su maluag ka gumawan te dalan peendiye te karereetan wey malemu re ne egbayaan. Ne masulug ka me etew ne egseled te sika ne gumawan.</J>


text:
<J>Piru malig-et ka gumawan wey malised ne egbayaan ka egpeendiye te umul ne ware egtamanan. Ne deisek de ka nakatulitu te sika ne dalan.</J>”<pb/>


text:
<br/><t>Egkeilaan ka kayu pinaahi te behas din</t><br/><br/><t>(Luk. 6:43-44)</t><br/>“<J>Bantey kew te kene ne malehet ne me prupita. Eggendue sikandan te kaniyu ne ubag kun iling te me karniru ne maleman, kunaleg te egpekeiling bes sikandan te mabbulut ne me singgalung.</J>


text:
<J>Egkeilaan niyu sikandan pinaahi te me himu ran, iling te pegkeila niyu te kayu pinaahi te behas din. Su ka buleynen, kene egbebehas te kapayas, ne ka sapinit, kene egbebehas te beyabas.</J>


text:
<J>Ne iling naan ded due, ka meupiya ne kayu egbebehas te meupiya. Piru ka mareet ne kayu egbebehas te mareet.</J>


text:
<br/><t>Wara a nekeila kaniyu</t><br/><br/><t>(Luk. 13:25-27)</t><br/>“<J>Kene ne langun ne etew ne eg-umew keddi, ‘Magbebaye, Magbebaye’ ne egpakaseled te Migharian te Manama, ke kene, seeye de se egtuman te igkeupii te Amey ku ne diye te langit.</J>


text:
<J>Te aldew te peggukum masulug ka egkahi keddi, ‘Magbebaye, Magbebaye, migpangguhud key te lalag te Manama pinaahi te ngaran nu, wey migpangalew key te me busew pinaahi te ngaran nu, wey masulug ka me kein-inuwan ne neyimu ney pinaahi te ngaran nu!’</J>


text:
<J>Piru egnangenan ku sikandan, ‘Wara a nekeila kaniyu. Pariyu kew keddi, sikaniyu se mareet ne me etew!’</J> ”<pb/>


text:
<br/><t>Ka daruwa ne etew ne migbebaley</t><br/><br/><t>(Luk. 6:47-49)</t><br/>“<J>Purisu ka minsan hentew ne egpakarineg te keddi ne lalag wey egtuman kayi, egpekeiling sikandin te matagseb ne etew ne migbebaley ne batu se pabunsuran.</J>


text:
<J>Ne miglugsu ka uran, ne migbaggiyu ka weyig, wey migpangalamag. Ne insuru-suru te kalamag ka sika ne baley piru ware seeye napeled tenged su nakapabunsud te batu.</J><pb/>


text:
“<J>Piru ka etew ne egpakarineg te keddi ne lalag wey kene egtuman kayi, egpekeiling sikandin te etew ne egkeungel-ungel ne migbebaley ne diye ipes-ek te pantad.</J>


text:
<J>Ne miglugsu ka uran, ne migbaggiyu ka weyig, ne migpangalamag. Ne insuru-suru te kalamag ka sika ne baley wey napeled e wey natamtamanan nahuhus.</J>”<pb/>


text:
<br/><t>Ka katenged ni Hisus</t><br/>Te pegkapenga ni Hisus te miglalag, neinu-inu ka masulug ne me etew te kandin ne pegpanulu


text:
<br/><t>Ka ibungen ne imbawian ni Hisus</t><br/><br/><t>(Mar. 1:40-45; Luk. 5:12-16)</t><br/>Te pegtupang e ni Hisus puun te bubungan, susuluhi ka me etew ne migsinundul kandin.


text:
Ne due sabeka ne etew ne ibungen ne migparani kandin wey migpanimbuel ne migkahi, “Magbebaye, ke egkeupian ka, egkabawian<n>Te Grigu: eglinisan. (Diye te tuluuwen te me Hudiyu, ka etew ne ibungen in-isip ne malindit.)</n> a nikeykew!”<pb/>


text:
Ne insamsam sikandin ni Hisus te migkahi, “<J>Uya, igkeupii ku. Egkeulian kad!</J>” Ne sahuhune ne neulian sikandin.


text:
Ne migkahiyan sikandin ni Hisus, “<J>Kene nu ipangguhud seini te minsan hentew. Ke kene, hendiye ka te talagpanubad wey papitew ka kandin, wey panubad ka sumale te insuhu ni Muwisis eyew te pegpamalehet te me etew ne neulian kad e.</J>”<pb/>


text:
<br/><t>Ka pegbawi ni Hisus te suluhuanen te kepitan</t><br/><br/><t>(Luk. 7:1-10)</t><br/>Pegginguma ni Hisus diye te Kapirnaum, due migtemu kandin ne kepitan te me sundalu te Ruma ne migpeyid‑u-hid‑u diye te kandin ne miggenendue,


text:
“Magbebaye, nekeyibat de ka suluhuanen ku diye te baley ku ne kene egkaweil se lawa wey amana sikandin mig-antus.”<pb/>


text:
Ne migtabak ka kepitan, “Magbebaye, kena a ne likes ne egpepanumbaley keykew diye te baley ku. Piru ilalag nu re ne egkeulian iya ka suluhuanen ku.


text:
Nakanengneng a kayi, uya su minsan degma sikeddi, due labew keddiey ne me upisyal wey due degma me sakup ku ne me sundalu. Ke egnangenan ku ka sabeka, ‘Hendiye ka,’ eggendiye iya sikandin. Ne emun ke egnangenan ku ka dangeb, ‘Hendini ka,’ eggendini iya sikandin. Ne emun ke egnangenan ku ka uripen ku, ‘Himuwa nu seini,’ eggimuwen din iya seeye.”<pb/>


text:
Te pegkarineg ni Hisus te ingkahi rin, neinu-inu sikandin wey migkahi diye te me etew ne migsinundul kandin, “<J>Egnangenan ku sikaniyu te malehet: ware e pad nakakita te iling kayi karakel ne pegpalintutuu te etew, minsan te me Hudiyu!</J>


text:
<J>Egnangenan ku sikaniyu te due masulug ne etew ne diye egpuun te igsile wey diye te iglineb ne eglagpu egkeen engki Abraham, Isaak, wey ki Hakub diye te Migharian te Manama.</J>


text:
<J>Piru ka me Hudiyu ne iyan perem egkasakup te Peghari te Manama, iyan nasi igdegpak diye te lihawangan ne amana ne durusilemi. Ne diye, egmandalawit sikandan wey egmakihet te ngipen dan.</J>”


text:
Ne migkahiyan ni Hisus ka kepitan, “<J>Uli kad e, egkatuman ka impalintutuuwan nu.</J>”<pb/>Ne neulian e ka suluhuanen te kepitan te seeye de ne uras.<pb/>


text:
<br/><t>Ka pegpamawi ni Hisus te me etew</t><br/><br/><t>(Mar. 1:29-34; Luk. 4:38-41)</t><br/>Ne migpanumbaley si Hisus diye ki Pidru. Ne dutu nakita rin ka anuhang ni Pidru ne malitan ne miggibat su miglusungan.


text:
Ne miggen-genan ni Hisus ka belad te malitan, ne due-rue ne neulian sikandin. Ne mig-enew sikandin wey intanggu rin e ensi Hisus.<pb/>


text:
Ne hengkayi te egkasagkup e, impanguyan te me etew diye ki Hisus ka masulug ne migpanerepan te me busew. Ne impangalew rin ka me busew pinaahi re te lalag din wey impamawian din ka langun ne egmanderalu.


text:
Neyitabu sika eyew egkatuman ka ingkahi ni prupita Isayas, “Sikandin ka egpamawi te egmanggeramen ta wey te me dalu ta.”<pb/>


text:
<br/><t>Ka me etew ne eg-ikul perem ki Hisus</t><br/><br/><t>(Luk. 9:57-62)</t><br/>Te pegkakita ni Hisus ne masulug ka me etew ne miglingkus kandin, migkahiyan din e ka me hibateen din, “Eglapas ki diye te deyipag te lanew.”


text:
Ne due talagpanulu te Balaud te Manama ne migparani diye te kandin ne migkahi, “Talagpanulu, eg-ikul a keykew minsan hendei ka eggendiye.”<pb/>


text:
Ne migtabak si Hisus kandin, “<J>Due eggelesan te me laku wey due salag te me manuk-manuk te aw-awangan, piru ka Anak te Etew ware mule egkeyimmelayan.</J>”<pb/>


text:
Ne due lein ne hibateen ni Hisus ne migkahi, “Ahalen, eg-uli e pad su eglebeng e pad te amey ku.”<pb/>


text:
Piru migtabak si Hisus kandin, “<J>Ikul ka keddi! Iyan e balahad ne eglebeng te me minatey seeye se ware umul ne ware egtamanan.</J>”<pb/>


text:
<br/><t>Ka pegsapad ni Hisus te kalamag wey bunlud</t><br/><br/><t>(Mar. 4:35-41; Luk. 8:22-25)</t><br/>Nataman, mig-untud e te balangey si Hisus duma te me hibateen din.


text:
Te sasangan e sikandan ne eglapas, sahuhune ne migpangalamag te makeseg, ne dutu, natimpaan e ka balangey te me bunlud. Piru newulep mule si Hisus.


text:
Seeye naa, impupukew e si Hisus te me hibateen din te migkahi, “Magbebaye, luwasa key! Egkalened kid e!”<pb/>


text:
Ne migkahiyan ni Hisus sikandan, “<J>Mania te egkaaldek kew? Deisek ka pegsalig niyu!</J>” Ne mig-enew sikandin wey insaparan din ka kalamag wey ka me bunlud. Ne due-rue ne migmalinawen e.<pb/>


text:
Amana neinu-inu ka me duma rin wey migkahi, “Nekey‑a etawa seini se minsan ka kalamag wey me bunlud, egpalintutuu kandin?”<pb/>


text:
<br/><t>Ka pegbawi ni Hisus te etew ne inserepan te busew</t><br/><br/><t>(Mar. 5:1-20; Luk. 8:26-39)</t><br/>Te nakatuhun e sikandin diye te deyipag te lanew, diye te inged ne Gadara, due migsinug-ung ki Hisus ne daruwa ne etew ne migserepan te busew. Ka seeye ne me etew, diye migpuun te sulung ne sabalanan wey amana sikandan ne mabbulut, sikan naa, egkaaldek e ka me etew ne egbaye te seeye ne dalan.


text:
Te pegkakita ran ki Hisus, migpanguleyi sikandan ne migkahi, “Anak te Manama, kene key nikeykew banggawa!<n>Te Grigu: nekey ka tuyu nu kanami.</n> Iyan nu naa innendini ka eglegpad kanami minsan kene pad ne eleg ne timpu?”<pb/>


text:
Ne migpeyid‑u-hid‑u ka me busew ki Hisus ne migkahi, “Emun ke eg-alawen key nikeykew, duen key re paserepa te me babuy.”<pb/>


text:
Ne migkahiyan ni Hisus sikandan, “<J>Uya, hendiye kew e!” Purisu nanlihawang e sikandan dutu te daruwa ne etew wey nanerep e diye te me babuy. Nataman, namallahuy e patupang ka me babuy diye te dalama peendiye te lanew wey nalened e.</J><pb/>


text:
Ne namallahuy e diye te siyudad ka me talagtameng te me babuy wey impangguhud dan e ka langun ne neyitabu, wey ka neyitabu te me etew ne migserepan te me busew.


text:
Seeye naa, nangendiye te ki Hisus ka langun ne etew diye te siyudad wey migpeyid‑u-hid‑u sikandan ne eg-awe si Hisus te inged dan.<pb/>


text:
<br/><t>Ka pegbawi ni Hisus te paralitiku</t><br/><br/><t>(Mar. 2:1-12; Luk. 5:17-26)</t><br/>Nataman, mig-untud e si Hisus te balangey ne miglapas te lanew wey miggendiyad e te lungsud din.<n>Iyan lungsud din ka Kapirnaum.</n>


text:
Ne due nanginguma diye te kandin ne migyayung te etew ne kene egkaweil se lawa. Te pegkakita ni Hisus ne dakel ka pegpalintutuu ran, migkahiyan din e ka kene egkaweil se lawa, “<J>Tatu, pakannekal ka su impasaylu e ka me sale nu.</J>”<pb/>


text:
Ne due degma me talagpanulu te Balaud te Manama ne migkahi diye te suman-suman dan, “Egbaley-baley te Manama ka seini ne etew!”<pb/>


text:
Piru puun su natahaan ni Hisus ka insuman-suman dan, migkahiyan din sikandan, “<J>Mania te egsuman-suman kew te mareet?</J>


text:
<J>Hendei bes ka malemu ne egkahiyen, ka egkahi, ‘Impasaylu e ka me sale nu,’ wey ke egkahi, ‘Enew ka wey hipanew kad’?</J>


text:
<J>Piru igpapitew ku kaniyu ne due katenged te Anak te Etew kayi te ampew te tane te pegpasaylu te me sale.” Ne migkahiyan din e ka etew ne kene egkaweil se lawa, “Enew ka, wey uyana nu ka miggibatan nu, wey uli kad e diye te kaniyu!</J>”<pb/>


text:
Te pegpakakita dutu te masulug ne me etew, nenaaldek sikandan wey indayan dan ka Manama tenged te pegbehey rin te iling due ne katenged diye te me etew.<pb/>


text:
<br/><t>Ka peg-umew ki Matiyu</t><br/><br/><t>(Mar. 2:13-17; Luk. 5:27-32)</t><br/>Nataman, mig-awe e si Hisus dutu, wey te sasangan e sikandin ne eggipanew, due nakita rin ne egngaranan ki Matiyu ne migpinnuu diye te upisina rin ne bayaranan te buhis. Ne migkahiyan din si Matiyu, “<J>Ikul ka keddiey.</J>” Ne migsasindeg si Matiyu wey mig-ikul e ki Hisus.<pb/>


text:
Nataman, migkeen si Hisus diye te baley ni Matiyu. Ne due nanginguma ne masulug ne me talagsukut te buhis wey me makasesale ne miglagpu kandin te migkeen duma te me hibateen din.


text:
Te pegkakita dutu te me Parisiyu, mig-insaan dan e ka me hibateen din ne migkahi, “Mania te miglagpu migkeen ka talagpanulu niyu te me talagsukut te buhis wey te me makasesale?”<pb/>


text:
Piru te pegkarineg dutu ni Hisus, migkahi e sikandin, “<J>Ka me etew ne ware dalu, kene egkeilangan te talagbawi, ke kene, seeye de se egmanderalu.</J>


text:
<J>Na, nengnengi niyu ke nekey ka kaluwasan te nasulat diye te Kasulatan ne miggenendue, ‘Kene ne iyan ku igkeupii ka igpanubad niyu ne me ayam, ke kene, ka hid‑u niyu te duma.’ Wara a miggendini eyew te peg-umew te me matareng, ke kene, te me makasesale.</J>”<pb/>


text:
<br/><t>Ka inse meyitenged te pegpuasa</t><br/><br/><t>(Mar. 2:18-22; Luk. 5:33-39)</t><br/>Nataman, miggendiye te ki Hisus ka me hibateen ni Huwan ne Talagbewutismu wey mig-inse kandin, “Mania te malasi key egpuasa wey ka Parisiyu, piru ware mule ka me hibateen nu?”<pb/>


text:
Ne migtabak si Hisus, “<J>Egkalange naa ka me mahaliyug te egpangasawa ke duma ran pad sikandin? Kene iya! Piru egginguma ka timpu ne eg-angayen e diye te kandan ka egpangasawa ne henduen pad sikandan egpuasa.</J><pb/>


text:
“<J>Ne ware etew ne egtutupak te iyam ne manggad diye te tapey ne kumbale, su egkenseng ka intupak wey egkakatkat e ka inteyian wey nasi e egmaluag ka gisi.</J>


text:
<J>Ne ware degma etew ne egtahu te iyam ne binu diye te tapey ne tahuanan ne laplap te mananap, su ke eggimuwen din sika, egbetu ka tahuanan wey egkeitis e ka binu ne egkareetan e degma ka tahuanan. Ka iyam ne binu keilangan ne diye igtahu te iyam ne tahuanan ne laplap eyew kene egkareetan ka binu wey ka tahuanan.</J>”<pb/>


text:
<br/><t>Ka anak te pangulu wey ka eglangeseen</t><br/><br/><t>(Mar. 5:21-43; Luk. 8:40-56)</t><br/>Te sasangan pad si Hisus ne eglalag, due migginguma ne sabeka ne pangulu te me Hudiyu. Migpanimbuel sikandin diye te tangkaan ni Hisus ne migkahi, “Iyam e nabigtawi ka anak ku ne malitan, piru ke eggendiyaan nu sikandin wey egtel-eban nu te belad nu, egkeuyag pad sikandin.”<pb/>


text:
Ne due malitan ne nabaybayaran ka eglangeseen seled te sapulu wey daruwa (12) ne leg‑un. Migpatalisek sikandin te masulug ne me etew ka migparani diye te peka ni Hisus wey insamsam din ka sidsid te kumbale ni Hisus


text:
su migsuman-suman sikandin, “Emun ke egpakasamsam a minsan te kumbale din de, egkeulian a iya.”<pb/>


text:
Ne miglilingey si Hisus wey nakita rin e ka malitan, ne migkahiyan din e, “<J>Beyi, pakannekal ka, ka pegpalintutuu nu ka nekeuli keykew.</J>” Te sikan de, neulian e ka malitan.<pb/>


text:
Te pegginguma ni Hisus diye te baley te pangulu, nakakita sikandin te egpamulendag wey te maggulub ne me etew.


text:
Ne migkahiyan din sikandan, “<J>Awe kew rue! Ware namatey ka beyi-beyi su nakalipereng de sikandin.” Piru migdali-dian de te me etew si Hisus.</J>


text:
Te impalihawang e ka me etew, migseled e degma si Hisus diye te sinabeng te beyi-beyi wey miggen-genan din ka belad. Ne dutu, mig-enew e ka beyi-beyi.


text:
<br/><t>Ka me butud ne imbawian ni Hisus</t><br/>Te peg-awe e ni Hisus dutu, due daruwa ne butud ne migsinundul kandin ne migpanguleyi, “Kabuhalan ni Dabid, ikeyid‑u key nikeykew!”<pb/>


text:
Nataman, migseled e si Hisus diye te baley ne mig-ugpaan din wey migparani diye te kandin ka daruwa ne butud. Ne mig-insaan din e sikandan te migkahi, “<J>Migpalintutuu kew naa ne egkabawian ku sikaniyu?</J>”<pb/>Ne migtabak sikandan, “Uya, ahalen.”<pb/>


text:
Ne dutu, insamsam e ni Hisus ka mata ran te migkahi, “<J>Egkeulian kew sumale te pegpalintutuu niyu.</J>”


text:
Ne due-rue ne nakakita sikandan. Ne migpegpehetan e sikandan panpanayi ni Hisus ne kene egpepangguhuren te minsan hentew.<pb/>


text:
Piru nangipanew sikandan wey nasi dan mule iwangal-wangal si Hisus diye te langun ne lungsud te seeye ne inged.<pb/>


text:
<br/><t>Ka pegbawi ni Hisus te ummew</t><br/>Ne hengkayi te nangipanew e ka daruwa ne etew, due in-uuyan diye te ki Hisus ne migserepan te busew ne neummew e.


text:
Te naalew e ni Hisus ka busew, nakalalag e ka ummew. Ne neinu-inu ka masulug ne me etew diye wey nakakahi sikandan, “Ware de due neyitabu kayi te Israil ne iling due!”


text:
Piru migkahi ka me Parisiyu, “Ka pangulu te me busew ka migbehey kandin te geem te pegpangalew te me busew.”<pb/>


text:
<br/><t>Ka pegkeyid‑u ni Hisus te me etew</t><br/>Ne miggendiye si Hisus te langun ne me siyudad wey me bariyu wey migpanulu sikandin diye te me simbaan te me Hudiyu. Ne migpangguhud sikandin te Meupiya ne Panugtulen meyitenged te Peghari te Manama wey migpamawian din ka langun ne egmanderalu wey ka due egmanggeramen.


text:
Te pegkakita ni Hisus te masulug ne me etew, neyid‑u sikandin kandan tenged su nalasey e sikandan wey ware egpakabulig kandan. Iyan egkeilingan nikandan ka me karniru ne ware talagtameng.


text:
<J>Purisu ampu kew diye te Kamuney te eggaaniyen ne egpeuyan sikandin te me talaggaani diye te eggaaniyen.</J>”<pb/>


text:
<br/><t>Ka pegpeyipanew ni Hisus te 12 ne hibateen din</t><br/><br/><t>(Mar. 3:13-19; Luk. 6:12-16)</t><br/>Ne impeumew ni Hisus ka sapulu wey daruwa (12) ne hibateen din wey impamehayan din sikandan te katenged te pegpangalew te me busew wey te pegpamawi te langun ne me dalu wey egmanggeramen te me etew.


text:
Seini ka me ngaran te seeye se sapulu wey daruwa (12) ne apustulis:<n>Apustulis—Ka etew ne in-alam wey impeuyan te Manama eyew egpamakey kandin, iling te sapulu wey daruwa (12) ne hibateen ni Hisus wey si Pablu.</n> ka an-anayan si Simun ne mig-imuan ki Pidru wey si Andris ne suled din, ka daruwa ne anak ni Sibidiyu ne si Santiyagu wey si Huwan,


text:
si Pilipi wey si Bartulumi, si Tumas wey Matiyu ne talagsukut te buhis, si Santiyagu ne anak ni Alpiyu wey si Tadiyu,


text:
<br/><t>Ka igpeyimu te sapulu wey daruwa (12) ne hibateen</t><br/><br/><t>(Mar. 6:7-13; Luk. 9:1-6)</t><br/>Ne impeyipanew e ni Hisus ka sapulu wey daruwa (12) ne hibateen wey impanagtahaan te migkahi, “<J>Kene kew hendiye te kene ne me Hudiyu wey diye te me lungsud te Samarya,</J>


text:
<J>Ne bawii niyu ka egmanderalu, uyaha niyu ka me minatey, bawii niyu ka egmangibungen, wey pangalawa niyu ka me busew. Nakarawat kew puun te Manama te ware bayad, purisu pamehey kew degma te ware bayad.</J>


text:
<J>wey kabil, eg-ilisan niyu ne kumbale, sandal, wey tuked. Su seeye se eggimu, eleg ne egbehayan te egkakeen din.</J><pb/>


text:
“<J>Emun ke egginguma kew te sabeka ne lungsud wey ke bariyu naa, pamitew kew te etew ne likes ne egtuenan niyu, wey diye kew pa ugpe taman te eg-awe kew e te seeye ne inged.</J>


text:
<J>Ne emun ke egdawaten kew te mahinged, ihaat niyu ka panalangin diye te kandan, piru ke kene, hawia niyu ka panalangin diye te kandan.</J>


text:
<J>Ke due baley wey ke lungsud ne kene egdawat kaniyu wey kene egpammineg kaniyu, engkeri niyu sika wey pelpela niyu ka alinepung diye te paa niyu.</J><n>Te seeye ne timpu, ka pegpelpel te etew te alinepung diye te paa rin te eg-awe e te sabeka ne inged iyan palinneu te ware ikahale te Manama ka nangugpe dutu.</n>


text:
<J>Egnangenan ku sikaniyu te malehet: te aldew te peggukum subla pad ne masumpit ka legpad te Manama te sika ne lungsud du te matig-Suduma wey Gumura.</J>”<pb/>


text:
<br/><t>Ka egginguma ne me pegbayad-bayad</t><br/><br/><t>(Mar. 13:9-13; Luk. 21:12-17)</t><br/>“<J>Pammineg kew! Igpeendiye ku sikaniyu ne egpekeiling te me karniru diye te me etew ne egpekeiling te mabbulut ne me singgalung. Purisu keilangan ne iling kew katagseb te uled wey iling kaamuk te selepati.</J>


text:
<J>Ne bantey kew te me etew su eg-uyanen kew nikandan diye te hukumanan wey egpanlampesan kew nikandan diye te me simbaan dan.</J>


text:
<J>Eg-uyanen kew nikandan diye te tangkaan te me gubirnadur wey diye man‑e te me Hari tenged keddiey eyew egpakapangguhud kew te Meupiya ne Panugtulen diye te kandan wey diye te kene ne me Hudiyu.</J>


text:
<J>Emun ke egdakepen kew e, kene kew kalaggew ke nekey ka iglalag niyu wey ke egmenuwen niyu te eglalag, su igpanulu e kaniyu te Manama ke nekey ka eglalahen niyu te sika ne timpu.</J>


text:
<J>Su kenad e ne sikaniyu pad ka eglalag, ke kene, ka Panisingan e te Amey niyu ne Manama ka eglalag pinaahi kaniyu.</J><pb/>


text:
“<J>Due me etew ne iyan mismu egpeyimatey te me suled dan. Ne due me amey ne egpeyimatey te me anak dan, ne due degma me anak ne egkuntere te me amey wey iney ran wey egpeyimatey kandan.</J>


text:
<J>Egdumutan kew te langun ne etew tenged keddiey. Piru seeye se egpabulus eg-ikul keddiey taman te katamanan iyan egkaluwas.</J>


text:
<J>Emun ke egbaybayaran kew diye te sabeka ne lungsud, aput kew diye te lein ne lungsud. Egnangenan ku sikaniyu te malehet: te kene niyu pad egkalingut ka langun ne me lungsud te Israil, eglibed e ka Anak te Etew.</J><pb/>


text:
“<J>Ware hibateen ne labew te kandin ne talagpanulu, wey ware uripen ne labew te kandin ne ahalen.</J>


text:
<J>Eleg de iya ne egpekeiling ka hibateen te talagpanulu din. Ne ka uripen, eleg de iya ne egpekeiling degma sikandin te ahalen din. Ke egngaranan ma ki Meibulan</J><n>Te Grigu: Biilsibul.</n> <J>ka pangulu te sabeka ne pamilya, iyan naan pa iya ka me sakup din.</J>”<pb/>


text:
<br/><t>Ka eleg ne igkaaldek</t><br/><br/><t>(Luk. 12:2-7)</t><br/>“<J>Purisu kene kew kaaldek te seeye ne me etew. Su ke nekey ka imbunbunan, egkalekisan, wey ka langun ne inneles, egkanengnengan.</J>


text:
<J>Ke nekey ka ingguhud ku kaniyu diye te marusilem, ipangguhud niyu diye te malayag. Ne ke due narineg niyu ne innaas-naas de, iwangal-wangal niyu diye te langun.</J><n>Te Grigu: iwangal-wangal diye te me atep.</n>


text:
<J>Kene kew kaaldek te me etew ne egpekeyimatey te lawa piru kene egpekeyimatey te gimukud, ke kene, iyan niyu ikaaldek ka Manama ne egpakadereet te lawa wey gimukud diye te linew ne hapuy.</J>


text:
<J>Ka daruwa ne maya egkabeli re te bratu, piru ware sabeka kandan ne egkeulug diye te tane gawas ke pegbuut te Amey niyu ne egkeulug sikandan.</J>


text:
<br/><t>Ka peg-angken ki Kristu</t><br/><br/><t>(Luk. 12:8-9)</t><br/>“<J>Sikan naa, ka minsan hentew ne eg-angken keddiey diye te tangkaan te me etew, eg-angkenen ku degma sikandin diye te tangkaan te Amey ku ne diye te langit.</J>


text:
<J>Piru minsan hentew ne egpahunware meyitenged keddiey diye te tangkaan te me etew, igpahunware ku degma sikandin diye te tangkaan te Amey ku ne diye te langit.</J>”<pb/>


text:
<br/><t>Kene ne keupianan su samuk</t><br/><br/><t>(Luk. 12:51-53; 14:26-27)</t><br/>“<J>Kene kew suman-suman ne iyan ku innendini ka eg-uyan te keupianan kayi te ampew te tane. Kene ne iyan ku innendini ka eg-uyan te keupianan, ke kene, te kasamuk.</J><n>Te Grigu: kampilan.</n>


text:
<J>Su iyan ku innendini ka egpegkuntere te me anak ne lukes te amey ran, ka egpegkuntere te me anak ne malitan te iney ran, wey ka egpegkuntere te me ambey te anuhang dan ne malitan.</J>


text:
“<J>Ka minsan hentew ne eggeyinawa te amey wey iney rin labew te peggeyinawa rin keddiey, kene ne likes ne egkeyimu ne hibateen ku. Ne ka eggeyinawa te me anak din labew te peggeyinawa rin keddiey, kene ne likes ne egkeyimu ne hibateen ku.</J>


text:
<J>Ka minsan hentew ne kene egtiang te kandin ne krus wey kene eg-ikul keddiey, kene ne likes ne egkeyimu ne hibateen ku.</J>


text:
<J>Seeye se egkeupian ne egluwas te kandin ne umul, nasi egkawaraan kayi, piru seeye se egkawaraan te kandin ne umul tenged keddiey, egpakarawat te umul ne ware egtamanan.</J>”<pb/>


text:
<br/><t>Ka me dasag</t><br/><br/><t>(Mar. 9:41)</t><br/>“<J>Ka minsan hentew ne egdawat kaniyu, egdawat degma keddiey. Ne ka minsan hentew ne egdawat keddiey, egdawat degma te migpeuyan keddiey.</J>


text:
<J>Ka minsan hentew ne egdawat te prupita tenged su prupita sikandin, egpakarawat te dasag iling te dasag ne egkarawat te prupita. Ne ka minsan hentew ne egdawat te matareng ne etew tenged su matareng sikandin, egpakarawat te dasag iling te dasag ne egkarawat te matareng ne etew.</J>


text:
<J>Egnangenan ku sikaniyu te malehet: ka minsan hentew ne egpeinum te minsan senge-ubab de ne maagsil ne weyig diye te hibateen ku minsan kene ne impurtanti tenged su hibateen ku sikandin, egpakarawat iya sikandin te dasag.</J>”<pb/>


text:
<br/><t>Si Hisus wey si Huwan ne Talagbewutismu</t><br/><br/><t>(Luk. 7:18-35)</t><br/>Hengkayi te nakapenge e si Hisus ka migpanulu te sapulu wey daruwa (12) ne hibateen din, miggendiyad e sikandin te marani ne me lungsud eyew te pegpanulu wey te pegwali.<pb/>


text:
Ne si Huwan ne Talagbewutismu diye pad te prisuwan, wey nakarineg sikandin te neneyimu te Kristu. Seeye naa ka impeendiye din ki Hisus ka duma ne me hibateen din eyew egpepanginginseen.


text:
Ne mig-inse sikandan, “Sikeykew iya ka egginguma ne insaad te Manama wey ke egtetahad key pad te duma?”<pb/>


text:
Ne migtabak si Hisus diye te kandan, “<J>Libed kew diye te ki Huwan wey guhuri niyu sikandin ke nekey ka nakita niyu wey narineg niyu.</J>


text:
<J>Guhuri niyu sikandin te ka me butud egmakakite e, ka me pungku egmekeyipanew e, ka me ibungen neneulian e, ka me bengel egmakarineg e, wey ka me minatey neneuyag e wey ka egkengaayu-ayu, napangguhuran e te Meupiya ne Panugtulen.</J>


text:
Te nekeyipanew e seeye se me etew ne insuhu ni Huwan, mig-insaan e ni Hisus ka masulug ne me etew meyitenged ki Huwan, “<J>Te peggendiye niyu te ki Huwan diye te disirtu, nekey‑a ka in-iman-iman niyu ne egtengtengan? Etew naa ne egpekeiling te tibehew ne hendei re iya tapid egbanlaya te kalamag?</J>


text:
<J>Ke kene, nekey naa ka in-iman-iman niyu ne egtengtengan te peggendiye niyu te ki Huwan? Etew naa ne migsaluub te mahal ne kumbale? Kene, su ka me etew ne egkukumbale te mahal, diye nangugpe te me palasyu te me Hari.</J>


text:
<J>Na, nekey naa iya ka in-iman-iman niyu ne egtengtengan te peggendiye niyu? Prupita naa? Uya, piru egnangenan ku sikaniyu te subla pad si Huwan te prupita,</J>


text:
<J>su sikandin ka nasulat te Kasulatan ne miggenendue, ‘Igpewun‑a ku keykew ka suluhuanen ku ne iyan eg-andam te dalan ne egbayaan nu.’</J>


text:
<J>Egnangenan ku sikaniyu te malehet: ware de due neetew kayi te ampew te tane ne subla pad ki Huwan ne Talagbewutismu; piru minsan hentew ne kene ne impurtanti diye te Migharian te Manama, subla pad iya ki Huwan.</J>


text:
<J>Puun te pegwali ni Huwan ne Talagbewutismu taman kuntee, due me etew ne migpakannekal migwali te Peghari te Manama, wey due degma me etew ne migpanaman-taman migpehes ne egkasakup sikandan kayi.</J>


text:
<J>Su nahuhud e ka Peghari te Manama te langun ne me prupita wey te Balaud te Manama taman te miggingume e si Huwan.</J>


text:
<J>Ne emun ke egpalintutuu kew te inlalag dan, si Huwan iya si Ilyas, ka egkahiyen ne egginguma.</J>


text:
<J>Purisu, ke egkeupian kew ne egpakasabut, sumsumana niyu ay-ayari ke nekey ka narineg niyu!</J>”<n>Te Grigu: Pammineg ka ke due talinga nu.</n><pb/>


text:
<J>Migpabulus si Hisus ka migkahi, “Nekey buwa ka egpeilingan ku te me etew te kuntee ne timpu? Egpekeiling sikandan te me bate ne naminnuu diye te palingkiyan ne egpangumew te duma ran</J>


text:
<J>ne egkahi, ‘Migpamulendahan ney e sikaniyu piru ware kew migsesayew, mig-ulahingan ney e sikaniyu te peglungku piru ware kew migsinehew.’</J>


text:
<J>Te peggendini ni Huwan, ware sikandin migkeen wey mig-inum te binu, ne migkahi sikandan te migserepan e sikandin te busew.</J>


text:
<J>Ne migginguma degma ka Anak te Etew ne migkeen wey mig-inum te binu, ne migkahi degma sikandan, ‘Pitawa niyu seini ne etew, bel-is wey taleinum, wey alukuy te me talagsukut te buhis wey te me makasesale.’ Piru minsan ke iling due, ka kaalam te Manama egkakita diye te etew ne migpamakey kandin.</J>”<n>Te Grigu: Piru ka kaalam egkapamalehetan pinaahi te me himu rin.</n><pb/>


text:
<br/><t>Ka me etew ne ware mig-inniyug te sale dan</t><br/><br/><t>(Luk. 10:13-15)</t><br/>Nataman, indew‑ey ni Hisus ka me matig-siyudad ne inggimuwan din te me kein-inuwan tenged su ware dan inniyuhi ka me sale dan.


text:
Migkahi sikandin, “<J>Mekeyid‑u-hid‑u kew ka me matig-Kurasin! Mekeyid‑u-hid‑u kew ka me matig-Bitsayda, su emun ke diye pa perem te Tiru wey te Sidun himuwa ka me kein-inuwan ne inggimu diye te kaniyu, naluhey ran de perem inniyuhi ka me sale dan te migsaluub te saku</J><n>Iyan igpasabut kayi ka meitem wey egdehes ne manggad ne inggimu puun te bulbul te kambing ne igsaluub te timpu te peglungku wey ke eg-inniyug naa te sale.</n> <J>wey migbubukbuk te abu diye te ulu ran.</J>


text:
<J>Piru egnangenan ku sikaniyu, maagkap pad ka iglegpad te Manama te matig-Tiru wey matig-Sidun du te iglegpad kaniyu te aldew te peggukum.</J>


text:
<J>Ne sikaniyu se matig-Kapirnaum, kahiyen niyu buwa ne egpakaparibabew kew taman diye te langit? Kene, nasi kew igdegpak diye te inged te me gimukud ne egngaranan te Hadis! Su emun ke diye pa perem te Suduma himuwa ka me kein-inuwan ne inggimu diye te kaniyu, duen pad perem kuntee ka Suduma.</J>


text:
<J>Piru egnangenan ku sikaniyu, maagkap pad ka iglegpad te Manama te matig-Suduma du te iglegpad kaniyu te aldew te peggukum!</J>”<pb/>


text:
<br/><t>Si Hisus ka himelayanan te gimukud</t><br/><br/><t>(Luk. 10:21-22)</t><br/>Te seeye ne timpu, mig-ampu si Hisus ne migkahi, “<J>Ame, Manama te langit wey tane. Egpasalamatan ku sikeykew, su inneles nu seini puun te matagseb wey te utekan ne me etew wey impakita nu seini diye te me etew ne ware katuenan.</J><n>Te Grigu: diye te me bate.</n>


text:
“<J>Imbehey te Amey ku ka langun kayi te keddiey. Ne ware sabeka ne nekeila te Anak gawas te Amey, wey ware degma sabeka ne nekeila te Amey gawas te Anak wey te seeye se igkeupii te Anak ne igpeila diye te Amey rin.</J><pb/>


text:
<J>Isangen niyu ka yuggu ku wey pepanulu kew keddiey su mapariralemen wey maayad-ayad a, wey egpekeyimeley ka me gimukud niyu.</J>


text:
<br/><t>Ka inse meyitenged te Aldew te Peggimeley</t><br/><br/><t>(Mar. 2:23-28; Luk. 6:1-5)</t><br/>Te sabeka ne Aldew te Peggimeley, nangipanew ensi Hisus ne diye migbaye te impamulaan te trigu. Ne seeye se me hibateen din nanggutasan, purisu nangetu sikandan te me trigu eyew egkeenen dan.


text:
Piru te pegkakita dutu te me Parisiyu, migkahiyan dan e si Hisus, “Pitawa nu! Miggimu ka me hibateen nu te supak te Balaud te Aldew te Peggimeley.”<pb/>


text:
Piru migtabak si Hisus, “<J>Ware kew bes nakasabut te imbasa niyu meyitenged te inggimu ni Dabid te miggutasan sikandan wey ka me duma rin?</J>


text:
<J>Migseled sikandin diye te baley te Manama wey migkeen te paan ne inhalad e diye te Manama. Ne sumale te kanta ne Balaud, kene egpakakeen dutu si Dabid wey ka me duma rin su ka me talagpanubad de ka intuhutan ne egpakakeen dutu.</J>


text:
<J>Ne ware kew bes nakasabut te imbasa niyu diye te Balaud te Manama ne nakasupak te Aldew te Peggimeley ka me talagpanubad diye te timplu? Piru ware sikandan nakasale.</J>


text:
<J>Emun ke nasabut niyu perem ka kaluwasan te seini se nakahi ne, ‘Kene ne iyan ku igkeupii ka igpanubad niyu ne me ayam, ke kene, ka hid‑u niyu te duma.’ Sikan naa, kene niyud e perem senditi ka ware nakasale.</J>


text:
<br/><t>Ka etew ne nakengkeng se belad</t><br/><br/><t>(Mar. 3:1-6; Luk. 6:6-11)</t><br/>Nataman, mig-awe e si Hisus wey miggendiyad e te simbaan te me Hudiyu.


text:
Ne diye, due etew ne nakengkeng se belad wey due degma me Parisiyu ne egpamitew te eleg ne katarengan ne igkasumbung dan si Hisus. Ne mig-insaan dan si Hisus ne migkahi, “Intuhut naan ded te Balaud ka pegpamawi te Aldew te Peggimeley?”<pb/>


text:
Ne migtabak si Hisus, “<J>Ke due karniru niyu ne neulug diye te lungag te Aldew te Peggimeley, kene niyu naa seeye egkuen? Egkuen iya!</J>


text:
<J>Piru subla pad ne labew ka etew du te karniru. Purisu kene ne supak te Balaud ka eggimu te meupiya te Aldew te Peggimeley.</J>”


text:
Nataman, migkahiyan e ni Hisus ka etew ne nakengkeng se belad, “<J>Ketenga nu ka belad nu.</J>”<pb/>Ne ingketeng te etew ka belad din wey neulian e, iling te limang ne belad din.


text:
<br/><t>Si Hisus ka in-alam te Manama</t><br/>Pegkanengnengi ni Hisus te planu ran, mig-awe e sikandin dutu. Ne masulug ne etew ka migsinundul kandin wey impamawian din ka langun ne egmanderalu,


text:
“Seini ka in-alam ku ne suluhuanen ku.<pb/>Inggeyinawaan ku sikandin wey ingkahale ku.<pb/>Igpeuyan ku diye te kandin ka Panisingan ku,<pb/>wey igpangguhud din diye te langun ne nasud ka eleg ne peggukum ku.<pb/>


text:
Kene sikandin egpakig-apul wey ke egbalbalukan<pb/>wey kene eggulub-gulub diye te me kelesadda.<pb/>


text:
Kene din eggepuen ka nabegkul ne luwey,<pb/>wey kene din eg-ebukan ka sulu ne egpangalap-halap naan de se legleg.<pb/>Egpabulus sikandin te eggimuwen din taman te egkatuman e ka eleg ne peggukum ne igkeupii te Manama.<pb/>


text:
<br/><t>Ka pegbayung ki Hisus ne migserepan te busew</t><br/><br/><t>(Mar. 3:20-30; Luk. 11:14-23)</t><br/>Nataman, due in-uuyan diye te ki Hisus ne etew ne nabutud wey neummew puun su migserepan te busew. Ne imbawian ni Hisus ka etew, ne dutu nakakite e wey nakalalag e sikandin.


text:
Piru te pegkarineg dutu te me Parisiyu, migkahi sikandan, “Si Meibulan<n>Te Grigu: Biilsibul. (Egkakita degma diye te birsikulu 27.)</n> ne pangulu te me busew ka migbehey kandin te geem te pegpangalew te me busew.”<pb/>


text:
Piru natahaan ni Hisus ka me suman-suman dan, purisu migkahiyan din sikandan, “<J>Ka sabeka ne inged ne egmeun-unayey egmeeg-ehetey ka me etew, egkahuhus iya ka sika ne inged. Ne ka lungsud wey taltalaanak ne egmeun-unayey egmeeg-ehetey, kene iya sika egpakasasindeg.</J>


text:
<J>Ne emun ke eg-unayen ni Meibulan te egpangalew ka me duma rin, egmekeg-uney-uney red sikandan egmekeg-ehet. Na, egmenuwen dan naan e te egpasasindeg ka inged dan?</J>


text:
<J>Ne emun ke iyan ku pa inggamit ka geem ni Meibulan te pegpangalew te me busew, hentew naa ka migbehey te geem te me hibateen niyu ne egpangalew degma te me busew? Purisu ka me hibateen niyu ka mismu ne migpamalehet ne seyyup kew iya.</J>


text:
<J>Piru migpangalew a te me busew pinaahi te Panisingan te Manama, sikan naa migpeila seini ne miggingume e diye te kaniyu ka Peghari te Manama.</J><pb/>


text:
“<J>Ware egpakaseled diye te baley te manekal ne etew wey egpakaahew te me kasangkapan din te kene din pad eggun‑aan te egbaku ka kamuney. Ke egkabaku din e ka kamuney henduen din pad egkaahew ka me kasangkapan.</J><pb/>


text:
“<J>Ka kene egpalapig keddiey, egkuntere keddiey; ka kene egbulig keddiey te pegpalibulung, egpegsuwey naa.</J>


text:
<J>Purisu egnangenan ku sikaniyu te egkapasaylu pad ka me sale te me etew wey ka pegbaley-baley ran te Manama, piru ka egbaley-baley te Panisingan te Manama, kene iya egkapasaylu.</J>


text:
<J>Minsan hentew ne eglemet te Anak te Etew, egkapasaylu red, piru ka minsan hentew ne eglemet te Panisingan te Manama, kene iya egkapasaylu te ware egtamanan.</J>”<pb/>


text:
<br/><t>Egkeila ka kayu pinaahi te behas</t><br/><br/><t>(Luk. 6:43-45)</t><br/>“<J>Egbebehas te meupiya ka kayu ne meupiya, ne egbebehas degma te mareet ka kayu ne mareet, su egkeila ka kayu pinaahi te behas din.</J>


text:
<J>Sikaniyu se me uled! Egmenuwen niyu te eglalag te meupiya, te maddeet kew ma? Su ke nekey ka diye te pusung te etew, sika ka iglalag din.</J>


text:
<J>Ka meupiya ne etew, eglalag te meupiya ligkat te meupiya ne pusung din. Piru ka mareet ne etew, eglalag te mareet ligkat te mareet ne pusung din.</J><pb/>


text:
“<J>Egnangenan ku sikaniyu te ka tagse lalag ne ware karuan ne eglalahen te me etew, egpanabaken dan sika te Aldew te Peggukum.</J>


text:
<br/><t>Ka me etew ne egbuyu ki Hisus te kein-inuwan</t><br/><br/><t>(Mar. 8:11-12; Luk. 11:29-32)</t><br/>Nataman, due me talagpanulu te Balaud te Manama wey me Parisiyu ne migkahi diye te kandin, “Talagpanulu, keupian key ne egpitew keykew ne eggimu te kein-inuwan puun te Manama.”<pb/>


text:
Ne migtabak si Hisus, “<J>Ka me etew te kuntee ne timpu, amana ne mareet wey kenad ne maparuma-ruma te Manama.</J><n>Te Grigu: Ka me etew te kuntee ne timpu, amana ne mareet wey talaglibug.</n> <J>Migbuyu sikandan te kein-inuwan piru ware igpakita kandan gawas te kein-inuwan ne neyitabu ki Hunas ne sabeka ne prupita.</J>


text:
<J>Iling ki Hunas te miggingumaan te tatelu ne aldew wey karusileman diye te getek te dakel ne ngalap te dahat, ne iling ded degma ka egkeyitabu te Anak te Etew. Su eggingumaan sikandin te tatelu ne aldew wey tatelu ne karusileman diye te diralem te tane.</J>


text:
<J>Te Aldew te Peggukum, egsasindeg ka matig-Ninibi duma kaniyu wey egsenditan kew nikandan su mig-inniyuhan dan ka me sale dan te pegkarineg dan te wali ni Hunas. Ne kuntee, kayid e ka labew pad ki Hunas.</J>


text:
<J>Te Aldew te Peggukum, egsasindeg duma kaniyu ka Rayna puun te Igkakawanan ne Balabahan wey egsenditan kew nikandin, su amana ne mariyu ka impuunan din te miggipanew eyew te pegpammineg te maralem ne kaalam ni Hari Sulumun. Ne kuntee, kayid e ka labew pad ki Sulumun.</J>”<pb/>


text:
<br/><t>Ka peglibed te busew</t><br/><br/><t>(Luk. 11:24-26)</t><br/>“<J>Ne emun ke eg-awe e ka busew diye te etew, egleug-leug sikandin diye te mammara ne me inged eyew egpamitew te egkeyimelayan din. Ke ware egkakita rin,</J>


text:
<J>egkahi e sikandin, ‘Eglibed e red diye te tapey ne migserepan ku.’ Ne emun ke egkakita rin te peglibed din ne ware mig-ugpe dutu ne migmalinis e wey naay-ayaran e nateil,</J>


text:
<J>eglihawang e man‑e sikandin wey egpanguyan e te lein ne pitu ne busew ne subla pad ne mareet kandin. Ne egseled sikandan diye wey diyad e eg-ugpe; ne ka peg-ugpe te sika ne etew subla pad ne mareet du te an-anayan. Purisu iling ded due ka egkeyitabu kaniyu te mareet ne me etew.</J>”<pb/>


text:
<br/><t>Ka iney wey me suled ni Hisus</t><br/><br/><t>(Mar. 3:31-35; Luk. 8:19-21)</t><br/>Te sasangan pad ne eglalag si Hisus te me etew, migtetahad e diye te lihawangan ka iney rin wey me suled din su egkeupian ne egpakiglalag kandin.


text:
Ne due etew ne mignangen ki Hisus ne migkahi, “Due te lihawangan ka iney nu wey me suled nu su egkeupian ne egpakiglalag keykew.”<pb/>


text:
<J>Su ka minsan hentew ne eggimu te igkeupii te Amey ku ne diye te langit, iyan sika ka iney ku, ka suled ku, wey ka atebey ku.</J>”<pb/>


text:
<br/><t>Ka panunggilingan meyitenged te pegpamula</t><br/><br/><t>(Mar. 4:1-9; Luk. 8:4-8)</t><br/>Te seeye ded ne aldew, miglihawang si Hisus diye te baley wey migpinpinnuu diye te ilis te lanew.


text:
Ne due susuluhi ne etew ne miglibulung diye te kandin, ne seeye naa, mig-untud e sikandin te balangey wey diyad e migpinnuu. Ne diye nanasindeg ka me etew te ilis te lanew.


text:
Masulug ka impanulu ni Hisus diye te me etew ne impabaye din te me panunggilingan.<pb/>Migkahi sikandin, “<J>Due sabeka ne etew ne miggendiye te kamet eyew egpamula.</J>


text:
<J>Te pegpanawed din e te beni, due nakasawed diye te dalan, ne migginguma ka me manuk-manuk wey impanuktuk e seeye.</J>


text:
<J>Ne ka duma ne beni, diye nakasawed te batuwen ne ware amana tane. Ne mahaan de seeye migtubu su manipis ka tane.</J>


text:
<J>Due degma beni ne diye nakasawed te duhiyen. Ne nanubu ka me duhi wey naselung e ka me pinamula.</J>


text:
<J>Ka duma ne beni, diye nakasawed te meupiya ne tane. Intubu seeye wey migbebehas, ne due duma ne beni ne migbebehas te sabeka ne gatus (100), due duma ne me keen-eman ne pulu (60), wey due degma migbebehas te me tatelu ne pulu (30).</J>


text:
<J>Purisu, ke egkeupian ka ne egpakasabut, sumsumana nu ay-ayari ke nekey ka narineg nu!</J>”<n>Te Grigu: Sikan naa, pammineg kew ke due talinga niyu!</n><pb/>


text:
<br/><t>Ka peggamit ni Hisus te me panunggilingan</t><br/><br/><t>(Mar. 4:10-12; Luk. 8:9-10)</t><br/>Ne migparani diye te ki Hisus ka me hibateen din wey mig-inse kandin, “Mania te eggamit ka te me panunggilingan ke egpanulu ka te me etew?”<pb/>


text:
Ne migtabak si Hisus, “<J>Impatahe e diye te kaniyu ka inggeles meyitenged te Peghari te Manama, piru ware sika ipataha diye te duma.</J>


text:
<J>Su seeye se due katuenan, egtimulan pad eyew egdakel ka katuenan; piru seeye se deisek de se katuenan, eg-angayen pad iya minsan ka deisek ne kandin.</J>


text:
<J>Sikan naa ka miggamit a te panunggilingan te pegpanulu ku kandan, su eyew ke egtengteng sikandan, kene egpakakita, wey ke egpammineg sikandan, kene egpakarineg wey egpakasabut.</J>


text:
<J>Ne natuman e diye te kandan ka ingkahi te Manama pinaahi ki prupita Isayas ne miggenendue,</J><pb/><J>‘Minsan egmenuwen niyu te egpammineg,</J><pb/><J>kene kew iya egpakasabut.</J><pb/><J>Minsan egmenuwen niyu te egtengteng,</J><pb/><J>kene kew iya egpakakita.</J><pb/>


text:
<J>Su memakehal ka ulu te seini ne me etew,</J><pb/><J>insagpengan dan ka talinga ran,</J><pb/><J>wey impileng dan ka mata ran.</J><pb/><J>Su kema ke egpakakita sikandan,</J><pb/><J>wey egpakarineg,</J><pb/><J>wey egpakasabut,</J><pb/><J>wey eglibed kayi te keddi,</J><pb/><J>ne egbawian ku sikandan.’</J><pb/>


text:
<J>Egnangenan ku sikaniyu te malehet: masulug ka me prupita wey matareng ne me etew ne egkeupian perem ne egkita te nakita niyu, piru ware sikandan nakakita. Egkeupian degma sikandan ne egdineg te narineg niyu, piru ware sikandan nakarineg.</J>”<pb/>


text:
<br/><t>Ka kaluwasan te panunggilingan meyitenged te pegpamula</t><br/><br/><t>(Mar. 4:13-20; Luk. 8:11-15)</t><br/>“<J>Sikan naa, pammineha niyu ke nekey ka kaluwasan te panunggilingan meyitenged te pegpamula.</J>


text:
<J>Ka beni ne nakasawed diye te dalan, iyan seeye se etew ne nakarineg te lalag meyitenged te Peghari te Manama piru ware sikandin nakasabut. Te pegginguma ni Meibulan in-ahew e ka lalag te Manama ne nakapamula diye te pusung din.</J>


text:
<J>Ne ka beni ne diye nakasawed te batuwen, egpekeiling te seeye se etew ne nakarineg te lalag te Manama ne due-rue ne migdawat kayi ne nahale.</J>


text:
<J>Piru ware seini nakareralid diye te pusung din, purisu ware de naluhey ka pegpalintutuu rin. Pegginguma te keyirapan wey pegbayad-bayad tenged te pegdawat din te lalag te Manama, due-rue ne mig-engked sikandin te pegpalintutuu rin.</J>


text:
<J>Ne ka beni ne nakasawed diye te duhiyen, iyan seeye se etew ne nakarineg te lalag te Manama, piru ka pegkalaggew rin meyitenged te peg-ugpe din, wey ka peggeyinawa te me karatuan din ka nekeumes te lalag te Manama, wey ware sikandin nakabebehas.</J>


text:
<J>Piru ka beni ne nakasawed diye te meupiya ne tane, iyan seeye se etew ne nakarineg te lalag te Manama wey nakasabut kayi. Ne migbebehas sikandin: due behas din ne sabeka ne gatus (100), ka duma hen‑em ne pulu (60), wey ka duma tatelu ne pulu (30).</J>”<pb/>


text:
<br/><t>Ka panunggilingan meyitenged te hilamunen</t><br/>Mig-abey e man‑e migpanulu si Hisus te me etew pinaahi te panunggilingan ne migkahi, “<J>Ka Peghari te Manama egpekeiling te pangguhuren meyitenged te etew ne migsawed te meupiya ne beni diye te kamet din.</J>


text:
<J>Piru te nenewulep e ka me etew, miggingume e ka kuntere din wey insewuhan e saweri te behas te hilamunen ka beni ne insawed diye te kamet wey pegkapenga, mig-awe e sikandin.</J>


text:
<J>Ne nangendiye te kamuney te kamet ka me uripen din wey migkahi, ‘Ahalen, hendei egpuun ka me hilamunen ne nanubu diye te kamet te meupiya ma ka me beni ne insawed nu?’</J>


text:
<J>Migtabak ka ahalen diye te kandan, ‘Hinimuwan sika te kuntere ku.’ Ne mig-inse ka me uripen din, ‘Na, egkeupian ke naa ne eggendiye key eyew egpamarut te me hilamunen?’</J>


text:
<J>Balahara niyu re due taman te tinggaani e su igpewun‑a ku re igpabarut te me talaggaani ka me hilamunen, wey igpabagkes kandan eyew egsilaban. Pegkapenga, igpalimud ku diye te lelapeng ku ka egkahaani ran.’</J> ”<pb/>


text:
<br/><t>Ka panunggilingan meyitenged te behas ne mallilintek</t><br/><br/><t>(Mar. 4:30-32; Luk. 13:18-19)</t><br/>Nataman, migpanulu e man‑e si Hisus te me etew te lein ne panunggilingan ne miggenendue, “<J>Ka Peghari te Manama egpekeiling te pangguhuren meyitenged te beni te mustasa ne impamula te etew diye te kamet din.</J>


text:
<J>Ka beni te mustasa ka mallilintek te langun ne me beni, piru egkeyimu ne pinakarakel te me pinamula diye te kamet ke egdakel e seini. Ne egkataman, egpekeiling e te kayu wey egsesalahan e te me manuk-manuk ka me sugpang din.</J>”<pb/>


text:
<br/><t>Ka panunggilingan meyitenged te igpatulin te paan</t><br/><br/><t>(Luk. 13:20-21)</t><br/>Ne mig-abey e man‑e si Hisus migpanulu kandan te panunggilingan ne miggenendue, “<J>Ka Peghari te Manama egpekeiling te igpatulin te paan ne in-angey te sabeka ne malitan wey insewug din te harina ne egliware te saku, taman te migtulin ka langun ne inggimu rin.</J>”<pb/>


text:
<br/><t>Ka egpuunan te miggamit si Hisus te me panunggilingan</t><br/><br/><t>(Mar. 4:33-34)</t><br/>Impabaye ni Hisus te me panunggilingan seeye se langun ne impanulu din te masulug ne me etew. Ne ware inlalag din diye te kandan ne ware din ipabaye te panunggilingan.


text:
Neyitabu seini eyew egkatuman ka ingkahi te Manama pinaahi te prupita ne miggenendue,<pb/>“Eggamit a te me panunggilingan ke eglalag a,<pb/>igguhud ku ka ware pad nanengnengi puun te peggimu te kalibutan.”<pb/>


text:
<br/><t>Ka pegpasabut ni Hisus te panunggilingan meyitenged te hilamunen</t><br/>Nataman, mig-engkeran e ni Hisus ka masulug ne me etew wey migseled sikandin diye te baley. Ne migparani diye te kandin ka me hibateen din wey migkahi, “Ne la, ipasabut nu kanami ke nekey ka kaluwasan te panunggilingan meyitenged te hilamunen diye te kamet.”<pb/>


text:
<J>Ne ka kamet, iyan sika ka kalibutan, ne ka meupiya ne beni iyan ka me etew ne sakup te Peghari te Manama. Piru ka me hilamunen, iyan ka me sakup te ahalen te me busew,</J>


text:
<J>ka kuntere ne iyan migsawed te me hilamunen. Ka tinggaani, iyan sika ka katammanan te timpu, ne ka talaggaani, iyan ka me panalihan te Manama.</J>


text:
<J>Ne egbaruten wey egsilaban ka hilamunen, iling naan ded due ka egkeyitabu te katammanan te timpu.</J>


text:
<J>Egpeuyan ka Anak te Etew te me panalihan din eyew igmaawe diye te Migharian din ka langun ne iyan egpuunan ne egpakasale ka duma wey ka langun ne eggimu te mareet.</J>


text:
<J>Ne igdegpak dan sikandan diye te hapuy ne egkanlabkanlab. Ne diye, egmandalawit sikandan wey egmegkihet te ngipen dan.</J>


text:
<J>Ne seeye se me matareng, eglayag iling te aldew diye te Migharian te Amey ran. Purisu, ke egkeupian ka ne egpakasabut, sumsumana nu ay-ayari ka egkarineg nu!</J>”<n>Te Grigu: Sikan naa, pammineg kew ke due talinga niyu!</n><pb/>


text:
<br/><t>Ka panunggilingan meyitenged te inneles ne karatuan</t><br/>“<J>Ka Peghari te Manama egpekeiling degma te pangguhuren meyitenged te karatuan ne inggeles diye te kamet ne nakita te sabeka ne etew. Migweil-weil ka etew, imbunbunan din ded man‑e seeye. Ne puun te kahale din, mig-ayun e sikandin ka migbelegye te langun ne diye te kandin wey imbeli rin e seeye se kamet.</J>”<pb/>


text:
<br/><t>Ka panunggilingan meyitenged te mahal ne balieg</t><br/>“<J>Ka Peghari te Manama egpekeiling man‑e te pangguhuren meyitenged te sabeka ne nigusyanti ne egpamitew te mateles wey mahal ne balieg ne egngaranan te pirlas.</J>


text:
<J>Te nakakite e sikandin te amana ne mahal ne pirlas, imbelegye din e ka langun ne diye te kandin wey imbeli rin e seeye se pirlas.</J>”<pb/>


text:
<br/><t>Ka panunggilingan meyitenged te biyale</t><br/>“<J>Ka Peghari te Manama egpekeiling degma te pangguhuren meyitenged te pukut ne in-antug diye te lanew ne migsaharan te nalein-lein ne me ngalap.</J>


text:
<J>Ne emun ke egkapenu e te ngalap ka biyale, egganuyen e sika te mangngengalap diye te ilis. Egkataman, egpaminnuu e sikandan eyew te pegpangalam te me ngalap. Ne igtahu dan diye te selaan ka meupiya ne me ngalap, piru igpandegpak dan mule ka maddeet.</J>


text:
<J>Iling naan ded degma kayi ka egkeyitabu te katammanan te timpu. Eggendini ka me panalihan te Manama wey igpasuwey ran ka me maddeet ne me etew puun te me matareng.</J>


text:
<J>Ne seeye se me etew ne maddeet, igdegpak diye te hapuy ne egkanlabkanlab. Ne diye, egmandalawit sikandan wey egmegkihet te ngipen dan.</J>”<pb/>


text:
Ne mig-insaan sikandan ni Hisus, “<J>Nasabut niyu red ka langun ne impangguhud ku?</J>”<pb/>Migtabak sikandan, “Uya.”<pb/>


text:
Migkahiyan sikandan ni Hisus, “<J>Purisu ka langun ne me talagpanulu te Balaud te Manama ne due katuenan meyitenged te Peghari te Manama, egpekeiling te kamuney te baley ne mig-angey te iyam wey tapey ne me kasangkapan din ne mahal.</J>”<pb/>


text:
<br/><t>Ka peggubabe ki Hisus te matig-Nasarit</t><br/><br/><t>(Mar. 6:1-6; Luk. 4:16-30)</t><br/>Te pegkapenga ni Hisus te pegpangguhud te sika ne me panunggilingan, mig-awe e sikandin te seeye ne inged,


text:
wey mig-uli e diye te lungsud ne intulinan din. Ne migpanulu sikandin diye te simbaan te me Hudiyu, wey neinu-inu ka nakarineg kandin wey migkahi, “Hendei buwa nakakuwa sikandin te katuenan wey geem te peggimu te kein-inuwan?


text:
Kene naa ne anak te talagbebaley sika? Kene naa ne si Mariya ka iney rin, wey kene naa ne ensi Santiyagu, si Husi, si Simun wey si Hudas ka me suled din?


text:
Sikan naa ka natameneng e sikandan kandin.<pb/>Piru migkahiyan sikandan ni Hisus, “<J>Egtahuren ka sabeka ne prupita te minsan hendei gawas te inged ne intulinan din wey te pamilya rin.</J>”


text:
Purisu kene ne masulug ka me kein-inuwan ne inggimu ni Hisus te seeye ne inged tenged su ware sikandan migpalintutuu kandin.<pb/>


text:
<br/><t>Ka kamatayen ni Huwan ne Talagbewutismu</t><br/><br/><t>(Mar. 6:14-29; Luk. 9:7-9)</t><br/>Te seeye ne timpu, si Hirudis ka migmandu te Galiliya. Te pegkarineg din te guhuren meyitenged ki Hisus,


text:
migkahiyan din e ka me suluhuanen din, “Sikandin iya si Huwan ne Talagbewutismu, neuyag ded sikandin! Sika ka egpuunan ne due geem din te peggimu te me kein-inuwan.”<pb/>


text:
Egkeupian perem si Hirudis ne eggimatayan si Huwan, piru naaldek sikandin te me Hudiyu su in-ila ran ne sabeka ne prupita si Huwan.<pb/>


text:
Piru te aldew te neetawan ni Hirudis, migsayew ka beyi ne anak ni Hirudiyas diye te tangkaan te me mahaliyug, wey nahale si Hirudis kandin.


text:
Seeye naa, migpahunlibet sikandin ne migsaad diye te beyi ne igbehey rin ka minsan nekey ne egbuyuen din.<pb/>


text:
Ne dutu, impanulu e ni Hirudiyas ka anak din te egkahi diye te ki Hirudis, “Ibehey nu keddi kuntee ka ulu ni Huwan ne Talagbewutismu ne diye igtahu te maluag ne pinggan.”<pb/>


text:
Amana ne nalaggew si Hirudis dutu. Piru tenged su nakapahunlibet e sikandin wey narineg seeye te me mahaliyug din, migsuhu e sikandin ne igbehey te beyi ka imbuyu din.


text:
Nataman, in-uuyan e diye te beyi ka ulu ni Huwan ne diye itahu te maluag ne pinggan wey imbehey rin e degma diye te iney rin.


text:
Ne nangingume e ka me hibateen ni Huwan wey in-angey ran e ka lawa rin wey inlelebeng dan e. Pegkapenga dutu, miggendiyaan dan e si Hisus wey impangguhuran dan e te neyitabu.<pb/>


text:
<br/><t>Ka pegpakeen ni Hisus te 5,000 ne etew</t><br/><br/><t>(Mar. 6:30-44; Luk. 9:10-17; Huw. 6:1-14)</t><br/>Te pegkarineg ni Hisus te neyitabu, mig-awe e sikandin dutu wey mig-untud e te balangey ne migsabsabeka peendiye te mammara ne inged ne kene egkeugpaan. Te pegkarineg degma te masulug ne me etew te mig-awe e si Hisus, mig-engkeran dan e ka me lungsud dan wey miglurug e sikandan te lanew ka egsundul kandin.


text:
Te peglegsad ni Hisus te balangey, nakita rin ka masulug ne etew. Ne dutu, neyid‑u e sikandin kandan wey impamawian din e ka migmanderalu.<pb/>


text:
Ne hengkayi te egkasagkup e, migparani kandin ka me hibateen din ne migkahi, “Kema, peendiyaa nu pa ka masulug ne me etew te me bariyu su egpabeliyen te egkakeen dan su egkasagkup man e seini ne kayi ki mem pa te mammara ne inged ne kene egkeugpaan.”<pb/>


text:
Piru migkahi si Hisus, “<J>Kene ne keilangan ne egpeyipanawen pad sikandan. Sikaniyu ka egbehey kandan te egkakeen.</J>”<pb/>


text:
Ne migtabak sikandan, “Nekegmenu naan de iya ka kayi te kanami ne lallalimma ne paan wey daddaruwa ne isda.”<pb/>


text:
Nataman, impapinnuu rin e ka masulug ne me etew diye te me hilamunen. Ne ingkuwa rin e seeye se lalimma ne malisen ne paan wey ka daruwa ne ngalap, ne migleng‑ag sikandin diye te langit ne migpasalamat te Manama. Nataman, impanepik-tepik din e ka me paan wey impamehey rin e diye te me hibateen din, ne sikandan e ka migpamehey diye te me etew.


text:
Ne nangeen sikandan langun wey nenabulung-bulung, wey nakalimud pad sikandan te sapulu wey daruwa (12) ne liyang ne napenu te same dan.


text:
Ne seeye se nangeen, migginguma te lalimma ne libu (5,000) ne etew ne ware pad labet te me malitan wey me bate.<pb/>


text:
<br/><t>Ka peggipanew ni Hisus diye te kulit te weyig</t><br/><br/><t>(Mar. 6:45-52; Huw. 6:15-21)</t><br/>Pegkapenga dutu, impeuntud e ni Hisus ka me hibateen din te balangey wey impewun‑a rin e ipalapas diye te deyipag te lanew, taheed te impeuli din pad ka masulug ne me etew.


text:
Ne hengkayi te impakapeuli din e sikandan, migtakereg e degma sikandin diye te bubungan ne migsabsabeka eyew te peg-ampu. Ne narusileman e sikandin diye se sabsabeka.


text:
Te seeye ne timpu, nekeelat-elat e te lanew ka balangey ne in-unturan te me hibateen din wey amana ne masumpit ka me bunlud su egkasinug-ung dan ka kalamag.<pb/>


text:
Hengkayi te egpamalat-palat pad, inggendiyaan e sikandan ni Hisus ne miggipanew diye te kulit te weyig.


text:
Piru te pegkakita te me hibateen din kandin ne miggipanew diye te weyig, naalatan sikandan ne migkahi, “Keyey, due saping!” Ne migmanguleyi e sikandan te kaaldek dan.<pb/>


text:
Ne migtabak si Pidru kandin, “Magbebaye, ke sikeykew ma sika, peyipanawa a te weyig peendue te keykew.”<pb/>


text:
Ne migkahi si Hisus, “<J>Na, hendini ka!” Purisu miglegsad si Pidru diye te balangey wey miggipanew diye te weyig peendiye te ki Hisus.</J>


text:
Piru te pegkasahinda rin te makeseg ne kalamag, naaldek e sikandin wey egkabunsuran e egkatanled. Ne migbalbalukan sikandin ka migkahi, “Magbebaye, luwasa a nikeykew!”


text:
Sahuhune ne inggen-genan sikandin ni Hisus wey ingganuy wey migkahiyan, “<J>Deisek ka pegpalintutuu nu keddi, mania te migduwa-ruwa ka?</J>”<pb/>


text:
Ne insimba sikandin te me hibateen ne diye te balangey ne miggenendue, “Malehet iya ne sikeykew ka Anak te Manama.”<pb/>


text:
<br/><t>Ka pegpamawi ni Hisus te egmanderalu diye te Ginisarit</t><br/><br/><t>(Mar. 6:53-56)</t><br/>Te nakalapas e sikandan, diye sikandan nakatuhun te inged ne egngaranan te Ginisarit.


text:
Ne hengkayi te nekeile e ki Hisus ka me mahinged dutu, impataha ran e ka sumbaley ran ne me inged te due sikandin. Ne dutu, impanguyan e te me etew diye te kandin ka langun ne egmanderalu


text:
wey migpeyid‑u-hid‑u sikandan ki Hisus ne egpasamsamen sikandan minsan te sidsid de te kumbale din. Ne ka langun ne nakasamsam dutu, neulian iya.<pb/>


text:
<br/><t>Ka Balaud te Manama wey ka tuluuwen te kabuybuyahan</t><br/><br/><t>(Mar. 7:1-13)</t><br/>Nataman, due me Parisiyu wey me talagpanulu te Balaud te Manama ne diye egpuun te Hirusalim ne miggendiye te ki Hisus wey mig-inse,


text:
“Mania te insupak te me hibateen nu ka tuluuwen te me kaap-apuan ta? Su ware sikandan mig-ayad-ayad migpanlu‑lu te belad dan te ware pad migkeen.”<pb/>


text:
Ne migtabak si Hisus, “<J>Ne mania degma te insupak niyu ka me suhu te Manama tenged te peg-ikul niyu te kaniyu ne tuluuwen?</J>


text:
<J>Su migsuhu ka Manama ne migkahi, ‘Tahura nu ka amey wey iney nu,’ wey ‘Ka minsan hentew ne egtampele te amey wey iney rin, keilangan ne eggimatayan iya sikandin.’</J>


text:
<J>Piru migpanulu kew ne ka minsan hentew ne egkahi diye te amey wey iney rin, ‘Imbehey ku diye te Manama ka igkabulig ku perem kaniyu,’</J>


text:
<J>ne kenad e ne keilangan ne egtahud pad sikandin kandan. Puun due inggimu niyu ne ware karuan te lalag te Manama, pinaahi te peg-ikul niyu te tuluuwen niyu.</J>


text:
<J>Sikaniyu se egpapitew-pitew re! Malehet ka intagne ni prupita Isayas meyitenged kaniyu ne miggenendue,</J><pb/>


text:
<J>‘Diye de egpuun te me be‑be te seini ne me etew ka pegtahud dan keddi,</J><pb/><J>piru mariyu ka pusung dan keddiey.</J><pb/>


text:
<J>Ware karuan te pegsimba ran keddiey,</J><pb/><J>su iyan dan igpanulu ka me balaud ne inggimu re te me etew isip kun Balaud ku.’</J> ”<pb/>


text:
<br/><t>Ka egpakamalindit te etew</t><br/><br/><t>(Mar. 7:14-23)</t><br/>Ne impeumew ni Hisus ka me etew wey migkahiyan, “<J>Pammineg kew wey sabuta niyu ka iglalag ku.</J>


text:
<J>Kene ne iyan egpakamalindit te etew ka egseled diye te be‑be din, ke kene, iyan seeye se eglihawang diye te be‑be din.</J>”<pb/>


text:
Nataman, migparani diye te kandin ka me hibateen din wey migkahi, “Nakanengneng ka ne natameneng ka me Parisiyu te pegkarineg dan te inlalag nu?”<pb/>


text:
Piru migtabak si Hisus, “<J>Ka langun ne pinamula ne ware ipamula te Amey ku ne diye te langit, egbaruten.</J>


text:
<J>Balahara niyu re due sikandan se me butud ne egkitkit te me butud. Ne emun ke egkitkiten te sabeka ne butud ka lein ne butud, egkengeulug iya sikandan diye te lungag.</J>”<pb/>


text:
Ne migkahiyan sikandin ni Pidru, “Pangguhuri key ke nekey ka kaluwasan te sika ne panunggilingan.”<pb/>


text:
<J>Ware kew bes nakataha te ka minsan nekey ne egkaabeleng te etew, egleus diye te getek din ne egkataman, eglihawang ded diye te lawa rin?</J>


text:
<J>Piru ka minsan nekey ne eglihawang diye te be‑be te etew, diye seeye egpuun te pusung din, ne sika ka egpakamalindit kandin.</J>


text:
<J>Su diye egpuun te pusung te etew ka mareet ne suman-suman, ka peggimatey, ka pegpanlibug, ka pegpeyilabetey ne kene ne alunggun, ka pegpanakew, ka peg-uubat, wey ka peg-iran-iran te duma.</J>


text:
<J>Sika ka egpakamalindit te etew. Piru kene egpakamalindit te etew ka egkeen ne kene eg-ayad-ayad egpanlu‑lu te belad.</J>”<pb/>


text:
<br/><t>Ka pegpalintutuu te malitan ne matig-Kanaan</t><br/><br/><t>(Mar. 7:24-30)</t><br/>Nataman, mig-awe e si Hisus te seeye ne inged wey miggendiyad e te me inged ne sakup te Tiru wey Sidun.


text:
Ne due malitan ne matig-Kanaan ne mig-ugpe te seeye ne inged. Ne migparani sikandin ki Hisus ne migbalbalukan ne migkahi, “Magbebaye, kabuhalan ni Dabid, ikeyid‑u a nikeykew! Amana ne masumpit ka egkeula-ula kuntee te anak ku ne malitan ne migserepan te busew.”<pb/>


text:
Piru warad en iya migtabak si Hisus. Ne migparani diye te kandin ka me hibateen din wey mighangyu kandin ne migkahi, “Paawaa nu sika se malitan, su egbalbalukan de due ka egsinsinundul kanta!”<pb/>


text:
Ne migtabak si Hisus, “<J>Diye e re ipeuyan te kabuhalan ni Israil ne nekeiling te me karniru ne nallaag.</J>”<pb/>


text:
Piru migparani ka malitan wey migpanimbuel diye te tangkaan ni Hisus ne migkahi, “Bulihi a nikeykew, Magbebaye!”<pb/>


text:
Piru migkahi si Hisus, “<J>Kene ne meupiya ne egkuen ka keenen te me bate wey igsunggud diye te me asu.</J>”<pb/>


text:
Ne migtabak ka malitan, “Malehet sika Magbebaye, piru minsan ka me asu egpakakeen ma degma te me mummu ne egkengatahak puun te lamisa te me ahalen dan.”<pb/>


text:
Ne migtabak si Hisus kandin, “<J>Mengeatebey, amana ne dakel ka pegpalintutuu nu! Purisu egkarawat nu ka egbuyuen nu.</J>” Ne neulian e ka anak din te seeye de ne uras.<pb/>


text:
<br/><t>Ka pegpamawi ni Hisus te masulug ne etew</t><br/>Ne mig-awe si Hisus dutu wey miggendiyad e te ilis te Lanew te Galiliya. Nataman, migtakereg e sikandin diye te bubungan wey diye migpinpinnuu.


text:
Ne due amana ne susuluhi ne etew ne migparani kandin ne nanguyan te me pungku, me butud, me nabalbalangan se lawa, me ummew, wey masulug pad ka duma ne migmanderalu. Ne diye dan seeye ipanahu te katangkaan ni Hisus, wey impamawian din sikandan langun.


text:
Ne dutu neinu-inu ka me etew te pegkakita ran ne egmakalalag e ka me ummew, neneulian e ka me nabalbalangan se me lawa, nenekeyipanew e ka me pungku, wey egmakakite e ka me butud. Ne insaye dan e ka Manama te Israil.<pb/>


text:
<br/><t>Ka pegpakeen ni Hisus te 4,000 ne etew</t><br/><br/><t>(Mar. 8:1-10)</t><br/>Ne in-umew ni Hisus ka me hibateen din wey migkahiyan, “<J>Neyid‑u a te me etew su natateluwan e sikandan ka egduma-ruma keddi ne warad e egmangeenen. Kena a egkeupian ne igpeuli ku sikandan ne egmanggutasan su kema ke egkengalepu sikandan diye te deralanen.</J>”<pb/>


text:
Ne migkahi ka me hibateen din, “Etuwey, kayi ki pe ma te mammara ne inged ne kene egkeugpaan! Hendei ki naan de iya egkuwa te egkakeen ne igpakeen te seini se susuluhi ne etew?”<pb/>


text:
Ne mig-inse si Hisus kandan, “<J>Pilaa ne timman ka paan ne due te kaniyu?</J>”<pb/>Ne migtabak sikandan, “Pitu ne timman, wey due pila-pila re ne isda.”<pb/>


text:
Ne ingkuwa rin ka pitu ne paan wey ka me ngalap wey migpasalamat diye te Manama. Pegkapenga dutu, impanepik-tepik din e seini wey impamehey rin e diye te me hibateen din. Ne impangatul e degma impamehey te me hibateen din diye te me etew.


text:
Ne nangeen sikandan langun wey nenabbulung-bulung. Pegkapenga rue, duen pad nalimud te me hibateen din ne pitu ne liyang ne napenu te nasame ne keenen.


text:
Migginguma te hep‑at ne libu (4,000) ka me lukes ne nangeen ne ware pad labet te me malitan wey te me bate.<pb/>


text:
Pegkapenga dutu, impeuli e ni Hisus ka me etew wey mig-untud e sikandin te balangey ne miggendiye te inged ne Magadan.<pb/>


text:
<br/><t>Ka me pangulu ne egbuyu te kein-inuwan</t><br/><br/><t>(Mar. 8:11-13; Luk. 12:54-56)</t><br/>Due me Parisiyu wey me Sadusiyu ne migparani ki Hisus. Migbuyu sikandan ne egpapitawen te kein-inuwan ne egpuun te langit eyew te peg-eleg-eleg kandin.


text:
Migkahiyan ni Hisus sikandan, “<J>Emun ke egkasagkup e, egkahi kew e, ‘Meupiya ne aldew kaaselem su malalab ka langit.’</J>


text:
<J>Te pegkamaselem e, egkahi kew e man‑e, ‘Eg-uran naa kuntee su malalab ka langit wey egpaddusilem.’ Egpakasabut kew te palinneu diye te langit, piru kene kew egpakasabut te me palinneu te Manama kuntee!</J>


text:
<J>Ka me etew te kuntee ne timpu, amana ne mareet wey kenad ne maparuma-ruma te Manama.</J><n>Te Grigu: Ka me etew te kuntee ne timpu, amana ne mareet wey talaglibug.</n> <J>Migbuyu sikandan te kein-inuwan piru ware igpakita kandan angin e te kein-inuwan ne neyitabu ki Hunas ne sabeka ne prupita.” Nataman, mig-awe e si Hisus.</J><pb/>


text:
<br/><t>Ka igpatulin te paan te Parisiyu wey te Sadusiyu</t><br/><br/><t>(Mar. 8:14-21)</t><br/>Nakatuhun e ka me hibateen ni Hisus diye te deyipag te lanew, piru nalingew sikandan ne eg-uyan te paan.


text:
Migkahiyan ni Hisus sikandan, “<J>Tanud-tanud kew wey bantey kew te igpatulin te paan te me Parisiyu wey te me Sadusiyu.</J>”<pb/>


text:
Piru migpalalahey ka me hibateen din ne migkahi, “Nalalag din sika su ware ki nekeuyan te paan.”<pb/>


text:
Piru nanengnengan ni Hisus ke nekey ka igkewengete dan, purisu migkahiyan din sikandan, “<J>Sikaniyu se deisek se pegpalintutuu! Mania te egkasasew kew te pegkalingew niyu te egkakeen?</J>


text:
<J>Ware kew bes pad nakasabut? Ware niyu nasuman-suman ka lalimma ne timman ne paan ne impakeen ku te lalimma ne libu (5,000) ne etew ne nakalimud kew pad te sapulu wey daruwa (12) ne liyang te nenasame?</J>


text:
<J>Ware niyud e man‑e nasuman-suman seeye se pitu ne timman ne paan ne impakeen ku te hep‑at ne libu (4,000) ne etew ne nakalimud kew pad te pitu ne liyang te nenasame?</J>


text:
<J>Ware kew bes nakasabut te kene ne paan ka igpasabut te ingkahi ku ne, ‘Tanud-tanud kew te igpatulin te paan te me Parisiyu wey te me Sadusiyu’?</J>”<pb/>


text:
Ne henduen pad nakasabut sikandan ne kene bes ne patulin te paan ka egpatantanuran kandan, ke kene, ka pegpanulu bes te me Parisiyu wey te me Sadusiyu.<pb/>


text:
<br/><t>Ka pegpataha ni Pidru meyitenged ki Hisus</t><br/><br/><t>(Mar. 8:27-30; Luk. 9:18-21)</t><br/>Nataman, te diyad e si Hisus te inged te Sisarya Pilipus, mig-insaan din ka me hibateen din te migkahi, “<J>Hentew kun naa ka Anak te Etew sumale te me etew?</J>”<pb/>


text:
Ne migtabak sikandan, “Ka duma migkahi ne si Huwan kun ne Talagbewutismu. Ne due duma ne migkahi ne si Ilyas kun. Ne ka duma degma migkahi ne si Hirimiyas kun, wey ke sabeka naa sikandin te me prupita.”<pb/>


text:
Ne migkahiyan sikandin ni Hisus, “<J>Keupianan nu Simun ne anak ni Hunas, su kene ne etew ka migpataha keykew kayi, ke kene, ka Amey ku ne diye te langit.</J>


text:
<J>Sikan naa, egnangenan ku sikeykew Pidru te iling ka te batu. Te sika ne batu, duen ku igpasasindeg ka punduk te migmalintutuu keddi wey minsan ka geem te kamatayen kene egpakadereet.</J>


text:
<J>Ne igbehey ku keykew ka me yabi diye te Migharian te Manama, ne ka minsan nekey ne ingkene nu kayi te ampew te tane, ingkene degma diye te langit. Ne ka minsan nekey ne intuhut nu kayi te ampew te tane, intuhut degma diye te langit.</J>”<pb/>


text:
Nataman, impegpehetan e panpanayi ni Hisus ka me hibateen din ne kene egpepanugtulen te minsan hentew ne sikandin ka Kristu.<pb/>


text:
<br/><t>Ka pegguhud ni Hisus te peg-antus wey te kapatayan din</t><br/><br/><t>(Mar. 8:31–9:1; Luk. 9:22-27)</t><br/>Puun te seeye ne timpu, impasabut e ni Hisus ka me hibateen din ne keilangan ne eggendiye sikandin te Hirusalim wey eg-antus te igmeula-ula kandin te me igbuyag te me Hudiyu, te me pangulu te me talagpanubad, wey te me talagpanulu te Balaud te Manama. Eggimatayan sikandin wey egkeuyag te igkatelu ne aldew.<pb/>


text:
Ne migweil-weil si Pidru, impasuwey rin e si Hisus wey insaparan din te migkahi, “Suwang-suwang! Magbebaye, kene egkaayun ne egkeyitabu sika due te keykew!”<pb/>


text:
Piru migbalikid si Hisus wey migkahiyan si Pidru, “<J>Awe ka rue Meibulan! Egpakabalabag ka keddiey; su kene ne Manama ka indapihan nu, ke kene, ka me etew!</J>”<pb/>


text:
Nataman, migkahiyan e ni Hisus ka me hibateen din, “<J>Ke hentew seeye se eg-ikul keddi, keilangan ne eg-engked te kandin ne igkeupii wey egtiang te kandin ne krus wey eg-ikul keddiey.</J>


text:
<J>Su seeye se egkeupian ne egluwas te kandin ne umul, nasi egkawaraan kayi, piru seeye se egkawaraan te kandin ne umul tenged keddiey, egpakarawat te umul ne ware egtamanan.</J>


text:
<J>Nekey ma ka egkakuwa te etew ke egkaangken din ka langun ne tahu kayi te ampew te tane piru egkaware ka umul rin? Ware iya! Su ware igkabehey rin eyew egkaawi din ka kandin ne umul.</J>


text:
<J>Su egginguma ka Anak te Etew ne egdumaan te katelesan te Amey rin, ne iyan din duma ka me panalihan din. Ne egkataman eg-unahan din e ka tagse sabeka ne etew sumale te himu rin.</J>


text:
<J>Egnangenan ku sikaniyu te malehet: due me etew ne kayi kuntee ne kene pad egpatey taman te kene dan pad egkakita ka Anak te Etew ne egginguma isip Hari.</J>”<pb/>


text:
<br/><t>Ka ulaula ni Hisus ne nabalbalawan</t><br/><br/><t>(Mar. 9:2-13; Luk. 9:28-36)</t><br/>Peglihad te hen‑em ne aldew, induma ni Hisus si Pidru wey ka talaari ne si Santiyagu wey si Huwan te migmatakereg diye te matikang ne bubungan ne sikandan de.


text:
Ne dutu, nabalbalawan ka ulaula ni Hisus wey migsiha ka ulaula rin iling te aldew, wey miglayag te kaangkag ka kumbale din.


text:
Ne migkahiyan ni Pidru si Hisus, “Magbebaye, meupiya te kayi key<n>key: wey ke ki.</n> kuntee. Ke igkeupii nu eggimu a kayi te tatelu ne leeb, sabeka ka keykew, sabeka ka ki Muwisis wey sabeka ka ki Ilyas.”<pb/>


text:
Te sasangan pad sikandin ne eglalag, due malayag ne gapun ne migdalung kandan wey due laheng ne egpuun dutu te gapun ne migkahi, “Seini ka pinalangge ku ne Anak ne ingkahale ku. Pammineha niyu sikandin!”<pb/>


text:
Piru migparani si Hisus wey miggen-genan din sikandan te migkahi, “<J>Sasindeg kew wey kene kew kaaldek.</J>”


text:
Taheed te egmatupang e sikandan te bubungan, inteesan e sikandan ni Hisus te migkahi, “<J>Kene niyu ipangguhud te minsan hentew ke nekey ka nakita niyu taman te egkeuyag e ka Anak te Etew.</J>”<pb/>


text:
Ne mig-inse ki Hisus ka me hibateen din, “Mania te migkahi ka me talagpanulu te Balaud te Manama ne keilangan ne iyan eggun‑a ki Kristu eggendini si Ilyas?”<pb/>


text:
<J>Piru egnangenan ku sikaniyu te miggendinid e si Ilyas, piru ware nekeila ka me etew kandin wey nasi dan himuwa diye te kandin ka minsan nekey ne igkeupii ran. Ne iling naan ded degma rue, egbaybayaran dan ded degma ka Anak te Etew.</J>”<pb/>


text:
Ne henduen pad nasabut te me hibateen ni Hisus te si Huwan bes ne Talagbewutismu ka egkahiyen din.<pb/>


text:
<br/><t>Ka pegbawi ni Hisus te bate ne inserepan te busew</t><br/><br/><t>(Mar. 9:14-29; Luk. 9:37-43a)</t><br/>Te pegginguma ran diye te susuluhi ne etew, due lukes ne migparani ki Hisus wey migpanimbuel diye te tangkaan din


text:
ne migkahi, “Magbebaye, ikeyid‑u nu ka anak ku ne lukes su egbabuyen sikandin wey amana egkabaybayari. Malasi sikandin egpakasubbuk diye te hapuy wey diye te weyig.


text:
Ne migkahi si Hisus, “<J>Sikaniyu se me etew te kuntee ne timpu, ware pegpalintutuu niyu wey mareet ka suman-suman niyu wey ka hinimuwan niyu! Hendei bes taman ka pegduma-ruma ku kaniyu? Hendei bes taman ka peg-antus ku kaniyu? Uyana niyu ka bate kayi te keddi!</J>”


text:
Ne dutu, migparani ki Hisus ka me hibateen din te sikandan de wey mig-inse, “Mania te ware key nakaalew te busew?”<pb/>


text:
<br/><t>Ka peglalag e man‑e ni Hisus te kamatayen din</t><br/><br/><t>(Mar. 9:30-32; Luk. 9:43b-45)</t><br/>Due timpu ne nanlibulung ka me hibateen ni Hisus diye te Galiliya. Ne dutu, migkahiyan e man‑e sikandan ni Hisus, “<J>Mahaan e eg-akali ka Anak te Etew wey igbehey diye te me etew</J>


text:
<J>ne eggimatey kandin, piru egkeuyag sikandin te igkatelu ne aldew.” Ne puun dutu, nalaggew e amana ka me hibateen din.</J><pb/>


text:
<br/><t>Ka pegbayad te buhis para te timplu</t><br/>Te pegginguma enni Hisus diye te Kapirnaum, migparani diye te ki Pidru ka me talagsukut te buhis para te timplu wey mig-inse kandin, “Egbayad naan ded te buhis para te timplu ka talagpanulu niyu?”<pb/>


text:
Migtabak si Pidru, “Ew red.”<pb/>Te pegseled ni Pidru diye te baley, migpewun‑a mig-inse si Hisus kandin ne migkahi, “<J>Simun, nekey‑a te keykew ne suman-suman, hentew‑a ka egpabayaren te me Hari kayi te inged te buhis wey te duma pad ne bayaranan? Ka me mahinged naa wey ke me lapu?</J>”<pb/>


text:
Ne migtabak si Pidru, “Ka me lapu.”<pb/>Migkahiyan ni Hisus sikandin, “<J>Ke iling ma rue, kene ne keilangan ne egpabayaren ka me mahinged.</J>


text:
<J>Piru ke kene ki egbayad, kema ke egkatameneng sikandan kanta. Purisu hendiye ka te lanew wey pamunuwit ka. Bekaa nu naa ka be‑be te an-anayan ne ngalap ne egkeutel nu wey egkakita nu diye ka seleppi ne eleg ne igbayad te buhis ta te daruwa. Kua nu naa seeye wey ibayad nud e.</J>”<pb/>


text:
<br/><t>Hentew ka amana ne labew</t><br/><br/><t>(Mar. 9:33-37; Luk. 9:46-48; 17:1-2)</t><br/>Te seeye ne timpu migparani diye te ki Hisus ka me hibateen din wey mig-inse, “Hentew‑a ka labew diye te Migharian te Manama?”<pb/>


text:
te migkahi, “<J>Egnangenan ku sikaniyu te malehet: kene kew egpakaseled te Migharian te Manama ke kene kew egbalew-balew wey ke kene kew egpekeiling te me bate.</J>


text:
<J>Purisu ka minsan hentew ne egpariralem eyew egpekeiling te seini ne bate, sikandin ka labew diye te Migharian te Manama.</J>


text:
<J>Ne ka minsan hentew ne egdawat te iling kayi ne bate tenged su mig-ikul sikandin keddi, egdawat degma keddiey.</J><pb/>


text:
“<J>Ka minsan hentew ne egpuunan ne egpakasale ka sabeka te seini ne me bate ne migpalintutuu wey migsalig keddi, meupiya pad ke eggiketan ka lieg din te dakel ne batu ne galingan wey igdegpak diye te pused te dahat.</J>


text:
<J>Mekeyid‑u-hid‑u ka me etew kayi te ampew te tane su layun de eggingumei te me pegtintal. Duen iya me pegtintal ne egginguma, piru mekeyid‑u-hid‑u ka etew ne iyan egpuunan te pegtintal.</J><pb/>


text:
“<J>Emun ke iyan egpuunan ka belad nu wey ke paa nu naa ne egpakasale ka, tempuha nu sika wey iregpak nu. Meupiya pad ke egseled ka diye te langit ne napungku wey ke nabalbalangan ka lawa nu du te due me belad nu wey me paa nu ne igdegpak diye te hapuy ne kene egkeebukan.</J>


text:
<J>Ne emun ke iyan egpuunan ka mata nu ne egpakasale ka, lekata nu sika wey iregpak nu. Meupiya pad ke egseled ka diye te langit ne sabeka re ka mata du te daruwa ka mata nu ne igdegpak de diye te linew ne hapuy.</J>”<pb/>


text:
“<J>Nekey‑a te suman-suman niyu ke due etew ne due mahatus (100) ne karniru rin ne natarinan te sabeka? Kene din naa eg-engkeran diye te bubungan ka siyam ne pulu wey siyam (99) eyew te pegpamitew te seeye se natarin? Eg-engkeran din iya.</J>


text:
<J>Ne emun ke egkakita rin e seeye, egnangenan ku sikaniyu te malehet: egkahale iya sikandin. Amana rin pad igkahale sika du te seeye se siyam ne pulu wey siyam (99) ne ware natarin.</J>


text:
<J>Ne iling naan ded degma rue, ka Amey niyu ne diye te langit kene egkeupian ne egkatarinan te minsan sabeka re te seini ne me bate.</J>”<pb/>


text:
<br/><t>Ka suled nu ne nakasale keykew</t><br/>“<J>Emun ke egpakasale keykew ka suled nu, hendiyei nu sikandin wey nangeni nu te sale din. Piru himuwa nu sika te sikaniyu re se daruwa. Ne emun ke egpammineg sikandin keykew, egpekeg-uli ded ka meupiya ne geyinawa niyu.</J>


text:
<J>Piru ke kene sikandin egpammineg keykew, duruma ka te sabeka wey ke daruwa naa ne etew su eyew ka langun ne eglalahen nu egkapamalehetan te daruwa wey ke tatelu ne etew.</J>


text:
<J>Piru ke kene iya sikandin egpammineg kandan, ipangguhud nud e sika diye te punduk te migmalintutuu. Ne emun ke kene pad iya man‑e sikandin egpammineg kandan, isipa nu naan de sikandin ne sabeka ne etew ne ware migpalintutuu te Manama wey ke talagsukut naa te buhis.</J>”<pb/>


text:
<br/><t>Ka ingkene wey ka intuhut</t><br/>“<J>Egnangenan ku sikaniyu te malehet: ka minsan nekey ne ingkene niyu kayi te ampew te tane, ingkene degma diye te langit. Ne ka minsan nekey ne intuhut niyu kayi te ampew te tane, intuhut degma diye te langit.</J><pb/>


text:
“<J>Egnangenan ku man‑e sikaniyu te malehet: emun ke due daruwa kaniyu kayi te ampew te tane ne egpekeg-uyun ne egbuyu te minsan nekey, eggimuwen iya sika te Amey ku ne diye te langit.</J>


text:
<J>Su emun ke hendei ka daruwa wey ke tatelu ne eglibulung tenged keddiey,</J><n>Te Grigu: te ngaran ku.</n> <J>diya a degma te taliware dan.</J>”<pb/>


text:
<br/><t>Ka panunggilingan meyitenged te suluhuanen ne ware migpasaylu</t><br/>Nataman, migparani si Pidru diye te ki Hisus wey mig-inse, “Magbebaye, ke layun de egpakasale kayi te keddiey ka suled ku, kapapila ku naa sikandin egpasayluwa? Kapapitu?”<pb/>


text:
Ne migtabak si Hisus, “<J>Kene ne kapapitu re, ke kene, pitu ne pulu wey pitu (77) ne lupi.</J><pb/>


text:
“<J>Sikan naa, ka Peghari te Manama egpekeiling te pangguhuren meyitenged te Hari ne egkeupian ne eggusey te me suluhuanen din ne due me utang.</J>


text:
<J>Te migbunsud e sikandin ka eggusey, due etew ne in-uyan diye te kandin ne nekeutang te minilyun ne seleppi.</J>


text:
<J>Tenged te kene sikandin egpakabayad, migsuhu ka Hari ne igbelegye e ka etew duma te asawa rin wey me anak din wey ka langun ne diye te kandin eyew egpakabayad sikandin te utang din.</J>


text:
<J>Ne dutu, migpanimbuel e ka suluhuanen diye te tangkaan te Hari wey migpeyid‑u-hid‑u ne migkahi, ‘Hari, kene e re ubag nikeykew dalaseka su egbayaran ku re sikeykew te langun!’</J>


text:
<J>Neyid‑u ka Hari te seeye ne suluhuanen, purisu imbalahad din e ka utang din wey impeyipanew e.</J><pb/>


text:
“<J>Piru te peggipanew e te sika ne suluhuanen, nasinug-ung din ka duma rin ne suluhuanen ne nekeutang kandin te pila re ne libu. Inggansing din seeye se etew wey impeleng din te migkahi, ‘Bayari ad e nikeykew te utang nu!’</J>


text:
<J>Migpanimbuel ka duma rin ne suluhuanen wey migpeyid‑u-hid‑u kandin ne migkahi, ‘Kena a ubag nikeykew dalaseka su egbayaran ke re!’</J>


text:
<J>Piru ware sikandin nabennali wey miggipanew e. Ne nasi din ipaprisu ka etew taman te egkabayaran ka utang din.</J>


text:
<J>Te pegkakita dutu te duma ne me suluhuanen, amana sikandan nalaggew. Seeye naa, nangendiye sikandan te Hari ka migsumbung kandin te neyitabu.</J>


text:
<J>Purisu impeumew te Hari seeye se suluhuanen wey migkahiyan, ‘Amana ka ne mareet ne suluhuanen! Imbalahad kud e ka langun ne utang nu tenged su migpeyid‑u-hid‑u ka keddiey.</J>


text:
<J>Amana nabelu ka Hari kandin, seeye naa impaprisu rin e ka suluhuanen eyew egbaybayaran taman te egkabayaran din degma ka langun ne utang din.</J>”<pb/>


text:
Ne migkahi si Hisus, “<J>Iling naan ded degma ka eggimuwen diye te kaniyu te Amey ku ne diye te langit ke kene niyu egpasayluwen ne egpuun te me pusung niyu ka me duma niyu.</J>”<pb/>


text:
<br/><t>Ka pegpanulu meyitenged te pegpeengkerey te alunggun</t><br/><br/><t>(Mar. 10:1-12)</t><br/>Pegkapenga ni Hisus te miglalag te seeye ne me panunggilingan, mig-awe e sikandin diye te Galiliya wey miggendiyad e te inged ne sakup te Hudiya ne deyipag te Hurdan.


text:
Due nangendiye te ki Hisus ne me Parisiyu eyew te peg-eleg-eleg kandin ne mig-inse, “Intuhut naan ded te Balaud ta ne egpakig-engked ka lukes te asawa rin te minsan nekey ne egpuunan?”<pb/>


text:
Ne migtabak si Hisus, “<J>Ware kew bes nakasabut te imbasa niyu diye te Kasulatan ne puun pad te an-anayan inggimu e sikandan te Manama ne lukes wey malitan?</J>


text:
<J>Ne migkahi pad man‑e ka Manama, ‘Sika ka egpuunan ne eg-engked e ka lukes te amey wey iney rin wey egsabeke e diye te asawa rin. Ne sikandan se daruwa, egkeyimu e ne sabeka.’</J>


text:
<J>Sikan naa, kenad e ne daruwa sikandan, ke kene, sabeka naan de. Purisu kene egkaayun ne egpeg-engkeren te etew ka insabeke e te Manama.</J>”<pb/>


text:
Mig-inse e man‑e ka me Parisiyu, “Piru mania te migsuhu si Muwisis ne egpabehayen ka lukes diye te asawa rin te sulat te pegpakig-engked, ne eyew egpekeengked e sikandin?”<pb/>


text:
Ne intabak ni Hisus sikandan, “<J>Intuhutan kew ni Muwisis ne egpakig-engked te me asawa niyu tenged su makehal ka me ulu niyu. Piru kene ne iling due puun pad te an-anayan.</J>


text:
<J>Egnangenan ku sikaniyu, ne ka minsan hentew ne egpakig-engked te asawa rin ne malitan ne ware nakasale kandin, egpakapanlibug e sikandin ke egbalew-balew eg-asawa.</J>”<n>Due duma ne me sinulat ne miglagkes kayi piru ware seini diye te malehet ne migpuunan. Intimul naan de seini ne miggenendue: ka lukes ne eg-asawa te malitan ne in-engkeran e, egpakapanlibug e.</n><pb/>


text:
Ne migkahi ka me hibateen din diye te kandin, “Ke iling ma rue ka egkeula-ula te alunggun, meupiya pad ke kenad e eg-asawa.”<pb/>


text:
Piru migkahiyan ni Hisus sikandan, “<J>Kene ne langun ne etew ne egpakarawat te seini ne lalahen, ke kene, seeye de se me etew ne imbulihan te Manama kayi.</J>


text:
<J>Masulug ka egpuunan ne due me lukes ne kene eg-asawa: ka duma, kene eg-asawa puun su neetew sikandan ne kene iya egpakaanak; ka duma, kene eg-asawa puun su migpakepun sikandan; ne ka duma, egkeupian ne kene eg-asawa su eyew egkasabeka ka suman-suman dan meyitenged te Peghari te Manama. Seeye se egpakarawat kayi, egparawaten.</J>”<pb/>


text:
<br/><t>Ka pegpanalangin ni Hisus te me bate</t><br/><br/><t>(Mar. 10:13-16; Luk. 18:15-17)</t><br/>Nataman, due me bate ne in-uuyan diye te ki Hisus eyew egpatel-eban te belad din wey eyew egpaampuan kandin. Piru insaparan sikandan te me hibateen ni Hisus.


text:
Ne migkahi si Hisus, “<J>Balahara niyu re due ka me bate ne egparani keddi wey kene niyu sikandan sapari, su nasakup te Migharian te Manama ka me bate ne iling kayi.</J>”<pb/>


text:
<br/><t>Ka meyaman ne etew</t><br/><br/><t>(Mar. 10:17-31; Luk. 18:18-30)</t><br/>Due kanakan ne migparani ki Hisus wey mig-inse, “Talagpanulu, nekey‑a ka meupiya ne eggimuwen ku eyew egkarawat ku ka umul ne ware egtamanan?”<pb/>


text:
Ne migtabak si Hisus, “<J>Mania te mig-inse ka keddi ke nekey ka meupiya? Sabeka re ka meupiya, ka Manama re. Piru ke egkeupian ka ne egpakarawat te umul ne ware egtamanan, keilangan ne egtumanen nu ka me suhu te Manama.</J>”<pb/>


text:
Mig-inse ka kanakan, “Hendei dutu?”<pb/>Ne migtabak si Hisus, “<J>Kene ka himatey, kene ka panlibug, kene ka panakew, wey kene ka pamalehet te ubat.</J>


text:
<J>Tahura nu ka amey wey iney nu, wey geyinawei nu ka duma nu iling te peggeyinawa nu te pegkeetew nu.</J>”<pb/>


text:
Migtabak ka kanakan, “Intantanuran kud sika langun. Na, nekey naan pad ka duma ne eggimuwen ku?”<pb/>


text:
Ne migkahiyan ni Hisus sikandin, “<J>Emun ke egkeupian ka iya ne likes diye te tangkaan te Manama, ibelegye nu ka me karatuan nu, ne ka halin ipamehey nu diye te egkengaayu-ayu, eyew due karatuan nu diye te langit. Ne egkataman, libed ka kayi wey ikul ka keddi.</J>”<pb/>


text:
Te pegkarineg dutu te kanakan, miggipanew e sikandin ne miglungku tenged su dakel ka karatuan din.<pb/>


text:
Sikan naa, migkahiyan ni Hisus ka me hibateen din, “<J>Egnangenan ku sikaniyu te malehet: malised te meyaman ka pegseled diye te Migharian te Manama!</J>


text:
<J>Egnangenan ku man‑e sikaniyu te malemu pad ka pegserep te ayam ne kamil diye te lungag te simat du te pegseled te meyaman diye te Migharian te Manama.</J>”<pb/>


text:
Te pegkarineg te me hibateen dutu, amana sikandan neinu-inu wey mig-inse, “Ke iling ma rue, hentew bes naan de ka egkaluwas?”<pb/>


text:
Ne migtengteng si Hisus diye te kandan wey migkahi, “<J>Kene egkeyimu seini te etew, piru egkeyimu te Manama ka langun.</J>”<pb/>


text:
Ne migkahi si Pidru, “Na, sikanami seini, mig-engkeran ney e ka langun eyew te peg-ikul keykew. Nekey naa ka egkakuwa ney rue?”<pb/>


text:
Migkahiyan ni Hisus sikandan, “<J>Egnangenan ku sikaniyu te malehet: ke egkabalbalawan e seini se kalibutan, egpinnuu ka Anak te Etew diye te amana ne mateles ne trunu rin. Ne sikaniyu se mig-ikul keddi, egpakapinnuu degma diye te sapulu wey daruwa (12) ne trunu eyew te peggukum te me kabuhalan te sapulu wey daruwa (12) ne anak ni Israil.</J>


text:
<J>Ne ka minsan hentew ne eg-engked te baley rin, me suled din, me atebey, amey wey iney rin, me anak din wey katantanaan din tenged te peg-ikul rin keddiey, egpakarawat te mahatus (100) ne lupi te seeye se neengkeran din, wey egbehayan pad sikandin te umul ne ware egtamanan.</J>


text:
<J>Piru masulug ka mabantug ne kenad egmabantug, wey masulug ka kene ne mabantug ne egmabantug e.</J>”<pb/>


text:
<br/><t>Ka panunggilingan meyitenged te me talagbasuk te parasan</t><br/><J>Migkahiyan ni Hisus sikandan, “Ka Peghari te Manama egpekeiling te pangguhuren meyitenged te kamuney te parasan ne migselem-selem migpamitew te egpatrabahuwen din diye te kamet din.</J>


text:
<J>Due pila ne me etew ne nakita rin wey migpasabutey sikandan ne egbayaran din ka tagse sabeka te sabeka ne dinaryu.</J><n>Ka sabeka ne dinaryu, eleg ne igbayad te senge-kaaldew ne pegbasuk te etew. (Egkakita degma diye te 20:9-10,13.)</n> <J>Pegkapenga, insuhu din e sikandan diye te kamet din eyew egpatrabahuwen e.</J>


text:
<J>Hengkayi te me alas nuwibi e te maselem,</J><n>Te Grigu: igkatelu ne uras.</n> <J>miggendiyad e man‑e sikandin te palingki wey due me etew ne nakita rin diye ne egmanasindeg de ne ware eggimuwen,</J>


text:
<J>wey migkahiyan din sikandan, ‘Sikaniyu degma, hendiye kew te kamet ku wey egbayaran ku sikaniyu te eleg ne bayad.’</J>


text:
<J>Ne nangendiyad e ka me etew. Nataman, miggipanew e man‑e sikandin te me meudtu ka egpamitew te me etew wey iling ded ka inggimu rin te me alas tris e te maapun.</J><n>Te Grigu: meudtu, igkeen‑em ne uras; alas tris te maapun, igkasiyam ne uras.</n>


text:
<J>Te me alas singku e te maapun,</J><n>Te Grigu: igkasapulu wey sabeka (11) ne uras.</n> <J>miggipanew e man‑e sikandin wey due me etew ne nakita rin ne migmanasindeg de. Ne migkahiyan din sikandan, ‘Mania te iyan niyu re egpulungan ka egmanasindeg ne ware eggimuwen te egkaapunan?’</J>


text:
<J>Ne migtabak sikandan, ‘Uya su ware ma egpatrabahu kanami.’ Ne migkahiyan din sikandan, ‘Hendiye kew degma te kamet ku wey trabahu kew diye.’</J><pb/>


text:
“<J>Hengkayi te egkasagkup e, migkahiyan e te kamuney te parasan ka sinalihan din, ‘Umawa nud ka me trabahanti wey pamayari nud e. Hun-eyi nu seeye se namewuri wey mewuriya nud seeye se nekewun‑a.’</J>


text:
<J>Ne seeye se me etew ne alas singku e te maapun</J><n>Te Grigu: igkasapulu wey sabeka (11) ne uras.</n> <J>nakatrabahu, impamayaran ded sikandan te tigsabeka ne dinaryu.</J>


text:
<J>Hengkayi se egbayaran e degma seeye se nekewun‑a ne migtrabahu, isip dan ne dakel-rakel ka egkarawat dan, kunaleg te tigsabeka red degma ne dinaryu ka tagse sabeka kandan.</J>


text:
<J>ne migkahi, ‘Senge-uras de ka pegtrabahu te seini se namewuri ne me etew, ne impeiling nu ka bayad dan kanami te miglarey te aldew wey napangkag te meinit ka migbasuk!’</J>


text:
<J>Piru intabak te kamuney ka sabeka kandan ne migkahi, ‘Suled, ware ku limbungi sikeykew; migpasabutey ki ne egpabayad ka te sabeka ne dinaryu.</J>


text:
<J>Dawata nu ka bayad nu wey uli kad. Su keddiey ne igkeupii ne egbayaran ku ka namewuri te iling te imbayad ku keykew.</J>


text:
<J>Ware naa katenged ku ke nekey ka igkeupii ku ne eggimuwen te seleppi ku? Wey ke neimma ke re su matumpis a nahud?’</J> ”<pb/>


text:
Ne migkahi si Hisus, “<J>Purisu ka egkamewuri nasi egpekewun‑a, wey ka egpekewun‑a nasi egkamewuri.</J>”<pb/>


text:
<br/><t>Ka igkatelu ne timpu ne pegguhud ni Hisus te kamatayen din</t><br/><br/><t>(Mar. 10:32-34; Luk. 18:31-34)</t><br/>Peggendiye enni Hisus te Hirusalim, impasuwey rin ka sapulu wey daruwa (12) ne hibateen din puun te me etew. Ne migkahiyan din sikandan te diyad e te deralanen,


text:
“<J>Pammineg kew! Diye ki kuntee egpabulus te Hirusalim, ne ka Anak te Etew igbehey e diye te me pangulu te me talagpanubad wey te me talagpanulu te Balaud te Manama wey eggukuman dan e sikandin te kamatayen.</J>


text:
<J>Ne igpeendiye dan e man‑e sikandin te kene ne me Hudiyu eyew eglemetan, eglampesan, wey iglansang te krus. Piru egkeuyag sikandin te igkatelu ne aldew.</J>”<pb/>


text:
<br/><t>Ka egbuyuen te sabeka ne iney</t><br/><br/><t>(Mar. 10:35-45)</t><br/>Nataman, miggendiye te ki Hisus ka asawa ni Sibidiyu duma te me anak din ne me lukes. Migpanimbuel sikandin su due egbuyuen diye te ki Hisus.<pb/>


text:
Ne mig-inse si Hisus diye te kandin, “<J>Nekey‑a ka igkeupii nu?</J>”<pb/>Migkahi ka malitan, “Emun ke eghari kad e, tuhuti nu ubag ne egpakapinnuu ka sabeka ne anak ku diye te igkakawanan<n>Sumale te tuluuwen te me Hudiyu, ka talahuren de ne etew ka egpakapinnuu diye te igkakawanan te mabantug ne etew.</n> nu wey ka sabeka diye te igkahibang nu.”<pb/>


text:
Piru migtabak si Hisus, “<J>Ware kew nakanengneng ke nekey ka egbuyuen niyu. Egpekeinum kew naan ded te ubab te peg-antus ne mahaan kud e eg-inuma?</J>”<pb/>Ne migtabak sikandan, “Uya, egpekeinum key red.”<pb/>


text:
Migkahiyan sikandan ni Hisus, “<J>Uya, malehet ne egpekeinum kew red te ubab ku te peg-antus, piru ka meyitenged te egpapinnuuwen diye te igkakawanan ku wey diye te igkahibang ku, ware katenged ku due, su duen e intahahe te Amey ku ne egpapinnuuwen due.</J>”<pb/>


text:
Purisu impeparani sikandan ni Hisus wey migkahiyan, “<J>Nakanengneng kew e te ka me pangulu te me etew ne kene ne me Hudiyu, impeuteng dan iya ka geem dan te pegmandu diye te me sakup dan. Ne seeye degma se dakel se katungdanan, igpapitew ran iya ka katenged dan diye te kandan.</J>


text:
<J>Piru kene niyu sika himuwa. Su ka minsan hentew due te kaniyu ne egkeupian ne egmabantug, keilangan ne egpeyimu sikandin ne suluhuanen niyu.</J>


text:
<J>Ne ka minsan hentew ne egkeupian ne egkeyimu ne labew kaniyu, keilangan ne egpeuripen kaniyu.</J>


text:
<J>Ne iling naan ded degma ka Anak te Etew; ware miggendini sikandin eyew egpamakayen, ke kene, eyew egpamakey wey egpeyimatey eyew te peglekat te masulug ne etew puun te me sale dan.</J>”<pb/>


text:
<br/><t>Ka pegbawi ni Hisus te daruwa ne butud</t><br/><br/><t>(Mar. 10:46-52; Luk. 18:35-43)</t><br/>Ne hengkayi te eglihawang e sikandan diye te Hiriku, due susuluhi ne etew ne migsinundul kandin.


text:
Ne due daruwa ne etew ne butud ne naminpinnuu diye te ilis te dalan. Te pegkarineg dan ne eglihad si Hisus, migpanguleyi sikandan ne migkahi, “Magbebaye, kabuhalan ni Dabid, ikeyid‑u key nikeykew!”<pb/>


text:
Piru insaparan sikandan te me etew ne egpeen-enengen e, piru na-nasnasian de iya sikandan ka migbalbalukan ne migkahi, “Magbebaye, kabuhalan ni Dabid, ikeyid‑u key nikeykew!”<pb/>


text:
Ne migsanggel si Hisus wey in-umew rin sikandan te migkahi, “<J>Nekey‑a ka igkeupii niyu ne eggimuwen ku kaniyu?</J>”<pb/>


text:
Neyid‑u si Hisus kandan purisu insamsam din ka mata ran, wey due-rue ne egpakakite e sikandan. Nataman, migsinundul e sikandan ki Hisus.<pb/>


text:
<br/><t>Ka meupiya ne pegginguma ni Hisus diye te Hirusalim</t><br/><br/><t>(Mar. 11:1-11; Luk. 19:28-40; Huw. 12:12-19)</t><br/>Te egpakarani-rani e sikandan te Hirusalim, egpalinggumaan e sikandan te Bitpahi ne diye te Bubungan te Ulibu. Ne dutu, impewun-e e ni Hisus ka daruwa te me hibateen din


text:
wey migpanagtahaan te migkahi, “<J>Hendiye kew seeye te kewun‑aan ne bariyu, ne due-rue ne due egkakita niyu ne talanati ne asnu ne inggiket diye. Hekari niyu naa seeye wey uyana niyu kayi te keddi.</J>


text:
<J>Ne emun ke due eg-inse kaniyu, kahii niyu re, ‘Ingkeilangan seini te Magbebaye,’ ne due-rue ne igpeuyan din sika kaniyu.</J>”<pb/>


text:
“Pangguhuri niyu ka matig-Hirusalim,<n>Te Grigu: anak ne malitan te Siyun.</n><pb/>‘Eggendue te kaniyu ka Hari niyu.<pb/>Mapariralemen sikandin ne eg-untud te asnu,<pb/>minsan nati te asnu.’ ”<pb/>


text:
Ne in-uyan dan e ka talanati ne asnu diye te ki Hisus, wey innagpiyan dan te me kumbale dan, wey mig-untud e si Hisus.


text:
Ne due masulug ne etew ne nambebelat te me kumbale dan diye te dalan, wey ka duma nanempug te me sugpang te kayu wey intalagtag dan diye te dalan.


text:
Ne migmanguleyi seeye se masulug ne me etew ne nangun‑a wey naninundul ki Hisus ne migkahi, “Egdayanen ka kabuhalan ni Dabid! Egpanalanginan sikandin se impeendini te Magbebaye ne Manama kanta! Egdayanen ka Manama ne diye te dibabew te langit!”<pb/>


text:
Te pegseled ni Hisus diye te siyudad te Hirusalim, newukag ka langun ne etew diye wey migkahi, “Hentew‑a seini?”<pb/>


text:
Ne migkahi sikandan, “Sikandin iya si Hisus, ka prupita ne matig-Nasarit ne sakup te Galiliya.”<pb/>


text:
<br/><t>Ke peggendiye ni Hisus te timplu</t><br/><br/><t>(Mar. 11:15-19; Luk. 19:45-48; Huw. 2:13-22)</t><br/>Nataman, migseled e si Hisus diye te timplu wey indeldel rin ka langun ne egmanitinda wey ka egmambebeli diye te timplu. Ne impamalintuad din ka me lamisa te egpanaliyu te seleppi, wey ka me pinnuuwan te egmameligye te me selepati.


text:
Ne migkahiyan ni Hisus sikandan, “<J>Nasulat e diye te Kasulatan, ‘Ka baley ku egngaranan te baley ne ampuanan’; piru inggimu niyud e seini ne helesanan te me takawen!</J>”<pb/>


text:
Piru nabelu ka me pangulu te me talagpanubad wey ka me talagpanulu te Balaud te Manama te pegkakita ran te kein-inuwan ne inggimu ni Hisus, wey te pegkarineg dan te me bate diye te timplu ne egmanguleyi ne eggenendue, “Egdayanen ka kabuhalan ni Dabid!”


text:
Ne migkahiyan dan si Hisus, “Narineg nu ke nekey ka ingkahi ran?”<pb/>Ne migtabak si Hisus, “<J>Uya, narineg ku. Ware kew bes nakasabut te imbasa niyu diye te Kasulatan ne miggenendue, ‘Impanulu nu te pegsaye keykew ka me bate wey ka egsusu pad ne me bate’?</J>”<pb/>


text:
Nataman, mig-engkeran e sikandan ni Hisus wey miglihawang e te siyudad ne migpeendiyad e sikandin te Bitanya wey diyad e miggirehe.<pb/>


text:
<br/><t>Ka pegdilus ni Hisus te kayu ne iggira</t><br/><br/><t>(Mar. 11:12-14,20-24)</t><br/>Pegkapawe, te miglibed e si Hisus diye te Hirusalim, miggutasan e sikandin.


text:
Ne due nakita rin ne kayu ne iggira diye te ilis te dalan. Indugpu din seeye piru ware nakita rin ne behas su neelin de ne dewun. Ne migkahiyan din ka kayu, “<J>Kene kad e egpakabebehas pad.” Te sikan de, nahangu e ka kayu.</J><pb/>


text:
Te pegkakita dutu te me hibateen din, neinu-inu sikandan wey mig-inse, “Mania te due-rue ne nahangu ka kayu?”<pb/>


text:
Ne migtabak si Hisus kandan, “<J>Egnangenan ku sikaniyu te malehet: emun ke due pegpalintutuu niyu wey kene kew egduwa-ruwa, egpekeyimu kew iling te inggimu ku te sika ne kayu. Ne kene ne sikan de, ke kene, egpakasuhu kew degma te seini ne bubungan, ‘Keenat ka wey pakaregpak ka diye te dahat’, wey egkeyitabu iya seini.</J>


text:
<br/><t>Ka peggubabe te katenged ni Hisus</t><br/><br/><t>(Mar. 11:27-33; Luk. 20:1-8)</t><br/>Nataman, miglibed e man‑e si Hisus migseled diye te timplu. Te sasangan pad sikandin ka migpanulu, due migparani kandin ne me pangulu te me talagpanubad wey ka me igbuyag te me Hudiyu wey mig-inse, “Nekey ka katenged nu te peggimu kayi? Hentew‑a ka migbehey keykew te sika ne katenged?”<pb/>


text:
Ne migtabak si Hisus, “<J>Due degma inse ku kaniyu, ne emun ke egkatabak niyu seini, egnangenan ku degma sikaniyu ke nekey ka katenged ku te peggimu kayi.</J>


text:
<J>Hendei migpuun ka katenged ni Huwan te pegpamewutismu? Diye naa te Manama wey ke diye te me etew?</J>”<pb/>Ne migpalalahey sikandan ne migkahi, “Emun ke egkahi ki, ‘Diye migpuun te Manama,’ kema ke egkahiyan ki nikandin, ‘Na, mania te ware kew migpalintutuu ki Huwan?’


text:
Piru ke egkahi ki, ‘Diye migpuun te me etew,’ egkaaldek ki te me etew kema ke nekey ka eggimuwen kanta su migpalintutuu sikandan ne prupita si Huwan.”


text:
Purisu migtabak sikandan, “Ware key nakanengneng.”<pb/>Ne migkahiyan degma sikandan ni Hisus, “<J>Ke iling ma rue, kene ku degma egnangenan sikaniyu ke nekey ka katenged ku te peggimu kayi.</J>”<pb/>


text:
<br/><t>Ka panunggilingan meyitenged te tahasuled</t><br/>Ne migkahi e man‑e si Hisus, “<J>Nekey‑a te suman-suman niyu? Due etew ne daruwa se anak ne me lukes. Miggendiyaan din ka panganey ne anak din wey migkahiyan, ‘Tatu, trabahu ke pa kuntee diye te parasan.’</J>


text:
<J>Ne migtabak sikandin, ‘Kena a egtrabahu!’ Piru ware de nalingen-ngen, nabalbalawan e ka suman-suman din wey miggendiyad e sikandin te kamet.</J>


text:
<J>Nataman, miggendiyaan e degma te amey ka hari ne anak din wey iling ded ka ingkahi rin. Ne migtabak ka anak, ‘Uya Ame, eggendiya a,’ piru ware sikandin miggendiye.</J>


text:
<J>Na, hendei kayi te daruwa ka migtuman te igkeupii te amey ran?</J>”<pb/>Ne migtabak sikandan, “<J>Seeye se panganey.</J>”<pb/>Ingkahiyan ni Hisus sikandan, “<J>Egnangenan ku sikaniyu te malehet: egpekewun‑a pad kaniyu egpakaseled te Migharian te Manama ka me talagsukut te buhis wey ka me malitan ne egpamelegye te me lawa ran.</J>


text:
<J>Su miggendini te kaniyu si Huwan ne Talagbewutismu wey migpanulu kaniyu te matareng ne peg-ugpe, ne ware kew migpalintutuu kandin. Piru migpalintutuu mule kandin ka me talagsukut te buhis wey ka me malitan ne egpamelegye te me lawa ran. Ne minsan nakakita kew e dutu, ware kew en iya mig-inniyug te me sale niyu wey migpalintutuu kandin.</J>”<pb/>


text:
<br/><t>Ka panunggilingan meyitenged te me talagtanggu te parasan</t><br/><br/><t>(Mar. 12:1-12; Luk. 20:9-19)</t><br/>Migkahi si Hisus, “<J>Pammineha niyu seini se panunggilingan. Due sabeka ne etew ne due tane ne impamulaan din te me prutas ne egngaranan te paras wey inlingut din te alad. Ne miglulungag man‑e sikandin eyew egluyangan te behas te paras wey migbebaley man‑e sikandin te matikang ne bakalag ne eg-ugpaan te talagtameng. Pegkapenga dutu, impatanggu rin e te me talagbasuk ka parasan wey miglapu e sikandin diye te mariyu ne inged.</J>


text:
<J>Te timpu e te pegpamupu te behas, impeendiye din ka me uripen din diye te me talagtanggu eyew egpakuen te kandin ne baad.</J>


text:
<J>Piru impandakep te me talagtanggu ka me uripen din. Ka sabeka ne uripen, inlelampesan dan, ka dangeb inderegpak dan te batu, wey ka igkatelu innimatayan dan.</J>


text:
<J>Ne migsuhu e man‑e ka kamuney te lein ne me uripen din, ne masulug pad du te nekewun‑a. Piru iling ded ka inggimu te me talagtanggu diye te kandan.</J><pb/>


text:
“<J>Te katammanan, impeendiye din e ka anak din ne lukes te migkahi, ‘Egtahuren dan iya sikandin.’</J>


text:
<J>Piru te pegkakita te me talagtanggu te anak te kamuney, migpalalahey e sikandan, ‘Sikan e ka anak te kamuney te parasan ne iyan egpakakamuney kayi. Kuwa kid e su eggimatayan ta sikandin eyew sikante e ka egpakakamuney kayi.’</J>


text:
<J>Purisu indakep dan e sikandin wey inggehanuy ran e diye te lihawangan te parasan wey innimatayan dan e.</J>”<pb/>


text:
<J>Ne mig-inse si Hisus kandan, “Nekey‑a ka eggimuwen te kamuney te parasan diye te me talagtanggu ke eglibed sikandin?</J>”<pb/>


text:
Migtabak sikandan kandin, “Egguleen din iya te egpangimatey seeye se mareet ne me talagtanggu wey egkataman, egpatamengan din e man‑e te lein ne egpakabehey kandin te baad te tagse tigpamupu te behas.”<pb/>


text:
Ne migkahiyan ni Hisus sikandan, “<J>Ware kew bes nakasabut te imbasa niyu diye te Kasulatan ne eggenendue,</J><pb/><J>‘Ka batu ne insamsamilian te me talagbebaley,</J><pb/><J>nasi neyimu ne batu ne pabunsuran.</J><pb/><J>Himu seini te Magbebaye ne Manama,</J><pb/><J>wey igkeinu-inu ta seini’?</J>”<pb/>


text:
Ne migkahi pad man‑e si Hisus, “<J>Purisu egnangenan ku sikaniyu te kene kew e egkasakup te Migharian te Manama, wey iyan e egkasakup seeye se me etew ne egbebehas te meupiya.</J>


text:
<J>Ne ka minsan hentew ne egkeulug ne egdeeg te seeye ne batu, egkallepuan, piru ka egkeuluhan te seeye ne batu, egkallupet iya.</J>”<n>Kene ne klaru seini ne birsikulu ke nalagkes naa iya diye te malehet ne migpuunan.</n><pb/>


text:
Te pegkarineg te me pangulu te me talagpanubad wey te me Parisiyu te panunggilingan ni Hisus, nasabut dan e ne sikandan ka igpasabut din.


text:
Egdakepen e perem si Hisus te me pangulu te me Hudiyu, piru naaldek sikandan te me etew su in-ila ran si Hisus ne sabeka ne prupita.<pb/>


text:
<br/><t>Ka panunggilingan meyitenged te sahakeen te kasal</t><br/><br/><t>(Luk. 14:15-24)</t><br/>Nataman, mig-abey e man‑e migpangguhud si Hisus diye te me etew pinaahi te me panunggilingan ne migkahi,


text:
“<J>Ka Peghari te Manama egpekeiling te pangguhuren meyitenged te Hari ne mig-andam te sahakeen para te kasal te anak din ne lukes.</J>


text:
<J>Ne impeyipanew e nikandin ka me suluhuanen din eyew egpaangayen te seeye se impanginggat din te sahakeen te kasal, piru migbalibad ka me etew.</J>


text:
<J>Nataman, migpeyipanew e man‑e sikandin te lein ne me suluhuanen din wey migkahiyan, ‘Nangeni niyu seeye se impanginggat ku te naandam e ka egkakeen su neyimatayan kud e ka me baka wey ka me nati ne impalambeg ku, wey naandam e ka langun, sikan naa peendiniya niyud e sikandan!’</J>


text:
<J>Piru ware sikandan miglinga-linga wey nasi de iya nangipanew. Ka sabeka miggendiye te kamet din, ne ka dangeb miggendiye te egpanelepianan din.</J>


text:
“<J>Purisu nabelu ka Hari wey impeendiye din e ka me sundalu rin eyew egpeyimatayan seeye se me mangngimatey wey egpasilaban ka me siyudad dan.</J>


text:
<J>Ne migkahiyan din ka me suluhuanen din, ‘Naandam e ka sahakeen te kasal, piru kene ne likes ne eggendini seeye se impanginggat ku.</J>


text:
<J>Purisu hendiye kew te me bebalakan te me dalan wey hinggata niyu te sahakeen te kasal ka minsan hentew ne egkakita niyu diye.’</J>


text:
<J>Ne nangendiyad e seeye se me suluhuanen diye te me deralanen wey impanginggat dan ka langun ne nakita ran, meupiya ma wey se kene. Purisu napenu te me etew seeye se migsahakeenanan.</J><pb/>


text:
“<J>Piru te pegseled te Hari eyew egtengteng te me mahaliyug, due nakita rin diye ne etew ne ware migsaluub te igpangasal ne kumbale.</J>


text:
<J>Ne migkahiyan din seeye se etew, ‘Suled, immenu nu te egseled kayi te ware ke ma nakasaluub te igpangasal ne kumbale?’ Piru ware nakatabak ka etew.</J>


text:
<J>Nataman, migkahiyan e te Hari ka me suluhuanen din, ‘Bakua niyu ka belad din wey paa rin wey iregpak niyu diye te lihawangan ne marusilem. Ne diye, egmandalawit sikandan wey egmakihet te ngipen dan.’</J> ”<pb/>


text:
<J>Ne in-epus ni Hisus ka panunggilingan te migkahi, “Masulug ka ingginggat, piru deisek de ka in-alam.</J>”<pb/>


text:
<br/><t>Ka inse meyitenged te pegbayad te buhis</t><br/><br/><t>(Mar. 12:13-17; Luk. 20:20-26)</t><br/>Ne miglibulung ka me Parisiyu eyew egpamitew te paahi ne egkasahilut dan si Hisus pinaahi te peglalag-lalag din.


text:
Seeye naa, impeendiye dan te ki Hisus ka me hibateen dan duma te me sakup ni Hirudis. Ne migkahi sikandan, “Talagpanulu, nakanengneng key ne malehet ka inlalag nu, wey impanulu nu ka kamalehetan meyitenged te igkeupii te Manama; wey imbalahad nu ke nekey ka suman-suman te me etew meyitenged te inlalag nu, tenged su ware nu tengtengi ka keugpe dan.


text:
Purisu nangeni key ke nekey ka suman-suman nu. Supak naa te Balaud ta ka pegbayad te buhis diye ki Sisar ne Impiradur, wey se kene?”<pb/>


text:
Piru natahaan ni Hisus ne mareet ka tuyu dan, purisu migkahi sikandin, “<J>Sikaniyu se egmapitew-pitew re! Mania te eg-el-elehan a nikaniyu?</J>


text:
<J>Papitawa a nikaniyu te seleppi ne igbayad te buhis!” Ne intaruwayan dan e sikandin te seleppi.</J>


text:
Migtabak sikandan, “Ki Sisar ne Impiradur.”<pb/>Ne migkahiyan sikandan ni Hisus, “<J>Ke iling due, ibehey niyu diye te Impiradur ka kandin, wey ibehey niyu degma diye te Manama ka kandin.</J>”<pb/>


text:
<br/><t>Ka inse meyitenged te pegkeuyag</t><br/><br/><t>(Mar. 12:18-27; Luk. 20:27-40)</t><br/>Te seeye ded ne aldew, due me Sadusiyu ne migparani ki Hisus. Sikandan ka migkahi ne kenad egkeuyag ka me minatey.


text:
Ne mig-insaan dan si Hisus, “Talagpanulu, migkahi si Muwisis, ‘Emun ke egpatey ka etew ne ware pad nakaanak, keilangan ne egpamaluwen te hari rin ka ipag din eyew duen ded anak te kakey rin ne migpatey e.’


text:
Na, due pitu ne taltalaari ne neelin ne lukes ne mig-ugpe dengan kayi te kanta. Nakaasawa ka panganey wey migpatey ne ware nakaanak. Purisu impamalu e te hari rin ka asawa rin.


text:
Na, ke eggingume e ka aldew ne eg-uyahen e ka me minatey, hentew naa ka egkaasawa rin su sikandan ma langun ka nakaasawa kandin?”<pb/>


text:
Piru migtabak si Hisus kandan, “<J>Naseyyup kew, tenged su ware kew nakasabut te Kasulatan wey te geem te Manama.</J>


text:
<J>Te aldew ne eg-uyahen e ka me minatey, kenad egmaas-asaweey ka me etew tenged su egpekeiling e sikandan te me panalihan diye te langit.</J>


text:
<J>Na, meyitenged te pegkeuyag te me minatey, ware kew bes nakasabut te imbasa niyu ne ingkahi te Manama due te kaniyu ne miggenendue,</J>


text:
<J>‘Sikeddiey ka Manama ni Abraham, ka Manama ni Isaak, wey ka Manama ni Hakub’? Iyan igpasabut kayi ne kene ne Manama sikandin te me minatey, ke kene, Manama te neneuyag.</J>”<pb/>


text:
<br/><t>Ka suhu ne labew te langun</t><br/><br/><t>(Mar. 12:28-34; Luk. 10:25-28)</t><br/>Piru te pegkarineg dutu te me Parisiyu ne natalu ni Hisus te katarengan ka me Sadusiyu, migmarumeey e sikandan peendiye ki Hisus.


text:
Ne migtabak si Hisus, “<J>Keilangan ne eggeyinawaan nu ka Magbebaye ne Manama nu ne egpuun te pusung nu, egpuun te gimukud nu, wey egpuun te suman-suman nu.</J>


text:
<J>Ne ka igkarangeb ne suhu egpekeiling ded te nekewun‑a: ‘Geyinawei nu ka duma nu iling te peggeyinawa nu te pegkeetew nu.’</J>


text:
<J>Ka intiru ne Balaud te Manama wey ka insulat te me prupita nalagkes e kayi te daruwa ne suhu.</J>”<pb/>


text:
<br/><t>Ka inse meyitenged te Kristu</t><br/><br/><t>(Mar. 12:35-37; Luk. 20:41-44)</t><br/>Te nalibulung pad ka me Parisiyu, mig-insaan sikandan ni Hisus,


text:
“<J>Nekey‑a ka suman-suman niyu meyitenged te Kristu? Hentew ne kabuhalan sikandin?</J>”<pb/>Ne migtabak sikandan, “Kabuhalan ni Dabid.”<pb/>


text:
Ne migkahiyan ni Hisus sikandan, “<J>Ke iling ma rue, mania te mig-umew si Dabid kandin te ‘Magbebaye’ pinaahi te bulig te Panisingan te Manama? Su migkahi si Dabid,</J><pb/>


text:
<J>‘Ka Manama migkahi diye te Magbebaye ku:</J><pb/>Pinnuu ka kayi te igkakawanan<n>Sumale te tuluuwen te me Hudiyu, ka talahuren de ne etew ka egpakapinnuu diye te igkakawanan te mabantug ne etew.</n> ku,<pb/>taman te eggimuwen ku ne diekanan nu ka me kuntere nu.’<pb/>


text:
<J>Purisu ke ingngaranan ni Dabid sikandin ne ‘Magbebaye’, egmenuwen naa te Kristu ne egkeyimu ne kabuhalan ni Dabid?</J>”<pb/>


text:
Ne ware sabeka ne nakatabak ki Hisus, ne puun te seeye ne aldew, warad e egpaalag-alag ne eg-inse-inse kandin.<pb/>


text:
<br/><t>Ka pegpaney-paney ni Hisus meyitenged te me pangulu</t><br/><br/><t>(Mar. 12:38-39; Luk. 11:43,46; 20:45-46)</t><br/>Nataman, migkahiyan ni Hisus ka masulug ne etew wey ka me hibateen din,


text:
“<J>Ka me talagpanulu te Balaud te Manama wey ka me Parisiyu ka imbehayan te katenged ne talagluwas te Balaud te Manama ne impabaye ki Muwisis.</J>


text:
<J>Sikan naa, keilangan ne egtumanen niyu wey eggimuwen ka langun ne igpanulu dan kaniyu. Piru kene niyu himuwa ka eggimuwen dan su kene dan eggimuwen ke nekey ka impanulu dan.</J>


text:
<J>Migbebagkes sikandan te mabbehat ne dinulan wey impatiang dan te me etew, piru sikandan mismu egkamataan de wey kenad iya egbulig ne egtiang te dinulan.</J>


text:
<J>Inggimu ran ka langun eyew egparayan-dayan te me etew. Imparakelan dan ka me tahuanan dan te me sinulat ne me birsikulu ne imbagkes dan te me buked wey me belad dan, wey impamalayat dan ka me sidsid te me kumbale dan.</J>


text:
<J>Egkeupian sikandan ne egpinnuu diye te pinnuuwan te me talahuren ne diye te sahakeenan wey diye te mateles ne me pinnuuwan diye te me simbaan te me Hudiyu.</J>


text:
<J>Ne egkeupian sikandan ne egtahuren te me etew diye te me palingkiyan wey egngaranan te ‘Talagpanulu.’</J>


text:
<J>Piru kene kew pangaran te ‘Talagpanulu,’ su sabeka re ka talagpanulu niyu wey tagtahasuled kew re langun.</J>


text:
<J>Ne kene kew ngaran te minsan hentew kayi te ampew te tane te ‘Amey,’ su sabeka re ka Amey niyu ne iyan ka diye te langit.</J>


text:
<J>Ka minsan hentew ne egparibabew te pegkeetew rin, igpariralem, piru minsan hentew ne egpariralem te pegkeetew rin, igparibabew.</J>”<pb/>


text:
“<J>Mekeyid‑u-hid‑u kew se me talagpanulu te Balaud te Manama wey sikaniyu se me Parisiyu! Sikaniyu se egmapitew-pitew re! Su inlapas niyu ka karagdahatan wey inleug-leug niyu ka katantanaan eyew egpamitew te minsan sabeka re ne eggimuwen niyu ne hibateen. Ne emun ke egkeyimu e sikandin ne hibateen niyu, eggimuwen niyu sikandin ne subla pad kaniyu ne eleg egpekeendiye te linew ne hapuy.</J><pb/>


text:
“<J>Mekeyid‑u-hid‑u kew se butud ne me talagkitkit ne migkahi, ‘Ka minsan hentew ne egpahunlibet te timplu, ware karuan dutu. Piru ka minsan hentew ne egpahunlibet te bulawan ne diye te timplu, keilangan ne egtumanen din seeye.’</J>


text:
<J>Sikaniyu se egkengeungel ne me butud! Hendei ka labew, ka bulawan naa wey ke timplu ne iyan nakamatulus te bulawan?</J>


text:
<J>Migpanulu kew man‑e te ka minsan hentew ne egpahunlibet te altar, ware karuan dutu. Piru ka minsan hentew ne egpahunlibet te dasag ne diye te altar, keilangan ne egtumanen din seeye.</J>


text:
<J>Sikaniyu se me butud! Hendei bes ka labew, ka dasag naa wey ke altar ne iyan nakamatulus te dasag?</J>


text:
<J>Purisu seeye se egpahunlibet te altar, iyan din egpahunlibetan ka altar wey ka langun ne nakatahu dutu.</J>


text:
<J>Ne seeye se egpahunlibet te timplu, iyan din degma egpahunlibetan ka timplu wey ka Manama ne mig-ugpe dutu.</J>


text:
<J>Ne seeye se egpahunlibet te langit, iyan din man‑e egpahunlibetan ka trunu te Manama wey ka migpinnuu dutu.</J><pb/>


text:
“<J>Mekeyid‑u-hid‑u kew se me talagpanulu te Balaud te Manama wey sikaniyu se me Parisiyu! Sikaniyu se egmapitew-pitew re! Migbehey kew te igkasapulu ne baad diye te Manama te me leggu niyu iling te hirbabuwina, anis, wey kaningag, piru ware niyu tumana ka amana ne impurtanti ne me panulu due te Balaud, ware niyu himuwa ka eleg ne peggukum; kene kew ne matareng, kene kew ne hiid‑uwen diye te duma, wey kene kew egkasalihan. Keilangan ne egbehey kew te igkasapulu ne baad, piru kene niyu balahara ka duma ne panulu.</J>


text:
<J>Sikaniyu se me butud ne talagkitkit, egsesala kew te ketiketi diye te eg-inumen niyu piru eg-abeleng kew te hendue karakel te kamil ne mananap!</J><pb/>


text:
“<J>Mekeyid‑u-hid‑u kew se me talagpanulu te Balaud te Manama wey sikaniyu se me Parisiyu! Sikaniyu se egmapitew-pitew re! Miglinisan niyu ka lawa te pakawan wey pinggan, piru malindit ka diye te seled. Iling kew naa degma rue su napenu te halamlam wey pegtuhes-tuhes.</J>


text:
<J>Sikaniyu se me butud ne me Parisiyu! Hun-eyi niyu pa te eglinis ka seled te pakawan wey te pinggan niyu, eyew malinis degma ka diye te lihawangan.</J><pb/>


text:
“<J>Mekeyid‑u-hid‑u kew se me talagpanulu te Balaud te Manama wey sikaniyu se me Parisiyu! Sikaniyu se egmapitew-pitew re! Egpekeiling kew te lebenganan ne imbatekan te maangkag wey meupiya ne egtengtengan ka lihawangan. Piru ka diye te seled napenu bes te tul‑an te me minatey wey te langun ne mallindit.</J>


text:
<J>Ne sikan naa degma ka egkeilingan niyu su matareng ne egtengtengan te me etew ka lihawangan niyu piru napenu te pegpapitew-pitew wey sale ka seled niyu.</J>”<pb/>


text:
<br/><t>Ka pegtagne ni Hisus te iglegpad kandan</t><br/><br/><t>(Luk. 11:47-51)</t><br/>“<J>Mekeyid‑u-hid‑u kew se me talagpanulu te Balaud te Manama wey sikaniyu se me Parisiyu! Sikaniyu se egmapitew-pitew re! In-ay-ayaran niyu te migpangimu ka sabalanan te me prupita wey indayan-dayanan niyu ka me limuanan te matareng ne me etew.</J>


text:
<J>Ne migkahi kew man‑e, ‘Emun ke duen kid e perem te timpu te me kaap-apuan ta, ware ki red perem nakaamung-amung kandan te migpangimatey te me prupita.’</J>


text:
<J>Sikan naa, sikaniyu mismu ka migpamalehet ne sikaniyu iya ka me kabuhalan te seeye se migpangimatey te me prupita.</J>


text:
<J>Me uled, sikaniyu se me kabuhalan te me mammiley! Egmenuwen niyu te egpanalliya ka legpad diye te linew ne hapuy?</J>


text:
<J>Ne puun due, egpeuyanan ku sikaniyu te me prupita, me matagseb ne me etew, wey me talagpanulu te Balaud te Manama. Ne ka duma kandan egpangimatayan niyu wey iglansang te krus, ne ka duma egpanlampesan niyu diye te simbaan wey egpanlupuhen niyu sikandan diye te nalein-lein ne me inged.</J>


text:
<J>Sikan naa ka egkarakeselan kew te legpad tenged te peggimatey te langun ne matareng ne me etew, puun pad ki Abil peendiye te anak ni Barakiyas ne si Sakariyas, ne innimatayan niyu diye te elat-elat te timplu wey te altar.</J>


text:
<J>Egnangenan ku sikaniyu te malehet: ka langun ne iglegpad due, egkaneem-neem iya te me etew te kuntee ne timpu.</J>”<pb/>


text:
<br/><t>Ka geyinawa ni Hisus te Hirusalim</t><br/><br/><t>(Luk. 13:34-35)</t><br/>“<J>E sikaniyu se matig-Hirusalim ne migpangimatey te me prupita wey migpandegpak te seeye se impeendue te kaniyu. Kamasalig ad e perem eglibulung kaniyu, iling te sabeka ne inayan ne migpangalupkup te me piyak din, piru ware kew neupii.</J>


text:
<J>Su egnangenan ku sikaniyu, kene kew e egpakakita keddiey man‑e taman te egkahi kew e, ‘Egdayanen sikandin se impeendini te Magbebaye ne Manama</J><n>Te Grigu: sikandin se eggendini te ngaran te Magbebaye ne Manama.</n> <J>kanta.’</J> ”<pb/>


text:
<br/><t>Ka pegtagne ni Hisus te pegkahuhus te timplu</t><br/><br/><t>(Mar. 13:1-2; Luk. 21:5-6)</t><br/><J>Ne miglihawang e si Hisus te timplu wey te peggipanew rin e, migparani kandin ka me hibateen din wey impapitew ran kandin ka timplu.</J>


text:
<J>Piru migkahiyan ni Hisus sikandan, “Nakita niyu ma iya sika, menu ma? Piru egnangenan ku sikaniyu te malehet: ware minsan sabeka ne batu keureme ne egkasame diye te neunturan din, egkahebe iya ka langun.</J>”<pb/>


text:
<br/><t>Ka me samuk wey me kalasayan</t><br/><br/><t>(Mar. 13:3-13; Luk. 21:7-19)</t><br/>Taheed te migpinpinnuu si Hisus diye te Bubungan te Ulibu, migparani kandin ka me hibateen din ne sikandan de wey migkahi, “Nangeni key ke ken‑u egkeyitabu seini, wey nekey‑a ka palinneu te peglibed nu wey te katammanan te timpu?”<pb/>


text:
<J>Egpakarineg kew te egmahiggireey due te marani niyu, wey me guhuren meyitenged te egmahiggireey diye te mariyu, piru kene kew kaaldek su keilangan ne egkeyitabu sika. Piru kene pad ne sika ka katammanan.</J>


text:
<J>Egpakigkuntere ka sabeka ne nasud te lein ne nasud wey egpakigkuntere ka sabeka ne tribu te lein ne tribu. Egginguma ka me bitil wey me linug diye te minsan hendei ne inged,</J>


text:
“<J>Ne egpandakepen kew eyew egbaybayaran wey eggimatayan. Egdumutan kew te langun ne me nasud tenged keddiey.</J>


text:
<J>Ne ka Meupiya ne Panugtulen meyitenged te Peghari te Manama, igwali te intiru ne kalibutan isip pegpamalehet diye te langun ne me nasud, ne egkataman, eggingume e ka katammanan.</J>”<pb/>


text:
<br/><t>Ka makaalat-halat ne talagdereet</t><br/><br/><t>(Mar. 13:14-23; Luk. 21:20-24)</t><br/>“<J>Ke egkiteen niyud ka makaalat-halat ne ‘talagdereet ne lilinditi diye te tangkaan te Manama’ ne egkahiyen ni prupita Danyil ne diye egsasindeg te matulus ne timplu (keilangan ne egsabuten sika te talagbasa),</J>


text:
<J>Ne seeye se etew ne diye te atep te baley rin,</J><n>Mapatag ka atep te me Hudiyu.</n> <J>keilangan ne kenad e egpamaneug eyew egkuwa te me kasangkapan din diye te seled.</J>


text:
<J>Su due egginguma ne makabayad-bayad ne peg-antus ne ware pad neyitabu puun te peggimu te kalibutan taman kuntee, wey kenad e seini egkeyitabu pad man‑e.</J>


text:
<J>Ne emun ke ware pad hilepeti te Manama ka seeye ne timpu, egkahule iya egpamatey ka me etew. Piru tenged te me etew ne in-alam din, innilepetan din ka seeye ne timpu.</J><pb/>


text:
“<J>Ne emun ke due egkahi kaniyu, ‘Pitew kew, kayi ka Kristu!’ wey ke ‘Diye sikandin!’ kene kew en iya palintutuu.</J>


text:
<J>Su eglepew ka kene ne malehet ne me Kristu wey ka kene ne malehet ne me prupita. Eggimu sikandan te me derakel ne me palinneu wey me kein-inuwan eyew egkeuyan ka me etew, ke egkaayun, minsan seeye se in-alam te Manama.</J>


text:
“<J>Purisu, ke egkahiyan kew nikandan, ‘Pitawa niyu, diye sikandin te disirtu,’ kene kew hendiye. Ne emun ke egkahiyan kew nikandan, ‘Pitawa niyu, miggeles sikandin diye te sinabeng,’ kene kew palintutuu kandan.</J>


text:
<J>Su ka peglibed te Anak te Etew egpekeiling te kilat ne miggeteb puun te igsile peendiye te iglineb.</J><pb/>


text:
<br/><t>Ka pegginguma te Anak te Etew</t><br/><br/><t>(Mar. 13:24-27; Luk. 21:25-28)</t><br/>“<J>Pegkapenga te me peg-antus te seeye ne me timpu, egmarusilem e ka aldew wey kenad e eglayag ka bulan, wey egkengeulug e ka me bituen puun te langit wey egkawelwel ka me tahu diye te langit.</J>


text:
<J>Egkataman, eglepew e diye te langit ka palinneu te Anak te Etew, wey ka langun ne tribu te kalibutan egmanlungku. Ne egkakita ran e ka Anak te Etew ne eglepew diye te gapun duma te geem din wey te dakel ne katelesan.</J>


text:
<J>Ne due dakel ne trumpita ne igparahing, ne igpeendiye din e ka me panalihan din diye te langun ne inged kayi te ampew te tane eyew te peglibulung te keet-etawan ne in-alam din.</J>”<pb/>


text:
<br/><t>Ka katahaan puun te kayu ne iggira</t><br/><br/><t>(Mar. 13:28-31; Luk. 21:29-33)</t><br/>“<J>Na, sumsumana niyu ka kayu ne iggira wey himuwa niyu ne panunggilingan. Emun ke egtunasan e ka me sugpang din, sika ka palinneu ne mahaan e ka tingmeinit.</J>


text:
<J>Iling naan ded degma due, emun ke egkiteen niyud e sika se langun ne ingkahi ku, egkatahaan niyud ne marani e sikandin, egpalinggumaan e.</J>


text:
<J>Egnangenan ku sikaniyu te malehet: egkatuman e sika langun</J><n>Iyan buwa igpasabut ni Hisus te ingkahi rin ne “sika langun” ka pegkahuhus te timplu (24:2-3a).</n> <J>te kene pad egpatey ka me etew te kuntee ne timpu.</J>


text:
<br/><t>Ware nataheyi ka aldew te peglibed din</t><br/><br/><t>(Mar. 13:32-37; Luk. 17:26-30,34-36)</t><br/>“<J>Piru ware minsan sabeka ne nakataha te aldew wey te uras ke ken‑u seeye egkeyitabu, minsan ka me panalihan diye te langit wey ka Anak,</J><n>Kene ne langun ne me sinulat ne inlagkes ka Anak.</n> <J>su iyan de nakataha ka Amey.</J>


text:
<J>Su te ware pad migsipuk ka weyig, migpabulus ka me etew ne nangekeen, nangiinum, wey migmaas-asaweey, taman te aldew te migseled e si Nuwi diye te arka.</J>


text:
<J>Ware sikandan nakataha ke nekey ka egkeyitabu taman te migsipuk e ka weyig ne mig-anlas kandan langun. Ne iling naan ded degma kayi ka egkeyitabu te peglibed te Anak te Etew.</J>


text:
<J>Ne tantanuri niyu seini: emun ke nakanengneng ka kamuney te baley ke nekey ne uras te marusilem eglepew ka takawen, egbantey iya sikandin eyew kene egpakaseled ka takawen te baley rin.</J>


text:
<J>Purisu keilangan ne eg-andam kew degma, su egginguma ka Anak te Etew te timpu ne ware niyu pallatenga.</J>”<pb/>


text:
<br/><t>Ka egkasalihan ne suluhuanen wey ka kene egkasalihan</t><br/><br/><t>(Luk. 12:41-48)</t><br/>“<J>Hentew‑a ka suluhuanen ne egkasalihan wey matagseb? Panunggilingan, ke imbehayan ka suluhuanen te ahalen din te katenged te pegmandu te me duma rin ne me suluhuanen, eyew egpakeen kandan te eleg ne timpu,</J>


text:
<J>Egnangenan ku sikaniyu te malehet: sikandin e ka egpeuyanen te ahalen din te langun ne karatuan din.</J>


text:
<J>wey dutu egbunsud e sikandin ka egpanlampes te me duma rin ne me suluhuanen, wey egpanaman-taman egkeen wey eg-iinum duma te me talewubug.</J>


text:
<J>Ne eg-uli ka ahalen din te sabeka ne aldew ne ware din pallatenga, wey te uras ne ware din nanengnengi</J>


text:
<J>wey egdusaan</J><n>Te Grigu: egtadtaren.</n> <J>sikandin te ahalen din wey igpalemung diye te me etew ne egmapitew-pitew re. Ne diye egmandalawit ka me etew wey egmegkihet te ngipen dan.</J>”<pb/>


text:
<br/><t>Ka panunggilingan meyitenged te sapulu ne mengebay</t><br/>“<J>Ka Peghari te Manama egpekeiling te pangguhuren meyitenged te sapulu ne mengebay ne mig-uyan te me sulu wey nangipanew ka egsinug-ung te egpangasawa.</J>


text:
“<J>Hengkayi te egliware e te karusileman, due migbalbalukan ne migkahi, ‘Duen e ka egpangasawa. Apas kew wey temuwa niyu sikandin!’</J>


text:
<J>Ne migkahi seeye se egkengeungel diye te me matagseb ne me mengebay, ‘Behayi key ubag nikaniyu te igtubil su egmangalap-halap naan de ka me sulu ney.’</J>


text:
<J>Piru migtabak ka me matagseb, ‘Kema ke kenad e egkeeleg seini kanta. Hendiye kew pa te tindaan wey beli kew e te igtubil niyu.’</J>


text:
<J>Taheed te nangipanew e ka egmambebeli, miggingume e ka egpangasawa. Ne seeye se nenakaandam, migdume e kandin diye te sahakeenanan, ne inlekeban e ka gumawan.</J><pb/>


text:
“<J>Te ware de nalingen-ngen, nangingume e degma ka duma ne me mengebay wey migbalbalukan sikandan ka migkahi, ‘Ahalen! Ahalen! Lukati key nikeykew!’</J>


text:
<br/><t>Ka panunggilingan meyitenged te tatelu ne suluhuanen</t><br/><br/><t>(Luk. 19:11-27)</t><br/>“<J>Ka Peghari te Manama egpekeiling man‑e te pangguhuren meyitenged te etew ne eggipanew te mariyu ne inged. In-umew rin ka me suluhuanen din wey insalig din diye te kandan ka me karatuan din.</J>


text:
<J>Imbehayan din ka tagse sabeka sumale te katuenan dan. Ka sabeka imbehayan din te lalimma ne libu (5,000) ne seleppi ne bulawan, ka dangeb imbehayan din te daruwa ne libu (2,000) ne seleppi ne bulawan, ka igkatelu imbehayan din te senge-libu (1,000) ne seleppi ne bulawan. Nataman, miggipanew e sikandin.</J>


text:
<J>Ka suluhuanen ne nakarawat te lalimma ne libu (5,000) ne seleppi ne bulawan, due-rue ne migbunsud sikandin ka egpaanak te seleppi din, wey mig-anak seeye te lalimma ne libu (5,000).</J>


text:
<J>Ne iling ded degma ka dangeb ne nakarawat te daruwa ne libu (2,000) ne seleppi ne bulawan, mig-anak ka seleppi din te daruwa ne libu (2,000).</J>


text:
<J>Piru ka nakarawat te senge-libu (1,000) ne seleppi ne bulawan, miggipanew sikandin wey migkekali te tane ne inlebengan din te seleppi te ahalen din.</J><pb/>


text:
<J>Ne migparani seeye se suluhuanen ne insalihan te lalimma ne libu (5,000) ne seleppi ne bulawan wey mig-uyan pad sikandin te lein ne lalimma ne libu wey migkahi, ‘Ahalen, imbehayan a nikeykew te lalimma ne libu ne seleppi ne bulawan. Na, tengtengi nu, seini red ka anak ne lalimma ne libu.’</J>


text:
<J>Ne migkahiyan sikandin te ahalen din, ‘Meupiya ka inggimu nu. Meupiya ka wey egkasalihan ka; tenged su egkasalihan ka te deisek ne seleppi, egsalihan ku sikeykew te dakel pad. Seled ka wey sawit ka te kahale te ahalen nu!’</J>


text:
<J>Ne migparani degma seeye se suluhuanen ne insalihan te daruwa ne libu (2,000) ne seleppi ne bulawan wey migkahi, ‘Ahalen, imbehayan a nikeykew te daruwa ne libu ne seleppi ne bulawan. Na, tengtengi nu, seini red ka anak ne daruwa ne libu.’</J>


text:
<J>Migkahiyan sikandin te ahalen din, ‘Meupiya ka inggimu nu. Meupiya ka wey egkasalihan ka; tenged su egkasalihan ka te deisek ne seleppi, egsalihan ku sikeykew te dakel pad. Seled ka wey sawit ka te kahale te ahalen nu!’</J>


text:
<J>Nataman, migparani e degma ka suluhuanen ne insalihan te senge-libu (1,000) ne seleppi ne bulawan wey migkahi, ‘Ahalen, nakanengneng a ne mabulut ka, eggaani ka te ware nu ibubul wey egpanlimud ka te ware nu isawed.</J>


text:
<J>Purisu naaldek a wey inlebeng ku te tane ka seleppi nu. Na, tengtengi nu, seini red ka seleppi nu.’</J>


text:
<J>Piru migkahi ka ahalen din, ‘Sikeykew se mareet wey pehulen ne suluhuanen! Nakanengneng ke bes te eggaani a te ware ku ibubul wey egpanlimud a te ware ku isawed;</J>


text:
<J>ne mania te ware nu itahu diye te bangku ka seleppi ku eyew te peg-uli ku egkaangey ku red seini duma te anak kayi?</J>


text:
<J>Na, kua niyu ka seleppi due te kandin wey ibehey niyu diye te nakaseleppi te sapulu ne libu (10,000) ne seleppi ne bulawan.</J>


text:
<J>Su seeye se due kandin, egtimulan pad eyew egmasalig ka kandin. Piru seeye se ware kandin, eg-angayen minsan ka deisek ubag ne in-isip din ne kandin perem.</J>


text:
<J>Ne seini se ware gulehud ne suluhuanen, iregpak niyu diye te lihawangan ne marusilem. Ne diye, egpandalawit sikandin wey egpegkihet te ngipen din.’</J> ”<pb/>


text:
<br/><t>Ka katammanan ne peggukum</t><br/>“<J>Emun ke eggingume e ka Anak te Etew duma te geem wey katelesan din wey egdumaan te langun ne me panalihan, egpinnuu e sikandin diye te amana ne mateles ne trunu rin.</J>


text:
<J>Ne eglibulungen diye te tangkaan din ka me etew te langun ne me nasud. Egkataman, egbaaren din sikandan te daruwa ne baad, iling te eggimuwen te talagtameng ne egpegsuwey te karniru wey te kambing.</J>


text:
<J>Ne diye din igtahu te igkakawanan din ka me karniru, piru ka me kambing diye din igtahu te igkahibang din.</J>


text:
<J>Egkataman, sikeddi se Hari, egkahiyan ku ka diye te igkakawanan, ‘Hendini kew sikaniyu se impanalanginan te Amey ku wey ugpe kew te Migharian ne intahahe kaniyu puun pad te peggimu te kalibutan.</J>


text:
<J>Su timpu ne miggutasan a, impakeen a nikaniyu, te timpu ne nammaraan a, impeinum a nikaniyu, te timpu ne miglapu a, insagsahipa a nikaniyu.</J>


text:
<J>Te timpu ne ware kukumbaleen ku, impakumbalaan a nikaniyu, te timpu ne migderalu a, intanggu a nikaniyu, te timpu ne naprisu a, inleuy a nikaniyu.’</J>


text:
<J>Ne eg-inse seeye se me matareng, ‘Magbebaye, ken‑u ney-a nakita sikeykew ne miggutasan wey impakeen ney, ne nammaraan ka ne impeinum ney?</J>


text:
<J>Ken‑u ney-a nakita sikeykew ne miglapu wey insagsahipe ney sikeykew, wey ware kukumbaleen nu ne impakumbalaan ney sikeykew?</J>


text:
<J>Ne egtabak a se Hari, ‘Egnangenan ku sikaniyu te malehet: ka minsan nekey ne inggimu niyu diye te kene ne impurtanti ne me suled ku, inggimu niyud e sika kayi te keddiey.’</J><pb/>


text:
“<J>Ne egkataman, egkahiyan kud e seeye se me etew ne diye te igkahibang, ‘Awe kew rue, sikaniyu se indilus te Manama wey diye kew te hapuy ne ware egtamanan ne in-andam din te ahalen te me busew duma te me panalihan din.</J>


text:
<J>Su timpu ne miggutasan a, wara a nikaniyu pakeena; te timpu ne nammaraan a, wara a nikaniyu peinuma.</J>


text:
<J>Te timpu ne miglapu a, wara a nikaniyu palasura te baley niyu, te timpu ne ware kukumbaleen ku, wara a nikaniyu pakumbalei, te timpu ne migderalu a wey naprisu, wara a nikaniyu leuya.’</J>


text:
<J>Ne eg-inse degma sikandan, ‘Magbebaye, ken‑u ney-a nakita sikeykew ne miggutasan wey ke nammaraan, wey miglapu, wey ware kukumbaleen, wey migderalu, wey naprisu, ne ware ney bulihi sikeykew?’</J>


text:
<J>Ne egtabak sikandin, ‘Egnangenan ku sikaniyu te malehet: ka minsan nekey ne ware niyu himuwa diye te kene ne impurtanti ne me suled ku, ware niyu himuwa sika kayi te keddiey.’</J>


text:
<J>Egkataman, igpeendiyad e sikandan te dusaanan ne ware egtamanan, piru ka me matareng egbehayan te umul ne ware egtamanan.</J>”<pb/>


text:
<br/><t>Ka planu te peggimatey ki Hisus</t><br/><br/><t>(Mar. 14:1-2; Luk. 22:1-2; Huw. 11:45-53)</t><br/>Te nakapenge e si Hisus ka miglalag te langun ne eglalahen din, migkahiyan din e ka me hibateen din,


text:
“<J>Nakanengneng kew e ne ikaruwa naan de ka katumanan te Sahakeen te Peglihad te Panalihan, ne ka Anak te Etew igbehey e diye te me etew eyew iglansang te krus.</J>”<pb/>


text:
Nataman, miglibulung e ka me pangulu te me talagpanubad wey ka me igbuyag te me Hudiyu diye te palasyu ni Kaypas ne Labew ne Talagpanubad,


text:
Piru migkahi sikandan, “Kene ta eggimuwen seini te timpu te Sahakeen, su kema ke egkasamuk ka me etew.”<pb/>


text:
<br/><t>Ka peg-itis ki Hisus te peemut</t><br/><br/><t>(Mar. 14:3-9; Huw. 12:1-8)</t><br/>Te seeye ne timpu, diye ensi Hisus te Bitanya te baley ni Simun ne ibungen.


text:
Te sasangan ne egkeen si Hisus, due malitan ne migparani kandin ne mig-uyan te mahal ne peemut ne diye itahu te alabastru, wey mig-itisan din ka ulu ni Hisus.


text:
Igbelegye perem sika se peemut te dakel ne kentiddad wey igpamehey diye te egkengaayu-ayu ka halin!”<pb/>


text:
Piru nanengnengan seeye ni Hisus wey migkahiyan din e sikandan, “<J>Mania te egbanggawen niyu sikandin? Amana ne meupiya ka inggimu rin kayi te keddiey.</J>


text:
<J>Su ka egkengaayu-ayu, layun niyu mule egkaruma, piru sikeddi, kena a nikaniyu layun egkaruma.</J>


text:
<J>Egnangenan ku sikaniyu te malehet: minsan hendei igwali ka Meupiya ne Panugtulen kayi te intiru ne kalibutan, egkahuhud degma ka inggimu rin kayi te keddiey eyew egkasuman-suman sikandin.</J>”<pb/>


text:
<br/><t>Ka pegpakigsabut ni Hudas te peg-akal ki Hisus</t><br/><br/><t>(Mar. 14:10-11; Luk. 22:3-6)</t><br/>Nataman, miggendiye te me pangulu te me talagpanubad si Hudas Iskaryuti ne sabeka te sapulu wey daruwa (12) ne hibateen


text:
wey migkahi, “Pila ka igbayad niyu keddi ke igbehey ku si Hisus kaniyu?” Ne migbehayan dan e si Hudas te seleppi ne tatelu ne pulu (30) ne timman.


text:
Ne puun dutu, migpamitew e sikandin te meupiya ne timpu ne igkabehey rin si Hisus diye te kandan.<pb/>


text:
<br/><t>Ka peg-andam te me hibateen ni Hisus te iglabung</t><br/><br/><t>(Mar. 14:12-21; Luk. 22:7-13,21-23; Huw. 13:21-30)</t><br/>Te an-anayan ne aldew te Sahakeen te Paan ne Ware Patulin, migparani ki Hisus ka me hibateen din wey mig-inse, “Hendei nu igkeupii ne eg-andamen ney ka egkeenen ta te Peglihad te Panalihan?”<pb/>


text:
Ne migtabak sikandin, “<J>Hendiye kew te siyudad, diye te sabeka ne etew wey kahii niyu sikandin, ‘Migkahi ka Talagpanulu te mahaan e ka timpu ku, ne duen a te keykew egsahakeen duma te me hibateen ku te Peglihad te Panalihan.’</J> ”<pb/>


text:
Ne inggimu te me hibateen ni Hisus ka insuhu din kandan wey in-andam dan e ka egkeenen para te Sahakeen te Peglihad te Panalihan.<pb/>


text:
Hengkayi te nasagkup e, migpinnuu e si Hisus duma te sapulu wey daruwa (12) ne hibateen din eyew egkeen e.


text:
Te sasangan e sikandan ne egmangekeen, migkahi si Hisus, “<J>Egnangenan ku sikaniyu te malehet: due sabeka kaniyu ne eg-akal keddiey.</J>”<pb/>


text:
Ne amana sikandan nalaggew wey migpasubsubaley re ka mig-inse, “Magbebaye, kema ke sikeddi ka egkahiyen nu?”<pb/>


text:
Ne migtabak si Hisus, “<J>Sabeka kaniyu te migsaamul keddi migdallut te paan te seini ne yahung ka eg-akal keddiey.</J>


text:
<J>Egpatey ka Anak te Etew sumale te nasulat te Kasulatan, piru mekeyid‑u-hid‑u ka etew ne eg-akal kandin. Meupiya pad ke ware sikandin neetew.</J>”<pb/>


text:
Ne mig-inse si Hudas ka eg-eakal kandin, “Talagpanulu, kema ke sikeddi ka egkahiyen nu?”<pb/>Migtabak si Hisus, “<J>Inlalag nud en iya.</J>”<pb/>


text:
<br/><t>Ka peglabung enni Hisus</t><br/><br/><t>(Mar. 14:22-26; Luk. 22:14-20; 1 Kur. 11:23-25)</t><br/>Te sasangan pad sikandan ne egmangekeen, migkuwa si Hisus te paan wey impasalamatan din ka Manama, wey impanepik-tepik din seini wey impamehey rin diye te me hibateen din te migkahi, “<J>Kuwa kew kayi wey keena niyu. Seini ka lawa ku.</J>”<pb/>


text:
Nataman, migkuwe e man‑e sikandin te senge-ubab ne binu, ne impasalamatan din ka Manama wey intaruwey rin diye te kandan te migkahi, “<J>Inum kew langun kayi,</J>


text:
<J>su seini ka langesa ku ne igpatihis eyew egkapasaylu ka sale te masulug ne me etew. Seini ka egpamalehet te kasabutan te Manama diye te keet-etawan din.</J>


text:
<J>Egnangenan ku sikaniyu, kena ad e eg-abey eg-inum te seini ne inumen ne egpuun te paras taman te aldew ne eg-inum ad e te iyam ne inumen duma kaniyu diye te Migharian te Amey ku.</J>”<pb/>


text:
<br/><t>Ka pegtagne ni Hisus ne igpahunware din ni Pidru</t><br/><br/><t>(Mar. 14:27-31; Luk. 22:31-34; Huw. 13:36-38)</t><br/>Nataman, migkahi e si Hisus diye te kandan, “<J>Te seini ne karusileman, eg-engked kew e langun keddiey su nasulat diye te Kasulatan, ‘Eggimatayan ku ka talagtameng te me karniru, wey egmemekegsuwey-suwey e ka me karniru.’</J>


text:
Ne migkahiyan ni Pidru si Hisus, “Minsan pad ke eg-engkeran ka te langun, kena ad iya eg-engked keykew.”<pb/>


text:
Ne migkahiyan ni Hisus si Pidru, “<J>Egnangenan ku sikeykew te malehet: te kene pad eg-ukale ka manuk te seini ne karusileman, katatelu ad nikeykew igpahunware.</J>”<pb/>


text:
Ne migkahiyan ni Pidru sikandin, “Minsan pad eggimatayan a duma keykew, kene ku iya igpahunware sikeykew.” Ne iling ded degma ka ingkahi te langun ne me hibateen.<pb/>


text:
<br/><t>Ka peg-ampu ni Hisus diye te Gitsimani</t><br/><br/><t>(Mar. 14:32-42; Luk. 22:39-46)</t><br/>Nataman, nangendiyad e ensi Hisus te inged ne egngaranan te Gitsimani wey migkahiyan din ka me hibateen din, “<J>Kayi kew pa paminnuu taheed te eg-ampu e pad seeye te kewun‑aan.</J>”


text:
Ne induma rin si Pidru wey ka talaari ne anak ni Sibidiyu, ne dutu nakaheram sikandin te subla ne pegkalaggew wey migmemasakit se geyinawa rin.


text:
Ne migkahiyan ni Hisus sikandan, “<J>Amana ne sesakiti ka geyinawa ku ne hendue te egkapatey ad e. Kayi kew naan pa wey kene ki eglipereng.</J>”<pb/>


text:
Ne migpabulus si Hisus diye te kewun‑aan wey mig-usengul diye te tane wey mig-ampu ne migkahi, “<J>Ame, ke egkaayun diye te keykew, angaya nu seini se ubab te peg-antus kayi te keddiey, piru kene ne iyan egkatuman ka keddiey ne pegbuut, ke kene, ka keykew ne pegbuut.</J>”<pb/>


text:
Nataman, miglibed e si Hisus diye te me hibateen din wey neumaan din sikandan ne nenewulep e. Ne migkahiyan din e si Pidru, “<J>Etuwey, kene kew egpakaantus ne kene eglipereng duma keddi minsan senge-uras de?</J>


text:
<J>Kene kew lipereng wey ampu kew eyew kene kew egkatintal. Egkeupian perem ka panisingan piru mahuye ka lawa niyu.</J>”<pb/>


text:
Ne mig-abey e man‑e miggendiye te kewun‑aan si Hisus wey mig-ampu ne migkahi, “<J>Ame, emun ke keilangan iya ne eg-inumen ku ka seini ne ubab te peg-antus, egkatuman iya ka igkeupii nu.</J>”


text:
Te peglibed man‑e ni Hisus, neumaan din ded man‑e sikandan ne nenewulep su egmemakaliplipereng en iya sikandan.<pb/>


text:
Purisu, mig-engkeran din e man‑e sikandan wey mig-ampu. Igkatatelu rin e seini te peg-ampu wey iling ded ka in-ampu din.


text:
Nataman, miglibed e man‑e sikandin diye te me hibateen din wey migkahi, “<J>Ew, nenewulep kew bes pad wey nangimeley? Pitawa niyu! Seinid e ka timpu ne igbehey e ka Anak te Etew diye te me makasesale.</J>


text:
<br/><t>Ka pegdakep ki Hisus</t><br/><br/><t>(Mar. 14:43-50; Luk. 22:47-53; Huw. 18:3-12)</t><br/>Te sasangan pad ne eglalag si Hisus, miggingume e si Hudas ka sabeka te sapulu wey daruwa (12) ne hibateen din. Due susuluhi ne etew ka migduma kandin ne nanguyan te me kampilan wey me lampes. Insuhu sikandan te me pangulu te me talagpanubad wey igbuyag te me Hudiyu.


text:
Ne seeye se talag-eakal migbehey kandan te palinneu ne migkahi, “Ka etew ne eggarekan ku, sikan naa dakepa niyu.”<pb/>


text:
Te pegginguma ni Hudas, migleus e sikandin diye te ki Hisus wey migkahi, “Talagpanulu, meupiya red.” Ne miggarekan din e sikandin.<pb/>


text:
Ne migkahiyan sikandin ni Hisus, “<J>Ne alukuy, himuwa nu ke nekey ka innendini nu.</J>”<pb/>Nataman, migparani e ka me etew diye te ki Hisus wey inderakep dan e sikandin wey impakamkamalan dan te eggen-gen.


text:
Ne due sabeka ne duma ni Hisus ne miggulabut te kampilan din wey intibbas din ka uripen te Labew ne Talagpanubad, ne natamped e ka talinga te uripen.


text:
Piru migkahiyan ni Hisus ka hibateen din, “<J>Ilipi nu ka kampilan nu su ka langun ne egtangkayang te kampilan, egkapatey red degma pinaahi te kampilan.</J>


text:
<J>Ware ke bes nakanengneng ne egkaayun ne egpepangabang a te Amey ku wey due-rue ne egpeuyanan a nikandin te libu-libu ne luyuran te me panalihan?</J>


text:
<J>Piru ke eggimuwen ku sika, kenad e egkatuman ka nasulat diye te Kasulatan ne keilangan ne egkeyitabu.</J>”<pb/>


text:
Ne dutu, migkahiyan din ka masulug ne me etew, “<J>Takawen a? Mania te nanguyan kew te me kampilan wey me lampes ka egdakep keddiey? Tagse aldew ne egpinnuu a diye te timplu ka egpanulu kaniyu, ne wara a derakepa nikaniyu.</J>


text:
<J>Piru neyitabu seini se langun eyew egkatuman ka insulat te me prupita diye te Kasulatan.” Ne in-engkeran e sikandin te me hibateen din wey namallahuy e sikandan langun.</J><pb/>


text:
<br/><t>Ka peg-inse-inse ki Hisus te me Talaggukum te me Hudiyu</t><br/><br/><t>(Mar. 14:53-65; Luk. 22:54-55,63-71; Huw. 18:13-14,19-24)</t><br/>Nataman, in-uyan e si Hisus te me etew ne migdakep kandin diye ki Kaypas, ka Labew ne Talagpanubad. Diye nanlibulung ka me talagpanulu te Balaud te Manama wey ka me igbuyag te me Hudiyu.


text:
Ne migsinundul si Pidru kandin ne migpadpariyu de, taman te lama te Labew ne Talagpanubad. Nataman, migseled e sikandin diye wey migpinnuu duma te me talagbantey su eyew egtengteng ke nekey ka egpangkusan.


text:
Ne migpamitew te ubat ne me guhuren meyitenged ki Hisus seeye se me pangulu te me talagpanubad wey ka sakup te me Talaggukum te me Hudiyu eyew egpeyimatayan dan sikandin.


text:
Piru ware nakita ran, minsan masulug ka mig-uubat ne me talagpamalehet. Te katammanan, due daruwa ne etew ne migpamalehet


text:
ne migkahi, “Narineg ney ka seini ne etew ne migkahi, ‘Egguhusen ku ka timplu te Manama wey igbalew-balew ku seini igpasasindeg seled te tatelu re ne aldew.’ ”<pb/>


text:
Ne migsasindeg ka Labew ne Talagpanubad wey mig-inse ki Hisus, “Na, ware igkatabak nu te me sumbung meyitenged keykew?”


text:
Piru migpeeneng-eneng de iya si Hisus. Ne migkahi e man‑e ka Labew ne Talagpanubad diye te kandin, “Egpepahunlibeten ku sikeykew te ngaran te manekal ne Manama ne egnangenan key nikeykew ke sikeykew iya ka Kristu, ka Anak te Manama.”<pb/>


text:
Ne migtabak si Hisus, “<J>Inlalag nud en iya. Piru egnangenan ku sikaniyu te puun kuntee egkiteen niyu ka Anak te Etew ne egpinnuu diye te igkakawanan</J><n>Sumale te tuluuwen te me Hudiyu, ka talahuren de ne etew ka egpakapinnuu diye te igkakawanan te mabantug ne etew.</n> <J>te Maresen ne Manama. Ne egginguma sikandin ne egdumaan te me gapun diye te langit.</J>”<pb/>


text:
Te sikan de, inggisi e te Labew ne Talagpanubad ka kumbale din te migkahi, “Imbaley-baley rin e ka Manama! Ne mania te egkeilangan ki pad ne egkuwa te me talagpamalehet te narineg niyud ma ka pegbaley-baley rin?


text:
<br/><t>Ka pegpahunware ni Pidru meyitenged ki Hisus</t><br/><br/><t>(Mar. 14:66-72; Luk. 22:56-62; Huw. 18:15-18,25-27)</t><br/>Nekey naa te diye migpinpinnuu si Pidru te lama. Ne due malitan ne suluhuanen te Labew te Talagpanubad ne migparani kandin wey migkahi, “Hey, hendue mule te duma ka ni Hisus ne matig-Galiliya?”<pb/>


text:
Piru migpahunware si Pidru diye te tangkaan te langun ne etew ne migkahi, “Wara a nakataha ke nekey ka impanlalag nu.”


text:
Nataman, miggendiyad e sikandin te kasunguwan te alad wey duen e man‑e lein ne suluhuanen ne malitan ne nakakita kandin, wey migkahi diye te me etew, “Hey, ka seini ne etew duma ni Hisus ne matig-Nasarit.”<pb/>


text:
Te ware de naluhey, migparani diye te ki Pidru seeye se nanasindeg diye wey migkahi, “Malehet iya ne duma ka nikandan su egkeilaan ka iya minsan te peglalag-lalag nu.”<pb/>


text:
Ne dutu, migpahunlibet en iya si Pidru ne migkahi, “Mengeyibet iya te pegkeetew ku, wara a iya nekeila te sika ne etew minsan pad egpatey a!” Ne due-rue ne mig-ukale ka manuk


text:
wey nasuman-suman ni Pidru ka inlalag ni Hisus kandin, “<J>Te kene pad eg-ukale ka manuk, katatelu ad nikeykew igpahunware.</J>” Ne miglihawang e si Pidru wey migpanaman-taman migsinehew.<pb/>


text:
<br/><t>Ka peg-uyan ki Hisus diye te ki Pilatu</t><br/><br/><t>(Mar. 15:1; Luk. 23:1-2; Huw. 18:28-32)</t><br/>Te pegkapawe e, migplanu e ka me pangulu te me talagpanubad wey ka me igbuyag te me Hudiyu ke egmenuwen dan ne egkeyimatayan si Hisus.


text:
Ne imbebaku dan e si Hisus wey in-uyan dan e diye te ki Gubirnadur Pilatu, wey imbehey ran e kandin.<pb/>


text:
<br/><t>Ka pegpatey ni Hudas</t><br/><br/><t>(Him. 1:18-19)</t><br/>Te pegkakita ni Hudas ne talag-eakal ne innukuman dan e ne egpeyimatayan si Hisus, nekegsendit e sikandin wey in-uli din e ka seleppi ne tatelu ne pulu (30) ne timman diye te me pangulu te me talagpanubad wey diye te me igbuyag te me Hudiyu.


text:
Migkahi sikandin, “Nakasala a te peg-akal ku te etew ne ware sale.”<pb/>Ne migtabak sikandan, “Nekey naa ka labet ney due? Prublima nud e sika!”<pb/>


text:
Ne insabulak e ni Hudas ka seleppi diye te timplu wey mig-awe sikandin. Nataman, miggipanew e ka mig-ehet-ehet ne migbibitin.<pb/>


text:
Impamurut te me pangulu te me talagpanubad ka seleppi te migkahi, “Ka seini ne seleppi, bayad te umul te etew, wey supak te balaud ta ke igtahu ta seini te tahuanan te seleppi kayi te timplu.”


text:
Purisu nekegsabut sikandan ne igbeli ran ka seleppi te kamet te talaggimu te kuren eyew eggimuwen ne lebenganan te me mahaliyug.


text:
Purisu natuman e ka ingkahi ni prupita Hirimiyas, “Ingkuwa ran e ka seleppi ne tatelu ne pulu (30) ne timman, ka kentiddad ne neuyunan te me kabuhalan ni Israil<n>Te Grigu: me anak ni Israil.</n> ne igbayad kandin.


text:
Ne inggamit dan e ka seleppi wey imbeli ran te kamet te talaggimu te kuren, sumale te insuhu te Manama keddiey.”<pb/>


text:
<br/><t>Ka peg-inse-inse ni Pilatu ki Hisus</t><br/><br/><t>(Mar. 15:2-5; Luk. 23:3-5; Huw. 18:33-38)</t><br/>Ne si Hisus diyad e te tangkaan ni Gubirnadur Pilatu, wey mig-insaan e sikandin ni Pilatu te migkahi, “Sikeykew iya ka Hari te me Hudiyu?”<pb/>Migtabak si Hisus, “<J>Ingkahi nud en iya.</J>”


text:
Piru ware din tabaka ka imbebayung kandin te me pangulu te me talagpanubad wey te me igbuyag te me Hudiyu.<pb/>


text:
Piru warad iya minsan sabeka te imbebayung dan ne intabak ni Hisus, purisu amana ne neinu-inu ka Gubirnadur.<pb/>


text:
<br/><t>Ka peg-uuyun te kamatayen ni Hisus</t><br/><br/><t>(Mar. 15:6-15; Luk. 23:13-25; Huw. 18:39–19:16)</t><br/>Nabatasan e ni Pilatu ne tagse Sahakeen te Peglihad te Panalihan, due eglekaan din ne pinirisu ne igkeupii te keet-etawan.


text:
Te seeye ne timpu, due sabeka ne mabantug ne pinirisu ne egngaranan ki Barabas.<n>“Hisus Barabas” diye te duma ne Kasulatan.</n>


text:
Te nalibulung e ka masulug ne me etew, mig-insaan e sikandan ni Pilatu, “Hentew‑a ka igkeupii niyu ne eglekaan ku? Si Barabas naa wey ke si Hisus ne egngaranan te Kristu?”


text:
Su nakanengneng si Pilatu ne neimma re sikandan ki Hisus, sikan naa ka indakep dan e si Hisus wey imbehey e diye te kandin.<pb/>


text:
Taheed te migpinnuu si Pilatu diye te pinnuuwan te eggukum, migpeuyanan sikandin te asawa rin te lalag ne migkahi, “Kene nu hilabeti sika se matareng ne etew, su amana a nabantali te taheinep ku gabii meyitenged kandin.”<pb/>


text:
Piru intipu te me pangulu te me talagpanubad wey te me igbuyag te me Hudiyu ka me etew ne si Barabas ka eghangyuen dan ne eglekaan, ne si Hisus ka egpeyimatayan.


text:
Ne mig-abey e man‑e mig-inse si Pilatu diye te me etew, “Hentew‑a kayi te daruwa ka igkeupii niyu ne eglekaan ku?”<pb/>Migtabak sikandan, “Si Barabas!”<pb/>


text:
Ne mig-inse si Pilatu kandan, “Ke iling due, nekey‑a ka eggimuwen ku ki Hisus ne egngaranan te Kristu?”<pb/>Migtabak sikandan langun ne migkahi, “Ilansang nu sikandin te krus!”<pb/>


text:
Ne mig-insaan sikandan ni Pilatu, “Mania, nekey bes ka neyimu rin ne mareet?”<pb/>Piru nanasnasian de iya sikandan ka migbalbalukan ne migkahi, “Ilansang nu sikandin te krus!”<pb/>


text:
Te pegkakita ni Pilatu ne warad e egkeyimu rin piru nasi e mule egkasamuk ka me etew, migkuwe e sikandin te weyig wey migpanlu‑lu sikandin diye te tangkaan te me etew ne migkahi, “Ware labet ku te kamatayen te seini ne etew! Balahad kew e rue!”<pb/>


text:
Nataman, impalekaan e ni Pilatu si Barabas, wey impalampesan din si Hisus wey imbehey rin diye te me sundalu eyew iglansang te krus.<pb/>


text:
<br/><t>Ka pegbaley-baley te me sundalu ki Hisus</t><br/><br/><t>(Mar. 15:16-20; Huw. 19:2-3)</t><br/>Nataman, in-uuyan e si Hisus te me sundalu diye te palasyu te gubirnadur, wey impalibulung dan e ka langun ne duma ran ne me sundalu.


text:
Ne miggimu sikandan te kuruna ne duhi wey impakuruna ran e ki Hisus. Ne impatutuked dan e sikandin ne iyan impahen-gen ka kawanan ne belad din wey migpanimbuel sikandan diye te tangkaan din ka egbaley-baley ne egkahi, “Egmabantug ka Hari te me Hudiyu!”


text:
Pegkapenga ran te egbaley-baley kandin, inluung dan e ka impasaluub dan wey inlibed dan ded ipasaluub ka tapey ne kumbale din. Nataman, in-uyan dan e sikandin diye te lihawangan eyew iglansang te krus.<pb/>


text:
<br/><t>Ka peglansang ki Hisus te krus</t><br/><br/><t>(Mar. 15:21-32; Luk. 23:26-43; Huw. 19:17-27)</t><br/>Te peglihawang dan e, due nasinug-ung dan ne matig-Sirini ne egngaranan ki Simun, ne impepehes dan sikandin patianga te krus ni Hisus.


text:
Nataman, miggingume e sikandan diye te inged ne egngaranan te Gulguta (Inged te Angkal ka igpasabut kayi),


text:
wey imbebehayan dan e si Hisus te eg-inumen ne binu ne insewuhan te mapeit, piru te naheraman din e seeye, ware din e inuma.<pb/>


text:
Nataman, inlansang dan e si Hisus diye te krus, wey imbaad-baad dan e ka me kumbale din pinaahi te pegpintut-pintut.


text:
Ne due intahu dan diye te ampew te ulu ni Hisus ne keretula ne insulatan te sumbung meyitenged kandin ne migkahi, “Seini si Hisus ka Hari te me Hudiyu.”


text:
Due daruwa ne takawen ne inlansang dan duma kandin. Ka sabeka diye te igkakawanan din wey ka dangeb diye te igkahibang din.<pb/>


text:
ne egkahi, “Ew, sikeykew bes iya ka egguhus te timplu wey igbalew-balew red igpes-ek seled te tatelu re ne aldew! Ke sikeykew ka Anak te Manama, luwasa nu ka pegkeetew nu wey pamaneug ka due te krus.”<pb/>


text:
Iling ded degma ka me pangulu te talagpanubad, me talagpanulu te Balaud te Manama, wey me igbuyag te me Hudiyu ne migdali-di kandin ne miggenendue,


text:
“Inluwas din ka duma, piru kene sikandin egpakaluwas te pegkeetew rin! Sikandin kun ma ka Hari te Israil! Ke egpakapamaneug sikandin kuntee te krus, egpalintutuu kid e wey egsalig kandin.


text:
Migsalig kun sikandin te Manama, ne iyan e balahad ka Manama ne egpangabang kandin ke igkeupii rin, su migkahi sikandin, ‘Anak a te Manama.’ ”<pb/>


text:
<br/><t>Ka pegkapatey ni Hisus</t><br/><br/><t>(Mar. 15:33-41; Luk. 23:44-49; Huw. 19:28-30)</t><br/>Te meudtu e, migmarusilem e ka intiru ne nasud taman te alas tris te maapun.<n>Te Grigu: meudtu, igkeen‑em ne uras; alas tris te maapun, igkasiyam ne uras.</n>


text:
Te alas tris e te maapun,<n>Te Grigu: igkasiyam (9) ne uras.</n> migpanguleyi e si Hisus te meemen ne miggenendue, “<J>Ili, Ili, lima sabaktani?” Ke sikanta pa, “Manama, Manama, mania te in-engkeran a nikeykew?</J>”<pb/>


text:
Te sikan de, migpallahuy ka sabeka kandan ne mig-angey te iling te kutsun ne in-eled din te maperes ne binu wey intagkes din diye te geed eyew igpasupsup ki Hisus.<pb/>


text:
Piru migkahi ka duma, “Duen ke pa da, egpitawen ta ke eggendini iya si Ilyas ka egluwas kandin.”<pb/>


text:
Te seeye de degma ne timpu, nahisi e ka kurtina diye te timplu puun diye te dibabew peendiye te diralem. Ne miglilinug e wey nenaperi e ka me dalama,


text:
ne nanlihawang e sikandan te me lebeng dan. Te neuyag e si Hisus, nangendiyad e sikandan te matulus ne siyudad ne Hirusalim wey migpakita sikandan te masulug ne me etew.<pb/>


text:
Ka kepitan te me sundalu wey ka me duma rin ne migtameng ki Hisus, amana ne naaldek te peglilinug e wey te pegkakita ran te me kein-inuwan ne neyitabu te pegpatey ni Hisus wey migkahi sikandan, “Malehet iya ne Anak te Manama ka sika ne etew!”<pb/>


text:
Ne due degma masulug ne me malitan ne namipitew diye te bayew madmariyu. Sikandan ka migsinundul wey migtanggu ki Hisus dengan puun pad te Galiliya.


text:
Ne dutu ensi Mariya Magdalina, si Mariya ne iney ni Santiyagu wey ni Husi, wey ka iney te me anak ni Sibidiyu.<pb/>


text:
<br/><t>Ka pegsabal ki Hisus</t><br/><br/><t>(Mar. 15:42-47; Luk. 23:50-56; Huw. 19:38-42)</t><br/>Hengkayi te egkasagkup e, due migginguma ne meyaman ne matig-Arimatiya ne egngaranan ki Husi wey hibateen degma sikandin ni Hisus.


text:
Miggendiye sikandin te ki Pilatu wey imbuyu din ka lawa ni Hisus. Ne migsuhu si Pilatu ne igpabehey e seini diye te kandin.


text:
wey insabal rin e diye te dalama ne iyam pad neimpusi te eglulungag. Ne miglilid e sikandin te dakel ne batu eyew iglekeb te gumawan te insabalan, wey nataman, miggipanew e sikandin.


text:
<br/><t>Ka pegtameng te insabalan</t><br/>Te seup ne aldew, Aldew te Peggimeley, miggendiye te ki Pilatu ka me pangulu te me talagpanubad wey ka me Parisiyu


text:
wey migkahi, “Ahalen, nasuman-suman ney ka ingkahi te ware pad migpatey seeye se talaglimbung ne egkeuyag kun sikandin te igkatelu ne aldew.


text:
Purisu patamengi nu ka insabalan taman te igkatelu ne aldew su eyew kene egtakawen te me hibateen din ka lawa rin wey egkataman, igpangguhud dan e diye te me etew ne neuyag e sikandin. Ne seini se mewuri ne peglilimbung, egkeyimu ne subla pad ne mareet du te an-anayan.”<pb/>


text:
Ne migkahiyan sikandan ni Pilatu, “Kuwa kew te me sundalu wey hendiye kew e. Na, paay-ayari niyu naa patamengi kandan ka insabalan.”<pb/>


text:
Purisu nangendiyad sikandan wey inggiresenan dan ka insabalan pinaahi te pegtahu dan te palinneu diye te batu ne lekeb. Ne nataman, impatamengan dan e.<pb/>


text:
<br/><t>Ka pegkeuyag ni Hisus</t><br/><br/><t>(Mar. 16:1-10; Luk. 24:1-12; Huw. 20:1-10)</t><br/>Te peglihad e te Aldew te Peggimeley, te maselem-selem pad te aldew te Duminggu, migleuy te insabalan si Mariya Magdalina wey ka sangey rin ne si Mariya.


text:
Ne sahuhune ne miglilinug te mangune-kune, su due panalihan te Magbebaye ne Manama ne miglene puun te langit. Ne miggendiye sikandin te insabalan wey inlilid din ka batu ne insagpeng dutu, wey impinnuuwan din e.


text:
Ne migkahiyan te panalihan ka me malitan, “Kene kew kaaldek! Nakanengneng a ne egpamitawen niyu si Hisus ne inlansang te krus.


text:
Warad e sikandin kayi su neuyag e sumale te ingkahi rin. Kema hendini kew, tengtengi niyu ka impaley-asan kandin.


text:
Ne dagdahawi niyu hendiyei ka me hibateen din wey nangeni niyu sikandan te neuyag e sikandin. Miggun-e e sikandin kaniyu diye te Galiliya wey diye niyud e egkakita sikandin. Kene niyu ma kalingawi ka inlaglag ku kaniyu.”<pb/>


text:
Purisu migdagdahew sikandan mig-awe diye te insabalan ne nenaaldek piru nahale-gale degma, wey namallahuy sikandan ka egpangguhud diye te me hibateen din.<pb/>


text:
Te diye pad sikandan te deralanen, sahuhune ne miglambag si Hisus kandan wey migkahi, “<J>Meupiya red.” Ne migparani sikandan ki Hisus wey inggen-genan dan ka paa rin wey insimba ran e sikandin.</J>


text:
Nataman, migkahiyan sikandan ni Hisus, “<J>Kene kew kaaldek! Hendiye kew e wey nangeni niyu ka me suled ku ne egpeendiyeen te Galiliya wey diya ad egkakita nikandan.</J>”<pb/>


text:
<br/><t>Ka guhuren te me talagtameng</t><br/>Te sasangan e ka me malitan ne egmangipanew, due duma ne talagtameng te insabalan ne nangendiye te siyudad wey impangguhud dan diye te me pangulu te me talagpanubad ka langun ne neyitabu.


text:
Ne miglibulung e ka me pangulu te me talagpanubad duma te me igbuyag, wey nakaplanu e sikandan ne egbehayan te dakel ne seleppi ka me sundalu.


text:
Migkahiyan dan ka me sundalu, “Pangguhuri niyu ka me etew te nangendiye te marusilem ka me hibateen din wey intakew ran ka lawa rin taheed te nenewulep kew.


text:
Ne emun ke egkarineg seini te Gubirnadur, iyan key e balahad ka egpasabut kandin ne warad e likes ne igkalaggew niyu.”<pb/>


text:
Purisu indawat dan ka seleppi wey intuman dan ka igpeyimu kandan. Minsan kuntee, sika iya ne guhuren ka in-empet ipangguhud te me Hudiyu.<pb/>


text:
<br/><t>Ka pegpakita ni Hisus te me hibateen din</t><br/><br/><t>(Mar. 16:14-18; Luk. 24:36-49; Huw. 20:19-23; Him. 1:6-8)</t><br/>Ne seeye se sapulu wey sabeka (11) ne hibateen din, nangendiye te Galiliya diye te bubungan ne ingkahi ni Hisus ne egpeendiyaan kandan.


text:
Ne migparani si Hisus diye te kandan wey migkahi, “<J>Imbehey kayi te keddiey ka langun ne katenged diye te langit wey kayi te ampew te tane.</J>


text:
<J>Purisu hendiyei niyu ka me etew te langun ne inged wey himuwa niyu sikandan ne me hibateen ku. Bewutismuwi niyu sikandan te ngaran te Amey, te Anak, wey te Panisingan te Manama.</J>


text:
<J>Panulua niyu sikandan ne egtuman te langun ne insuhu ku kaniyu. Ne tantanuri niyu ne egdumaan ku iya sikaniyu layun, taman te katammanan te timpu.</J>”


text:
<br/><t>Ka pegwali ni Huwan ne Talagbewutismu</t><br/><br/><t>(Mat. 3:1-12; Luk. 3:1-18; Huw. 1:19-28)</t><br/>Seini ka Meupiya ne Panugtulen meyitenged ki Hisu Kristu ne anak te Manama, ne migbunsud


text:
sumale te impasulat te Manama ki prupita Isayas,<pb/>“Igpewun‑a ku keykew ka suluhuanen ku<pb/>ne iyan eg-andam te egbayaan nu.<pb/>


text:
Due egpanguleyi diye te disirtu ne egkahi:<pb/>‘Andama niyu ka dalan te Magbebaye.<pb/>Tul-ira niyu ka egbayaan din!’ ”<pb/>


text:
Ne natuman sika te pegginguma ni Huwan diye te disirtu ne migpamewutismu wey migwali ne migkahi, “Inniyuhi niyu ka me sale niyu wey pabewutismu kew eyew egpasayluwen te Manama ka me sale niyu.”


text:
Ne nangendiye te kandin ka masulug ne me etew puun te Hirusalim wey ka me etew puun diye te langun ne lungsud te prubinsya te Hudiya. Ne nekegsendit e sikandan wey impangguhud dan e ka me sale dan, wey imbewutismuwan e sikandan ni Huwan diye te Weyig ne Hurdan.<pb/>


text:
Ne ka kumbale ni Huwan, inggimu ligkat te bulbul te kamil wey ka sinturun din inggimu ligkat te laplap te ayam. Ne talangas de wey teneb ka egkeenen din.


text:
Ne migwali sikandin ne miggenendue, “Due egpakasinundul keddi ne subla pad ne maresen keddiey. Ne kena a ne likes ne eg-usengul ka eggekad te hiket te sandal din.


text:
<br/><t>Ka pegbewutismu wey ka pegtintal ki Hisus</t><br/><br/><t>(Mat. 3:13–4:11; Luk. 3:21-22; 4:1-13)</t><br/>Te seeye ne timpu, miggendiye te ki Huwan si Hisus ne diye egpuun te Nasarit ne sakup te prubinsya te Galiliya. Ne dutu imbewutismuwan e sikandin ni Huwan diye te Weyig ne Hurdan.


text:
Te peggakap e ni Hisus, sahuhune ne nakita rin ka langit ne nalukatan wey miglene ka Panisingan te Manama diye te kandin ne egpekeiling te selepati.


text:
Ne due laheng ne egpuun diye te langit ne migkahi, “Sikeykew ka pinalangge ku ne Anak. Amana a nahale keykew.”<pb/>


text:
Ne diye sikandin tintala ni Meibulan te hep‑at ne pulu (40) ne aldew. Due degma me mabbulut ne mahintalunan diye piru intanggu sikandin te me panalihan te Manama.<pb/>


text:
<br/><t>Ka peg-umew ni Hisus te an-anayan ne me hibateen din</t><br/><br/><t>(Mat. 4:12-22; Luk. 4:14-15; 5:1-11)</t><br/>Te naprisu e si Huwan, miggendiye si Hisus te Galiliya ne migwali te Meupiya ne Panugtulen ne egpuun te Manama.


text:
Migkahi sikandin, “<J>Miggingume e ka timpu ne intagne dengan. Mahaan e ka Peghari te Manama. Inniyuhi niyu ka me sale niyu wey palintutuu kew te Meupiya ne Panugtulen!</J>”<pb/>


text:
Te peglihad ni Hisus diye te ilis te Lanew te Galiliya, nakita rin si Simun wey ka suled din ne si Andris ne migpamiyale, su mangngengalap ma sikandan.


text:
Ne migkahiyan ni Hisus sikandan, “<J>Ikul kew keddiey wey eggimuwen ku sikaniyu ne mangngengalap te me etew.</J>”


text:
Te pegpabulus ni Hisus diye te kewun‑aan, nakita rin si Santiyagu wey ka suled din ne si Huwan ne me anak ni Sibidiyu. Diye sikandan te balangey ran ka egpanupak te me biyale dan,


text:
wey te sikan de ne in-umew sikandan ni Hisus. Ne in-engkeran dan e ka amey ran diye te balangey duma te me suluhuanen ne inakat dan te egpamiyale wey mig-ikul e sikandan kandin.<pb/>


text:
<br/><t>Ka etew ne inserepan te busew</t><br/><br/><t>(Luk. 4:31-37)</t><br/>Ne miggendiye ensi Hisus te Kapirnaum. Te pegginguma te Aldew te Peggimeley, migseled si Hisus diye te simbaan te me Hudiyu wey migpanulu te me etew.


text:
Ne neinu-inu ka me etew te kandin ne pegpanulu su due geem te pegpanulu din, wey kene ne iling te me talagpanulu te Balaud te Manama.<pb/>


text:
ne migkahi, “Hisus ne matig-Nasarit! Nekey‑a ka eggimuwen nu kayi te kanami? Iyan nu innendini ka egdereet kanami? Nekeila a keykew; sikeykew ka Matulus ne Impeuyan te Manama!”<pb/>


text:
Piru insaparan sikandin ni Hisus te migkahi, “<J>Peeneng-eneng ka wey awe ka due te kandin!</J>”<pb/>


text:
Ne dutu, in-umaan e te busew ka etew ne egbabuyen e, ne migpanguleyi te meemen wey mig-awe e ka busew diye te kandin.


text:
Ne neinu-inu sikandan langun dutu ne migmein-inseey ka tagse sabeka ne miggenendue, “Nekey buwa seini? Iyam seini ne pegpanulu ne due geem! Minsan ka me busew egpalintutuu te me suhu din!”<pb/>


text:
Ne puun dutu, mahaan de nekeempet te intiru ne prubinsya te Galiliya ka guhuren meyitenged ki Hisus.<pb/>


text:
<br/><t>Ka pegbawi ni Hisus te masulug ne me etew</t><br/><br/><t>(Mat. 8:14-17; Luk. 4:38-41)</t><br/>Ne dutu, miglihawang e sikandan te simbaan te me Hudiyu wey miggendiyad e te baley enni Simun wey Andris. Migduma degma ensi Santiyagu wey si Huwan.


text:
Miggibat-hibat ka malitan ne anuhang ni Simun su miglusungan, wey te sikan de innangenan dan e si Hisus meyitenged kandin.


text:
Ne indugpu ni Hisus ka malitan wey miggen-genan din ka belad wey impeenew rin e. Ne due-rue ne neulian e ka malitan wey intanggu rin e sikandan.<pb/>


text:
Te seeye ne maapun, te miglineb e ka aldew, impanguyan te me etew diye te ki Hisus ka langun ne migmanderalu wey ka migpanerepan te me busew.


text:
Ne impamawian ni Hisus ka masulug ne egmanderalu te nalein-lein ne egmanggeramen dan, wey impangalew rin degma ka masulug ne me busew piru ware din palalaha tenged su nekeila sikandan kandin.<pb/>


text:
<br/><t>Ka pegwali ni Hisus diye te Galiliya</t><br/><br/><t>(Luk. 4:42-44)</t><br/>Te sikan pad egkasi-si ka kaliwaswasan, mig-enew e si Hisus wey miggendiyad e te inged ne ware etew, ne diye mig-ampu sikandin.


text:
Ne ingkahiyan din sikandan, “<J>Na, kuwa kid su eggendiye ki te marani ne me lungsud eyew egpakawali a degma diye, su seini iya ka innendini ku.</J>”


text:
Ne in-empet din te pegwali ka me simbaan te me Hudiyu wey te pegpangalew te me busew ka intiru ne Galiliya.<pb/>


text:
<br/><t>Ka pegbawi ni Hisus te ibungen</t><br/><br/><t>(Mat. 8:1-4; Luk. 5:12-16)</t><br/>Ne due ibungen ne migparani ki Hisus ne migpanimbuel wey migpeyid‑u-hid‑u ne migkahi, “Ke egkeupian ka, egkabawian<n>Te Grigu: eglinisan. (Diye te tuluuwen te me Hudiyu, ka etew ne ibungen in-isip ne malindit.)</n> a nikeykew.”<pb/>


text:
Neyid‑u si Hisus te etew, seeye naa ingketeng din ka belad din wey insamsam din e ka etew te migkahi, “<J>Uya, igkeupii ku. Egkeulian ka!</J>”


text:
te migkahi, “<J>Kene nu ipangguhud seini te minsan hentew. Ke kene, hendiye ka te talagpanubad wey papitew ka kandin ne warad e ka dalu nu, wey panubad ka sumale te insuhu ni Muwisis eyew te pegpamalehet te me etew ne neulian kad e.</J>”<pb/>


text:
Piru miggipanew ka etew wey nasi iempet iwangal-wangal ka neyitabu diye te kandin. Sikan naa, kenad e egpahawa-hawa si Hisus ne eggendiye te me lungsud. Ne diye naan de sikandin mig-ugpe te inged ne ware mahinged, piru nasi nangendiye te kandin ka me etew ne migpuun te nalein-lein ne me inged.<pb/>


text:
<br/><t>Ka pegbawi ni Hisus te kene egkaweil se lawa</t><br/><br/><t>(Mat. 9:1-8; Luk. 5:17-26)</t><br/>Peglihad te pila ne aldew, miglibed e si Hisus diye te Kapirnaum wey nahuhud e ne diyad e sikandin te baley rin.


text:
Ne miglibulung ka masulug ne me etew wey migsekel e sikandan minsan ka diye te gumawan. Ne migpangguhud e sikandin te lalag te Manama diye te kandan.


text:
Ne tenged te kasulug te me etew, ware sikandan nakaparani ki Hisus. Ne migweil-weil sikandan, inlungahan dan ka atep ne lenged ni Hisus.<n>Mapatag ka atep te me Hudiyu.</n> Ne hengkayi te nakalulungag e sikandan, intuntun dan e ka etew ne kene egkaweil se lawa ne impeyibat diye te hibatanan din.


text:
Te pegkakita ni Hisus ne dakel ka pegpalintutuu ran, migkahiyan din e ka kene egkaweil se lawa, “<J>Tatu, impasaylu e ka me sale nu.</J>”<pb/>


text:
“Mania te egpakalalag seini ne etew te iling due? Egbaley-baley sikandin te Manama! Ware etew ne egpakapasaylu te me sale, su ka Manama re!”<pb/>


text:
Ne due-rue ne natahaan ni Hisus ka me suman-suman dan wey migkahiyan din sikandan, “<J>Mania te egsuman-suman kew te iling due?</J>


text:
<J>Hendei bes ka malemu, ka egkahi diye te etew ne kene egkaweil se lawa, ‘Impasaylu e ka me sale nu,’ wey ke egkahi, ‘Enew ka, uyana nu ka hibatanan nu wey hipanew kad?’</J>


text:
<J>Piru igpapitew ku kaniyu ne due katenged te Anak te Etew kayi te ampew te tane te pegpasaylu te me sale.</J>” Ne migkahiyan din ka etew ne kene egkaweil se lawa,


text:
Ne due-rue ne migsasindeg sikandin ne insabilbil rin e ka hibatanan din wey mig-awe e ne diye migbaye te tangkaan te langun ne etew. Nawangalan ka langun wey indayan dan ka Manama ne migkahi, “Ware key re due nakakita te iling kayi!”<pb/>


text:
<br/><t>Ka peg-umew ni Hisus ki Libi</t><br/><br/><t>(Mat. 9:9-13; Luk. 5:27-32)</t><br/>Nataman, miglibed e man‑e si Hisus diye te ilis te Lanew te Galiliya. Ne miglibulungan sikandin te masulug ne me etew, ne dutu impanulu din e sikandan.


text:
Te sasangan e sikandin ka eggipanew, due nakita rin ne egngaranan ki Libi ne anak ni Alpiyu ne migpinpinnuu diye te upisina rin ne bayaranan te buhis. Migkahiyan ni Hisus sikandin, “<J>Ikul ka keddiey.</J>” Ne migsasindeg sikandin wey mig-ikul e ki Hisus.<pb/>


text:
Nataman, migkeen si Hisus diye te baley ni Libi. Ne due masulug ne me talagsukut te buhis wey me makasesale ne miglagpu kandin te migkeen duma te me hibateen din tenged su masulug sikandan ka naninundul kandin.


text:
Te pegkakita te me Parisiyu ne me talagpanulu te Balaud te Manama ne miglagpu migkeen si Hisus te me makasesale wey te me talagsukut te buhis, mig-insaan dan e ka me hibateen din te migkahi, “Mania te miglagpu migkeen sikandin te me talagsukut te buhis wey te me makasesale?”<pb/>


text:
Te pegkarineg dutu ni Hisus, migkahiyan din e sikandan, “<J>Ka me etew ne ware dalu, kene egkeilangan te talagbawi, ke kene, seeye de se egmanderalu. Wara a miggendini eyew te peg-umew te me matareng, ke kene, te me makasesale.</J>”<pb/>


text:
<br/><t>Ka inse meyitenged te pegpuasa</t><br/><br/><t>(Mat. 9:14-17; Luk. 5:33-39)</t><br/>Due timpu ne migpuasa ka me hibateen ni Huwan wey ka me Parisiyu. Ne due me etew ne migparani ki Hisus wey mig-inse kandin, “Mania te egpuasa ka me hibateen ni Huwan wey ka me hibateen te me Parisiyu, piru ware mule ka me hibateen nu?”<pb/>


text:
Ne migtabak si Hisus, “<J>Egkaayun naa ne egpuasa ka me mahaliyug te egpangasawa ke duma ran pad sikandin? Kene iya egkaayun ne egpuasa sikandan ke duma ran pad ka egpangasawa!</J>


text:
<J>Piru egginguma ka timpu ne eg-angayen e diye te kandan ka egpangasawa, ne egpuase e sikandan te seeye ne aldew.</J><pb/>


text:
“<J>Ne ware etew ne egtutupak te iyam ne manggad diye te tapey ne kumbale, su ke eggimuwen din sika, egkenseng ka intupak wey egkakatkat e ka inteyian wey nasi e egmaluag ka gisi.</J>


text:
<J>Ne ware degma etew ne egtahu te iyam ne binu diye te tapey ne tahuanan ne laplap te mananap, su ke eggimuwen din sika, egbetu ka tahuanan wey egkeitis e ka binu ne egkareetan e degma ka tahuanan. Ke kene, ka iyam ne binu, keilangan ne diye igtahu te iyam ne tahuanan ne laplap te mananap.</J>”<pb/>


text:
<br/><t>Ka inse meyitenged te Aldew te Peggimeley</t><br/><br/><t>(Mat. 12:1-8; Luk. 6:1-5)</t><br/>Te sabeka ne Aldew te Peggimeley, nangipanew ensi Hisus ne diye migbaye te impamulaan te trigu. Taheed te eggipanew sikandan, nangetu te me trigu ka me hibateen din.


text:
Ne migkahiyan si Hisus te me Parisiyu, “Pitawa nu! Mania te miggimu ka me hibateen nu te supak te Balaud te Aldew te Peggimeley?”<pb/>


text:
Ne migtabak si Hisus kandan, “<J>Ware kew bes nakasabut te imbasa niyu meyitenged te inggimu ni Dabid te miggutasan sikandan te me duma rin su warad egkeenen dan?</J>


text:
<J>Te timpu ne si Abiyatar pad ka Labew ne Talagpanubad, migseled si Dabid diye te baley te Manama wey migkeen te paan ne inhalad e diye te Manama. Ne sumale te kanta ne Balaud, ka me talagpanubad de ka intuhutan ne egpakakeen dutu, piru migkeen si Dabid wey impamehayan din pad ka me duma rin.</J>


text:
<J>Su inggimu ka Aldew te Peggimeley eyew egpakabulig te etew, ne ware himuwa ka etew eyew egtuman te me balaud te Aldew te Peggimeley.</J><n>Te Grigu: ware himuwa ka etew para te Aldew te Peggimeley.</n>


text:
<br/><t>Ka etew ne nakengkeng se belad</t><br/><br/><t>(Mat. 12:9-14; Luk. 6:6-11)</t><br/>Te lein e ne timpu, migseled e man‑e si Hisus diye te simbaan te me Hudiyu. Due sabeka ne etew dutu ne nakengkeng se belad.


text:
Ne due me etew ne eg-iipat ki Hisus ke egbawian din te Aldew te Peggimeley seeye se etew su eyew igkasumbung dan sikandin.


text:
Ne mig-inse si Hisus diye te kandan, “<J>Nekey bes ka intuhut te kanta ne Balaud ne eleg ne eggimuwen ta te Aldew te Peggimeley? Ka pegbulig naa wey ke pegdereet? Ka pegluwas naa wey ke peggimatey?</J>” Piru ware sikandan migtabak.<pb/>


text:
Ne dutu, nabelu e si Hisus ka migpanil-ap-sil-ap kandan. Migmasakit se geyinawa rin tenged su makehal ka me ulu ran.<n>Te Grigu: makehal ka me pusung dan.</n> Ne migkahiyan din ka etew ne nakengkeng se belad, “<J>Ketenga nu ka belad nu.</J>” Ne ingketeng te etew wey neulian e ka belad din.


text:
Ne nanlihawang e ka me Parisiyu, wey migbunsud e sikandan ka egplanu duma te me sakup ni Hari Hirudis ke egmenuwen dan te eggimatey si Hisus.<pb/>


text:
<br/><t>Ka susuluhi ne etew ne migsinundul ki Hisus</t><br/>Ne migparumeey ensi Hisus te me hibateen din diye te lanew. Naninundul kandin ka amana ne susuluhi ne etew ne diye egpuun te Galiliya wey te Hudiya,


text:
wey ka diye degma egpuun te Hirusalim, te inged ne Idum wey diye te deyipag te Hurdan wey minsan ka diye te me inged ne marani te Tiru wey te Sidun, su nakarineg sikandan te langun ne inggimu rin.


text:
Ne puun due, migkahiyan din ka me hibateen din ne egpaandamen te balangey ne eg-unturan din, su eyew kene sikandin egkapinpiniet te me etew.


text:
Puun su masulug ne etew ka impamawian din, egmekegsegseg e ka egmanderalu ne egparani kandin eyew egsamsam kandin.


text:
Ne emun ke egpakakita ki Hisus ka me etew ne nanerepan te me busew, sahuhune ne eg-usengul sikandan diye te tangkaan din wey egmanguleyi ne egkahi, “Sikeykew ka Anak te Manama!”<pb/>


text:
<br/><t>Ka peg-alam ni Hisus te sapulu wey daruwa (12) ne hibateen din</t><br/><br/><t>(Mat. 10:1-4; Luk. 6:12-16)</t><br/>Nataman, migtakereg e si Hisus diye te bubungan. Ne in-umew rin seeye se ingkeupii rin wey migparani sikandan kandin.


text:
Ne mig-alam sikandin te sapulu wey daruwa (12) ne apustulis su egdumdumeen din wey eyew egsuhuen te pegwali.


text:
ka talaari ne si Santiyagu wey si Huwan ne me anak ni Sibidiyu. Ingngaranan sikandan ni Hisus te Buwanirgis, ka igpasabut “Me anak te Luhung”;


text:
si Andris wey si Pilipi, si Bartulumi wey si Matiyu, si Tumas wey si Santiyagu ne anak ni Alpiyu, si Tadiyu wey si Simun ne ribildi,


text:
<br/><t>Ka pegbayung ki Hisus ne migserepan te busew</t><br/><br/><t>(Mat. 12:22-32; Luk. 11:14-23; 12:10)</t><br/>Te peg-uli e enni Hisus diye te baley, duen e man‑e masulug ne me etew ne nanlibulung, ne puun due, kenad e sikandan egpakakeen.


text:
Te pegkarineg dutu te pamilya ni Hisus, miggendiyad sikandan ka eg-angey kandin su egkahiyen e te me etew ne egbusawen e sikandin.<pb/>


text:
Ne due me talagpanulu te Balaud te Manama ne migginguma puun te Hirusalim ne migkahi, “Inserepan sikandin ni Meibulan<n>Te Grigu: Biilsibul.</n> ne pangulu te me busew, wey imbehayan te geem te pegpangalew te me busew.”<pb/>


text:
Ne impeparani sikandan ni Hisus wey impangguhuran pinaahi te me panunggilingan te migkahi, “<J>Egmenuwen ni Meibulan te eg-alew te duma rin?</J>


text:
<J>Emun ka sabeka ne inged egmeun-unayey egmeeg-ehetey ka me etew, kene iya egpakasasindeg ka sika ne inged.</J>


text:
<J>Ne emun ka taltalaanak egmeun-unayey egmeeg-ehetey, kene iya egpakasasindeg ka sika ne taltalaanak.</J>


text:
<J>Ne emun ke eg-unayen e ni Meibulan te egkuntere ka me sakup din wey egkabaad-baad e, kene iya sikandin egpakasasindeg, ke kene, egkataman e ka pegmandu din.</J><pb/>


text:
“<J>Ware egpakaseled diye te baley te manekal ne etew wey egpakaahew te me kasangkapan din ke kene din pad eggun‑aan te egbaku ka kamuney. Ke egkabaku din e ka kamuney henduen din pad egkaahew ka me kasangkapan.</J><pb/>


text:
“<J>Egnangenan ku sikaniyu te malehet: egkaayun ne egpasayluwen ka me etew te langun ne me sale dan wey te minsan nekey ne pegbaley-baley ran te Manama.</J>


text:
<J>Piru minsan hentew ne egbaley-baley te Panisingan te Manama, kene iya egpasayluwen, su kene egkapasaylu te ware egtamanan ka seini ne sale.</J>”


text:
<br/><t>Ka iney wey ka me suled ni Hisus</t><br/><br/><t>(Mat. 12:46-50; Luk. 8:19-21)</t><br/>Nataman, nangingume e ka iney ni Hisus wey ka me suled din. Ne diye de sikandan nanasindeg te lihawangan te baley wey migpanaha re ne egpalihawangen sikandin.


text:
Amana ne masulug ka me etew ne namminnuu ne nakalingut ki Hisus. Ne migkahi sikandan, “Diye te lihawangan ka iney nu wey ka me suled nu ne egpamitew keykew.”<pb/>


text:
Ne impanil-ap-sil-ap ni Hisus ka me etew ne naminnuu ne nakalingut kandin te migkahi, “<J>Seini ka iney ku wey ka me suled ku!</J>


text:
<J>Ka minsan hentew ne eggimu te igkeupii te Manama, iyan sika ka iney ku, ka suled ku, wey ka atebey ku.</J>”<pb/>


text:
<br/><t>Ka panunggilingan meyitenged te pegpamula</t><br/><br/><t>(Mat. 13:1-9; Luk. 8:4-8)</t><br/>Ne mig-abey e man‑e migpanulu si Hisus diye te ilis te lanew. Ne susuluhi ne etew ka miglibulung diye te kandin, ne tenged dutu mig-untud e sikandin te balangey ne diye te lanew wey diye migpinnuu. Ne ka langun ne etew diye de te ilis te lanew.


text:
Masulug ka impanulu ni Hisus kandan ne impabaye din te me panunggilingan. Migkahi sikandin te pegpanulu din:<pb/>


text:
<J>Ne ka duma ne beni diye nakasawed te batuwen ne ware amana tane. Ne mahaan de seeye migtubu su manipis ka tane.</J>


text:
<J>Ka duma ne beni nakasawed diye te duhiyen. Ne nanubu ka me duhi wey naselung e ka pinamula, sikan naa ka warad nakabebehas.</J>


text:
<J>Ka duma ne beni, diye nakasawed te meupiya ne tane wey migtubu e. Ne migdakel e wey migbebehas, ne due duma ne beni ne migbebehas te tatelu ne pulu (30), due duma ne keen-eman ne pulu (60), wey due degma migbebehas te sabeka ne gatus (100).</J>”<pb/>


text:
Ne migkahi si Hisus, “<J>Purisu, ke egkeupian kew ne egpakasabut, sumsumana niyu ay-ayari ke nekey ka narineg niyu!</J>”<n>Te Grigu: Pammineg ka ke due talinga nu.</n><pb/>


text:
<br/><t>Ka peggamit ni Hisus te panunggilingan</t><br/><br/><t>(Mat. 13:10-17; Luk. 8:9-10)</t><br/>Te nangawe e ka susuluhi ne etew, mig-insaan e sikandin te sapulu wey daruwa (12) ne hibateen din wey te seeye se miglingut kandin meyitenged te kaluwasan te me panunggilingan.


text:
Ne migtabak si Hisus, “<J>Impatahe e diye te kaniyu ka inggeles meyitenged te Peghari te Manama; piru diye te duma, impabaye seini langun pinaahi te me panunggilingan,</J>


text:
<J>su eyew,</J><pb/>‘minsan egtengteng sikandan, kene egpakakita,<pb/>wey minsan egpammineg sikandan, kene egpakasabut.<pb/>Su emun ke egpakasabut sikandan, kema ke eglibed sikandan diye te Manama,<pb/>wey egpasayluwen sikandan.’ ”<pb/>


text:
<br/><t>Ka kaluwasan te panunggilingan meyitenged te pegpamula</t><br/><br/><t>(Mat. 13:18-23; Luk. 8:11-15)</t><br/>Ne migkahiyan ni Hisus sikandan, “<J>Ke ware kew nakasabut te kaluwasan te seeye ne panunggilingan, egmenuwen niyu naan pad te egsabut ka duma ne me panunggilingan?</J>


text:
<J>Ne seeye se beni ne nakasawed diye te dalan, iyan seeye se me etew ne nakarineg te lalag te Manama. Piru sahuhune ne migginguma si Meibulan wey in-ahew rin e ka lalag ne nakapamula diye te kandan.</J>


text:
<J>Ne iling ded seeye se beni ne nakasawed diye te batuwen, iyan seeye se me etew ne nakarineg te lalag te Manama ne due-rue ne migdawat kayi ne nahale.</J>


text:
<J>Piru ware seini nakareralid diye te pusung dan, purisu ware de naluhey ka pegpalintutuu ran. Nataman, te pegginguma te me keyirapan wey me pegbayad-bayad tenged te lalag te Manama, due-rue ne mig-engked sikandan te pegpalintutuu ran.</J>


text:
<J>piru ka pegkalaggew ran meyitenged te peg-ugpe dan, wey ka peggeyinawa te me karatuan dan wey ka pegkeeyami te duma pad ne me kasangkapan, iyan nekeumes te lalag te Manama, wey ware sikandan nakabebehas.</J>


text:
<J>Piru ka beni ne nakasawed diye te meupiya ne tane, iyan seeye se me etew ne nakarineg te lalag te Manama ne migdawat wey migbebehas. Ka sabeka nakabebehas te tatelu ne pulu (30), ne ka duma nakabebehas te keen-eman ne pulu (60), ne ka duma nakabebehas te sabeka ne gatus (100).</J>”<pb/>


text:
<br/><t>Ka panunggilingan meyitenged te sulu</t><br/><br/><t>(Luk. 8:16-18)</t><br/>Ne migkahiyan din sikandan, “<J>Ware egparekket te sulu ne egsuuban te gantangan wey ke diye igtahu te selib te lantawan. Ke kene, igpatawan-tawan iya igtahu.</J>


text:
Ne migkahiyan pad man‑e sikandan ni Hisus, “<J>Sikan naa, tantanuri niyu ke nekey ka egkarineg niyu. Su emun ke eg-ayad-ayad kew egpammineg, egpakasabut kew iya, wey egtimulan pad sika te Manama.</J><n>Te Grigu: ke nekey ne seked ne inggamit niyu, sikan ded degma ka igseked kaniyu, wey igtimul sika kaniyu.</n>


text:
<J>Su seeye se due katuenan, egtimulan pad piru seeye se deisek de se katuenan, eg-angayen pad iya minsan ka deisek ne kandin.</J>”<pb/>


text:
<br/><t>Ka panunggilingan meyitenged te beni</t><br/>Ne migkahi pad man‑e sikandin, “<J>Ka Peghari te Manama egpekeiling te pangguhuren meyitenged te etew ne migsawed te beni diye te kamet din.</J>


text:
<J>Taheed te migpabulus sikandin te himu rin te maaldew wey te peglipereng din te marusilem, migtubu ka beni wey migtulin. Piru ware din nataheyi ke immenu te egtulin.</J>


text:
<J>Ka tane ka egpabehas te me pinamula, eggun‑a egtubu ka dewun, ne egbebehas e, ne egkataman egmatesan e.</J>


text:
<br/><t>Ka panunggilingan meyitenged te behas ne mallilintek</t><br/><br/><t>(Mat. 13:31-32,34; Luk. 13:18-19)</t><br/>Ne mig-inse si Hisus, “<J>Nekey‑a ka egpeilingan ta te Peghari te Manama, wey ke nekey ne panunggilingan ka eggamiten ta kayi?</J>


text:
<J>Egpekeiling seini te beni te mustasa ne mallilintek ne impamula te etew diye te kamet din. Ka sika ne beni iyan kinareisekan kayi te ampew te tane.</J>


text:
<J>Piru ke igpakapamule e sika wey ke egtubu e, egkeyimu e sika ne kinarakelan te langun ne me pinamula. Egderakel e ka me sugpang wey egsesalag e ka me manuk-manuk diye te egdalungan ne me sugpang din.</J>”<pb/>


text:
Ne masulug pad ne me panunggilingan ne iling kayi ka inggamit ni Hisus te pegpanulu din te lalag te Manama diye te me etew ne sumale de te egkasabut dan.


text:
Ne ware inlalag din diye te me etew ne ware din ipabaye te panunggilingan. Piru igpasabut din ded ka langun diye te me hibateen din ke sikandan naan de.<pb/>


text:
<br/><t>Ka pegsapad ni Hisus te kalamag wey bunlud</t><br/><br/><t>(Mat. 8:23-27; Luk. 8:22-25)</t><br/>Te egkasagkup e te sika ne aldew, migkahiyan e ni Hisus ka me hibateen din, “<J>Kuwa kid e su eglapas ki seeye te deyipag te lanew.</J>”


text:
Ne dutu mig-engkeran e te me hibateen ka masulug ne me etew wey nanguntud e sikandan te balangey ne in-unturan ni Hisus. Ne due degma me balangey ne miglegse kandan.


text:
Ne due migginguma ne dakel ne kalamag wey imbundul-bundul e te bunlud ka balangey wey hapit e egkapenu te weyig.


text:
Piru newulep si Hisus ne mig-uulunan diye te lebut te balangey. Ne dutu, impupukew e sikandin te me hibateen din wey ingkahiyan, “Talagpanulu, kene ka egkalaggew te hapit kid ma egkalened?”<pb/>


text:
Ne mig-enew si Hisus ne insaparan din ka kalamag wey migkahiyan din ka me bunlud, “<J>Peeneng-eneng kew!</J>” Ne dutu, migsanggel e ka kalamag wey migpeeneng-eneng e ka me bunlud.


text:
Ne migkahiyan din sikandan, “<J>Mania te nenaaldek kew? Ware bes pegpalintutuu niyu wey pegsalig?</J>”<pb/>


text:
Ne neinu-inu sikandan wey migmein-inseey ne migkahi, “Hentew buwa etawa seini? Minsan se kalamag wey me bunlud ne egpalintutuu kandin?”<pb/>


text:
<br/><t>Ka pegbawi ni Hisus te inserepan te busew</t><br/><br/><t>(Mat. 8:28-34; Luk. 8:26-39)</t><br/>Ne migpabulus sikandan diye te deyipag te lanew, te inged ne Girasa.


text:
Te peglegsad e ni Hisus te balangey, sahuhune ne due migsinug-ung kandin ne etew ne inserepan te busew ne diye migpuun te me sulung ne sabalanan.


text:
Ka seini ne etew diyad e mig-ugpe te sabalanan wey warad en iya egpakabaku kandin minsan egkeddinaan pad.


text:
Malasi egbakua te me etew ka belad din wey paa rin te keddina, piru impamigtus din de ka keddina wey ka baku. Ne warad en iya likes ne egpakaleheng kandin.


text:
Egleug-leug sikandin aldew wey marusilem diye te me sabalanan wey diye te me bubungan ne egpangpanguleyi wey egpamalpalian din ka lawa rin te me batu.<pb/>


text:
Te pegkakita rin ki Hisus te diye pad te madmariyu, migpallahuy sikandin ka migsinug-ung kandin wey migpanimbuel diye te tangkaan din.


text:
Ne migpanguleyi sikandin te meemen ne migkahi, “Hisus, Anak te Amana ne Mabantug ne Manama, kena a nikeykew banggawa!<n>Te Grigu: nekey ka tuyu nu keddi?</n> Te ngaran te Manama, egpeyid‑u-hid‑u a keykew ne kena a legpari!”


text:
Inlalag din sika tenged su insuhu ni Hisus ka busew ne migkahi, “<J>Busew, awe ka rue te kandin!</J>”<pb/>


text:
Ne mig-insaan e ni Hisus sikandin, “<J>Hentew‑a ka ngaran nu?</J>”<pb/>Ne migtabak sikandin, “Matangen ka ngaran ku, tenged su masulug key.”


text:
Ne amana iya ne migpeyid‑u-hid‑u ka me busew diye te ki Hisus ne kene egpaaween te seeye ne inged.<pb/>


text:
Migpeyid‑u-hid‑u diye te ki Hisus ka me busew ne migkahi, “Paserepa key ubag nikeykew diye te me babuy.”


text:
Ne intuhutan e sikandan ni Hisus. Seeye naa, mig-awe e ka me busew diye te etew wey nanerep e diye te me babuy. Ne namallahuy e ka me babuy patupang diye te dalama peendiye te lanew wey nalened e. Me daruwa ne libu (2,000) ka kasuluhan te me babuy.<pb/>


text:
Ne namallahuy seeye se me talagtameng te babuy diye te siyudad wey diye te me kamet ka migpangguhud. Ne nangendiye ka me etew eyew egnengneng ke nekey ka neyitabu.


text:
Migparani sikandan ki Hisus wey nakita ran ne migpinnuu diye ka etew ne inserepan te masulug ne busew. Migkukumbale e sikandin wey maheteng e ka suman-suman din. Ne tenged due, nenaaldek e sikandan.


text:
Ne sikandan se nakakita te neyitabu te etew ne inserepan te me busew wey te neyitabu te me babuy, migpangguhud e diye te duma.<pb/>


text:
Ne hengkayi te eg-untud e si Hisus te balangey, migpeyid‑u-hid‑u seeye se etew ne migserepan te me busew ne egduma kandin.<pb/>


text:
Piru ware sikandin parumaa ni Hisus wey migkahiyan, “<J>Uli kad e diye te kaniyu wey pangguhuri nu sikandan te langun ne inggimu te Magbebaye due te keykew wey te keyid‑u rin keykew.</J>”<pb/>


text:
Ne miggipanew e ka etew wey migbunsud e migpangguhud diye te inged ne egngaranan te Dikapulis<n>Ka igpasabut te Dikapulis iyan ka sapulu ne siyudad.</n> meyitenged te langun ne inggimu ni Hisus diye te kandin, wey neinu-inu ka langun ne etew.<pb/>


text:
<br/><t>Ka anak te pangulu wey ka eglangeseen</t><br/><br/><t>(Mat. 9:18-26; Luk. 8:40-56)</t><br/>Nataman, miglapas e man‑e si Hisus diye te deyipag te lanew ne mig-untud te balangey. Te diyad e sikandin te ilis te lanew, miglibulungan e sikandin te susuluhi ne etew.


text:
Ne due migginguma ne sabeka te me pangulu te simbaan te me Hudiyu ne egngaranan ki Hayru. Te pegkakita rin ki Hisus, migpanimbuel sikandin diye te tangkaan din


text:
wey amana migpeyid‑u-hid‑u ne migkahi, “Egkabigtawan e ka anak ku ne beyi-beyi. Hendiyei nu pa ubag sikandin wey tel-ebi nu te belad nu eyew egkeulian wey egmanekal e.”<pb/>


text:
Ne migdume e si Hisus kandin. Ne dutu, amana ne susuluhi ka me etew ne migsinundul kandin ne egmemekegtuku e diye te kandin.<pb/>


text:
ne amana ne nabaybayaran ka migpabawi te me talagbawi piru ware sikandin neulii. Ne naamin de due ka langun ne diye te kandin, piru nasi de iya sikandin lahetleti te dalu rin.


text:
Nakarineg sikandin te guhuren meyitenged ki Hisus, purisu migpatalisek sikandin te masulug ne me etew ka migparani diye te peka ni Hisus wey insamsam din ka kumbale din.


text:
Te pegsamsam te malitan te kumbale ni Hisus, due-rue ne migtigpek ka langesa rin wey naheram din te lawa rin ne neulian e sikandin.


text:
Ne due-rue ne nakaheram si Hisus ne due geem ne naawe diye te kandin, ne seeye naa ka miglilingey sikandin diye te masulug ne etew ne mig-inse, “<J>Hentew‑a ka migsamsam te kumbale ku?</J>”<pb/>


text:
Ne migtabak ka me hibateen din, “Pitew ke man de iya te masulug ne me etew seini ne egmasegsehey e due te keykew, ne mania te eg-inse ke pad ke hentew‑a ka migsamsam keykew?”<pb/>


text:
Ne tenged su nanengnengan te malitan ke nekey ka neyitabu kandin, migparani sikandin ki Hisus ne migkelkel te kaaldek wey mig-usengul diye te tangkaan din wey ingguhud din e ka malehet.


text:
Ne migkahiyan ni Hisus sikandin, “<J>Beyi, ka pegpalintutuu nu ka nekeuli keykew. Uli ka ne meupiye e se geyinawa. Kene kad egliberan te dalu nu.</J>”<pb/>


text:
Te sasangan pad ne eglalag si Hisus, due me etew ne migginguma ne diye egpuun te baley ni Hayru. Migkahiyan dan si Hayru, “Migpatey e ka anak nu. Kema ke egkabanggew nu re ka talagpanulu.”<pb/>


text:
Piru imbalahad ni Hisus ka ingguhud dan wey migkahiyan din si Hayru, “<J>Kene ka egkalaggew. Palintutuu ke re.</J>”


text:
Te pegginguma ran diye te baley te pangulu te simbaan te me Hudiyu, nakita ni Hisus ne newukag ka me etew. Ne due egmaninehew wey egmandalawit.


text:
Ne migseled e si Hisus te baley wey migkahiyan din sikandan, “<J>Mania te egkewukag kew wey egmandalawit? Ware migpatey ka beyi-beyi su nakalipereng de sikandin.</J>”<pb/>


text:
Piru migdali-dian dan si Hisus. Ne dutu, impalihawang e sikandan langun ni Hisus wey induma rin ka amey wey iney te bate wey ka me hibateen din te migseled diye te impaley-asan te bate.


text:
Ne miggen-genan din ka belad te bate te migkahi, “<J>Talita kumi!” Ka buut igpasabut, “Beyi-beyi, enew ka!</J>”


text:
Ne due-rue ne mig-enew ka beyi-beyi wey miggiphipanew e. Ne dutu, amana sikandan nawangalan. Sapulu wey daruwe (12) e sikandin ne leg‑un.


text:
Migteesan sikandan pegpeheti ni Hisus te keilangan ne ware minsan hentew ne egpakanengneng te neyitabu. Ne impabehayan din ka bate te egkeenen.<pb/>


text:
<br/><t>Ka peggubabe ki Hisus te matig-Nasarit</t><br/><br/><t>(Mat. 13:53-58; Luk. 4:16-30)</t><br/>Ne mig-awe e si Hisus te seeye ne inged wey mig-uli diye te lungsud ne intulinan din, wey migduma kandin ka me hibateen din.


text:
Te pegginguma te Aldew te Peggimeley, migpanulu si Hisus diye te simbaan te me Hudiyu. Ne masulug ka nakarineg kandin ne neinu-inu ne migkahi, “Hendei rin buwa natueni seini langun? Hendei rin buwa nakuwa ka katuenan din? Immenu rin buwa te eggimu te me kein-inuwan?


text:
Kene naa ne sikandin ka talagbebaley? Kene naa ne si Mariya ka iney rin, wey kene naa ne ensi Santiyagu, si Husi, si Hudas wey si Simun ka me suled din? Kene naa ne kayi nangugpe ka me atebey rin?” Sikan naa, natameneng e sikandan ki Hisus.<pb/>


text:
Ne migkahiyan sikandan ni Hisus, “<J>Egtahuren ka sabeka ne prupita te minsan hendei gawas te inged ne intulinan din, te me karumaan din wey te pamilya rin.</J>”<pb/>


text:
Purisu ware nekeyimu si Hisus te me kein-inuwan te seeye ne inged, gawas te pila-pila re ne me etew ne egmanderalu ne intel-eban din te belad din ne neneulian.


text:
Ne neinu-inu si Hisus te ware migpalintutuu kandin ka me etew.<br/><t>Ka pegsuhu ni Hisus te me hibateen din</t><br/><br/><t>(Mat. 10:5-15; Luk. 9:1-6)</t><br/><pb/>Nataman, miggendiyad e si Hisus te marani ne me bariyu eyew te pegpanulu te me etew.


text:
Nataman, impeparani rin ka sapulu wey daruwa (12) ne me hibateen din wey impeyipanew rin sikandan te tigdaruwa wey impamehayan din te katenged te pegpangalew te me busew.


text:
Ne impanagtahaan din sikandan ne kene egpeuyanen te minsan nekey gawas te tuked. Kene sikandan egpeuyanen te keenen, kabil, wey te seleppi.


text:
Migkahiyan pad man‑e sikandan ni Hisus, “<J>Emun ke due baley ne egpamaneyikan niyu, diye kew re iya ugpe taman te eg-awe kew e te sika ne inged.</J>


text:
<J>Ke due inged ne kene egdawat kaniyu wey kene egpammineg kaniyu, pelpela niyu ka alinepung diye te paa niyu ke eg-awe kew e isip palinneu ne ware sikandan ikahale te Manama.</J>”<pb/>


text:
Masulug ka impangalew ran ne me busew wey masulug ka egmanderalu ne nangitisan dan te lana ne neneulian.<pb/>


text:
<br/><t>Ka pegpatey ni Huwan ne Talagbewutismu</t><br/><br/><t>(Mat. 14:1-12; Luk. 9:7-9)</t><br/>Tenged su migmabantug e si Hisus, narineg e ni Hari Hirudis ka guhuren meyitenged kandin. Due duma ne egkahi, “Neuyag ded si Huwan ne Talagbewutismu, sikan naa ka due geem din te peggimu te me kein-inuwan.”<pb/>


text:
Piru egkahi ka duma, “Sikandin si Ilyas.”<pb/>Ne ka duma egkahi degma, “Prupita sikandin, iling te sabeka te me prupita dengan.”<pb/>


text:
Te pegkarineg dutu ni Hirudis, migkahi e sikandin, “Neuyag bes si Huwan, ka etew ne impatempuhan ku te ulu.”


text:
Ne puun dutu, nabelu si Hirudiyas ki Huwan wey igkeupii rin ne eggimatayan sikandin piru kene din egkeyimu,


text:
su naaldek si Hirudis ki Huwan. Su nakanengneng sikandin ne matareng wey matulus ne etew si Huwan, purisu ware din tuhuti ne eggimatayan sikandin. Amana sikandin nalibeg te guhuren ni Huwan, piru egkeupian sikandin ne egpammineg.<pb/>


text:
Piru migginguma red ka timpu ne egtetaharan ni Hirudiyas. Ne seeye ne aldew ka neetawan ni Hirudis. Migsahakeen si Hirudis wey impanginggat din ka me upisyal din, ka me kepitan te me sundalu, wey ka me pangulu diye te Galiliya.


text:
Ne migseled wey migsayew ka anak ni Hirudiyas ne beyi, wey nahale si Hirudis wey ka me mahaliyug din. Ne migkahiyan ni Hirudis ka beyi, “Buyu ka te minsan nekey ne igkeupii nu, su igbehey ku keykew.”


text:
Ne migpahunlibet sikandin te beyi ne migkahi, “Minsan nekey ne egbuyuen nu, igbehey ku keykew minsan pad ka tenge te karatuan ku.”<pb/>


text:
Miglihawang ka beyi wey mig-inse te iney rin, “Ine, nekey buwa ka egbuyuen ku?”<pb/>Ne migtabak ka iney rin, “Iyan nu buyua ka ulu ni Huwan ne Talagbewutismu.”<pb/>


text:
Ne migdagdahew miglibed ka beyi diye te Hari wey migkahi, “Egkeupian a ne igbehey nu keddi kuntee ka ulu ni Huwan ne Talagbewutismu ne diye igtahu te maluag ne pinggan.”<pb/>


text:
Ne amana nalaggew ka Hari dutu. Piru tenged te nakapahunlibet sikandin wey narineg seeye te me mahaliyug din, kene din igkeupii ne kene egkatuman ka inlalag din diye te beyi.


text:
Due-rue ne migsuhu ka Hari te sundalu ne talaggilang ne igpeuyan ka ulu ni Huwan. Ne miggendiyad e ka insuhu wey intamperan din e te ulu si Huwan diye te prisuwan.


text:
Diye din itahu te maluag ne pinggan ka ulu ni Huwan wey imbehey rin diye te beyi, wey imbehey e degma te beyi diye te iney rin.


text:
Te pegkarineg dutu te me hibateen ni Huwan, nangendiyad e sikandan wey in-angey ran e ka lawa rin wey inlelebeng dan e.<pb/>


text:
<br/><t>Ka pegpakeen ni Hisus te 5,000 ne etew</t><br/><br/><t>(Mat. 14:13-21; Luk. 9:10-17; Huw. 6:1-14)</t><br/>Nataman, nanlibed e diye te ki Hisus ka me hibateen din wey impangguhuran dan sikandin te langun ne neyimu ran wey te impanulu dan.


text:
Ne puun su egmekegsubal-subal re ka masulug ne etew, kenad e egpakakeen ensi Hisus. Sikan naa, migkahiyan din e ka me hibateen din, “<J>Kuwa kid e su eggendiye ki te inged ne ware etew eyew egpekeyimeley kew te minsan dagdahew re.</J>”


text:
Piru masulug ka me etew ne nekeila kandan te pegligkat dan. Purisu namallahuy ka me etew ne migpuun te nalein-lein ne me lungsud peendiye te eggendiyaan enni Hisus, wey nekewun‑a pad sikandan nekeuma kandan.


text:
Te peglegsad ni Hisus te balangey, nakita rin ka susuluhi ne etew, wey neyid‑u sikandin kandan tenged su nekeiling e sikandan te me karniru ne ware talagtameng. Purisu imbunsuran e sikandan panulua ni Hisus wey masulug ka impanulu din kandan.


text:
Ne hengkayi te maapun e, migparani diye te ki Hisus ka me hibateen din wey migkahi, “Maapun e seini wey kayi ki pe ma te mammara ne inged ne kene egkeugpaan.


text:
Piru migkahiyan din sikandan, “<J>Sikaniyu ka egbehey kandan te egkeenen.</J>”<pb/>Ne migkahi sikandan, “Etuwey! Egpeyipanawen key naa nikeykew wey egpabeliyen te paan ne egkentiddad te daruwa ne gatus (200) ne dinaryu<n>Ka sabeka ne dinaryu, eleg ne igbayad te senge-kaaldew ne pegbasuk te etew.</n> eyew igpakeen kandan?”<pb/>


text:
Ne mig-inse sikandin kandan, “<J>Pilaa ne timman te paan ka due te kaniyu? Na, tengtengi niyu.</J>”<pb/>Te nakita ran e seeye, migkahiyan dan e si Hisus, “Lalimma ne timman ka paan wey daruwa ka isda.”<pb/>


text:
Ne ingkuwa ni Hisus ka lalimma ne timman ne paan wey ka daruwa ne isda, ne migleng‑ag sikandin diye te langit wey migpasalamat te Manama. Nataman, impanepik-tepik din e ka paan wey impamehey rin e diye te me hibateen din eyew igpepamehey diye te me etew. Ne impanalad din ded degma ka me ngalap diye te etew.


text:
wey nakalimud pad sikandan te sapulu wey daruwa (12) ne liyang ne napenu te same te paan wey te isda.


text:
<br/><t>Ka peggipanew ni Hisus diye te kulit te weyig</t><br/><br/><t>(Mat. 14:22-33; Huw. 6:15-21)</t><br/>Ne due-rue ne impeuntud ni Hisus ka me hibateen din te balangey wey impewun‑a rin e diye te inged ne Bitsayda ne diye te deyipag te lanew taheed te impeuli din e ka me etew.


text:
Nakita rin ne neyirapan ka me hibateen din ne egpamegsey, su egkasinug-ung dan ka kalamag. Hengkayi te mahaan e egpamalat-palat, inggendiyaan e sikandan ni Hisus ne miggipanew diye te kulit te weyig. Egliharan din de perem sikandan,


text:
piru te pegkakita ran kandin ne miggipanew diye te weyig, nakasuman-suman sikandan ne saping seeye wey migmanguleyi e sikandan.


text:
Naalatan sikandan langun te pegkakita ran kandin.<pb/>Ne sahuhune ne migkahiyan sikandan ni Hisus, “<J>Pakannekal kew! Kene kew kaaldek su sikeddiey seini!</J>”


text:
Nataman, mig-untud e si Hisus te balangey duma kandan wey mig-engked e ka kalamag. Ne dutu, amana sikandan neneinu-inu.


text:
Su ware sikandan nakasabut te kaluwasan te inggimu rin ne kein-inuwan ne migmasalig ka paan tenged su makehal ka me ulu ran.<n>Te Grigu: makehal ka me pusung dan.</n><pb/>


text:
<br/><t>Ka pegpamawi ni Hisus te migmanderalu diye te Ginisarit</t><br/><br/><t>(Mat. 14:34-36)</t><br/>Te nakalapas e sikandan, diye sikandan nakatuhun te inged ne egngaranan te Ginisarit, ne inggiket dan e ka balangey ran diye te ilis te lanew.


text:
Namallahuy ka me etew ne nangendiye te me bariyu ne marani dutu wey nanguyan te egmanderalu ne impeyibat te me hibatanan dan diye te inged ne narinehan dan ne diye si Hisus.


text:
Minsan hendei eggendiye si Hisus, diye te me bariyu, wey ke diye te me siyudad, wey ke diye te me sityu, egpanguyanen iya te me etew ka egmanderalu wey diye igmeyibat te me palingkiyan. Ne migpeyid‑u-hid‑u sikandan ki Hisus ne egpasamsamen sikandan minsan te sidsid de te kumbale din. Ne ka langun ne nakasamsam dutu, neulian iya.<pb/>


text:
<br/><t>Ka tuluuwen te me kabuybuyahan</t><br/><br/><t>(Mat. 15:1-9)</t><br/>Due miglibulung diye te ki Hisus ne me Parisiyu wey me talagpanulu te Balaud te Manama ne diye migpuun te Hirusalim.


text:
Nakakita sikandan te due me hibateen ni Hisus ne migkeen ne ware mig-ayad-ayad migmanlu‑lu te me belad dan, wey supak seeye te impanulu dan.<pb/>


text:
(Su ka me Parisiyu wey ka langun ne me Hudiyu, kene egkeen ke kene egpakaayad-ayad egpakapanlu‑lu te me belad dan sumale te tuluuwen te me kaap-apuan dan.


text:
Emun ke egpuun sikandan diye te palingki, kene sikandan egkeen te minsan nekey ke kene sikandan egpakaayad-ayad egpakapanlu‑lu. Masalig pad ka tuluuwen ne egtumanen dan iling te pegpanlu‑lu te me ubab, kuren, wey me kepitira.)<pb/>


text:
Ne mig-inse ki Hisus ka me Parisiyu wey ka me talagpanulu te Balaud te Manama ne miggenendue, “Mania te ware tumana te me hibateen nu ka tuluuwen te me kaap-apuan ta? Migkeen de due sikandan ne ware mig-ayad-ayad migmanlu‑lu te me belad dan.”<pb/>


text:
Ne migtabak si Hisus kandan, “<J>Malehet iya ka impanagne ni prupita Isayas meyitenged kaniyu te egmapitew-pitew re. Sumale te insulat din ne miggenendue,</J><pb/><J>‘Diye de egpuun te me be‑be te seini ne me etew ka pegtahud dan keddi,</J><pb/><J>piru mariyu ka pusung dan keddiey.</J><pb/>


text:
<J>Ware karuan te pegsimba ran keddiey,</J><pb/><J>su iyan dan igpanulu ka me balaud ne inggimu re te me etew isip kun Balaud ku.’</J><pb/>


text:
“<J>Ne mig-engkeran niyu ka me suhu te Manama, wey iyan niyu intuman ka tuluuwen ne inggimu re te etew.</J>”<pb/>


text:
Ne migkahi pad man‑e si Hisus, “<J>Mangngateu kew iya ne eg-samsamili te suhu te Manama eyew te peg-ikul te tuluuwen niyu!</J>


text:
<J>Su sumale ki Muwisis, ‘Tahura nu ka amey wey iney nu,’ wey ‘Ka minsan hentew ne egtampele te amey wey iney rin, keilangan iya ne eggimatayan sikandin.’</J>


text:
<J>Piru migpanulu kew mule te ka minsan hentew ne due perem igkabulig diye te amey wey iney rin egkaayun ne egkahi diye te kandan, ‘Kurban seini’ (ka igpasabut kayi, ‘Para seini te Manama’).</J>


text:
<J>Na, puun due inggimu niyu ne ware karuan ka lalag te Manama pinaahi te peg-ikul niyu te tuluuwen niyu. Ne masulug pad ka inggimu niyu ne iling kayi.</J>”<pb/>


text:
<br/><t>Ka egpakapamalindit te etew</t><br/><br/><t>(Mat. 15:10-20)</t><br/>Ne impeumew e man‑e ni Hisus ka me etew wey migkahiyan, “<J>Pammineg kew langun wey sabuta niyu ka iglalag ku.</J>


text:
Te mig-engkeran e ni Hisus ka me etew wey migseled e diye te baley, mig-insaan e sikandin te me hibateen din meyitenged te panunggilingan.


text:
Ne migkahiyan ni Hisus sikandan, “<J>Ew, ware kew bes degma nakasabut? Ware kew bes nakanengneng te minsan nekey ne egkaabeleng te etew, kene egpakamalindit kandin?</J>


text:
<J>Su ware sika migseled diye te pusung din, ke kene, diye de te getek din wey eglihawang ded man‑e te lawa rin.” (Pinaahi te inlalag ni Hisus, migpasabut ne malinis ka langun ne keenen.)</J><pb/>


text:
Ne migkahi e man‑e sikandin, “<J>Ke nekey ka eglihawang puun te pusung te etew, iyan sika ka egpakamalindit kandin.</J>


text:
<J>Su diye egpuun te pusung te etew ka mareet ne suman-suman, ka pegpeyilabetey se kene ne alunggun, ka pegpanakew, ka peggimatey,</J>


text:
<J>ka pegpanlibug, ka pegkaalamlamen, ka peggimu te langun ne mareet, ka pegpanlimbung, ka pegkaagkayen, ka pegkeimma, ka peg-iran-iran te duma, ka pegpeggasal, wey ka keungelan.</J>


text:
<J>Ka seini se langun ne mareet ne diye egpuun te pusung te etew ka egpakamalindit kandin.</J>”<pb/>


text:
<br/><t>Ka pegpalintutuu te malitan ne matig-Kanaan</t><br/><br/><t>(Mat. 15:21-28)</t><br/>Nataman, mig-awe e si Hisus te sika ne inged wey miggendiyad e sikandin te me inged ne sakup te Tiru. Ne diye migpamaneyik si Hisus te sabeka ne baley wey kene egkeupian ne due egpakanengneng ne dutu sikandin, piru ware din iya nekeeles.


text:
Ne due malitan ne inserepan te busew ka anak din ne beyi-beyi. Te pegkarineg te malitan ne dutu si Hisus, due-rue ne miggendiye sikandin wey mig-usengul diye te tane te egkatangkaan ni Hisus.


text:
Ne migpeyid‑u-hid‑u sikandin ki Hisus ne igpaalew ka busew ne diye te anak din. Ka seeye ne malitan kene ne Hudiyu wey diye neetew te Pinisiya ne sakup te prubinsya te Sirya.


text:
Sikan naa ka migkahiyan ni Hisus ka malitan, “<J>Keilangan ne iyan eggun‑aan eggibulunga ka me bate su kene ne meupiya ne egkuen ka keenen dan wey igsunggud te me asu.</J>”<pb/>


text:
Piru migtabak ka malitan, “Malehet sika Magbebaye, piru minsan ka me asu ne diye te selib te lamisa, egpakakeen ma te me mummu ne egkengeulug te me bate.”<pb/>


text:
Ne migkahiyan sikandin ni Hisus, “<J>Tenged te inlalag nu, egkaayun kad e ne eg-uli su mig-awe e ka busew diye te anak nu.</J>”<pb/>


text:
Ne mig-uli e ka malitan wey neyingumaan din ka anak din ne miggibat diye te lantawan, wey mig-awe e ka busew diye te kandin.<pb/>


text:
<br/><t>Ka pegbawi ni Hisus te kene egdineg wey ngasel</t><br/>Nataman, miglibed e si Hisus diye te Lanew te Galiliya puun te me inged ne sakup te Tiru wey diye sikandin migbaye te Sidun wey me inged ne sakup te Dikapulis.<n>Ka igpasabut te Dikapulis iyan ka sapulu ne siyudad.</n>


