Ka lalag ne \bk Iksudu\bk* puun te Grigu ne linalahan ne iyan igpasabut ka “peg-awe”. Te seini ne baseen, nasulat ka meyitenged te pegpaawe te Magbebaye te keet-etawan din ne neuripen diye te inged ne egngaranan te Ihiptu. Migpamalehet seini ne ka Magbebaye iyan iya ka malehet ne Manama wey labew te langun, su ware egpakabalabag kandin te igkeupii rin ne eggimuwen.

Ka lalag ne Iksudu puun te Grigu ne linalahan ne iyan igpasabut ka “peg-awe”. Te seini ne baseen, nasulat ka meyitenged te pegpaawe te Magbebaye te keet-etawan din ne neuripen diye te inged ne egngaranan te Ihiptu. Migpamalehet seini ne ka Magbebaye iyan iya ka malehet ne Manama wey labew te langun, su ware egpakabalabag kandin te igkeupii rin ne eggimuwen.

Seini ne baseen, insulatan te guhuren meyitenged te neula-ula te me kabuhalan ni Israil, wey nabaad seini te tatelu: 1.) ka peg-uripen kandan diye te Ihiptu, wey ka pegpaawe te Magbebaye kandan ne impepanguluwan din ki Muwisis ne in-anak-anak te sabeka ne prinsisa; 2.) ka pegpangabang te Magbebaye kandan te impanlupug e sikandan te me Ihiptuhanen ka egpeendiye te Bubungan ne Sinay, wey imbehayan pad sikandan te egkakeen wey egkeinum diye te bubungan; 3.) ka pegpakita te Magbebaye ki Muwisis diye te Bubungan ne Sinay, wey imbehayan din si Muwisis te Balaud wey miggimu ran te kasabutan; 4.) ne ka katammanan, iyan ka peggimu te balungbalung ne intahuan te Kasabutan wey ka impaney-paney meyitenged te pegsimba.

Ka pantek ne nahuhud iya te seini ne baseen ka meyitenged te neyimu te Manama te timpu ne impaawe din ka neuripen ne keet-etawan din wey impasasindeg din sikandan ne sabeka ne nasud ne due egkapallateng ne meupiya keureme.

Si Muwisis ka amana ne impurtanti ne etew kayi te guhuren wey in-alam sikandin te Manama ne iyan egpangulu te keet-etawan din puun te Ihiptu. Ka amana nataheyi te me etew ne Sapulu ne Balaud, nasulat iya kayi ne egbaseen ne diye egkakita te kapitulu daruwa ne pulu (20).

Ka kabuhalan ni Israil ne impaawe diye te Ihiptu \ior 1:1–15:21\ior*

c. Ka pegpakannekal pegpakig-apul ni Muwisis wey ni Aarun te Paraun ne Hari te Ihiptu \ior 5:1–11:10\ior*

c. Ka pegpakannekal pegpakig-apul ni Muwisis wey ni Aarun te Paraun ne Hari te Ihiptu 5:1–11:10

d. Ka Peglihad te Panalihan wey ka peg-awe te me kabuhalan ni Israil diye te Ihiptu \ior 12:1–15:21\ior*

d. Ka Peglihad te Panalihan wey ka peg-awe te me kabuhalan ni Israil diye te Ihiptu 12:1–15:21

Ka pegligkat diye te Malalab ne Dahat peendiye te Bubungan ne Sinay \ior 15:22–18:27\ior*

Ka pegligkat diye te Malalab ne Dahat peendiye te Bubungan ne Sinay 15:22–18:27

Ka balungbalung ne intahuan te Kasabutan wey ka impaney-paney meyitenged te pegsimba \ior 25:1–40:38\ior*

Ka balungbalung ne intahuan te Kasabutan wey ka impaney-paney meyitenged te pegsimba 25:1–40:38

Seini ka me ngaran te me anak ne lukes ni Hakub ne migduma kandin diye te Ihiptu wey ka me pamilya ran:

\x + \xo 1:1-4: \xt Hin 46:8-27.\x*Seini ka me ngaran te me anak ne lukes ni Hakub\f + \fr 1:1 \ft Te Hibruwanen: Israil.\f* ne migduma kandin diye te Ihiptu wey ka me pamilya ran:

Ne si Husi tapey e mule diye te Ihiptu. Pitu ne pulu (70) langun ka me kabuhalan ni Hakub.

Nataman, migpatey e si Husi wey ka langun ne me suled din, wey ka langun ne neetew te kandan ne timpu.

Piru nanganak-anak ka me kabuhalan ni Israil wey amana sikandan nabuhal-buhal. Ne puun su migmasalig e sikandan, migmaresen e sikandan wey nekeempet e te Ihiptu.

\x + \xo 1:7: \xt Him 7:17.\x*Piru nanganak-anak ka me kabuhalan ni Israil wey amana sikandan nabuhal-buhal. Ne puun su migmasalig e sikandan, migmaresen e sikandan wey nekeempet e te Ihiptu.

Te naluhey-luhey e, duen e iyam ne mighari te Ihiptu ne ware nekeila ki Husi.

\x + \xo 1:8: \xt Him 7:18.\x*Te naluhey-luhey e, duen e iyam ne mighari te Ihiptu ne ware nekeila ki Husi.

Ne migkahiyan din ka keet-etawan din, “Pammineg kew, amane e ne masulug ka me kabuhalan ni Israil wey madmaresen pad sikandan kanta.

Sikan naa ka egpamuhawang ki eg-ayad-ayad eyew kenad sikandan egmasulug pad. Su kema ke egsaamul sikandan te me kuntere ta ne eglusud kanta, wey egpakaawe e sikandan kayi te inged ta.”

\x + \xo 1:10: \xt Him 7:19.\x*Sikan naa ka egpamuhawang ki eg-ayad-ayad eyew kenad sikandan egmasulug pad. Su kema ke egsaamul sikandan te me kuntere ta ne eglusud kanta, wey egpakaawe e sikandan kayi te inged ta.”\f + \fr 1:10 \ft wey ke, sikandan e ka egkamkamuney te tane ta.\f*

Purisu migkuwa sikandan te me etew ne egpangulu te me kabuhalan ni Israil eyew egpatrabahuwen te masumpit. Imbaybayran dan sikandan ne egpekeyimu te me siyudad ne egngaranan te Pitum wey Ramisis eyew egtinesan te egkakeen wey kasangkapan te Paraun ne Hari te Ihiptu.

Piru minsan impatamtamanan sikandan te egbayad-bayad, nanasnasian de iya sikandan migmasalig wey nasi e nekeempet te Ihiptu. Seeye naa, nabantalan e kandan ka me Ihiptuhanen.

Ne impatamtamanan e sikandan baybayari te me Ihiptuhanen iling te me uripen

wey imbaybayaran te mabbehat ne me himu. Impeyimu sikandan te me tisa wey impakehal ne me basak, wey impataman-taman sikandan ipabasuk diye te me kamet.

Nataman, migkahiyan te Paraun ka me mangnguyamu te me Hibruwanen ne si Sipra wey si Puwa,

“Emun ke eg-uyamu kew te me Hibruwanen, himatayi niyu ke lukes ka bate, piru uyaha niyu ke malitan.”

Piru egkaaldek te Manama ka me mangnguyamu, wey ware dan tumana ka insuhu kandan te Paraun, wey nasi dan uyaha ka me bate ne lukes.

Seeye naa, impeumew e te Paraun ka me mangnguyamu wey mig-insaan din, “Mania te ware niyu tumana ka insuhu ku kaniyu? Mania te ware niyu pangimatayi ka me lukes ne bate?”

Ne migtabak ka me mangnguyamu, “Kene nahud ne iling te Ihiptuhanen ne me malitan ka me Hibruwanen ne me malitan. Eglemuwan de sikandan ke eg-anak wey eglesutan e te kene key pad egginguma ka eg-uyamu.”

Seeye naa ka mig-upianan te Manama ka me mangnguyamu, wey nanasnasian pad iya migmasalig ka me kabuhalan ni Israil.

Ne puun su due pegkaaldek te me mangnguyamu diye te Manama, imbehayan din sikandan te kandan ne pamilya.

Nataman, insuhu te Paraun ka langun ne keet-etawan din te migkahi, “Iregpak niyu diye te Weyig ne Nilu ka langun ne lukes ne sikan pad ig-anak te me Hibruwanen, piru uyaha niyu ka langun ne malitan.”

\x + \xo 1:22: \xt Him 7:19.\x*Nataman, insuhu te Paraun ka langun ne keet-etawan din te migkahi, “Iregpak niyu diye te Weyig ne Nilu ka langun ne lukes ne sikan pad ig-anak te me Hibruwanen, piru uyaha niyu ka langun ne malitan.”

Te seeye ne timpu, due etew ne kabuhalan ni Libi ne mig-asawa te karumaan din.

Naberes ka malitan wey mig-anak te lukes. Pegkakita rin ne mateles ka bate, inneles din e seini te tatelu ne bulan.

\x + \xo 2:2: \xt Him 7:20; Hib 11:23.\x*Naberes ka malitan wey mig-anak te lukes. Pegkakita rin ne mateles ka bate, inneles din e seini te tatelu ne bulan.

Piru te kene din e igpekeeles ka bate, migkuwe e sikandin te bukag ne inggimu puun te tibehew wey impiket din te tamba wey te alkitran. Intahu din dutu ka bate wey impeelat din diye te tibehawen ne diye te ilis te Weyig ne Nilu.

Ne ka atebey rin, diye egsesasindeg te bayew madmariyu ka egbantey ke egkamenu ka hari rin.

Nataman, migtupang ka anak te Paraun ne Hari te Ihiptu diye te Weyig ne Nilu eyew egpamanihus. Egkalihet degma ne egmangiphipanew ka me suluhuanen din ne me malitan diye te ilis te weyig. Ne dutu, nakita rin ka bukag diye te tibehawen, wey insuhu din ka sabeka ne suluhuanen din ne eg-angayen ka bukag.

Te pegpuwas din te bukag, iyan din nakita ka bate ne migsinehew, sikan naa ka neyid‑u sikandin dutu. Ne migkahi sikandin, “Anak seini te Hibruwanen.”

Ne migparani e ka atebey te bate wey mig-insaan din e ka anak te Paraun, “Menua, egkeupian ka ne egpamitawan ku sikeykew te malitan ne Hibruwanen eyew egkapangabangan ka nikandin te egpasusu wey eglitan te bate?”

Ne migtabak ka anak te Paraun, “Uya, pammitawi a.” Purisu mig-ayun e ka beyi-beyi wey in-umew rin e ka iney rin.

Ne migkahiyan te anak te Paraun ka malitan, “Uyana nu seini se bate wey pasusuwa nu sikandin wey litana nu. Egsuulan ku re sikeykew.” Ne in-uyan e te malitan ka bate wey impasusu rin e wey inlitan din.

Te dakel e ka bate, in-uyan e sikandin te iney rin diye te anak te Paraun. Ne in-anak-anak din ka bate wey migkahi sikandin, “Egngaranan ku sikandin ki Muwisis, su in-angey ku sikandin diye te weyig.”

\x + \xo 2:10: \xt Him 7:21.\x*Te dakel e ka bate, in-uyan e sikandin te iney rin diye te anak te Paraun. Ne in-anak-anak din ka bate wey migkahi sikandin, “Egngaranan ku sikandin ki Muwisis, su in-angey ku sikandin diye te weyig.”

Nataman, migkanakan e si Muwisis. Sabeka ne aldew, inleuy rin ka me karumaan din wey nakita rin ne amana sikandan egkabaybayaran. Ne due nakita rin ne Ihiptuhanen ne miggumi te sabeka ne Hibruwanen ne karumaan din.

\x + \xo 2:11-14: \xt Him 7:23-28.\x*\x + \xo 2:11: \xt Hib 11:24.\x*Nataman, migkanakan e si Muwisis. Sabeka ne aldew, inleuy rin ka me karumaan din wey nakita rin ne amana sikandan egkabaybayaran. Ne due nakita rin ne Ihiptuhanen ne miggumi te sabeka ne Hibruwanen ne karumaan din.

Migpalangas-langas si Muwisis wey ware etew ne nakakita, seeye naa ka miggimatayan din e ka Ihiptuhanen wey imbunbunan din te pantad.

Te seup ne aldew, migleug-leug e man‑e sikandin wey due nakita rin ne daruwa ne Hibruwanen ne migpeehetey. Ne mig-insaan din seeye se nakasale, “Mania te miggumian nu ka duma nu red ne Hibruwanen?”

Ne migtabak ka etew, “Hentew bes ka miggimu keykew ne pangulu wey talaggukum ney? Eggimatayan e naa degma nikeykew iling te Ihiptuhanen ne innimatayan nu?” Ne dutu, naaldek e si Muwisis wey nakakahi sikandin, “Nanengnengan bes te me etew ka inggimu ku?”

Te nahuhuran e dutu ka Paraun, eggimatayan din en iya perem si Muwisis, piru migpallahuy si Muwisis diye te Midiyan. Pegginguma rin diye, migpinpinnuu sikandin diye te lenged te belun.

\x + \xo 2:15: \xt Him 7:29; Hib 11:27.\x*Te nahuhuran e dutu ka Paraun, eggimatayan din en iya perem si Muwisis, piru migpallahuy si Muwisis diye te Midiyan. Pegginguma rin diye, migpinpinnuu sikandin diye te lenged te belun.

Ne due talagpanubad diye te Midiyan ne due anak ne pitu ne malitan. Nangendiye naa ka me malitan te belun eyew egpanakeru, wey innipenu dan ka egpeinuman te me ayam te amey ran.

Ne due degma me etew ne nanginguma ne me talagtameng te me ayam wey indeldel ran ka me malitan. Piru migweil-weil si Muwisis, impangabangan din ka me malitan wey impeinum din ka me ayam dan.

Te peg-uli e te me malitan diye te amey ran ne si Hitru, mig-insaan e sikandan te amey ran, “Mania te mahaan kew re nekeuli kuntee?”

+ \fr 2:18 \ft Te Hibruwanen: Riyuil. Alukuy te Manama ka igpasabut te sika ne ngaran.

2:18 Te Hibruwanen: Riyuil. Alukuy te Manama ka igpasabut te sika ne ngaran.

Te peg-uli e te me malitan diye te amey ran ne si Hitru,\f + \fr 2:18 \ft Te Hibruwanen: Riyuil. Alukuy te Manama ka igpasabut te sika ne ngaran.\f* mig-insaan e sikandan te amey ran, “Mania te mahaan kew re nekeuli kuntee?”

Ne migtabak sikandan, “Uya su due matig-Ihiptu ne migpangabang kanami te me etew ne miglupig kanami ne me talagtameng te me ayam. Migsakuhan key pad man‑e nikandin te weyig wey impeinum din ka me ayam.”

+ \fr 2:19 \ft Te Hibruwanen: migpaawe kanami te belad te me talagtameng.

Ne migtabak sikandan, “Uya su due matig-Ihiptu ne migpangabang kanami te me etew ne miglupig\f + \fr 2:19 \ft Te Hibruwanen: migpaawe kanami te belad te me talagtameng.\f* kanami ne me talagtameng te me ayam. Migsakuhan key pad man‑e nikandin te weyig wey impeinum din ka me ayam.”

Ne mig-insaan din ka me anak din, “Hendei naan e sikandin? Mania te in-engkeran niyu sikandin? Ipeendini niyu kayi eyew egpakakeen.”

Ne impalasud e si Muwisis. Nataman, mig-uyun si Muwisis ne diye eg-ugpe te engki Hitru, wey impaasawaan sikandin ni Hitru te anak din ne si Sipura.

Nataman, mig-anak e si Sipura te lukes wey migkahi si Muwisis, “Egngaranan ku ka bate ki Girsum su nakalapu e re te seini ne inged.”

Naluhey-luhey ka miglihad, migpatey e ka Paraun. Piru migdeg-uy red ka me kabuhalan ni Israil ne neuripen su egkabaybayaran sikandan, wey migpangananey sikandan ne egbulihan. Ne nekeuma diye te Manama ka pegpangananey ran,

wey narineg din ka pegdeg-uy ran. Ne nasuman-suman te Manama ka kasabutan din ki Abraham, ki Isaak, wey ki Hakub.

\x + \xo 2:24: \xt Hin 15:13-14.\x*wey narineg din ka pegdeg-uy ran. Ne nasuman-suman te Manama ka kasabutan din ki Abraham, ki Isaak, wey ki Hakub.

Nakita rin ka egkeula-ula te me kabuhalan ni Israil wey neyid‑u sikandin kandan.

Due aldew ne migtanggu si Muwisis te me karniru te anuhang din ne si Hitru, ka talagpanubad diye te Midiyan. In-uyan din ka me karniru diye te limang te disirtu, wey nekeuma sikandin diye te Sinay, ka bubungan te Manama.

+ \fr 3:1 \ft Te Hibruwanen: Hurib. Dangeb seini ne ngaran te Sinay.

Due aldew ne migtanggu si Muwisis te me karniru te anuhang din ne si Hitru, ka talagpanubad diye te Midiyan. In-uyan din ka me karniru diye te limang te disirtu, wey nekeuma sikandin diye te Sinay,\f + \fr 3:1 \ft Te Hibruwanen: Hurib. Dangeb seini ne ngaran te Sinay.\f* ka bubungan te Manama.

Ne migpakita ka panalihan te Magbebaye ne Manama kandin ne migbaluy ne hapuy diye te egkalegleg ne sapinit. Ne nakita ni Muwisis ne nalegleg ka sapinit piru ware seeye natutung.

\x + \xo 3:2-10: \xt Him 7:30-34.\x*Ne migpakita ka panalihan te Magbebaye ne Manama kandin ne migbaluy ne hapuy diye te egkalegleg ne sapinit. Ne nakita ni Muwisis ne nalegleg ka sapinit piru ware seeye natutung.

Te sikan de, nakakahi si Muwisis, “Kein-inuwan amana sika! Mania te ware natutung sika se sapinit? Egdandaniyan ku la wey egmelmelehan ku.”

Te pegkakita te Magbebaye ne Manama ne egparani e si Muwisis eyew egtengteng dutu, in-umew rin e sikandin puun te elat-elat te sapinit te miggenendue, “Muwisis, Muwisis!”

Migkahi ka Manama, “Kene ka dani-rani. Luunga nu ka sandal nu su matulus ka inged ne migsasindehan nu.

Sikeddiey ka Manama te amey nu, ka Manama ni Abraham, ka Manama ni Isaak, wey ka Manama ni Hakub.” Seeye de iya, imbukusan e ni Muwisis ka ulaula rin su naaldek sikandin ne egpitew te Manama.

Ne migkahi ka Magbebaye ne Manama, “Naay-ayaran ku nakita ka kalasayan te keet-etawan ku diye te Ihiptu, wey narineg ku ka pegpangananey ran tenged te pegleig-leig kandan te migpangulu kandan te pegtrabahu. Neyid‑u a kandan te mig-antus,

wey miggendini a eyew egluwasen ku sikandan puun te me matig-Ihiptu, wey eg-uyanen ku sikandan diye te inged ne maluag wey meupiya ka tane wey dakel se eg-uma. Mig-ugpaan seini kuntee te me Kanaanen, me Hitihanen, me Amurihanen, me Pirisihanen, me Hibihanen, wey te me Hibusihanen.

+ \fr 3:8 \ft Te Hibruwanen: tane ne egtulayasan te gatas wey teneb.

wey miggendini a eyew egluwasen ku sikandan puun te me matig-Ihiptu, wey eg-uyanen ku sikandan diye te inged ne maluag wey meupiya ka tane wey dakel se eg-uma.\f + \fr 3:8 \ft Te Hibruwanen: tane ne egtulayasan te gatas wey teneb.\f* Mig-ugpaan seini kuntee te me Kanaanen, me Hitihanen, me Amurihanen, me Pirisihanen, me Hibihanen, wey te me Hibusihanen.

Ne kuntee, narineg ku iya ka pegpangananey te me kabuhalan ni Israil wey nakita ku ke immenu sikandan te egbayad-bayad te me matig-Ihiptu.

Ne sikeykew naa, igpeendiye ku sikeykew te Paraun ne Hari te Ihiptu eyew eg-angayen nu diye ka keet-etawan ku ne me kabuhalan ni Israil.”

Piru migkahi si Muwisis, “Hentew e kun naa ubag seini se eggendiye te Paraun, wey eg-angey te me kabuhalan ni Israil ligkat te Ihiptu?”

Ne migkahi ka Manama, “Egdumaan ku re sikeykew, wey seini ka palinneu ne insuhu ku iya sikeykew. Emun ke egkaangey nud e sikandan ligkat te Ihiptu, egsimbeen a nikaniyu kayi te seini ne bubungan.”

Ne mig-inse si Muwisis, “Na, emun ke eggendiyaan ku ka me kabuhalan ni Israil wey egkahiyan ku sikandan te insuhu a te Manama te me kabuybuyahan dan, nekey naa ka igtabak ku kandan ke eg-insaan a ke nekey ka ngaran nu?”

\x + \xo 3:13: \xt Iks 6:2-3.\x*Ne mig-inse si Muwisis, “Na, emun ke eggendiyaan ku ka me kabuhalan ni Israil wey egkahiyan ku sikandan te insuhu a te Manama te me kabuybuyahan dan, nekey naa ka igtabak ku kandan ke eg-insaan a ke nekey ka ngaran nu?”

Ne migtabak ka Manama, “Sikeddiey iya Sikeddi. Seini inangen nu te me kabuhalan ni Israil: Sikandin se egngaranan te ‘Sikeddi,’ iyan migpeendini keddi te kaniyu.”

+ \fr 3:14 \ft Ka ngaran ne “Sikeddi iya Sikeddi” iyan igpasabut seeye se kene egkaawe wey layun due puun pad dengan, kuntee, wey keureme.

3:14 Ka ngaran ne “Sikeddi iya Sikeddi” iyan igpasabut seeye se kene egkaawe wey layun due puun pad dengan, kuntee, wey keureme.

\x + \xo 3:14: \xt Imp 1:4,8.\x*Ne migtabak ka Manama, “Sikeddiey iya Sikeddi.\f + \fr 3:14 \ft Ka ngaran ne “Sikeddi iya Sikeddi” iyan igpasabut seeye se kene egkaawe wey layun due puun pad dengan, kuntee, wey keureme.\f* Seini inangen nu te me kabuhalan ni Israil: Sikandin se egngaranan te ‘Sikeddi,’ iyan migpeendini keddi te kaniyu.”

Migkahiyan pad man‑e te Manama si Muwisis, “Ihuhud nu seini te me kabuhalan ni Israil: ‘Ka Magbebaye ne Manama te me kabuybuyahan niyu ne si Abraham, si Isaak, wey si Hakub, ka migpeendini keddi te kaniyu.’ Magbebaye ne Manama ka ngaran ku te ware egkatamanan wey sika ka igngaran keddiey te langun ne kabuhalan keureme.

+ \fr 3:15 \ft Nekeg-iling de ka igpasabut te Magbebaye ne Manama kayi wey ka ‘Sikeddi iya Sikeddi’ te birsikulu 14.

3:15 Nekeg-iling de ka igpasabut te Magbebaye ne Manama kayi wey ka ‘Sikeddi iya Sikeddi’ te birsikulu 14.

Migkahiyan pad man‑e te Manama si Muwisis, “Ihuhud nu seini te me kabuhalan ni Israil: ‘Ka Magbebaye ne Manama te me kabuybuyahan niyu ne si Abraham, si Isaak, wey si Hakub, ka migpeendini keddi te kaniyu.’ Magbebaye ne Manama\f + \fr 3:15 \ft Nekeg-iling de ka igpasabut te Magbebaye ne Manama kayi wey ka ‘Sikeddi iya Sikeddi’ te birsikulu 14.\f* ka ngaran ku te ware egkatamanan wey sika ka igngaran keddiey te langun ne kabuhalan keureme.

Hipanew kad wey libulunga nu ka me igbuyag te me kabuhalan ni Israil, wey nangeni nu sikandan, ‘Ka Magbebaye ne Manama te me kabuybuyahan niyu ne si Abraham, si Isaak, wey si Hakub, migpakita keddi wey migkahi, “Migtantanuran ku sikaniyu wey nakita ku ka neula-ula niyu kayi te Ihiptu.

Ne migsaad ad ne egpangabangan ku sikaniyu se egkalasey kayi te Ihiptu, wey eg-uyanen ku sikaniyu diye te inged ne meupiya ka tane wey dakel se eg-uma ne nangugpaan te me Kanaanen, me Hitihanen, me Amurihanen, me Pirisihanen, me Hibihanen, wey te me Hibusihanen.” ’

“Egkabennalan sikandan te iglalag nu wey egmarumeey kew e peendiye te Paraun. Ne nangeni nu ka Paraun, ‘Ka Magbebaye ne Manama te me Hibruwanen, migpakita kanami. Sikan naa ka peyipanawa key ubag nikeykew te tatelu ne aldew peendiye te disirtu eyew egpakapanubad key te Magbebaye ne Manama ney.’

Piru nakanengneng a ne kene kew egpeyipanawen te Paraun angin e ke egkapehes sikandin.

Purisu eglegparan ku ka me Ihiptuhanen te langun ne me kein-inuwan ne eggimuwen ku diye te kandan. Egkataman, egpeyipanawen kew e te Paraun.

+ \fr 3:20 \ft Te Hibruwanen: egketengen ku ka belad ku wey egbarasan ku.

Purisu eglegparan\f + \fr 3:20 \ft Te Hibruwanen: egketengen ku ka belad ku wey egbarasan ku.\f* ku ka me Ihiptuhanen te langun ne me kein-inuwan ne eggimuwen ku diye te kandan. Egkataman, egpeyipanawen kew e te Paraun.

“Ne egbulihan ku sikaniyu eyew eg-ay-ayaran kew te me Ihiptuhanen eyew due egkeuyan niyu te peggipanew niyud e.

\x + \xo 3:21-22: \xt Iks 12:35-36.\x*“Ne egbulihan ku sikaniyu eyew eg-ay-ayaran kew te me Ihiptuhanen eyew due egkeuyan niyu te peggipanew niyud e.

Ka langun ne malitan ne Hibruwanen, egpabuyuen te me kumbale, me mahal ne me balieg, wey me bulawan diye te me sumbaley ran ne me Ihiptuhanen wey te me mahaliyug dan. Ne ipasaluub niyu naa seini te me anak niyu. Ne nekeiling de te impangahawan niyu ka me Ihiptuhanen te me kasangkapan dan.”

Ne intabak ni Muwisis ka Manama, “Egmemenu e naan e ke kene sikandan egpalintutuu keddi wey kene egpammineg keddi? Kema ke egkahi sikandan te ware ka migpakita keddiey.”

Ne mig-insaan sikandin te Magbebaye ne Manama, “Nekey sika se miggen-genan nu?”

Ne ingkahiyan sikandin te Manama, “Iantug nu sika due te tane.” Seeye naa, in-antug ni Muwisis ka tuked din diye te tane wey migbaluy e ne uled. Te sikan de iya, naaldek sikandin wey migpallahuy e.

Piru migkahiyan sikandin te Manama, “Sinagkawa nu ka ikug te uled.” Purisu, insinagkew ni Muwisis ka ikug te uled wey nahen-genan din e, wey migbaluy e man‑e ne tuked.

Migkahi ka Manama, “Himuwa nu sika ne kein-inuwan eyew egpalintutuu sikandan ne migpakita a keykew se Magbebaye, ka Manama te me kabuybuyahan dan ne si Abraham, si Isaak, wey si Hakub.”

Ne migkahiyan pad man‑e sikandin te Manama, “Isaluksuk nu ka belad nu due te akeb te kumbale nu.” Ne insaluksuk en iya ni Muwisis ka belad din wey te inggeun din e, migmaangkag-angkag e ka belad din iling te migpepahis.

Ne migkahiyan pad man‑e sikandin te Manama, “Isaluksuk nu ka belad nu due te akeb te kumbale nu.” Ne insaluksuk en iya ni Muwisis ka belad din wey te inggeun din e, migmaangkag-angkag e ka belad din iling te migpepahis.\f + \fr 4:6 \ft Te Hibruwanen: iling te migkehal ne weyig.\f*

Migkahiyan e man‑e sikandin te Manama, “Iabey nu isaluksuk ka belad nu te akeb te kumbale nu.” Insaluksuk din e man‑e ka belad din wey te inggeun din e, ne neulian e ka belad din.

Migkahi ka Manama, “Ke kene sikandan egpalintutuu te hun‑a ne kein-inuwan, egpalintutuu e sikandan te ikarangeb.

Ke kene pad iya man‑e sikandan egpalintutuu keykew wey kene eglinga-linga te iglalag nu minsan egpakakite e sikandan te daruwa ne kein-inuwan, sakug ke naa te weyig puun te Weyig ne Nilu wey iitis nu seini diye te tane, wey egbaluy e seini ne langesa.”

Ne migkahiyan ni Muwisis ka Magbebaye ne Manama, “Etuwey Magbebaye, kena a ne meupiya ne eglalag puun pad dengan wey minsan iya kuntee te migpakiglalag kad keddiey te suluhuanen nu. Mananey a ne eglalag, wey kena a ne meupiya ne eglalag.”

Ne migkahiyan sikandin te Magbebaye ne Manama, “Hentew bes ka miggimu te be‑be te etew? Hentew‑a ka miggimu te etew ne kene egdineg wey ke ummew naa? Hentew‑a ka miggimu te etew ne egpakakita wey ke butud naa? Kene naa ne sikeddi se Magbebaye ne Manama?

Purisu hendiye ka su egbulihan ku sikeykew te eglalag wey egpanuluen ku sikeykew ke nekey ka iglalag nu.”

Piru migkahi si Muwisis, “I-i, suhu kad e ubag te duma Magbebaye.”

Ne dutu, nabelu e ka Manama ki Muwisis wey migkahi, “Nekey naa iya mule si Aarun ne suled nu ne Libita! Nakanengneng a ne meupiya sikandin ne eglalag. Egpeendinid en iya sikandin kuntee eyew egpakigkita keykew, wey amana sikandin egkahale-gale ke egkakita ka nikandin.

Ne dutu, nabelu e ka Manama ki Muwisis wey migkahi, “Nekey naa iya mule si Aarun ne suled nu ne Libita!\f + \fr 4:14 \ft Si Muwisis wey si Aarun me kabuhalan ni Libi.\f* Nakanengneng a ne meupiya sikandin ne eglalag. Egpeendinid en iya sikandin kuntee eyew egpakigkita keykew, wey amana sikandin egkahale-gale ke egkakita ka nikandin.

Lalahi nu sikandin wey panulua nu ke nekey ka iglalag din. Egbulihan ku sikaniyu se daruwa te peglalag, wey egpanuluen ku sikaniyu ke nekey ka eggimuwen niyu.

Si Aarun ka talagpangasak nu diye te me etew, wey sikeykew ka egpekeiling te Manama rin ne talagpanulu kandin.

Uyana nu ka tuked nu wey sika ka egpuunan ne egpekeyimu ka te me kein-inuwan.”

Ne miglibed e si Muwisis diye te anuhang din ne si Hitru wey migkahi, “Kaayun ded ubag ne egpakalibed a diye te me karumaan ku diye te Ihiptu? Egnengnengan ku re ke neneuyag naan pad sikandan.” Ne migkahiyan sikandin ni Hitru, “Uya. Ne up-upiya ka te hipanew nu.”

Te diye pad si Muwisis te Midiyan, ingkahiyan sikandin te Magbebaye ne Manama, “Libed kad diye te Ihiptu su nammatey e ka langun ne egkeupian ne eggimatey keykew.”

Purisu ingkuwa ni Muwisis ka asawa rin wey ka me anak din ne me lukes wey impeuntud din te asnu wey miglibed e diye te Ihiptu. In-uyan din degma ka tuked te Manama.

Ne migkahiyan te Magbebaye ne Manama si Muwisis, “Emun ke egpakalibed kad diye te Ihiptu, himuwa nu diye te tangkaan te Paraun ka langun ne me kein-inuwan ne impakita ku keykew. Su imbehayan ku sikeykew te geem te peggimu te kein-inuwan, piru egpakehalen ku ka ulu te Paraun eyew kene din egpeyipanawen ka me etew.

Ne kahii nu ka Paraun, ‘Seini ka ingkahi te Magbebaye ne Manama: Si Israil ka kinakakayan ne anak ku ne lukes.

Ne egbanasalan ku sikeykew ne egpeyipanawen nu ka anak ku eyew egpakasimba keddi, piru eg-apul ka. Kuntee, eggimatayan ku ka kinakakayan ne anak nu ne lukes.’ ”

\x + \xo 4:23: \xt Iks 12:29.\x*Ne egbanasalan ku sikeykew ne egpeyipanawen nu ka anak ku eyew egpakasimba keddi, piru eg-apul ka. Kuntee, eggimatayan ku ka kinakakayan ne anak nu ne lukes.’ ”

Nakaaran ensi Muwisis diye te deralanen, wey imbayaan sikandin te Magbebaye ne Manama eyew eggimatayan e perem.

Piru migkuwa si Sipura te mahalang ne batu wey intulian din ka anak din, wey ka laplap ne napeta, inlakulas din diye te paa ni Muwisis. Ne migkahi si Sipura, “Nakalangesa ki tenged keykew, asawa ku!”

+ \fr 4:25 \ft Te Hibruwanen ne linalahan, kaayun degma ne lebut te lukes ka igpasabut.

4:25 Te Hibruwanen ne linalahan, kaayun degma ne lebut te lukes ka igpasabut.

Piru migkuwa si Sipura te mahalang ne batu wey intulian din ka anak din, wey ka laplap ne napeta, inlakulas din diye te paa\f + \fr 4:25 \ft Te Hibruwanen ne linalahan, kaayun degma ne lebut te lukes ka igpasabut.\f* ni Muwisis. Ne migkahi si Sipura, “Nakalangesa ki tenged keykew, asawa ku!”\f + \fr 4:25 \ft Te Hibruwanen: asawa ku sikeykew te langesa.\f*

Purisu warad himatayi te Manama si Muwisis. Su nakakahi e si Sipura, “Nakalangesa ki tenged keykew, asawa ku,” tenged te pegtuli din.

+ \fr 4:26 \ft Malehen ne egsabuten ka birsikulu 24 peendiye te 26, piru ka igpasabut buwa kayi ne impalangesaan si Muwisis eyew kene egkapatey, wey iyan nekeuyag kandin ka langesa te anak din ne intulian wey inlakulas te paa rin. Su keilangan ne egtumanen pad ni Muwisis ka balaud te Manama meyitenged te pegtuli te me anak din eyew egkeyimu sikandin ne pangulu wey talagluwas te me kabuhalan ni Israil.

4:26 Malehen ne egsabuten ka birsikulu 24 peendiye te 26, piru ka igpasabut buwa kayi ne impalangesaan si Muwisis eyew kene egkapatey, wey iyan nekeuyag kandin ka langesa te anak din ne intulian wey inlakulas te paa rin. Su keilangan ne egtumanen pad ni Muwisis ka balaud te Manama meyitenged te pegtuli te me anak din eyew egkeyimu sikandin ne pangulu wey talagluwas te me kabuhalan ni Israil.

Purisu warad himatayi te Manama si Muwisis. Su nakakahi e si Sipura, “Nakalangesa ki tenged keykew, asawa ku,”\f + \fr 4:26 \ft Te Hibruwanen: asawa te intulian te langesa.\f* tenged te pegtuli din.\f + \fr 4:26 \ft Malehen ne egsabuten ka birsikulu 24 peendiye te 26, piru ka igpasabut buwa kayi ne impalangesaan si Muwisis eyew kene egkapatey, wey iyan nekeuyag kandin ka langesa te anak din ne intulian wey inlakulas te paa rin. Su keilangan ne egtumanen pad ni Muwisis ka balaud te Manama meyitenged te pegtuli te me anak din eyew egkeyimu sikandin ne pangulu wey talagluwas te me kabuhalan ni Israil.\f*

Nataman, migkahiyan te Magbebaye ne Manama si Aarun, “Hendiye ka te katalunan wey sinug-unga nu si Muwisis.” Purisu miggipanew si Aarun ka egsinug-ung ki Muwisis diye te bubungan te Manama. Te nekeglambag e sikandan, inggarekan din sikandin eyew te peg-alumama kandin.

Ne dutu, impanugtulan e ni Muwisis si Aarun te langun ne igpepangguhud te Manama kandin, wey te langun ne kein-inuwan ne igpeyimu kandin te Manama.

Ne nangendiyad te Ihiptu si Muwisis wey si Aarun wey inlibulung dan ka langun ne igbuyag te me kabuhalan ni Israil.

Impangguhuran ni Aarun sikandan te langun ne ingkahi te Magbebaye ne Manama diye te ki Muwisis. Ne inggimu ni Muwisis ka langun ne kein-inuwan diye te tangkaan te me etew

wey migpalintutuu sikandan dutu. Te nakanengneng e sikandan ne nalulunu kandan ka Manama wey nakita rin ka kalasayan dan, nangunduk e sikandan wey migsimba te Manama.

Nataman, miggendiyad si Muwisis wey si Aarun te Paraun ne Hari te Ihiptu wey migkahi, “Seini ka ingkahi te Magbebaye, ka Manama te me kabuhalan ni Israil: ‘Peyipanawa nu ka keet-etawan ku peendiye te disirtu eyew egpakasahakeen sikandan keddiey.’ ”

Piru migkahi ka Paraun, “Hentew bes ka Magbebaye? Mani kun ubag te egpalintutuu a kandin ne egpeyipanawen ka me kabuhalan ni Israil? Wara a nekeila kandin, wey kene ku iya egpeyipanawen ka me etew.”

Migkahi si Muwisis wey si Aarun, “Ka Manama te me Hibruwanen, migpakigkita kanami. Peyipanawa key ubag nikeykew te tatelu ne aldew peendiye te disirtu eyew egpakapanubad key te Magbebaye ne Manama ney. Emun ke kene, egguleen key nikandin eggimatayi te gutas wey ke egpamunuen key naa nikandin.”

Piru migtabak ka Paraun, “Mania te egtalehenen niyu ka me etew te himu ran? Liberi niyud ka eggimuwen niyu diye.

Kema pitawa niyu kamenu kasulug ka me etew ne egtalehenen niyu te himu ran!”

Te seeye ded ne aldew, insuhu te Paraun ka me pangulu te me etew te egtrabahu wey ka kepatas dan te migkahi,

“Kene niyud e behayi ka me etew te lahami ne eggamiten dan te eggimu te tisa. Peun-unaya niyud sikandan pepammitawa.

Piru keilangan ne iling ded kasulug te hun‑a ka eggimuwen dan ne tisa, wey keilangan ne kene egdeisek. Me pehulen sikandan, sikan naa ka egpeyid-hid‑u ne egpeyipanawen ku eyew egpakapanubad te Manama ran.

Patamtamani niyu patrabahuwa ka me lukes eyew egkatabikes sikandan te me himu ran wey kenad egpakapammineg te ubat ne me guhuren.”

Purisu miggendiyaan dan ka me etew wey migkahiyan, “Migkahi ka Paraun te kene kew e egpabehayan te lahami.

Uney-uney kew e pamitew te lahami minsan hendei, piru iling ded kasulug te hun‑a ka eggimuwen niyu ne tisa.”

Sikan naa, neempet te me etew ka inged te Ihiptu te egpanguwa te lahami.

Ne indalusung sikandan te me pangulu te egtrabahu ne migkahi, “Keilangan ne egkatimpad niyu ka kasulug te tisa ne eggimuwen niyu tagse aldew iling te miglihad ne imbehayan kew pad te lahami.”

Ne impanlampesan te me pangulu te egtrabahu ka in-alam dan ne me kepatas te me kabuhalan ni Israil, wey mig-insaan dan sikandan, “Mania te ware niyu natimpad taman kuntee ka kasulug te tisa ne eggimuwen niyu iling te egkeyimu niyu te miglihad ne me aldew?”

Ne miggendiyad te Paraun ka me kepatas wey migsagsahukul sikandan ne migkahi, “Mania te eg-ilingen key nikeykew kayi se me suluhuanen nu?

Warad lahami ne imbehey kanami piru iling ded ka kasulug te tisa ne impeyimu kanami, wey impanlampesan key pad iya man‑e! Seyyup ma perem seini te me etew nu.”

Piru migkahi ka Paraun, “Subla kew iya ne me pehulen, sikan naa ka egkahi kew, ‘Peyipanawa key su egpanubad key te Magbebaye ne Manama.’

Na, liberi niyud ka eggimuwen niyu! Warad lahami ne igbehey kaniyu, piru iling ded ka kasulug te tisa ne eggimuwen niyu.”

Nakita te me kepatas te me kabuhalan ni Israil ne egkahunaan iya sikandan su eggaheen sikandan te egpeyimu te tisa ne egpeg-ilingen pe ma ka kasulug tagse aldew.

Ne mig-awe e sikandan diye te Paraun wey nakita ran si Muwisis wey si Aarun ne migtetahad kandan.

Ne dutu, migkahiyan dan ensi Muwisis, “Kene perem egbalaharen te Magbebaye ne Manama ka inggimu niyu kanami wey eglegparan kew nikandin! Su sikaniyu ka egpuunan ne nalangetan kanami ka Paraun wey ka me suluhuanen din. Sikaniyu ka egpuunan ne eggimatayan key nikandan.”

+ \fr 5:21 \ft Te Hibruwanen: Impakemkem niyu sikandan te kampilan eyew eggimatey kanami.

5:21 Te Hibruwanen: Impakemkem niyu sikandan te kampilan eyew eggimatey kanami.

Ne dutu, migkahiyan dan ensi Muwisis, “Kene perem egbalaharen te Magbebaye ne Manama ka inggimu niyu kanami wey eglegparan kew nikandin! Su sikaniyu ka egpuunan ne nalangetan kanami ka Paraun wey ka me suluhuanen din. Sikaniyu ka egpuunan ne eggimatayan key nikandan.”\f + \fr 5:21 \ft Te Hibruwanen: Impakemkem niyu sikandan te kampilan eyew eggimatey kanami.\f*

Ne migpangananey e man‑e si Muwisis diye te Magbebaye ne Manama wey migkahi, “Magbebaye, mania te imbaybayaran nu te iling kayi ka me etew? Mania te impeendini e pad iya nikeykew?

Imbayaan ku ka Paraun wey innangenan ku te igpepangguhud nu keddi, piru nasi din de iya baybayari ka seini ne keet-etawan, wey ware nu sikandan pangabangi.”

Ne migkahiyan te Magbebaye ne Manama si Muwisis, “Egkakita nu kuntee ke nekey ka eggimuwen ku diye te Paraun ne Hari te Ihiptu. Egpehesen ku sikandin eyew egpeyipanawen din ka keet-etawan ku. Igpakita ku ka karesen ku, wey egkapehes sikandin te pegdeldel kaniyu ne eg-awe te inged din.”

Ne migkahiyan te Manama si Muwisis, “Sikeddiey ka Magbebaye ne Manama.

\x + \xo 6:2-3: \xt Hin 17:1; 28:3; 35:11; Iks 3:13-15.\x*Ne migkahiyan te Manama si Muwisis, “Sikeddiey ka Magbebaye ne Manama.

Migpakita a ki Abraham, ki Isaak, wey ki Hakub wey neilaan a nikandan ne Manama ne Amana ne Maresen, piru ware ku ipanengneng kandan ka ngaran ku ne Magbebaye ne Manama.

Miggimu a degma te kasabutan diye te kandan ne igbehey ku ka tane te Kanaan ne inlapuan dan dengan.

Na, narineg ku ka pegdeg-uy te me kabuhalan ni Israil ne in-uripen te me Ihiptuhanen, wey nasuman-suman ku ka kasabutan ku kandan.

Purisu, kahii nu sikandan: ‘Sikeddiey ka Magbebaye ne Manama. Egpangabangan ku sikaniyu ka egkabaybayaran, wey igpaawe ku sikaniyu ka in-uripen te me Ihiptuhanen. Eglegparan ku sikandan te masumpit wey igpaawe ku sikaniyu se neuripen.

Eggimuwen ku sikaniyu ne keet-etawan ku wey egkeyimu a ne Manama niyu. Ne egkanengnengan niyu ne sikeddiey ka Magbebaye, ka Manama niyu ne migpaawe kaniyu te neuripen te me Ihiptuhanen.

Eg-uyanen ku sikaniyu diye te tane ne insaad ku ne igbehey ki Abraham, ki Isaak, wey ki Hakub. Igbehey ku seini kaniyu wey sikaniyud e ka kamuney te seini ne tane. Sikeddiey ka Magbebaye ne Manama.’ ”

Ne impangguhud seeye ni Muwisis diye te me kabuhalan ni Israil, piru warad iya sikandan miglinga-linga kandin su warad meupiya ne igbaye te suman-suman dan wey tenged te makabayad-bayad ne peg-uripen kandan.

Ne impangguhud seeye ni Muwisis diye te me kabuhalan ni Israil, piru warad iya sikandan miglinga-linga kandin su warad meupiya ne igbaye te suman-suman\f + \fr 6:9 \ft Te Hibruwanen: malepet ne panisingan.\f* dan wey tenged te makabayad-bayad ne peg-uripen kandan.

“Hendiyei nu ka Paraun wey kahii nu te egpepaaween din ka me kabuhalan ni Israil diye te inged din.”

Piru migkahiyan ni Muwisis ka Manama, “Ke ware migpammineg keddi ka me etew, iyan naan pa iya ka Paraun? Kene e mem pa egkateu ne eglalag.”

Piru migkahiyan ni Muwisis ka Manama, “Ke ware migpammineg keddi ka me etew, iyan naan pa iya ka Paraun? Kene e mem pa egkateu ne eglalag.”\f + \fr 6:12 \ft Te Hibruwanen: Ware natulii ka bibig ku.\f*

Piru insuhu iya te Manama si Muwisis wey si Aarun ne egpakahiyan ka Paraun ne egpaaween din ka me kabuhalan ni Israil diye te Ihiptu.

Seini ka me kabuybuyahan te me pamilya ne nabuhal puun ki Israil: Si Rubin ka kinakakayan ne anak ni Hakub, ne seini ka me anak din ne me lukes: Si Hanuk, Si Pallu, si Hisrun, wey si Karmi.

Seini ka me anak ni Simyun ne me lukes: Si Himuwil, si Hamin, si Uhad, si Hakin, si Suhar, wey si Saul ne matig-Kanaan se iney. Sikandan ka nabuhal ne me anak ni Simyun.

Seini ka me lukes ne me anak ni Libi: Si Girsun, si Kuhat, wey si Mirari. Seini ka itulan te kabuhalan din. Neuyag si Libi te 137 ne leg‑un.

\x + \xo 6:16-19: \xt Num 3:17-20; 26:57-58; 1Kru 6:16-19.\x*Seini ka me lukes ne me anak ni Libi: Si Girsun, si Kuhat, wey si Mirari. Seini ka itulan te kabuhalan din. Neuyag si Libi te 137 ne leg‑un.

Ne si Girsun, due me anak din ne me lukes ne si Libni, wey si Simii, wey nabuhal sikandan.

Ne si Kuhat, due me anak din ne me lukes: Si Amram, si Isar, si Hibrun, wey si Usiil. Neuyag si Kuhat te 133 ne leg‑un.

Ne si Mirari, due me anak din ne me lukes ne si Mali, wey Musi. Nabuhal sikandan wey ka me kabuhalan dan puun ki Libi.

Migweil-weil si Amram, in-asawa rin si Hukabid ne atebey te amey rin wey nakaanak sikandan ki Aarun wey ki Muwisis. Si Amram neuyag te 137 ne leg‑un.

Ne si Isar, due me anak din ne me lukes ne si Kura, si Nipig, wey si Sikri.

Si Usiil, due me anak din ne me lukes ne si Misil, Ilsapan, wey si Sitri.

Migweil-weil si Aarun, in-asawa rin si Ilisiba, ka anak ni Aminadab wey atebey ni Nasun. Nakaanak sikandan ki Nadab, ki Abilu, ki Iliyasar, wey ki Itamar.

Si Kura, due me anak ne me lukes ne si Asir, si Ilkana, wey si Abiyasap. Nabuhal sikandan wey ka me kabuhalan dan puun ki Kura.

Migweil-weil si Iliyasar ne anak ni Aarun, mig-asawa sikandin te sabeka ne anak ni Putiil wey nakaanak sikandan ki Pinihas.

Sikandan langun ka me kaap-apuan te kabuhalan ne migpuun ki Libi.

Sika se Aarun wey Muwisis ne egnangenen kayi, sikan ded ka migkahiyan te Magbebaye ne Manama te miggenendue, “Ipaawe niyu ka me kabuhalan ni Israil diye te Ihiptu wey pegluyura niyu sikandan sumale te kabuhalan dan.”

Sikandan seeye se migpakiglalag te Paraun ne egpaaween ka me kabuhalan ni Israil diye te Ihiptu.

Te timpu ne migpakiglalag dengan ka Manama ki Muwisis diye te Ihiptu,

migkahi sikandin, “Sikeddiey ka Magbebaye ne Manama. Inangen nu te Paraun ka langun ne impangguhud ku keykew.”

Piru migkahiyan ni Muwisis ka Manama, “Kena a egkateu ne eglalag, sikan naa ka kene iya egpammineg keddiey ka Paraun.”

Piru migkahiyan ni Muwisis ka Manama, “Kena a egkateu ne eglalag,\f + \fr 6:30 \ft Te Hibruwanen: Ware natulii ka bibig ku.\f* sikan naa ka kene iya egpammineg keddiey ka Paraun.”

Ne migkahiyan te Magbebaye ne Manama si Muwisis, “Pammineg ka! Egpekeiling ka te Manama diye te Paraun ne Hari te Ihiptu, wey ka suled nu ne si Aarun ka egpekeiling te prupita nu ne iyan egpakiglalag kandin.

Ipahuhud nu ki Aarun diye te Paraun ka langun ne igsuhu ku keykew. Panangeni nu ka Paraun ne egpaaween din ka me kabuhalan ni Israil diye te inged din.

Piru egpakehalen ku ka ulu te Paraun, wey minsan pad eggimu a te masulug ne me palinneu wey me kein-inuwan diye te inged te Ihiptu,

\x + \xo 7:3: \xt Him 7:36.\x*Piru egpakehalen ku ka ulu te Paraun, wey minsan pad eggimu a te masulug ne me palinneu wey me kein-inuwan diye te inged te Ihiptu,

kene iya sikandin egpammineg keykew. Egkataman eglegparan ku ka Ihiptu te pegpaawe ku te keet-etawan ku ne me kabuhalan ni Israil ligkat diye ne inged.

Ke egkalegparan kud e ka Ihiptu wey igpakapaawe kud ka keet-etawan ku, egkanengnengan e te me Ihiptuhanen ne sikeddiey ka Magbebaye ne Manama.”

Walu ne pulu (80) ka idad ni Muwisis, wey walu ne pulu wey tatelu (83) ka ki Aarun te timpu ne migpakiglalag sikandan te Paraun.

“Emun ke egpeyimuwen kew te kein-inuwan te Paraun eyew pamalehet niyu, ne iparegpak nu naa Muwisis ki Aarun ka tuked din diye te tangkaan te Paraun eyew egbaluy ne uled.”

Sikan naa ka miggendiye sikandan te Paraun wey inggimu ran ka insuhu te Manama kandan. Indegpak ni Aarun ka tuked din diye te tangkaan te Paraun wey te me upisyal din, wey migbaluy seeye ne uled.

Ne impeumew te Paraun ka me etew rin ne me matagseb wey ka egmahehane, ne sikandan ded iya man‑e ka egmammulingan diye te Ihiptu. Ne nekeiling degma sikandan te seeye ne kein-inuwan tenged te me pamulingan dan.

In-antug dan langun ka me tuked dan wey namaluy degma ne me uled, piru impangabeleng de te uled ni Aarun ka me uled dan.

Piru minsan iling dutu, makehal ded iya man‑e ka ulu te Paraun wey ware migpammineg kandan, iling te ingkahi te Magbebaye ne Manama.

Piru minsan iling dutu, makehal ded iya man‑e ka ulu\f + \fr 7:13 \ft Te Hibruwanen: pusung.\f* te Paraun wey ware migpammineg kandan, iling te ingkahi te Magbebaye ne Manama.

Nataman, migkahiyan te Magbebaye ne Manama si Muwisis, “Makehal ka ulu te Paraun wey kene din iya egpeyipanawen ka me etew.

Sikan naa, hendiyei nu sikandin te maselem te peggendiye din e te Weyig ne Nilu, wey pakigkita ka kandin diye te ilis te weyig. Ne uyana nu naa ka tuked ne migbaluy ne uled.

Ne kahii nu sikandin, ‘Impeendini a keykew te Magbebaye ne Manama te me Hibruwanen, wey impanangenan ka nikandin te peyipanawa nu ka keet-etawan din eyew egpakasimba sikandan kandin diye te katalunan. Piru ware ka migpalintutuu taman kuntee.’

Purisu migkahi ka Manama keykew, ‘Egpeileen ku sikeykew ne sikeddiey ka Magbebaye ne Manama. Pammineg ka, eglampesan ku te tuked ku ka Weyig ne Nilu, wey egbaluy seini ne langesa.

\x + \xo 7:17: \xt Imp 16:4.\x*Purisu migkahi ka Manama keykew, ‘Egpeileen ku sikeykew ne sikeddiey ka Magbebaye ne Manama. Pammineg ka, eglampesan ku te tuked ku ka Weyig ne Nilu, wey egbaluy seini ne langesa.

Egpamatey ka me isda wey egmangareg e ka weyig, wey kenad e egpekeinum ka me matig-Ihiptu te sika ne weyig.’ ”

Ne migkahiyan pad man‑e te Magbebaye ne Manama si Muwisis, “Nangeni nu si Aarun te igpakuwa ka tuked din wey igpakayew ne igpalenged diye te me beuhan, wey diye te me kanal, wey diye te me subung, wey diye te me limuranan te weyig diye te Ihiptu eyew egbaluy seeye langun ne langesa. Ne egpekeempet ka langesa diye te Ihiptu, minsan ka me weyig ne diye te me tahuanan ne kayu wey batu.”

Ne intuman ni Muwisis wey ni Aarun ka insuhu kandan te Magbebaye ne Manama. Ingkayew ni Aarun ka tuked din diye te tangkaan te Paraun wey te me upisyal din wey inlampesan din ka Weyig ne Nilu, wey migbaluy e seini ne langesa.

Nammatey ka me isda wey migmangareg e amana ka Nilu, sikan naa ka kenad e egpekeinum ka me Ihiptuhanen te weyig. Ne nekeempet de iya ka langesa te inged te Ihiptu.

Piru neilingan degma seeye te egmahehane diye te Ihiptu tenged te me pamulingan dan. Sikan naa ka migmakehal ded man‑e ka ulu te Paraun wey ware sikandin migpalintutuu kandan, iling te ingkahi te Magbebaye.

Ne mig-awe e ka Paraun wey mig-uli e diye te baley rin, wey imbalahad din de ka neyitabu.

Ne migkekali ka langun ne Ihiptuhanen diye te ilis te Weyig ne Nilu eyew egpakasakug sikandan te weyig ne egkeinum dan, su kenad sikandan egpekeinum te Weyig ne Nilu.

Ne miglihad e ka pitu ne aldew puun te peglampes te Magbebaye ne Manama te Weyig ne Nilu.

Nataman, migkahiyan te Manama si Muwisis, “Hendiyei nu ka Paraun ne Hari te Ihiptu wey kahii nu sikandin te seini ka ingkahi te Magbebaye ne Manama, ‘Peyipanawa nu ka me keet-etawan ku eyew egpakasimba keddiey.

Emun ke kene nu sikandan egpeyipanawen, egpasalerepan ku te me bakbak ka intiru ne inged nu.

Egkapenu te me bakbak ka Weyig ne Nilu wey eggakap e seini wey egseled e diye te baley nu, wey eggendiyad te sinabeng nu, wey diye te hibatanan nu. Egseled man‑e ka me bakbak diye te me baley te me upisyal nu wey te keet-etawan nu, wey minsan diye te me abuwan wey te egmasaan te harina.

Egpakupawan ka te me bakbak wey ka keet-etawan nu wey ka langun ne upisyal nu.’ ”

Migkahiyan pad man‑e te Magbebaye ne Manama si Muwisis, “Nangeni nu si Aarun te igpakayew ka tuked din ne igpalenged diye te me weyig, wey te me kanal, wey me subung eyew egmanlepew ka me bakbak te inged te Ihiptu.”

Purisu ingkayew ni Aarun ka belad din ne impalenged din diye te me weyig, wey nanlepew ka me bakbak wey nekeempet de iya te inged te Ihiptu.

Piru in-ilingan degma seeye te egmahehane tenged te me pamulingan dan, wey nanlepew degma ka me bakbak te inged te Ihiptu.

Nataman, impeumew te Paraun si Muwisis wey si Aarun wey migkahiyan, “Ampu kew te Magbebaye ne Manama ne eg-aween din ka me bakbak kayi te keddiey wey te me keet-etawan ku, ne egpeyipanawen kud ka me keet-etawan niyu eyew egpakapanubad te Manama.”

Ne migkahiyan ni Muwisis ka Paraun, “Kahii e re ke ken‑u ku ig-ampu sikeykew wey ka me upisyal nu, wey ka me keet-etawan nu eyew egkaawe ka me bakbak kayi te kaniyu wey te me baley niyu. Ne eyew iyan naan de egkasame ka me bakbak ne diye te Weyig ne Nilu.”

Ne migkahi si Muwisis, “Egkatuman ka ingkahi nu eyew egkanengnengan nu ne ware egpekeiling te Magbebaye ne Manama ney.

Eg-awe ka me bakbak kayi te keykew wey te me upisyal nu, wey te me keet-etawan nu, wey iyan naan de egkasame ka diye te Weyig ne Nilu.”

Ne mig-awe e si Muwisis wey si Aarun diye te Paraun, wey mig-ampu e si Muwisis te Manama ne eg-aween ka me bakbak ne impeuyan din diye te Ihiptu.

Inggimu te Magbebaye ne Manama ka inhangyu ni Muwisis. Nammatey ka me bakbak ne diye te me baley, wey diye te me lama, wey ka diye te me kamet.

Ne inlimud te me Ihiptuhanen ka me bakbak wey mig-um-umambu re iya, wey migngareg ka intiru ne inged te Ihiptu.

Piru te nakita te Paraun ne egmeupiye e ka keugpe dan, migmakehal e man‑e ka ulu rin wey ware migpammineg kandan, iling te ingkahi te Magbebaye ne Manama.

Piru te nakita te Paraun ne egmeupiye e ka keugpe dan, migmakehal e man‑e ka ulu\f + \fr 8:15 \ft Te Hibruwanen: pusung.\f* rin wey ware migpammineg kandan, iling te ingkahi te Magbebaye ne Manama.

Ne migkahiyan te Magbebaye ne Manama si Muwisis, “Kahii nu si Aarun te igpakayew ka tuked din wey egpalampesan ka tane eyew egbaluy ne me ketiketi ka me alinepung te intiru ne inged te Ihiptu.”

Ne inggimu ran iya seeye. Ingkayew ni Aarun ka tuked din wey inlampesan din ka tane wey migbaluy ne me ketiketi ka me alinepung te intiru ne inged te Ihiptu, wey miggulunan e ka me etew wey ka me ayam.

Mig-eleg-eleg ne eggimu te me ketiketi ka egmahehane ne due pamulingan, piru ware sikandan nekeiling. Ne miggulunan e te me ketiketi ka me etew wey ka me ayam.

Ne migkahiyan te egmahehane ka Paraun, “Himu seini te Manama!” Piru migmakehal ka ulu te Paraun wey ware sikandin migpammineg kandan, iling te ingkahi te Magbebaye ne Manama.

\x + \xo 8:19: \xt Luk 11:20.\x*Ne migkahiyan te egmahehane ka Paraun, “Himu\f + \fr 8:19 \ft Te Hibruwanen: kemel.\f* seini te Manama!” Piru migmakehal ka ulu te Paraun wey ware sikandin migpammineg kandan, iling te ingkahi te Magbebaye ne Manama.

Ne migkahiyan te Magbebaye ne Manama si Muwisis, “Selem-selem ka enew wey lambaha nu ka Paraun ne eggendiye te weyig. Kahii nu sikandin, ‘Seini ka ingkahi te Magbebaye ne Manama. Peyipanawa nu ka keet-etawan ku eyew egpakasimba keddiey.

Ke kene nu egpeyipanawen sikandan, egpeuyanan ku sikeykew te masulug ne me langew, wey ka me upisyal nu, wey ka keet-etawan nu degma. Egkapenu te langew ka me baley niyu wey egpekeempet man‑e te tane.

Piru kene ku iglagkes ka tane te Gusin ne in-ugpaan te me keet-etawan ku, wey ware langew ne egpekeendiye, eyew egkanengnengan nu ne sikeddiey iya ka Magbebaye ne Manama, wey kayi a te seini ne inged.

Igpapitew ku ne kene egpekeg-iling ka keet-etawan ku wey te keet-etawan nu. Ne eggimuwen ku seini ne kein-inuwan kaaselem.’ ”

Ne inggimu iya seeye te Manama. Miglepew ka susuluhi ne me langew diye te baley te Paraun wey diye te me baley te me upisyal din. Neempet te me langew ka intiru ne inged te Ihiptu wey migmareet e tenged te me langew.

Nataman, impeumew e te Paraun si Muwisis wey si Aarun wey migkahiyan, “Hendiye kew e, panubad kew e te Manama niyu, piru kayi re te Ihiptu.”

Piru migkahi si Muwisis, “Kene egkaayun ne kayi key egpanubad te Ihiptu su amana igkeepes te me mahinged kayi ka igpanubad ney diye te Magbebaye ne Manama ney. Ne emun ke igpanubad ney ka amana igkeepes te keet-etawan nu, egbatuwen key iya nikandan.

Keilangan ne eggipanew key te tatelu ne aldew peendiye te katalunan eyew egpakapanubad key te Magbebaye ne Manama ney, su iling due ka insuhu din kanami.”

Seeye naa, migkahi ka Paraun, “Egtuhutan ku sikaniyu ne eggendiye te katalunan eyew egpakapanubad kew te Magbebaye ne Manama niyu, piru kene kew re amana pariyu. Ne iampu ad e nikeykew.”

Ne migkahi si Muwisis, “Na, eg-awa a kuntee kayi wey eg-ampu ad te Manama ne eg-aween din kaaselem ka me langew kayi te keykew, wey te me upisyal nu, wey te me keet-etawan nu. Piru kene key re man‑e nikeykew akali, su kema ke kene key e man‑e egpeyipanawen nikeykew ka egpanubad te Magbebaye ne Manama.”

Nataman, mig-engkeran e ni Muwisis ka Paraun, wey mig-ampu e te Manama.

Ne inggimu te Manama ka inhangyu ni Muwisis, wey in-awe din e ka masulug ne me langew diye te langun ne mahinged te Ihiptu wey warad iya nasame minsan sabeka.

Piru migmakehal red man‑e ka ulu te Paraun te seeye ne timpu wey ware din peyipanawa ka me etew.

Piru migmakehal red man‑e ka ulu\f + \fr 8:32 \ft Te Hibruwanen: pusung.\f* te Paraun te seeye ne timpu wey ware din peyipanawa ka me etew.

Nataman, migkahiyan te Manama si Muwisis, “Hendiyei nu ka Paraun ne Hari te Ihiptu wey kahii nu sikandin te seini ka ingkahi te Magbebaye ne Manama te me Hibruwanen: ‘Peyipanawa nu ka me keet-etawan ku eyew egpakasimba sikandan keddiey.

egpareraluwen ku te mangune-kune ka me ayam nu diye te kamet: Ka me kudde, me asnu, me kamil, me baka, me karniru, wey me kambing.

Piru igpasangi ku mule ne kene egderalu ka me ayam te kabuhalan ni Israil puun te me ayam niyu, eyew ware egpatey ne ayam dan.’ ”

Ne migkekerew ka Magbebaye ne Manama ne migkahi, “Eggimuwen ku seini kaaselem.”

Te napawe e, inggimu en iya te Magbebaye ne Manama ka ingkahi rin. Nammatey te dalu ka langun ne ayam te me matig-Ihiptu, piru warad iya migpatey minsan sabeka ne ayam te me kabuhalan ni Israil.

Ne impanengnengan seeye te Paraun te me etew rin, wey nanengnengan dan ne ware iya migpatey minsan sabeka ne ayam te me kabuhalan ni Israil. Piru minsan iling dutu, migmakehal ded man‑e ka ulu te Paraun wey ware din peyipanawa ka me etew.

Ne impanengnengan seeye te Paraun te me etew rin, wey nanengnengan dan ne ware iya migpatey minsan sabeka ne ayam te me kabuhalan ni Israil. Piru minsan iling dutu, migmakehal ded man‑e ka ulu\f + \fr 9:7 \ft Te Hibruwanen: pusung.\f* te Paraun wey ware din peyipanawa ka me etew.

Nataman, migkahiyan te Magbebaye ne Manama si Muwisis wey si Aarun, “Kuwa kew te tigsenge-hamak ne abu diye te insugnuwan, wey isabulak nu naa Muwisis diye te aw-awangan taheed te egtengteng ka Paraun.

Egpekeempet seini te intiru ne inged te Ihiptu iling te alinepung, wey egpamuuwen ka me etew wey ka me ayam tenged due.”

Purisu, miggamak sikandan te abu diye te insugnuwan wey migsasindeg sikandan diye te tangkaan te Paraun. Ne insabulak ni Muwisis ka abu diye te aw-awangan, wey impanubuan te me buu ka me etew wey ka me ayam.

\x + \xo 9:10: \xt Imp 16:2.\x*Purisu, miggamak sikandan te abu diye te insugnuwan wey migsasindeg sikandan diye te tangkaan te Paraun. Ne insabulak ni Muwisis ka abu diye te aw-awangan, wey impanubuan te me buu ka me etew wey ka me ayam.

Ware nakatemu ka egmahehane engki Muwisis, su impanubuan sikandan te me buu wey ka langun ne me Ihiptuhanen.

Piru impakehal te Magbebaye ne Manama ka ulu te Paraun wey ware migpammineg kandan, iling te ingkahi te Manama ki Muwisis.

Piru impakehal te Magbebaye ne Manama ka ulu\f + \fr 9:12 \ft Te Hibruwanen: pusung.\f* te Paraun wey ware migpammineg kandan, iling te ingkahi te Manama ki Muwisis.

Nataman migkahiyan te Manama si Muwisis, “Selem-selem ka enew kaaselem wey hendiyei nu ka Paraun wey kahii nu te seini ka ingkahi te Magbebaye ne Manama te me Hibruwanen: ‘Peyipanawa nu ka me keet-etawan ku eyew egpakasimba keddiey.

Ne emun ke eg-apul ka, egpasalerepen ku sikeykew te mangune-kune wey ka me upisyal nu, wey ka keet-etawan nu, eyew egkanengnengan nu ne ware egpekeiling keddi te intiru ne kalibutan.

Su emun ke migweil-weil e pa wey impasalerep kud sikaniyu te masumpit ne dalu, nahule kew en iya perem kuntee kayi te kalibutan.

+ \fr 9:15 \ft Te Hibruwanen: ingkayew ku ka belad ku wey inlampesan ku sikaniyu te dalu.

9:15 Te Hibruwanen: ingkayew ku ka belad ku wey inlampesan ku sikaniyu te dalu.

Su emun ke migweil-weil e pa wey impasalerep kud sikaniyu te masumpit ne dalu,\f + \fr 9:15 \ft Te Hibruwanen: ingkayew ku ka belad ku wey inlampesan ku sikaniyu te dalu.\f* nahule kew en iya perem kuntee kayi te kalibutan.

Piru insumpulan ku pad ka umul niyu eyew egkakita niyu ka geem ku, wey eyew egkabantug ka ngaran ku te intiru ne kalibutan.

\x + \xo 9:16: \xt Rum 9:17.\x*Piru insumpulan ku pad ka umul niyu eyew egkakita niyu ka geem ku, wey eyew egkabantug ka ngaran ku te intiru ne kalibutan.

Piru nasi ke red man‑e migpegpeggasal diye te me keet-etawan ku wey ware nu sikandan peyipanawa.

Sikan naa, kaaselem te iling kayi ne uras, egpeuranan ku sikaniyu te apiyew. Ware de due apiyew ne neyitabu kayi te Ihiptu ne iling due kasumpit puun te neyimu seini ne inged.

Purisu kuntee, ipeelung nu ka langun ne ayam nu wey ka langun ne uripen nu ne diye te me kamet, su egpatey ka langun ne egtubian te apiyew.’ ”

Nenaaldek ka duma ne me upisyal te Paraun te ingkahi te Magbebaye ne Manama, sikan naa ka impaseled dan e diye te baley ka me uripen dan wey ka me ayam dan.

Piru ware miglinga-linga ka duma te ingkahi te Manama, wey imbalahad dan de ka me uripen dan wey ka me ayam dan diye te me kamet.

Ne migkahiyan te Magbebaye ne Manama si Muwisis, “Kayawa nu ka belad nu diye te aw-awangan wey eg-uranan te apiyew ka me etew, ka me ayam, wey ka me pinamula te intiru ne inged te Ihiptu.”

Purisu ingkayew ni Muwisis ka tuked din diye te aw-awangan, wey imparagsang e te Manama ka luhung, wey impeuranan din e te apiyew ka Ihiptu, wey impakikilat din pad man‑e. Impeuranan te Manama ka Ihiptu te derakel ne apiyew

ne egkarumaan te kilat ne kene egkataman. Ware de due apiyew ne neyitabu diye te Ihiptu ne iling dutu kasumpit puun te neyimu seeye ne inged.

\x + \xo 9:24: \xt Imp 8:7; 16:21.\x*ne egkarumaan te kilat ne kene egkataman. Ware de due apiyew ne neyitabu diye te Ihiptu ne iling dutu kasumpit puun te neyimu seeye ne inged.

Nahule te apiyew ka langun ne me etew, wey me ayam ne ware nekeelung, lagkes ka me pinamula.

Iyan de ware urani te apiyew ka inged ne Gusin ne in-ugpaan te me kabuhalan ni Israil.

Ne dutu, impeumew te Paraun si Muwisis wey si Aarun wey migkahiyan, “Sikeddi ka nakasale kuntee. Eleg ka Magbebaye ne Manama wey seyyup key te keet-etawan ku.

Ampu kew te Manama ne egpeen-enengen e seini se luhung wey apiyew. Egpeyipanawen kud e sikaniyu, wey kene kew en iya egkatalehen pad ka eggipanew.”

Migkahiyan sikandin ni Muwisis, “Eg-awa a kayi te siyudad, wey egkayawen ku ka belad ku diye te Manama te peg-ampu ku. Ne eg-engked e ka luhung wey ka apiyew, eyew egkanengnengan nu ne ka kalibutan kandin te Manama.

Piru nakanengneng a ne sikeykew wey ka me upisyal nu, kene kew red iya man‑e egkaaldek te Magbebaye ne Manama.”

(Naddeetan ka me pinamula ne eggimuwen ne hinabel wey naddeetan degma ka sibada, su te seeye ne timpu, neyinuhan e ka sibada wey migbubulak e ka pinamula ne eggimuwen ne hinabel.

Ne mig-awe si Muwisis diye te Paraun wey miglihawang sikandin te siyudad. Ne mig-ampu sikandin wey ingkayew rin ka belad din diye te Magbebaye ne Manama. Ne dutu, migpeeneng-eneng e ka luhung wey ka apiyew, wey migkerit e degma ka uran.

Te nakita te Paraun ne migkerit e ka uran wey migpeeneng-eneng e ka apiyew wey ka luhung, miggimu e man‑e sikandin te sale. Impakehal din e man‑e ka ulu rin wey iling ded degma ka me upisyal din.

Te nakita te Paraun ne migkerit e ka uran wey migpeeneng-eneng e ka apiyew wey ka luhung, miggimu e man‑e sikandin te sale. Impakehal din e man‑e ka ulu\f + \fr 9:34 \ft Te Hibruwanen: pusung.\f* rin wey iling ded degma ka me upisyal din.

Migmakehal ka ulu rin wey ware din e peyipanawa ka me kabuhalan ni Israil, iling te ingkahi te Magbebaye ne Manama ki Muwisis.

Nataman, migkahiyan te Magbebaye ne Manama si Muwisis, “Libed ka diye te Paraun ne Hari te Ihiptu, su impakehal ku ka ulu rin wey te me upisyal din eyew igpakapapitew ku kandan ka kein-inuwan ne me himu ku.

Nataman, migkahiyan te Magbebaye ne Manama si Muwisis, “Libed ka diye te Paraun ne Hari te Ihiptu, su impakehal ku ka ulu\f + \fr 10:1 \ft Te Hibruwanen: pusung.\f* rin wey te me upisyal din eyew igpakapapitew ku kandan ka kein-inuwan ne me himu ku.

Ne eyew egkahuhuran niyu degma ka me anak niyu wey ka me apu niyu ke immenu ku te egbayad-bayad ka me Ihiptuhanen, wey ke nekey ka me kein-inuwan ne inggimu ku diye te kandan. Ne puun due, egkanengnengan niyu ne sikeddiey ka Magbebaye ne Manama.”

Purisu miggendiye si Muwisis wey si Aarun te Paraun wey migkahi, “Seini ka ingkahi te Magbebaye ne Manama te me Hibruwanen: ‘Ken‑u ke naan pad egparuma-ruma te igkeupii ku? Peyipanawa nud e ka keet-etawan ku eyew egpakasimba sikandan keddiey.

Su emun ke kene nu pad man‑e sikandan egpeyipanawen, egpeuyanan ku kaaselem ka inged nu te me talangas.

Eggulanap ka susuluhi ne me talangas wey kenad e egkakita ka tane. Egpangeenen dan ka langun ne pinamula ne ware nareeti te apiyew, wey ka nanubu ne me kayu.

Egkapenu man‑e te me talangas ka baley nu wey te me upisyal nu, wey ka baley te langun ne me Ihiptuhanen. Ware de due nakita te me amey niyu wey me apu niyu kayi te Ihiptu ne iling due kasumpit ne me talangas puun te pegginguma ran kayi.’ ” Pegkapenga dutu, mig-awe e si Muwisis diye te Paraun.

Ne migkahiyan te me upisyal ka Paraun, “Ken‑u bu pad egpeeneng-eneng ka seini ne etew ne egdulihis kanta? Peyipanawa nud ka me lukes eyew egpakasimba sikandan te Magbebaye ne Manama ran. Ware ke bes nakamaan-maan te nareetan e ka Ihiptu?”

Purisu impalibed si Muwisis wey si Aarun diye te Paraun. Ne migkahiyan sikandan te Paraun, “Hipanew kew e wey simbaa niyud e ka Magbebaye ne Manama niyu. Piru nangeni a ke hentew ka egdumeen niyu.”

Ne migtabak si Muwisis, “Egkaamin-amin key langun lagkes ka me bate wey ka me buyag. Eg-uyanen ney man‑e ka me karniru ney, ka me kambing, wey ka me baka ney su keilangan ne diye key egsahakeen te Magbebaye ne Manama.”

Ne migsusumpalit ka Paraun ne migkahi, “Egdumaan kew te Magbebaye ne Manama ke egtuhutan ku ne igparuma kaniyu ka me bate! Klaru ne mareet ka insuman-suman niyu.

Kene sika egkaayun! Iyan de egpekeyipanew ka me lukes eyew egpakasimba te Manama, su sikan ma iya ka igkeupii niyu.” Ne impaawe e si Muwisis wey si Aarun diye te tangkaan te Paraun.

Ne migkahiyan te Magbebaye ne Manama si Muwisis, “Kayawa nu ka belad nu ne igpalenged diye te Ihiptu eyew eggingumaan sikandan te me talangas wey egkeenen ka langun ne me pinamula ne ware nareeti te apiyew.”

Seeye naa, ingkayew ni Muwisis ka tuked din ne impalenged te Ihiptu, wey impakalamahan te Manama ka inged te Ihiptu. Napawaan ka kalamag ne egpuun te igsile, wey te maselem e, nakarume e ka me talangas te kalamag.

Ne miglene ka susuluhi ne talangas diye te Ihiptu wey miggulanap te seeye ne inged. Ware pad iling dutu kasulug te talangas dengan ne miggulun te Ihiptu wey warad egpekeiling pad dutu.

\x + \xo 10:14-15: \xt Imp 9:2-3.\x*Ne miglene ka susuluhi ne talangas diye te Ihiptu wey miggulanap te seeye ne inged. Ware pad iling dutu kasulug te talangas dengan ne miggulun te Ihiptu wey warad egpekeiling pad dutu.

Su miggulanap de iya ka talangas wey nekeempet te Ihiptu, wey migmeitem e ka tane. Impangeen te me talangas ka langun ne pinamula wey ka me behas te kayu ne ware nareeti te apiyew. Warad iya nasame ne me derewunen te me kayu, wey ke pinamula naa diye te Ihiptu.

Ne imparagdahawan ipeumew te Paraun si Muwisis wey si Aarun wey migkahiyan, “Nakasala a te Magbebaye ne Manama niyu, wey nakasala a degma kaniyu.

Sikan naa, pasayluwa a man‑e nikaniyu, wey ampu kew te Magbebaye ne Manama niyu ne eg-aween din kayi te keddi seini se egpakapatey ne legpad.”

Ne dutu, mig-awe e si Muwisis diye te Paraun wey mig-ampu diye te Manama.

Ne migpakalamag e man‑e ka Manama te nenekali ne egpuun te iglineb wey nanlayap ka langun ne talangas peendiye te Malalab ne Dahat. Ne warad iya nasame minsan sabeka naan de ne talangas diye te intiru ne inged te Ihiptu.

Piru impakehal ded man‑e te Magbebaye ne Manama ka ulu te Paraun wey ware din peyipanawa ka me kabuhalan ni Israil.

Piru impakehal ded man‑e te Magbebaye ne Manama ka ulu\f + \fr 10:20 \ft Te Hibruwanen: pusung.\f* te Paraun wey ware din peyipanawa ka me kabuhalan ni Israil.

Nataman, migkahiyan te Magbebaye ne Manama si Muwisis, “Kayawa nu ka belad nu diye te aw-awangan eyew due delem ne egpakabukus te inged te Ihiptu. Kekepali ka sika ne delem su hendue te egkaheram e.”

Seeye naa, ingkayew ni Muwisis ka belad din diye te aw-awangan, wey nabukusan te mangune-kune ne delem ka intiru ne inged te Ihiptu te tatelu ne aldew.

\x + \xo 10:22: \xt Sal 105:28; Imp 16:10.\x*Seeye naa, ingkayew ni Muwisis ka belad din diye te aw-awangan, wey nabukusan te mangune-kune ne delem ka intiru ne inged te Ihiptu te tatelu ne aldew.

Ware nenekegkita ka me mahinged diye wey ware sikandan migmanlihawang te me baley ran te tatelu ne aldew. Piru malayag mule diye te inged ne in-ugpaan te me kabuhalan ni Israil.

Nataman, impeumew te Paraun si Muwisis wey migkahiyan, “Hendiye kew e wey simbaa niyud ka Magbebaye ne Manama. Dumaa niyu langun ka me bate wey ka me malitan, wey iyan niyu naan de ihaat kayi ka me ayam niyu.”

Piru migkahi si Muwisis, “Keilangan ne egpeuyanen key nikeykew te me ayam su egtutungen ney ne igpanubad diye te Magbebaye ne Manama ney.

Ne keilangan iya ne eg-uyanen ney ka langun ne ayam ney wey ware minsan sabeka ne iggaat eyew egpakaalam key te igpanubad ney te Manama ney. Ware key pad kuntee nakanengneng ke nekey ka igpanubad ney kandin, wey e ke egginguma key e diye.”

Piru impakehal red iya man‑e te Magbebaye ne Manama ka ulu te Paraun wey ware din peyipanawa sikandan.

Piru impakehal red iya man‑e te Magbebaye ne Manama ka ulu\f + \fr 10:27 \ft Te Hibruwanen: pusung.\f* te Paraun wey ware din peyipanawa sikandan.

Ne migkahiyan te Paraun si Muwisis, “Awe ka kayi! Kene kad iya bul‑ug pakita pad keddiey! Su emun ke egkakita ku pad sikeykew, egkeyimatayan ka iya.”

Migtabak si Muwisis, “Ke iling due ka igkeupii nu, kena ad iya egpakita pad keykew.”

Ne migkahiyan te Magbebaye ne Manama si Muwisis, “Duen pad sabeka ne igpasalerep ku te Paraun ne Hari te Ihiptu wey te keet-etawan din. Pegkapenga rue, egpeyipanawen kew e nikandin, wey egdeldelen kew pad iya nikandin su igkeupii rin ne eg-awe kew en iya.

Kahii nu naa ka langun ne Hibruwanen ne egpepamuyuen te me kasangkapan ne pelata wey bulawan diye te me sumbaley ran.”

Impangabangan te Magbebaye ne Manama ka me kabuhalan ni Israil ne eg-ay-ayaran te me Ihiptuhanen. Ne si Muwisis degma, intahud amana sikandin te me upisyal te Paraun wey te me mahinged te Ihiptu.

Ne migkahiyan ni Muwisis ka Paraun, “Seini ka ingkahi te Magbebaye ne Manama: ‘Kuntee te liware te marusilem, eglihad a te Ihiptu

wey egpamatey ka langun ne panganey ne anak ne me lukes kayi te Ihiptu, puun te panganey ne anak te Paraun ne iyan egsubal te trunu te amey rin, peendiye te anak te uripen ne malitan ne talaggaling. Ne egpatey degma ka langun ne lukesan ne kinakakayan ne anak te me ayam.

Ne due masumpit ne pegpandalawit te me etew te intiru ne inged te Ihiptu ne ware pad neyitabu dengan wey kenad egkeyitabu pad man‑e.

Piru ware mule igkasamuk te me kabuhalan ni Israil wey te me ayam dan, wey ware minsan asu naan de ne eggebu. Puun due, egkanengnengan niyu ne kene ku egpeg-ilingen ka me Ihiptuhanen wey ka me kabuhalan ni Israil.’

Ne egparani keddi ka langun ne upisyal nu wey egpanimbuel sikandan te tangkaan ku wey egkahi, ‘Awe kew kayi Muwisis wey ka me keet-etawan nu ne eg-ikul keykew!’ Pegkapenga due, eg-awa ad kayi.” Ne mig-awe e si Muwisis diye te Paraun ne nangebel-ebel se langet.

Nataman, migkahiyan te Magbebaye ne Manama si Muwisis, “Kene egpammineg ka Paraun keykew su eyew masulug pad ka egkeyimu ku ne me kein-inuwan diye te inged te Ihiptu.”

Inggimu ni Muwisis wey ni Aarun seeye se langun ne kein-inuwan diye te tangkaan te Paraun, piru impakehal te Manama ka ulu te Paraun wey ware din paawaa ka me kabuhalan ni Israil diye te inged din.

Inggimu ni Muwisis wey ni Aarun seeye se langun ne kein-inuwan diye te tangkaan te Paraun, piru impakehal te Manama ka ulu\f + \fr 11:10 \ft Te Hibruwanen: pusung.\f* te Paraun wey ware din paawaa ka me kabuhalan ni Israil diye te inged din.

Ne migkahiyan te Magbebaye ne Manama si Muwisis wey si Aarun diye te Ihiptu,

\x + \xo 12:1-13: \xt Lib 23:5; Num 9:1-5; 28:16; Diy 16:1-2.\x*Ne migkahiyan te Magbebaye ne Manama si Muwisis wey si Aarun diye te Ihiptu,

“Puun kuntee, seini ne bulan ka an-anayan ne bulan niyu te leg‑un.

Ipanengneng niyu te langun ne kabuhalan ni Israil ne emun ke eggingume e ka igkasapulu ne aldew te seini ne bulan, egpaalamen te nati te karniru wey ke kambing naa ka senge-balayan eyew eggilangen dan te taltalaanak.

Ke kene egkaamin te taltalaanak ka ngalap su deisek de sikandan, keilangan ne egpabulihan dan te marani ne sumbaley ran. Egbaaren dan seeye wey eg-alaheen dan de ka karakel te ngalap ne eleg dan te taltalaanak te egkeen wey kamenu karakel ka egkaamin te sabeka ne etew.

Iyan niyu kua ka nati te karniru wey ke kambing naa ne senge-tuig pad, wey ware dalu.

Tangguwa niyu pa sika taman te igkasapulu wey hep‑at (14) ne aldew te seini ne bulan, ne wey niyud gilanga ke egkasagkup e ka sika ne aldew. Keilangan ne eglagpu kew langun se kabuhalan ni Israil ka eggilang te ayam.

Ne pakua nu sikandan te langesa wey ipapunas nu diye te daruwa ne sungkaleg te gumawan wey te ingketal diye te ampew te gumawan te baley ne egkeenan dan te ngalap.

Te sika ne marusilem, ipatuug nu kandan ka ngalap wey ipakeen nu kandan ne egseraan te paan ne ware patulin wey te mapeit ne me gulay.

Kene kew keen te meyilew wey ke insabawan ne ngalap, su timmana niyu tuuha ka ngalap lagkes ka ulu, ka paa, wey ka langun ne diye te getek.

Amina niyu re seini wey kene niyu pasimahi. Ke due iya egkasame taman te maselem, tutunga niyu.

Emun ke egkeen kew e, panakebut kew, wey keilangan ne eglilibed kew, wey egsesandal, wey ay-ayuna niyud ka me tuked niyu. Su iyan sika ka Peglihad te Magbebaye ne Manama.

“Te sika ne marusilem, eglihad a te inged te Ihiptu wey egpangimatayan ku ka langun ne panganey ne anak ne lukes te me Ihiptuhanen wey te me ayam dan. Eglegparan ku ka langun ne manama te Ihiptu. Sikeddiey ka Magbebaye ne Manama.

Ka langesa ne impunas niyu diye te baley niyu, iyan tuus te baley ne mig-ugpaan niyu. Ke egkakita ku ka langesa, egliharan ku re ka sika ne baley, wey ware mareet ne egkeyitabu kaniyu ke eglegparan ku ka Ihiptu.

Keilangan ne egtantanuran niyu ka sika ne aldew wey eggimuwen ne tulumanen te ware egtamanan. Ne sahakeen kew te sika ne aldew eyew te pegpasalamat keddiey. Ipabulus niyu naa sika wey te me kabuhalan niyu te ware egtamanan.”

+ \xo 12:14-20: \xt Iks 23:15; 34:18; Lib 23:6-8; Num 28:17-25; Diy 16:3-8.

12:14-20: Iks 23:15; 34:18; Lib 23:6-8; Num 28:17-25; Diy 16:3-8.

\x + \xo 12:14-20: \xt Iks 23:15; 34:18; Lib 23:6-8; Num 28:17-25; Diy 16:3-8.\x*Keilangan ne egtantanuran niyu ka sika ne aldew wey eggimuwen ne tulumanen te ware egtamanan. Ne sahakeen kew te sika ne aldew eyew te pegpasalamat keddiey. Ipabulus niyu naa sika wey te me kabuhalan niyu te ware egtamanan.”

“Te pitu ne aldew, iyan niyu keena ka paan ne ware patulin. Te an-anayan ne aldew, awaa niyu diye te me baley niyu ka langun ne patulin te paan, su minsan hentew ne egkeen te paan ne due patulin puun te an-anayan ne aldew taman te igkapitu ne aldew, kenad e sikandin eg-ileen ne karumaan pad te kabuhalan ni Israil.

Liblibulung kew te an-anayan ne aldew wey te igkapitu ne aldew eyew egsimba keddiey. Ne kene kew trabahu te sika ne aldew angin e te peg-andam te egkeenen niyu. Sikan de ka egkaayun ne eggimuwen niyu.

Sumsumana niyu ka Sahakeen te Paan ne Ware Patulin su sika ka aldew ne impaawe ku sikaniyu te Ihiptu ne naamin-amin langun ka me kabuhalan niyu. Purisu sahakeen kew te sika ne aldew, wey himuwa niyu seini ne tulumanen wey te me kabuhalan niyu te ware egtamanan.

Bunsud kew sahakeen te marusilem te igkasapulu wey hep‑at (14) ne aldew taman te marusilem te igkararuwa ne pulu wey sabeka (21) ne aldew te an-anayan ne bulan. Ne iyan niyu keena ka paan ne ware patulin.

Keilangan ne warad e patulin te paan ne egkakita diye te me baley niyu, su kenad eg-ileen ne sakup pad te keet-etawan te Israil ka minsan hentew ne egkeen te minsan nekey ne due patulin, lapu ma sikandin wey ke mahinged naa te Israil.

Kene kew en iya keen te paan ne due patulin, minsan hendei kew egpekeugpe.”

Nataman, impeumew ni Muwisis ka langun ne igbuyag te me Hibruwanen wey migkahiyan, “Alam kew te nati te karniru wey ke kambing naa eyew eggilangan niyu te taltalaanak te Sahakeen te Peglihad te Magbebaye ne Manama.

Tayaa niyu te pelenggana ka langesa, wey angey kew te sugpang te isupu wey ieled niyu te langesa wey lakulasi niyu ka daruwa ne sungkaleg te gumawan te baley niyu wey ka ingketal dibabew te gumawan. Ne kene kew lihawang te baley niyu taman te maselem

su eglihad ka Magbebaye ne Manama eyew egpangimatey te me Ihiptuhanen. Ne emun ke egkiteen din ka langesa diye te ingketal wey te daruwa ne sungkaleg te gumawan, eglihad de sikandin wey kene din egpaseleren te baley niyu ka talagdereet eyew eggimatey kaniyu.

\x + \xo 12:23: \xt Hib 11:28.\x*su eglihad ka Magbebaye ne Manama eyew egpangimatey te me Ihiptuhanen. Ne emun ke egkiteen din ka langesa diye te ingketal wey te daruwa ne sungkaleg te gumawan, eglihad de sikandin wey kene din egpaseleren te baley niyu ka talagdereet eyew eggimatey kaniyu.

Keilangan ne egtantanuran niyu wey te me kabuhalan niyu seini ne tulumanen te ware egtamanan.

Ne ipabulus niyu sika ne tulumanen ke egpekeendiye kew e te inged ne insaad te Magbebaye ne Manama ne igbehey kaniyu.

Emun ke eg-insaan kew te me anak niyu ke nekey ka kaluwasan te sika ne pegsahakeen,

kahii niyu re sikandan te sika ka Sahakeen te Peglihad te Magbebaye ne Manama. Su inliharan din de dengan ka me baley te me kabuhalan ni Israil diye te Ihiptu te pegpangimatey rin te me Ihiptuhanen.”

Ne mig-usengul e diye te tane ka me etew wey migsimba te Manama.

Nataman, nangipanew e sikandan wey intuman dan e ka insuhu te Magbebaye ne Manama ki Muwisis wey ki Aarun.

Te egliware e te marusilem, impangimatayan te Magbebaye ne Manama ka langun ne panganey ne anak ne lukes diye te Ihiptu, puun te panganey ne anak te Paraun ne Hari te Ihiptu ne iyan egsubal te trunu te amey rin, peendiye te me anak te me pinirisu. Ne impangimatayan din degma ka me panganey ne anak te me ayam.

\x + \xo 12:29: \xt Iks 4:22-23.\x*Te egliware e te marusilem, impangimatayan te Magbebaye ne Manama ka langun ne panganey ne anak ne lukes diye te Ihiptu, puun te panganey ne anak te Paraun ne Hari te Ihiptu ne iyan egsubal te trunu te amey rin, peendiye te me anak te me pinirisu. Ne impangimatayan din degma ka me panganey ne anak te me ayam.

Napukew ka Paraun wey ka me upisyal din wey ka langun ne Ihiptuhanen te seeye ne marusilem, su amana ne masumpit ka dalawitan te me mahinged. Impatayan ka langun ne baley diye te Ihiptu.

Te seeye de ne karusileman, impeumew te Paraun si Muwisis wey si Aarun wey migkahiyan, “Na, pangipanew kew e wey awe kew e kayi te kanami! Simbaa niyud ka Magbebaye ne Manama iling te ingkahi niyu.

Uyana niyu degma ka me ayam niyu te peggipanew niyu. Piru ampui e pa degma nikaniyu ne egpanalanginan a.”

Indalasek te me Ihiptuhanen ka me kabuhalan ni Israil ne egpaaween e sikandan diye te Ihiptu, su suman-suman dan ne kema ke egpatey degma sikandan langun ke kene sikandan eg-awe.

Purisu neuyan de due te me etew ka inluyang ne harina ne ware patulin ne diye pad nakatahu te egluyangan dan te paan. Imbukusan dan seeye te hinabel wey intiang dan e.

Intuman te me kabuhalan ni Israil ka ingkahi ni Muwisis kandan ne egpepamuyuen te mahal ne me kasangkapan ne pelata wey bulawan, wey te me kumbale te me Ihiptuhanen.

\x + \xo 12:35-36: \xt Iks 3:21-22.\x*Intuman te me kabuhalan ni Israil ka ingkahi ni Muwisis kandan ne egpepamuyuen te mahal ne me kasangkapan ne pelata wey bulawan, wey te me kumbale te me Ihiptuhanen.

Impangabangan te Magbebaye ne Manama ne eg-ay-ayaran te me Ihiptuhanen ka me kabuhalan ni Israil, sikan naa ka impamehayan sikandan te impamuyu dan. Puun due, nekeiling de te impangahawan dan ka me Ihiptuhanen te me kasangkapan dan.

Ne nangipanew e ka me kabuhalan ni Israil ligkat te Ramisis peendiye te Sukut. Me 600,000 langun ka me lukes, wey ware pad labet te me malitan wey te me bate.

Ne nangipanew e ka me kabuhalan ni Israil ligkat te Ramisis peendiye te Sukut. Me 600,000 langun ka me lukes, wey ware pad labet te me malitan wey te me bate.\f + \fr 12:37 \ft Te Hibruwanen: ware labet te me dereisek.\f*

Due degma me etew ne kene ne me kabuhalan ni Israil ne migluyud kandan te eggipanew. Masalig degma amana ka in-uyan dan ne me ayam dan.

Nataman, innilutu dan ka inluyang dan ne harina ne ware patulin ne in-uyan dan puun te Ihiptu. Ware dan seini natahui te patulin su indalasek sikandan ne egpaaween diye te Ihiptu, wey warad sikandan nekeyilutu te egbewuwen dan.

Nekeugpe ka me kabuhalan ni Israil diye te Ihiptu te 430 ne leg‑un.

\x + \xo 12:40: \xt Hin 15:13; Gal 3:17.\x*Nekeugpe ka me kabuhalan ni Israil diye te Ihiptu te 430 ne leg‑un.

Te katammanan ne aldew te igke-430 e ne leg‑un, nangawe e ka langun ne keet-etawan te Magbebaye ne Manama diye te Ihiptu.

Marusilem sikandan ipaawe te Manama diye te Ihiptu, wey imbantayan din sikandan te seeye ne karusileman. Purisu ke egginguma ka seeye ne timpu tagse leg‑un, kene degma eglipereng ka me etew te sika ne marusilem, su igbehey ran degma diye te Manama eyew pegsuman-suman kandin, wey eggimuwen dan seini taman te katamanan.

Ne migkahiyan te Magbebaye ne Manama si Muwisis wey si Aarun, “Seini ka tulumanen meyitenged te Sahakeen te Peglihad te Panalihan: Kene egkaayun ne egpakakeen ka kene ne kabuhalan ni Israil.

Piru egpakakeen ka uripen ne nabeli niyu ke natulian e sikandin.

Piru kene egpakakeen ka me lapu wey ka me suluhuanen ne egbayaran.

Keilangan ne diye de seini egkeena te seled te baley; kene kew en iya uyan diye te lihawangan te baley, wey kene niyu gepua ka me tul‑an te egkeenen niyu.

\x + \xo 12:46: \xt Num 9:12; Huw 19:36.\x*Keilangan ne diye de seini egkeena te seled te baley; kene kew en iya uyan diye te lihawangan te baley, wey kene niyu gepua ka me tul‑an te egkeenen niyu.

Keilangan ne eg-amin-amin egsahakeen ka langun ne kabuhalan ni Israil.

Emun ke due lapu ne miglemung mig-ugpe kaniyu wey egkeupian ne egsahakeen te Peglihad te Magbebaye ne Manama, keilangan ne egtulian ka langun ne sakup din human pad sikandin egpakaambag te sahakeen, wey eg-isipen e sikandin ne sakup te kabuhalan ni Israil. Piru kene iya egpakakeen ka ware natulii.

Sika iya ka balaud ne egtumanen niyu wey te me lapu ne miglemung kaniyu mig-ugpe.”

Ne inggimu te langun ne me kabuhalan ni Israil ka insuhu te Magbebaye ne Manama ki Muwisis wey ki Aarun.

Te seeye de iya ne aldew, impaawe sikandan te Manama puun te Ihiptu wey impegluyud-luyud din ka tagse kabuhalan.

“Ihalad nu keddiey ka langun ne panganey ne anak ne me lukes te me kabuhalan ni Israil wey te me ayam, su keddiey ka langun ne panganey.”

\x + \xo 13:2: \xt Num 3:13; Luk 2:23.\x*“Ihalad nu keddiey ka langun ne panganey ne anak ne me lukes te me kabuhalan ni Israil wey te me ayam, su keddiey ka langun ne panganey.”

Nataman, migkahiyan ni Muwisis ka keet-etawan, “Tantanuri niyu ka seini ne aldew ne impaawe kew te Magbebaye ne Manama te Ihiptu ne mig-uripen kaniyu. Su maresen sikandin, wey nakaawe kew te seini ne inged. Ne kene kew naa keen te paan ne due patulin.

+ \fr 13:4 \ft Me elat-elat te Marsu peendiye te elat-elat te Abril.

Awe kew te Ihiptu kuntee ne aldew te bulan te Abib.\f + \fr 13:4 \ft Me elat-elat te Marsu peendiye te elat-elat te Abril.\f*

Sikan naa, tantanuri niyu ka seini ne aldew wey sahakeen kew ke eg-uyanen kew e te Manama diye te inged ne mig-ugpaan te me Kanaanen, me Hitihanen, me Amurihanen, me Hibihanen, wey te me Hibusihanen. Insaad din dengan seeye ne inged ne igbehey diye te me kabuybuyahan niyu, wey meupiya ka tane wey dakel se eg-uma.

+ \fr 13:5 \ft Te Hibruwanen: tane ne egtulayasan te gatas wey teneb.

Sikan naa, tantanuri niyu ka seini ne aldew wey sahakeen kew ke eg-uyanen kew e te Manama diye te inged ne mig-ugpaan te me Kanaanen, me Hitihanen, me Amurihanen, me Hibihanen, wey te me Hibusihanen. Insaad din dengan seeye ne inged ne igbehey diye te me kabuybuyahan niyu, wey meupiya ka tane wey dakel se eg-uma.\f + \fr 13:5 \ft Te Hibruwanen: tane ne egtulayasan te gatas wey teneb.\f*

Te pitu ne aldew, iyan niyu keena ka paan ne ware patulin, wey te igkapitu e ne aldew, sahakeen kew e eyew egpasalamat te Magbebaye ne Manama.

Keilangan ne iyan niyu re keena ka paan ne ware patulin te pitu ne aldew, wey keilangan ne ware patulin ne egkakita diye te inged ne eg-ugpaan niyu.

Te sika ne aldew, nangeni niyu ka me anak niyu te migsahakeen kew tenged te inggimu te Manama ne pegpaawe kaniyu diye te Ihiptu.

Ka sika ne sahakeen, egpekeiling te pangeteb diye te belad wey te buked niyu eyew kene niyu egkalingawan ka suhu te Manama. Su maresen sikandin ne migpaawe kaniyu puun te Ihiptu.

Purisu keilangan ne eggimuwen niyu ka seini ne sahakeen te nateil e ne timpu tagse leg‑un.”

“Migsaad ka Magbebaye ne Manama kaniyu wey te kabuybuyahan niyu ne igbehey kaniyu ka inged ne mig-ugpaan te me Kanaanen. Ne emun ke eg-uyanen kew e te Manama diye,

keilangan ne ighalad niyu kandin ka panganey ne me anak niyu ne lukes, wey ilagkes niyu degma ka panganey ne me anak ne lukes te me ayam niyu, su iyan kamuney kandan ka Manama.

\x + \xo 13:12: \xt Iks 34:19-20; Luk 2:23.\x*keilangan ne ighalad niyu kandin ka panganey ne me anak niyu ne lukes, wey ilagkes niyu degma ka panganey ne me anak ne lukes te me ayam niyu, su iyan kamuney kandan ka Manama.

Egkaayun ne eglekaten niyu ka nati te asnu wey egsaliyuwan de seini te nati te karniru. Piru emun ke kene niyu eglekaten, keilangan ne eggepuen ka lieg te asnu. Keilangan ne eglekaten niyu degma ka panganey ne me anak niyu ne lukes.

Emun ke eg-insaan kew keureme te me anak niyu ke mania te eggimuwen niyu sika, nangeni niyu sikandan, ‘Maresen ka Magbebaye ne Manama wey impaawe key nikandin ligkat te Ihiptu ne mig-uripen kanami dengan.

Te timpu ne imbalabahan key te Paraun ne Hari te Ihiptu ne eg-awe, impangimatayan te Manama ka langun ne anak ne me lukes te me Ihiptuhanen wey ka langun ne panganey ne anak ne me lukes te me ayam. Purisu ighalad ney te Manama ka langun ne panganey ne anak ney wey minsan ka panganey ne me anak te me ayam. Piru keilangan mule ne eglekaten ney ka panganey ne me anak ney ne lukes.’

Ne ka sika ne me tulumanen, nekeiling te pangeteb kayi te me belad ney wey te me buked ney, su egkasuman-suman ney ka pegpaawe kanami te Magbebaye ne Manama puun te Ihiptu su maresen sikandin.”

Te impeyipanew e te Paraun ka me kabuhalan ni Israil, ware sikandan uyana te Manama peendiye te inged te me Pilistihanen minsan seeye iya ka igpantek ne dalan. Su migkahi ka Manama, “Emun ke due gubut ne egkeumaan dan, kema ke egkabalbalawan ka suman-suman dan wey eglibed ded diye te Ihiptu.”

Purisu in-uyan sikandan te Manama diye te disirtu peendiye te Malalab ne Dahat. Ne andam iya ne egpakiggira ka me kabuhalan ni Israil te pegligkat dan te Ihiptu.

Ne in-uyan ni Muwisis ka tul‑an ni Husi tenged su impasaad wey impepahunlibet dengan ni Husi ka me kabuhalan ni Israil te igpeyimu rin kandan. Su migkahi si Husi, “Malehet iya ne egleuyen kew te Manama, wey uyana niyu naa ka tul‑an ku ke eg-awe kew e kayi.”

\x + \xo 13:19: \xt Hin 50:25; Huswi 24:32.\x*Ne in-uyan ni Muwisis ka tul‑an ni Husi tenged su impasaad wey impepahunlibet dengan ni Husi ka me kabuhalan ni Israil te igpeyimu rin kandan. Su migkahi si Husi, “Malehet iya ne egleuyen kew te Manama, wey uyana niyu naa ka tul‑an ku ke eg-awe kew e kayi.”

Nataman, mig-awe e sikandan diye te inged ne Sukut wey miggendiyad te Itam ne lenged te disirtu wey diyad sikandan migkekampu.

Te maaldew, eggun‑a ka Magbebaye ne Manama kandan ne egpekeiling te sungkaleg ne gapun eyew egtuus te igbaye dan. Te marusilem, eggun‑a man‑e sikandin ne egpekeiling te sungkaleg ne hapuy eyew egteng‑ew kandan. Sikan naa ka egpekeyipanew sikandan te maaldew wey marusilem.

Ne kene eg-awe diye te kewun‑aan dan ka gapun ne egpekeiling te sungkaleg ke maaldew, wey ka hapuy ne egpekeiling te sungkaleg ke marusilem.

“Kahii nu ka me kabuhalan ni Israil te egpaliberen diye te marani te Pi-hahirut ne neelat te Migdul wey te dahat. Ne pakampuwa nu naa sikandan diye te ilis te dahat ne egkatalipag te Baal-Sipun.

Su migsuman-suman ka Paraun ne Hari te Ihiptu ne nalaag kew e wey kene kew e egpakaawe diye te disirtu.

Na, egpakehalen ku ka ulu te Paraun wey egtalukunan kew nikandan. Ne egdereetan ku sikandin wey ka me sundalu rin, wey sika ka egpuunan ne egmabantug a wey egkanengnengan te me Ihiptuhanen ne sikeddiey ka Magbebaye ne Manama.” Ne intuman seeye te me kabuhalan ni Israil.

Na, egpakehalen ku ka ulu\f + \fr 14:4 \ft Te Hibruwanen: pusung.\f* te Paraun wey egtalukunan kew nikandan. Ne egdereetan ku sikandin wey ka me sundalu rin, wey sika ka egpuunan ne egmabantug a wey egkanengnengan te me Ihiptuhanen ne sikeddiey ka Magbebaye ne Manama.” Ne intuman seeye te me kabuhalan ni Israil.

Te nahuhuran e ka Paraun ne mig-awe e ka me kabuhalan ni Israil, nabalbalawan e ka suman-suman din wey te me upisyal din meyitenged te peg-awe dan. Migkahi sikandan, “Mania te neyimu ta seini? Mania te inlekaan ta ka me Hibruwanen ne me uripen ta?”

Ne in-andam te Paraun ka karwahi rin wey migduruma sikandin te me sundalu rin.

Ne in-uyan din ka 600 ne karwahi ne amana ne memeupiya, wey ka duma pad ne me karwahi ne impangunturan te me upisyal.

Impakehal te Magbebaye ne Manama ka ulu te Paraun wey intalukunan din ka me kabuhalan ni Israil taheed te nangipanew sikandan ne maahet-ahet.

Impakehal te Magbebaye ne Manama ka ulu\f + \fr 14:8 \ft Te Hibruwanen: pusung.\f* te Paraun wey intalukunan din ka me kabuhalan ni Israil taheed te nangipanew sikandan ne maahet-ahet.\f + \fr 14:8 \ft Te Hibruwanen: miglihawang ne ingkayew se belad.\f*

Inlupug sikandan te Paraun duma te me sundalu, te nanguntud te me kudde te Paraun, wey te nanguntud te me karwahi. Ne diye sikandan nasapeni te ingkekampuwan dan ne diye te ilis te dahat ne marani te Pi-hahirut ne talipag te Baal-Sipun.

Te egpakarani-rani e ka Paraun wey ka me sundalu rin, nakita sikandan te me kabuhalan ni Israil. Ne dutu, amana sikandan naaldek wey migpangananey sikandan te Magbebaye ne Manama.

Ne migkahiyan dan si Muwisis, “Mania te in-angey key pad iya nikeykew diye te Ihiptu ke egpamatey key red kayi te disirtu? Ware bes lebenganan diye te Ihiptu?

Ingkahiyan ney e sikeykew te diye ki pad te Ihiptu te balahara key e ka eg-uripenen te me Ihiptuhanen. Su meupiya pad ne egpeuripen key du te egpamatey key kayi te disirtu!”

Migkahiyan ni Muwisis ka me etew, “Kene kew kaaldek! Pakannekal kew! Egkakita niyu ke egmenuwen kew te Magbebaye ne Manama te egluwas te seini ne aldew. Kunteen niyu naan de iya egkakita sika se me Ihiptuhanen. Kene niyud sikandan egkakita keureme.

Peeneng-eneng kew re su ka Manama ka egpangabang kanta ne egpakig-ehet kandan.”

Ne migkahiyan te Manama si Muwisis, “Mania te migpangananey ka keddi? Kahii nu ka me etew te egpabulus sikandan eggipanew.

Kayawa nu ka tuked nu ne igpalenged te dahat eyew egkabaad ka weyig wey egpakalapas ka me etew te tane diye te elat te dahat.

Egpakehalen ku ka me ulu te me Ihiptuhanen eyew egtalukunan kew nikandan. Ne puun due, egmabantug a su egdereetan ku ka Paraun wey ka me sundalu rin, wey ka nanguntud te me karwahi, wey ka migmangudde.

Ke egkatalu kud e sikandan, egkatahaan te me Ihiptuhanen ne sikeddiey ka Magbebaye ne Manama.”

Ne ka panalihan te Magbebaye ne Manama ne miggun‑a te me kabuhalan ni Israil, migpamewuriyan e kandan, wey ka gapun ne egpekeiling te sungkaleg, miggalin degma diye te mewuri ran.

Ne migsanggel ka malibusen ne gapun diye te elat-elat dan wey te me Ihiptuhanen. Te intiru ne marusilem, miglayahan sikandan te gapun piru delem mule diye te me Ihiptuhanen. Ne napawe de due ne ware nakarani ka me Ihiptuhanen kandan.

Ne ingkayew ni Muwisis ka belad din diye te ampew te dahat wey nabaad e seini su impakalamahan te Magbebaye ne Manama te nenekali puun te igsile. Napawaan ka kalamag wey migmammara ka elat te dahat.

Ne miglapas e ka me kabuhalan ni Israil ne diye migbaye te elat te dahat ne mammara. Ne ka weyig, nekeiling e te nekeglimang ne dalama.

\x + \xo 14:22: \xt 1Kur 10:1-2; Hib 11:29.\x*Ne miglapas e ka me kabuhalan ni Israil ne diye migbaye te elat te dahat ne mammara. Ne ka weyig, nekeiling e te nekeglimang ne dalama.\f + \fr 14:22 \ft Te Hibruwanen: alad ne makepal.\f*

Ne intalukunan sikandan te me Ihiptuhanen wey te langun ne nanguntud te me kudde te Paraun, wey te nanguntud te me karwahi, wey te migmangudde. Mig-ikul degma sikandan te imbayaan dan diye te elat te dahat.

Te egkasi-si e ka kaliwaswasan, impantew te Magbebaye ne Manama puun te hapuy wey te gapun ne egpekeiling te sungkaleg ka me sundalu ne me Ihiptuhanen wey ingginaaldek din sikandan.

Impakehal rin ka pegtileng te liggid te me karwahi ran eyew egkeyirapan sikandan ka egpepallahuy. Ne migkahi ka me Ihiptuhanen, “Egpalilibed kid su impangabangan sikandan te Magbebaye ne Manama ne egpakig-ehet kanta.”

Migkahiyan te Magbebaye ne Manama si Muwisis, “Kayawa nu ka belad nu diye te ampew te dahat eyew egpekeglibed ded ka weyig ne nabaad, wey egkallened ka me Ihiptuhanen ne nanguntud te me karwahi wey ka migmangudde.”

Ne ingkayew ni Muwisis ka belad din diye te ampew te dahat, wey te napawe e, nekeglibed e ka weyig ne nabaad. Mig-eleg-eleg migpallahuy ka me Ihiptuhanen piru nasi sikandan ipaabeleng te Manama te weyig.

Nalened ka langun ne Ihiptuhanen ne miglupug kandan minsan ka nanguntud te me karwahi wey ka migmangudde. Ne warad iya nasame minsan sabeka kandan.

Piru ka me kabuhalan ni Israil mule nakabaye te elat te dahat wey mammara ka tane, wey nekeiling e ka weyig te nekeglimang ne dalama.

Te seeye ne aldew, inluwas te Magbebaye ne Manama ka me kabuhalan ni Israil puun te me Ihiptuhanen wey nakita ran ka me minatey diye te ilis te dahat.

Nakita ran ka dakel ne geem te Manama su intalu rin ka me Ihiptuhanen. Ne puun due, duen e pegkaaldek dan te Manama, wey migpalintutuu wey migsalig e sikandan kandin wey te suluhuanen din ne si Muwisis.

Ne mig-ulahing si Muwisis wey ka me kabuhalan ni Israil te seini ne ulahingen diye te Magbebaye ne Manama,

\x + \xo 15:1: \xt Imp 15:3.\x*Ne mig-ulahing si Muwisis wey ka me kabuhalan ni Israil te seini ne ulahingen diye te Magbebaye ne Manama,

“Eg-ulahingan ku ka Manama su mabantug sikandin se migpanpanalu,

\x + \xo 15:2: \xt Sal 118:14; Isa 12:2.\x*Ka Manama ka egbehey te geem ku wey kanekal ku;

“Ka me karwahi wey ka me sundalu te Paraun ne Hari te Ihiptu, indegpak din diye te dahat.

Tenged te amana ne dakel ka geem nu, intalu nu ka egkuntere keykew;

Migkahi ka kuntere, ‘Egtalukunan ku sikandan wey egpandakepen ku;

egba-baaren ku ka langun ne kasangkapan dan wey egkuen ku ka langun ne igkeupii ku.

Eggulabuten ku ka kampilan ku wey egguleen ku sikandan te belad ku.’

nekeiling sikandan te tingga ne natanled diye te pused te dahat.

Manama, hentew‑a ka egpekeiling keykew te subla ne matulus wey maresen?

Tenged te geyinawa nu ne kene egkabalbalawan, in-uyan nu ka me etew ne inluwas nu;

Impanulud nu sikandan diye te matulus ne inged tenged te kanekal nu.

Nakarineg ka me etew te minsan hendei, wey naliyasan sikandan wey nangelkel;

tenged te karesen\f + \fr 15:16 \ft Te Hibruwanen: Tenged te maresen ka belad nu.\f* nu ne mangune-kune.

Eg-uyanen nu sikandan Magbebaye wey igteil nu diye te bubungan nu,

Te peglapas te dahat te me kudde te Paraun wey te seeye se nanguntud te me karwahi wey te migmangudde, impalibed e man‑e te Magbebaye ne Manama ka dahat ne nabaad wey naalep sikandan langun. Piru ka me kabuhalan ni Israil, miglapas mule te tane ne mammara diye te elat te dahat.

Ne dutu, due prupita ne malitan ne egngaranan ki Miryam ne atebey ni Aarun. Mig-angey sikandin te tamburin wey migsinundul kandin ka langun ne malitan ne due me tamburin wey nanesayew e sikandan.

“Ulahingi niyu ka Magbebaye ne Manama su mabantug sikandin se migpanpanalu;

Nataman, in-uyan e ni Muwisis ka me etew ligkat te Malalab ne Dahat peendiye te disirtu ne egngaranan te Sur. Natateluwan e sikandan ka miggipanew wey warad iya sikandan nakakita te weyig.

Ne nataman miggingume e sikandan diye te Mara piru ware sikandan nekeinum te weyig dutu su mapeit. Purisu ingngaranan te Mara ka seeye ne inged su mapeit ka igpasabut te lalag ne Mara.

Ne dutu, migsagsahukul e ka keet-etawan diye te ki Muwisis ne migkahi, “Nekey naan e ka eg-inumen ta?”

Ne migpangananey si Muwisis te Magbebaye ne Manama wey impakita sikandin te Magbebaye te kayu. In-antug din seeye diye te weyig wey warad e migmapeit ka weyig.

Te seeye ne inged, imbehayan sikandan te Manama te tulumanen wey balaud eyew eggeraman ke egparuma-ruma sikandan kandin.

Migkahi sikandin, “Emun ke eg-ayad-ayad kew egpammineg keddi te Magbebaye ne Manama niyu, wey eleg ka eggimuwen te keddi ne suman-suman, wey egtumanen niyu ka me suhu wey me balaud ku, kene ku sikaniyu egpane-neemen te minsan nekey ne dalu ne impaneem-neem ku te me Ihiptuhanen, su sikeddiey ka Manama ne talagbawi kaniyu.”

Nataman, miggingume e sikandan diye te Ilim ne due sapulu wey daruwa (12) ne sebseb wey due pitu ne pulu (70) ne kayu ne palmira, wey nangekampu e sikandan diye te ilis te weyig.

Ne mig-awe e ka langun ne kabuhalan ni Israil diye te Ilim wey miggendiyad sikandan te disirtu ne egngaranan te Sin ne neelat te Ilim wey te Sinay. Migginguma sikandan diye te igkasapulu wey lalimma (15) ne aldew te ikarangeb ne bulan ligkat te peg-awe dan diye te Ihiptu.

Ne diye, migsagsahukul e ka langun ne keet-etawan ki Muwisis wey ki Aarun.

Migkahi sikandan, “Meupiya pad perem ke impangimatayan key e te Magbebaye ne Manama diye te Ihiptu. Egpakapanaman-taman key pad mule egpakakeen diye. Piru kuntee, in-uyan key nikaniyu kayi te disirtu eyew egpatey key langun te gutas.”

Nataman migkahiyan te Manama si Muwisis, “Egpeuranan ku sikaniyu te paan. Keilangan ne egmanlihawang ka me etew tagse aldew eyew eglilimud te egkakeen dan ne eleg de te sika ne aldew. Duen ku egkakita ke egtumanen dan naa ka balaud ku kandan.

\x + \xo 16:4: \xt Huw 6:31.\x*Nataman migkahiyan te Manama si Muwisis, “Egpeuranan ku sikaniyu te paan. Keilangan ne egmanlihawang ka me etew tagse aldew eyew eglilimud te egkakeen dan ne eleg de te sika ne aldew. Duen ku egkakita ke egtumanen dan naa ka balaud ku kandan.

Te igkeen‑em e ne aldew, keilangan ne eglilimud sikandan te egkakeen ne eleg te daruwa ne aldew.”

Purisu migkahiyan ni Muwisis wey ni Aarun ka langun ne kabuhalan ni Israil, “Egkanengnengan niyu kuntee te marusilem ne ka Magbebaye ne Manama iyan migpaawe kaniyu puun te Ihiptu.

Ne egkakita niyu te egkaliwaswas e ka katelesan te Manama, su narineg din ka pegsagsahukul niyu kandin. Su hentew key naan de iya ubag seini se egsagsahukulan niyu?”

Ne migkahi pad man‑e si Muwisis, “Egbehayan kew te Manama te ngalap ne egkakeen niyu te marusilem wey paan ne egkakeen niyu te maaldew su narineg din ka pegsagsahukul niyu kandin. Su hentew key naan de iya ubag seini se egsagsahukulan niyu? Kene ne sikanami ka egsagsahukulan niyu, su ka Manama.”

Ne migkahiyan ni Muwisis si Aarun, “Nangeni nu ka langun ne kabuhalan ni Israil te egpeparaniyen diye te tangkaan te Magbebaye ne Manama su narineg din ka pegsagsahukul ran.”

Te sasangan pad ne egpangguhud si Aarun te keet-etawan, migtengteng sikandan diye te disirtu wey sahuhune ne miglepew diye te gapun ka katelesan te Manama.

“Narineg ku ka pegsagsahukul te me kabuhalan ni Israil. Kahii nu sikandan te egpakakeen sikandan te ngalap te egkasagkup e, wey egpakapanaman-taman sikandan egpakakeen te paan te egkapawe e. Ne egkanengnengan niyu ne sikeddiey ka Magbebaye ne Manama niyu.”

Te nasagkup e, nanlepew e ka susuluhi ne me puhu wey nekeempet te kampu ran. Te maselem e, nalingut te demmug ka kampu ran.

Te nammare e ka demmug, iyan dan e nakita ka dereisek wey memaangkag diye te tane ne egpekeiling te beug.

Seeye de iya, migmein-inseey e sikandan langun, “Nekey‑a sika?” Su ware sikandan nakanengneng ke nekey seeye.

\x + \xo 16:15: \xt 1Kur 10:3.\x*Seeye de iya, migmein-inseey e sikandan langun, “Nekey‑a sika?” Su ware sikandan nakanengneng ke nekey seeye.

Ne migkahiyan ni Muwisis sikandan, “Imbehey sika te Magbebaye ne Manama eyew egkeenen niyu.

Egpalilimuren kew langun nikandin te eleg de ne egkaamin niyu, me senge-hantang ka tagse etew. Ne al-alahaa niyu re ke mamenu kew kasulug diye te leeb niyu.”

Egpalilimuren kew langun nikandin te eleg de ne egkaamin niyu, me senge-hantang\f + \fr 16:16 \ft Te Hibruwanen: senge umir.\f* ka tagse etew. Ne al-alahaa niyu re ke mamenu kew kasulug diye te leeb niyu.”

Sikan naa ka nanguwa dutu ka me kabuhalan ni Israil; ka duma dakel ka ingkuwa, ka duma deisek de.

Te pegpanakug dan e, nekeg-iling de iya ka nakuwa te tagse etew. Ka dakel se inlimud wey ka deisek se inlimud, eleg-eleg de iya kandan wey warad egkasame dan te egkeen.

\x + \xo 16:18: \xt 2Kur 8:15.\x*Te pegpanakug dan e, nekeg-iling de iya ka nakuwa te tagse etew. Ka dakel se inlimud wey ka deisek se inlimud, eleg-eleg de iya kandan wey warad egkasame dan te egkeen.

Ne migkahiyan ni Muwisis ka keet-etawan, “Kene kew same para kaaselem.”

Piru ware migpammineg ka duma ki Muwisis wey migsesame mule sikandan para te seup ne aldew. Te napawe e, in-uleran e ka insame dan wey migngareg e. Seeye naa ka nabelu si Muwisis kandan.

Miglilimud sikandan te tagse maselem te eleg ne egkakeen dan, ne emun ke egmeinit e amana ka aldew, egkaleney e ka nasame diye te tane.

Te igkeen‑em ne aldew, miglilimud sikandan te egkakeen ne eleg te daruwa ne aldew; me daruwa ne gantang ka nalimud te tagse etew. Ne miggendiye ki Muwisis ka langun ne pangulu te me etew wey mig-inse meyitenged dutu.

Ne migkahiyan ni Muwisis sikandan, “Seini ka suhu te Magbebaye ne Manama: ‘Kaaselem ka Aldew te Peggimeley, su matulus seini ne aldew diye te Manama. Sikan naa, hilutua niyu kuntee ka igkeupii niyu ne eggilutuen wey ge-gaa niyu ka igkeupii niyu ne egge-geen, wey itines niyu ka same niyu eyew egkeenen niyu kaaselem.’ ”

\x + \xo 16:23: \xt Iks 20:8-11.\x*Ne migkahiyan ni Muwisis sikandan, “Seini ka suhu te Magbebaye ne Manama: ‘Kaaselem ka Aldew te Peggimeley, su matulus seini ne aldew diye te Manama. Sikan naa, hilutua niyu kuntee ka igkeupii niyu ne eggilutuen wey ge-gaa niyu ka igkeupii niyu ne egge-geen, wey itines niyu ka same niyu eyew egkeenen niyu kaaselem.’ ”

Purisu intines dan ka same eyew egkeenen dan te seup ne aldew su sika iya ka insuhu ni Muwisis kandan, wey ware seeye namewu wey ware iyasi.

Ne migkahi si Muwisis, “Keena niyud sika su Aldew te Peggimeley kuntee te Magbebaye ne Manama. Warad egkakeen ne egkakita niyu kuntee.

Egpakalilimud kew te egkakeen te hen‑em ne aldew, piru te igkapitu ne aldew ne iyan ka Aldew te Peggimeley, warad egkakita niyu ne egkakeen.”

Te igkapitu ne aldew, due duma ne me etew ne migleug-leug eyew egpamitew te egkakeen piru ware nakita ran.

Ne migkahiyan te Magbebaye ne Manama si Muwisis, “Ken‑u bu pad egtuman ka seini ne me etew te me suhu ku wey me balaud ku?

Sumsumana niyu ne sikeddiey ka migbehey kaniyu te Aldew te Peggimeley, sikan naa ka tagse igkeen‑em ne aldew, egbehayan ku sikaniyu te egkakeen ne eleg te daruwa ne aldew. Keilangan ne eg-uugpe de iya ka langun ne etew te igkapitu ne aldew, wey ware egleleug eyew egpamitew te egkakeen.”

Ne migngaranan te me kabuhalan ni Israil te mana ka seeye se egkakeen. Egpekeiling seini te dereisek ne beni ne memaangkag, wey egpekeiling ka nanam din te manipis ne paan ne insewuhan te teneb.

\x + \xo 16:31: \xt Num 11:7-8.\x*Ne migngaranan te me kabuhalan ni Israil te mana ka seeye se egkakeen. Egpekeiling seini te dereisek ne beni ne memaangkag, wey egpekeiling ka nanam din te manipis ne paan ne insewuhan te teneb.

Ne migkahi si Muwisis, “Migsuhu ka Magbebaye ne Manama ne egpatinesen ki te mana eyew igpakita te me kabuhalan ta keureme, su eyew egkakita ran ka keenen ne impakeen din kanta kayi te disirtu te timpu ne impaawe ki nikandin diye te Ihiptu.”

Migkahiyan ni Muwisis si Aarun, “Angey ka te tahuanan wey tahui nu te senge-hantang ne mana, wey itahu nu diye te tangkaan te Manama eyew igpakita te me kabuhalan ta keureme.”

\x + \xo 16:33: \xt Hib 9:4.\x*Migkahiyan ni Muwisis si Aarun, “Angey ka te tahuanan wey tahui nu te senge-hantang ne mana, wey itahu nu diye te tangkaan te Manama eyew igpakita te me kabuhalan ta keureme.”

Purisu intuman ni Aarun ka insuhu te Magbebaye ne Manama ki Muwisis wey intahu din ka mana diye te tangkaan te Tahuanan te Kasabutan eyew igtines.

Ne mana re iya ka keuyahan te me kabuhalan ni Israil te hep‑at ne pulu (40) ne leg‑un, taman te nekeume e sikandan diye te eg-ugpaan dan, ka inged te Kanaan.

\x + \xo 16:35: \xt Huswi 5:12.\x*Ne mana re iya ka keuyahan te me kabuhalan ni Israil te hep‑at ne pulu (40) ne leg‑un, taman te nekeume e sikandan diye te eg-ugpaan dan, ka inged te Kanaan.

(Me senge-hantang ne mana ka egkalimud te sabeka ne etew tagse aldew.)

+ \fr 16:36 \ft Te Hibruwanen miggenendue ka seini ne birsikulu: ka sabeka ne umir igkasapulu ne baad te ipa.

16:36 Te Hibruwanen miggenendue ka seini ne birsikulu: ka sabeka ne umir igkasapulu ne baad te ipa.

(Me senge-hantang ne mana ka egkalimud te sabeka ne etew tagse aldew.\f + \fr 16:36 \ft Te Hibruwanen miggenendue ka seini ne birsikulu: ka sabeka ne umir igkasapulu ne baad te ipa.\f*)

Ne mig-awe e ka me kabuhalan ni Israil diye te disirtu ne egngaranan te Sin wey migpabulus sikandan miggipanew su insuhu sikandan te Magbebaye ne Manama. Miggalin-halin sikandan mig-ugpe taman te migginguma ran diye te Ripidim wey diyad nangekampu. Piru ware weyig diye ne egkeinum te me etew,

\x + \xo 17:1-7: \xt Num 20:2-13.\x*Ne mig-awe e ka me kabuhalan ni Israil diye te disirtu ne egngaranan te Sin wey migpabulus sikandan miggipanew su insuhu sikandan te Magbebaye ne Manama. Miggalin-halin sikandan mig-ugpe taman te migginguma ran diye te Ripidim wey diyad nangekampu. Piru ware weyig diye ne egkeinum te me etew,

sikan naa ka intebek dan si Muwisis te migkahi, “Behayi key te weyig ne eg-inumen ney.”

Ne migkahiyan sikandan ni Muwisis, “Mania te egtebeken a nikaniyu? Mania te eg-el-elehan niyu ka Magbebaye ne Manama?”

Piru nammaraan e amana ka me etew wey migsagsahukul e ki Muwisis ka migkahi, “Mania te impaawe key pad iya nikeykew diye te Ihiptu ke egpamatey key re kayi su ware egkeinum ney kayi? Duen pe ma me anak ney wey me ayam ney ne egkengammaraan e amana!”

Purisu migpangananey si Muwisis te Magbebaye ne Manama ka migkahi, “Nekey‑a ka eggimuwen ku te seini ne me etew? Deisek naan de iya ne egderegpaken ad e nikandan.”

Ne migkahiyan te Manama si Muwisis, “Hun‑a ka te me etew wey duruma ka te me igbuyag, wey uyana nu ka tuked nu ne inlampes nu te Weyig ne Nilu.

Egtaharan ku sikeykew diye te dibabew te batu diye te Bubungan ne Sinay. Lampesi nu naa ka batu diye wey egtulayas ka weyig ne egkeinum te me etew.” Ne inggimu iya seeye ni Muwisis diye te tangkaan te me igbuyag te me kabuhalan ni Israil.

+ \fr 17:6 \ft Te Hibruwanen: Bubungan ne Hurib. Dangeb seini ne ngaran te Bubungan ne Sinay.

17:6 Te Hibruwanen: Bubungan ne Hurib. Dangeb seini ne ngaran te Bubungan ne Sinay.

Egtaharan ku sikeykew diye te dibabew te batu diye te Bubungan ne Sinay.\f + \fr 17:6 \ft Te Hibruwanen: Bubungan ne Hurib. Dangeb seini ne ngaran te Bubungan ne Sinay.\f* Lampesi nu naa ka batu diye wey egtulayas ka weyig ne egkeinum te me etew.” Ne inggimu iya seeye ni Muwisis diye te tangkaan te me igbuyag te me kabuhalan ni Israil.

Migngaranan ni Muwisis seeye ne inged te Masa wey Miriba tenged te pegtebek kandin te me etew wey te peg-eleg-eleg dan te Magbebaye ne Manama, su migmaap-apuley sikandan ke indumaan naan ded sikandan te Manama wey ke ware.

Te diye pad sikandan te Ripidim, miglusuran sikandan te me Amalikanen wey migpakig-ehet kandan.

Ne migkahiyan ni Muwisis si Huswi, “Alam ka te me etew wey pakig-ehet kew te me Amalikanen. Egsasindeg a kaaselem diye te ampew te bubungan ne eggen-gen te tuked te Manama.”

Ne intuman ni Huswi ka insuhu kandin ni Muwisis wey migpakig-ehet sikandan te me Amalikanen taheed te migtakereg te bubungan si Muwisis, si Aarun, wey si Hur.

Ke egkayawen ni Muwisis ka belad din, egpanalu ka me kabuhalan ni Israil, piru ke egtuntunen din ka belad din, egpanalu ka me Amalikanen.

Nataman, napu-pu e ka belad ni Muwisis, sikan naa ka migkuwa si Aarun wey si Hur te batu eyew egpapinnuuwan ki Muwisis. Ne migpalimangey sikandan ka egkayew te belad ni Muwisis taman te miglineb ka aldew.

Ne ingkahiyan te Magbebaye ne Manama si Muwisis, “Isulat nu seini diye te baseen eyew kene egkalingawan, wey ipanengneng nu ki Huswi ne egguleen ku iya eg-am-amina ka me Amalikanen.”

\x + \xo 17:14: \xt Diy 25:17-19; 1Sam 15:2-9.\x*Ne ingkahiyan te Magbebaye ne Manama si Muwisis, “Isulat nu seini diye te baseen eyew kene egkalingawan, wey ipanengneng nu ki Huswi ne egguleen ku iya eg-am-amina ka me Amalikanen.”

Nataman miggimu si Muwisis te altar wey ingngaranan din te, “Ka Manama ka kapanaluwan ku.”

Nataman miggimu si Muwisis te altar wey ingngaranan din te, “Ka Manama ka kapanaluwan\f + \fr 17:15 \ft Te Hibruwanen: bendila.\f* ku.”

Migkahi sikandin, “Ingkayew ku ka belad ku diye te trunu te Magbebaye ne Manama. Egpabulus sikandin ne egpakig-ehet te me Amalikanen te ware egtamanan!”

Ka anuhang ni Muwisis ne si Hitru ne talagpanubad diye te Midiyan, nakarineg te langun ne inggimu te Manama ki Muwisis wey te keet-etawan din ne me kabuhalan ni Israil. Nakarineg sikandin ke immenu sikandan te Magbebaye ne Manama te egpaawe ligkat te Ihiptu.

Sikan naa, migpanumbaley sikandin ki Muwisis wey induma rin ka anak din ne si Sipura, ka asawa ni Muwisis ne impeuli din diye te kandan.

\x + \xo 18:2-3: \xt Iks 2:21-22.\x*Sikan naa, migpanumbaley sikandin ki Muwisis wey induma rin ka anak din ne si Sipura, ka asawa ni Muwisis ne impeuli din diye te kandan.

Induma rin degma ka daruwa ne anak ni Sipura ne si Hirsum wey si Ilisir. Ingngaranan ni Muwisis ka panganey ne anak din ki Hirsum, su migkahi sikandin te peglesut te bate, “Lapu e re te seini ne inged.”

\x + \xo 18:3: \xt Him 7:29.\x*Induma rin degma ka daruwa ne anak ni Sipura ne si Hirsum wey si Ilisir. Ingngaranan ni Muwisis ka panganey ne anak din ki Hirsum, su migkahi sikandin te peglesut te bate, “Lapu e re te seini ne inged.”

Ingngaranan din degma ki Ilisir ka inggiba, su migkahi sikandin te peglesut te bate, “Ka Manama te kaap-apuan ku ka migbulig wey ka migluwas keddi puun te kampilan te Paraun ne Hari te Ihiptu.”

Ne miggendiyad ensi Hitru te ingkampuwan enni Muwisis diye te disirtu ne diye te bubungan te Manama.

Tapey e patahaa ni Hitru si Muwisis te egpanumbaley sikandin wey egdumeen din ka anak din wey ka daruwa ne apu din.

Sikan naa ka insinug-ung ni Muwisis sikandan wey mig-usengul sikandin diye te tangkaan te anuhang din wey inggarekan din sikandin. Migmeel-elitey sikandan, nataman, naneled e sikandan diye te leeb ni Muwisis.

Ne dutu, impanugtulan e ni Muwisis ka anuhang din te langun ne inggimu te Magbebaye ne Manama diye te Paraun wey te me Ihiptuhanen eyew egpangabangan din ka me Hibruwanen. Ingguhud degma ni Muwisis ka langun ne keyirapan ne nabayaan dan diye te deralanen, wey ke immenu sikandan te Manama te egluwas.

Nahale amana si Hitru tenged te langun ne meupiya ne inggimu te Manama diye te me Hibruwanen, wey te pegluwas din kandan puun te me Ihiptuhanen.

Migkahi si Hitru, “Egdayanen ka Magbebaye ne Manama ne migluwas kaniyu wey te me keet-etawan puun te me Ihiptuhanen wey te Paraun.

Kuntee natahaan kud e ne maresen iya ka Manama te langun ne me manama, su inluwas din ka me etew puun te me Ihiptuhanen ne mig-ayu-ayu kandan.”

Ne migtutung si Hitru te impanubad din wey te duma pad ne me dasag diye te Manama. Ne dutu, miggingume e degma si Aarun duma te langun ne igbuyag te me etew, wey miglagpu sikandan ki Hitru ka migkeen diye te tangkaan te Manama.

Te napawe e, migpinnuu si Muwisis diye te tangkaan te me etew eyew eggusayen din sikandan. Ne miglarey sikandin te aldew ka miggusey te me etew ne migmasinsinunduley peendiye te kandin.

Te nakita te anuhang ni Muwisis ne sikandin de langun ka eggusey te me etew, mig-insaan din e sikandin, “Nekey seini se eggimuwen nu diye te me etew? Mania te migsabsabeka ke re kayi ka egpinpinnuu wey egkaapunan e ka me etew ne eg-alungut keykew?”

Ne migtabak si Muwisis te anuhang din, “Inggimu ku seini su nangendini te keddiey ka me etew eyew egnengneng te igkeupii te Manama.

Emun ke due igmekeg-apul ran, eggendini sikandan keddi wey eggusayen ku sikandan. Ne egpanengnengen ku man‑e sikandan meyitenged te me suhu te Manama wey te me balaud din.”

Ne migkahiyan si Muwisis te anuhang din, “Kene ne meupiya seini se inggimu nu.

Egkabaybayaran ka wey ka me etew ne egmangendini te keykew, su mabehat keykew ka seini ne himu. Kene nu egkeyimu seini ke sikeykew re.

Kema pammineg ka su due igtambag ku keykew, wey ka Manama ka egduma keykew! Keilangan ne sikeykew ka egsasindeg diye te tangkaan te Manama para te me etew, wey ipeyinguma nu diye te kandin ka me samuk dan.

Keilangan ne igpanulu nu kandan ka me suhu din wey ka me balaud din, wey panengnenga nu sikandan te eleg ne peg-ugpe wey te eleg ne eggimuwen dan.

Piru alam ka te me etew ne egpakabulig keykew. Keilangan ne due pegkaaldek dan te Manama, egkasalihan, egkateu ne eggusey, wey kene egdawat te igbayad eyew igbunbun te mareet. Himuwa nu sikandan ne me pangulu te tigsenge-libu (1,000) ne me etew, tigmahatus (100), tiglalimma ne pulu (50), wey tigsapulu (10).

Ne sikandan e ka egpewusayen te me etew, piru keilangan ne igpeyinguma ran diye te keykew ka derakel ne me prublima wey iyan dan de eggusayen ka dereisek ne me samuk. Puun due, egmaagkap de ka himu nu wey egkabulihan ka nikandan.

Ke egtumanen nu ka tambag ku, wey ke sika iya ka igsuhu te Manama keykew, kene ka egkabaybayaran wey egpekeuli degma ka seini ne me etew diye te kandan ne warad igkabantali.”

Ne intuman ni Muwisis ka langun ne intambag kandin te anuhang din.

Mig-alam sikandin te egkateu ne me etew ligkat te keet-etawan wey impepangulu rin sikandan te tigsenge-libu (1,000), tigmahatus (100), tiglalimma ne pulu (50), wey tigsapulu (10) ne me etew.

Ne nateil e sikandan ne me talaggusey te me etew, piru impeyinguma ran diye te ki Muwisis ka derakel ne me prublima, wey sikandan de ka miggusey te dereisek de ne me samuk.

Nataman, impaligkat e ni Muwisis ka anuhang din wey mig-uli e diye te inged din.

Nataman, mig-awe e man‑e ka me kabuhalan ni Israil diye te Ripidim wey migginguma diye te disirtu ne diye te Bubungan ne Sinay. Ne diye sikandan nangekampu te lenlen te bubungan. Igkatatelu e seeye ne bulan ligkat te peg-awe dan puun te Ihiptu.

Ne migtakereg si Muwisis diye te bubungan eyew egpakigkita te Manama.

Ne in-umew sikandin te Magbebaye ne Manama diye te bubungan wey migkahiyan, “Inangen nu seini te me anak ni Hakub, pangguhuri nu ka me kabuhalan ni Israil.

Namelmelehan niyu ke nekey ka inggimu ku te me Ihiptuhanen wey ke immenu ku sikaniyu te eg-uyan kayi te keddiey. Nekeiling a te banug ne mig-uyan kaniyu iling te me pispis.

Na, emun ke eggeteng-geteng kew egtuman keddiey wey egpalintutuuwen niyu ka inggimu ku ne kasabutan, eg-alamen ku sikaniyu te langun ne me etew wey eggimuwen ku sikaniyu ne keet-etawan ku. Su minsan keddi ka intiru ne kalibutan,

\x + \xo 19:5-6: \xt 1Pid 2:9.\x*\x + \xo 19:5: \xt Diy 4:20; 7:6; 14:2; 26:18; Tit 2:14.\x*Na, emun ke eggeteng-geteng kew egtuman keddiey wey egpalintutuuwen niyu ka inggimu ku ne kasabutan, eg-alamen ku sikaniyu te langun ne me etew\f + \fr 19:5 \ft Te Hibruwanen: nasud.\f* wey eggimuwen ku sikaniyu ne keet-etawan ku. Su minsan keddi ka intiru ne kalibutan,

piru eggimuwen ku sikaniyu ne sabeka ne migharian te me talagpanubad wey matulus ne keet-etawan. Sika ilalag nu te me kabuhalan ni Israil.”

\x + \xo 19:6: \xt Imp 1:6; 5:10.\x*piru eggimuwen ku sikaniyu ne sabeka ne migharian te me talagpanubad wey matulus ne keet-etawan.\f + \fr 19:6 \ft Te Hibruwanen: nasud.\f* Sika ilalag nu te me kabuhalan ni Israil.”

Purisu miglibed si Muwisis wey impeumew rin ka me igbuyag te me etew, wey innangenan din sikandan te langun ne insuhu kandin te Magbebaye ne Manama.

Ne naamin sikandan langun ka migkahi, “Eggimuwen ney ka langun ne insuhu te Magbebaye ne Manama.” Ne ingguhuran ni Muwisis ka Manama te intabak te me etew.

Ne migkahiyan te Manama si Muwisis, “Eggenduen a te keykew ne egkabukusan te makepal ne gapun eyew egpakarineg ka me etew keddi te egpakiglalag keykew, wey eyew egpalintutuu sikandan layun keykew.”

Ne migkahiyan te Manama si Muwisis, “Hendiyei nu ka me etew wey banasali nu sikandan ne egmalinis puun kuntee taman kaaselem. Keilangan ne egpami‑pian dan ka me kumbale dan,

wey paandama nu ikaruwa su siak se Magbebaye ne Manama, egpamaneug a diye te Bubungan ne Sinay eyew egkakita a te langun ne etew.

Linguta nu naa ka bubungan te egtahu te eletanan wey kahii nu ka me etew te kene egpatakerehen te bubungan wey kene egpasamsamen te minsan nekey diye te eletanan. Eggimatayan seeye se egsamsam,

\x + \xo 19:12-13: \xt Hib 12:18-20.\x*Linguta nu naa ka bubungan te egtahu te eletanan wey kahii nu ka me etew te kene egpatakerehen te bubungan wey kene egpasamsamen te minsan nekey diye te eletanan. Eggimatayan seeye se egsamsam,

etew ma wey ke ayam. Ka egkeyimatayan tenged due, kene degma egpahen-genan minsan pad ke ayam de ka migpatey, su minsan hentew ne egpakahen-gen, egbatuwen wey ke egpaneen naa. Ne mesi egkarineg niyud e ka trumpita ne igparahing te mananey, human nu pa patakereha ka me etew.”

Seeye naa, migpatupang e si Muwisis te bubungan peendiye te me etew wey impaandam din e sikandan eyew egsimba. Ne impami‑pian dan e ka me kumbale dan.

Ne migkahiyan ni Muwisis ka me etew, “Pangandam kew ikaruwa, wey kene kew pa hulid te asawa niyu.”

Te napawe te igkatelu e ne aldew, migluluhung wey migkikilat. Ne due makepal ne gapun diye te ampew te bubungan wey due degma dahing te amana ne marahing ne trumpita. Ne dutu, nangelkel te liyas ka langun ne etew.

\x + \xo 19:16: \xt Imp 4:5.\x*\x + \xo 19:16-18: \xt Diy 4:11-12.\x*Te napawe te igkatelu e ne aldew, migluluhung wey migkikilat. Ne due makepal ne gapun diye te ampew te bubungan wey due degma dahing te amana ne marahing ne trumpita. Ne dutu, nangelkel te liyas ka langun ne etew.

Ne induma ni Muwisis ka me etew diye te kampu peendiye te pabunsuran te bubungan eyew egtemu te Magbebaye ne Manama, wey diye de iya sikandan nanasindeg.

Nabukusan te ebel ka Bubungan ne Sinay su migpamaneug ka Magbebaye ne Manama ne egpekeiling te hapuy wey migtiptipuuk ka ebel iling te kamet ne insilaban. Nawelwel man‑e ka bubungan te manekal ne linug.

Nabukusan te ebel ka Bubungan ne Sinay su migpamaneug ka Magbebaye ne Manama ne egpekeiling te hapuy wey migtiptipuuk ka ebel iling te kamet ne insilaban.\f + \fr 19:18 \ft Te Hibruwanen: insugnuwan.\f* Nawelwel man‑e ka bubungan te manekal ne linug.

Ne nanasnasian ne migmarahing ka trumpita. Ne miglalag si Muwisis wey intabak sikandin te Manama ne egpekeiling te luhung.

Diye migpamaneug ka Manama te ampew te Bubungan ne Sinay, wey impatakereg din si Muwisis diye te ampew. Seeye naa, migtakereg e si Muwisis.

Nataman, migkahiyan te Manama si Muwisis, “Tupang ka wey panpanayi nu ka me etew ne kene egpalapasen due te eletanan eyew egpitew keddiey, su masulug ka egpatey kandan.

Minsan ka me talagpanubad ne egparani keddiey, keilangan ne malinis sikandan, su ke kene, egparusaan ku sikandan.”

Migkahiyan ni Muwisis ka Manama, “Kene egpatakerehen ka me etew kayi su impanpanayan key ma nikeykew ne egtahuan te eletanan ka bubungan wey eg-ileen seeye ne matulus.”

Ne migkahi ka Manama, “Tupang ka wey dumaa nu si Aarun kayi. Piru kene nu palapasa te eletanan ka me talagpanubad wey ka me etew eyew kene ku sikandan egdusaan.”

Purisu migtupang si Muwisis diye te me etew wey innangenan din sikandan te inlalag te Manama.

“Sikeddiey ka Magbebaye ne Manama niyu ne mig-angey kaniyu puun te inged te Ihiptu, wey ka migpaawe kaniyu te neuripen.

“Kene kew simba te duma ne me manama, su sikeddi de iya simbaa niyu.

“Kene kew himu te larawan te minsan nekey ne diye te langit, diye te tane, wey diye te weyig eyew egsimbeen niyu.

+ \xo 20:4-5: \xt Iks 34:17; Lib 19:4; 26:1; Diy 4:15-18; 27:15.

+ \fr 20:4 \ft Te Hibruwanen: diye te langit ne ampew, wey ke diye te tane ne diralem, wey ke diye te weyig ne diralem te tane.

20:4 Te Hibruwanen: diye te langit ne ampew, wey ke diye te tane ne diralem, wey ke diye te weyig ne diralem te tane.

\x + \xo 20:4-5: \xt Iks 34:17; Lib 19:4; 26:1; Diy 4:15-18; 27:15.\x*“Kene kew himu te larawan te minsan nekey ne diye te langit, diye te tane, wey diye te weyig\f + \fr 20:4 \ft Te Hibruwanen: diye te langit ne ampew, wey ke diye te tane ne diralem, wey ke diye te weyig ne diralem te tane.\f* eyew egsimbeen niyu.

Kene kew panimbuel wey ke egsimba naa rue, su sikeddi se Magbebaye ne Manama niyu, talikuren a ne Manama; igkeupii ku ne sikeddi de ka egsimbeen. Iglagkes ku te egparusa ka me anak tenged te sale te me amey ran, peendiye te apu dan te mata, tenged su eg-apul sikandan keddiey.

\x + \xo 20:5-6: \xt Iks 34:6-7; Num 14:18; Diy 7:9-10.\x*Kene kew panimbuel wey ke egsimba naa rue, su sikeddi se Magbebaye ne Manama niyu, talikuren a ne Manama; igkeupii ku ne sikeddi de ka egsimbeen. Iglagkes ku te egparusa ka me anak tenged te sale te me amey ran, peendiye te apu dan te mata, tenged su eg-apul sikandan keddiey.

Piru igpakita ku ka geyinawa ku ne kene egkabalbalawan diye te libu-libu ne kabuhalan ne miggeyinawa keddi wey migtuman te me suhu ku.

“Kene niyu gamita ka ngaran te Magbebaye ne Manama niyu te mareet ne tuyu. Su egdusaan ku iya seeye se eggamit te ngaran ku te mareet ne tuyu.

\x + \xo 20:7: \xt Lib 19:12.\x*“Kene niyu gamita ka ngaran te Magbebaye ne Manama niyu te mareet ne tuyu. Su egdusaan ku iya seeye se eggamit te ngaran ku te mareet ne tuyu.

“Tantanuri niyu layun ka Aldew te Peggimeley, wey iteil niyu seini para keddi.

\x + \xo 20:8: \xt Iks 16:23-30; 31:12-14.\x*“Tantanuri niyu layun ka Aldew te Peggimeley, wey iteil niyu seini para keddi.\f + \fr 20:8 \ft Te Hibruwanen: eggimuwen ne matulus.\f*

Trabahu kew te hen‑em ne aldew, wey himuwa niyu ka langun ne eggimuwen niyu,

\x + \xo 20:9-10: \xt Iks 23:12; 31:15; 34:21; 35:2; Lib 23:3.\x*Trabahu kew te hen‑em ne aldew, wey himuwa niyu ka langun ne eggimuwen niyu,

piru ka igkapitu ne aldew, Aldew sika te Peggimeley, wey iteil niyu para te Magbebaye ne Manama niyu. Kene kew trabahu te minsan nekey, sikaniyu langun se taltalaanak, minsan ka me suluhuanen niyu ne lukes wey malitan, wey ka me ayam niyu, wey ka me mahaliyug niyu ne miglapu due te kaniyu.

Su te hen‑em ne aldew, inggimu te Manama ka langit wey ka tane, ka dahat, wey ka langun ne nakatahu dutu. Te igkapitu ne aldew, miggimeley e sikandin, sikan naa ka impanalanginan din ka Aldew te Peggimeley wey inteil din para kandin.

\x + \xo 20:11: \xt Hin 2:1-3; Iks 31:17.\x*Su te hen‑em ne aldew, inggimu te Manama ka langit wey ka tane, ka dahat, wey ka langun ne nakatahu dutu. Te igkapitu ne aldew, miggimeley e sikandin, sikan naa ka impanalanginan din ka Aldew te Peggimeley wey inteil din para kandin.\f + \fr 20:11 \ft Te Hibruwanen: inggimu ne matulus.\f*

“Tahura niyu ka amey wey iney niyu su eyew egmalayat ka umul niyu diye te tane ne igbehey te Magbebaye ne Manama niyu.

+ \xo 20:12: a \xt Diy 27:16; Mat 15:4; 19:19; Mar 7:10; 10:19; Luk 18:20; Ipi 6:2; \xo b \xt Ipi 6:3.

20:12: a Diy 27:16; Mat 15:4; 19:19; Mar 7:10; 10:19; Luk 18:20; Ipi 6:2; b Ipi 6:3.

\x + \xo 20:12: a \xt Diy 27:16; Mat 15:4; 19:19; Mar 7:10; 10:19; Luk 18:20; Ipi 6:2; \xo b \xt Ipi 6:3.\x*“Tahura niyu ka amey wey iney niyu su eyew egmalayat ka umul niyu diye te tane ne igbehey te Magbebaye ne Manama niyu.

+ \xo 20:13: \xt Hin 9:6; Lib 24:17; Mat 5:21; 19:18; Mar 10:19; Luk 18:20; Rum 13:9; San 2:11.

20:13: Hin 9:6; Lib 24:17; Mat 5:21; 19:18; Mar 10:19; Luk 18:20; Rum 13:9; San 2:11.

\x + \xo 20:13: \xt Hin 9:6; Lib 24:17; Mat 5:21; 19:18; Mar 10:19; Luk 18:20; Rum 13:9; San 2:11.\x*“Kene kew himatey.

+ \xo 20:14: \xt Lib 20:10; Mat 5:27; 19:18; Mar 10:19; Luk 18:20; Rum 13:9; San 2:11.

20:14: Lib 20:10; Mat 5:27; 19:18; Mar 10:19; Luk 18:20; Rum 13:9; San 2:11.

\x + \xo 20:14: \xt Lib 20:10; Mat 5:27; 19:18; Mar 10:19; Luk 18:20; Rum 13:9; San 2:11.\x*“Kene kew panlibug.

+ \xo 20:15: \xt Lib 19:11; Mat 19:18; Mar 10:19; Luk 18:20; Rum 13:9.

\x + \xo 20:15: \xt Lib 19:11; Mat 19:18; Mar 10:19; Luk 18:20; Rum 13:9.\x*“Kene kew panakew.

\x + \xo 20:16: \xt Iks 23:1; Mat 19:18; Mar 10:19; Luk 18:20.\x*“Kene kew uubat ka egpamalehet eyew igdakesel ka duma ne etew.

“Kene kew keimma te baley te duma ne etew, te asawa rin, te me suluhuanen din ne me lukes wey me malitan, te me ayam din, wey te minsan nekey ne kandin.”

\x + \xo 20:17: \xt Rum 7:7; 13:9.\x*“Kene kew keimma te baley te duma ne etew, te asawa rin, te me suluhuanen din ne me lukes wey me malitan, te me ayam din, wey te minsan nekey ne kandin.”

Nangelkel te liyas ka me etew te pegkarineg dan te luhung wey te dahing te trumpita, wey te pegkakita ran te kilat wey te bubungan ne mig-eebel. Ne diye de iya sikandan nanasindeg te mariyu.

\x + \xo 20:18-19: \xt Hib 12:18-19.\x*Nangelkel te liyas ka me etew te pegkarineg dan te luhung wey te dahing te trumpita, wey te pegkakita ran te kilat wey te bubungan ne mig-eebel. Ne diye de iya sikandan nanasindeg te mariyu.

Ne migkahiyan dan si Muwisis, “Sikeykew re ka egpakiglalag kanami, ne egpammineg key, kene de ne ka Manama su kema ke egpamatey key.”

Ne migkahiyan sikandan ni Muwisis, “Kene kew kaaldek su miggendini ka Manama eyew eg-el-elehan kew, wey eyew due pegkaaldek niyu kandin eyew kene kew e eggimu te sale.”

Ne diye ded man‑e nanasindeg ka me etew te mariyu, ne si Muwisis, sasangan e ne egparani te makepal ne gapun ne neugpaan te Manama.

Ne migkahiyan te Magbebaye ne Manama si Muwisis, “Inangen nu seini diye te me Hibruwanen: ‘Nakita niyud ne migpakiglalag a kaniyu puun te langit.

Kene kew himu te me manama ne pelata wey ke bulawan naa eyew iglagkes niyu keddi te egsimba.

Himuwi a nikaniyu te altar ne tane, wey duen niyu ipanubad ka egtutungen ne me dasag niyu para te keupianan. Iyan niyu ipanubad ka me karniru wey me baka. Diya a man‑e nikaniyu simbaa te inged ne igpanulu ku kaniyu, wey egbayaan ku sikaniyu wey egpanalanginan.

Himuwi a nikaniyu te altar ne tane, wey duen niyu ipanubad ka egtutungen ne me dasag niyu para te keupianan. Iyan niyu ipanubad ka me karniru wey me baka. Diya a man‑e nikaniyu simbaa\f + \fr 20:24 \ft Te Hibruwanen: egkasuman-suman ka ngaran ku.\f* te inged ne igpanulu ku kaniyu, wey egbayaan ku sikaniyu wey egpanalanginan.

Ne emun ke eggimuwan a nikaniyu te altar ne batu, kene niyu sapsapi ka me batu, su kene ne likes ne eghalaran sika keddi ke eggamitan niyu te igpanapsap ka peggimu te altar.

\x + \xo 20:25: \xt Diy 27:5-7; Huswi 8:31.\x*Ne emun ke eggimuwan a nikaniyu te altar ne batu, kene niyu sapsapi ka me batu, su kene ne likes ne eghalaran sika keddi ke eggamitan niyu te igpanapsap ka peggimu te altar.

Kena a nikaniyu himuwi te altar ne due haheran, su egkakita ka me lebut niyu ke egpamaneyik kew te haheran.’ ”

Kena a nikaniyu himuwi te altar ne due haheran, su egkakita ka me lebut\f + \fr 20:26 \ft Te Hibruwanen: egkakita ka nalebasan.\f* niyu ke egpamaneyik kew te haheran.’ ”

Emun ke egbebeli kew te uripen ne Hibruwanen, hen‑em de ne leg‑un sikandin ka egkeuripen niyu, wey te igkapitu ne leg‑un, lekei niyud e sikandin ne ware egkabayaran din.

\x + \xo 21:2-6: \xt Lib 25:39-46.\x*Emun ke egbebeli kew te uripen ne Hibruwanen, hen‑em de ne leg‑un sikandin ka egkeuripen niyu, wey te igkapitu ne leg‑un, lekei niyud e sikandin ne ware egkabayaran din.

Ne emun ke neuripen sikandin ne kanakan pad, eg-awe sikandin ne kanakan ded. Ne emun ke nakaasawe e sikandin human neuripen, egkaruma rin ded ka asawa rin te peg-awe din.

Ne emun ke impaasawaan sikandin te ahalen din, wey duen e anak dan, keilangan ne iggaat ka asawa rin wey ka me anak din diye te ahalen din. Sikandin de sabeka ka egpakaawe.

Piru ke egkahi ka uripen te kene sikandin eg-awe su inggeyinawaan din ka ahalen din, ka asawa rin, wey ka me anak din,

keilangan ne egpamalehetan din seini diye tangkaan te Manama. Eg-uyanen sikandin te ahalen din diye te tangkaan te Manama, wey diye te marani te sungkaleg te gumawan eglungahan ka talinga rin te us-us. Puun due, egkeuripen naan de iya sikandin te ahalen din wey kenad sikandin egpakaawe.

+ \fr 21:6 \ft Kahiyen te duma ne diye kun sikandin eg-uyana te me talewukum.

21:6 Kahiyen te duma ne diye kun sikandin eg-uyana te me talewukum.

keilangan ne egpamalehetan din seini diye tangkaan te Manama.\f + \fr 21:6 \ft Kahiyen te duma ne diye kun sikandin eg-uyana te me talewukum.\f* Eg-uyanen sikandin te ahalen din diye te tangkaan te Manama, wey diye te marani te sungkaleg te gumawan eglungahan ka talinga rin te us-us. Puun due, egkeuripen naan de iya sikandin te ahalen din wey kenad sikandin egpakaawe.

“Emun ke igbelegye te etew ka anak din ne malitan eyew igpeuripen, kenad egpakaawe ka malitan. Iyan de egpakaawe ka me lukes ne egkengeuripen.

Piru ke kene igkatelesi ka malitan te ahalen din, egkaayun ded ne igpalekat sikandin te karumaan din. Ware katenged te ahalen din ne egbelegye kandin diye te mahaliyug, su kene ne meupiya ka peglayam din te malitan.

Emun ke imbeli rin ka uripen ne malitan eyew igpaasawa te anak din, keilangan ne eg-isipen din sikandin ne malehet ne anak din.

Ne emun ke egduruwey ka lukes, keilangan ne egbehayan din ded te egkakeen wey manggad ka tapey ne asawa rin, wey egguliran din ded degma.

Ne emun ke kene din eggimuwen seini se tatelu diye te tapey ne asawa rin, keilangan ne egpaween ka malitan ne ware egkabayaran.”

“Seeye se eggumi wey egpakapatey te etew, keilangan ne eggimatayan.

\x + \xo 21:12: \xt Lib 24:17.\x*“Seeye se eggumi wey egpakapatey te etew, keilangan ne eggimatayan.

Piru ke ware din tuyui te eggimatey ka etew, wey intuhutan ku seini ne egkeyitabu, egpakaaput sikandin diye te inged ne igtahahe ku te iling due ne samuk.

\x + \xo 21:13: \xt Num 35:10-34; Diy 19:1-13; Huswi 20:1-9.\x*Piru ke ware din tuyui te eggimatey ka etew, wey intuhutan ku seini ne egkeyitabu, egpakaaput sikandin diye te inged ne igtahahe ku te iling due ne samuk.

Piru ke intuyuan din te eggimatey ka etew, dakepa niyu sikandin wey himatayi niyu, minsan pad eg-aput sikandin diye te altar ku.

“Ne seeye se eggumi te amey wey ke iney rin, keilangan ne eggimatayan.

“Ne seeye se egdakep te etew, keilangan ne eggimatayan, minsan ke imbelegye din ka etew wey ke nasapenan naa ne diye te kandin.

\x + \xo 21:16: \xt Diy 24:7.\x*“Ne seeye se egdakep te etew, keilangan ne eggimatayan, minsan ke imbelegye din ka etew wey ke nasapenan naa ne diye te kandin.

“Ne seeye se egdilus te amey wey ke iney rin, keilangan ne eggimatayan.

\x + \xo 21:17: \xt Lib 20:9; Mat 15:4; Mar 7:10.\x*“Ne seeye se egdilus te amey wey ke iney rin, keilangan ne eggimatayan.

“Emun ke due egpeehetey ne indukduk te sabeka ka duma rin te batu, wey ke insuntuk din naa ne ware ded migpatey, ne egpekeyibat-hibat naan de man‑e,

kene egkarusaan ka miggumi kandin ke egpekeenew e ka etew wey egpekeyipanew e diye te lihawangan minsan egtutuked de. Piru keilangan ne egbayaran din ke pila ne aldew ka ware natrabahuwi te seeye se napaddel, wey keilangan ne egtangguwen din sikandin taman te egkeulian e.

“Emun ke eglampesan te sabeka ne etew ka uripen din ne malitan wey ke lukes naa, wey sahuhune ne egpatey sikandin, keilangan ne egparusaan ka etew.

Piru ke egkeuyag pad ka uripen te sabeka ne aldew wey ke daruwa ne aldew naa, keilangan ne kene egparusaan ka etew, su sikandin iya ka kamuney te uripen.

Piru ke egkeuyag pad ka uripen te sabeka ne aldew wey ke daruwa ne aldew naa, keilangan ne kene egparusaan ka etew, su sikandin iya ka kamuney te uripen.\f + \fr 21:21 \ft Te Hibruwanen: seleppi.\f*

“Ke due egpeehetey ne nakasangkiyat te egkaberes wey nalanlanan e ka malitan, piru warad duma ne mareet ne eggeramen din, keilangan ne egbayaran te nakasangkiyat ke pila ka egbuyuen te asawa te malitan sumale te in-uyunan degma te me talewusey.

+ \fr 21:22 \ft Te Hibruwanen: wey miglihawang e ka me anak din.

“Ke due egpeehetey ne nakasangkiyat te egkaberes wey nalanlanan\f + \fr 21:22 \ft Te Hibruwanen: wey miglihawang e ka me anak din.\f* e ka malitan, piru warad duma ne mareet ne eggeramen din, keilangan ne egbayaran te nakasangkiyat ke pila ka egbuyuen te asawa te malitan sumale te in-uyunan degma te me talewusey.

Piru ke masumpit ka eggeramen te malitan, keilangan degma ne eglegparan ka nakasangkiyat te masumpit. Ke egpatey ka malitan, eggimatayan degma sikandin.

Ka nakabutud te senge-etew, egbuturen degma; ka nakabingew, egbingawan degma; ka nakarereet te belad wey ke paa te senge-etew, egdereetan degma ka belad wey ke paa rin.

+ \fr 21:24 \ft Te Hibruwanen: mata te mata, ngipen te ngipen, belad te belad, paa te paa.

21:24 Te Hibruwanen: mata te mata, ngipen te ngipen, belad te belad, paa te paa.

\x + \xo 21:24: \xt Lib 24:19-20; Diy 19:21; Mat 5:38.\x*Ka nakabutud te senge-etew, egbuturen degma; ka nakabingew, egbingawan degma; ka nakarereet te belad wey ke paa te senge-etew, egdereetan degma ka belad wey ke paa rin.\f + \fr 21:24 \ft Te Hibruwanen: mata te mata, ngipen te ngipen, belad te belad, paa te paa.\f*

Ka nakatutung, egtutungen degma; ka nakapali, egpalian degma; ka eggumi te senge-etew, eggumian degma.

+ \fr 21:25 \ft Te Hibruwanen: tutung te tutung, pali te pali, laplap te laplap.

21:25 Te Hibruwanen: tutung te tutung, pali te pali, laplap te laplap.

Ka nakatutung, egtutungen degma; ka nakapali, egpalian degma; ka eggumi te senge-etew, eggumian degma.\f + \fr 21:25 \ft Te Hibruwanen: tutung te tutung, pali te pali, laplap te laplap.\f*

“Ke inlampesan te sabeka ne etew ka mata te uripen din ne lukes wey ke malitan naa, wey nabutud e sikandan, keilangan ne eglekaan din ka uripen eyew mahabayad te mata rin ne nabutud.

“Ke nabingawan din man‑e ka uripen din, keilangan ne eglekaan din e ka uripen eyew mahabayad te ngipen din ne nabingew.”

“Emun ke egpakasungey ka baka te etew wey migpatey e, keilangan ne egbatuwen ka baka taman te egpatey, piru kene igpakeen ka ngalap. Kene egkaayun ne egsenditan wey egpabayaren ka kamuney te baka.

Piru ke tapey e egpanungey ka baka piru imbalahad de te kamuney minsan ke impanpanayan e sikandin, keilangan ne egbatuwen ka baka taman te egpatey, lagkes ka kamuney.

Piru ke egpewusey re ka napatayan, keilangan ne egbayaran din ke pila ka egbuyuen dan eyew kenad sikandin eggimatayan.

Piru ke egpewusey re ka napatayan, keilangan ne egbayaran din ke pila ka egbuyuen dan eyew kenad sikandin eggimatayan.\f + \fr 21:30 \ft Te Hibruwanen: iglekat te umul rin.\f*

Minsan ke bate de ka egkapatey te baka, iling ded iya man‑e ne balaud ka eg-ikulen.

Ke uripen ka egkapatey te baka, keilangan ne egbayad ka kamuney te baka te kentiddad ne tatelu ne pulu (30) ne pelata diye te ahalen te uripen, wey egbatuwen ka baka taman te egpatey.

“Emun ke due inlungag te etew ne ware tel-eb, wey ke ware din tel-ebi, wey due egkeulug ne baka wey ke asnu naa,

keilangan ne egbayaran te miglulungag ka neulug ne ayam, wey kandin e ka napatey ne ayam.

Emun ke due baka te sabeka ne etew ne egpakapatey te baka degma te senge-etew, keilangan ne igbelegye dan ka neuyag ne baka wey egbaaren dan ka halin, wey egsulayen dan degma ka baka ne namatey.

Piru ke tapey e ne egpanungey ka seeye ne baka piru imbalahad de te kamuney, keilangan ne egsaliyuwan din te manekal ne baka ka napatey te baka rin. Ne kandin e ka napatey ne baka.”

“Emun ke due migpanakew te baka wey ke karniru naa, keilangan ne egliwanan din ka tinakew rin minsan ke miggimatayan din ka tinakew rin wey ke imbelegye naa. Lalimma ne baka ka igliwan te sabeka ne baka, wey hep‑at ne karniru ka igliwan te sabeka ne karniru.

Ne emun ke nasapenan ka takawen ne diye te kandin ka tinakew rin ne baka wey ke asnu wey ke karniru naa, keilangan ne daruwa ka ayam ne igbayad din te sabeka ne tinakew rin. Ke ware igbayad din, igbelegye e sikandin ne uripen eyew due igbayad te tinakew rin.

+ \fr 22:2 \ft Ka duma ne me sinulat, kene ne iling kayi ka pegsinsinundul te birsikulu 1 peendiye te birsikulu 4.

22:2 Ka duma ne me sinulat, kene ne iling kayi ka pegsinsinundul te birsikulu 1 peendiye te birsikulu 4.

Ne emun ke nasapenan ka takawen ne diye te kandin ka tinakew rin ne baka wey ke asnu wey ke karniru naa, keilangan ne daruwa ka ayam ne igbayad din te sabeka ne tinakew rin. Ke ware igbayad din, igbelegye e sikandin ne uripen eyew due igbayad te tinakew rin.\f + \fr 22:2 \ft Ka duma ne me sinulat, kene ne iling kayi ka pegsinsinundul te birsikulu 1 peendiye te birsikulu 4.\f*

Ne emun ke nasapenan sikandin te marusilem ka migpanakew wey neyimatayan sikandin, keilangan ne kene egguusey ka nekeyimatey.

Ne emun ke nasapenan sikandin te marusilem ka migpanakew wey neyimatayan sikandin, keilangan ne kene egguusey\f + \fr 22:3 \ft Te Hibruwanen: eglebuten te langesa.\f* ka nekeyimatey.

Piru ke maaldew e sikandin neyimatayi, keilangan ne egguusey ka nekeyimatey.

“Emun ke nakaawe ka ayam te sabeka ne etew wey migpanabtab e te pinamula te senge-etew, keilangan ne egliwanan te kamuney ka nareetan te subla ne meupiya ne behas te pinamula rin diye te kamet din.

“Emun ke due migsisilab wey migdalapdap ka hapuy peendiye te kamet te senge-etew wey nasilaban e ka me pinamula rin, keilangan ne egbayaran te migsisilab ka langun ne nareetan ne pinamula, minsan ka sikan pad migtubu wey ka nahaani e wey ka diyad te lelapeng.

“Emun ke igtahu te sabeka ne etew ka seleppi din wey minsan nekey ne karatuan din diye te senge-etew, wey egkatarin seini su intakew diye te baley, keilangan ne egpabayaren te dubli ka migtakew ke egkarakep sikandin.

Piru ke kene egkarakep ka migtakew, keilangan ne eg-uyanen diye te tangkaan te Manama ka kamuney te baley eyew egkanengnengan te me talewusey ke sikandin naa ka mig-angey dutu wey se kene.

“Minsan nekey ne apulanan meyitenged te pegpaag-ahawey te baka, asnu, karniru, manggad, wey minsan nekey pad ne me kasangkapan, keilangan ne eg-uyanen diye te tangkaan te Manama eyew eggusayen. Seeye se egkewukuman ne egpangangken de, keilangan ne egbayad te dubli diye te malehet ne kamuney.

“Emun ke egpatey, egkapalian, wey ke egkalaag ka impaalimaan ne asnu wey ke baka, wey ke karniru naa, wey minsan nekey ne ayam, wey ware nakakita te neyitabu,

keilangan ne eggendiye te tangkaan te Magbebaye ne Manama ka etew ne mig-alima wey egpahunlibet ne ware kalintahaan din te neyitabu. Keilangan ne egpalintutuuwan seeye te kamuney wey kene din egpabayaren ka mig-alima.

Piru ke intakew ka ayam, keilangan ne egbayaran te mig-alima ka kamuney te ayam.

Piru ke indawi te mahintalunan ka ayam, keilangan ne igpakita te mig-alima ka same eyew due pamalehet, wey kenad sikandin egpabayaren.

“Ke egsambey ka sabeka ne etew te ayam te senge-etew, wey egkapalian seini wey ke egpatey ne ware nakakita ka kamuney, keilangan ne egbayaran seini te migsambey.

Piru ke due ka kamuney, kene ne keilangan ne egbayad ka migsambey. Emun ke in-abangan ka insambayan ne ayam, iyan e mahabayad ka seleppi ne in-abang te ayam.”

“Emun ke egtintalen te lukes wey egguliran ka mengebay ne ware pad egpangasawa, keilangan ne eg-asaween din ka malitan wey egbehey te pantun.

\x + \xo 22:16-17: \xt Diy 22:28-29.\x*“Emun ke egtintalen te lukes wey egguliran ka mengebay ne ware pad egpangasawa, keilangan ne eg-asaween din ka malitan wey egbehey te pantun.

Piru ke kene eg-uyun ka amey te malitan ne eg-asaween ka anak din, keilangan ne egduwad ded ka lukes te eleg ne pantun.

\x + \xo 22:18: \xt Diy 18:10-11.\x*“Keilangan ne eggimatayan ka egmahehane ne me malitan.

“Keilangan ne eggimatayan ka minsan hentew ne eggilabet te mananap.

\x + \xo 22:19: \xt Lib 18:23; 20:15-16; Diy 27:21.\x*“Keilangan ne eggimatayan ka minsan hentew ne eggilabet te mananap.

“Keilangan ne eggimatayan ka minsan hentew ne egpanubad diye te me manama, su sikeddi de ka eleg ne egpanubaran.

\x + \xo 22:20: \xt Diy 17:2-7.\x*“Keilangan ne eggimatayan ka minsan hentew ne egpanubad diye te me manama, su sikeddi de ka eleg ne egpanubaran.

“Kene niyu ay-ayuwa wey le-leiha ka me lapu, su nakalapu kew red degma dengan diye te Ihiptu.

+ \xo 22:21-22: \xt Iks 23:9; Lib 19:33-34; Diy 24:17-18; 27:19.

\x + \xo 22:21-22: \xt Iks 23:9; Lib 19:33-34; Diy 24:17-18; 27:19.\x*“Kene niyu ay-ayuwa wey le-leiha ka me lapu, su nakalapu kew red degma dengan diye te Ihiptu.

Ke eg-ang-anggaan niyu sikandan, egtabaken ku sikandan ke egpangananey keddi.

Ne eggimatayan ku sikaniyu tenged te egmangebel-ebel ne langet ku kaniyu. Egkataman, egkengabalu ka me asawa niyu wey egkengeilu ka me anak niyu.

+ \fr 22:24 \ft Te Hibruwanen: eggimatayan ku sikaniyu te kampilan.

Ne eggimatayan\f + \fr 22:24 \ft Te Hibruwanen: eggimatayan ku sikaniyu te kampilan.\f* ku sikaniyu tenged te egmangebel-ebel ne langet ku kaniyu. Egkataman, egkengabalu ka me asawa niyu wey egkengeilu ka me anak niyu.

“Emun ke egpasambey kew te seleppi te duma niyu ne egkaayu-ayu, kene niyud e paanaki ka seleppi niyu iling te eggimuwen te egpasambey te seleppi.

+ \fr 22:25 \ft Te Hibruwanen: minsan hentew te keet-etawan ku ne duma niyu.

22:25 Te Hibruwanen: minsan hentew te keet-etawan ku ne duma niyu.

\x + \xo 22:25: \xt Lib 25:35-38; Diy 15:7-11; 23:19-20.\x*“Emun ke egpasambey kew te seleppi te duma niyu ne egkaayu-ayu,\f + \fr 22:25 \ft Te Hibruwanen: minsan hentew te keet-etawan ku ne duma niyu.\f* kene niyud e paanaki ka seleppi niyu iling te eggimuwen te egpasambey te seleppi.

Emun ke eg-angayen niyu ka kumbale te sabeka ne etew eyew igpalenged te utang din, keilangan ne ig-uli niyu kandin ka kumbale te kene pad eglineb ka aldew.

\x + \xo 22:26-27: \xt Diy 24:10-13.\x*Emun ke eg-angayen niyu ka kumbale te sabeka ne etew eyew igpalenged te utang din, keilangan ne ig-uli niyu kandin ka kumbale te kene pad eglineb ka aldew.

Su seeye de iya ubag ka igpakabukus din te lawa rin, wey warad iya uulesenen din te peglipereng din. Ne emun ke egpangananey sikandin keddiey, egbulihan ku sikandin su hiid‑uwen a.

“Kene kew lalag te mareet diye te Manama wey kene niyu dilusa ka pangulu te inged niyu.

\x + \xo 22:28: \xt Him 23:5.\x*“Kene kew lalag te mareet diye te Manama wey kene niyu dilusa ka pangulu te inged niyu.

“Kene kew kannuhun ne egdasag keddi te egkahaani niyu, wey te binu te behas te paras, wey te lana te ulibu.

wey ka panganey ne me anak te me baka wey me karniru. Iparuma niyu pa te iney ka nati ne iyam pad miglesut taman te pitu ne aldew human niyu idasag keddi.

“In-alam ku sikaniyu eyew egkeyimu ne matulus ne keet-etawan ku. Purisu kene kew keen te ngalap te ayam ne indawi. Ipakeen niyu seini te me asu.”

\x + \xo 22:31: \xt Lib 17:15.\x*“In-alam ku sikaniyu eyew egkeyimu ne matulus ne keet-etawan ku. Purisu kene kew keen te ngalap te ayam ne indawi. Ipakeen niyu seini te me asu.”

“Kene kew pangguhud te me guhuren ne kene ne malehet. Kene kew pangguhud te ubat eyew te pegpangabang te etew ne due sale.

\x + \xo 23:1: \xt Iks 20:16; Lib 19:11-12; Diy 5:20.\x*“Kene kew pangguhud te me guhuren ne kene ne malehet. Kene kew pangguhud te ubat eyew te pegpangabang te etew ne due sale.

Kene kew iling te mareet ne eggimuwen te keet-etawan, wey kene kew paruma-ruma te kasuluhan ke egpamalehet kew. Kene kew iling kandan te egdereet te eleg ne peggukum.

Piru kene niyu man‑e lapihi ka egkaayu-ayu puun de su egkaayu-ayu sikandan.

\x + \xo 23:3: \xt Lib 19:15.\x*Piru kene niyu man‑e lapihi ka egkaayu-ayu puun de su egkaayu-ayu sikandan.

“Emun ke egpakakita kew te baka ne nakaleke wey ke asnu naa te kuntere niyu, uyana niyu red seini diye te kamuney.

\x + \xo 23:4-5: \xt Diy 22:1-4.\x*“Emun ke egpakakita kew te baka ne nakaleke wey ke asnu naa te kuntere niyu, uyana niyu red seini diye te kamuney.

Ke egkakita niyu ne napeled ka asnu te etew ne egkuntere kaniyu su indulanan din te mabehat, kene niyu balahara sikandin, su bulihi niyu te eg-enew te asnu rin.

“Keilangan ne eleg ka peggukum niyu te egkengaayu-ayu diye te hukumanan.

\x + \xo 23:6-8: \xt Lib 19:15; Diy 16:19.\x*“Keilangan ne eleg ka peggukum niyu te egkengaayu-ayu diye te hukumanan.

Kene kew taweles pamayung wey kene kew himatey te ware sale wey te matareng ne etew, su egdusaan ku ka eggimu te iling due.

Kene kew dawat te igbayad eyew igbunbun te mareet, su egpakabunbun sika te mata niyu wey kene niyud egkakita ka malehet, wey egkalupihan e ka ware sale.

“Kene kew bayad-bayad te me lapu su nakanengneng kew te egkeula-ula te me lapu puun su nakalapu kew degma dengan diye te Ihiptu.”

\x + \xo 23:9: \xt Iks 22:21; Lib 19:33-34; Diy 24:17-18; 27:19.\x*“Kene kew bayad-bayad te me lapu su nakanengneng kew te egkeula-ula te me lapu puun su nakalapu kew degma dengan diye te Ihiptu.”

“Pamulei niyu ka tane niyu te hen‑em ne leg‑un, wey limura niyu ka egkahaani niyu.

\x + \xo 23:10-11: \xt Lib 25:1-7.\x*“Pamulei niyu ka tane niyu te hen‑em ne leg‑un, wey limura niyu ka egkahaani niyu.

Piru te igkapitu ne leg‑un, peyimmelaya niyu pa ka tane wey kene niyu gaaniya ka minsan nekey ne egtubu. Ibehey niyud seini te duma niyu ne egkaayu-ayu wey iyan e balahad te egkasame ka me mahintalunan. Ne iling ded degma ka me pinamula niyu ne me paras wey me ulibu, balahara niyu ka me behas te igkapitu ne leg‑un.

“Trabahu kew te hen‑em ne aldew, piru himeley kew te igkapitu ne aldew, eyew egpekeyimeley degma ka me baka niyu, ka me asnu niyu, ka me uripen niyu, wey ka me lapu ne me trabahanti niyu.

+ \xo 23:12: \xt Iks 20:9-11; 31:15; 34:21; 35:2; Lib 23:3; Diy 5:13-14.

\x + \xo 23:12: \xt Iks 20:9-11; 31:15; 34:21; 35:2; Lib 23:3; Diy 5:13-14.\x*“Trabahu kew te hen‑em ne aldew, piru himeley kew te igkapitu ne aldew, eyew egpekeyimeley degma ka me baka niyu, ka me asnu niyu, ka me uripen niyu, wey ka me lapu ne me trabahanti niyu.

“Tantanuri niyu ka langun ne innangen ku kaniyu. Kene kew panubad-tubad te me manama, wey ke egdawit naa te me ngaran dan.”

“Keilangan ne katatelu kew egsahakeen tagse leg‑un eyew te pegsuman-suman keddi.

Kene niyu kalingawi ka Sahakeen te Paan ne Ware Patulin. Nakahiyan kud sikaniyu te kene egkeen te paan ne due patulin te pitu ne aldew te nateil e ne timpu te bulan te Abib, su sika ka bulan ne mig-awe kew diye te Ihiptu. Keilangan ne eg-uyan kew langun te dasag niyu keddiey.

+ \fr 23:15 \ft Me elat-elat te Marsu peendiye te elat-elat te Abril.

\x + \xo 23:15: \xt Iks 12:14-20; Lib 23:6-8; Num 28:17-25.\x*Kene niyu kalingawi ka Sahakeen te Paan ne Ware Patulin. Nakahiyan kud sikaniyu te kene egkeen te paan ne due patulin te pitu ne aldew te nateil e ne timpu te bulan te Abib,\f + \fr 23:15 \ft Me elat-elat te Marsu peendiye te elat-elat te Abril.\f* su sika ka bulan ne mig-awe kew diye te Ihiptu. Keilangan ne eg-uyan kew langun te dasag niyu keddiey.

“Kene niyu degma kalingawi ka Sahakeen te Pegsawit te timpu ne eggaani kew te an-anayan ne behas te me pinamula niyu diye te me kamet niyu.

“Ne kene niyu man‑e kalingawi ka Sahakeen te Pegpunpun te katamanan te leg‑un, ke egkalimud niyud e ka langun ne behas te me pinamula niyu.

Keilangan degma ne katatelu te sabeka ne leg‑un egpakigkita te Magbebaye ne Manama ka me lukes.

“Ke egpanubad kew keddi te langesa, kene niyu parumeyi te paan ne due patulin. Ne kene niyu pasimahi ka tabe te ngalap ne inggilutu niyu keddi.

“Uyana niyu diye te baley te Magbebaye ne Manama niyu ka subla ne meupiya ne behas te me pinamula niyu.

\x + \xo 23:19: \xt Diy 26:2; Iks 34:26; Diy 14:21.\x*“Uyana niyu diye te baley te Magbebaye ne Manama niyu ka subla ne meupiya ne behas te me pinamula niyu.

“Kene kew susubba te ngalap te nati ne iyan ded igweyig ka gatas te iney rin.”

“Egpeuyan a te panalihan ne eggun‑a kaniyu eyew egtantanuran kew te peggipanew niyu taman te egpekeuma kew diye te inged ne intahahe ku kaniyu.

Pammineg kew kandin wey tumana niyu ka langun ne ignangen din kaniyu. Kene kew apul kandin su sikeddi ka migpeuyan kandin wey kene din egpasayluwen ka eg-apul kandin.

Pammineg kew kandin wey tumana niyu ka langun ne ignangen din kaniyu. Kene kew apul kandin su sikeddi ka migpeuyan kandin\f + \fr 23:21 \ft Te Hibruwanen: diye te kandin ka ngaran ku.\f* wey kene din egpasayluwen ka eg-apul kandin.

Piru ke eg-ayad-ayad kew egpammineg kandin wey egtumanen niyu ka langun ne inlalag ku, egkuntereen ku ka egkuntere kaniyu wey egpakig-ehet a te eg-ehet kaniyu.

Eggun‑a kaniyu ka panalihan ku wey eg-uyanen kew nikandin diye te tane te me Amurihanen, te me Hitihanen, te me Pirisihanen, te me Kanaanen, te me Hibihanen, te me Hibusihanen, wey egguleen ku sikandan.

Kene kew panimbuel wey simba te me manama ran, wey kene kew paruma-ruma wey ikul te me himu ran. Keilangan ne egdereetan niyu sikandan wey guhusa niyu ka me sungkaleg ne egsimbeen dan.

Keilangan ne egsimbeen a nikaniyu se Magbebaye ne Manama niyu, wey egmatubungen ku sikaniyu te egkakeen wey te egkeinum niyu. Igpariyu ku man‑e sikaniyu te me dalu.

+ \fr 23:25 \ft Te Hibruwanen: eg-aween ku ka dalu puun te taliware niyu.

Keilangan ne egsimbeen a nikaniyu se Magbebaye ne Manama niyu, wey egmatubungen ku sikaniyu te egkakeen wey te egkeinum niyu. Igpariyu ku man‑e sikaniyu te me dalu.\f + \fr 23:25 \ft Te Hibruwanen: eg-aween ku ka dalu puun te taliware niyu.\f*

Ware egkaberes ne egkaawaan, wey ware degma kene egpakaanak due te inged niyu. Ne egbehayan ku sikaniyu te malayat ne umul.

“Egginaalreken ku ka me etew ne egbalabag kaniyu, wey eglibehen ku ka me etew ne egpakigkuntere kaniyu, wey eglibed e sikandan langun ka egpamallahuy.

+ \fr 23:27 \ft Te Hibruwanen: eggimuwen ku ka langun ne me kuntere niyu ne egbalikid te peka ran kaniyu.

23:27 Te Hibruwanen: eggimuwen ku ka langun ne me kuntere niyu ne egbalikid te peka ran kaniyu.

“Egginaalreken ku ka me etew ne egbalabag kaniyu, wey eglibehen ku ka me etew ne egpakigkuntere kaniyu, wey eglibed e sikandan langun ka egpamallahuy.\f + \fr 23:27 \ft Te Hibruwanen: eggimuwen ku ka langun ne me kuntere niyu ne egbalikid te peka ran kaniyu.\f*

Te egpalundaniyan kew e kandan, egginaalreken ku sikandan, wey egdeldelen ku diye te mariyu niyu ka me Hibihanen, ka me Kanaanen, wey ka me Hitihanen.

+ \fr 23:28 \ft Te Hibruwanen: Egsuhu a te patiyukan hun‑a kaniyu.

Te egpalundaniyan kew e kandan, egginaalreken\f + \fr 23:28 \ft Te Hibruwanen: Egsuhu a te patiyukan hun‑a kaniyu.\f* ku sikandan, wey egdeldelen ku diye te mariyu niyu ka me Hibihanen, ka me Kanaanen, wey ka me Hitihanen.

Piru kene ku pad sikandan eg-aminen te egdeldel langun te sabeka re ne leg‑un diye te mariyu niyu eyew kene egkaawaan te etew ka sika ne tane wey eyew kene egmasalig ka me mahintalunan.

Eg-in-inuten ku sikandan te egdeldel due te kaniyu taman te egkabuhal kew e wey sikaniyud e ka kamuney te tane.

Egteilen ku ka katamanan te tane niyu puun te Malalab ne Dahat taman te Dahat te me Pilistihanen, wey puun te disirtu diye te igsile, peendiye te Weyig ne Iyupratis. Ne egpalupihan ku kaniyu ka me etew ne nangugpe dutu, wey egmandeldelen niyu sikandan diye te mariyu.

Egteilen ku ka katamanan te tane niyu puun te Malalab ne Dahat taman te Dahat te me Pilistihanen,\f + \fr 23:31 \ft Kuntee, Dahat e seini te Miditiranyu.\f* wey puun te disirtu diye te igsile, peendiye te Weyig ne Iyupratis. Ne egpalupihan ku kaniyu ka me etew ne nangugpe dutu, wey egmandeldelen niyu sikandan diye te mariyu.

Kene niyu sikandan peugpaa diye te inged niyu su kema ke egkaalak kew kandan wey egpakasale kew e keddiey. Su emun ke egsimba kew te me diyus-diyus dan, egsahap kew en iya.”

Kene niyu sikandan peugpaa diye te inged niyu su kema ke egkaalak kew kandan wey egpakasale kew e keddiey. Su emun ke egsimba kew te me diyus-diyus dan, egsahap kew en iya.”\f + \fr 23:33 \ft Te Hibruwanen: baled sika kaniyu.\f*

Nataman, migkahiyan te Magbebaye ne Manama si Muwisis, “Takereg ka kayi te keddi te bubungan, wey dumaa nu si Aarun, si Nadab, si Abihu, wey ka pitu ne pulu (70) ne igbuyag te Israil. Ne simbaa a nikaniyu diye te bayew re madmariyu keddi.

Sikeykew re Muwisis ka egpakarani keddi, ne ka duma, keilangan ne egpariyu de keddi. Ne kene egkaayun ne egduma ka me etew keykew te egtakereg kayi.”

Seeye naa, inggendiyaan e ni Muwisis ka me etew wey ingguhuran din e sikandan te langun ne insuhu te Manama. Ne naamin-amin de iya sikandan langun ka migkahi, “Eggimuwen ney ka langun ne inlalag te Magbebaye ne Manama.”

+ \fr 24:3 \ft Te Hibruwanen: Migtabak ka langun ne etew te sabeka ne laheng.

24:3 Te Hibruwanen: Migtabak ka langun ne etew te sabeka ne laheng.

Seeye naa, inggendiyaan e ni Muwisis ka me etew wey ingguhuran din e sikandan te langun ne insuhu te Manama. Ne naamin-amin de iya sikandan langun ka migkahi,\f + \fr 24:3 \ft Te Hibruwanen: Migtabak ka langun ne etew te sabeka ne laheng.\f* “Eggimuwen ney ka langun ne inlalag te Magbebaye ne Manama.”

Ne insulat ni Muwisis ka langun ne inlalag te Manama. Te napawe e, migselem-selem sikandin mig-enew wey miggimu te altar diye te pabunsuran te bubungan, wey migtahu degma sikandin te sapulu wey daruwa (12) ne batu eyew eggimuwen ne limlimuan te tagse me kabuhalan te sapulu wey daruwa (12) ne anak ni Israil.

Migsuhu man‑e sikandin te me kanakan ne egpatutungen te me dasag diye te Manama wey te igpanubad dan para te keupianan.

Ne ingkuwa rin ka liware te langesa te me ayam wey intahu din diye te me yahung, ne ka same, insawig din diye te altar.

Ne ingkuwa rin ka Libru te Kasabutan wey imbasa rin te meemen diye te keet-etawan. Ne migkahi ka me etew, “Eggimuwen ney ka langun ne inlalag te Magbebaye ne Manama wey egtumanen ney sikandin.”

Ne ingkuwa rin ka Libru te Kasabutan wey imbasa rin te meemen\f + \fr 24:7 \ft Te Hibruwanen: diye te talinga.\f* diye te keet-etawan. Ne migkahi ka me etew, “Eggimuwen ney ka langun ne inlalag te Magbebaye ne Manama wey egtumanen ney sikandin.”

Ne ingkuwa ni Muwisis ka langesa wey insawig din diye te me etew wey migkahi sikandin, “Seini ka langesa ne migpamalehet te kasabutan ne inggimu te Magbebaye ne Manama kanta sumale te inlalag din kanta.”

+ \xo 24:8: a \xt Mat 26:28; Mar 14:24; Luk 22:20; 1Kur 11:25; Hib 10:29; \xo b \xt Hib 9:19-20.

24:8: a Mat 26:28; Mar 14:24; Luk 22:20; 1Kur 11:25; Hib 10:29; b Hib 9:19-20.

\x + \xo 24:8: a \xt Mat 26:28; Mar 14:24; Luk 22:20; 1Kur 11:25; Hib 10:29; \xo b \xt Hib 9:19-20.\x*Ne ingkuwa ni Muwisis ka langesa wey insawig din diye te me etew wey migkahi sikandin, “Seini ka langesa ne migpamalehet te kasabutan ne inggimu te Magbebaye ne Manama kanta sumale te inlalag din kanta.”

Nataman, migtakereg e te bubungan si Muwisis, si Aarun, si Nadab, si Abihu, wey ka pitu ne pulu (70) ne igbuyag te Israil,

wey nakita ran diye ka Manama te Israil. Ne due egpekeiling te impabunsud ne batu ne sapiru diye te indiekan din ne iling keilem te langit.

Ne ware dereeti te Manama ka me igbuyag te Israil. Nakita ran sikandin, wey nangekeen e sikandan wey nangiinum.

Ne ware dereeti\f + \fr 24:11 \ft Te Hibruwanen: ware ketenga ka belad.\f* te Manama ka me igbuyag te Israil. Nakita ran sikandin, wey nangekeen e sikandan wey nangiinum.

Ne migkahiyan te Magbebaye ne Manama si Muwisis, “Takereg ka kayi te keddi te bubungan wey kene ka mahaan awe, su igbehey ku keykew ka malumpayag ne me batu ne nasulatan te langun ne Balaud. Insulat ku seini eyew igpanulu te me keet-etawan.”

Ne migkahiyan te Magbebaye ne Manama si Muwisis, “Takereg ka kayi te keddi te bubungan wey kene ka mahaan awe,\f + \fr 24:12 \ft Te Hibruwanen: tetahad ka diye.\f* su igbehey ku keykew ka malumpayag ne me batu ne nasulatan te langun ne Balaud.\f + \fr 24:12 \ft Te Hibruwanen: duma te balaud wey suhu.\f* Insulat ku seini eyew igpanulu te me keet-etawan.”

Sikan naa ka migtaggel e si Muwisis wey ka suluhuanen din ne si Huswi, wey migtakereg e sikandan diye te bubungan te Manama.

+ \fr 24:13 \ft Te Hibruwanen: migtakereg si Muwisis. Piru te duma ne sinulat si Muwisis wey si Huswi.

24:13 Te Hibruwanen: migtakereg si Muwisis. Piru te duma ne sinulat si Muwisis wey si Huswi.

Sikan naa ka migtaggel e si Muwisis wey ka suluhuanen din ne si Huswi, wey migtakereg e sikandan\f + \fr 24:13 \ft Te Hibruwanen: migtakereg si Muwisis. Piru te duma ne sinulat si Muwisis wey si Huswi.\f* diye te bubungan te Manama.

Te ware pad sikandan nakaligkat, impanagtahaan pad ni Muwisis ka me igbuyag te miggenendue, “Tahad kew re kayi taman te egpakalibed key. Kayi re si Aarun wey si Hur te kaniyu. Ke due igkasamuk niyu, diye kew parani kandan.”

Nabunbunan te gapun ka bubungan te pegtakereg enni Muwisis dutu.

Migtulen ka katelesan te Magbebaye ne Manama diye te Bubungan ne Sinay, wey nabunbunan seini te gapun te hen‑em ne aldew. Te igkapitu ne aldew, in-umew e si Muwisis te Manama puun te gapun.

Ne nakita te me kabuhalan ni Israil ka katelesan te Manama ne egpekeiling te egkanlabkanlab ne hapuy diye te ampew te bubungan.

Ne migtale e si Muwisis te gapun wey migtakereg e te bubungan. Ne neep‑atan ne pulu (40) ne aldew wey marusilem sikandin diye te bubungan.

\x + \xo 24:18: \xt Diy 9:9.\x*Ne migtale e si Muwisis te gapun wey migtakereg e te bubungan. Ne neep‑atan ne pulu (40) ne aldew wey marusilem sikandin diye te bubungan.

“Nangeni nu ka me kabuhalan ni Israil te egpabehayen sikandan langun keddiey te minsan nekey ne igkeupii ran ne igbehey. Sikeykew naa ka egdawat te igbehey ran keddiey

me hinabel ne meilem, malalab, malugtem, wey mahal ne hinabel, hinabel ne ligkat te bulbul te me kambing,

me laplap te lukesan ne me karniru ne imbatekan te malalab, me laplap te me kambing, me kayu ne akasya,

lana ne igtubil te sulu, me leggu ne eggimuwen ne lana ne ig-itis te ulu wey meemut ne insinsu,

mahal ne me batu ne kurnalina, wey duma pad ne mahal ne me batu ne igdayan-dayan te kumbale te talagpanubad ne egngaranan te ipud wey te hagpi te kumeng te talagpanubad.

+ \fr 25:7 \ft Ka ipud iyan ka kumbale ne egpekeiling te sening ne igpagket te Labew ne Talagpanubad diye te kumeng din ke egseled diye te balungbalung. Due hiket ne igsampey diye te pamanayen wey igbanggut diye te kumbale te liwaraan te talagpanubad.

25:7 Ka ipud iyan ka kumbale ne egpekeiling te sening ne igpagket te Labew ne Talagpanubad diye te kumeng din ke egseled diye te balungbalung. Due hiket ne igsampey diye te pamanayen wey igbanggut diye te kumbale te liwaraan te talagpanubad.

mahal ne me batu ne kurnalina, wey duma pad ne mahal ne me batu ne igdayan-dayan te kumbale te talagpanubad ne egngaranan te ipud\f + \fr 25:7 \ft Ka ipud iyan ka kumbale ne egpekeiling te sening ne igpagket te Labew ne Talagpanubad diye te kumeng din ke egseled diye te balungbalung. Due hiket ne igsampey diye te pamanayen wey igbanggut diye te kumbale te liwaraan te talagpanubad.\f* wey te hagpi te kumeng te talagpanubad.

Ne peyimuwa nu sikandan te balungbalung eyew egpakalemung a kandan te eg-ugpe.

Igpapitew ku keykew ka egpeilingan te matulus ne balungbalung ne eg-alaran wey ka langun ne kasangkapan ne igtahu dutu.”

“Peyimuwa nu sikandan te Tahuanan te Kasabutan ligkat te kayu ne akasya—lalimma ne dangew ka kalayat, wey tatelu ne dangew ka kaluag, wey tatelu ne dangew ka katikang.

Buliti nu te bulawan ka seled wey ka lihawangan te Tahuanan te Kasabutan, wey linguta nu seini te egdayan-dayan te bulawan.

Himuwi nu seini te derakel ne sising ne bulawan, wey italinga nu iatul diye te hep‑at ne paa eyew egkaatul te sising ka tagse kakiliran te tahuanan.

Ne himu ka te me dullug ne akasya ne igyayung, wey buliti nu degma te bulawan.

Iluglug nu seini diye te intalinga ne me sising te tagse kakiliran te Tahuanan te Kasabutan eyew egkayayungan te me etew.

Igpatalu re iya diye te me sising ka me dullug ne igyayung wey kenad eg-aween.

Ne keilangan ne itahu nu diye te tahuanan ka igbehey ku keykew ne kasabutan.

“Ne himuwi nu te bulawan ne supe ka Tahuanan te Kasabutan, wey lalimma ne dangew ka kalayat, wey tatelu ne dangew ka kaluag.

\x + \xo 25:17: \xt Hib 9:5.\x*“Ne himuwi nu te bulawan ne supe\f + \fr 25:17 \ft Te Hibruwanen: pinnuuwan te himenew.\f* ka Tahuanan te Kasabutan, wey lalimma ne dangew ka kalayat, wey tatelu ne dangew ka kaluag.

Ne himuwi nu ka supe te daruwa ne kirubin ne indekdek ne bulawan, wey pegdangdanga nu te egtahu diye te ampew te supe.

+ \fr 25:18 \ft Ka kirubin, sabeka ne klasi te panalihan ne egpekeiling te mananap ne due pakpak wey belad.

25:18 Ka kirubin, sabeka ne klasi te panalihan ne egpekeiling te mananap ne due pakpak wey belad.

Ne himuwi nu ka supe te daruwa ne kirubin\f + \fr 25:18 \ft Ka kirubin, sabeka ne klasi te panalihan ne egpekeiling te mananap ne due pakpak wey belad.\f* ne indekdek ne bulawan, wey pegdangdanga nu te egtahu diye te ampew te supe.

Ka sabeka ne kirubin, diye igpagket te pulipusan te supe, wey ka dangeb, diye degma igpagket te limang ne pulipusan. Ig-uney re igpagket te supe ka daruwa ne kirubin eyew egpekegsumpul re.

Keilangan ne egpabekalen ka me pakpak te me kirubin ne egpakaralung te supe te Tahuanan te Kasabutan. Keilangan ne egpegtangkeen ka daruwa ne kirubin wey igpeunduk diye te supe.

Itahu nu naa diye te seled te Tahuanan te Kasabutan ka igbehey ku keykew ne kasabutan, wey supei nu naa.

Ne egpakigkita a wey egpakiglalag a keykew diye te supe te tahuanan, diye te taliware te me kirubin, eyew igpakabehey ku keykew ka langun ne balaud para te me kabuhalan ni Israil.”

“Kuwa ka te kayu ne akasya wey himu ka te lamisa ne hep‑at ne dangew ka kalayat, wey daruwa ne dangew ka kaluag, wey tatelu ne dangew ka katikang.

Buliti nu seini te bulawan wey linguta nu te egdayan-dayan te bulawan.

Talingei nu ka lamisa te me senge-palad ne tabla, wey linguta nu te egdayan-dayan te bulawan.

Himu ka te hep‑at ne derakel ne me sising ne bulawan, wey italinga niyu diye te hep‑at ne paa te lamisa.

Ilenged nu te intalinga nu ne tabla ka me sising eyew eglugluhan te igyayung te lamisa.

Ne himu ka te me dullug ne akasya ne igyayung, wey buliti nu te bulawan. Sika ka eggamiten te pegtiang te lamisa.

Ne himu ka te bulawan ne me kasangkapan diye te lamisa: Me pinggan, me tahuanan te me insinsu, me ubab, wey me pitsil ne eg-itisan te igpanubad ne me inumen.

Ne keilangan ne itahu nu layun ka paan ne impanubad keddiey diye te lamisa ne diye te tangkaan ku.”

\x + \xo 25:30: \xt Lib 24:5-8.\x*Ne keilangan ne itahu nu layun ka paan ne impanubad keddiey diye te lamisa ne diye te tangkaan ku.”

“Dekdek ka te bulawan wey himuwa nu ne tahuanan te sulu. Piru keilangan ne ig-uney red igtangen te pabunsuran wey te lawa, ka me ubab, ka me pakew, wey ka me bulak eyew egpekegsumpul re langun.

Keilangan ne egtahuan te hen‑em ne pakew diye te lawa te tahuanan te sulu, tigtatelu te tagse kakiliran.

Ka tagse pakew, egtahuan te tigtatelu ne ubab ne egpekeiling te bulak te almindras ne migbukadkad wey migderewun.

Ne ka lawa te tahuanan te sulu, egtahuan te hep‑at ne ubab ne egpekeiling te bulak te almindras ne migbukadkad wey migderewun.

Ne tahui nu te bulak ka diye te diralem te tagse tetemuwan te daruwa ne pakew.

Dekdek ka te bulawan wey iyan nu iya himuwa ne me ubbus wey me sugpang. Piru keilangan ne ig-uney red igtangen seini diye te lawa te tahuanan te sulu eyew egpekegsumpul re langun.

Ne himu ka te pitu ne lamparilya wey itahu nu diye te tahuanan te sulu eyew egkalayahan ka egkatangkaan te sulu.

Keilangan ka te me tatelu ne pulu wey lalimma (35) ne kilu ne bulawan te peggimu langun te tahuanan te sulu wey te me kasangkapan te sulu.

Keilangan ne eg-ay-ayaran niyu te eggimu ka langun ne egpekeiling iya te impapitew ku keykew ne egpeilingan kayi te bubungan.”

\x + \xo 25:40: \xt Him 7:44; Hib 8:5.\x*Keilangan ne eg-ay-ayaran niyu te eggimu ka langun ne egpekeiling iya te impapitew ku keykew ne egpeilingan kayi te bubungan.”

“Himu ka te matulus ne balungbalung ne eg-alaren, ligkat te sapulu ne mahal ne hinabel ne egbateken te hinabel ne meilem, malalab, wey malugtem. Pateyii nu naa ka me hinabel te kirubin ne naay-ayaran te eggimu.

Keilangan ne egpekeg-iling ka seked te langun ne me hinabel; sapulu wey daruwa (12) ne mitrus ka kalayat, wey daruwa ne mitrus ka kaluag.

Pegtembila nu te egteyi ka lalimma ne hinabel wey ka lein ne lalimma degma ne hinabel.

Kuwa ke naa te meilem ne hinabel wey italinga nu te sidsid te tagse pulipusan te impegtembil ne me hinabel.

Lalimma ne pulu (50) ne hinabel ka italinga nu diye te hun‑a ne tapid te me hinabel ne immegtembil, wey lalimma ne pulu (50) degma ka senge-tapid ne me hinabel. Ne pegtangkaa nu naa ka daruwa ne tapid.

Himu ka man‑e te lalimma ne pulu (50) ne bulawan ne sanggatanan, wey isanggat nu ka immegtembil ne me hinabel eyew egpekegtupu ka daruwa ne tapid ne me hinabel. Sikan naa ka egkeyimu e ne balungbalung ka langun ne hinabel.

+ \fr 26:6 \ft Te Hibruwanen: eyew egkasabeke e ka balungbalung.

Himu ka man‑e te lalimma ne pulu (50) ne bulawan ne sanggatanan, wey isanggat nu ka immegtembil ne me hinabel eyew egpekegtupu ka daruwa ne tapid ne me hinabel. Sikan naa ka egkeyimu e ne balungbalung ka langun ne hinabel.\f + \fr 26:6 \ft Te Hibruwanen: eyew egkasabeke e ka balungbalung.\f*

“Ne himu ka man‑e te sapulu wey sabeka (11) ne hinabel puun te bulbul te kambing eyew ig-atep te matulus ne balungbalung.

+ \fr 26:7 \ft Daruwa ne lapis ka atep te balungbalung: ka bulbul te kambing iyan igpaampew wey ka hinabel iyan igpariralem.

26:7 Daruwa ne lapis ka atep te balungbalung: ka bulbul te kambing iyan igpaampew wey ka hinabel iyan igpariralem.

“Ne himu ka man‑e te sapulu wey sabeka (11) ne hinabel puun te bulbul te kambing eyew ig-atep\f + \fr 26:7 \ft Daruwa ne lapis ka atep te balungbalung: ka bulbul te kambing iyan igpaampew wey ka hinabel iyan igpariralem.\f* te matulus ne balungbalung.

Keilangan ne egpekeg-iling ka seked te sapulu wey sabeka (11) ne hinabel; elin sapulu wey tatelu (13) ne mitrus ka kalayat, wey daruwa ne mitrus ka kaluag.

Pegtembila nu te egteyi ka lalimma ne hinabel eyew egsenge-tapid, wey pegtembila nu degma ka hen‑em ne hinabel. Ne lupia nu naa te kasabeka ka nekegtembil ne hen‑em ne hinabel diye te tangkaan te balungbalung.

Ne talingei nu te lalimma ne pulu (50) ne hinabel ka pulipusan te hun‑a ne tapid, wey lalimma ne pulu (50) degma ka senge-tapid.

Himu ka te lalimma ne pulu (50) ne sanggatanan ne burunsi wey ipananggat nu naa diye te intalinga ne me hinabel, wey pegsumpula nu ka me hinabel eyew egpekegsumpul ka daruwa ne tapid.

Ka egtimpa ne hinabel, igpabitin-bitin de iya diye te peka te balungbalung, minsan ka senge-liware te hinabel ne inseb-ung te balungbalung.

Ne ka egtimpa degma ne daruwa ne dangew te hinabel diye te tagse kakiliran te balungbalung, igpabitin-bitin de iya eyew igdingding te balungbalung.

“Ne himu ka te daruwa pad man‑e ne ig-atep te balungbalung; ka sabeka, sika se laplap te lukesan ne karniru ne intinaan te malalab, ne ka dangeb ne iglapis dutu, sika se laplap te kambing.

+ \fr 26:15 \ft tukeg seini te balungbalung ne in-iling te egtangenan te lekeb ne pididus.

26:15 tukeg seini te balungbalung ne in-iling te egtangenan te lekeb ne pididus.

“Himu ka te tukeg\f + \fr 26:15 \ft tukeg seini te balungbalung ne in-iling te egtangenan te lekeb ne pididus.\f* te balungbalung ne akasya ne igpasasindeg.

Ka tagse tukeg, keilangan ne daruwa wey liware ne depa ka kalayat wey tatelu ne dangew ka kaluag.

Ne ka tagse tukeg, tangeni nu te tigdaruwa ne paa-paa su eyew egpekegsumpul te duma ne tukeg. Ka langun ne tukeg, egtangenan iya te daruwa ne paa-paa.

Ne tukehi nu te daruwa ne pulu (20) ne tukeg ka dapit te igkakawanan ne balabahan te balungbalung.

Ne himu ke naa te hep‑at ne pulu (40) ne pelata ne pabunsuran ne due lungag eyew egtiyukan te daruwa ne pulu (20) ne me tukeg; tigdaruwa ne pabunsuran ka tagse tukeg.

Ne tukehi nu degma te daruwa ne pulu (20) ne me tukeg ne igpasasindeg ka limang te balungbalung, ka diye dapit te igkahibang ne balabahan te balungbalung.

Ne ka me tukeg, tahui nu red degma te hep‑at ne pulu (40) ne pelata ne pabunsuran; tigdaruwa ka pabunsuran ne egtiyukan te tagse tukeg.

Ne tukehi nu degma te hen‑em ne tukeg ne igpasasindeg ka diye te peka te balungbalung, ka diye egpakarapit te iglineb,

Keilangan ne egpekegdangdang ka me tukeg wey egpegketen te derakel ne me sising ka diye te ampew. Ne ka duma ne me tukeg ne diye te me pikungan te balungbalung, egpegdangdangen wey egpegketen ded degma.

Ne walu langun ne tukeg ka igtahu diye te peka te balungbalung, wey sapulu wey hen‑em (16) degma ka pabunsuran ne pelata, su tigdaruwa ka pabunsuran te tagse tukeg.

“Ne himu ka te dullug ne akasya eyew igbalabag te balungbalung. Keilangan ne lalimma ne dullug ka igbalabag diye te sabeka ne tukeg te balungbalung,

wey lalimma degma ka igbalabag diye te limang ne tukeg, wey lalimma red degma ka diye te peka ne egpakarapit te iglineb.

Ka dullug ne igpeelat igbalabag te tagse tukeg, keilangan ne igpeuma diye te tupuan te pikungan te balungbalung.

Buliti nu te bulawan ka me tukeg wey talingei nu te derakel ne me sising ne bulawan ne iyan eglugluhan te me dullug ne igbalabag. Ne egbulitan ded degma te bulawan ka me dullug ne igbalabag.

Na, ipasasindeg nu naa ka balungbalung ne egpekeiling iya te impapitew ku keykew ne egpeilingan kayi te bubungan.

“Himu ka man‑e te meupiya ne hinabel ne egbateken te meilem, malalab, malugtem, wey te mahal ne hinabel. Pateyii nu seini te kirubin te mangngateu ne egteyi wey paay-ayari nu te egpeyimu.

Himuwi nu ka hinabel te bulawan ne me sanggat wey itangen nu seini diye te hep‑at ne sungkaleg ne akasya ne imbulitan te bulawan, wey igpabunsud diye te hep‑at ne pabunsuran ne pelata.

Keilangan ne diye nu ibitin ka hinabel te sanggatanan te me sungkaleg. Ne uyana nu ka Tahuanan te Kasabutan wey diye nu itahu te limang te Matulus ne Sinabeng ne in-eletan te hinabel. Ka hinabel ka eletanan te Matulus ne Sinabeng wey te Amana ne Matulus ne Sinabeng.

+ \fr 26:33 \ft Te Hibruwanen: Matulus ne Inged puun te Amana ne Matulus ne Inged.

26:33 Te Hibruwanen: Matulus ne Inged puun te Amana ne Matulus ne Inged.

\x + \xo 26:33: \xt Hib 6:19; 9:3-5.\x*Keilangan ne diye nu ibitin ka hinabel te sanggatanan te me sungkaleg. Ne uyana nu ka Tahuanan te Kasabutan wey diye nu itahu te limang te Matulus ne Sinabeng ne in-eletan te hinabel. Ka hinabel ka eletanan te Matulus ne Sinabeng wey te Amana ne Matulus ne Sinabeng.\f + \fr 26:33 \ft Te Hibruwanen: Matulus ne Inged puun te Amana ne Matulus ne Inged.\f*

Ne ipeuntud nu ka supe diye te Tahuanan te Kasabutan ne diye te Amana ne Matulus ne Sinabeng.

Ne ipeuntud nu ka supe\f + \fr 26:34 \ft Te Hibruwanen: pinnuuwan te himenew.\f* diye te Tahuanan te Kasabutan ne diye te Amana ne Matulus ne Sinabeng.

Itahu nu ka lamisa diye te Matulus ne Sinabeng, wey ipalenged nu diye te igkahibang ne balabahan te sinabeng, wey itahu nu naa diye te egkatangkaan te lamisa ka tahuanan te sulu, diye te igkakawanan ne balabahan te sinabeng.

“Himu ka te hinabel ne igdingding te gumawan te balungbalung. Parayan-dayani nu seini te egpateyi te meilem, malalab, malugtem, wey te mahal ne hinabel.

Ne isanggat nu seini diye te me sanggatanan ne bulawan diye te lalimma ne sungkaleg ne akasya ne imbulitan te bulawan. Ne ipabunsud nu naa ka me sungkaleg diye te lalimma ne pabunsuran ne burunsi.”

“Ne kuwa ka te kayu ne akasya wey himu ka te altar. Keilangan ne sapulu ne dangew ka kalayat wey sapulu degma ne dangew ka kaluag eyew egkakuwaddradu ka altar, wey hen‑em ne dangew ka katikang.

Himuwi nu te sungey-sungey ka tagse pikungan, wey tapey nud e itangen diye te altar human nu buliti langun te burunsi eyew egpekegsumpul re.

Ne himu ka man‑e te me tayaanan te abu, me pala ne dereisek, me yahung, me tinidur ne derakel, wey tahuanan te baha. Keilangan ne burunsi ka langun ne eggimuwen ne kasangkapan diye te altar.

Ne himu ka degma te mahalat ne tuuhanan ne burunsi, wey himu ka man‑e te derakel ne sising ne burunsi ne igtalinga diye te hep‑at ne pikungan te altar.

Itangen nu naa ka tuuhanan diye te seled te altar, wey ipalenged nu te liwaraan te altar.

Ne himu ka man‑e te me dullug ne akasya ne igyayung te altar wey buliti nu te burunsi.

Iluglug nu ka me dullug diye te me derakel ne me sising diye te hep‑at ne pikungan eyew egpekeglimang ke egyayungan ka altar.

Mahalata nu ka altar ne eg-alabatan te tabla, iling te impapitew ku keykew diye te bubungan.”

“Teili nu te lama ka matulus ne balungbalung, wey ipalingut nu naa. Ne alara nu ka diye dapit te igkakawanan te balungbalung, wey alabati nu ka alad te mahal ne hinabel ne me hep‑at ne pulu wey lalimma (45) ne mitrus ka kalayat.

Himu ka te daruwa ne pulu (20) ne sungkaleg ne burunsi ne ig-alad wey dutun nu isanggat ka me hinabel. Tahui nu te me sanggatanan wey me sanggat ne pelata ka me sungkaleg, wey due man‑e daruwa ne pulu (20) ne pabunsuran ne burunsi red.

Iling ded degma ka diye te igkahibang ne balabahan te balungbalung, tukehi nu te daruwa ne pulu (20) ne burunsi ne sungkaleg ne impabunsud diye te daruwa ne pulu (20) ne pabunsuran ne burunsi. Egtahuan ded degma te pelata ne me sanggatanan ka me sungkaleg wey te igsanggat te hinabel. Ne alabati nu naa seeye te mahal ne hinabel ne me hep‑at ne pulu wey lalimma (45) ne mitrus ka kalayat.

Alara nu degma ka diye te liyu te balungbalung te sapulu ne burunsi ne sungkaleg ne impabunsud diye te sapulu (10) ne pabunsuran ne burunsi red. Tahui nu te me pelata ne me sanggatanan ka me sungkaleg wey te igsanggat te hinabel. Ne alabati nu naa seeye te mahal ne hinabel ne me daruwa ne pulu wey daruwa (22) ne mitrus ka kalayat.

Alara nu degma ka diye te liyu\f + \fr 27:12 \ft Te Hibruwanen: iglineb.\f* te balungbalung te sapulu ne burunsi ne sungkaleg ne impabunsud diye te sapulu (10) ne pabunsuran ne burunsi red. Tahui nu te me pelata ne me sanggatanan ka me sungkaleg wey te igsanggat te hinabel. Ne alabati nu naa seeye te mahal ne hinabel ne me daruwa ne pulu wey daruwa (22) ne mitrus ka kalayat.

Ne me daruwa ne pulu wey daruwa (22) ne mitrus degma ka kaluag te lama diye te egpakarapit te igsile.

Keilangan ne diye dapit te igsile ka gumawan te alad. Ne ka diye te igkakawanan te gumawan, alara nu te tatelu ne sungkaleg ne impabunsud diye te tatelu degma ne pabunsuran. Ne alabati nu naa seeye te mahal ne hinabel ne me pitu ne mitrus se kalayat.

Ne alara nu degma ka igkahibang te gumawan te alad ne tatelu ne sungkaleg ne impabunsud diye te tatelu ne pabunsuran, wey alabati nu te mahal ne hinabel ne me pitu ne mitrus se kalayat.

Ne ka gumawan te alad te lama, keilangan ne egdingdingan te hinabel ne me siyam ne mitrus ka kalayat. Pegseleta nu ka igdingding te gumawan te hinabel ne meilem, malalab, malugtem, wey te mahal ne hinabel, wey egdayan-dayanan seini te egteyi. Itangen nu seini diye te hep‑at ne sungkaleg ne impabunsud diye te hep‑at ne pabunsuran.

Ka langun ne sungkaleg ne nakalingkus dutu, keilangan ne egtahuan te me pelata ne sanggatanan wey igsanggat te me hinabel, wey keilangan ne burunsi ka pabunsuran te me sungkaleg.

Ka nakalingut ne alad te lama te balungbalung, keilangan ne eg-alabatan te mahal ne me hinabel ne hep‑at ne pulu wey lalimma (45) ne mitrus ka kalayat, wey me daruwa ne pulu wey daruwa (22) ne mitrus ka kaluag, wey senge-depa wey daruwa ne dangew ka katikang. Diye naa igsanggat ka hinabel te me sungkaleg ne burunsi se pabunsuran.

Keilangan ne neelin ne burunsi ka langun ne kasangkapan ne inggamit diye te matulus ne balungbalung ne in-alad, lagkes ka igpakpak te tane ne eggiketan te lubid te balungbalung wey te me hinabel ne ig-alabat te alad.”

“Peuyana nu ka me Israilita diye te keykew te mating‑ew ne lana te ulibu ne igtubil te sulu diye te balungbalung eyew kene egkeeb-ebukan.

Diye nu itahu ka me sulu te tangkaan te hinabel ne indingding te Tahuanan te Kasabutan. Si Aarun de wey ka me kabuhalan din ka egmareket te sulu diye te tangkaan te Magbebaye ne Manama te maaldew wey marusilem. Keilangan ne egtumanen te me Israilita wey te langun ne egpakasinundul pad ne me kabuhalan dan ka sika ne suhu.”

“Umawa nu ka suled nu ne si Aarun wey ka me anak din ne me lukes ne si Nadab, si Abihu, si Iliyasar, wey si Itamar. Ipasuwey nu naa sikandan te me etew su eggimuwen ku sikandan ne me talagpanubad keddi.

Ne peyimuwi nu si Aarun te matulus ne me kumbale eyew egmabantug wey egmateles sikandin.

Nangeni nu ka langun ne mangngateu ne imbehayan ku te katuenan, ne eggimuwan dan si Aarun te me kumbale eyew egkateil sikandin ne talagpanubad keddi.

Nangeni nu ka langun ne mangngateu ne imbehayan ku te katuenan,\f + \fr 28:3 \ft Te Hibruwanen: panisingan te katagseb.\f* ne eggimuwan dan si Aarun te me kumbale eyew egkateil sikandin ne talagpanubad keddi.

Seini ka me kumbale ne igpeyimu kandan: Hagpi te kumeng, kumbale ne egngaranan te ipud, ka igpaampew ne malayat ne kumbale, ka igpariralem ne kumbale ne due dayan-dayan, ka salakey, wey ka libed. Keilangan ne eggimuwan dan si Aarun te sika ne me kumbale wey ka me anak din degma ne me lukes eyew egkeyimu sikandan ne me talagpanubad keddi.

Keilangan ne egbehayan sikandan te bulawan, me hinabel ne me meilem, malalab wey malugtem, wey mahal ne me hinabel.

“Ka kumbale ne ipud, keilangan ne eg-ay-ayaran te eggimu wey egpegseleten ka imbula-bula ne bulawan, ka me hinabel ne meilem, malalab, malugtem, wey ka mahal ne hinabel.

Keilangan ne egtahuan ka ipud te daruwa ne baba eyew egpekegpegket ka tangkaan wey ka peka.

Ka libed, keilangan ne eg-ay-ayaran te eggimu wey egpegseleten ded te imbula-bula ne bulawan, me hinabel ne meilem, malalab, malugtem, wey te mahal ne hinabel. Keilangan ne igpegket ded seini diye te kumbale.

Ne kuwa ka te daruwa ne batu ne egngaranan te kurnalina wey ikulit nu dutu ka me ngaran te me anak ni Hakub ne me lukes.

Ka hen‑em ne ngaran, diye nu isulat te sabeka ne batu wey diye degma te dangeb ka hen‑em ne ngaran. Keilangan ne egmegsinsinundulen nu ka me ngaran dan puun te kinakakayan peendiye te kinaariyan.

Ikulit nu ka me ngaran te anak ni Hakub diye te daruwa ne batu, iling te eggimuwen te talaggimu te sising ne igkulit ka ngaran diye te batu. Ne himuwi nu naa ka me batu te tahuanan ne bulawan ne igpakepkep de te me batu.

Ne ipegket nu diye te baba te ipud ka me batu eyew eggimuwen ne limlimuan te me kabuhalan ni Israil. Ke eggendiye si Aarun te tangkaan te Magbebaye ne Manama ne egsaluub te ipud, egkeuyan-uyan din ka me ngaran dan diye te pamanayen din.

wey daruwa ne keddina ne inlubid ne neelin ne bulawan, wey ibitin nu seini diye te impakepkep ne tahuanan ne bulawan.”

“Ne himu ka te hagpi te kumeng ne ilaan te peggukum te Manama, wey keilangan ne egpaay-ayaran seini te eggimu. Ka inggamit te peggimu te ipud, sikan ded degma ka eggamiten: Ka imbula-bula ne bulawan, ka me hinabel ne meilem, malalab, malugtem, wey ka mahal ne hinabel.

Keilangan ne ka hagpi te kumeng, senge-rangew ka kalayat wey senge-rangew degma ka kaluag eyew egkakuwaddradu. Keilangan man‑e ne egpeg-akeben seini te eggimu eyew egpekeiling te sening.

Ne tahui nu seini te hep‑at ne linya te me mahal ne me batu. Ka an-anayan ne linya, tahui nu te malalab-lalab ne batu ne egngaranan te sardiyus, wey te makalawag ne batu ne egngaranan te tupasyu, wey te meilem ne batu ne egngaranan te karbungku.

Ka ikarangeb ne linya, tahui nu te meilem-ilem ne batu ne egngaranan te ismiralda, wey te sapiru, wey te maangkag ne batu ne egngaranan te diyamanti.

Ka igkatatelu ne linya, tahui nu te malalab-lalab ne batu ne egngaranan te hasintu, wey te mabatek ne batu ne egngaranan te agata, wey te malugtem ne batu ne egngaranan te amatista.

Ka igkeep‑at ne linya, tahui nu te makalawag ne batu ne egngaranan te birilu, wey te malalab-lalab ne batu ne egngaranan te kurnalina, wey te meilem ne batu ne egngaranan te haspi. Ne balakesa nu seini langun pakepkepi te bulawan ne iyan egtahuan.

Ka sapulu wey daruwa (12) ne batu, egkulitan te me ngaran te me anak ni Israil. Ka tagse batu egkulitan te sabeka ne ngaran, iling te eggimuwen te talaggimu te sising ne igkulit ka ngaran diye te batu.

Himu ka te me keddina ne inlubid ne bulawan eyew igsen-ung te hagpi te kumeng.

Ne himu ka te daruwa ne sising ne bulawan wey talingei nu ka daruwa ne sidsid te hagpi.

Itiyuk nu naa ka me keddina ne bulawan diye te daruwa ne sising ne bulawan,

wey ihiket nu ka pulipusan te me keddina diye te bulawan ne tahuanan te me batu ne impegket diye te baba te ipud eyew egpakabitin-bitin diye te tangkaan ka hagpi te kumeng.

Ne himu ka man‑e te daruwa ne sising ne bulawan, wey italinga nu diye te lebut te hagpi te kumeng, diye te bengel ne egpakarapit te ipud.

Himu kad man‑e te daruwa ne sising ne bulawan, wey italinga nu diye te tangkaan te baba te ipud, diye te diralem te baba, wey ampew-ampew te indayan-dayanan ne libed te ipud.

Ibanggut nu ka hagpi diye te ipud wey peyiketi nu te meilem ne hinabel ka intalinga ne me sising eyew egpakaayad-ayad egpakaampew te libed te ipud ka hagpi wey eyew kene egpekegsuwey.

“Ne igsaluub ni Aarun ka hagpi ne ilaan te peggukum te Manama ne insulatan te ngaran te me anak ni Israil ke egseled sikandin diye te Matulus ne Sinabeng. Purisu layun egkasuman-suman sikandan diye te tangkaan te Magbebaye ne Manama.

Ne itahu nu diye te hagpi te kumeng ka Urim wey ka Tumim eyew layun seini egkeuyan-uyan ni Aarun ke eggendiye sikandin te tangkaan te Manama. Puun due, egkeuyan-uyan ni Aarun diye te kumeng din ka peggukum te me kabuhalan ni Israil.”

+ \fr 28:30 \ft Ka Urim wey Tumim iyan ka me kasangkapan ne eggamiten te talagpanubad te pegnengneng te igkeupii te Manama, piru ware nataheyi kuntee ke egmenuwen seini te eggamit.

28:30 Ka Urim wey Tumim iyan ka me kasangkapan ne eggamiten te talagpanubad te pegnengneng te igkeupii te Manama, piru ware nataheyi kuntee ke egmenuwen seini te eggamit.

\x + \xo 28:30: \xt Num 27:21; Diy 33:8; Isra 2:63; Nih 7:65.\x*Ne itahu nu diye te hagpi te kumeng ka Urim wey ka Tumim\f + \fr 28:30 \ft Ka Urim wey Tumim iyan ka me kasangkapan ne eggamiten te talagpanubad te pegnengneng te igkeupii te Manama, piru ware nataheyi kuntee ke egmenuwen seini te eggamit.\f* eyew layun seini egkeuyan-uyan ni Aarun ke eggendiye sikandin te tangkaan te Manama. Puun due, egkeuyan-uyan ni Aarun diye te kumeng din ka peggukum te me kabuhalan ni Israil.”

“Himu ka te malayat ne kumbale ne eg-akeban te ipud, wey elina nu ne meilem ne hinabel.

Peyimuwi nu seini te lieg diye te elat eyew egsaluuban te ulu ni Aarun, wey eglinguten te egteyi ka ulang eyew kene egkahisi.

Peyimuwi nu ka sidsid te kumbale te me palungpung ne meilem, malalab, wey malugtem ne me hinabel, wey peelati nu te me saliyew ne bulawan. Keilangan ne egpekeiling te behas te granada ka palungpung.

Pegselseleta nu te egtahu diye te sidsid ka me palungpung wey ka me saliyew ne bulawan, wey ipalingut nu te sidsid te kumbale.

Igsaluub ni Aarun ka kumbale ke egtrabahu e sikandin diye te tangkaan te Magbebaye ne Manama. Egkarineg ka dahing te saliyew te pegseled din te Matulus ne Sinabeng wey te peglihawang din, sikan naa ka kene sikandin egpatey.

“Ne himu ka te malibusen ne balieg ne neelin ne bulawan wey seini ikulit nu te balieg, ‘Inhalad seini diye te Magbebaye ne Manama.’ Keilangan ne egpekeiling seini te eggimuwen te talaggimu te sising ne igkulit ka ngaran diye te batu.

“Ne himu ka te malibusen ne balieg ne neelin ne bulawan wey seini ikulit nu te balieg, ‘Inhalad\f + \fr 28:36 \ft Te Hibruwanen: Matulus.\f* seini diye te Magbebaye ne Manama.’ Keilangan ne egpekeiling seini te eggimuwen te talaggimu te sising ne igkulit ka ngaran diye te batu.

Ne ibanggut nu seini diye te tangkaan te salakey wey iyan nu ihiket ka meilem ne hinabel.

Keilangan ne egpakabitin-bitin seini diye te buked ni Aarun eyew palinneu te pegdawat din te sale te me kabuhalan ni Israil te pegpanubad dan keddi. Ipasaluub nu layun seini ki Aarun eyew egdawaten ku ka igpanubad dan keddiey.

Keilangan ne egpakabitin-bitin seini diye te buked ni Aarun eyew palinneu te pegdawat din te sale te me kabuhalan ni Israil te pegpanubad\f + \fr 28:38 \ft Te Hibruwanen: matulus ne dasag.\f* dan keddi. Ipasaluub nu layun seini ki Aarun eyew egdawaten ku ka igpanubad dan keddiey.

“Mahal ne hinabel ka eggimuwen ne kumbale ne igpariralem ni Aarun te kumbale din, wey minsan ka salakey rin wey ka libed din. Ne egpaay-ayaran man‑e seini egpateyii te igdayan-dayan.

“Ka me anak ni Aarun, himuwi nu degma te malayat ne me kumbale, me libed, wey me salakey eyew egmabantug wey egmateles sikandan.

Ne isaluub nu naa seeye diye te hari nu ne si Aarun wey te me anak din, wey itisi nu sikandan te lana, wey eg-urdinaan. Iteil nu sikandan keddiey eyew egkeyimu sikandan ne me talagpanubad keddi.

Ne isaluub nu naa seeye diye te hari nu ne si Aarun wey te me anak din, wey itisi nu sikandan te lana, wey eg-urdinaan.\f + \fr 28:41 \ft Te Hibruwanen: hipenua nu ka belad.\f* Iteil nu sikandan keddiey eyew egkeyimu sikandan ne me talagpanubad keddi.

Himuwi nu sikandan te hinabel ne salual ne igpariralem dan eyew igbunbun te me lebut dan.

Himuwi nu sikandan te hinabel ne salual ne igpariralem dan eyew igbunbun te me lebut\f + \fr 28:42 \ft Te Hibruwanen: migpalawas ne sapu.\f* dan.

Keilangan ne igsaluub dan seini ke egseled sikandan diye te sinabeng wey ke egparani naa sikandan te altar diye te Matulus ne Sinabeng eyew egtrabahu diye. Su emun kene dan seini igsaluub, egpatey sikandan puun te pegsupak dan. Keilangan ne egtumanen ni Aarun wey te me kabuhalan din te ware egtamanan ka seini ne tulumanen.”

Keilangan ne igsaluub dan seini ke egseled sikandan diye te sinabeng\f + \fr 28:43 \ft Te Hibruwanen: balungbalung ne temuwanan.\f* wey ke egparani naa sikandan te altar diye te Matulus ne Sinabeng eyew egtrabahu diye. Su emun kene dan seini igsaluub, egpatey sikandan puun te pegsupak dan. Keilangan ne egtumanen ni Aarun wey te me kabuhalan din te ware egtamanan ka seini ne tulumanen.”

“Seini himuwa nu engki Aarun wey te me anak din eyew egpanubaran nu sikandan ne egkeyimu ne me talagpanubad keddi. Kuwa ka te turu ne nati te baka wey daruwa ne lukesan ne karniru ne ware nabalbalangi.

Kuwa ka te amana ne meupiya ne harina te trigu wey himu ka te tatelu ne klasi te paan ne ware patulin. Himu ka te paan ne ware mentikei, paan ne insewuhan te mentika te ulibu, wey ka ninipisi ne paan ne eglakulasan te mentika.

Itahu nu seini langun diye te liyang wey uyana nu kayi te keddi. Uyana nu degma ka turu ne baka wey ka daruwa ne karniru.

“Dumaa nu si Aarun wey ka me anak din ne me lukes diye te gumawan te balungbalung, wey dihusa nu sikandan diye.

“Dumaa nu si Aarun wey ka me anak din ne me lukes diye te gumawan te balungbalung,\f + \fr 29:4 \ft Te Hibruwanen: balungbalung ne temuwanan.\f* wey dihusa nu sikandan diye.

Ne ipasaluub nu ki Aarun ka egpekeiling te linayun ne malayat se belad, wey ka eg-akeban te ipud, ka ipud, wey ka hagpi te kumeng. Ne ipalilibed nu degma kandin ka libed ne in-ay-ayaran te eggimu.

Ne ipasaluub nu ki Aarun ka egpekeiling te linayun ne malayat se belad,\f + \fr 29:5 \ft Seini ka an-anayan ne igsaluub te talagpanubad.\f* wey ka eg-akeban te ipud, ka ipud, wey ka hagpi te kumeng. Ne ipalilibed nu degma kandin ka libed ne in-ay-ayaran te eggimu.

Isaluub nu kandin ka salakey wey ibanggut nu ka matulus ne balieg diye te salakey.

Isaluub nu kandin ka salakey wey ibanggut nu ka matulus ne balieg\f + \fr 29:6 \ft Te Hibruwanen: kuruna.\f* diye te salakey.

Ne isinundul nu degma ka me anak ni Aarun wey kumbalei nu sikandan,

liberi nu, wey kalui nu. Egkeyimu sikandan ne me talagpanubad tenged te ware egtamanan ne me suhu ku. Sikan naa, urdineyi nu si Aarun wey ka me anak din.

“Ne uyana nu ka turu ne baka diye te tangkaan te balungbalung, wey iparapli nu ka me belad ni Aarun wey te me anak din diye te ulu te baka.

“Ne uyana nu ka turu ne baka diye te tangkaan te balungbalung,\f + \fr 29:10 \ft Te Hibruwanen: balungbalung ne temuwanan.\f* wey iparapli nu ka me belad ni Aarun wey te me anak din diye te ulu te baka.

Ne gilanga nu ka baka diye te tangkaan te Magbebaye ne Manama, diye te gumawan te balungbalung.

Ne kuwa ka te langesa te baka wey puliti nu ka me sungey-sungey te altar. Ne iitis nu ka nasame ne langesa diye te pabunsuran te altar.

Egkataman, ebui nu ka baka wey kua nu ka langun ne tabe diye te getek, wey ka subla ne meupiya ne atey, wey ka daruwa ne iihian wey ka tabe te iihian, wey tutunga nu langun diye te altar.

Egkataman, ebui nu ka baka wey kua nu ka langun ne tabe diye te getek, wey ka subla ne meupiya ne atey,\f + \fr 29:13 \ft Te Hibruwanen: pusung te atey.\f* wey ka daruwa ne iihian wey ka tabe te iihian, wey tutunga nu langun diye te altar.

Piru tutunga nu diye te lihawangan te kampu ka sapu, ka lundis, wey ka bituka te baka eyew iglinis te me sale dan.

Piru tutunga nu diye te lihawangan te kampu ka sapu, ka lundis, wey ka bituka te baka eyew iglinis te me sale dan.\f + \fr 29:14 \ft Te Hibruwanen: igpanubad te sale.\f*

“Ne kua nu ka sabeka ne karniru, wey ipatel-eb nu ka me belad ni Aarun wey te me anak din diye te ulu te karniru.

Ne gilanga nu ka karniru, wey kua nu ka langesa wey ilingut nu isawig te altar.

Panggupala nu ka karniru wey lu‑lui nu ka langun ne diye te getek wey ka me paa, wey limura nu seini lagkes ka ulu,

wey tutunga nu langun diye te altar. Igpanubad seini ne egtutungen, wey meemut ka lansi diye te Magbebaye ne Manama.

\x + \xo 29:18: \xt Ipi 5:2; Pil 4:18.\x*wey tutunga nu langun diye te altar. Igpanubad seini ne egtutungen, wey meemut ka lansi diye te Magbebaye ne Manama.

“Egkataman, kua nud man‑e ka dangeb ne karniru wey ipatel-eb nu ka me belad ni Aarun wey te me anak din diye te ulu te karniru.

Gilanga nu seini wey kuwa ka te langesa wey puliti nu ka igkakawanan ne talinga ni Aarun wey te me anak din, wey ka me timbebakal te igkakawanan ne belad wey paa ran. Ne ilingut nu isawig te altar ka same te langesa.

Ne kuwa ka te langesa diye te altar wey isewug nu te lana ne ig-itis te ulu, wey pabesiki nu si Aarun wey ka kumbale din, wey ka me anak din wey ka me kumbale dan. Puun due, igpakahalad nud keddi si Aarun wey ka me anak din, wey ka me kumbale dan.

Ne kuwa ka te langesa diye te altar wey isewug nu te lana ne ig-itis te ulu, wey pabesiki nu si Aarun wey ka kumbale din, wey ka me anak din wey ka me kumbale dan. Puun due, igpakahalad\f + \fr 29:21 \ft Te Hibruwanen: egmatulus.\f* nud keddi si Aarun wey ka me anak din, wey ka me kumbale dan.

“Awaa nu langun ka tabe te karniru, ka malambeg ne ikug, wey ka tabe diye te getek, wey ka subla ne meupiya ne atey, wey ka daruwa ne iihian wey ka tabe te iihian, wey ka kawanan ne bubun. Sika ka karniru ne igpanubad para te peg-urdina.

Ne kuwa ka te senge-timman ne paan ne ware patulin diye te liyang ne in-uyan nu diye te tangkaan te Magbebaye ne Manama, wey sabeka ne manipis ne paan ne immentikaan, wey paan ne ninipisi.

Pahen-geni nu seini langun ki Aarun wey te me anak din ne me lukes, wey ipakayew nu kandan eyew igpanubad diye te Manama.

+ \fr 29:24 \ft Te Hibruwanen: igpakayew eyew igpanubad ne egkayawen.

Pahen-geni nu seini langun ki Aarun wey te me anak din ne me lukes, wey ipakayew nu kandan eyew igpanubad\f + \fr 29:24 \ft Te Hibruwanen: igpakayew eyew igpanubad ne egkayawen.\f* diye te Manama.

Egkataman, kua nu seeye diye te kandan wey iuntud nu te karniru ne egtutungen diye te altar wey tutunga nu. Igpanubad seini ne egtutungen, wey meemut ka lansi diye te Magbebaye ne Manama.

“Ne kua nu ka kumeng ne inggamit nu te pegpanubad ki Aarun, wey kayawa nu eyew igpanubad diye te Manama. Pegkapenga, kua nud ka kumeng su keykew e ka sika ne baad.

“Iteil nu ka bubun te karniru ne inggamit nu te pegpanubad ki Aarun wey te me anak din, wey ipanubad nu seini wey ka kumeng ne ingkayew nu.

Keilangan ne igdapig seini ne baad eyew igbehey ki Aarun wey te me anak din tagse egbehey ka me kabuhalan ni Israil te igpanubad dan ne me ayam keureme. Baad dan sika ne egkarawat dan te ware egtamanan puun te me ayam ne igpanubad te me etew para te keupianan diye Magbebaye ne Manama.

“Ke egpatey e si Aarun, keilangan ne igbehey ka matulus ne me kumbale din diye te me anak din ne igliwan kandin keureme. Igsaluub dan ka me kumbale te timpu ne eg-urdinaan e sikandan wey igtubad e ne me talagpanubad.

Keilangan ne igsaluub te talagpanubad ne anak ni Aarun ka me kumbale te pitu ne aldew ke igliwan e sikandin ki Aarun te egseled-seled diye te balungbalung eyew egtrabahu diye te Matulus ne Sinabeng.

“Kua nu ka ngalap te karniru ne inggamit nu te pegpanubad ki Aarun wey te me anak din, wey subbaa nu diye te inteil nud keddi ne baad te balungbalung.

“Kua nu ka ngalap te karniru ne inggamit nu te pegpanubad ki Aarun wey te me anak din, wey subbaa nu diye te inteil nud keddi ne baad te balungbalung.\f + \fr 29:31 \ft Te Hibruwanen: matulus ne inged.\f*

Ipakeen nu ki Aarun wey te me anak din ka ngalap, wey ka me paan diye te liyang ne intahu diye te gumawan te balungbalung.

Sikandan de ka egpakakeen te inggamit te peg-urdina wey pegpanubad kandan, wey kene egkaayun ka me lerew re due, su matulus sika ne egkakeen wey iyan miglinis te me sale dan.

Ke egkasimahan pad ka ngalap wey ka paan su kene dan egkaamin, keilangan ne egtutungen e seini wey kene igpakeen su matulus sika ne egkakeen.

“Urdineyi nu si Aarun wey ka me anak din te pitu ne aldew ne insuhu ku keykew.

“Urdineyi\f + \fr 29:35 \ft Te Hibruwanen: hipenua nu ka belad dan.\f* nu si Aarun wey ka me anak din te pitu ne aldew ne insuhu ku keykew.

Tagse aldew panubad ka te turu ne baka eyew igpalangesa te peglinis te me sale dan wey te altar. Itisi nu man‑e ka altar te inteil ne lana eyew egmatulus.

Kene ka sanggel ka egpanubad te igpalangesa taman te pitu ne aldew eyew egmalinis ka altar wey egmatulus. Egkataman, egmatulus e ne subla ka altar, wey egmatulus degma ka langun ne egpakaragket dutu.”

“Seini ipanubad nu diye te altar te tagse aldew: Daruwa ne nati te karniru ne senge-tuig e.

Ipanubad nu te maselem ka sabeka ne karniru, ne ka dangeb, ipanubad nu te maapun.

Patapiki nu ka sabeka ne karniru te tatelu ne salmun ne harina ne amana ne meupiya wey tatelu ne salmun ne mentika te ingkeles ne ulibu. Lagkesi nu degma te egdasag te inumen ne senge-litru.

Patapiki nu ka sabeka ne karniru te tatelu ne salmun\f + \fr 29:40 \ft Te Hibruwanen: senge-baad te sapulu.\f* ne harina ne amana ne meupiya wey tatelu ne salmun ne mentika te ingkeles ne ulibu. Lagkesi nu degma te egdasag te inumen ne senge-litru.

Te pegpanubad nu te maapun te dangeb ne karniru, parumeyi nu red degma te harina wey inumen iling te pegpanubad nu te maselem. Igpanubad seini ne egtutungen, wey meemut ka lansi diye te Magbebaye ne Manama.

Keilangan ne egpanubad kew te egtutungen tagse aldew, minsan ka me kabuhalan niyu keureme. Diye kew panubad te tangkaan te Manama, diye te gumawan te balungbalung, wey egtemuwen ku sikaniyu diye wey egpakiglalag a keykew.

Egtemuwen ku ka me kabuhalan ni Israil diye, wey egmatulus seeye tenged te katelesan ku.

Egmatulusen ku ka balungbalung wey ka altar, wey egmatulusen ku degma si Aarun wey ka me anak din eyew egkeyimu ne me talagpanubad keddi.

Eglemung a eg-ugpe te me kabuhalan ni Israil wey Manama a nikandan.

Ne egkanengnengan dan iya ne sikeddiey ka Magbebaye ne Manama ran ne iyan mig-angey kandan puun te Ihiptu eyew egpakalemung a kandan eg-ugpe. Sikeddiey ka Magbebaye ne Manama ran.”

“Kuwa ka te kayu ne akasya wey himu ka te altar eyew egtutungan te insinsu.

Keilangan ne daruwa ne dangew ka kalayat wey daruwa ne dangew degma ka kaluag eyew egkakuwaddradu ka altar, wey hep‑at ne dangew ka katikang. Ne himuwi nu man‑e seini te hep‑at ne sungey-sungey wey iuney nu red itangen diye te altar.

Empeta nu naa seini langun buliti te bulawan—ka ampew, ka kakiliran, ka me sungey-sungey, wey linguta nu te egdayan-dayan te bulawan ka altar.

Himu ka te daruwa ne derakel ne sising ne bulawan wey italinga nu diye te diralem te indayan-dayan ne bulawan eyew due eglugluhan te me dullug ke eg-uyanen e ka altar.

Daruwa ne dullug ne akasya himuwa nu ne igyayung wey buliti nu te bulawan.

Itahu nu seini se altar diye te egkatangkaan te hinabel ne in-elet te Tahuanan te Kasabutan ne inggimuwan te supe ne egtemtemuwan ku keykew.

“Keilangan ne egtutung si Aarun te meemut ne insinsu diye te altar te tagse maselem te timpu ne eg-ay-ayaran din ka me sulu.

Ne emun ke eg-andamen din e man‑e ka me sulu te egkasagkup, keilangan ne egtutung man‑e sikandin te insinsu diye te tangkaan te Magbebaye ne Manama. Ne ipabulus niyu naa seini peendiye te me kabuhalan niyu keureme.

Kene kew tutung te kene ne eleg ne insinsu, wey kene niyu seini tutungi te minsan nekey ne igpanubad niyu ne me ayam wey ke harina naa. Ne kene kew man‑e itis dutu te inumen ne igpanubad niyu.

Keilangan ne egpalangesaan ni Aarun ka me sungey te altar tagse leg‑un puun te impanubad din ne me ayam eyew te peglinis te sale te me etew. Keilangan ne eggimuwen niyu seini layun te tagse leg‑un minsan ka me kabuhalan niyu keureme, su sika ka subla ne matulus ne altar te Magbebaye ne Manama.”

“Emun ke egsinsusen nud ka me kabuhalan ni Israil, keilangan ne pabehaya nu sikandan langun diye te Magbebaye ne Manama te bayad ne iglekat te umul ran te pegparihistru ran, eyew kene sikandan egkakita te mareet ke egkarihistru e sikandan.

Iyan nu ipabehey te seeye se egkaseel e ka senge-tipak te pelata eyew igdasag dan te Magbebaye ne Manama. Egtimbangen seini diye te timbangan te me talagpanubad.

+ \fr 30:13 \ft Te Hibruwanen: liware te sikil. Me hen‑em buwa ne gramu seini.

30:13 Te Hibruwanen: liware te sikil. Me hen‑em buwa ne gramu seini.

\x + \xo 30:13: \xt Iks 38:25-26; Mat 17:24.\x*Iyan nu ipabehey te seeye se egkaseel e ka senge-tipak\f + \fr 30:13 \ft Te Hibruwanen: liware te sikil. Me hen‑em buwa ne gramu seini.\f* te pelata eyew igdasag dan te Magbebaye ne Manama. Egtimbangen seini diye te timbangan te me talagpanubad.\f + \fr 30:13 \ft Te Hibruwanen: sikil te balungbalung.\f*

Seeye se egkarihistru e ne migdaruwa ne pulu (20) e wey subla ka idad, pabehaya nu sikandan langun te igdasag dan te Manama.

Ka meyaman, keilangan ne kene egbehey te subla, wey ka egkaayu-ayu, keilangan ne kene ne deisek amana ka igbehey rin. Egpeg-ilingey re iya sikandan ne senge-tipak de te pelata ka igbehey ran diye te Manama eyew te peglekat te umul ran.

Dawata nu ka pelata puun te me kabuhalan ni Israil, wey gamita nu te minsan nekey ne eggimuwen diye te balungbalung. Puun due, egkasuman-suman ka me etew diye te tangkaan te Manama, ne eyew egkalekat dan ka umul ran.”

Dawata nu ka pelata puun te me kabuhalan ni Israil, wey gamita nu te minsan nekey ne eggimuwen diye te balungbalung.\f + \fr 30:16 \ft Te Hibruwanen: balungbalung ne temuwanan.\f* Puun due, egkasuman-suman ka me etew diye te tangkaan te Manama, ne eyew egkalekat dan\f + \fr 30:16 \ft Te Hibruwanen: niyu.\f* ka umul ran.”

“Himu ka te pelenggana wey te egpapinnuuwan ne burunsi eyew egtahuan te weyig ne iglu‑lu. Ne diye nu naa seini itahu te elat-elat te balungbalung wey te altar ne tutunganan te igpanubad.

\x + \xo 30:18: \xt Iks 38:8.\x*“Himu ka te pelenggana wey te egpapinnuuwan ne burunsi eyew egtahuan te weyig ne iglu‑lu. Ne diye nu naa seini itahu te elat-elat te balungbalung\f + \fr 30:18 \ft Te Hibruwanen: balungbalung ne temuwanan.\f* wey te altar ne tutunganan te igpanubad.

Dutu egpanlu‑lu si Aarun wey ka me anak din te me belad dan wey te me paa ran.

Keilangan ne egpanlu‑lu pad sikandan human egseled diye te balungbalung wey ke egparani naa te altar eyew egtrabahu wey egtutung te igpanubad te Magbebaye ne Manama. Ke kene sikandan egpanlu‑lu, egpatey sikandan.

Sikan naa, keilangan ne eglu‑luan dan iya ka me belad dan wey ka me paa ran eyew kene sikandan egpatey. Keilangan ne eggimuwen seini ne tulumanen enni Aarun te me kabuhalan din te ware egtamanan.”

\x + \xo 30:22-38: \xt Iks 37:29.\x*Ne migkahiyan te Magbebaye ne Manama si Muwisis,

“Kuwa ka te subla ne meupiya ne me leggu: Hen‑em ne kilu te meemut ne mira, tatelu ne kilu te meemut ne sinamun, wey tatelu ne kilu ne sukal,

+ \fr 30:23 \ft Te Hibruwanen: 500 te mira ne egtulayas, 250 te meemut ne sinamun, 250 te meemut ne tire.

30:23 Te Hibruwanen: 500 te mira ne egtulayas, 250 te meemut ne sinamun, 250 te meemut ne tire.

“Kuwa ka te subla ne meupiya ne me leggu: Hen‑em ne kilu te meemut ne mira, tatelu ne kilu te meemut ne sinamun, wey tatelu ne kilu ne sukal,\f + \fr 30:23 \ft Te Hibruwanen: 500 te mira ne egtulayas, 250 te meemut ne sinamun, 250 te meemut ne tire.\f*

wey hen‑em ne kilu ne kasiya, wey hep‑at ne kilu ne lana te ulibu. Egtimbangen seini diye te timbangan te me talagpanubad.

wey hen‑em ne kilu ne kasiya, wey hep‑at ne kilu ne lana te ulibu. Egtimbangen seini diye te timbangan te me talagpanubad.\f + \fr 30:24 \ft Te Hibruwanen: sikil te balungbalung.\f*

Ne megsewuha nu seini langun eyew egpekeyimu ka te matulus ne lana ne igbaluhu, wey ay-ayari nu te eggimu iling te talaggimu te peemut.

Baluhuwi nu naa te lana ka balungbalung, ka Tahuanan te Kasabutan,

ka lamisa wey ka langun ne kasangkapan te lamisa, ka tahuanan te sulu wey ka langun ne kasangkapan te sulu, wey ka altar ne egtutungan te insinsu.

Ilagkes nu degma te egbaluhu ka altar ne tutunganan te igpanubad, wey ka langun ne kasangkapan te altar, wey ka pelenggana wey egpapinnuuwan.

Ihalad nu sika langun eyew egkeyimu ne amana ne matulus. Ne ka minsan nekey ne egparagket dutu, egmatulus e degma.

“Ne baluhuwi nu degma si Aarun wey ka me anak din wey ihalad nu sikandan eyew egkeyimu sikandan ne me talagpanubad keddi.

Ne nangeni nu ka me kabuhalan ni Israil, ‘Seini ka matulus ne lana ne igteil niyu te Manama minsan te me kabuhalan niyu keureme.

Kene niyu seini ibaluhu te minsan hentew re due, wey kene niyu ilingi te eggimu su matulus seini ne lana wey ilaa niyu ne matulus.

Ka minsan hentew ne eg-iling kayi, wey egbaluhu te lerew re due ne etew, kenad e eg-ileen ne sakup pad te keet-etawan ku.’ ”

+ \fr 30:33 \ft Te Hibruwanen: egtamperen e puun te keet-etawan din.

Ka minsan hentew ne eg-iling kayi, wey egbaluhu te lerew re due ne etew, kenad e eg-ileen ne sakup pad te keet-etawan ku.’ ”\f + \fr 30:33 \ft Te Hibruwanen: egtamperen e puun te keet-etawan din.\f*

Ne migkahiyan te Mabebaye ne Manama si Muwisis, “Kuwa ka te meemut ne me leggu ne istakti, unika, galbanu, wey meemut ne insinsu. Peg-ilinga nu ka kasulug te me leggu wey pegsewuha nu langun.

Himuwa nu naa seeye ne insinsu wey ay-ayari nu te eggimu iling te talaggimu te peemut. Sewuhi nu seini te asin eyew meupiya wey matulus.

Lupeta nu ka duma wey ibukbuk nu diye te tangkaan te Tahuanan te Kasabutan ne diye te balungbalung ne temuwanan ku keykew. Keilangan ne eg-isipen niyu langun ne matulus seini ne insinsu.

Kene niyu ilingi seini te eggimu eyew eggamiten niyu, su iteil niyu ne matulus diye te Magbebaye ne Manama.

Ka minsan hentew ne eg-iling kayi eyew igpeemut din, kenad e eg-ileen ne sakup pad te keet-etawan ku.”

+ \fr 30:38 \ft Te Hibruwanen: egtamperen e puun te keet-etawan din.

Ka minsan hentew ne eg-iling kayi eyew igpeemut din, kenad e eg-ileen ne sakup pad te keet-etawan ku.”\f + \fr 30:38 \ft Te Hibruwanen: egtamperen e puun te keet-etawan din.\f*

“Pammineg ka. In-alam ku puun te me kabuhalan ni Huda si Bisalil ne anak ni Uri wey apu ni Hur.

Innipenu ku sikandin te Panisingan ku wey imbehayan ku sikandin te katuenan wey katagseb, wey egkateu sikandin te langun ne kapandayan.

Sikandin ka eggimu te me meupiya ne kapandayan ne bulawan, pelata, wey burunsi.

Sikandin man‑e ka egsapsap te igdayan-dayan ne me batu, wey eggeli te me kayu, wey eggimu te langun ne kapandayan.

Ne in-alam ku degma si Uhuliab ne anak ni Ahisamak ne egpuun te me kabuhalan ni Dan eyew egbulig ki Bisalil. Imbehayan ku degma te katuenan ka langun ne mangngateu eyew egkeyimu ran ka langun ne insuhu ku keykew.

Ipeyimu nu kandan ka balungbalung,\f + \fr 31:7 \ft Te Hibruwanen: balungbalung ne temuwanan.\f*

ka Tahuanan te Kasabutan wey ka supe,\f + \fr 31:7 \ft Te Hibruwanen: pinnuuwan te himenew.\f*

ka altar ne tutunganan te igpanubad wey ka langun ne kasangkapan te altar,

ka mateles ne me kumbale te me talagpanubad, ka matulus ne me kumbale ni Aarun wey te me anak din ne me talagpanubad ne igsaluub dan ke egtrabahu e sikandan,

Keilangan ne eggimuwen dan seini langun sumale te insuhu ku keykew.”

“Nangeni nu ka me kabuhalan ni Israil te keilangan ne egtantanuran dan ka Aldew ku te Peggimeley su sika ka tuus te kasabutan ku kaniyu peendiye te me kabuhalan niyu keureme. Ke egtantanuran niyu sika, egkanengnengan niyu ne sikeddiey ka Magbebaye ne Manama ne iyan egmatulus kaniyu.

Tantanuri niyu ka Aldew te Peggimeley su matulus seini diye te kaniyu. Eggimatayan seeye se eg-apul, wey kenad e eg-ileen ne sakup pad te keet-etawan ku seeye se egtrabahu te Aldew te Peggimeley.

+ \fr 31:14 \ft Te Hibruwanen: egtamperen e puun te keet-etawan din.

Tantanuri niyu ka Aldew te Peggimeley su matulus seini diye te kaniyu. Eggimatayan seeye se eg-apul,\f + \fr 31:14 \ft Te Hibruwanen: eglindit.\f* wey kenad e eg-ileen ne sakup pad te keet-etawan ku\f + \fr 31:14 \ft Te Hibruwanen: egtamperen e puun te keet-etawan din.\f* seeye se egtrabahu te Aldew te Peggimeley.

Due hen‑em niyu ne aldew eyew egtrabahu, piru ka igkapitu ne aldew iyan seini ka Aldew te Peggimeley, su matulus seini diye te Manama. Eggimatayan seeye se egtrabahu te sika ne aldew.

+ \xo 31:15: \xt Iks 20:8-11; 23:12; 34:21; 35:2; Lib 23:3; Diy 5:12-14.

\x + \xo 31:15: \xt Iks 20:8-11; 23:12; 34:21; 35:2; Lib 23:3; Diy 5:12-14.\x*Due hen‑em niyu ne aldew eyew egtrabahu, piru ka igkapitu ne aldew iyan seini ka Aldew te Peggimeley, su matulus seini diye te Manama. Eggimatayan seeye se egtrabahu te sika ne aldew.

Keilangan ne egtantanuran te me kabuhalan ni Israil ka Aldew te Peggimeley wey kene eg-apulen minsan te me kabuhalan dan. Tulumanen dan seini te ware egtamanan.

Keilangan ne egtantanuran te me kabuhalan ni Israil ka Aldew te Peggimeley wey kene eg-apulen minsan te me kabuhalan dan. Tulumanen\f + \fr 31:16 \ft Te Hibruwanen: kasabutan.\f* dan seini te ware egtamanan.

Sika ka tuus te kasabutan ku kaniyu te ware egtamanan, su inggimu ku ka langit wey ka tane te hen‑em ne aldew, wey te igkapitu ne aldew, migpeeneng-eneng a wey miggimeley a.”

\x + \xo 31:17: \xt Iks 20:11.\x*Sika ka tuus te kasabutan ku kaniyu te ware egtamanan, su inggimu ku ka langit wey ka tane te hen‑em ne aldew, wey te igkapitu ne aldew, migpeeneng-eneng a wey miggimeley a.”

Te neimpusan e lalahi te Manama si Muwisis diye te Bubungan ne Sinay, imbehey rin e kandin ka daruwa ne malumpayag ne batu ne in-un-unayan din te egsulat te kasabutan.

+ \fr 31:18 \ft Te Hibruwanen: imbehey rin ka daruwa ne batu te kasabutan ne insulat din te kemel din.

31:18 Te Hibruwanen: imbehey rin ka daruwa ne batu te kasabutan ne insulat din te kemel din.

Te neimpusan e lalahi te Manama si Muwisis diye te Bubungan ne Sinay, imbehey rin e kandin ka daruwa ne malumpayag ne batu ne in-un-unayan din te egsulat te kasabutan.\f + \fr 31:18 \ft Te Hibruwanen: imbehey rin ka daruwa ne batu te kasabutan ne insulat din te kemel din.\f*

Te nasahimanu te me etew ne mananey nakatupang si Muwisis puun te bubungan, miglibulung e sikandan diye ki Aarun wey migkahi, “Ne kun la, himuwi key te manama ne egpangulu kanta. Ware kid e nakanengneng ke namenu e si Muwisis, ka etew ne migpaawe kanta puun te Ihiptu.”

\x + \xo 32:1: \xt Him 7:40.\x*Te nasahimanu te me etew ne mananey nakatupang si Muwisis puun te bubungan, miglibulung e sikandan diye ki Aarun wey migkahi, “Ne kun la, himuwi key te manama\f + \fr 32:1 \ft Te Hibruwanen: me manama.\f* ne egpangulu kanta. Ware kid e nakanengneng ke namenu e si Muwisis, ka etew ne migpaawe kanta puun te Ihiptu.”

Ne migkahiyan sikandan ni Aarun, “Pangua niyu ka me bulawan ne eritis te me asawa niyu wey te me anak niyu wey uyana niyu kayi te keddi.”

Purisu impanguwa te langun ne etew ka me eritis dan ne bulawan wey impanguyan dan diye te ki Aarun.

Ne ingkuwa ni Aarun ka imbehey ran ne me bulawan, wey inleney rin e wey inggimu rin e ne larawan te nati te baka. Pegkakita dutu te me etew, migkahi sikandan, “Sein e ka manama ta te me kabuhalan ni Israil ne iyan mig-uyan kanta kayi puun te Ihiptu!”

\x + \xo 32:4: \xt 1Har 12:28; Him 7:41.\x*Ne ingkuwa ni Aarun ka imbehey ran ne me bulawan, wey inleney rin e wey inggimu rin e ne larawan te nati te baka. Pegkakita dutu te me etew, migkahi sikandan, “Sein e ka manama ta te me kabuhalan ni Israil ne iyan mig-uyan\f + \fr 32:4 \ft Te Hibruwanen: migpatakereg.\f* kanta kayi puun te Ihiptu!”

Ne dutu, migpangimu e si Aarun te altar diye te egkatangkaan te baka wey impanengneng din ka me etew te migkahi, “Egsahakeen ki kaaselem eyew te pegbantug te Magbebaye ne Manama.”

Te napawe e, migselem-selem sikandan nangimata wey migtutung te igpanubad ne egtutungen wey mig-uyan degma sikandan te igpanubad para te keupianan. Nataman, naminnuu e sikandan wey nangekeen, nangiinum, wey nanesayew te mekeyilew-hilew naan de iya.

\x + \xo 32:6: \xt 1Kur 10:7.\x*Te napawe e, migselem-selem sikandan nangimata wey migtutung te igpanubad ne egtutungen wey mig-uyan degma sikandan te igpanubad para te keupianan. Nataman, naminnuu e sikandan wey nangekeen, nangiinum, wey nanesayew te mekeyilew-hilew\f + \fr 32:6 \ft Te Hibruwanen: migsasindeg eyew egkelag.\f* naan de iya.

Ne migkahiyan te Magbebaye ne Manama si Muwisis, “Dagdahew ka tupang su ka keet-etawan nu ne in-uyan nu puun te Ihiptu, migsupak e keddi.

Mahaan de sikandan migsuwey te igkeupii ku ne eg-ikulen dan. Miggimu sikandan te larawan te nati te baka wey insimba ran seini wey impanubaran dan. Migkahi pad sikandan, ‘Sein e ka manama ta te me kabuhalan ni Israil ne iyan mig-uyan kanta kayi puun te Ihiptu!’

Mahaan de sikandan migsuwey te igkeupii ku ne eg-ikulen\f + \fr 32:8 \ft Te Hibruwanen: te dalan ne insuhu ku kandan.\f* dan. Miggimu sikandan te larawan te nati te baka wey insimba ran seini wey impanubaran dan. Migkahi pad sikandan, ‘Sein e ka manama ta te me kabuhalan ni Israil ne iyan mig-uyan kanta kayi puun te Ihiptu!’

Nakita ku ne makehal iya se me ulu\f + \fr 32:9 \ft Te Hibruwanen: lieg.\f* te seini ne me etew.

Purisu balahara a kuntee eyew egkaneem-neem dan ka egpangebel-ebel ne langet ku kandan wey egkahule sikandan egpatey. Ne sikeykew mule, eggimuwen ku ne dakel ne nasud ka me kabuhalan nu.”

Purisu balahara a kuntee eyew egkaneem-neem\f + \fr 32:10 \ft Te Hibruwanen: egkatutung dan te langet ku.\f* dan ka egpangebel-ebel ne langet ku kandan wey egkahule sikandan egpatey. Ne sikeykew mule, eggimuwen ku ne dakel ne nasud ka me kabuhalan nu.”

Piru migpeyid‑u-hid‑u si Muwisis te Magbebaye ne Manama rin wey migkahi, “Manama, in-uyan nu kayi ka keet-etawan nu puun te Ihiptu pinaahi te karesen wey dakel ne geem nu. Ne kuntee mania te amana egpangebel-ebel e ka langet nu kandan?

\x + \xo 32:11-14: \xt Num 14:13-19.\x*Piru migpeyid‑u-hid‑u si Muwisis te Magbebaye ne Manama rin wey migkahi, “Manama, in-uyan nu kayi ka keet-etawan nu puun te Ihiptu pinaahi te karesen wey dakel ne geem nu. Ne kuntee mania te amana egpangebel-ebel e ka langet nu kandan?

Kema ke egpakakahi nasi ka me matig-Ihiptu te impaawe nu sikandan eyew egdereetan, wey in-uyan nu sikandan diye te me bubungan eyew egpangimatayan, wey eyew egkahule e sikandan kayi te inged. Kene nud e ubag ipabulus ka pegdereet te keet-etawan nu puun te egpangebel-ebel ne langet nu.

Sumsumana nu ka me suluhuanen nu ne si Abraham, si Isaak, wey si Hakub ne migsaaran nu te pegkahi nu, ‘Egpabugbuhalen ku ka me kabuhalan niyu iling kasulug te me bituen diye te langit. Igbehey ku diye te me kabuhalan niyu ka langun ne tane ne insaad ku wey sikandan e ka egpakakamuney te ware egtamanan.’ ”

\x + \xo 32:13: \xt Hin 22:16-17; Hin 17:8.\x*Sumsumana nu ka me suluhuanen nu ne si Abraham, si Isaak, wey si Hakub ne migsaaran nu te pegkahi nu, ‘Egpabugbuhalen ku ka me kabuhalan niyu iling kasulug te me bituen diye te langit. Igbehey ku diye te me kabuhalan niyu ka langun ne tane ne insaad ku wey sikandan e ka egpakakamuney te ware egtamanan.’ ”

Purisu warad e ipabulus te Magbebaye ne Manama ka ingkahi rin ne pegdereet te keet-etawan din.

Ne mig-ayun e migpatupang si Muwisis te bubungan ne mig-uyan te daruwa ne malumpayag ne batu ne nekeglimang ka sulat.

Ka Manama ka miggimu te daruwa ne malumpayag ne batu, wey sikandin ded iya man‑e ka migsulat te nakasulat dutu te me batu. Intulis din de diye te me batu ka insulat din.

Te mariyu pad ensi Muwisis, narineg e ni Huswi ka me etew ne egmanguleyi wey migkahiyan din si Muwisis, “Hendue te egkasamuk sikandan diye te kampu su mahulub amana!”

Te mariyu pad ensi Muwisis, narineg e ni Huswi\f + \fr 32:17 \ft Pitawa niyu degma ka 24:13.\f* ka me etew ne egmanguleyi wey migkahiyan din si Muwisis, “Hendue te egkasamuk sikandan diye te kampu su mahulub amana!”

Ne migtabak si Muwisis, “Ware de due ne. Ware sikandan migkuleyi puun te kahale te pegpanalu ran wey ke migpandalawit naa te pegkareeg dan. Ka kahulub ne egkarineg ku, laheng te peg-ulahing.”

Te egpakarani-rani e ensi Muwisis te kampu, nakita rin ka larawan te nati te baka wey ka me etew ne migsesayew. Sikan de iya, nabelu e si Muwisis wey nangebel-ebel e ka langet din, wey imbantulang din e ka malumpayag ne me batu ne in-uyan din, wey napese e diye te pabunsuran te bubungan.

Ne ingkuwa rin ka larawan te nati te baka ne inggimu ran wey insilaban din e. Inlupet din seini wey imbukbuk din diye te weyig wey impeinum din e dutu ka me kabuhalan ni Israil.

Ne migkahiyan din si Aarun, “Immenu kaa te me etew—mania te impababaan nu sikandan te makaalat-halat ne sale?”

Migtabak si Aarun, “Kene ke re ubag kabelu, ahalen ku. Nakanengneng kad en iya te amana egkeupian ne eggimu te mareet ka seini ne me etew.

Migkahiyan a nikandan, ‘Himuwi key te manama ne egpangulu kanta. Ware kid nakanengneng ke namenu e si Muwisis, ka etew ne mig-uyan kanta kayi puun te Ihiptu.’

Ne ingkahiyan kud iya sikandan, ‘Hentew seeye se due bulawan, uyana niyu kayi te keddi.’ Sikan naa ka imbehey ran e keddi ka me bulawan dan, wey insubuk kud e diye te hapuy taman te neyimu e ne larawan te nati te baka.”

Nakita ni Muwisis ne imbalahad de ni Aarun ka me etew ne egmamakeiran e, wey ware din sapari sikandan ka egkengeungel e diye te tangkaan te me kuntere dan.

Purisu migsasindeg si Muwisis diye te gumawan te kampu wey migpanguleyi ne miggenendue, “Ka eglapig te Magbebaye ne Manama egparani keddi!” Ne migparani kandin ka langun ne kabuhalan ni Libi.

Ne migkahiyan din sikandan, “Seini ka ingkahi te Manama te Israil, ‘Ka tagse sabeka kaniyu keilangan ne egsiniket te kampilan wey empeta niyu te egleug-leug ka kampu wey pangimatayi niyu ka me suled niyu, me duma niyu, wey me sumbaley niyu.’ ”

Ne intuman te me kabuhalan ni Libi ka insuhu ni Muwisis, wey nekeyimatey sikandan te me tatelu ne libu ne etew te seeye ne aldew.

Ne ingkahiyan ni Muwisis ka me kabuhalan ni Libi, “In-urdinaan kew kuntee ne aldew eyew egpamakey te Magbebaye ne Manama su migtuman kew te impeyimu rin. Impangimatayan niyu ka me anak niyu, wey ka me suled niyu eyew egpanalanginan kew nikandin kuntee ne aldew.”

Ne ingkahiyan ni Muwisis ka me kabuhalan ni Libi, “In-urdinaan\f + \fr 32:29 \ft Te Hibruwanen: hipenua niyu ka belad niyu.\f* kew kuntee ne aldew eyew egpamakey te Magbebaye ne Manama su migtuman kew te impeyimu rin. Impangimatayan niyu ka me anak niyu, wey ka me suled niyu eyew egpanalanginan kew nikandin kuntee ne aldew.”

Te napawe e, ingkahiyan ni Muwisis ka me etew, “Dakel amana ka sale niyu, piru kuntee egtakereg a diye te bubungan su egliberan ku ka Magbebaye ne Manama, su kema ke egkapehes ku red sikandin wey egkabennalan ded ne egpasayluwen kew te sale niyu.”

Seeye naa, miglibed e si Muwisis diye te Manama wey migkahi, “Pasayluwa nu re ubag ka me etew. Amana ne dakel ka sale ne neyimu ran su miggimu sikandan te me manama ne bulawan.

Ne kuntee, pasayluwa nud ubag sikandan te me sale dan. Ke kene nu sikandan egpasayluwen, awaa nud ka ngaran ku due te libru ne insulatan nu.”

\x + \xo 32:32: \xt Sal 69:28; Imp 3:5.\x*Ne kuntee, pasayluwa nud ubag sikandan te me sale dan. Ke kene nu sikandan egpasayluwen, awaa nud ka ngaran ku due te libru ne insulatan nu.”

Piru migkahiyan te Magbebaye ne Manama si Muwisis, “Ka nakasale de keddi ka eg-aween ku se ngaran kayi te libru ku.

Purisu hipanew kad wey dumaa nu ka me etew diye te inged ne ingkahi ku keykew. Na, eggun‑a keykew ka panalihan ku. Piru te timpu ne egleuy a kandan, egdusaan ku iya sikandan tenged te me sale dan.”

Nataman, impareralu te Magbebaye ne Manama ka me etew tenged te larawan te nati te baka ne impeyimu ran ki Aarun.

Migkahiyan te Magbebaye ne Manama si Muwisis, “Awe kad due wey dumaa nu ka me etew ne in-uyan nu kayi puun te Ihiptu, wey hendiye kew te inged ne insaad ku ki Abraham, ki Isaak, wey ki Hakub. Migkahiyan ku sikandan dengan, ‘Igbehey ku seini ne tane diye te me kabuhalan niyu.’

+ \xo 33:1: a \xt Hin 12:7; \xo b \xt Hin 26:3; \xo c \xt Hin 28:13.

\x + \xo 33:1: a \xt Hin 12:7; \xo b \xt Hin 26:3; \xo c \xt Hin 28:13.\x*Migkahiyan te Magbebaye ne Manama si Muwisis, “Awe kad due wey dumaa nu ka me etew ne in-uyan nu kayi puun te Ihiptu, wey hendiye kew te inged ne insaad ku ki Abraham, ki Isaak, wey ki Hakub. Migkahiyan ku sikandan dengan, ‘Igbehey ku seini ne tane diye te me kabuhalan niyu.’

Egsuhu a te panalihan ne iyan eggun‑a keykew, wey egdeldelen ku ka me Kanaanen, ka me Amurihanen, ka me Hitihanen, ka me Pirisihanen, ka me Hibihanen, wey ka me Hibusihanen.

Takereg kew diye te meupiya ne tane wey dakel se eg-uma, piru kena a egduma kaniyu, su me makehal ka ulu niyu wey kema ke kene ku sikaniyu egkeul-ulungan te egdusa diye te deralanen.”

+ \fr 33:3 \ft Te Hibruwanen: tane ne egtulayasan te gatas wey teneb.

Takereg kew diye te meupiya ne tane wey dakel se eg-uma,\f + \fr 33:3 \ft Te Hibruwanen: tane ne egtulayasan te gatas wey teneb.\f* piru kena a egduma kaniyu, su me makehal ka ulu\f + \fr 33:3 \ft Te Hibruwanen: migkeleg se lieg.\f* niyu wey kema ke kene ku sikaniyu egkeul-ulungan te egdusa diye te deralanen.”

Miglungku ka me etew te pegkarineg dan te mareet ne guhuren te Manama, wey ware sikandan miggimmimasad ka eglungku.

Su migkahiyan te Magbebaye ne Manama si Muwisis, “Kahii nu ka me kabuhalan ni Israil, ‘Makehal iya ka me ulu niyu ne me etew. Ne emun ke egdumaan ku sikaniyu minsan dagdahew re, kene ku iya sikaniyu egkeul-ulungan te egdusa. Na, luunga niyu ka immanaluub niyu ne me dayan-dayan te lawa eyew igpalene-lene kud ke nekey ka eggimuwen ku kaniyu.’ ”

Purisu warad miggimmimasad ka me kabuhalan ni Israil puun te pegligkat dan diye te Bubungan ne Sinay.

+ \fr 33:6 \ft Te Hibruwanen: Bubungan ne Hurib. Dangeb seini ne ngaran te Bubungan ne Sinay.

33:6 Te Hibruwanen: Bubungan ne Hurib. Dangeb seini ne ngaran te Bubungan ne Sinay.

Purisu warad miggimmimasad ka me kabuhalan ni Israil puun te pegligkat dan diye te Bubungan ne Sinay.\f + \fr 33:6 \ft Te Hibruwanen: Bubungan ne Hurib. Dangeb seini ne ngaran te Bubungan ne Sinay.\f*

Nabatasan e ni Muwisis ne eg-uy-uyanen din ka balungbalung wey diye igpasasindeg te madmariyu te kampu wey ingngaranan din seini te Balungbalung ne Temuwanan. Ka minsan hentew ne egkeupian ne egpanginginse te Magbebaye ne Manama, eggendiye de te balungbalung.

Emun ke eggendiyad e si Muwisis te balungbalung, egmanasindeg ka langun ne etew diye te me balungbalung dan wey egtengtengan dan sikandin taman te egpakaseled e diye te balungbalung.

Ke egpakaseled e si Muwisis te balungbalung, eglene e ka gapun ne egpekeiling te sungkaleg wey diye eglenged te gumawan te balungbalung, wey egpakiglalag e ka Manama ki Muwisis.

Ne emun ke egkakite e te langun ne etew ka gapun ne egpekeiling te sungkaleg diye te gumawan te balungbalung, egmanasindeg e sikandan wey egsimba diye te gumawan te me balungbalung dan.

Egpatangkeey iya si Muwisis te Magbebaye ne Manama ka egpalalahey iling te talag-alukuy. Pegkapenga, eglibed e si Muwisis diye te kampu, piru egpalunggehaat de diye te balungbalung ka suluhuanen din ne si Huswi ne anak ni Nun.

Ne migkahiyan ni Muwisis ka Magbebaye ne Manama, “Malehet iya ne egpepanguluwen a nikeykew te seini ne me etew te peggipanew, piru wara a nikeykew nangeni ke hentew ka igparuma nu keddiey. Ne migkahi ke pad iya man‑e te neilaan a iya nikeykew wey ingkatelesi a nikeykew.

+ \fr 33:12 \ft Te Hibruwanen: nanengnengan ku sikeykew te ngaran nu wey igkatelesi ka te mata ku.

33:12 Te Hibruwanen: nanengnengan ku sikeykew te ngaran nu wey igkatelesi ka te mata ku.

Ne migkahiyan ni Muwisis ka Magbebaye ne Manama, “Malehet iya ne egpepanguluwen a nikeykew te seini ne me etew te peggipanew, piru wara a nikeykew nangeni ke hentew ka igparuma nu keddiey. Ne migkahi ke pad iya man‑e te neilaan a iya nikeykew wey ingkatelesi a nikeykew.\f + \fr 33:12 \ft Te Hibruwanen: nanengnengan ku sikeykew te ngaran nu wey igkatelesi ka te mata ku.\f*

Purisu ke malehet ne ingkatelesi a nikeykew, nangeni a ubag nikeykew te me planu nu eyew egpekeila a keykew, wey eyew igkatelesi e pad nikeykew. Sumsumana nu degma ne keet-etawan nu ka seini ne tribu.”

Purisu ke malehet ne ingkatelesi a nikeykew, nangeni a ubag nikeykew te me planu nu eyew egpekeila a keykew, wey eyew igkatelesi e pad nikeykew. Sumsumana nu degma ne keet-etawan nu ka seini ne tribu.”\f + \fr 33:13 \ft Te Hibruwanen: nasud.\f*

Ne migkahi ka Manama, “Egdumaan ku sikeykew wey egbehayan te keupianan.”

Ne migkahi si Muwisis, “Kene key paawaa te seini ne inged ke kene ka egduma kanami.

Menuwen naa te egnengneng ke ingkatelesi a nikeykew wey ka keet-etawan nu, ke kene key egdumaan nikeykew? Menuwen te egnengneng te langun ne keet-etawan kayi te inged ne kene key ne iling kandan, ke kene key egdumaan nikeykew?”

Ne migkahiyan te Magbebaye ne Manama si Muwisis, “Eggimuwen ku iya ka ingkahi nu su ingkatelesi ku sikeykew wey nekeila a keykew.”

+ \fr 33:17 \ft Te Hibruwanen: neilaan ku sikeykew te ngaran nu.

Ne migkahiyan te Magbebaye ne Manama si Muwisis, “Eggimuwen ku iya ka ingkahi nu su ingkatelesi ku sikeykew wey nekeila a keykew.”\f + \fr 33:17 \ft Te Hibruwanen: neilaan ku sikeykew te ngaran nu.\f*

Ne migkahi si Muwisis, “Papitawa a ubag nikeykew te katelesan nu.”

Ne migkahi ka Manama, “Igpakita ku keykew ka langun ne keupiya ku wey egngaranan ku ka ngaran ku ne iyan ka Magbebaye ne Manama. Ne igkeyid‑u ku seeye se igkeyid‑u ku, wey igkalulunu ku seeye se igkalulunu ku.”

\x + \xo 33:19: \xt Rum 9:15.\x*Ne migkahi ka Manama, “Igpakita ku keykew ka langun ne keupiya ku wey egngaranan ku ka ngaran ku ne iyan ka Magbebaye ne Manama. Ne igkeyid‑u ku seeye se igkeyid‑u ku, wey igkalulunu ku seeye se igkalulunu ku.”

Ne migkahi pad sikandin, “Piru kene ka egpakakita te ulaula ku, su egpatey ka etew ne egpakakita keddi.

Igtahu ku sikeykew diye te lungag te batu su eglihad a, wey egbunbunan ku sikeykew te belad ku taman te egpakalihad e ka katelesan ku.

Egkataman, eg-aween kud e ka belad ku wey egkakita nu ka peka ku, piru kene egkaayun ne egkakita ka ulaula ku.”

Ne migkahiyan te Magbebaye ne Manama si Muwisis, “Sesapsap ka te daruwa ne malumpayag ne batu ne iling te an-anayan, su egsulatan ku te insulat ku diye te an-anayan ne me batu ne impese nu.

Ne taggel ka kaaselem te maselem wey takereg ka te Bubungan ne Sinay, wey lambaha a diye te puntul te bubungan.

Kene ka duruma te minsan hentew ka egtakereg, wey keilangan ne ware egkakita ne etew te minsan hendei diye te bubungan, wey ware man‑e egpepanabtab te me ayam diye te lenged te bubungan.”

Seeye naa, migsesapsap e si Muwisis te daruwa ne batu ne iling te an-anayan ne me batu. Te napawe e, migselem-selem sikandin mig-enew wey migtakereg e diye te Bubungan ne Sinay su seeye iya ka insuhu kandin te Magbebaye ne Manama, wey in-uyan din ka daruwa ne malumpayag ne batu.

Ne migpamaneug ka Manama ne narumaan te makepal ne gapun wey migdangdang ki Muwisis te migsasindeg. Ne ingngaranan din ka ngaran din ne iyan ka Magbebaye ne Manama.

Ne diye sikandin migbaye te tangkaan ni Muwisis ne migkahi, “Sikeddiey ka Magbebaye, ka Manama ne hiid‑uwen wey hiimenawen, ka mapariralemen wey amana ne dakel se geyinawa ne kene egkabalbalawan, wey amana egtuman te saad.

\x + \xo 34:6-7: \xt Iks 20:5-6; Num 14:18; Diy 5:9-10; 7:9-10.\x*Ne diye sikandin migbaye te tangkaan ni Muwisis ne migkahi, “Sikeddiey ka Magbebaye, ka Manama ne hiid‑uwen wey hiimenawen, ka mapariralemen wey amana ne dakel se geyinawa ne kene egkabalbalawan, wey amana egtuman te saad.

Impakita ku ka geyinawa ku ne kene egkabalbalawan diye te libu-libu ne me etew, wey impasaylu ku ka me sale wey me seyyup dan. Piru tenged te me sale dan, eglegparan ku red iya ka me anak dan wey ka me apu dan wey ka egpakasinundul pad ne me kabuhalan dan.”

+ \fr 34:7 \ft Te Hibruwanen: igkatelu wey igkeep‑at ne kabuhalan.

+ \fr 34:7 \ft Kema ke iyan igpasabut te seini ne birsikulu ke nekey ka nakasulat diye te Diyuturunumiyu 5:9-10 ne eggenendue “Kene kew simba te minsan hendei te seini ne me larawan su sikeddi de ka Manama niyu, wey kena a egkeupian ne due lein ne egsimbeen niyu. Egparusaan ku ka minsan hentew ne eg-inniyug keddi taman te igkatelu wey igkeep‑at ne kabuhalan. Piru ka eggeyinawa keddi wey egtuman te me suhu ku, eggeyinawaan ku degma taman te linibu ne kabuhalan.”

34:7 Kema ke iyan igpasabut te seini ne birsikulu ke nekey ka nakasulat diye te Diyuturunumiyu 5:9-10 ne eggenendue “Kene kew simba te minsan hendei te seini ne me larawan su sikeddi de ka Manama niyu, wey kena a egkeupian ne due lein ne egsimbeen niyu. Egparusaan ku ka minsan hentew ne eg-inniyug keddi taman te igkatelu wey igkeep‑at ne kabuhalan. Piru ka eggeyinawa keddi wey egtuman te me suhu ku, eggeyinawaan ku degma taman te linibu ne kabuhalan.”

Impakita ku ka geyinawa ku ne kene egkabalbalawan diye te libu-libu ne me etew, wey impasaylu ku ka me sale wey me seyyup dan. Piru tenged te me sale dan, eglegparan ku red iya ka me anak dan wey ka me apu dan wey ka egpakasinundul\f + \fr 34:7 \ft Te Hibruwanen: igkatelu wey igkeep‑at ne kabuhalan.\f* pad ne me kabuhalan dan.”\f + \fr 34:7 \ft Kema ke iyan igpasabut te seini ne birsikulu ke nekey ka nakasulat diye te Diyuturunumiyu 5:9-10 ne eggenendue “Kene kew simba te minsan hendei te seini ne me larawan su sikeddi de ka Manama niyu, wey kena a egkeupian ne due lein ne egsimbeen niyu. Egparusaan ku ka minsan hentew ne eg-inniyug keddi taman te igkatelu wey igkeep‑at ne kabuhalan. Piru ka eggeyinawa keddi wey egtuman te me suhu ku, eggeyinawaan ku degma taman te linibu ne kabuhalan.”\f*

Migkahi sikandin, “He Manama, ke malehet iya ne ingkatelesi a nikeykew, eghangyuen ku sikeykew ne duma ka kanami. Makehal iya amana ka me ulu te seini ne keet-etawan, piru pasayluwa key re ubag te me sale wey te me seyyup ney, wey himuwa key red ne keet-etawan nu.”

Migkahi sikandin, “He Manama, ke malehet iya ne ingkatelesi a nikeykew, eghangyuen ku sikeykew ne duma ka kanami. Makehal iya amana ka me ulu\f + \fr 34:9 \ft Te Hibruwanen: migkeleg se lieg.\f* te seini ne keet-etawan, piru pasayluwa key re ubag te me sale wey te me seyyup ney, wey himuwa key red ne keet-etawan nu.”

Ne migkahiyan te Manama si Muwisis, “Eggimu a te kasabutan kaniyu. Eggimu a te me kein-inuwan diye te tangkaan te langun ne keet-etawan nu, wey ware pad seini nakita te minsan hendei ne inged te intiru ne kalibutan. Ne egpakakita ka langun ne etew ne miglemung kaniyu te amana ne kein-inuwan ne eggimuwen ku diye te kaniyu.

Tumana niyu ka igsuhu ku kaniyu te seini ne aldew. Egdeldelen ku ka me Amurihanen, ka me Kanaanen, ka me Hitihanen, ka me Pirisihanen, ka me Hibihanen, wey ka me Hibusihanen.

Tanud-tanud kew ne kene kew egpekeyimu te kasabutan diye te me mahinged ne egkeumaan niyu, su egpakarereet seini kaniyu iling te balatik.

Guhusa niyu ka me altar dan ne tutunganan te igpanubad, wey panempuha niyu ka insimba ran ne me sungkaleg, wey ka me sungkaleg dan ne larawan ni Asira.

\x + \xo 34:13: \xt Diy 16:21.\x*Guhusa niyu ka me altar dan ne tutunganan te igpanubad, wey panempuha niyu ka insimba ran ne me sungkaleg, wey ka me sungkaleg dan ne larawan ni Asira.

Kene kew simba te duma ne manama, su ka Magbebaye ne Manama, talikuren ne Manama.

Kene kew simba te duma ne manama, su ka Magbebaye ne Manama, talikuren ne Manama.\f + \fr 34:14 \ft Te Hibruwanen: Talikuren ka ngaran din.\f*

Kene kew en iya himu te kasabutan te me mahinged, su te timpu ne egsimba sikandan wey egpanubad te me manama ran, egkatintal kew ne egkeen te impanubad dan ke egginggaten kew nikandan ne egtambung.

Kene kew en iya himu te kasabutan te me mahinged, su te timpu ne egsimba\f + \fr 34:15 \ft Te Hibruwanen: egpamelegye te lawa.\f* sikandan wey egpanubad te me manama ran, egkatintal kew ne egkeen te impanubad dan ke egginggaten kew nikandan ne egtambung.

Ne igmaasawa niyud ka me anak niyu te me mengebay ran wey sikan e ka egpuunan ne egkeinniyat e ka me anak niyu ne egsimba te me manama ne egsimbeen te me asawa ran.

\x + \xo 34:17: \xt Iks 20:4; Lib 19:4; Diy 5:8; 27:15.\x*“Kene kew himu te me diyus-diyus ne me putew.

“Tantanuri niyu ka Sahakeen te Paan ne Ware Patulin. Kene niyu kalingawi ka ingkahi ku kaniyu ne egkeen te paan ne ware patulin te pitu ne aldew te bulan te Abib, su sika ka bulan ne mig-awe kew diye te Ihiptu.

\x + \xo 34:18: \xt Iks 12:14-20; Lib 23:6-8; Num 28:16-25.\x*“Tantanuri niyu ka Sahakeen te Paan ne Ware Patulin. Kene niyu kalingawi ka ingkahi ku kaniyu ne egkeen te paan ne ware patulin te pitu ne aldew te bulan te Abib, su sika ka bulan ne mig-awe kew diye te Ihiptu.

Keddiey ka langun ne panganey ne me anak niyu, wey ka me lukesan ne panganey te me ayam niyu.

\x + \xo 34:19: \xt Iks 13:2.\x*Keddiey ka langun ne panganey ne me anak niyu, wey ka me lukesan ne panganey te me ayam niyu.

Piru keilangan ne eglekaten niyu te karniru ka panganey ne anak te asnu niyu. Ke kene niyu seini egkalekat, bulengua niyu ka lieg te asnu. Lekata niyu degma ka langun ne panganey ne anak niyu ne me lukes. Ne kene kew parani keddiey ne ware inuyanan ne dasag.

\x + \xo 34:20: \xt Iks 13:13.\x*Piru keilangan ne eglekaten niyu te karniru ka panganey ne anak te asnu niyu. Ke kene niyu seini egkalekat, bulengua niyu ka lieg te asnu. Lekata niyu degma ka langun ne panganey ne anak niyu ne me lukes. Ne kene kew parani keddiey ne ware inuyanan ne dasag.

“Trabahu kew te hen‑em ne aldew piru himeley kew te igkapitu ne aldew minsan pad timpu seini te tingdaru wey ke tinggaani.

+ \xo 34:21: \xt Iks 20:9-10; 23:12; 31:15; 35:2; Lib 23:3; Diy 5:13-14.

\x + \xo 34:21: \xt Iks 20:9-10; 23:12; 31:15; 35:2; Lib 23:3; Diy 5:13-14.\x*“Trabahu kew te hen‑em ne aldew piru himeley kew te igkapitu ne aldew minsan pad timpu seini te tingdaru wey ke tinggaani.

“Tantanuri niyu ka Sahakeen te Pegsawit te timpu ne eggaani kew te an-anayan ne behas te trigu niyu. Tantanuri niyu man‑e ka Sahakeen te Pegpunpun te katamanan te leg‑un.

+ \xo 34:22: a \xt Lib 23:15-21; Num 28:26-31; \xo b \xt Lib 23:39-43.

\x + \xo 34:22: a \xt Lib 23:15-21; Num 28:26-31; \xo b \xt Lib 23:39-43.\x*“Tantanuri niyu ka Sahakeen te Pegsawit\f + \fr 34:22 \ft Te Hibruwanen: Sahakeen te me Simana.\f* te timpu ne eggaani kew te an-anayan ne behas te trigu niyu. Tantanuri niyu man‑e ka Sahakeen te Pegpunpun\f + \fr 34:22 \ft Te Hibruwanen: Sahakeen te Pegpanebas.\f* te katamanan te leg‑un.

“Ka me lukes, keilangan ne katatelu te sabeka ne leg‑un egpakigkita te Magbebaye, ka Manama te Israil.

Egdeldelen ku ka me etew pariyu kaniyu wey egtimulan ku ka kaluag te tane niyu, wey ware eg-ahew te tane niyu te timpu ne egpakigkita kew te Manama niyu te katatelu te sabeka ne leg‑un.

“Kene niyu sewuhi te paan ne due patulin ka ayam ne igpanubad niyu keddi, wey kene niyu pasimahi ka igpanubad niyu te Sahakeen te Peglihad te Panalihan.

\x + \xo 34:25: \xt Iks 12:10.\x*“Kene niyu sewuhi te paan ne due patulin ka ayam ne igpanubad niyu keddi,\f + \fr 34:25 \ft Te Hibruwanen: langesa te igpanubad ku.\f* wey kene niyu pasimahi ka igpanubad niyu te Sahakeen te Peglihad te Panalihan.

“Uyana niyu diye te baley te Magbebaye ne Manama niyu ka subla ne meupiya ne behas te me pinamula niyu ne egkapupu niyu te an-anayan.

\x + \xo 34:26: a \xt Diy 26:2; \xo b \xt Diy 14:21.\x*“Uyana niyu diye te baley te Magbebaye ne Manama niyu ka subla ne meupiya ne behas te me pinamula niyu ne egkapupu niyu te an-anayan.

“Ne kene niyu hilutua ka nati ne iyan igweyig ka gatas te iney rin ded.”

Ne migkahiyan pad man‑e te Magbebaye ne Manama si Muwisis, “Isulat nu seini se iglalag ku su seini ka eg-ikulen ku te peggimu te kasabutan ta wey te me kabuhalan ni Israil.”

Ne nekegduma si Muwisis wey ka Manama diye te hep‑at ne pulu (40) ne aldew wey hep‑at ne pulu (40) ne marusilem, wey ware sikandin migkeen wey mig-inum. Ne insulat din diye te malumpayag ne me batu ka igsulat ne kasabutan ne iyan ka Sapulu ne Balaud.

Nataman, migtupang e si Muwisis ne mig-uyan te daruwa ne malumpayag ne batu ne insulatan te Balaud. Ware sikandin nakanengneng te miglayag bes ka ulaula rin tenged te pegpakiglalag din te Manama.

\x + \xo 34:29-35: \xt 2Kur 3:7-16.\x*Nataman, migtupang e si Muwisis ne mig-uyan te daruwa ne malumpayag ne batu ne insulatan te Balaud. Ware sikandin nakanengneng te miglayag bes ka ulaula rin tenged te pegpakiglalag din te Manama.

Te pegkakita ni Aarun wey te langun ne keet-etawan te miglayag ka ulaula ni Muwisis, nenaaldek e sikandan ne egparani kandin.

Piru in-umew sikandan ni Muwisis, wey migparani e kandin si Aarun wey ka langun ne igbuyag te me etew, wey migpalalahey e sikandan.

Nataman, migparani e ki Muwisis ka langun ne keet-etawan wey impangguhud din e kandan ka langun ne suhu te Magbebaye ne Manama ne innangen kandin diye te Bubungan ne Sinay.

Te nekeimpus e si Muwisis ka migpakiglalag kandan, imbunbunan din e ka ulaula rin.

Piru ke egseled sikandin te balungbalung eyew egpakiglalag te Magbebaye ne Manama, eg-aween din ka bunbun taman te eglihawang e sikandin. Ke egpakalihawang e sikandin, egnangenan din e ka me kabuhalan ni Israil te langun ne igsuhu te Manama kandan.

Ne egkakita ran iya ne eglayag ka ulaula rin. Ne egbunbunan din e man‑e ka ulaula rin taman te egseled e man‑e sikandin te balungbalung eyew egpakiglalag te Manama.

Ne inlibulung ni Muwisis ka langun ne kabuhalan ni Israil wey ingkahiyan, “Seini ka inlalag te Magbebaye ne Manama ne igpeyimu kaniyu.

Trabahu kew te hen‑em ne aldew, piru himeley kew te igkapitu ne aldew su Aldew seini te Peggimeley wey matulus diye te Manama. Eggimatayan ka minsan hentew ne egtrabahu te sika ne aldew.

+ \xo 35:2: \xt Iks 20:8-11; 23:12; 31:15; 34:21; Lib 23:3; Diy 5:12-14.

\x + \xo 35:2: \xt Iks 20:8-11; 23:12; 31:15; 34:21; Lib 23:3; Diy 5:12-14.\x*Trabahu kew te hen‑em ne aldew, piru himeley kew te igkapitu ne aldew su Aldew seini te Peggimeley wey matulus diye te Manama. Eggimatayan ka minsan hentew ne egtrabahu te sika ne aldew.

Kene kew en iya bul‑ug minsan egtetemeg naan de diye te me ugpaan niyu te Aldew te Peggimeley.”

Ne ingkahiyan ni Muwisis ka langun ne kabuhalan ni Israil, “Seini ka inlalag te Magbebaye ne Manama ne igpeyimu kaniyu.

Kuwa kew te igdasag niyu te Manama ne minsan nekey ne due te kaniyu. Ke egkeupian kew, egkaayun degma ne egdasag kew te bulawan, pelata, burunsi,

me hinabel ne meilem, malalab, wey malugtem, mahal ne hinabel, hinabel ne ligkat te bulbul te kambing,

laplap te lukesan ne me karniru wey te kambing ne imbatekan te malalab, me kayu ne akasya,

lana ne igtubil te me sulu, me leggu ne eggimuwen ne lana ne ig-itis te ulu wey meemut ne insinsu,

wey mahal ne me batu ne kurnalina, wey duma pad ne mahal ne me batu ne igdayan-dayan te kumbale ne egngaranan te ipud wey te hagpi te kumeng te Labew ne Talagpanubad.”

+ \fr 35:9 \ft Ka ipud iyan ka egsaluuben te Labew ne Talagpanubad ke egseled sikandin diye te balungbalung.

35:9 Ka ipud iyan ka egsaluuben te Labew ne Talagpanubad ke egseled sikandin diye te balungbalung.

wey mahal ne me batu ne kurnalina, wey duma pad ne mahal ne me batu ne igdayan-dayan te kumbale ne egngaranan te ipud\f + \fr 35:9 \ft Ka ipud iyan ka egsaluuben te Labew ne Talagpanubad ke egseled sikandin diye te balungbalung.\f* wey te hagpi te kumeng te Labew ne Talagpanubad.”

“Libulung kew langun se mangngateu te minsan nekey ne kapandayan wey himuwa niyu ka langun ne igpeyimu te Magbebaye ne Manama.

Himuwa niyu ka balungbalung wey ka me sinabeng, me sanggatan, me tukeg, me dullug, me sungkaleg wey ka me pabunsuran,

+ \fr 35:11 \ft Tukeg seini te balungbalung ne in-iling te egtangenan te lekeb ne pididus.

35:11 Tukeg seini te balungbalung ne in-iling te egtangenan te lekeb ne pididus.

Himuwa niyu ka balungbalung wey ka me sinabeng, me sanggatan, me tukeg,\f + \fr 35:11 \ft Tukeg seini te balungbalung ne in-iling te egtangenan te lekeb ne pididus.\f* me dullug, me sungkaleg wey ka me pabunsuran,

ka Tahuanan te Kasabutan wey ka me dullug ne igyayung, ka supe te tahuanan, ka hinabel ne ig-elet te me sinabeng,

ka lamisa wey ka me dullug ne igyayung, ka paan ne igpanubad diye te Manama,

ka tahuanan te sulu wey ka me kasangkapan te sulu, ka me lamparilya wey ka igtubil ne lana te sulu,

ka altar ne egtutungan te insinsu wey ka me dullug ne igyayung, ka lana ne igbaluhu, ka meemut ne insinsu, wey ka hinabel ne igdingding te gumawan te balungbalung,

ka altar ne tutunganan te igpanubad wey ka mahalat ne egtuuhan ne burunsi, wey ka me dullug ne igyayung, ka pelenggana wey ka egpapinnuuwan te pelenggana,

ka me hinabel ne ig-alad te lama, ka me sungkaleg ne ig-alad, wey ka me pabunsuran te me sungkaleg, ka hinabel ne igdingding te gumawan te alad,

ka igpakpak te tane ne eggiketan te me lubid, wey me hiket te balungbalung wey te alabat te alad,

ka mateles ne me kumbale te talagpanubad ne egtrabahu diye te Matulus ne Sinabeng, ka matulus ne me kumbale ni Aarun ne talagpanubad, wey ka me kumbale te me anak din ne igsaluub dan ke egkeyimu e ne me talagpanubad.”

Nataman, nangawe e ka langun ne kabuhalan ni Israil diye te tangkaan ni Muwisis.

Seeye se neupian wey due geyinawa ne egbulig, mig-uyan te dasag diye te Magbebaye ne Manama eyew igbulig te eggimuwen ne balungbalung, te me kasangkapan te balungbalung, wey te me matulus ne me kumbale.

+ \fr 35:21 \ft Te Hibruwanen: neenat din te pusung din wey napehes din te gimukud din.

35:21 Te Hibruwanen: neenat din te pusung din wey napehes din te gimukud din.

Seeye se neupian wey due geyinawa ne egbulig,\f + \fr 35:21 \ft Te Hibruwanen: neenat din te pusung din wey napehes din te gimukud din.\f* mig-uyan te dasag diye te Magbebaye ne Manama eyew igbulig te eggimuwen ne balungbalung, te me kasangkapan te balungbalung, wey te me matulus ne me kumbale.

Ka me lukes wey me malitan ne egkeupian ne egdasag te Manama, nanguyan sikandan te mahal ne me sengel, me eritis, me sising, me binukul, wey langun ne kasangkapan ne me bulawan. Ne migbehey iya ka langun ne etew te bulawan eyew igdasag te Manama.

Migbehey degma seeye se due me hinabel ne meilem, malalab, malugtem, wey mahal ne hinabel, wey hinabel ligkat te bulbul te kambing, wey te laplap te lukesan ne karniru ne imbatek te malalab, wey laplap te kambing.

Seeye se due pelata wey burunsi, migbehey degma sikandan diye Magbebaye ne Manama, wey seeye se due me kayu ne akasya, migbehey red degma eyew egkahamit te peggimu te balungbalung.

Ka langun ne malitan ne mangngateu ne eggimu te bula-bula, migbehey te me bula-bula ne meilem, malalab, wey malugtem. Migbehey degma sikandan te mahal ne hinabel.

Nangimu degma te bula-bula ligkat te bulbul te kambing ka langun ne me malitan ne egkeupian wey egkateu ne eggimu te bula-bula.

Ne nanguyan ka me igbuyag te me etew te batu ne kurnalina wey duma pad ne me batu ne mahal eyew igdayan-dayan te ipud wey te hagpi te kumeng.

Nanguyan man‑e sikandan te me leggu wey lana te ulibu ne igtubil te sulu wey eggimuwen ne lana ne igbaluhu wey meemut ne insinsu.

Ka langun ne kabuhalan ni Israil, lukes wey malitan, ne egkeupian ne egbulig te himu ne insuhu te Manama ki Muwisis, nanguney-uney re due sikandan nanguyan te igpakarasag dan diye te Manama.

Ne migkahiyan ni Muwisis ka me kabuhalan ni Israil, “Pammineg kew, in-alam te Magbebaye ne Manama puun te me kabuhalan ni Huda si Bisalil ne anak ni Uri wey apu ni Hur.

Innipenu din sikandin te Panisingan din wey imbehayan te katuenan wey katagseb, wey egkateu sikandin te langun ne kapandayan.

Sikandin ka eggimu te meupiya ne kapandayan ne bulawan, pelata, wey burunsi,

wey egsapsap te me batu ne igdayan-dayan, wey eggeli te me kayu, wey eggimu te langun ne kapandayan.

Ne imbehayan man‑e sikandin te Manama te katuenan te pegpanulu te duma, wey iyan din duma si Uhuliab ne anak ni Ahisamak ne kabuhalan ni Dan.

Ne innipenu sikandan te Manama te katuenan te peggimu te langun iling te pegkulit te me batu, pegdayan-dayan, pegpaneyi te me hinabel ne meilem, malalab, wey malugtem, wey te mahal ne hinabel, wey egtuhul te hinabel. Mangngateu iya sikandan wey egpekeyimu te minsan nekey ne himu wey kapandayan.

“Si Bisalil wey si Uhuliab wey ka langun ne imbehayan te Magbebaye ne Manama te katuenan wey katagseb te peggimu te balungbalung, keilangan ne eggimu te langun ne igpeyimu te Manama.”

Ne in-umew ni Muwisis si Bisalil wey si Uhuliab wey ka langun ne imbehayan te Magbebaye ne Manama te katuenan wey egkeupian ne egbulig eyew egtrabahu e.

Ingkuwa ran diye ki Muwisis ka langun ne dasag ne in-uyan te me keet-etawan eyew eggamiten te peggimu te balungbalung. Ne sasangan de due ka me etew ne egpanguyan te me dasag dan te tagse maselem.

Nataman, in-engkeran pad te me trabahanti ka me himu ran diye te balungbalung wey miggendiye ki Muwisis

wey migkahi, “Dakel e amana ka impanguyan te me etew wey suble e te eggamiten ta te eggimu te balungbalung ne igpeyimu te Manama.”

Sikan naa ka insaparan ni Muwisis ka me etew te intiru ne kampu, “Peeneng-eneng kew e ka egbehey te igbulig te peggimu te balungbalung.” Sikan naa ka warad e nanguyan ka me etew te me dasag dan

Ka langun ne mangngateu ne me trabahanti, iyan miggimu te matulus ne balungbalung ne in-alad. Iyan dan inggamit te peggimu te balungbalung ka sapulu ne hinabel ne inggimu puun te mahal ne hinabel wey te imbatek te meilem, malalab, wey malugtem. Ka hinabel, inteyi-teyian te kirubin ne naay-ayaran te eggimu.

Sapulu wey daruwa (12) ne mitrus ka kalayatan te tagse hinabel wey daruwa ne mitrus ka kaluag. Nenekeg-iling ka seked te langun ne hinabel.

Impegtembil dan te egteyi ka lalimma ne hinabel wey inlein dan degma te egpegsumpul ka lein man‑e ne lalimma ne hinabel.

Intalingaan dan te me hinabel ne me meilem ka tagse pulipusan te daruwa ne tapid te me hinabel ne impegtembil.

Due lalimma ne pulu (50) ne intalinga ran te hun‑a ne tapid te me hinabel ne impegtembil, wey lalimma ne pulu (50) degma ka dangeb ne tapid te me hinabel.

Miggimu degma sikandan te lalimma ne pulu (50) ne sanggatanan ne bulawan ne egsanggatan dan te daruwa ne tapid te impegtembil ne me hinabel. Sikan naa ka nekegsumpul de ka langun ne hinabel.

Miggimu sikandan te sapulu wey sabeka (11) ne hinabel puun te bulbul te kambing eyew ig-atep te balungbalung.

Sapulu wey tatelu (13) ne mitrus ka kalayat te tagse hinabel wey daruwa ne mitrus ka kaluag.

Impegtembil dan te egteyi ka lalimma ne hinabel wey inlein dan degma te egpegtembil ka hen‑em ne hinabel.

Intalingaan dan te lalimma ne pulu (50) ne me hinabel ka hun‑a ne tapid ne me hinabel ne impegtembil, wey lalimma ne pulu (50) degma ka dangeb ne tapid te me hinabel.

Miggimu degma sikandan te lalimma ne pulu (50) ne sanggatanan ne burunsi ne egsanggatan dan te daruwa ne tapid te impegtembil ne me hinabel.

Miggimu man‑e sikandan te ig-atep te balungbalung ligkat te laplap te lukesan ne karniru wey in-akeban dan pad te laplap te kambing diye te ampew.

Ne inggimuwan dan te tukeg ne akasya ka balungbalung eyew igtukeg ne igpasasindeg.

+ \fr 36:20 \ft Igtukeg seini te balungbalung ne in-iling te egtangenan te lekeb ne pididus.

36:20 Igtukeg seini te balungbalung ne in-iling te egtangenan te lekeb ne pididus.

Ne inggimuwan dan te tukeg\f + \fr 36:20 \ft Igtukeg seini te balungbalung ne in-iling te egtangenan te lekeb ne pididus.\f* ne akasya ka balungbalung eyew igtukeg ne igpasasindeg.

Daruwa ne depa wey liware ka kalayat te tagse tabla wey tatelu ne dangew ka kaluag.

Intahuan dan te daruwa ne paa-paa ka tukeg eyew egpekegtupu te duma ne me tukeg. Ka langun ne tukeg intahuan dan te paa-paa.

Daruwa ne pulu (20) ne tukeg ka intukeg dan ne impasasindeg diye te igkakawanan ne balabahan te balungbalung,

wey inggimuwan dan te hep‑at ne pulu (40) ne pabunsuran ne pelata. Daruwa ka pabunsuran te tagse tukeg ne due daruwa ne paa-paa.

Ne intukehan dan degma te daruwa ne pulu (20) ne tukeg ne impasasindeg ka diye te limang te balungbalung, ka diye dapit te igkahibang ne balabahan te balungbalung,

wey intahuan te hep‑at ne pulu (40) ne pabunsuran ne pelata. Daruwa ka pabunsuran te tagse tukeg.

Ne intukehan dan te hen‑em ne tukeg ne impasasindeg ka diye te liyu te balungbalung ne diye dapit te iglineb,

wey intahuan dan te daruwa ne tukeg ka me pikungan te balungbalung.

Ne impegdangdang ka me tukeg ligkat te diralem wey impegket dan te derakel ne me sising ka diye te ampew. Ne iling ded degma ka duma ne me pikungan te balungbalung, impegdangdang ded wey impegket ka me tukeg diye te ampew.

Ne walu ka tukeg diye te peka te balungbalung, wey sapulu wey hen‑em (16) ka pabunsuran ne pelata, tigdaruwa te tagse tukeg.

Miggimu man‑e sikandan te me dullug ne akasya eyew igbalabag te balungbalung. Lalimma ne dullug ka igbalabag diye te sabeka ne tukeg te balungbalung,

lalimma degma ka igbalabag diye te limang ne tukeg, wey lalimma degma ka diye te peka te balungbalung ne egpakarapit te iglineb.

Ne impeelatan dan degma te dullug ka tagse tukeg wey nekeuma ka dullug diye te tupuan te pikungan te balungbalung.

Imbulitan dan te bulawan ka me tukeg wey intalingaan dan te derakel ne me sising ne bulawan ne iyan eglugluhan te me dullug ne igbalabag ne imbulitan ded degma te bulawan.

Miggimu sikandan te meupiya ne hinabel ne imbatek te meilem, malalab, wey malugtem, wey te mahal ne hinabel. Ka hinabel, inteyi-teyian te kirubin ne naay-ayaran te eggimu.

Ne miggimu sikandan te hep‑at ne sungkaleg ne akasya wey imbulitan dan te bulawan. Intahuan dan ka me sungkaleg te sanggatan ne bulawan ne egsanggatan te hinabel, wey impabunsud dan ka me sungkaleg te hep‑at ne pabunsuran ne pelata.

Ka gumawan te balungbalung inggimuwan dan te hinabel ligkat te me hinabel ne meilem, malalab, wey malugtem, wey te mahal ne hinabel, wey indayan-dayanan dan seini te egteyi.

Ne miggimu man‑e sikandan te lalimma ne sungkaleg te hinabel ne due sanggatanan wey impabunsud diye te lalimma ne pabunsuran ne burunsi. Imbulitan dan ka me sungkaleg wey ka me sanggatan te bulawan.

Nataman, miggimu si Bisalil te Tahuanan te Kasabutan ligkat te kayu ne akasya. Lalimma ne dangew ka kalayat, wey tatelu ne dangew ka kaluag, wey tatelu ne dangew ka katikang.

Imbulitan din te bulawan ka seled wey ka lihawangan te tahuanan, wey inlingut din dayan-dayani te bulawan.

Inggimuwan din seini te hep‑at ne derakel ne sising ne bulawan ne intalinga rin iatul diye te hep‑at ne paa te Tahuanan te Kasabutan, eyew egkaatul te sising ka tagse kakiliran te tahuanan.

Miggimu degma sikandin te me dullug ne akasya ne igyayung wey imbulitan din te bulawan.

Inluglug din seini diye te intalinga ne me sising te tagse kakiliran te tahuanan eyew egkayayungan te me etew.

Inggimuwan din man‑e seini te supe ne bulawan ne lalimma ne dangew ka kalayat wey tatelu ne dangew ka kaluag.

Inggimuwan din man‑e seini te supe\f + \fr 37:6 \ft Te Hibruwanen: pinnuuwan te himenew.\f* ne bulawan ne lalimma ne dangew ka kalayat wey tatelu ne dangew ka kaluag.

Migdekdek man‑e sikandin te bulawan wey inggimu rin ne daruwa ne kirubin wey impegdangdang te egtahu diye te ampew te supe.

Ka sabeka ne kirubin, diye ipagket te pulipusan te supe, wey ka dangeb, diye ipagket te limang ne pulipusan. In-uney re impagket te supe ka daruwa ne kirubin eyew egpekegsumpul re.

Impabekal ka me pakpak te daruwa ne kirubin ne impegtangke, wey naralungan te me pakpak dan ka supe. Ka ulaula te me kirubin, nekeunduk diye te supe.

Miggimu sikandin te lamisa ne akasya, wey hep‑at ne dangew ka kalayat, wey daruwa ne dangew ka kaluag, wey tatelu ne dangew ka katikang.

Imbulitan din te bulawan ka lamisa wey inlingut din dayan-dayani te bulawan.

Intalingaan din ka tagse kakiliran te lamisa te tabla ne me senge-palad ka kaluag wey inlingut din seini te egdayan-dayan te bulawan.

Miggimu degma sikandin te hep‑at ne derakel ne sising ne bulawan ne intalinga rin te tagse pikungan te lamisa, diye te lenged te paa.

Diye degma italinga ka me sising te lenged te tabla ne intalinga ne iyan eglugluhan te igyayung te lamisa.

Ne iyan din inggimu ne igyayung ka me dullug ne akasya wey imbulitan din te bulawan.

Miggimu degma sikandin te bulawan ne me kasangkapan diye te lamisa: Me pinggan, me ubab, me yahung, wey me pitsil ne eg-itisan te igpanubad ne me inumen.

Migdekdek degma si Bisalil te bulawan wey inggimu rin ne tahuanan te sulu. Inggimuwan din seini te pabunsuran wey lawa, wey in-uney rin ded itangen dutu ka me ubab, me ubbus, wey me bulak-bulak eyew egpekegsumpul re langun.

Hen‑em ne pakew ka intahu diye te lawa te sulu, tigtatelu te tagse kakiliran.

Due tatelu ne ubab ne imparuma te tagse pakew, wey egpekeiling seini te bulak te almindras ne migbukadkad wey migderewun.

Ka lawa te tahuanan te sulu, intahuan te hep‑at ne ubab ne egpekeiling te bulak te almindras ne migbukadkad wey migderewun.

Ka tatelu ne pakew, due tigsalimbeka ne ubbus ne impaleput diye te diralem wey in-uney red te egtangen. Ne iling ded degma ka tatelu ne pakew diye te limang te lawa, su hen‑em ma langun ka pakew te tahuanan te sulu.

In-uney re langun himuwa puun te indekdek ne bulawan ka me ubbus, ka me pakew, wey ka lawa te tahuanan te sulu eyew egpekegsumpul re.

Ne miggimu sikandin te pitu ne lamparilya eyew igtahu diye te tahuanan te sulu, wey me sipit, wey me tayaan, wey me bulawan ded degma.

Me tatelu ne pulu wey lalimma (35) ne kilu ne bulawan ka nahamit langun te peggimu te tahuanan te sulu wey te me kasangkapan te sulu.

Miggimu man‑e si Bisalil te altar ne akasya ne egtutungan te insinsu, wey daruwa ne dangew ka kalayat, wey daruwa ne dangew ka kaluag eyew egkakuwadradu ka altar, wey hep‑at ne dangew ka katikang. Inggimuwan degma seini te me sungey-sungey wey in-uney red itangen diye te altar eyew egpekegsumpul re.

Ne imbulitan din ka altar te bulawan wey inlingut din man‑e te egbulit ka kakiliran wey ka me sungey-sungey te altar. Inlingut din man‑e dayan-dayani te bulawan ka altar.

Miggimuwan din seini te daruwa ne derakel ne sising ne bulawan ne eglugluhan te me dullug ne igyayung, wey intalinga rin seini diye te diddiralem te indayan-dayan ne bulawan te altar.

Kayu ne akasya ka inggimu rin ne me dullug ne igyayung, wey imbulitan din te bulawan.

Ne miggimu sikandin te matulus ne lana ne igbaluhu wey insewuhan din te neelin ne insinsu, iling te peggimu te talaggimu te peemut.

\x + \xo 37:29: \xt Iks 30:22-38.\x*Ne miggimu sikandin te matulus ne lana ne igbaluhu wey insewuhan din te neelin ne insinsu, iling te peggimu te talaggimu te peemut.

Ne miggimu si Bisalil te altar ne akasya ne tutunganan te igpanubad. Sapulu ne dangew ka kalayat wey sapulu degma ne dangew ka kaluag eyew egkakuwadradu ka altar, wey hen‑em ne dangew ka katikang.

Inggimuwan din te sungey-sungey ka hep‑at ne me pikungan wey tapey rin e itangen diye te altar human din buliti langun te burunsi eyew egpekegsumpul re.

Ne migpangimu sikandin te langun ne burunsi ne kasangkapan te altar: Me tayaanan te abu, me pala ne dereisek, me pelenggana, me tinidur ne derakel, wey tahuanan te baha.

Ne miggimu sikandin te mahalat ne tuuhanan ne burunsi ne egtuuhan te igpanubad ne intangen diye te seled te altar, wey diye din itangen te liwaraan te altar.

Ne miggimu degma sikandin te hep‑at ne derakel ne sising ne burunsi ne eglugluhan te me dullug ne igyayung te altar, wey intalinga rin seini diye te lenged te intangenan te tuuhanan ne burunsi.

Ne miggimu man‑e sikandin te me dullug ne akasya ne igyayung te altar wey imbulitan din te burunsi.

Inluglug din ka me dullug diye te derakel ne me sising ne intalinga diye te hep‑at ne pikungan te altar. Immahalat din te eggimu ka altar ne iyan alabat se tabla.

Ne miggimu si Bisalil te burunsi ne pelenggana ne lu‑luanan duma te egpapinnuuwan te pelenggana. Alungan ne burunsi te me malitan ne migtrabahu diye te gumawan te balungbalung ka inggamit din te peggimu te pelenggana wey te papinnuuwan te pelenggana.

\x + \xo 38:8: \xt Iks 30:18.\x*Ne miggimu si Bisalil te burunsi ne pelenggana ne lu‑luanan duma te egpapinnuuwan te pelenggana. Alungan ne burunsi te me malitan ne migtrabahu diye te gumawan te balungbalung\f + \fr 38:8 \ft Te Hibruwanen: balungbalung ne temuwanan.\f* ka inggamit din te peggimu te pelenggana wey te papinnuuwan te pelenggana.

Ne inteilan din ka balungbalung te lama ne nakalingut wey in-alad din ka diye te igkakawanan te balungbalung, wey in-alabatan din te mahal ne hinabel ne me hep‑at ne pulu wey lalimma (45) ne mitrus ka kalayat.

Insanggat din ka hinabel diye te daruwa ne pulu (20) ne sungkaleg ne burunsi ne ig-alad wey impabunsud te daruwa ne pulu (20) ne pabunsuran ne burunsi red, wey intahuan te pelata ne me sanggatanan wey te igsanggat te hinabel.

In-alad din degma ka diye te igkahibang ne balabahan te balungbalung te daruwa ne pulu (20) ne sungkaleg ne burunsi ne impabunsud te daruwa ne pulu (20) ne pabunsuran ne burunsi red. Ne in-alabatan din seeye te mahal ne hinabel ne me hep‑at ne pulu wey lalimma (45) ne mitrus ka kalayat, wey insanggat din seeye diye te me sanggatanan ne me pelata ne diye te me sungkaleg wey te igsanggat te hinabel.

In-alad din degma ka diye dapit te liyu te balungbalung te sapulu ne sungkaleg ne impabunsud diye te sapulu ne pabunsuran. In-alabatan din seeye te mahal ne hinabel ne me daruwa ne pulu wey daruwa (22) ne mitrus ka kalayat, wey insanggat din seeye diye te pelata ne me sanggatanan diye te me sungkaleg wey te igsanggat te hinabel.

In-alad din degma ka diye dapit te liyu\f + \fr 38:12 \ft Te Hibruwanen: iglineb.\f* te balungbalung te sapulu ne sungkaleg ne impabunsud diye te sapulu ne pabunsuran. In-alabatan din seeye te mahal ne hinabel ne me daruwa ne pulu wey daruwa (22) ne mitrus ka kalayat, wey insanggat din seeye diye te pelata ne me sanggatanan diye te me sungkaleg wey te igsanggat te hinabel.

Inteilan din degma te mahal ne hinabel ne me daruwa ne pulu wey daruwa (22) ne mitrus ka kalayat ka diye dapit te tangkaan te balungbalung ne egpakarapit te igsile.

Ne in-alad din ka igkakawanan te gumawan te alad te tatelu ne sungkaleg ne impabunsud te tatelu ne pabunsuran, wey in-alabatan din te mahal ne hinabel ne me pitu ne mitrus ka kalayat.

Ne ka diye te igkahibang te gumawan te alad, in-alad din degma te tatelu ne sungkaleg ne impabunsud te tatelu ne pabunsuran, wey in-alabatan te mahal ne hinabel ne me pitu ne mitrus se kalayat. Sikan naa ka nekeg-iling ka kalayat te in-alabat te igkakawanan wey igkahibang te gumawan te alad te balungbalung.

Ka langun ne hinabel ne inlingut te eg-alabat te alad te lama, inggimu puun te mahal ne hinabel.

Ne burunsi ka pabunsuran te tatelu ne sungkaleg, piru pelata ka me sanggatanan wey ka igsanggat te hinabel. Ne pelata red degma ka imbulit te me ulu-ulu te me sungkaleg, wey imbalabahan te malibusen ne pelata ka langun ne me sungkaleg.

Ka hinabel ne igdingding te gumawan te alad te lama, impegselet te hinabel ne meilem, malalab, wey malugtem, wey te mahal ne hinabel. Siyam ne mitrus ka kalayat te hinabel wey daruwa ne mitrus ka kaluag iling te hinabel ne in-alabat te alad te lama.

Imbitin ka hinabel diye te hep‑at ne sungkaleg ne impabunsud te hep‑at ne pabunsuran ne burunsi. Piru pelata ka me sanggatanan wey ka igsanggat diye te me sungkaleg ne imbulitan te pelata.

Neelin ne burunsi ka igpakpak te tane ne eggiketan te lubid te balungbalung wey te me hinabel ne ig-alabat te alad.

Seini ka listaan te me kasangkapan ne inggamit te pegpasasindeg te matulus ne balungbalung ne in-alad, ne intahuan te Tahuanan te Kasabutan. Inlista seini te me Libita ne impanguluwan te anak ni Aarun ne si Itamar, sumale te insuhu kandan ni Muwisis.

Si Bisalil ka miggimu te langun ne insuhu te Magbebaye ne Manama ki Muwisis. Si Bisalil, anak ni Uri wey apu ni Hur ne egpuun te me kabuhalan ni Huda.

Si Uhuliab ka duma rin, wey iyan talagtulis wey talagdayan-dayan te me batu, wey talagteyi te me hinabel ne meilem, malalab wey malugtem, wey te mahal ne hinabel. Si Uhuliab, anak ni Ahisamak ne egpuun te me kabuhalan ni Dan.

Indasag te me etew diye te Manama ka bulawan ne inggamit te peggimu te balungbalung, wey migsabeka ne libu (1,000) ne kilu ka bulawan ne natimbang diye te timbangan te me talagpanubad.

Indasag te me etew diye te Manama ka bulawan ne inggamit te peggimu te balungbalung, wey migsabeka ne libu (1,000) ne kilu ka bulawan ne natimbang diye te timbangan te me talagpanubad.\f + \fr 38:24 \ft Te Hibruwanen: sikil te balungbalung.\f*

Tatelu ne libu wey hep‑at ne gatus wey tatelu ne pulu (3,430) ne kilu ka pelata ne natimbang dan diye te timbangan te me talagpanubad.

\x + \xo 38:25-26: \xt Iks 30:11-16.\x*Tatelu ne libu wey hep‑at ne gatus wey tatelu ne pulu (3,430) ne kilu ka pelata ne natimbang dan diye te timbangan te me talagpanubad.\f + \fr 38:25 \ft Te Hibruwanen: sikil te balungbalung.\f*

Sika langun ka imbehey te me etew ne migpasinsus. Migbehey ka tagse sabeka kandan te dasag dan wey intimbang dan te timbangan te me talagpanubad. Mighen‑em ne gatus wey tatelu ne libu wey lalimma ne gatus wey lalimma ne pulu (603,550) ka me etew ne nasinsus ne daruwa ne pulu wey ke suble e ka idad.

\x + \xo 38:26: \xt Mat 17:24.\x*Sika langun ka imbehey te me etew ne migpasinsus. Migbehey ka tagse sabeka kandan te dasag dan wey intimbang dan te timbangan te me talagpanubad.\f + \fr 38:26 \ft Te Hibruwanen: sikil te balungbalung.\f* Mighen‑em ne gatus wey tatelu ne libu wey lalimma ne gatus wey lalimma ne pulu (603,550) ka me etew ne nasinsus ne daruwa ne pulu wey ke suble e ka idad.

Ka tatelu ne libu wey hep‑at ne gatus (3,400) ne kilu ne pelata, inggamit te peggimu te sabeka ne gatus (100) ne pabunsuran te balungbalung wey te me hinabel. Tatelu ne pulu wey hep‑at (34) ne kilu ka nahamit te tagse pabunsuran.

Ka nasame ne daruwa ne pulu (20) ne kilu ne pelata, inggamit dan te peggimu te me sanggatanan, igmananggat te me hinabel, wey imbulit dan man‑e te me sungkaleg.

Migdaruwa ne libu wey hep‑at ne gatus wey daruwa ne pulu wey lalimma (2,425) ne kilu ka burunsi ne indasag te me etew diye te Manama.

Inggamit dan ka me burunsi te peggimu te me pabunsuran te me sungkaleg te gumawan te balungbalung, wey te altar, wey te mahalat ne egtuuhan te igpanubad, wey te langun ne kasangkapan te altar.

Inggamit dan ka me burunsi te peggimu te me pabunsuran te me sungkaleg te gumawan te balungbalung,\f + \fr 38:30 \ft Te Hibruwanen: balungbalung ne temuwanan.\f* wey te altar, wey te mahalat ne egtuuhan te igpanubad, wey te langun ne kasangkapan te altar.

Ka duma ne burunsi, inggamit dan te peggimu te me pabunsuran te me sungkaleg ne in-alad te lama, wey te gumawan te alad, wey te langun ne igpakpak te tane ne eggiketan te lubid te balungbalung wey te me hinabel ne in-alabat te alad te lama.

Ne miggimu si Bisalil wey si Uhuliab te amana ne tetelesi ne kumbale te me talagpanubad ne igsaluub dan te egseled diye te Matulus ne Sinabeng. Impegselet-selet dan ka me hinabel ne meilem, malalab, wey malugtem te peggimu ran te matulus ne me kumbale ni Aarun, su sika iya ka insuhu te Magbebaye ne Manama ki Muwisis.

Ne miggimu sikandan te kumbale ne ipud, wey impegselet dan ka imbula-bula ne bulawan, ka me hinabel ne meilem, malalab, wey malugtem, wey ka mahal ne hinabel.

Ne miggimu sikandan\f + \fr 39:2 \ft Te Hibruwanen: sikandin.\f* te kumbale ne ipud, wey impegselet dan ka imbula-bula ne bulawan, ka me hinabel ne meilem, malalab, wey malugtem, wey ka mahal ne hinabel.

Migdekdek sikandan te bulawan wey indereisek dan te egpisang eyew igpeelat dan te impegselet ne me hinabel ne meilem, malalab, wey malugtem, wey te mahal ne hinabel.

Miggimuwan dan ka ipud te daruwa ne baba eyew egpekegpegket ka tangkaan wey ka peka.

Iyan dan inggimu ne baba te ipud ka impegselet ne hinabel ne impegketan te imbula-bula ne bulawan, wey me hinabel ne meilem, malalab, wey malugtem, wey mahal ne hinabel. Nataman, impegket dan e seeye diye te ipud. Ne sika iya ka insuhu te Magbebaye ne Manama ki Muwisis.

Migkuwa sikandan te me batu ne kurnalina wey impakepkep dan te tahuanan ne bulawan. Ingkulitan dan seini te me ngaran te anak ni Hakub iling te eggimuwen te talaggimu te sising ne igkulit ka ngaran diye te batu.

Impegket dan seini diye te baba te ipud eyew eggimuwen ne limlimuan ne me batu te me kabuhalan ni Israil, wey sika iya ka insuhu te Magbebaye ne Manama ki Muwisis.

Ne miggimu sikandan te hagpi te kumeng wey impaay-ayaran dan te eggimu iling te ipud. Impegselet dan ka imbula-bula ne bulawan, me hinabel ne meilem, malalab, wey malugtem, wey ka mahal ne hinabel.

Ingkuwadradu ran ka hagpi te kumeng wey impeg-akeb man‑e. Senge-rangew ka kalayat wey senge-rangew degma ka kaluag.

Intahuan dan seini te hep‑at ne linya te mahal ne me batu: Ka an-anayan ne linya iyan ka me batu ne egngaranan te sardiyus, tupasyu, wey karbungku.

Ka igkarangeb ne linya iyan ka me batu ne ismiralda, sapiru, wey diyamanti.

Ka igkatatelu ne linya iyan ka me batu ne hasintu, agata, wey amatista.

Ka igkeep‑at ne linya iyan ka me batu ne birilu, kurnalina, wey haspi. Ne imbalakes dan ka me batu pakepkepi te bulawan ne iyan egtahuan.

Sapulu wey daruwa (12) langun ka me batu, wey ingkulitan dan seini te ngaran te sapulu wey daruwa (12) ne anak ni Hakub. Ka tagse batu ingkulitan te sabeka ne ngaran, iling te eggimuwen te talaggimu te sising ne igkulit ka ngaran diye te batu.

Miggimu sikandan te inlubid ne me keddina puun te neelin ne bulawan eyew igsen-ung te hagpi te kumeng.

Miggimu sikandan te daruwa ne tahuanan ne bulawan wey daruwa ne sising ne bulawan wey intalinga ran seini diye te sidsid te hagpi te kumeng.

Intiyuk dan ka daruwa ne keddina ne inlubid ne bulawan diye te daruwa ne sising ne bulawan ne diye te sidsid te hagpi te kumeng.

Ne inggiket dan degma ka daruwa ne pulipusan te me keddina ne bulawan diye te daruwa ne tahuanan te me batu ne bulawan ne impegket diye te baba te ipud.

Miggimu e man‑e sikandan te daruwa ne sising ne bulawan wey impakepkep dan diye te diralem ne sidsid te hagpi te kumeng ne egpakarapit te ipud.

Miggimu degma sikandan te daruwa ne sising ne bulawan, wey intalinga ran diye te tangkaan ne baba te ipud, diye dapit te pulipusan te baba ne marani te tupuan te libed ne impaay-ayaran te eggimu.

Ne inggakut dan ka hagpi te kumeng diye te ipud wey inggiketan dan te meilem ne lubid ka me sising te hagpi wey te ipud eyew kene egpekegsuwey. Sikan naa ka nakaampew e ka hagpi te kumeng diye te libed wey kenad egkaweil. Ne sika iya ka insuhu te Magbebaye ne Manama ki Muwisis.

Ne miggimu si Bisalil te malayat ne kumbale ne eg-akeban te ipud, wey in-elin ne meilem ne hinabel.

Ne miggimu si Bisalil\f + \fr 39:22 \ft Te Hibruwanen: sikandin.\f* te malayat ne kumbale ne eg-akeban te ipud, wey in-elin ne meilem ne hinabel.

In-ay-ayaran din te eggimu ka lieg te kumbale wey inlingut te egteyi ka ulang eyew kene egkahisi.

Inlingut din man‑e ka kumbale te me palungpung ne egpekeiling te behas te prutas ne granada. Iyan din inggimu ne palungpung ka me hinabel ne meilem, malalab, wey malugtem, wey ka mahal ne hinabel.

Ne immegselet din te egtahu ka me saliyew ne bulawan wey ka me palungpung palingut te sidsid te kumbale.

Sikan naa ka nakalingut de iya ka me saliyew ne bulawan wey ka me palungpung ne egpekeiling te granada diye te sidsid te kumbale ne nekegselet. Seini ne kumbale ka igsaluub te egtrabahu diye te Manama, wey sika iya ka insuhu te Magbebaye ne Manama ki Muwisis.

Ne migtuhul sikandan te mahal ne me hinabel wey inggimu ran ne me kumbale ne mallayat se belad eyew igpakumbale ki Aarun wey te me anak din.

Ne migpangimu sikandan te salakey, me kalu, wey me kumbale ne igpariralem, wey iyan dan inggamit ka mahal ne hinabel.

Miggimu man‑e sikandan te me libed ne impegselet ka me hinabel ne meilem, malalab, wey malugtem, wey mahal ne hinabel, wey inteyi-teyian dan seini. Ne sika iya ka insuhu te Magbebaye ne Manama ki Muwisis.

Ne miggimu sikandan te matulus ne balieg ne malibusen wey neelin ne bulawan. Ingkulitan dan seini te egpekeiling te silyu ne “Inhalad seini diye te Magbebaye ne Manama.”

Ne miggimu sikandan te matulus ne balieg ne malibusen wey neelin ne bulawan. Ingkulitan dan seini te egpekeiling te silyu ne “Inhalad\f + \fr 39:30 \ft Te Hibruwanen: matulus.\f* seini diye te Magbebaye ne Manama.”

Imbanggut dan seini diye te tangkaan te salakey wey iyan dan inggiket ka meilem ne lubid, su sika iya ka insuhu te Manama ki Muwisis.

Nataman, neimpusan e te eggimu ka matulus ne balungbalung ne in-alad, wey in-ikul iya te me kabuhalan ni Israil ka langun ne insuhu te Magbebaye ne Manama ki Muwisis.

Nataman, neimpusan e te eggimu ka matulus ne balungbalung\f + \fr 39:32 \ft Te Hibruwanen: balungbalung ne temuwanan.\f* ne in-alad, wey in-ikul iya te me kabuhalan ni Israil ka langun ne insuhu te Magbebaye ne Manama ki Muwisis.

In-uyan dan diye ki Muwisis ka balungbalung wey ka langun ne kasangkapan te balungbalung: Ka me sanggatanan, ka me tukeg, ka me dullug, ka me sungkaleg, ka me pabunsuran,

+ \fr 39:33 \ft Igtukeg seini te balungbalung ne in-iling te egtangenan te lekeb ne pididus.

39:33 Igtukeg seini te balungbalung ne in-iling te egtangenan te lekeb ne pididus.

In-uyan dan diye ki Muwisis ka balungbalung wey ka langun ne kasangkapan te balungbalung: Ka me sanggatanan, ka me tukeg,\f + \fr 39:33 \ft Igtukeg seini te balungbalung ne in-iling te egtangenan te lekeb ne pididus.\f* ka me dullug, ka me sungkaleg, ka me pabunsuran,

ka laplap te lukesan ne karniru ne imbatek te malalab, ka laplap te kambing, ka hinabel ne ig-elet te me sinabeng,

ka Tahuanan te Kasabutan wey ka me dullug ne igyayung, ka supe te tahuanan,

ka lamisa wey ka me kasangkapan te lamisa, ka paan ne impanubad diye te Manama,

ka tahuanan te sulu ne bulawan, ka me lamparilya wey ka me kasangkapan te sulu, ka lana ne igtubil te me sulu,

ka bulawan ne altar, ka lana ne ig-itis te ulu, ka meemut ne insinsu, ka hinabel ne igdingding te gumawan te balungbalung,

ka burunsi ne altar wey mahalat ne egtuuhan te igpanubad, ka me dullug ne igyayung wey ka me kasangkapan te altar, ka pelenggana wey ka egpapinnuuwan te pelenggana,

ka me hinabel ne ig-alabat te alad te lama, ka me sungkaleg ne ig-alad, wey ka me pabunsuran te me sungkaleg, ka hinabel ne igdingding te gumawan te alad, ka me hiket te balungbalung wey ka igpakpak te tane ne eggiketan, wey ka langun ne egkeilanganen diye te balungbalung,

ka me hinabel ne ig-alabat te alad te lama, ka me sungkaleg ne ig-alad, wey ka me pabunsuran te me sungkaleg, ka hinabel ne igdingding te gumawan te alad, ka me hiket te balungbalung wey ka igpakpak te tane ne eggiketan, wey ka langun ne egkeilanganen diye te balungbalung,\f + \fr 39:40 \ft Te Hibruwanen: balungbalung ne temuwanan.\f*

ka mateles ne me kumbale te talagpanubad ne egtrabahu diye te Matulus ne Sinabeng, ka matulus ne me kumbale ni Aarun ne talagpanubad, wey ka me kumbale te me anak din ne igsaluub dan ke egkeyimu e ne me talagpanubad.

In-ikul iya te me kabuhalan ni Israil te eggimu ka langun ne insuhu te Mabebaye ne Manama ki Muwisis.

Ne intengtengan ni Muwisis ka langun ne inggimu ran wey nakita rin ne neyimu ran iya ka langun wey in-ikul dan ka insuhu kandin te Magbebaye ne Manama. Ne impanalanginan din sikandan.

“Ipasasindeg nud ka matulus ne balungbalung ne in-alad, te an-anayan ne aldew te hun‑a ne bulan.

“Ipasasindeg nud ka matulus ne balungbalung\f + \fr 40:2 \ft Te Hibruwanen: balungbalung ne temuwanan.\f* ne in-alad, te an-anayan ne aldew te hun‑a ne bulan.

Itahu nu diye te seled te balungbalung ka Tahuanan te Kasabutan wey dingdingi nu seini te hinabel.

+ \fr 40:3 \ft Nabaad te daruwa ne sinabeng ka balungbalung wey iyan eletanan ka hinabel. Diye nakatahu ka Tahuanan te Kasabutan te Amana ne Matulus ne Sinabeng.

40:3 Nabaad te daruwa ne sinabeng ka balungbalung wey iyan eletanan ka hinabel. Diye nakatahu ka Tahuanan te Kasabutan te Amana ne Matulus ne Sinabeng.

Itahu nu diye te seled te balungbalung ka Tahuanan te Kasabutan wey dingdingi nu seini te hinabel.\f + \fr 40:3 \ft Nabaad te daruwa ne sinabeng ka balungbalung wey iyan eletanan ka hinabel. Diye nakatahu ka Tahuanan te Kasabutan te Amana ne Matulus ne Sinabeng.\f*

Iseled nu diye te balungbalung ka lamisa wey ipeuntud nu ka me kasangkapan te lamisa. Iseled nu degma ka tahuanan te sulu wey itahu nu ka me lamparilya diye te me pakew te tahuanan.

Itahu nu ka bulawan ne altar ne egtutungan te insinsu diye te tangkaan te Tahuanan te Kasabutan, wey ibitin nu ka hinabel diye te gumawan te balungbalung.

Itahu nu ka altar ne tutunganan te igpanubad diye te egkatangkaan te gumawan te balungbalung.

Ne itahu nu naa ka pelenggana ne lu‑luanan diye te elat-elat te balungbalung wey te altar, wey tahui nu seini te weyig.

Ilingkus nu ialabat ka me hinabel te alad te lama te balungbalung, wey itangen nu degma ka hinabel te gumawan te alad te lama.

“Egkataman, kua nu ka lana ne ig-itis te ulu wey itisi nu ka balungbalung wey ka langun ne tahu diye eyew igpakahalad nu keddi, wey egkeyimu ka langun ne matulus.

Itisi nu degma ka altar ne tutunganan te igpanubad wey ka langun ne kasangkapan te altar eyew igpakahalad nu keddi, wey egkeyimu ka altar ne matulus.

Itisi nu man‑e ka pelenggana ne lu‑luanan wey ka papinnuuwan eyew igpakahalad nu keddi.

“Ne dumaa nu si Aarun wey ka me anak din diye te gumawan te balungbalung wey dihusa nu sikandan.

Ne ipasaluub nu ki Aarun ka matulus ne me kumbale wey itisi nu sikandin te lana eyew igpakahalad nu sikandin keddi, wey egkeyimu e sikandin ne talagpanubad keddi.

Uyana nu degma ka me anak din wey pasaluubi nu te me kumbale te me talagpanubad,

wey itisi nu degma sikandan te lana iling te peg-itis nu te amey ran eyew egkeyimu e sikandan ne me talagpanubad keddi. Ka peg-itis kandan te lana, iyan tuus te ware katamanan ne peg-alam te kandan ne kabuhalan eyew egkeyimu ne me talagpanubad.”

Ne intuman ni Muwisis ka langun ne insuhu te Magbebaye ne Manama kandin.

Seeye naa ka nakasasindeg e ka balungbalung te an-anayan ne aldew te hun‑a ne bulan te igkarangeb ne leg‑un ligkat te peg-awe dan te Ihiptu.

Ne in-iling kayi ni Muwisis te egpasasindeg ka balungbalung. Intahu din ka me pabunsuran, wey impasasindeg din e ka me tukeg, wey imbalabag din e ka me dullug, wey impasasindeg din e ka me sungkaleg.

+ \fr 40:18 \ft Igtukeg seini te balungbalung ne in-iling te egtangenan te lekeb ne pididus.

40:18 Igtukeg seini te balungbalung ne in-iling te egtangenan te lekeb ne pididus.

Ne in-iling kayi ni Muwisis te egpasasindeg ka balungbalung. Intahu din ka me pabunsuran, wey impasasindeg din e ka me tukeg,\f + \fr 40:18 \ft Igtukeg seini te balungbalung ne in-iling te egtangenan te lekeb ne pididus.\f* wey imbalabag din e ka me dullug, wey impasasindeg din e ka me sungkaleg.

Inseb-ungan din ka balungbalung wey in-akeban din pad man‑e atepi, su sika iya ka insuhu kandin te Magbebaye ne Manama.

Nataman, ingkuwa rin ka kasabutan wey intahu din diye te Tahuanan te Kasabutan, wey inluglug din ka igyayung ne me dullug diye te intalinga te tahuanan wey insupaan din e.

+ \fr 40:20 \ft Seini iya ka daruwa ne batu ne insulatan te sapulu ne balaud te Manama.

40:20 Seini iya ka daruwa ne batu ne insulatan te sapulu ne balaud te Manama.

Nataman, ingkuwa rin ka kasabutan\f + \fr 40:20 \ft Seini iya ka daruwa ne batu ne insulatan te sapulu ne balaud te Manama.\f* wey intahu din diye te Tahuanan te Kasabutan, wey inluglug din ka igyayung ne me dullug diye te intalinga te tahuanan wey insupaan din e.

Ne impaseled din e ka Tahuanan te Kasabutan diye te balungbalung, wey intangen din ka hinabel eyew egkaringdingan seini, su sika iya ka insuhu kandin te Magbebaye ne Manama.

Intahu din ka lamisa diye te balungbalung, diye te limang te intahuan te Tahuanan te Kasabutan wey nakarapit te igkahibang ne balabahan te balungbalung.

Ne in-untud din te lamisa ka paan ne impanubad diye te Magbebaye ne Manama, su sika iya ka insuhu kandin te Manama.

Intahu din degma diye te balungbalung ka tahuanan te sulu, diye te egkatangkaan te lamisa wey dapit te igkakawanan te balungbalung.

Ne impareketan din ka sulu diye te tangkaan te Magbebaye ne Manama su sika iya ka insuhu kandin te Manama.

Ne intahu din ka bulawan ne altar diye te balungbalung, diye lenged te egkatangkaan te hinabel,

wey migtutung sikandin te meemut ne insinsu diye te altar, su sika iya ka insuhu kandin te Magbebaye ne Manama.

Ne diye din itahu te gumawan te balungbalung ka altar ne tutunganan te igpanubad, wey migtutung sikandin te igpanubad ne egtutungen wey harina, su sika iya ka insuhu kandin te Magbebaye ne Manama.

Ne intahu din ka pelenggana diye te elat-elat te balungbalung wey te altar, wey intahuan din te weyig eyew egpanlu‑luan.

Dutu iya egpanlu‑lu si Muwisis, si Aarun wey ka me anak din te me belad wey me paa ran.

Keilangan ne egpanlu‑lu sikandan ke egseled diye te balungbalung wey ke egparani te altar, su sika iya ka insuhu te Magbebaye ne Manama ki Muwisis.

Nataman, inlingkus din ialabat ka me hinabel diye te lama te balungbalung, wey intangen din degma ka hinabel te gumawan te alad te lama. Purisu napengaan iya ni Muwisis ka langun ne eggimuwen.

Te ware naluhey, nabunbunan te gapun ka balungbalung wey napenu seini te katelesan te Magbebaye ne Manama.

\x + \xo 40:34: \xt 1Har 8:10-11; Isa 6:4; Isi 43:4-5; Imp 15:8.\x*Te ware naluhey, nabunbunan te gapun ka balungbalung wey napenu seini te katelesan te Magbebaye ne Manama.

Ware nakaseled si Muwisis te balungbalung su napenu seini te gapun wey te katelesan te Manama.

Emun ke egparibabew ka gapun puun te balungbalung, egmangalaglag e degma ka me kabuhalan ni Israil.

Emun ke kene egparibabew ka gapun, kene degma sikandan egmangalaglag, wey egtetahad de sikandan ke eg-awe e man‑e ka gapun human sikandan eggalin.

Ka gapun ka tuus te katelesan te Magbebaye ne Manama ne eg-uugpe diye te ampew te balungbalung te maaldew, wey egkalegleg seini ke marusilem. Layun seini egkakita te me kabuhalan ni Israil te timpu te peggiphipanew ran.