Si prupita Hirimiyas, migbunsud te himu rin isip prupita te 627 ne leg‑un te ware pad neetew si Kristu wey migpabulus taman te me leg‑un ne 580 te ware pad neetew si Kristu. Te malayat ne timpu te pegpamakey ni Hirimiyas, impanpanayan din ka keet-etawan meyitenged te karereetan ne egginguma te nasud tenged te me sale dan, wey te pegsimba ran te me diyus-diyus. Ne nakita ni Hirimiyas ka katumanan te intagne din te timpu ne nasakup e ka Hirusalim ni Nibukadnisar ne Hari te Babilunya. Nakita rin man‑e ka pegkahuhus te siyudad wey timplu, wey ka pegkarakep te masulug ne keet-etawan duma te Hari dan diye te Babilunya. Intagne din man‑e ka peglibed te keet-etawan puun te pegkarakep dan, wey ka pegbalew-balew te pegpasasindeg te nasud diye te tapey ne natahuan kayi.

\bk Ka Baseen ni Hirimiyas\bk* nabaad te lalimma: 1.) Ka peg-umew ki Hirimiyas; 2.) ka inlalag te Manama para te nasud te Huda wey te me pangulu kayi te timpu te peghari enni Husiyas, Huwakim, Hihuyakin wey ni Sidikiyas; 3.) ka langun ne nabaybayaan te me etew sumale te nasulat ni Baruk ne sikritari ni Hirimiyas, lagkes ka lein-lein ne me pegpanagne, wey ka impurtanti ne neyitabu te umul ni Hirimiyas; 4.) ka inlalag te Magbebaye ne Manama meyitenged te lein-lein ne lapu diye ne me nasud; wey 5.) ka duma pad ne guhuren meyitenged te pegkahuhus te Hirusalim, wey te pegkaddakep te keet-etawan peendiye te Babilunya.

Ka Baseen ni Hirimiyas nabaad te lalimma: 1.) Ka peg-umew ki Hirimiyas; 2.) ka inlalag te Manama para te nasud te Huda wey te me pangulu kayi te timpu te peghari enni Husiyas, Huwakim, Hihuyakin wey ni Sidikiyas; 3.) ka langun ne nabaybayaan te me etew sumale te nasulat ni Baruk ne sikritari ni Hirimiyas, lagkes ka lein-lein ne me pegpanagne, wey ka impurtanti ne neyitabu te umul ni Hirimiyas; 4.) ka inlalag te Magbebaye ne Manama meyitenged te lein-lein ne lapu diye ne me nasud; wey 5.) ka duma pad ne guhuren meyitenged te pegkahuhus te Hirusalim, wey te pegkaddakep te keet-etawan peendiye te Babilunya.

Hiid‑uwen ne etew si Hirimiyas; amana rin geyinawei ka keet-etawan din, wey igkeepes din ka eggukum kandan. Due me baad te baseen ne amana ka geyinawa rin te pegpangguhud meyitenged te me peg-antus din tenged su in-umew sikandin te Manama eyew egkeyimu ne prupita. Iling te hapuy diye te pusung din ka lalag te Magbebaye ne Manama, wey kene din iya seini igkeeles.

Nasulat man‑e te seini ne baseen ne egginguma ka timpu ne duen e iyam ne kasabutan. Ne ka sika ne kasabutan eg-ay-ayaran te keet-etawan te Manama wey egtumanen dan, minsan pad ware talagpanulu ne egpasuman-suman kandan su igsulat man e seini diye te me pusung dan. (31:31-34)

Ka me pegpanagne meyitenged te peghari ni Husiyas, Huwakim, Huwakin, wey ni Sidikiyas \ior 2:1–25:38\ior*

Ka me pegpanagne meyitenged te peghari ni Husiyas, Huwakim, Huwakin, wey ni Sidikiyas 2:1–25:38

Nasulat te seini ne libru ka meyitenged te me lalag ni Hirimiyas ne anak ni Hilkiyas. Si Hilkiyas, sabeka te me talagpanubad diye te lungsud te Anatut ne diye te inged ni Binhamin.

Te igkasapulu wey tatelu (13) ne leg‑un te peghari ni Husiyas ne anak ni Amun diye te Huda, migpakiglalag ki Hirimiyas ka Magbebaye ne Manama.

\x + \xo 1:2: \xt 2Har 22:3–23:27; 2Kru 34:8–35:19.\x*Te igkasapulu wey tatelu (13) ne leg‑un te peghari ni Husiyas ne anak ni Amun diye te Huda, migpakiglalag ki Hirimiyas ka Magbebaye ne Manama.

Ne migpabulus migpakiglalag ka Magbebaye ki Hirimiyas te si Huwakim e ne anak ni Husiyas ka Hari te Huda. Ne kamasulug pad man‑e migpakiglalag ka Magbebaye kandin taman te igkasapulu e wey sabeka (11) ne leg‑un te peghari ni Sidikiyas ne anak ni Husiyas. Te igkalimme e ne bulan te seeye ne leg‑un, impandakep e ka keet-etawan te Hirusalim.

+ \xo 1:3: a \xt 2Har 23:36–24:7; 2Kru 36:5-8; \xo b \xt 2Har 24:18–25:21; 2Kru 36:11-21.

1:3: a 2Har 23:36–24:7; 2Kru 36:5-8; b 2Har 24:18–25:21; 2Kru 36:11-21.

\x + \xo 1:3: a \xt 2Har 23:36–24:7; 2Kru 36:5-8; \xo b \xt 2Har 24:18–25:21; 2Kru 36:11-21.\x*Ne migpabulus migpakiglalag ka Magbebaye ki Hirimiyas te si Huwakim e ne anak ni Husiyas ka Hari te Huda. Ne kamasulug pad man‑e migpakiglalag ka Magbebaye kandin taman te igkasapulu e wey sabeka (11) ne leg‑un te peghari ni Sidikiyas ne anak ni Husiyas. Te igkalimme e ne bulan te seeye ne leg‑un, impandakep e ka keet-etawan te Hirusalim.

“Neilaan kud e sikeykew te ware ku pad sikeykew himuwa diye te aanakan te iney nu,

Ne migtabak a kandin, “He Magbebaye ne Manama, kena a ne meupiya ne eglalag-lalag su bate e pad.”

keilangan ne eggendiyaan nu ka me etew ne egpeendiyaan ku keykew,

wey egbulihan ku sikeykew. Sikeddiey se Magbebaye ne Manama ka miglalag kayi.”

Ne insamsam te Magbebaye ka be‑be ku, wey ingkahiyan a nikandin,

Ne kuntee ne aldew, in-alam ku sikeykew ne eglalag diye te me nasud, wey diye te me migharian.

Ne ingkahiyan a nikandin, “Malehet ka nakita nu, wey migpasabut sika ne imbantayan ku ne egkatuman iya ka inlalag ku.”

+ \fr 1:12 \ft Te Hibruwanen: ka pegbasa te lalag ne ka igpasabut ‘almindras’, amana egpeiling te pegbasa te lalag ne ka igpasabut ‘migbantey’.

1:12 Te Hibruwanen: ka pegbasa te lalag ne ka igpasabut ‘almindras’, amana egpeiling te pegbasa te lalag ne ka igpasabut ‘migbantey’.

Ne ingkahiyan a nikandin, “Malehet ka nakita nu, wey migpasabut sika ne imbantayan\f + \fr 1:12 \ft Te Hibruwanen: ka pegbasa te lalag ne ka igpasabut ‘almindras’, amana egpeiling te pegbasa te lalag ne ka igpasabut ‘migbantey’.\f* ku ne egkatuman iya ka inlalag ku.”

Ne mig-insaan ad e man‑e te Magbebaye, “Nekey pad man‑e ka nakita nu?”

Ne migtabak a, “Weyig ne egkale-kale diye te kendiru ne diye te igkahibang ne balabahan, wey iling te egkeitis e seini kayi te kanta.”

Ne ingkahiyan a te Magbebaye, “Due mangune-kune ne karereetan ne egginguma te langun ne mahinged te seini ne inged puun te igkahibang ne balabahan.

Pammineg ka! Igpeuyan ku ka me sundalu puun te me migharian ne diye te igkahibang ne balabahan, eyew eglusud te Hirusalim. Ne igtahu te me Hari dan ka me trunu ran diye te me gumawan te Hirusalim. Egguhusen dan ka me matikang wey makepal ne batu ne alad te Hirusalim, lagkes ka duma ne me lungsud te Huda.

Egparusaan ku ka keet-etawan ku tenged te sale dan. Mig-inniyuhan a nikandan wey migtutung e sikandan te insinsu diye te me diyus-diyus, wey iyan dan e insimba ka me larawan ne inggimu ran.

Ne kuntee, pangandam kad. Hipanew kad, wey pangguhuri nud sikandan te langun ne igkahi ku keykew. Kene ka kaaldek kandan, su emun ke egkaaldek ka, nasi kud egginaaldeka sikeykew diye te tangkaan dan.

Pammineg ka! Kuntee ne aldew, eggimuwen ku sikeykew ne iling te malig‑en ne siyudad ne in-alad te matikang wey makepal ne batu wey ke putew naa ne sungkaleg wey ke burunsi naa ne alad. Ne ware me Hari, me upisyal, me talagpanubad, wey me mahinged te Huda ne egpakatalu keykew.

Egpakigkuntere sikandan keykew, piru, kene ka nikandan egkatalu, tenged su egdumaan ku sikeykew wey egbulihan. Sikeddiey se Magbebaye ne Manama ka miglalag kayi.”

‘Ware ku nalingawi ka pegkamatinumanen niyu te me bate-bate kew pad,

wey ka peggeyinawa niyu dengan keddiey iling te mengebay ne sikan pad nakaasawa.

Egpekeiling kew te an-anayan ne baad te inggaani ne inhalad kayi te keddiey.

Sikaniyu se keet-etawan te Israil ne kabuhalan ni Hakub, pammineha niyu ka inlalag te Magbebaye.

wey diye te inged ne mammara, marusilem, ware egbaye wey ware eg-ugpe.

Piru pegginguma ran diye, nasi dan de iya dereeti ka tane ne imbehey ku kandan

Duen naa nasud ne migliwan te diyus-diyus dan, minsan kene seini ne malehet?

Piru sikeddiey se Manama ne migbehey te kabantug te keet-etawan ku,

nasi ad e liwani nikandan te me diyus-diyus ne ware igkabulig kandan.

Ne indereetan dan ka tane dan, wey impangguhus ka me siyudad dan,

Ne impese degma te me matig-Mimpis wey me matig-Tapinis ka me ulu ran.

Ne impese degma te me matig-Mimpis wey me matig-Tapinis\f + \fr 2:16 \ft Ka Mimpis wey Tapanhis, me siyudad te Ihiptu.\f* ka me ulu ran.

Ne kuntee, nekey naa ka naangey niyu te peg-aput niyu diye te Ihiptu wey diye te Asirya?

wey kalised te mig-inniyug kew keddiey te Magbebaye ne Manama niyu,

Piru mania te nekeiling kew e kuntee te leew ne paras ne migbebehas te migkepis wey ware karuan?

Egpekeiling kew e te beyan ne kamil ne egpallebag ne kenad egkapahen ka eglunglungkesu.

Ne egpekeiling kew man‑e te beyan ne asnu ne nalayam diye te disirtu.

wey kenad keilangan ne egpamitawen pad sikandin te lukesan ne asnu,

Piru migkahi kew, ‘Kene egkaayun ne eg-inniyug key te me diyus-diyus

Purisu mania te migkahi kew te egkaayun kew e ne eggimu te minsan nekey ne igkeupii niyu,

Napulitan e ka me kumbale niyu te langesa te me etew ne ware sale wey egkengaayu-ayu.

minsan ware niyu sikandan nasapeni ne migseled te baley niyu ka egpanakew.

Malemu re kaniyu ka egbalew-balew te suman-suman niyu wey ka egliwan te eglapihan niyu ne me nasud.

Piru egpeyilawan kew iya te Ihiptu iling te pegpeyilew kaniyu te Asirya.

keilangan ne kene din e eggawien, su egpakarereet seini te intiru ne nasud.

Piru egpekeiling kew se me Israilita te malitan ne egpamelegye te lawa rin.

Piru minsan pad due, eg-umawen ku red sikaniyu eyew eglibed kayi te keddiey.

Inlinditan niyu ka intiru ne nasud pinaahi te pegsimba niyu te me diyus-diyus.

Egpekeiling kew te malitan ne egpamelegye te lawa rin ne migpinpinnuu diye te ilis te dalan ka egtahad te lukes,

iling te tulisan\f + \fr 3:2 \ft Te Hibruwanen: Arabu ne diye te disirtu.\f* ne egtahad te egtulisen din.

Piru minsan pad due, makehal red ka ulu niyu iling te malitan ne kene egkeyilew ne egpamelegye te lawa.

Mahaan de egkaawe ka langet nu keddiey. Kene egpabulus-bulus ka kabelu nu keddiey.’ Sika ka inlalag niyu, piru inggimu niyu man‑e ka langun ne mareet!”

Te timpu te peghari ni Husiyas, migkahiyan a te Magbebaye, “Nakita nu naa ka inggimu te kene ne matinumanen ne Israil? Egpekeiling sikandin te malitan ne egpamelegye te lawa rin. Migsimba sikandin te me diyus-diyus diye te tagse matikang ne bubungan, wey diye te malapung ne kayu.

\x + \xo 3:6: \xt 2Har 22:1–23:30; 2Kru 34:1–35:27.\x*Te timpu te peghari ni Husiyas, migkahiyan a te Magbebaye, “Nakita nu naa ka inggimu te kene ne matinumanen ne Israil? Egpekeiling sikandin te malitan ne egpamelegye te lawa rin. Migsimba sikandin te me diyus-diyus diye te tagse matikang ne bubungan, wey diye te malapung ne kayu.

Ne kahiyen ku ne eglibed e sikandin kayi te keddiey pegkeimpus te inggimu rin ne iling due, piru ware sikandin miglibed. Ne nakita seini te suled din ne akalen ne iyan ka Huda.

Migpakigsuwey a te Israil, wey impaawe ku sikandin tenged te pegpanlibug din pinaahi te pegsimba te me diyus-diyus. Piru minsan pad due, nakita ku ne ware naaldek keddi ka Huda ka suled din ne akalen. Nakalibug degma sikandin

pinaahi te pegsimba te me diyus-diyus ne batu wey kayu, purisu nalinditan din ka nasud. Ne ware inggeram din ne minsan deisek ne hilew te peggimu rin kayi.

Piru minsan pad due, ka kene ne matinumanen ne suled din ne Huda, ware miglibed kayi te keddiey ne egpuun iya te pusung din. Migpapitew-pitew re sikandin ne miglibed keddi. Sikeddiey se Magbebaye ne Manama ka miglalag kayi.”

Ne migpabulus ka Magbebaye ne migkahi keddiey, “Minsan ke kene ne matinumanen keddi ka Israil, piru meupiya pad sikandin du te akalen ne Huda.

Ne kuntee, hipanew ka wey ilalag nu seini diye te Israil ne dapit te igkahibang ne balabahan,

Ihuhud nu ne mig-ikul ka te lein ne me diyus-diyus pinaahi te pegsimba nu kandan

“ ‘Libed kew kayi te keddi, me masinupaken ne keet-etawan; su sikeddiey ka Magbebaye ne Manama niyu. Eg-alam a te tigsabeka puun te tagse nasud niyu, wey tigdaruwa puun te tagse tribu niyu, wey eg-uyanen ku sikaniyu diye te Bubungan ne Siyun.

“ ‘Libed kew kayi te keddi, me masinupaken ne keet-etawan; su sikeddiey ka Magbebaye ne Manama niyu. Eg-alam a te tigsabeka puun te tagse nasud niyu, wey tigdaruwa puun te tagse tribu niyu, wey eg-uyanen ku sikaniyu diye te Bubungan ne Siyun.\f + \fr 3:14 \ft Sakup te Hirusalim ka Bubungan ne Siyun.\f*

Ne egbehayan ku sikaniyu te me pangulu ne matinumanen keddi; mangngateu wey matagseb sikandan ne egmandu kaniyu.

Te pegginguma te timpu ne egkabuhal kew e amana te sika ne tane, kene niyud egkatanuran ka Tahuanan te Kasabutan. Ne kene niyud seini egkasuman-suman su ware niyud ma keilangana seini, wey ware kew e migsuman-suman ne eggimu pad kayi.

Te seeye ne timpu, egngaranan niyud ka Hirusalim te, “Trunu te Magbebaye ne Manama.” Ne eglibulung ka langun ne me nasud diye te Hirusalim eyew te pegsaye te ngaran te Magbebaye. Kenad e sikandan eggimu sumale te igsuhu te makehal wey mareet ne pusung dan.

Te seeye ne timpu, egparumeey ne eglibed ka keet-etawan te Huda wey Israil puun te pegkarakep diye te igkahibang ne balabahan peendiye te tane ne imbehey ku te kaap-apuan dan isip egkapanunud.’ ”

ka tane ne amana ne mateles du te tane ne egkapanunud te duma ne nasud.

“Ne due egkarineg ne laheng diye te puntul te masalad ne me bubungan.

Migpandalawit wey migpeyid‑u-hid‑u ka keet-etawan te Israil tenged te maddeet ne himu ran,

Sikaniyu se kene ne matinumanen ne keet-etawan, libed kew kayi te keddiey;

Ne migtabak sikandan, “Uya, eglibed key due te keykew su sikeykew ma ka Magbebaye ne Manama ney.

Malehet iya ne ware nakabulig kanami ka kahulub te pegsimba ney te me diyus-diyus diye te me bubungan. He Magbebaye ne Manama ney, nakataha key ne sikeykew re iya ka egpakaluwas te Israil.

Ne puun te pegsimba ney ki Baal, naawe kayi te kanami ka me anak ney wey ka me mananap ney, wey ka langun ne inlaslasayan te me kaap-apuan ney puun pad te pegkabate ney.

Eggeles key e tenged te hilew ney; su sikanami, duma te me kaap-apuan ney, nakasale ma keykew te Magbebaye ne Manama ney. Ne puun pad te pegkabate ney taman kuntee, ware key migtuman keykew.”

“Me Israilita, ke egkeupian kew ne eglibed kayi te keddi, libed kew e.

Emun ke egtumanen niyu re iya ka insaad niyu pinaahi te ngaran ku, ne eg-ugpe kew ne egkasalihan, eleg wey matareng, egkeyimu kew ne panalangin te me nasud, wey egbantuhen a nikandan.”

Ne seini ka inlalag te Magbebaye te keet-etawan te Huda wey te Hirusalim: “Daruwa niyu ka makehal ne kamet niyu; kene niyu isawed ka beni niyu diye te me balunserien.

\x + \xo 4:3: \xt Hus 10:12.\x*Ne seini ka inlalag te Magbebaye te keet-etawan te Huda wey te Hirusalim: “Daruwa niyu ka makehal ne kamet niyu; kene niyu isawed ka beni niyu diye te me balunserien.

Sikaniyu se keet-etawan te Huda wey te Hirusalim, linisi niyu ka me pusung niyu para keddiey te Magbebaye. Su ke kene, egpakasalerep kew e te langet ku ne iling te hapuy ne egkanlabkanlab ne warad iya egpekeebuk. Egkeyitabu seini tenged te mareet ne hinimuwan niyu.”

Sikaniyu se keet-etawan te Huda wey te Hirusalim, linisi\f + \fr 4:4 \ft Te Hibruwanen: tulia.\f* niyu ka me pusung niyu para keddiey te Magbebaye. Su ke kene, egpakasalerep kew e te langet ku ne iling te hapuy ne egkanlabkanlab ne warad iya egpekeebuk. Egkeyitabu seini tenged te mareet ne hinimuwan niyu.”

Ne migkahi ka Magbebaye, “Kahii niyu ka Huda wey ka Hirusalim: Parahinga niyu ka trumpita due te intiru ne inged. Panguleyi kew ka egkahi, ‘Libulung kew wey hendiye kew te siyudad ne in-alad te matikang wey makepal ne batu.’

Ipanulu nu kandan ka dalan peendiye te Hirusalim. Kene nu sikandan palamlamuwa ka eggeles su egpeuyanan kud sikaniyu te karereetan ne egpuun diye te igkahibang ne balabahan.”

+ \fr 4:6 \ft Te Hibruwanen: Siyun. Sabeka seini te me ngaran te Hirusalim.

4:6 Te Hibruwanen: Siyun. Sabeka seini te me ngaran te Hirusalim.

Ipanulu nu kandan ka dalan\f + \fr 4:6 \ft Te Hibruwanen: Iparibabew ka bendila.\f* peendiye te Hirusalim.\f + \fr 4:6 \ft Te Hibruwanen: Siyun. Sabeka seini te me ngaran te Hirusalim.\f* Kene nu sikandan palamlamuwa ka eggeles su egpeuyanan kud sikaniyu te karereetan ne egpuun diye te igkahibang ne balabahan.”

Ne egpekeiling te liyun ne miglihawang te helesanan din ka egginguma ne talagdereet te me nasud. Egdereetan din ka tane niyu, wey egguhusen din ka me siyudad niyu taman te warad eg-ugpe.

Purisu, saluub kew te saku te pegpapitew ne miglungku kew. Pandalawit kew su ware pad naawe ka langet te Magbebaye kayi te kanta.

+ \fr 4:8 \ft Iyan igpasabut kayi ka meitem wey egdehes ne manggad ne inggimu puun te bulbul te kambing ne igsaluub te timpu te peglungku wey ke eg-inniyug naa te sale.

4:8 Iyan igpasabut kayi ka meitem wey egdehes ne manggad ne inggimu puun te bulbul te kambing ne igsaluub te timpu te peglungku wey ke eg-inniyug naa te sale.

Purisu, saluub kew te saku\f + \fr 4:8 \ft Iyan igpasabut kayi ka meitem wey egdehes ne manggad ne inggimu puun te bulbul te kambing ne igsaluub te timpu te peglungku wey ke eg-inniyug naa te sale.\f* te pegpapitew ne miglungku kew. Pandalawit kew su ware pad naawe ka langet te Magbebaye kayi te kanta.

Ne migkahi ka Magbebaye, “Te seeye ne aldew, egkaawaan te kabulut ka me Hari wey ka me upisyal; egliyasen ka me talagpanubad, wey egkatanengan ka me prupita.”

Ne migkahi a, “He Magbebaye ne Manama, in-akalan nu iya ka me matig-Hirusalim su insaaran nu ma sikandan ne egmalinawen, kunaleg te andam bes e ka kampilan ne eggimatey kandan.”

Ne egginguma ka timpu ne egkahiyan te Magbebaye ka keet-etawan te Hirusalim, “Egpangalamag te meinit puun diye te masalad ne me bubungan te disirtu peendiye te keet-etawan ku. Piru ka seini ne kalamag kene egpakapalayap te trigu ran.

Meemen amana ka seini ne kalamag ne egligkat kayi te keddi. Ne kuntee, igpanengneng kud e kandan ka legpad ku.”

Tengteng kew! Egpekeiling te salahapun ka kuntere ne eggendini te kanta. Egpekeiling te balisusu ka me karwahi rin, wey memeiyal pad ka me kudde din du te me banug. Mekeyid‑u-hid‑u kid e seini su egkahunaan kid e.

Linisi niyu ka pusung niyu me matig-Hirusalim eyew egkaluwas kew. Ken‑u kew naan pad egpeeneng-eneng ka egsuman-suman te mareet?

Due me suluhuanen puun te Dan wey te bubungan te Ipraim ne migpanengneng te karereetan niyu.

Migkahi sikandan ka egpanengneng diye te me nasud wey te me matig-Hirusalim, “Eggingume e ka me kuntere ne egpuun te mariyu ne inged, wey eglelalis sikandan ne egpakiggira diye te me lungsud te Huda.

Eglingutan dan te egkampu ka Hirusalim, iling te me etew ne eglingut te kamet eyew te pegtameng kayi. Neyitabu seini tenged su migsupak ka Hirusalim keddi. Sikeddiey se Magbebaye ne Manama ka miglalag kayi.

Neyitabu seini kaniyu tenged te mareet ne batasan niyu wey hinimuwan niyu. Legpad niyu seini. Amana ne masakit seini, wey eg-abbas seini diye te pusung niyu.”

Ken‑u naan pad egkataman ka egkiteen ku ne me bendila te pegpakiggira,

Ne migtengteng a te kalibutan wey nakita ku seini ne warad iya keupianan, wey warad iya mig-ugpe kayi.

Ne migleng‑ag a diye te langit wey warad iya malayag ne nakita ku.

Nakita ku ne ka tane ne egkeuyahan te pinamula, neyimu e ne disirtu,

su ingguhus e seini te Magbebaye tenged te mangune-kune ne langet din.

Su migkahi ka Magbebaye te egdereetan din ka intiru ne inged, piru kene din de eg-amanaan te egdereet.

Mania te migsaluub ka te dayan-dayan ne bulawan, wey mania te in-ay-ayaran nu ka mata nu?

Ne migkahi a kandin, “He Magbebaye ne Manama, egpamitew ka te kamalehetan?

Impanlampesan nu ka keet-etawan nu piru ware sikandan miglinga-linga,

intamtamanan nu sikandan legpari, piru ware sikandan migpepanulu.

Memakehal ka ulu ran wey kene sikandan eg-inniyug te me sale dan.”

Ne nakakahi a te suman-suman ku, “Ware kaligneepan te seini ne me etew.

Nakataha a ne nakanengneng sikandan ke nekey ka igkeupii te Manama,

Ne tenged kayi, egpangimatayan sikandan te me liyun ne egpuun te puwalas,

Ne egbinbintengen te seini ne me tigri ka minsan hentew ne eglihawang te lungsud.

Ne mig-inse ka Magbebaye, “Mania te egpasayluwen ku ka keet-etawan ku? Mig-inniyuhan ad nikandan

wey migduma sikandan diye te baley te me malitan ne egpamelegye te lawa.

Nekeiling sikandan te kudde ne lukesan ne in-ay-ayaran te egtanggu wey balinggeren amana.

Egpeuyan a te me kuntere eyew egdereet te parasan te keet-etawan ku,

Mig-uubat ka keet-etawan meyitenged te Magbebaye te migkahi, “Kene ki egmenuwen te Magbebaye. Ware me karereetan ne egginguma kanta; kene ki egpakasalerep te gubut wey ke bitil naa.”

Ne migkahi sikandan te egpekeiling kun te kalamag ka me prupita; kene kun ne diye egpuun te Magbebaye ka egmanlalahen dan. Ne migkahi ka Amana ne Maresen ne Manama, “Hirimiyas, puun su iling ma rue ka inlalag dan, eggimuwen ku ne egpekeiling te hapuy ka me lalag ku due te be‑be nu, wey egpekeiling e ka me etew te pupud ne egkatutung wey egkeepus.”

Me matig-Israil, egpalusuran kew te Magbebaye te keet-etawan ne egpuun te mariyu ne nasud. Maresen wey tapey e sika ne nasud, ka nasud ne ware niyu nanengnengi wey kene niyu egkasabut se linalahan.

Egpakapatey ka me panganiban dan, wey mabbulut sikandan langun ne egpakiggira.

Eg-aminen dan te egkeen ka naggaani niyu wey ka egkakeen niyu. Egpangimatayan dan ka me anak niyu, ka me mananap niyu wey egdereetan dan ka me parasan niyu wey ka me iggira niyu. Ne egguhusen te me sundalu ran ka egsalsalihan niyu ne malig‑en ne me siyudad niyu.

Ne migkahi ka Magbebaye, “Piru minsan te seeye ne me aldew, kene ku red eg-aminen te egdereet ka keet-etawan ku.

Ne emun ke eg-inse ka me etew, ‘Mania te inggimu seini langun te Magbebaye ne Manama?’ Kahii nu sikandan, ‘Tenged su mig-inniyuhan niyu ma sikandin, wey migpamakey kew e te me diyus-diyus due te inged niyu. Purisu egkengeuripen kew e te me lapu diye te lein ne nasud.’ ”

Ne migkahi ka Magbebaye, “Kahii nu ka me kabuhalan ni Hakub wey ka keet-etawan te Huda:

Pammineg kew te eglalahen ku, sikaniyu se me umbeg wey ware aperu. Due mata niyu piru kene kew egmakakita, wey due me talinga niyu, piru kene kew egmakarineg.”

\x + \xo 5:21: \xt Isa 6:9-10; Isi 12:2; Mar 8:18.\x*Pammineg kew te eglalahen ku, sikaniyu se me umbeg wey ware aperu. Due mata niyu piru kene kew egmakakita, wey due me talinga niyu, piru kene kew egmakarineg.”

Ne mig-inse ka Magbebaye, “Mania te kene kew egkaaldek keddi? Mania te kene kew egkelkelen kayi te tangkaan ku? Intahu ku ka pantad ne eletanan te dahat. Ne kene iya eglapey ka dahat minsan derakel ka me bunlud ne egmakalampes-lampes diye te ilis.

\x + \xo 5:22: \xt Hub 38:8-11.\x*Ne mig-inse ka Magbebaye, “Mania te kene kew egkaaldek keddi? Mania te kene kew egkelkelen kayi te tangkaan ku? Intahu ku ka pantad ne eletanan te dahat. Ne kene iya eglapey ka dahat minsan derakel ka me bunlud ne egmakalampes-lampes diye te ilis.

Piru memakehal ka ulu niyu wey masinupaken kew! Mig-inniyuhan ad e nikaniyu wey in-engkeran.

Warad iya sabeka kaniyu ne nakasuman-suman ne egtahud keddiey te Magbebaye ne Manama niyu ne iyan migpeuran te timpu te ting-uran, wey ka migbehey te egkahaani te timpu te tinggaani.

Piru ka mareet ne hinimuwan niyu ka nakabalabag ne egkeyitabu seini. Ka me sale niyu ka egpuunan ne kene niyu egkarawat ka me panalangin.

“Masulug ka maddeet ne keet-etawan ku; iling sikandan te egmanlit‑ag te me bayaku piru iyan dan igpasahad ka me etew.

Inggipenu dan ka baley ran te me tinakew, iling te kulungan ne napenu te me bayaku. Sikan naa ka nenaddatu e sikandan wey migmabantug.

Dakel ka egkakeen dan wey migmallambeg sikandan. Ne ware tamanan te mareet ne hinimuwan dan, wey ware dan behayi te eleg ne peggukum ka me ilu, wey ke miglapig naa te seeye se egkengaayu-ayu.

“Puun due, eglegparan ku sikandan, wey egsulian ku ka sika ne nasud. Sikeddiey se Magbebaye ne Manama ka miglalag kayi.

Egpanagne te me ubat ka me prupita; ne egpangulu ka me talagpanubad sumale te suhu te me prupita, wey ingkeupii re iya seini te keet-etawan ku. Piru nekey naan e ka eggimuwen dan ke eggingume e ka peggukum?”

Pamallahuy kew wey pangeles kew keet-etawan te Binhamin! Pangawe kew te Hirusalim! Parahinga niyu ka me trumpita diye te Tikuwa wey pareketi niyu ka me palinneu diye te Bit-Hakirim! Su mahaan e egginguma ka karereetan ne egpuun te igkahibang ne balabahan.

+ \fr 6:2 \ft Te Hibruwanen: Siyun. Sabeka seini te me ngaran te Hirusalim.

6:2 Te Hibruwanen: Siyun. Sabeka seini te me ngaran te Hirusalim.

Meupiya ne siyudad ka Hirusalim,\f + \fr 6:2 \ft Te Hibruwanen: Siyun. Sabeka seini te me ngaran te Hirusalim.\f* piru egguhusen ded sika.

Eglingutan te me Hari wey te me sundalu ran ka Hirusalim. Egmanleleeb sikandan ne eglingut te siyudad wey egmangekampu sikandan te minsan hendei ne igkeupii ran.

Ne egkahi sikandan, “Egpangandam kid eyew eglusud te Hirusalim! Eglusuran ta sikandan te meudtu.” Piru egkataman, egkahi e man‑e sikandan, “Maapun e, wey mahaan e egkasagkup.

Marusilem kid e eglusud te Hirusalim wey egpangguhusen ta ka me malig‑en wey matikang ne me baley.”

Ne insuhu te Amana ne Maresen ne Magbebaye ka me Hari eyew egpameled te me kayu ne igpalingut igketal te Hirusalim, wey impatetamundu rin sikandan te tane eyew egpakaseled sikandan te siyudad. Migkahi ka Magbebaye, “Eglegparan ku ka seini ne siyudad su in-ugpaan seini te egmanleig-leig.

Ka mareet ne hinimuwan diye te Hirusalim, egpekeiling te weyig diye te belun ne layun iyam. Layun a egpakarineg te pegpangimatey wey te karereetan te sika ne siyudad; egkengakita ku ka egmanderalu wey ka egkengapalian.

Pegpaney-paney sika kaniyu, keet-etawan te Hirusalim! Emun ke kene kew egpammineg keddi, eg-engkeran kud e sikaniyu wey eggimuwen kud ne disirtu ka siyudad niyu, eyew warad e egpekeugpe kayi.”

Ne ingkahiyan e pad man‑e te Amana ne Maresen ne Magbebaye, “Ka nenasame diye te Hirusalim, egpaay-ayaran ku egpepakilalawi iling te paras. Purisu hendiyei nu man‑e sikandan ne ubag kun egpakilalew ka te nenasame diye te me sugpang.”

Ne migtabak a, “Hentew naa ka egpammineg keddiey ke egpanpanayan ku sikandan? Kene sikandan egpakarineg su insagpeng dan ma ka me talinga ran. Ne kene sikandan egkeupian ne egpammineg te lalag nu, egngisiyan dan de iya ka impalalag nu keddi.

Egpekeiling ad e degma keykew te egkalangetan e kandan, Magbebaye, wey kene kud e seini egkaantus.”

Ne migtabak ka Magbebaye, “Egpasalerepen ku te langet ku ka me bate ne egmanggehalew diye te me deralanen, ka me kanakan ne egmanliblibulung, ka me alunggun, wey ka me buyag.

Igpamehey kud e ka me baley ran diye te duma, lagkes ka me kamet wey ka me asawa ran. Eglegparan ku ka me etew te seini ne inged.

Puun de iya te me lerew peendiye te mabantug ne me etew ne egmaneleppi pinaahi te limbung, minsan ka me prupita wey me talagpanubad.

Ware dan paay-ayari te egbawi ka pali te keet-etawan ku. Egkahi re iya sikandan te meupiya red ka langun, kunaleg te ubat bes.

\x + \xo 6:14: \xt Isi 13:10.\x*Ware dan paay-ayari te egbawi ka pali te keet-etawan ku. Egkahi re iya sikandan te meupiya red ka langun, kunaleg te ubat bes.

Ingkeyilew ran naa ka malindit ne me hinimuwan dan? Ware, warad e me hilew ran. Sikan naa ka egpatey sikandan iling te duma. Egpatey sikandan te timpu ne eglegparan kud e sikandan. Sikeddiey se Magbebaye ne Manama ka miglalag kayi.”

\x + \xo 6:12-15: \xt Hir 8:10-12.\x*Ingkeyilew ran naa ka malindit ne me hinimuwan dan? Ware, warad e me hilew ran. Sikan naa ka egpatey sikandan iling te duma. Egpatey sikandan te timpu ne eglegparan kud e sikandan. Sikeddiey se Magbebaye ne Manama ka miglalag kayi.”

Ne migkahi ka Magbebaye diye te keet-etawan din, “Sasindeg kew diye te me bebalakan, wey ayad-ayad kew naa panginse ke hendei ka tapey, wey meupiya ne dalan, ne diye kew naa baye. Ke eggimuwen niyu sika, egkaangken niyu ka keupianan.”

Ne mig-alam ka Magbebaye te talagtameng kandan ne egpammineg ke egparahingen e ka trumpita isip pegpaney-paney, piru egkahi re iya sikandan, “Kene key egpammineg!”

Purisu migkahi ka Magbebaye, “Pammineg kew me nasud! Pitawa niyu ke nekey ka egkeyitabu te keet-etawan ku.

Pammineg kew se keet-etawan te intiru ne kalibutan, egpeuyanan ku te karereetan ka keet-etawan ku isip behas te mareet ne me planu ran. Ware dan palintutuuwa ka me lalag ku, wey ware dan tumana ka me balaud ku.

Egmenuwen ku naa ka me insinsu ne impanguyan dan kayi te keddi puun te Siyiba, wey ka me peemut ne egpuun te mariyu ne inged? Kene ku egdawaten ka igpanubad dan ne egtutungen; kena a egkahale due.

Sikan naa ka eg-eletan kud ka egbayaan te me etew, eyew egkasaligkat sikandan. Ne puun due, egpatey ka me amey wey me iney, ka me anak dan, lagkes ka me talag-alukuy wey ka me talagsumbaley.”

Ne seini pad man‑e ka ingkahi te Magbebaye, “Egpangendini ka me sundalu puun te me nasud te igkahibang ne balabahan; maresen seini ne me nasud puun diye te subla ne mariyu ne baad te kalibutan, wey andam e ne eglusud.

Nasangkap sikandan te me piet wey me kelaab. Mabbulut sikandan wey ware me himenew. Egpekeiling te eglehes ne bunlud te dahat ka kahulub dan te egmangukudde, wey andam e sikandan ne eglusud kaniyu, he keet-etawan te Hirusalim.”

Ne migkahi ka me etew te Hirusalim, “Nakarineg key e te me guhuren meyitenged kandan, wey warad e keseg te me belad ney tenged te pegkaaldek ney, iling te malitan ne eglalung ne eg-antus te masakit.

Kene key egmaalag-alag egmangendiye te me kamet wey ke egmanleug-leug naa diye te me deralanen su due me kuntere ne due me panganiban. Delikaddu te minsan hendei.”

Ne ingkahiyan te Magbebaye ka keet-etawan din, “Kukumbale kew te saku wey hulad-hulad kew te abu. Lungku kew iling te impatayan kew te sabsabeka ne anak niyu, su te kene egkaluhey, eglusuran kew e te me kuntere niyu!

Hirimiyas, el-elehi nu ka keet-etawan ku, iling te peg-eleg-eleg nu te pelata eyew egkatahaan nu ka pegkeetew ran.

Memakehal ka ulu ran langun, me masinupaken sikandan wey me id-iranen, egpekeiling sikandan kakehal te burunsi wey putew wey neelin sikandan ne mareet.

Ka keet-etawan ku iling te kene ne telek ne pelata ne minsan eglalaben diye te hapuy ne impatamtamanan te egduluk, kene iya egkeyimu ne telek. Ware karuan te pegtelek kayi. Ne ka keet-etawan ku degma subla ne mareet, kene iya egkaawe puun kandan ka pegkamareet dan.

Ne egngaranan e sikandan te ‘Insamsamilian ne Pelata’ su sikeddi ka Magbebaye, ka migsamsamili kandan.”

“Sasindeg ka due te gumawan te timplu wey ilalag nu seini: Pammineg kew langun se matig-Huda ne egseled kayi eyew egsimba te Magbebaye!

Seini ka inlalag te Amana ne Maresen ne Magbebaye, ka Manama te Israil, ‘Balbalawi niyud ka me batasan niyu wey ka hinimuwan niyu eyew egtuhutan ku sikaniyu ne eg-ugpe kayi te seini ne inged.

Kene kew palintutuu te seeye se egkahi te kene kew red egkamenu su kayi kew te Timplu te Magbebaye, ubat sika.’

“Balbalawi niyu ka me batasan niyu wey ka me hinimuwan niyu. Peup-upianey kew ka tagse sabeka.

Engked kew e ka egpanleig-leig te me lapu, me ilu wey me balu. Engked kew e ka egpangimatey te me etew ne ware sale te seini ne inged. Engked kew e ka egsimba te me diyus-diyus, su egpakarereet sika kaniyu.

Emun ke eggimuwen niyu sika, egtuhutan ku sikaniyu ne egpabulus eg-ugpe kayi te seini ne inged ne imbehey ku te me kaap-apuan niyu taman te ware egtamanan.

“Piru pitawa niyu ke nekey ka inggimu niyu! Migsalig kew te ubat ne me lalag ne kene egpakabulig kaniyu.

Migpanakew kew, migpangimatey, migpanlibug, migpanaad te ubat, migpanutung te igpanubad niyu ki Baal, wey migsimba kew te me diyus-diyus ne ware niyu neileyi dengan.

Migpabulus kew te me himu niyu ne igkalindit ku, wey seini kew kuntee te tangkaan ku kayi te timplu ne inggimu para keddiey ka egkahi ‘Kene ki red egkamenu!’

Kahiyen niyu buwa ne helesanan te me takawen ka timplu ku? Nakita ku ka langun ne egmangimuwen niyu.

\x + \xo 7:11: \xt Mat 21:13; Mar 11:17; Luk 19:46.\x*Kahiyen niyu buwa ne helesanan te me takawen ka timplu ku? Nakita ku ka langun ne egmangimuwen niyu.

Pangendiye kew te Silu, ka an-anayan ne inged ne in-alam ku eyew egsimbaan keddiey, wey pitawa niyu ke nekey ka inggimu ku diye tenged te me sale te me matig-Israil, ne keet-etawan ku.

+ \fr 7:12 \ft Silu: Ka siyudad ne intahuan te Kasabutan te Magbebaye te timpu ni Ili (egkakita diye te 1Sam 1:3).

7:12 Silu: Ka siyudad ne intahuan te Kasabutan te Magbebaye te timpu ni Ili (egkakita diye te 1Sam 1:3).

\x + \xo 7:12-14: \xt Huswi 18:1; Sal 78:60; Hir 26:6.\x*Pangendiye kew te Silu,\f + \fr 7:12 \ft Silu: Ka siyudad ne intahuan te Kasabutan te Magbebaye te timpu ni Ili (egkakita diye te 1Sam 1:3).\f* ka an-anayan ne inged ne in-alam ku eyew egsimbaan keddiey, wey pitawa niyu ke nekey ka inggimu ku diye tenged te me sale te me matig-Israil, ne keet-etawan ku.

Inggimu niyu ka langun ne sale minsan kapapila kud e sikaniyu panpanayi, piru ware kew migpammineg. In-umew ku sikaniyu piru ware kew migtabak.

Ne tenged due, ke nekey ka inggimu ku te Silu, eggimuwen ku red degma kayi te timplu ku ne insalihan niyu ne egpakabulig kaniyu, kayi te inged ne imbehey ku kaniyu wey te me kaap-apuan niyu.

Egpandeldelen ku sikaniyu puun te tangkaan ku iling te inggimu ku te me karumaan niyu, ne keet-etawan te Israil. Sikeddiey se Magbebaye ne Manama ka miglalag kayi.”

Ne migkahi ka Magbebaye, “Hirimiyas, kene kad e ampu para te seini ne me etew. Kene kad sinehew wey ke peyimmimenew naa para kandan su kena a egpammineg keykew.

Mania, ware ke bes nakakita te impangimu ran diye te me siyudad te Huda wey diye te me deralanen te Hirusalim?

Egmangayu ka me bate, egmanetemeg ka me lukes, wey egmemasa ka me malitan te harina ne eggimuwen dan ne paan para te diyus-diyus ne ingngaranan dan te Rayna te Langit. Ne mighalad pad man‑e sikandan te binu diye te duma ne me diyus-diyus ne nakapeyibelu keddi.

\x + \xo 7:18: \xt Hir 44:17-19.\x*Egmangayu ka me bate, egmanetemeg ka me lukes, wey egmemasa ka me malitan te harina ne eggimuwen dan ne paan para te diyus-diyus ne ingngaranan dan te Rayna te Langit. Ne mighalad pad man‑e sikandan te binu diye te duma ne me diyus-diyus ne nakapeyibelu keddi.

Piru sikeddiey naan iya ka egkasakitan? Kene! Sikandan de iya mismu ka egkasakitan wey ka egkeyilawan kayi.

Purisu egkahi a se Magbebaye te igpaneem-neem kud ka mangune-kune ne langet ku kayi te seini ne inged. Egpakaneem-neem kayi ka me etew wey me mananap, me kayu wey me pinamula. Egpekeiling ka langet ku te hapuy ne ware minsan hentew ne egpekeebuk.”

Ne migpabulus miglalag ka Amana ne Maresen ne Magbebaye, ka Manama te Israil, “Me keet-etawan ku, meupiya pad ke egkeenen niyud ka me mananap ne egtutungen niyu perem due te altar duma te lein ne me halad niyu keddi.

Ware ku suhua ka me kaap-apuan niyu ne egmanubad te egtutungen wey te minsan nekey ne me halad te timpu ne impalihawang ku sikandan puun te Ihiptu.

Piru insuhu ku sikandan ne egpalintutuu keddiey, eyew egkeyimu a ne Manama ran wey egkeyimu sikandan ne keet-etawan ku. Ingkahiyan ku pad man‑e sikandan ne eg-ugpe sumale te igkeupii ku, eyew egmeupiya ka peg-ugpe dan.

Piru ware sikandan migpammineg wey ke miglinga-linga naa kayi. Nasi dan de iya himuwa ka minsan nekey ne igkeupii te makehal wey mareet ne me pusung dan, wey nasi de iya sikandan migpariyu wey mig-inniyug keddiey.

Puun pad te impalihawang ku ka me kaap-apuan niyu te Ihiptu taman kuntee, migpabulus a ka migpeuyan te me suluhuanen ku ne me prupita.

Piru ware kew en iya migpammineg kandan wey ke miglinga-linga naa. Nanasnasian de iya ne makehal ka me ulu niyu, wey maddeet pad ka me himu niyu du te me himu te me kaap-apuan niyu.

“Sikan naa Hirimiyas, ilalag nu seini langun kandan piru kene sikandan egpammineg keykew. Eg-umawen nu sikandan piru kene egtabak.

Ilalag nu seini kandan: Seini ka nasud te keet-etawan ne kene egpalintutuu te Magbebaye ne Manama ran, wey kene sikandan egkeupian ne egpanuluen. Warad e due te kandan ka kamalehetan wey kenad e sikandan eglalag te malehet.”

Ulahing kew te ulahingen te peglungku diye te masalad ne me bubungan,

“Maddeet ka me himu te keet-etawan te Huda. Impanahu dan kayi te timplu ku ka me diyus-diyus dan ne igkalindit ku wey inlinditan dan e seini. Sikeddiey ka Magbebaye ne Manama ka miglalag kayi.

Ne miggimu sikandan te panubaran diye te Napu te Bin-Hinum ne migngaranan dan te Tupit, eyew diye dan egpanutunga ka me anak dan ne igpanubad dan. Ware ku suhua sikandan ne eggimu rue, wey warad iya migginguma te suman-suman ku ka iling due.

\x + \xo 7:31: a \xt 2Har 23:10; Hir 32:35; \xo b \xt Lib 18:21.\x*Ne miggimu sikandan te panubaran diye te Napu te Bin-Hinum ne migngaranan dan te Tupit, eyew diye dan egpanutunga ka me anak dan ne igpanubad dan. Ware ku suhua sikandan ne eggimu rue, wey warad iya migginguma te suman-suman ku ka iling due.

Ne kuntee, pammineg kew naa su eggingume e ka timpu ne kenad e seini egngaranan te Tupit wey ke Napu naa te Hinum. Ke kene, Bangalug e ne Gilanganan, su iglebeng dan ka me minatey kayi taman te warad e egkalebengan.

Ne egmangeenen e te me bayaku wey me mahintalunan ne mananap ka me minatey wey ware egpakaalew kandan.

Ne warad e laheng te me etew ne egmangngingisi wey egkengaggale diye te siyudad te Huda wey diye te me deralanen te Hirusalim. Warad e egkarineg ne laheng te pegsahakeen te pegpaasaweey. Egkeyimu e seini ne inged ne ware mig-ugpe.”

\x + \xo 7:34: \xt Hir 16:9; 25:10; Imp 18:23.\x*Ne warad e laheng te me etew ne egmangngingisi wey egkengaggale diye te siyudad te Huda wey diye te me deralanen te Hirusalim. Warad e egkarineg ne laheng te pegsahakeen te pegpaasaweey. Egkeyimu e seini ne inged ne ware mig-ugpe.”

Ne migpabulus pad man‑e ka Magbebaye ne Manama ne migkahi, “Te sika ne timpu, egpangaween te me kuntere dan diye te me lebeng ka me tul‑an te me Hari te Huda, te me upisyal, te me talagpanubad, te me prupita, wey te me etew te Hirusalim.

Ne egtalagtahen dan e seini eyew egkalayahan te aldew, te bulan, wey te me bituen ne inggeyinawaan dan, impalintutuuwan, impamakey wey insimba ran. Kenad eglibulungen ka me tul‑an dan wey ke iglebeng naa, egkatalagtag de iya seini iling te tei diye te tane.

Seeye se egkengasame ne makasesale te seini ne nasud, egpandeldelen ku diye te duma ne inged. Ne igkeupii ran pad ne egpatey e sikandan diye du te egkeuyag. Sikeddiey ka Amana ne Maresen ne Manama ka miglalag kayi.”

Ne impakahiyan keddi te Magbebaye ka me etew, “Duen naa etew ne kene egsasindeg ke egpakarugsu? Duen naa etew ne kene eglibed te igbaye din ke egkalaag sikandin te dalan?

He matig-Hirusalim, mania te mig-inniyuhan ad e nikaniyu wey ware kew e miglibed? Mania te kene niyu eg-engkeran e ka me diyus-diyus niyu wey eglibed e kayi te keddiey?

In-ay-ayaran ku sikaniyu pammineha piru neelin de iya ne ubat ka impanlalag niyu. Warad iya minsan sabeka kaniyu ne mig-inniyug te mareet ne me himu, wey ke nakamaan-maan naa te neyimu rin. Ka tagse sabeka kaniyu, nasi de iya migpabulus te dalan din iling te kudde ne migpallahuy peendiye te giraanan.

Kinaa ka me bayaku ne malayat se lieg, me selepati, me kaluhey-luhey, wey me tinggew, egpakanengneng ma ke uras e te peg-uli dan. Nakanengneng degma sikandan ke timpu e te peggalin dan diye te lein ne inged. Piru ka keet-etawan ku, ware nakataha te me balaud ku.

Kahiyen niyu buwa ne matagseb kew, wey natahaan niyu ka balaud ku? Ka malehet, imbalbalawan e seini te me ubaten ne talagpanulu te balaud ku.

Egkengeyilawan iya ka seeye se migsuman-suman ne me matagseb. Egpekegsendit wey egkasahilut sikandan te keungelan dan ded su mig-inniyuhan dan ma ka lalag ku. Na, matagseb naa iya sikandan?

Sikan naa ka igbehey kud ka me asawa ran wey ka me kamet dan diye te duma. Tenged su sikandan langun, puun te me lerew ne me etew peendiye te mabantug, egmaneleppi e pinaahi te limbung, minsan ka me prupita wey me talagpanubad.

Imbalahad dan de iya ka pali te keet-etawan ku minsan masumpit e seini. Egkahi re iya sikandan te egkeulian ded ka langun, piru kene ne malehet sika.

\x + \xo 8:11: \xt Isi 13:10.\x*Imbalahad dan de iya ka pali te keet-etawan ku minsan masumpit e seini. Egkahi re iya sikandan te egkeulian ded ka langun, piru kene ne malehet sika.

Ne ingkeyilew ran naa ka mallindit ne himu ran? Ware, su ware ma me hilew ran! Sikan naa ka egpatey sikandan iling te duma te timpu ne eglegparan kud e sikandan. Sikeddiey se Magbebaye ne Manama ka miglalag kayi.

\x + \xo 8:10-12: \xt Hir 6:12-15.\x*Ne ingkeyilew ran naa ka mallindit ne himu ran? Ware, su ware ma me hilew ran! Sikan naa ka egpatey sikandan iling te duma te timpu ne eglegparan kud e sikandan. Sikeddiey se Magbebaye ne Manama ka miglalag kayi.

“Egkeupian a ne eglibulungen ka keet-etawan ku, iling te talagbasuk ne eglimud te nahaani rin. Piru egpekeiling sikandan te paras wey iggira ne ware me behas wey minsan ka me dewun, naggangu e. Sikan naa ka egtuhutan kud e ka me lapu ne eg-ahew te tane dan.

“Ne egkahi sikandan, ‘Mania te egpaminpinnuu ki re kayi? Egmangendiye kid e te siyudad ne in-alad te matikang wey makepal ne batu eyew diye kid egpatey, su inggukuman kid e ne eggimatayan te Magbebaye ne Manama ta. Iling de te imbehayan ki nikandin te weyig ne due lanit eyew eg-inumen ta su nakasale ki ma kandin.

Mig-iman-iman ki te keupianan piru ware keupianan ne migginguma. Mig-iman-iman ki ne egkeulian ka me dalu ta, piru makaliyas-liyas de iya ka migginguma.

Egkarineg tad e ka egmandindineg-ey ne me kudde te me kuntere ta ne egpeendiye te igkahibang ne balabahan te siyudad te Dan. Nangelkel ka nangugpe te intiru ne inged tenged te me kudde ne egmandindineg-ey. Miggendini ka me kuntere eyew egdereet te inged wey te langun de iya—ka siyudad ta wey te langun ne mig-ugpe kayi.’ ”

Migkahi pad man‑e ka Magbebaye, “Pammineg kew! Igpeuyan ku ka me kuntere niyu due te kaniyu iling te me uled ne eggilu ne kene niyu egkaamuk te pangaddi, wey egpangahaten kew nikandan.”

Pammineg kew! Narineg ku ka pegpangananey te keet-etawan ku! Egkarineg seini te intiru ne nasud. Migkahi sikandan,

“Mania te impeyibelu a nikaniyu pinaahi te pegsimba niyu te ingkulit ne me larawan

+ \fr 8:22 \ft Gilyad: Ka inged ne diye te igsile dapit te Hurdan. Mabantug seini ne inged tenged te me pinamula ne delemetan.

8:22 Gilyad: Ka inged ne diye te igsile dapit te Hurdan. Mabantug seini ne inged tenged te me pinamula ne delemetan.

Warad e delemetan diye te Gilyad?\f + \fr 8:22 \ft Gilyad: Ka inged ne diye te igsile dapit te Hurdan. Mabantug seini ne inged tenged te me pinamula ne delemetan.\f*

Iyan dan naan de himu se egpanleig-leig te duma wey egpanlimbung,

nangawe e ka me manuk-manuk, wey ka me mahintalunan ne mananap.”

wey egkeyimu e seini ne ugpaan te me mananap ne egpekeiling te asu.

Ne mig-insa a te Magbebaye, “Mania te nareetan e wey migmammare e ka inged iling te disirtu wey warad e egbaye kayi? Hentew naan de iya ka matagseb ne etew ne egpakasabut te neyitabu? Hentew‑a ka igpasabut nu kayi eyew egkalalahan dan ka duma?”

Ne migtabak ka Magbebaye, “Neyitabu seini su ware dan ma tumana ka balaud ne imbehey ku kandan. Ware sikandan migpalintutuu keddiey wey ke mig-ikul naa te inlalag ku kandan.

Nasi de iya migmakehal ka me ulu ran wey migsimba te me larawan te diyus-diyus ne si Baal sumale te impanulu te me kaap-apuan dan kandan.

Purisu iyan ku naan de igpakeen te seini ne me etew ka me alibuted ne mapeit, wey egpeinumen ku te weyig ne due lanit. Sikeddiey se Amana ne Maresen ne Magbebaye te Israil ka miglalag kayi.

Purisu iyan ku naan de igpakeen te seini ne me etew ka me alibuted ne mapeit,\f + \fr 9:15 \ft Ka seini ne pinamula mapeit wey meemut.\f* wey egpeinumen ku te weyig ne due lanit. Sikeddiey se Amana ne Maresen ne Magbebaye te Israil ka miglalag kayi.

Ne egtalagtahen ku sikandan diye te duma ne nasud ne ware dan de due nataheyi wey te me kaap-apuan dan. Egpalusuran ku sikandan te me kuntere dan taman te egkaamin sikandan egpatey.”

Ne migpabulus ka Magbebaye ne migkahi, “Sumsumana niyu ka neneyitabu!

ka me malitan ne mangngateu ne eg-ulahing te ulahingen te egdamag.”

“Paragdahawa niyu sikandan wey peulahinga niyu te ulahingen te egdamag,

+ \fr 9:19 \ft Te Hibruwanen: Siyun. Sabeka seini te me ngaran te Hirusalim.

9:19 Te Hibruwanen: Siyun. Sabeka seini te me ngaran te Hirusalim.

Ne pammineha niyu ka me etew te Hirusalim\f + \fr 9:19 \ft Te Hibruwanen: Siyun. Sabeka seini te me ngaran te Hirusalim.\f* ne egmaninehew.

pammineg kew te ingkahi te Magbebaye. Ay-ayari niyu seini pammineha.

wey panulua niyu ka me sumbaley niyu te eg-ulahing te ulahingen te egdamag.

Su ka kamatayen, migseled e te me baley ta\f + \fr 9:21 \ft Te Hibruwanen: miggingume e te me bintana ta.\f*

“Kene ne eleg ne igpeggasal te matagseb ne etew ka katagseb din,

\x + \xo 9:24: \xt 1Kur 1:31; 2Kur 10:17.\x*Emun ke egkeupian sikandan ne egpeggasal,

keilangan ne iyan dan igpeggasal ka peg-ila ran wey pegsabut dan keddiey.

Ne migkahi pad iya man‑e ka Magbebaye, “Egginguma ka timpu ne eglegparan ku ka langun ne nenatulian e piru ware nabalbalawi se me batasan—

ka me matig-Ihiptu, matig-Huda, matig-Idum, matig-Amun, matig-Muwab, wey ka langun ne mahinged te disirtu ne migmatempug te bulbul ran isip pegtahud te me diyus-diyus dan. Nenatulian e sikandan langun, piru ware dan tumana ka kasabutan ne intuusan kayi. Warad iya minsan sabeka ne etew te seeye ne me nasud, wey warad iya minsan sabeka ne matig-Israil ne migtuman te kasabutan ku.”

+ \fr 9:26 \ft Ka egpatempug te bulbul, sabeka ne batasan te talagpanubad ne ingkene te me Israilita (egkakita diye te Lib 19:27).

9:26 Ka egpatempug te bulbul, sabeka ne batasan te talagpanubad ne ingkene te me Israilita (egkakita diye te Lib 19:27).

ka me matig-Ihiptu, matig-Huda, matig-Idum, matig-Amun, matig-Muwab, wey ka langun ne mahinged te disirtu ne migmatempug te bulbul\f + \fr 9:26 \ft Ka egpatempug te bulbul, sabeka ne batasan te talagpanubad ne ingkene te me Israilita (egkakita diye te Lib 19:27).\f* ran isip pegtahud te me diyus-diyus dan. Nenatulian e sikandan langun, piru ware dan tumana ka kasabutan ne intuusan kayi. Warad iya minsan sabeka ne etew te seeye ne me nasud, wey warad iya minsan sabeka ne matig-Israil ne migtuman te kasabutan ku.”

He keet-etawan te Israil, pammineg kew te iglalag te Magbebaye ne Manama kaniyu.

Ka sika ne me diyus-diyus, egpekeiling te igginaaldek ne me inetew-etew diye te pinamulaan te timun.

\x + \xo 10:7: \xt Imp 15:4.\x*Hentew‑a ka kene egtahud keykew, he Hari te langun ne nasud?

wey imbulitan dan ka me diyus-diyus te pelata ne egpuun te Tarsis,

Magbebaye, impalalahan nu sikandan keddiey te egkaawe kayi te kalibutan ka me diyus-diyus dan ne kene ne iyan miggimu te kalibutan wey te langit.

Ne pinaahi te suhu din, eglehes ka weyig ne diye te dibabew te langit.

+ \fr 10:13 \ft weyig ne diye te dibabew te langit: Egkakita diye te Hin 1:6-8.

10:13 weyig ne diye te dibabew te langit: Egkakita diye te Hin 1:6-8.

Ne pinaahi te suhu din, eglehes ka weyig ne diye te dibabew te langit.\f + \fr 10:13 \ft weyig ne diye te dibabew te langit: Egkakita diye te Hin 1:6-8.\f*

Sikandin ka migpalihawang te me gapun puun te subla ne mariyu ne baad te kalibutan.

Me ungel wey ware me hinanawan te me etew ne migsimba te me diyus-diyus.

Keet-etawan te Hirusalim, inlingutan kew e te me kuntere niyu. Panines kew e te me kasangkapan niyu

su migkahi ka Magbebaye te egpaaween kew e nikandin puun te seini ne inged. Egpaantusen kew nikandin taman te warad e egkasame minsan sabeka kaniyu.

Warad e nasame minsan sabeka eyew egbalew-balew egpasasindeg te me balungbalung,

Egkarineg e ka kahulub te me sundalu ne egpeendini puun te igkahibang ne balabahan!

wey egkeyimu e seini ne ugpaan te me mananap ne egpekeiling te asu.”

He Magbebaye, nakanengneng a ne kene ne sikanami ka kamuney te umul ney,

kene nu re ubag ipasalengan te egkabelu ka eyew kene key egkaamin egpatey.

Ipaneem-neem nu ka langet nu diye te me nasud ne ware mig-ila keykew,

“Tantanuri nu ka kasabutan ta, wey kahii nu ka keet-etawan te Huda wey Hirusalim

te migkahi a se Magbebaye ne Manama te Israil, te egdilusen ku ka etew ne kene egtuman te tahu te seini ne kasabutan.

Inggimu ku ka kasabutan duma te me kaap-apuan niyu te timpu ne impalihawang ku sikandan puun te Ihiptu, ka inged ne egpekeiling te egkanlabkanlab ne hapuy para kandan. Ingkahiyan ku sikandan te emun ke egtumanen a nikandan, egkeyimu sikandan ne keet-etawan ku wey egkeyimu a ne Manama ran.

Ne egtumanen ku ka insaad ku te kaap-apuan niyu ne egbehayan ku sikandan te meupiya ne tane ne dakel se eg-uma, ka tane ne naangken niyud kuntee.”

Ne ingkahiyan ad man‑e te Magbebaye, “Hendiye ka te me siyudad te Huda wey diye te deralanen te Hirusalim. Ipangguhud nu ka lalag ku wey patantanuri nu te me etew ka kasabutan, wey ipatuman nu seini kandan.

In-ay-ayaran ku panpanayi ka me kaap-apuan niyu ne egtuman keddiey puun pad te timpu ne impalihawang ku sikandan puun te Ihiptu taman kuntee.

Piru warad iya sikandan migpammineg wey ke miglinga-linga naa keddiey. Nasi de iya migmakehal ka me ulu ran, wey mig-ikul te maddeet ne me suman-suman dan. Insuhu ku sikandan ne egtuman te kasabutan, piru ware dan seini tumana. Sikan naa ka impeula-ula kud kandan ka langun ne dilus ne nakasulat kayi.”

Ne ingkahiyan e pad man‑e te Magbebaye, “Migplanu te mareet meyitenged keddiey ka keet-etawan te Huda wey Hirusalim.

Miggimu e man‑e sikandan te me sale ne inggimu te kaap-apuan dan dengan ne warad iya migpalintutuu keddiey. Migsimba ka me matig-Israil wey ka me matig-Huda te duma pad ne me diyus-diyus, wey ware dan e tumana ka kasabutan ne inggimu ku duma te me kaap-apuan dan.

Purisu kuntee, egkahi a se Magbebaye ne Manama te egpanpanayan ku sikandan ne egpeuyanan ku te karereetan wey kene sikandan egpakaalihu kayi. Ne minsan pad egpanguleyi sikandan ka egpangananey keddiey, kene ku sikandan egpamminehen.

Ne egmangendiye ka keet-etawan te Huda wey Hirusalim te me diyus-diyus ne impanutungan dan te insinsu eyew egpabulig, piru kene seini egpakabulig kandan ke eggingume e ka karereetan.

Iling kasulug ka me diyus-diyus te me matig-Huda te me siyudad dan, wey iling kasulug te me dalan ka me altar ne impasasindeg te me matig-Hirusalim, eyew egpanutungan te insinsu para te mekeyilew-hilew ne si Baal.

Sikan naa Hirimiyas, kene kad ampu wey ke egsinehew naa ne egpangananey para te sika ne me etew, su kena a egpammineg ke egpangananey sikandan keddiey te timpu te kalised dan.”

Ne migpabulus ka Magbebaye ne migkahi, “Maddeet ka hinimuwan te keet-etawan ne inggeyinawaan ku. Na, nekey naa ka katenged dan ne eggendiye te timplu ku? Kahiyen dan buwa ne egkabalabahan ka karereetan ne egginguma kandan pinaahi te me saad dan wey te me halad dan? Amana pad iya egkengaggale sikandan te maddeet ne egmangimuwen dan!

Ingngaranan ku sikandan dengan te malapung ne ulibu ne masulug se behas wey meupiya. Piru kuntee, pinaahi te meemen ne laheng ku, egsilaban kud ka me dewun kayi wey egkengewugmas e ka me sugpang.

“Sikeddiey, ka Amana ne Maresen ne Manama, ne miggimu te Israil wey Huda. Piru kuntee, egdereetan kud sikandan tenged te mareet ne hinimuwan dan. In-undulan dan ka langet ku pinaahi te pegtutung dan te insinsu diye ki Baal.”

Ne ingguhuran a te Magbebaye meyitenged te mareet ne planu keddiey te me kuntere ku.

Egpekeiling a te maamuk ne karniru ne in-uyan diye te gilanganan eyew eglapeen e. Wara a nakataha te migplanu bes sikandan ne eggimatey keddi. Migkahi sikandan, “Egpeleren tad ka kayu duma te me behas kayi pasayu te malambeg pad seini. Eggimatayan tad sikandin eyew egkaawe e sikandin kayi te inged, wey eyew warad e egpakasuman-suman kandin.”

Ne mig-ampu a ne migkahi, “He Amana ne Maresen ne Magbebaye, eleg ka peggukum nu. Nakataha ka te suman-suman wey pusung te etew. Papitawa a te pegsuli nu te seini ne me etew, su insalig kud seini keykew.”

Ne igkeupii te keet-etawan te Anatut ne egpatey ad e, wey ingkahiyan a nikandan te eggimatayan a nikandan ke egpabulus a ka egwali te lalag te Magbebaye.

Purisu migkahi ka Amana ne Maresen ne Magbebaye, “Eglegparan ku sikandan! Egpatey ka me kankanakan dan diye te gira, wey egpatey te gutas ka me anak dan ne me lukes wey me malitan.

Ware iya egkasame te me matig-Anatut, su egpeuyanan ku sikandan te karereetan ke eglegparan kud e sikandan.”

Ganuya nu seini se me etew iling te me karniru ne mahaan e eggimatayi.

puun te maddeet ne himu te me etew ne mig-ugpe te seini ne inged.

Migkahi sikandan, ‘Ware mig-amung-amung ka Magbebaye te egkeumaan ta.’ ”

nekey naan e ka eggimuwen nu ke diye kad te makepal ne puwalas ne marani te Weyig ne Hurdan?

Ne migdereet e keykew minsan ka me suled nu ne me lukes ne sakup te pamilya nu;

Kene ka salig kandan, minsan pad meupiya ka eglalahen dan keykew.”

Masulug ka me pangulu ne migdereet te keet-etawan ku, ka in-isip ku ne parasan ku.

Migpamula te trigu ka keet-etawan ku, piru balunseri de iya ka nahaani ran;

Ka inlalag te Manama meyitenged te me nasud ne nakalingut te Israil

Ne migkahi pad man‑e ka Magbebaye, “Seini ka eggimuwen ku te langun ne maddeet ne nasud ne nakalingut te Israil ne migdereet te inged ne imbehey ku te keet-etawan ku isip egkapanunud dan: Egpandeldelen ku sikandan puun te nasud dan, iling te pegdeldel ku te me matig-Huda puun te inged dan.

Piru pegkapenga rue, eggeyinawaan ku red man‑e sikandan langun, wey iglibed ku red ka tagse sabeka kandan diye te nasud dan.

Ne emun ke egsimbeen a nikandan te intiru ne pusung dan, iling te inggimu te keet-etawan ku wey ke egsaad naa sikandan pinaahi te ngaran ku, iling te pegpanulu dan dengan te keet-etawan ku ne egsaad pinaahi te ngaran ni Baal, egkeyimu degma sikandan ne duma te keet-etawan ku wey egmatubung sikandan.

Piru emun ke due nasud ne kene egtuman keddiey, egtamtamanan kud sikandan egdereeti. Sikeddiey se Magbebaye ne Manama ka miglalag kayi.”

Ne impanengneng a te Magbebaye ne Manama te migkahi, “Hipanew ka wey beli ka te egpekeiling te hamit wey isaluub nu seini. Piru kene nu seini pi‑pii.”

Purisu migbeli ad en iya te egpekeiling te hamit sumale te ingkahi te Magbebaye ne Manama wey insaluub kud e.

“Hendiye ka te Weyig ne Iyupratis. Luunga nu ka egpekeiling te hamit ne imbeli nu wey iheles nu seini diye te lungag te batu.”

Sikan naa ka miggendiya ad en iya wey inggeles kud e seeye sumale te insuhu keddiey te Magbebaye.

Te naluhey e ne timpu, ingkahiyan ad man‑e te Magbebaye, “Hendiye ka te Weyig ne Iyupratis wey kua nud ka iling te hamit ne impeeles ku keykew diye.”

Ne miggendiya ad en iya wey ingkuwa kud seeye diye te lungag ne inggelesan ku kayi. Piru mahebu e seini wey kenad e egkaayun ne eggamiten.

“Eg-ilingen ku rue te egdereet ka pegkaambuhen te Huda wey ka mangune-kune ne pegkaambuhen te Hirusalim.

Ware migtuman keddiey seini se me etew ne maddeet se hinimuwan. Migpabulus sikandan miggimu te igkeupii ran, wey migpamakey wey migsimba sikandan te duma pad ne me diyus-diyus. Ne tenged due, egpekeiling sikandan te hamit ne kenad e egkaayun ne eggamiten.

Ne iling te hamit ne egpakaayad-ayad egpakakepkep te liwaraan te etew, igpaayad-ayad ku degma ipakepkep keddiey ka langun ne keet-etawan te Israil wey Huda. Inggimu ku seini eyew egkeyimu sikandan ne keet-etawan ku, wey eyew egsayeen dan wey egtahuren dan ka ngaran ku. Piru kene sikandan egpalintutuu keddiey.”

Ne ingkahiyan a te Magbebaye, “Hirimiyas, kahii nu ka keet-etawan te Israil te keilangan ne egpangipenuen dan te binu ka langun ne banga. Ne egtabak sikandan ne egkahi, ‘Nakataha key ne keilangan iya ne egpangipenuen te binu ka langun ne banga.’

Purisu kahii nu sikandan te sikeddiey ka Magbebaye, ka migkahi ne egpeinumen ku te binu ka keet-etawan te seini ne inged taman te egkengewubug sikandan—ka me Hari ne me kabuhalan ni Dabid, me talagpanubad, me prupita, wey ka langun ne keet-etawan te Hirusalim.

Egkataman, egmeg-eheten ku sikandan se me taltalaanak ne egpekeiling te me banga ne egkallupet. Ware eg-uyahen ku, kena a egpapitew te hid‑u ku wey ke himenew te peggimatey kandan. Sikeddiey se Magbebaye ne Manama ka miglalag kayi.”

Pammineg kew, he keet-etawan te Israil, su miglalag ka Magbebaye!

wey te kene kew pad egkasaligkat diye te marusilem ne me bubungan,

wey te kene din pad eggimuwen ne en-enengan ne delem ka kalayag ne egpallatengen niyu.

Emun ke kene kew iya egpalintutuu, egpakasinehew a te heles de tenged te pegkaambuhen niyu.

tenged su egpandakepen e te me kuntere ka keet-etawan te Magbebaye.

Ne insuhu a te Magbebaye ne egpakahiyan ka Hari duma te iney rin ne rayna te keilangan ne eg-awe e sikandan puun te trunu ran su eg-aween e puun te me ulu ran ka mateles ne me kuruna ran.

Inlingutan e te me kuntere ka me lungsud te Nigib wey warad e egpakalulukat kandan. Impandakep e wey immanguyan e te me kuntere ka langun ne keet-etawan te Huda.

He Hirusalim, pitawa nu ka me kuntere nu ne eggendini puun te igkahibang ne balabahan! Hendeid e ka keet-etawan ne impatanggu ku keykew, ka keet-etawan ne igpaambug nu?

Nekey‑a ka igkalalag nu ke egkeyimu e ne pangulu nu seeye se in-isip nu ne alukuy nu? Kene ke naa egkasakitan iling te malitan ne eglesutan?

Ne emun ke eg-inse ka, “Mania te neyitabu kayi te keddiey seini se langun?” Uya su nekeiling ka te malitan ne impehes hilabeti ne naggisi e se kumbale tenged te susuluhi ne sale nu.

Egkabalbalawan naan iya te meitem ne etew ka batek te laplap din, wey egkaawe naan iya te leew ne miyew ka batek din? Kene iya. Ne sikan naa ka egkeilingan niyu me matig-Hirusalim, kene kew egkaayun ne eggimu te meupiya su nalayam kew ma ne eggimu te mareet.

Egkabalbalawan naan iya te meitem ne etew\f + \fr 13:23 \ft Te Hibruwanen: Kusihanen.\f* ka batek te laplap din, wey egkaawe naan iya te leew ne miyew ka batek din? Kene iya. Ne sikan naa ka egkeilingan niyu me matig-Hirusalim, kene kew egkaayun ne eggimu te meupiya su nalayam kew ma ne eggimu te mareet.

Egtalagtahen kew e te Magbebaye iling te ukaba ne eggiyupen te kalamag puun disirtu.

Migkahi ka Magbebaye te sika iya ka eggingumaan niyu, ka kulis ne intahahe din para kaniyu su inlingawan niyu ma sikandin, wey migsalig kew e te ubat ne me diyus-diyus.

Ne ka Magbebaye en iya ka egluung te me kumbale niyu eyew egkeyilawan kew.

Nakita rin ka mallindit ne me himu niyu, wey nakita kew nikandin ka migsimba te me diyus-diyus diye te me bubungan wey diye te me kamet. Nekeiling kew e te malitan ne migpanlibug ne amana ne balinggeren wey ke malitan naa ne egpamelegye te lawa. Mekeyid‑u-hid‑u kew keet-etawan te Hirusalim! Ken‑u kew naan pad egmalinis man‑e?

Miglungku ka keet-etawan din,\f + \fr 14:2 \ft Te Hibruwanen: miglungku diye te tane.\f*

Ne insuhu te me meyaman ka me suluhuanen dan eyew egsakug te weyig,

Ne egmanasindeg diye te puntul te masalad ne bubungan ka mahintalunan ne me mula.

+ \fr 14:6 \ft Sabeka seini ne ayam ne anak te lukes ne asnu, wey beyan ne kudde.

14:6 Sabeka seini ne ayam ne anak te lukes ne asnu, wey beyan ne kudde.

Ne egmanasindeg diye te puntul te masalad ne bubungan ka mahintalunan ne me mula.\f + \fr 14:6 \ft Sabeka seini ne ayam ne anak te lukes ne asnu, wey beyan ne kudde.\f*

Nataman, migkahi e ka Magbebaye meyitenged te seini ne me etew, “Egkeupian iya sikandan ne egpariyu keddiey, wey kene sikandan egpakapegnel te pegkeetew ran. Sikan naa ka kena ad e egkeupian kandan. Egtantanuran ku ka maddeet ne himu ran, wey eglegparan ku iya sikandan tenged te me sale dan.”

Ne ingkahiyan a te Magbebaye, “Kene kad ampu para te keupianan te seini ne me etew!

Minsan pad egpuasa sikandan, kena ad egpammineg te pegpangananey ran, wey minsan pad ke egtutung sikandan te igpanubad kayi te keddiey, wey eghalad te harina, kene ku egdawaten. Nasi ku re iya egpangimatayi sikandan te gutas, dalu wey te me gira.”

Piru migkahi a, “He Magbebaye, nakataha ka te ingkahiyan e te me prupita ka me etew te warad e gira wey ke gutas naa ne egginguma, tenged su migsaad ke ma kandan ne egbehayan nu sikandan te keupianan kayi te inged.”

Piru migtabak keddi ka Magbebaye, “Ubat ka immanlalag te me prupita pinaahi te ngaran ku. Wara a migsuhu wey ke migpakiglalag naa kandan. Ubat ka me taheinep ne ingguhud dan te me etew, wey ware karuan te me pegpanagne dan.

Sikan naa, sikeddiey ka Magbebaye, ka egkahi kaniyu ke nekey ka eggimuwen ku te sika ne me prupita. Migmanagne sikandan pinaahi te ngaran ku, minsan ware ku suhua sikandan. Migkahi sikandan te ware kun e gira wey gutas kayi te inged. Purisu eggimatayan ku sikandan te gutas wey te gira.

Ne ka me etew ne ingguhuran dan, iling ded due ka egkeyitabu. Eggimatayan sikandan langun—ka me asawa ran wey me anak dan pinaahi te gutas wey gira. Ne igmandegpak ka me lawa ran diye te me dalan te Hirusalim, wey warad e egmakalebeng kandan. Igpeula-ula kud kandan ka peglegpad ne eleg kandan.”

Ne insuhu a te Magbebaye ne egguhuran ka me etew meyitenged te peglungku ku,

Ne mig-inse ka me etew te Magbebaye, “Magbebaye, mig-inniyuhan nud en iya ka keet-etawan te Huda?

+ \fr 14:19 \ft Te Hibruwanen: Siyun. Sabeka seini te me ngaran te Hirusalim.

14:19 Te Hibruwanen: Siyun. Sabeka seini te me ngaran te Hirusalim.

Nalangetan kad en iya te keet-etawan te Hirusalim?\f + \fr 14:19 \ft Te Hibruwanen: Siyun. Sabeka seini te me ngaran te Hirusalim.\f*

Mig-iman-iman key te keupianan, piru warad iya meupiya ne neyitabu.

Mig-iman-iman key ne egkeulian, piru makaliyas-liyas de iya ka migginguma.

Warad iya minsan sabeka te me diyus-diyus diye te me nasud ne egpakapeuran.

Sikeykew naan de iya, he Magbebaye ne Manama ney, ka egkapallatengan ney,

Ne ingkahiyan a te Magbebaye ne Manama, “Minsan pad ke egsasindeg si Muwisis wey si Samwil kayi te tangkaan ku ka egpeyimmimenew keddiey para te seini ne me etew, kena a iya egkeyimenawan kandan. Purisu paawaa niyud sikandan! Ipariyu niyu sikandan kayi te tangkaan ku!

+ \xo 15:1: a \xt Iks 32:11-14; Num 14:13-19; \xo b \xt 1Sam 7:5-9.

\x + \xo 15:1: a \xt Iks 32:11-14; Num 14:13-19; \xo b \xt 1Sam 7:5-9.\x*Ne ingkahiyan a te Magbebaye ne Manama, “Minsan pad ke egsasindeg si Muwisis wey si Samwil kayi te tangkaan ku ka egpeyimmimenew keddiey para te seini ne me etew, kena a iya egkeyimenawan kandan. Purisu paawaa niyud sikandan! Ipariyu niyu sikandan kayi te tangkaan ku!

Ne emun ke eg-inse sikandan ke hendei sikandan egpabulus, kahii niyu sikandan te seini ka inlalag ku:

\x + \xo 15:2: \xt Imp 13:10.\x*Ne emun ke eg-inse sikandan ke hendei sikandan egpabulus, kahii niyu sikandan te seini ka inlalag ku:

Ne egpeuyanan ku sikandan te hep‑at ne klasi ne egdereet kandan: Egkengammatey sikandan te gira, wey egmangganuyen te me asu ka me lawa ran. Egmangeenen sikandan te me bayaku, wey egmangeenen te mahintalunan ne me mananap ka egkengasame.

Eggimuwen ku seini ne makaaldek-haldek diye te langun ne migharian te kalibutan, tenged te inggimu te anak ni Isikiyas ne si Manasis diye te Hirusalim te sikandin pad ka Hari diye te Huda.”

\x + \xo 15:4: \xt 2Har 21:1-16; 2Kru 33:1-9.\x*Eggimuwen ku seini ne makaaldek-haldek diye te langun ne migharian te kalibutan, tenged te inggimu te anak ni Isikiyas ne si Manasis diye te Hirusalim te sikandin pad ka Hari diye te Huda.”

“He keet-etawan te Hirusalim, hentew naan de iya ka egkeyid‑u kaniyu,

egtalagtahen kud sikaniyu iling te usangen ne eglayap te kalamag.

Mekeyid‑u-hid‑u naan de iya ka egkeula-ula ku! Ware e lad perem uyaha te iney ku kayi te kalibutan! Egkuntere en ad te intiru ne Huda. Ware ma perem neutangan ku wey ke impeutang ku naa, piru indilus a nikandan langun.

He Magbebaye, egkatuman ka pegdilus dan keddiey ke wara a mig-ayad-ayad migpamakey keykew, wey ke ware e naa mig-ampu keykew para te me kuntere ku te timpu ne miglised wey miglungku sikandan.

Ware etew ne egpakatempug te putew, labi e ka putew ne egpuun te igkahibang ne balabahan ne insewuhan te burunsi.

Ne ingkahiyan a te Magbebaye, “Egpeuyan a te me kuntere ne egpangahew te me karatuan wey me kasangkapan te keet-etawan ku isip legpad tenged te me sale ne inggimu ran te intiru ne nasud dan.

Igmeuripen kud sikandan te me kuntere dan diye te inged ne ware dan nanengnengi. Igpeula-ula kud kandan ka langet ku ne iling te egkanlabkanlab ne hapuy ne kene egkataman.”

Ne migtabak a, “He Magbebaye, nakanengneng ka te langun ne neyitabu keddiey! Sumsumana a ubag wey bulihi a nikeykew. Sulii nu ka migbayad-bayad keddiey. Kena a ubag balahara ne eggimatayan dan. Sumsumana nu ne indeeg-deeg a nikandan tenged keykew.

Migpakiglalag ka keddiey, wey migpammineg a keykew, he Amana ne Maresen ne Manama, tenged su keykew ma ka umul ku. Nakapahale keddiey ka me lalag nu.

Wara a mig-apil-apil te duma ne etew ne mig-am-amana miggale-gale. Ne tenged te pegtuman ku te suhu nu, nakasabsabeke e naan de iya wey nabelu-belu tenged te mareet ne hinimuwan dan.

Ne mania te ware katamanan te peg-antus ku? Mania te kene egkeulian ka me pali ku? Egbalaharen e buwad iya nikeykew, iling te beuhan ne egkeetiyan te timpu te gulabung?”

Ne migtabak ka Magbebaye, “Emun ke eg-inniyug ka te me sale nu, egdawaten ku sikeykew wey eggimuwen kud man‑e sikeykew ne suluhuanen ku. Emun ke iyan nu igpangguhud ka due karuan ne me guhuren, kene ne seeye se ware karuan, eggimuwen kud man‑e sikeykew ne prupita ku. Ne eglibed ka me etew due te keykew, wey kene ne sikeykew ka egparani kandan.

Ne eglig‑enen ku sikeykew iling te burunsi ne alad ne egpekeelet te seini ne me etew. Egpakig-ehet sikandan keykew piru kene ka egkatalu nikandan, su egdumaan ku ma sikeykew wey egbulihan.

Ne egluwasen ku sikeykew puun te geem te maddeet wey mabbulut ne me etew. Sikeddiey se Magbebaye ne Manama ka miglalag kayi.”

Eglalahan ku sikeykew ke nekey ka egkeyitabu te me bate ne egkeetew te seini ne inged wey te me amey wey iney ran.

Egpatey sikandan te mangune-kune ne dalu, wey warad e eglungku wey ke eglebeng naa kandan. Ne egpekeiling e te tei ka me lawa ran ne egkengatalagtag diye te tane. Egpatey sikandan te gira wey gutas, wey egmangeenen e te me manuk-manuk wey te mahintalunan ne me mananap ka me lawa ran.”

Ne migpabulus ka Magbebaye ne migkahi, “Kene ka seled te baley ne due egderamag. Kene ka lungku duma kandan, wey kene ka papitew te himenew nu kandan su in-awe kud ka himenew ku, geyinawa ne kene egkabalbalawan, wey hid‑u ku te seini ne me etew.

Egpatey iya ka langun ne etew te seini ne inged, meyaman ma wey ke egkaayu-ayu. Piru warad e eglungku kandan wey ke eglebeng naa. Ne warad e egpamali-pali te lawa ran wey ke egpatabulug naa te pegpapitew te peglungku dan.

Ware egbehey te egkakeen wey ke egkeinum naa te etew ne impatayan eyew te pegliwang kandan te miglungku. Ware egpakita te himenew kandan minsan pad ke amey ran wey ke iney ran naa ka migpatey.

“Ne kene ka seled te baley ne due egsahakeen. Kene ka pinnuu eyew egkeen wey eg-inum duma kandan.

Su sikeddiey ka Amana ne Maresen ne Magbebaye ne Manama te Israil ka egkahi, ‘Egtamanen kud ka kahalaan te seini ne inged, minsan ka pegsahakeen te egmaas-asaweey. Ne egmakakita kayi ka keet-etawan te seini ne nasud.’

\x + \xo 16:9: \xt Hir 7:34; 25:10; Imp 18:23.\x*Su sikeddiey ka Amana ne Maresen ne Magbebaye ne Manama te Israil ka egkahi, ‘Egtamanen kud ka kahalaan te seini ne inged, minsan ka pegsahakeen te egmaas-asaweey. Ne egmakakita kayi ka keet-etawan te seini ne nasud.’

“Ne emun ke iglalag nu seini langun kandan, eg-inse e sikandan ke mania te eg-amanaan ku eglegpari sikandan, wey ke nekey ka sale ne neyimu ran keddi te Magbebaye dan.

Ne kahii nu sikandan te migkahi a se Magbebaye dan, ‘Mig-inniyuhan a te me kaap-apuan niyu. Migsimba sikandan wey migpamakey te me diyus-diyus. In-engkeran ad nikandan wey ware dan e tumana ka balaud ku.

Piru subla pad ne maddeet ka hinimuwan niyu du te me hinimuwan te me kaap-apuan niyu. Memakehal ka me ulu niyu langun, in-ikul niyu ka maddeet ne igkengeupii niyu, wey kene kew egpalintutuu keddiey.

Sikan naa ka egdeldelen kud sikaniyu puun te seini ne inged peendiye te inged ne ware niyu nanengnengi wey te me kaap-apuan niyu. Ne diye, egpamakey kew e te me diyus-diyus tagse aldew wey marusilem, wey kena ad e egkeyid‑u kaniyu.’ ”

Ne migkahi pad man‑e ka Magbebaye, “Egginguma ka timpu ne kenad e egsaad ka me etew ne egkahi, ‘Igsaad ku te ware egpatayan ne Magbebaye ne Manama ne iyan migpalihawang te me Israilita puun te Ihiptu.’

Ke kene, egkahi e sikandan ka egsaad, ‘Igsaad ku te ware egpatayan ne Magbebaye ne Manama ne iyan migpalihawang te me Israilita puun te igkahibang ne balabahan, wey te langun ne nasud ne intalagtahan din kandan.’ Tenged su igpalibed ku red sikandan diye te inged ne imbehey ku te me kaap-apuan dan. Sikeddiey se Magbebaye ne Manama ka miglalag kayi.”

Ne migpabulus ka Magbebaye ne migkahi, “Egpeuyan a te masulug ne talagngengalap eyew egpandakep te seini ne me etew. Ne egpeuyan a degma te masulug ne talagpanganup eyew egpanganup kandan diye te me bubungan, labuntud, wey diye te me sulung.

Nakita ku ka langun ne hinimuwan dan. Ware igpekeeles keddiey. Natahaan ku ka langun ne sale dan.

Egpabayaren ku sikandan te daruwa ne lupi tenged te me sale dan, wey te mareet ne hinimuwan dan, su inlinditan dan ma ka tane ku pinaahi te me diyus-diyus dan ne ware umul, wey in-empet dan te me diyus-diyus ka inged ne imbehey ku kandan.”

Ne mig-ampu si Hirimiyas ne migkahi, “Magbebaye, sikeykew ka migduma keddiey wey ka migbehey keddiey te kanekal. Aputanan ku sikeykew te timpu te kalised. Egparani keykew ka me etew ne egpuun te maddiyu ne inged te kalibutan wey egkahi, ‘Ware me karuan wey mallehet te me diyus-diyus te me kaap-apuan ney.

Egpekeyimu bes naa ka me etew te magbebaye dan? Kene iya! Ne emun ke egpekeyimu ma sikandan, kene iya sika ne malehet ne magbebaye.’ ”

Ne migkahi ka Magbebaye, “Purisu, igpakita kud kandan ka geem wey karesen ku eyew egpekeila sikandan ne sikeddiey ka Magbebaye ne Manama.”

Ne migkahi ka Magbebaye ne Manama, “Keet-etawan te Huda, nakakulit e ka me sale niyu due te makehal ne me pusung niyu, wey diye te me sungey-sungey te pikungan te me altar niyu ne tutunganan te igpanubad.

Egsimba ka me anak niyu diye te me altar ne tutunganan te igpanubad wey diye te me larawan te diyus-diyus ne si Asira ne impasasindeg lenged te mallapung ne me kayu, diye te me labuntud,

wey diye te me bubungan. Ne igpaahew kud te me kuntere niyu ka me karatuan niyu tenged te langun ne sale ne inggimu niyu kayi te intiru ne nasud.

Ne egkeengkeran niyud ka tane ne imbehey ku kaniyu, wey igmeuripen kud sikaniyu te me kuntere niyu diye te inged ne ware niyu nanengnengi, tenged te langet ku ne egpekeiling e te egkanlabkanlab ne hapuy ne kene egkataman.”

Egpekeiling sikandin te kayu ne migtubu diye te lenged te beuhan,

\x + \xo 17:8: \xt Sal 1:3.\x*Egpekeiling sikandin te kayu ne migtubu diye te lenged te beuhan,

\x + \xo 17:10: a \xt Imp 2:23; \xo b \xt Sal 62:12.\x*Sikeddiey se Magbebaye, egpitew a te suman-suman te me etew

Ne migkahi a, “Egpekeiling ka timplu ney te mabantug ne trunu ne diye te matikang ne bubungan, puun pad dengan.

Magbebaye, sikeykew re iya ka egkapallatengan te Israil. Egkengeyilawan ka langun ne mig-inniyug keykew. Ipanlebeng nu sikandan te tane su in-engkeran ke ma nikandan, se sebseb ne egpuunan te umul.

He Magbebaye, bawii a eyew egkeulian ad iya. Luwasa a nikeykew eyew egpakalihawang ad iya. Sikeykew re ka egsayeen ku!

Ne ingkahiyan a te keet-etawan, ‘Hendeid ka karereetan ne ingginalat te Magbebaye kanami? Mania te ware pad seini neyitabu?’

Piru Magbebaye, ware ku pehesa sikeykew eyew egdereet te me etew, wey ke mig-iman-iman e naa te mareet ne egkeyitabu kandan. Nakataha ka kayi wey nakataha ka ke nekey ka inlalag ku.

Kena a ubag hinaaldeka su sikeykew ka aputanan ku te timpu te kalised.

Peyilawi nu seeye se migbayad-bayad keddiey, piru kene nu ubag himuwa sika keddiey. Tamtamani nu hinaaldeka sikandan, piru kena a ubag hinaaldeka. Tamtamani nu dereeti sikandan.”

Ne ingkahiyan a te Magbebaye, “Hendiye ka wey sasindeg ka diye te Gumawan ni Binhamin ne bayaanan te me Hari te Huda ke egseled wey ke eglihawang te siyudad. Ne egkataman, hendiye kad man‑e te duma pad ne me gumawan te Hirusalim.

Ne kahii nu ka me Hari wey ka keet-etawan te Huda, wey ka langun ne mahinged te Hirusalim ne egbaye-baye te sika ne gumawan, te keilangan ne egpammineg sikandan te eglalahen ku.

Kahii nu sikandan te emun ke inggeyinawaan dan ka pegkeetew ran, keilangan ne kene sikandan eg-uyan te minsan nekey te Aldew te Peggimeley. Te sika ne aldew, kene sikandan egseled diye te me gumawan te Hirusalim ke due egmanguyanen dan.

\x + \xo 17:21: \xt Nih 13:15-22.\x*Kahii nu sikandan te emun ke inggeyinawaan dan ka pegkeetew ran, keilangan ne kene sikandan eg-uyan te minsan nekey te Aldew te Peggimeley. Te sika ne aldew, kene sikandan egseled diye te me gumawan te Hirusalim ke due egmanguyanen dan.

Keilangan ne kene sikandan eg-uyan te minsan nekey puun te me baley ran wey ke egtrabahu naa te Aldew te Peggimeley. Keilangan ne igteil ran keddiey ka sika ne aldew su sikan ma ka insuhu ku te kaap-apuan dan.

Piru warad iya migpammineg keddiey ka me kaap-apuan dan wey ke miglinga-linga naa. Nasi de iya migmakehal ka me ulu ran. Kene iya sikandan egpadisiplina keddiey.”

Ne migkahi pad man‑e ka Magbebaye, “Kahii nu ka keet-etawan te keilangan ne egtumanen dan ka me suhu ku. Keilangan ne kene sikandan eg-uyan te minsan nekey te pegseled dan te me gumawan te siyudad te Aldew te Peggimeley. Keilangan ne eg-ileen dan ne matulus ka sika ne aldew, wey kene sikandan egtrabahu te minsan nekey.

Ne emun ke eggimuwen dan sika, ka me Hari wey me pangulu ne egpuun te kabuhalan ni Dabid, egpabulus ne egseled te sika ne me gumawan ne egpanguntud te me karwahi wey me kudde. Ne iling ded degma ka me upisyal wey ka keet-etawan te Huda wey te Hirusalim. Ne ka sika ne siyudad, eg-ugpaan iya te me etew.

Ne egpangendue ka me etew puun te me inged ne nakalingut te Hirusalim, wey puun te me lungsud te Huda wey Binhamin, puun te me bubungan, me puwalas wey te inged te Nigib. Egmanguyan sikandan te igmanubad dan ne egtutungen diye te timplu ku, wey te duma pad ne me halad te pegpasalamat, iling te harina, wey me insinsu.

Ne egpangendue ka me etew puun te me inged ne nakalingut te Hirusalim, wey puun te me lungsud te Huda wey Binhamin, puun te me bubungan,\f + \fr 17:26 \ft Te Hibruwanen: Puun te Sipila.\f* me puwalas wey te inged te Nigib. Egmanguyan sikandan te igmanubad dan ne egtutungen diye te timplu ku, wey te duma pad ne me halad te pegpasalamat, iling te harina, wey me insinsu.

Piru ke kene dan egtumanen ka inlalag ku meyitenged te Aldew te Peggimeley eyew te pegtahud keddiey, wey ke nasi de iya sikandan egmanguyan te minsan nekey te pegseled dan te Hirusalim, egpanilaban kud ka me gumawan wey ka me palasyu te Hirusalim. Ne warad iya egpekeebuk te sika ne hapuy.”

Ka peggendiye ni Hirimiyas te baley te talaggimu te kuren ne tane

“Tupang ka diye te baley te talaggimu te kuren ne tane. Ne diye kud iglalag ke nekey ka igpalalag ku keykew.”

+ \fr 18:2 \ft Te dengan ne timpu, egmangimu ka me etew te kuren puun te tane.

18:2 Te dengan ne timpu, egmangimu ka me etew te kuren puun te tane.

“Tupang ka diye te baley te talaggimu te kuren ne tane.\f + \fr 18:2 \ft Te dengan ne timpu, egmangimu ka me etew te kuren puun te tane.\f* Ne diye kud iglalag ke nekey ka igpalalag ku keykew.”

Purisu miggendiya ad en iya te talaggimu te kuren ne tane wey neumaan ku sikandin diye ka sasangan ne egpangimu te kuren.

Ne nakita rin ne mareet ne egpitawen ka kuren ne neyimu rin, purisu imbalbalawan din e man‑e seini te eggimu sumale te igkeupii rin ne klasi te kuren.

“He keet-etawan te Israil, kahiyen niyu buwa ne kene ku egkeyimu kaniyu ka eggimuwen te talaggimu te kuren? Egpekeiling kew re degma te malamiket ne tane kayi te belad ku!

Ne emun ke migkahi a te egguhusen ku wey ke egdereetan ku naa ka sabeka ne nasud wey ke migharian naa,

piru ke eg-inniyug ded ka keet-etawan te sika ne nasud te mareet ne himu ran, kene kud igpabulus ka peglegpad ku.

Ne emun ke migkahi a man‑e te eggimu a te nasud wey ke migharian naa wey eglig‑enen ku seini,

piru ke kene egtuman keddiey su nasi eggimu te mareet ka sika ne nasud, kene kud igpabulus ka meupiya ne eggimuwen ku.

Sikan naa, kahii nu ka keet-etawan te Huda wey ka me mahinged te Hirusalim te seini ka inlalag ku: ‘Pammineg kew! Migplanu ad wey migpangandam ad te peglegpad kaniyu! Purisu, engked kew e te maddeet ne me himu niyu. Balbalawi niyud ka me batasan niyu wey ka hinimuwan niyu!’

Piru egtabak sikandan keykew ne egkahi, ‘Kene! Mania te eggimuwen ney sika? Igpabulus ney ka hinimuwan ney. Kene key en iya langun egmanlingeg-lingeg wey eggimuwen ney naan de iya ka mareet ne igkeupii ney!’ ”

Dereeti naan de iya ka inggimu te Israil, ka mengebay ne siyudad!

Egpanutung e sikandan te insinsu diye te ware karuan ne me diyus-diyus.

Natamtamanan e nareeti ka inged dan ne egkalemlemetan e te ware egtamanan.

Ne migkahi ka me etew, “Mahaan kew e, eggimu ki te paahi ne egpakapeeneng-eneng e si Hirimiyas! Ma-naa su kene ki ma egkaaminan te me talagpanubad ne egpanulu kanta, te me etew ne matagseb ne egtambag kanta, wey te me prupita ne egwali te lalag te Magbebaye! Purisu, igsumbung tad sikandin wey kene kid e egpammineg ke nekey ka eglalahen din.”

Purisu mig-ampu a ne migkahi, “Magbebaye, bulihi a, wey pammineha nu ka inlalag te me kuntere ku meyitenged keddiey.

Meupiya ka inggimu ku kandan, piru eleg naan iya ne egsulian te mareet ka meupiya? Miglulungag e sikandan eyew eggimatayan a. Sumsumana nu ne mighangyu a keykew eyew kene nu igpeula-ula kandan ka langet nu.

Piru kuntee, Magbebaye ne Manama, balahara nud seeye se me etew ne egpatey te gira, wey ke me anak dan naa ne egpatey te gutas. Balahara nud ka me malitan ne egpatey se me anak wey me asawa, balahara nud ka me buyag ne me lukes ne egpatey te dalu, wey ka me kankanakan dan ne egpatey diye te giraanan.

Ipatigkew nu ipahuhus te maddeet ne me etew ka me baley ran, wey pepanguleyia nu sikandan te pegkaaldek! Migpepaluwak e sikandan te egkeuluhan ku wey miglilit‑ag e te egsaharan ku.

Piru nakataha ka, he Magbebaye te planu ran te peggimatey keddiey. Sikan naa ka kene nu sikandan pasayluwa te maddeet ne me himu ran wey te me sale dan. Tuhuti nud ne egkatalu sikandan te me kuntere dan, wey ipeula-ula nu kandan ka langet nu.”

Ne ingkahiyan a te Magbebaye ne Manama, “Bebeli ka te banga diye te talaggimu te kuren ne tane. Ne dumaa nu naa ka duma ne me igbuyag te keet-etawan wey ka me igbuyag te me talagpanubad.

Ne hendiye kew te Napu te Bin-Hinum, marani te gumawan te Napese ne Banga. Ne emun ke diye kad, seini ka igpalalag ku keykew:

\x + \xo 19:2: \xt 2Har 23:10; Hir 7:30-32; 32:34-35.\x*Ne hendiye kew te Napu te Bin-Hinum, marani te gumawan te Napese ne Banga. Ne emun ke diye kad, seini ka igpalalag ku keykew:

Pammineg kew te eglalahen ku me Hari te Huda wey me keet-etawan te Hirusalim. Sikeddi se Amana ne Maresen ne Magbebaye, ka Manama te Israil, egpeuyanan kud te karereetan ka seini ne inged, wey egkengatanengan ka langun ne etew ne egpakarineg meyitenged kayi.

Eggimuwen ku seini su in-engkeran ad ma te keet-etawan ku, wey inlinditan dan e seini ne inged te pegpanubad dan te me diyus-diyus. Me diyus-diyus ne ware dan neileyi minsan te me kaap-apuan dan, wey te me Hari te Huda. Ne in-empet dan ka seini ne inged te langesa te me etew ne ware sale.

Ne migmangimu sikandan te me altar ne egtutungan dan te me anak dan ne igmanubad dan ki Baal. Ware kud iya sikandan suhua ne eggimu te iling due, wey warad iya seini migginguma te suman-suman ku.

\x + \xo 19:5: \xt Lib 18:21.\x*Ne migmangimu sikandan te me altar ne egtutungan dan te me anak dan ne igmanubad dan ki Baal. Ware kud iya sikandan suhua ne eggimu te iling due, wey warad iya seini migginguma te suman-suman ku.

Purisu, bantey kew! Egginguma ka aldew ne kenad egngaranan ka seini ne inged te Tupit wey ke Napu naa te Bin-Hinum. Egngaranan e seini te Napu ne Himatayanan.

Ne kayi ku re iya egguhusa te seini ne inged ka langun ne planu te keet-etawan te Huda wey Hirusalim. Egpeyimatayan kud sikandan te me kuntere dan, wey igmakeen ku te me bayaku wey te mahintalunan ne me mananap ka me lawa ran.

Igpeula-ula kud te seini ne siyudad ka mangune-kune ne karereetan eyew egkengaaldek wey egkengatanengan ka egmanlihad ne me etew te egkakita ran.

Ne egpalingutan ku ka siyudad dan te me kuntere ne egkeupian ne eggimatey kandan, wey egtamtamanan ku sikandan egbaybayari. Ne tenged te gutas, egmake-keeney e ka tagse sabeka kandan, wey minsan ka me anak dan egpangeenen dan e.”

Ne migpabulus ka Magbebaye ne migkahi, “Pesaa nu naa ka banga diye te tangkaan te me etew ne migduma keykew.

Ne kahii nu sikandan te migkahi a se Amana ne Maresen ne Magbebaye, ‘Egdereetan ku ka seini ne keet-etawan wey ka seini ne siyudad iling te etew ne egpese te banga eyew kenad seini egkeupianan. Ne diye naan de iglebeng te me etew ka me minatey ran te Tupit su warad ma egkalebengan diye te siyudad.

Seini ka eggimuwen ku te Hirusalim wey te me mahinged kayi. Eggimuwen ku seini ne iling te Tupit.

Migmalindit e iling te Tupit ka langun ne baley diye te Hirusalim lagkes ka me palasyu te me Hari te Huda su migpanutung ma ka keet-etawan te me insinsu diye te me atep dan, para te me diyus-diyus dan ne me bituen, wey mighalad man‑e sikandan te me binu diye te duma pad ne me diyus-diyus.’ ”

Nataman, mig-awa ad diye te Tupit, ka inged ne impabayaan te Magbebaye keddiey eyew igwali ka lalag din, wey miggendiya ad e te lama te timplu te Magbebaye. Ne impangguhuran kud ka langun ne etew

te inlalag te Amana ne Maresen ne Magbebaye, ka Manama te Israil ne migkahi, “Igpeula-ula ku te seini ne siyudad wey te me lungsud ne nakalingut kayi ka langun ne karereetan ne inlalag ku, su memakehal ma ka me ulu ran wey kene sikandan egmalintutuu keddiey.”

Te seeye ne timpu, si Pasur ne talagpanubad ka labew ne upisyal te timplu te Magbebaye. Ne si Imir ka amey rin. Te pegkarineg din te inlalag ku,

impepamarasan ad e nikandin, wey impabaku diye te dibabew ne gumawan te timplu ne migngaranan te Gumawan ni Binhamin.

Te maselem e, te impalekaan ad ni Pasur, ingkahiyan kud sikandin, “Kenad e ne Pasur ka igngaran te Magbebaye keykew, ke kene, ‘Makaliyas-liyas e te minsan hendei.’ ”

Su migkahi ka Magbebaye, “Eggimuwen ku ne egkaliyasan ka te pegkeetew nu, wey egkengalliyasan e degma keykew ka me alukuy nu. Ne egkakita nu sikandan ka egpangimatayan te me kuntere dan diye te gira. Igpasakup kud te Hari te Babilunya ka keet-etawan te Huda. Egpamirisuwen din ka duma diye te nasud din, wey egpangimatayan din ka duma te kampilan.

Igpaahew kud e te me kuntere dan ka langun ne karatuan te seini ne siyudad, ka me karatuan ne immanlimud te me kaap-apuan dan, ka subla ne mahal ne me karatuan, lagkes ka me karatuan te me Hari te Huda, wey egpanguyanen e seini langun diye te Babilunya.

Ne sikeykew naa Pasur, egkarakep ka wey ka langun ne pamilya nu, wey egpanguyanen kew diye te Babilunya. Ne egpatey kew e diye wey iglebeng kew e duma te langun ne alukuy nu ne immangguhuran nu te ubat.”

He Amana ne Maresen ne Magbebaye, ne nakanengneng ke hentew ka me matareng,

\x + \xo 20:14-18: \xt Hub 3:1-19.\x*Meupiya pad perem ke indilus e ka aldew te peglesut ku!

Indilus ka etew ne migpangguhud ne migpahale-gale te amey ku te migkahi,

Ne due ingkahi te Magbebaye ne Manama keddi te timpu ne impeendini ni Hari Sidikiyas te keddi si Pasur ne anak ni Malkiyas duma ki Supuniyas ne talagpanubad ne anak ni Maasiyas. Ne ingkahiyan a nikandan,

“Hangyua nu ubag ka Magbebaye ne egbulihan key nikandin su eglusuran key ni Nibukadnisar ne Hari te Babilunya. Kema ke eggimu sikandin te kein-inuwan iling te inggimu rin dengan, wey egpeeneng-eneng e si Nibukadnisar ka eglusud.”

\x + \xo 21:2: \xt 2Har 25:1-11; 2Kru 36:17-21.\x*“Hangyua nu ubag ka Magbebaye ne egbulihan key nikandin su eglusuran key ni Nibukadnisar ne Hari te Babilunya. Kema ke eggimu sikandin te kein-inuwan iling te inggimu rin dengan, wey egpeeneng-eneng e si Nibukadnisar ka eglusud.”

“Kahii niyu si Sidikiyas te migkahi ka Magbebaye, ka Manama te Israil, ‘Warad karuan te me panganiban nu ne eggamiten nu te egpakiggira ki Nibukadnisar, wey te me sundalu rin ne miglingut te matikang wey makepal ne alad ne batu. Ne egmanlimuren kud e ka me panganiban te me sundalu nu due te taliware te siyudad.

Ne tenged te mangune-kune ne langet ku, sikeddiey e mismu ka egpakiggira kaniyu duma te karesen ku.

Egpangimatayan ku ka langun ne mig-ugpe te seini ne siyudad, me etew wey me mananap. Egpatey sikandan te mangune-kune ne dalu.

Piru igparakep ku sikeykew, ka me upisyal nu, wey ka me etew ne nasame te gira, te bitil, wey te dalu. Igparakep ku sikaniyu ki Nibukadnisar wey te me kuntere niyu ne egkeupian ne eggimatey kaniyu. Eggimatayan kew langun ni Nibukadnisar te ware pegkeyid‑u. Sikeddiey se Magbebaye ne Manama ka miglalag kayi.’ ”

Ne ingkahiyan a te Magbebaye, “Kahi nu ka keet-etawan, ‘Pammineg kew te ingkahi te Magbebaye! Egpaalamen ku sikaniyu te dalan peendiye te keupianan wey te dalan peendiye te karereetan.

Ne seeye se egpalunggaat kayi te siyudad, egpatey te gira, te gutas, wey te dalu. Piru seeye se eglihawang wey eggural te me matig-Babilunya ne sasangan e ne eglusud kuntee te siyudad, kene eggimatayan.

Nasabeke e ka geyinawa ku te pegdereet te seini ne siyudad. Igbehey kud seini diye te Hari te Babilunya, wey egsilaban din e seini. Sikeddiey se Magbebaye ne Manama ka miglalag kayi.’ ”

Ne ingkahiyan ad man‑e te Magbebaye, “Kahii nu ka pamilya te Hari te Huda ne me kabuhalan ni Dabid te migkahi a se Manama, ‘Pammineg kew

He pamilya te Hari ne me kabuhalan ni Dabid, himuwa niyu layun ka eleg ne peggukum tagse aldew. Pangabangi niyu seeye se egmanakawan puun te seeye se egmanleig-leig kandan. Su ke kene, egkeundulan e ka langet ku ne egpekeiling e te egkanlabkanlab ne hapuy ne ware sabeka ne egpekeebuk.

Egkuntereen ku sikaniyu, me matig-Hirusalim ne mig-ugpe te malig‑en ne inged ne diye te puntul te bubungan ne mapatag ne batuwen. Migpaambug kew ne ware egpakalusud kaniyu wey ke egpakaseled naa te inged niyu.

Piru eglegparan ku sikaniyu tenged te hinimuwan niyu. Egsilaban ku ka palasyu wey egkatutung ka langun ne nakalingut kayi. Sikeddiey se Magbebaye ne Manama ka miglalag kayi.’ ”

Ne ingkahiyan a te Magbebaye ne Manama, “Hendiye ka te Hari te Huda, diye te palasyu rin wey kahii nu sikandin,

‘He Hari te Huda ne kabuhalan ni Dabid, sikeykew wey ka me suluhuanen nu wey ka langun ne keet-etawan nu ne egmaneled-seled te me gumawan te seini ne palasyu, pammineha niyu seini se lalag te Magbebaye:

Himuwa niyu ka eleg ne peggukum wey matareng. Pangabangi niyu seeye se egmanakawan puun te seeye se egmanleig-leig kandan. Kene niyu le-leiha ka me lapu, me ilu, wey ka me balu ne malitan, wey kene niyu himatayi ka me etew ne ware sale kayi te seini ne inged.

Emun ke egtumanen niyu seini se insuhu ku, egpabulus eghari ka me kabuhalan ni Dabid. Egpabulus sikandan duma te me upisyal wey me etew ran ka egseled te me gumawan te seini ne palasyu ne egpanguntud te me karwahi wey me kudde dan.

Piru ke kene niyu egtumanen ka me suhu ku, egpahunlibet a te pegkeetew ku ne egkareetan iya seini se palasyu. Sikeddiey se Magbebaye ne Manama ka miglalag kayi.’ ”

\x + \xo 22:5: \xt Mat 23:28; Luk 13:35.\x*Piru ke kene niyu egtumanen ka me suhu ku, egpahunlibet a te pegkeetew ku ne egkareetan iya seini se palasyu. Sikeddiey se Magbebaye ne Manama ka miglalag kayi.’ ”

Ne migkahi pad man‑e ka Magbebaye meyitenged te palasyu te Hari te Huda, “Mateles ka palasyu te Huda iling te me Puwalas te Gilyad, wey te puntul te Bubungan te Libanun. Piru eggimuwen kud seini ne disirtu wey iling te siyudad ne ware mahinged.

Igpahuhus ku te me etew ka palasyu. Egpanguyan sikandan langun te me wasey, wey egpanempuhen dan e ka me mateles ne sungkaleg ne sidar, wey egpanilaban dan e seini.”

Ne migkahi pad man‑e ka Magbebaye, “Ne ka me etew ne egmanlihad puun te nalein-lein ne me nasud, egmein-inseey ke mania te inggimu ku seini kayi te mabantug ne siyudad.

Ne egkahi sikandan, ‘Tenged su ware dan tumana ka kasabutan dan te Magbebaye ne Manama ran. Migsimba sikandan wey migpamakey te me diyus-diyus.’ ”

Ke kene, pataman-taman kew sinehew para ki Huwakas, ne anak din,

Su migkahi ka Magbebaye meyitenged ki Huwakas, ka migsubal te amey rin ne Hari te Huda, “Warad e sikandin te seini ne inged, wey kenad e sikandin egpakalibed.

\x + \xo 22:11: \xt 2Har 23:31-34; 2Kru 36:1-4.\x*Su migkahi ka Magbebaye meyitenged ki Huwakas, ka migsubal te amey rin ne Hari te Huda, “Warad e sikandin te seini ne inged, wey kenad e sikandin egpakalibed.

Diyad e sikandin egpatey te nasud ne imprisuwan kandin, wey kenad e sikandin egpakakita te seini ne inged.”

Mekeyid‑u-hid‑u ka egkeyitabu te etew ne migpeyimu te palasyu rin te mareet ne paahi,

Purisu migkahi ka Magbebaye meyitenged te anak ni Husiyas ne si Huwakim ne Hari te Huda,

\x + \xo 22:18: \xt 2Har 23:36–24:6; 2Kru 36:5-7.\x*Purisu migkahi ka Magbebaye meyitenged te anak ni Husiyas ne si Huwakim ne Hari te Huda,

Egganuyen de ka lawa rin wey igdegpak diye te lihawangan te me gumawan te Hirusalim.”

Keet-etawan te Hirusalim, hendiye kew te Libanun wey panguleyi kew,

paninehew kew diye te inged te Basan wey diye te me bubungan te Abarim

+ \fr 22:21 \ft Iyan igpasabut te ‘puun te bate kew pad’ ka timpu te peg-awe dan te Ihiptu.

22:21 Iyan igpasabut te ‘puun te bate kew pad’ ka timpu te peg-awe dan te Ihiptu.

iling te inggimu niyu puun te me bate kew pad.\f + \fr 22:21 \ft Iyan igpasabut te ‘puun te bate kew pad’ ka timpu te peg-awe dan te Ihiptu.\f*

Sikaniyu se nangugpe te palasyu ne inggimu puun te kayu ne sidar te Libanun,

Ne migkahi ka Magbebaye ne Manama ki Huwakin ne anak ni Huwakim, ne Hari te Huda, “Sikeddiey se manakel ne Manama, egpahunlibet a ne minsan pad ke sikeykew ka tuus te katenged ku, eg-awaan ku iya sikeykew te sika ne katenged.

\x + \xo 22:24: \xt 2Har 24:8-15; 2Kru 36:9-10.\x*Ne migkahi ka Magbebaye ne Manama ki Huwakin ne anak ni Huwakim, ne Hari te Huda, “Sikeddiey se manakel ne Manama, egpahunlibet a ne minsan pad ke sikeykew ka tuus te katenged ku, eg-awaan ku iya sikeykew te sika ne katenged.

Igbehey kud sikeykew diye te me etew ne igkaaldek nu wey te me etew ne egkeupian ne eggimatey keykew. Igbehey kud sikeykew ki Nibukadnisar ne Hari te Babilunya wey diye te me sundalu rin.

Igparakep kud sikeykew wey ka iney nu peendiye te inged ne ware niyu neetawi, wey diye kew e egpatey.

Ne migkahi a, “Huwakin, nekeiling ka te napese ne kuren ne tane ne indegpak e su warad e karuan. Sika ka egpuunan ne egdakepen ka wey ka me anak nu diye te inged ne ware niyu nanengnengi.”

eyew egmandu te Huda. Sikeddiey se Magbebaye ne Manama ka miglalag kayi.”

Ne migkahi ka Magbebaye ne Manama te Israil, “Mekeyid‑u-hid‑u kew se me pangulu te keet-etawan ku! Iling kew perem te talagtameng te karniru ne egtanggu te keet-etawan ku, piru imbalahad niyu sikandan ne egpatey wey egkatalagtag. Ne tenged su imbalahad niyu ma sikandan ne egkatalagtag wey ware niyu tangguwa, eglegparan ku sikaniyu tenged te mareet ne inggimu niyu.

Ne egkataman, eglibulungen ku red ka nenasame ne keet-etawan ku puun te me nasud ne intalagtahan ku kandan, wey igpalibed ku red sikandan diye te inged dan. Ne egkengabuhal sikandan diye, wey egmasulug e man‑e.

Ne egbehayan ku sikandan te me pangulu ne egtanggu kandan. Ne kenad sikandan egkengaaldek wey egkabantalan, wey warad e egkalaag kandan.

Egginguma ka timpu ne egpaharien ku ka matareng ne Hari ne kabuhalan ni Dabid. Eghari sikandin ne due katagseb, wey eggimuwen din ka matareng wey eleg ne peggukum te intiru ne inged.

\x + \xo 23:5-6: \xt Hir 33:14-16.\x*Egginguma ka timpu ne egpaharien ku ka matareng ne Hari ne kabuhalan ni Dabid. Eghari sikandin ne due katagseb, wey eggimuwen din ka matareng wey eleg ne peggukum te intiru ne inged.

Ne emun ke eghari e sikandin, egkaluwas ka Huda wey egmeupiya ka peg-ugpe te keet-etawan te Israil. Egngaranan sikandin te ‘Ka Magbebaye ne egbehey kanta te eleg ne peggukum’.

“Te sika ne timpu, kenad e egsaad ka me etew ne egkahi, ‘Egsaad a te manekal ne Manama ne iyan migpalihawang te me Israilita puun te Ihiptu.’

Ke kene, egsaad e sikandan ne egkahi, ‘Egsaad a te manekal ne Manama ne iyan migpalihawang te me kabuhalan ni Israil puun te nasud te igkahibang ne balabahan, wey te langun ne nasud ne intalagtahan din kandan.’ Ne eg-ugpe e sikandan te inged dan. Sikeddiey se Magbebaye ne Manama ka miglalag kayi.”

Su nekeempet e te inged ka me etew ne migsimba te me diyus-diyus.

“Nenekeg-iling de iya ne makasesale ka me talagpanubad wey ka me prupita.

Nakita ku sikandan ka egmangimu te maddeet minsan diye te timplu.

“Nakita ku ka amana ne maddeet ne hinimuwan te me prupita te Samarya.

wey sikandan ka nakapanulud te keet-etawan ku ne me Israilita ne eggimu te mareet.

Piru nakita ku ne subla pad ne maddeet ka hinimuwan te me prupita te Hirusalim.

\x + \xo 23:14: \xt Hin 18:20; Isi 16:49.\x*Piru nakita ku ne subla pad ne maddeet ka hinimuwan te me prupita te Hirusalim.

“Purisu sikeddiey se Amana ne Maresen ne Manama, egkahi a meyitenged te me prupita te Hirusalim:

Su tenged kandan, warad e egpalintutuu keddi kayi te intiru ne inged.”

Ne migkahi pad man‑e ka Amana ne Maresen ne Magbebaye diye te keet-etawan te Hirusalim, “Kene kew pammineg te me prupita su ubat ka egmanlalahen dan kaniyu wey egpekeindakel kew re ka egpallateng. Puun de te me suman-suman dan ka egmanlalahen dan kaniyu, wey kene ne puun keddiey.

Iyan dan iglalag layun te me etew ne kene egpammineg te lalag ku wey te me etew ne makehal se ulu ne egmeupiya kun ka peg-ugpe dan, wey ware karereetan ne egginguma kandan.”

Ne migpabulus ka Magbebaye ne migkahi, “Piru ware minsan sabeka te seini ne me prupita ne migparani keddi eyew egnengneng te suman-suman ku. Ware minsan sabeka kandan ne migpammineg wey ke miglinga-linga naa te inlalag ku.

Pammineg kew! Iling ka langet ku te bagyu wey ke balisusu naa ne egpakasuhat te ulu te maddeet ne me etew.

Kene iya egkabewu ka langet ku taman te egkeimpusan ku ka igkeupii ku ne eggimuwen. Egkaay-ayaran niyu red seini egkasabut te egginguma ne me timpu.

“Ware ku suhua ka me prupita, piru miggaan-gaan iya sikandan nangipanew. Wara a migpakiglalag kandan, piru migpanagne iya sikandan.

Piru ke nakataha sikandan te suman-suman ku, impangguhuran dan e perem te malehet ne lalag ku ka keet-etawan ku wey impeengked dan e perem sikandan te maddeet ne me batasan wey me himu ran.”

Ne migkahi pad man‑e ka Magbebaye, “Manama a te minsan hendei wey kene te sabeka re ne inged.

Ware etew ne egpekeeles keddiey minsan hendei. Ware kew bes nakataha ne diya a te langun ne inged te langit wey te tane?

Narineg ku ka ubat ne impanlalag te me prupita pinaahi te ngaran ku. Migkahi sikandan te migpakiglalag e kun kandan pinaahi te me taheinep dan.

Ken‑u naan pad mule egkataman ka me prupita ne egpanagne te ubat ne egpuun te me suman-suman dan ne limbungen?

Migsuman-suman sikandan ne ka igpanlalag dan ne me taheinep, egpakapalingew te keet-etawan ku keddiey. Iling te kaap-apuan dan ne nalingew keddiey wey migsimbe e ki Baal.

Balahara niyu re ka me prupita ne egpangguhud te me taheinep dan. Piru ka me prupita ne egpakarineg te lalag ku, keilangan ne egtumanen dan sika wey igguhud dan. Su lein ka taheinep dan te lalag ku, iling te lahami ne lein de iya du te trigu.

Egpekeiling te egkanlabkanlab ne hapuy ka me lalag ku wey te buntuk ne egpakalupet te batu.

Kuntere ku ka me prupita ne eg-iling-iling te lalag te duma ne me prupita, wey egkahi te egpuun kun keddi ka inlalag dan.

Kuntere ku man‑e ka me prupita ne egpangguhud te kandan de ne lalag, wey egkahi te sikeddi kun ka miglalag due.

Kuntere ku man‑e ka me prupita ne egpangguhud te me taheinep dan ne ubat. Impepalintutuu ran ka keet-etawan ku te ubat. Ware ku ipeuyan sikandan wey ke insuhu naa. Warad iya igkabulig dan te keet-etawan. Sikeddiey se Magbebaye ne Manama ka miglalag kayi.”

Ne ingkahiyan a te Magbebaye, “Hirimiyas, emun ke eg-inse keykew ka seini ne me etew, wey ke me prupita naa, wey ke me talagpanubad naa, ke nekey ka inlalag ku keykew, kahii nu sikandan te eg-inniyuhan kud e sikandan.

Ke due prupita wey ke talagpanubad naa wey ke minsan hentew ne egkahi te due lalag din ne egpuun keddiey, eglegparan ku sikandin wey ka pamilya rin.

Meupiya pad ke egmein-inseey kew te me alukuy niyu wey te me suled niyu ke nekey ka tabak ku wey ke inlalag ku naa.

Du te egkahi kew, ‘Due eglalahen ku ne egpuun te Manama!’ Kene kew e lalag te iling due su inlalag e sika te duma eyew egpalintutuuwen ka eglalahen dan. Ne tenged due, nabalbalawan e ka me lalag te manekal ne Manama, ka Amana ne Maresen ne Magbebaye ne Manama ta.

Ilinga niyu kayi te eg-inse te prupita: ‘Nekey‑a ka tabak te Magbebaye’ wey ke ‘Nekey‑a ka inlalag te Magbebaye?’

Piru ke seini ka eglalahen niyu, ‘Egpuun te Manama ka panagne’ egkahiyan ku sikaniyu, tenged su migkahi kew ma te ‘egpuun te Manama ka panagne’ minsan ke impanpanayan kud sikaniyu te kene eglalag te iling due,

eglingawan kud sikaniyu. Egpaaween kud e sikaniyu kayi te tangkaan ku, wey eg-engkeran kud seini se siyudad te Hirusalim ne imbehey ku te me kaap-apuan niyu.

Igpasalerep kud sikaniyu te pegkeyilew ne ware egtamanan, wey pegdali-di ne kene egkalingawan.”

Ne indakep ni Nibukadnisar ne Hari te Babilunya ka anak ni Huwakim ne si Huwakin ne Hari te Huda. In-uyan sikandin diye te Babilunya lagkes ka me upisyal rin, mangngateu ne me panday, wey me trabahanti rin. Pegkapenga dutu, due impakita te Magbebaye ne Manama keddi ne daruwa ne leban ne behas te iggira diye te tangkaan te timplu.

\x + \xo 24:1: \xt 2Har 24:12-16; 2Kru 36:10.\x*Ne indakep ni Nibukadnisar ne Hari te Babilunya ka anak ni Huwakim ne si Huwakin ne Hari te Huda. In-uyan sikandin diye te Babilunya lagkes ka me upisyal rin, mangngateu ne me panday, wey me trabahanti rin. Pegkapenga dutu, due impakita te Magbebaye ne Manama keddi ne daruwa ne leban ne behas te iggira diye te tangkaan te timplu.

Ka an-anayan ne leban, intahuan te memeupiya wey memeyinug ne behas te iggira. Piru ka igkarangeb ne leban, intahuan te maddeet wey kenad e egkengakeen ne behas te iggira.

Ne migtabak a, “Behas te me iggira. Memeupiya ka duma, piru maddeet ka duma wey kenad e egkakeen.”

“Egkahi a se Magbebaye ne Manama te Israil te eg-isipen ku ne iling te me mateles ne behas te iggira ka me Israilita ne immarakep ku wey immeuyan diye te Babilunya.

Egtamengan ku sikandan wey egtangguwen, wey igpalibed ku sikandan te seini ne inged. Egmatubungen ku sikandan, wey kene ku sikandan eglegparan. Igpamula ku sikandan iling te pinamula wey kene ku sikandan egbaruten.

Ne egbehayan ku sikandan te kabagget ne eg-ila keddiey te Manama ran. Egkeyimu sikandan ne keet-etawan ku, wey egkeyimu a ne Manama ran su eglibed man e sikandan kayi te keddiey te intiru ne pusung dan.

“Piru si Sidikiyas ne Hari te Huda, eg-isipen ku ne iling sikandin te mareet ne behas te me iggira ne kene egkakeen, wey ka me upisyal rin, lagkes ka me Israilita ne nasame kayi te Hirusalim wey seeye se diye nangugpe te Ihiptu.

Igpasalerep ku sikandan te karereetan wey egkaaldek ka keet-etawan te langun ne migharian te kalibutan ne egpakakita kayi. Ne egtetampeleen e sikandan wey egderali-dian te me etew. Eggimuwen sikandan ne panunggilingan te kareet wey pegdilus diye te me inged ne egdeldelan ku kandan.

Igpasalerep ku sikandan te gira, gutas, wey dalu taman te warad egkasame kandan kayi te tane ne imbehey ku kandan wey te me kaap-apuan dan.”

Te igkeep‑at ne leg‑un te peghari ni Huwakim ne anak ni Husiyas diye te Huda, inlalahan a te Magbebaye ne Manama meyitenged te keet-etawan te Huda. Seeye ka an-anayan ne leg‑un te peghari ni Nibukadnisar diye te Babilunya.

Ne ingkahiyan ku ka keet-etawan te Huda wey ka langun ne matig-Hirusalim,

“Migpakiglalag ka Magbebaye keddiey te daruwa ne pulu wey tatelu (23) ne leg‑un. Migbunsud sika te igkasapulu wey tatelu (13) ne leg‑un te peghari ni Husiyas ne anak ni Amun diye te Huda. Ingguhuran kud sikaniyu meyitenged te langun ne inlalag din keddiey piru ware kew en iya miglinga-linga.

Ware kew en iya migpammineg minsan migpabulus-bulus ka Magbebaye ne migsuhu te me suluhuanen din ne me prupita.

Ingkahiyan kew nikandan te egpeinniyuhen kew te maddeet ne me batasan wey me himu niyu, eyew egpekeugpe kew te ware egtamanan kayi te inged ne imbehey te Magbebaye ne Manama kaniyu wey te me kaap-apuan niyu.

Ingkahiyan kew nikandan te kene egpamakey wey egsimba te me diyus-diyus ne inggimu niyu eyew kene egkabelu ka Magbebaye kaniyu, wey eyew kene kew nikandin eglegparan.

Piru ka Magbebaye e ka migkahi te ware kew en iya migpammineg kandin. Nasi niyu re iya peyibelua sikandin pinaahi te impangimu niyu ne me diyus-diyus. Sika ka egpuunan ne inlegparan kew nikandin.

“Purisu migkahi ka Amana ne Maresen ne Magbebaye, ‘Puun su ware kew ma migpammineg keddiey,

eglibulungen ku ka keet-etawan puun te igkahibang ne balabahan ne impanguluwan te suluhuanen ku ne si Nibukadnisar, ka Hari te Babilunya. Egpalusuran ku kandan ka seini ne inged, wey ka langun ne inged ne nakalingut kayi. Egtamtamanan kud sikaniyu egdereeti wey egkaaldek ka me etew ne egpakakita te egkeyitabu kaniyu. Egderali-dian kew te ware egtamanan.

Ne egtamanen kud ka peggale-gale niyu. Warad egkarineg ne laheng te peggale-gale te beuhu, wey dahing te me galingan niyu. Ne warad eglayag ne me sulu due te me baley niyu.

\x + \xo 25:10: a \xt Hir 7:34; 16:9; \xo b \xt Imp 18:22-23.\x*Ne egtamanen kud ka peggale-gale niyu. Warad egkarineg ne laheng te peggale-gale te beuhu, wey dahing te me galingan niyu. Ne warad eglayag ne me sulu due te me baley niyu.

Egkareetan iya ka intiru ne inged wey egkasakup te Hari te Babilunya ka seini ne nasud lagkes ka duma ne nasud ne nakalingut kayi taman te pitu ne pulu (70) ne leg‑un.

\x + \xo 25:11: \xt 2Kru 36:21; Hir 29:10; Dan 9:2.\x*Egkareetan iya ka intiru ne inged wey egkasakup te Hari te Babilunya ka seini ne nasud lagkes ka duma ne nasud ne nakalingut kayi taman te pitu ne pulu (70) ne leg‑un.

Piru pegkapenga due, eglegparan kud ka Hari te Babilunya wey ka keet-etawan din tenged te me sale dan. Ne egdereetan kud degma ka nasud dan taman te ware egtamanan.

Igpasalerep kud ka nasud dan te langun ne karereetan ne inlalag ku, ka langun ne karereetan ne nakasulat te seini ne baseen ne inlalag ni Hirimiyas meyitenged te langun ne nasud.

Ne eg-uripenen sikandan te masulug ne nasud, wey te mabbantug ne Hari. Eglegparan ku sikandan sumale te me himu ran.’ ”

Ne ingkahiyan a te Magbebaye ne Manama te Israil, “Kua nu seini se ubab ne napenu te langet ku. Peinuma nu kayi ka langun ne nasud ne egpeendiyaan ku keykew.

Emun ke egpekeinum e sikandan kayi, egmakatilistilis sikandan wey iling e te egpamusawen tenged su igpasalerep ku ma sikandan te gira.”

Purisu ingkuwa kud ka ubab puun te Magbebaye, wey impeinum kud ka langun ne nasud ne impabayaan din keddi.

Impeinum ku ka keet-etawan te Hirusalim, te Huda, lagkes ka me Hari wey me upisyal ran eyew egkareetan sikandan. Ne makaliyas-liyas ka neyitabu kandan, intetampele e sikandan te me etew wey inderali-dian iling te neyitabu kuntee.

Impeinum ku degma ka Hari te Ihiptu lagkes ka me upisyal rin, me pangulu rin,

wey ka langun ne Hari te me siyudad te Pilistiya: ka Askilun, Gasa, Ikrun, wey ka langun ne me etew ne nasame diye te Asdud.

wey ka me Hari diye te inged ne talipag te dahat ne Miditiranyu.

wey ka langun ne keet-etawan diye te disirtu ne migmatabulug isip pegtahud te me diyus-diyus dan.

ka langun ne Hari te nalein-lein ne tribu ne nangugpe diye te disirtu,

wey ka langun ne Hari te igkahibang ne balabahan, marani ma wey se mariyu, wey ka langun ne migharian kayi te kalibutan.

Ne ingkahiyan a te Magbebaye, “Kahii nu sikandan te migkahi a se Amana ne Maresen ne Magbebaye ne Manama te Israil, ‘Inum kew kayi te ubab te langet ku taman te egkengewubug kew e wey egmekeiileb e. Inum kew taman te egkengapeled kew e wey kenad egmakasasindeg tenged te gira ne igpasalerep ku kaniyu.’

Ne emun ke kene sikandan eg-inum, kahii nu sikandan te migkahi a se Amana ne Maresen ne Magbebaye te keilangan iya ne eg-inum sikandan!

Pitew kew! Imbunsuran kud e te eglegpad ka Hirusalim, ka siyudad ne in-alam ku para te kabantug ku. Iyan ku naan pa iya kene legpari sikaniyu! Eglegparan ku iya ka langun ne nangugpe te kalibutan. Sikeddiey ka Amana ne Maresen ne Magbebaye ka miglalag kayi.”

Ne ingkahiyan ad e man‑e te Magbebaye ne Manama, “Hirimiyas, ipangguhud nu te me etew ka langun ne inlalag ku. Kahii nu sikandan:

Ne migpabulus ka Amana ne Maresen ne Magbebaye ne migkahi, “Bantey kew! Eggingume e ka karereetan te me nasud iling te bagyu ne egpuun te diriyui ne inged te kalibutan.”

Te sika ne timpu, egmekeempet te intiru ne kalibutan ka me lawa te egpangimatayan te Manama. Ne warad eglungku kandan, wey warad e eglibulung wey ke eglebeng naa kandan. Egpekeiling e sikandan te tei ne egkatalagtag diye te tane.

Panaman-taman kew pandalawit, me pangulu wey me talagtameng te keet-etawan! Lungku kew, wey lilid-lilid kew te abu su miggingume e ka timpu ne egpangimatayan kew e iling te me karniru. Egkengalupet kew wey egkengatalagtag iling te mahal ne kuren ne egkapese.

Egkarineg ka kuleyian niyu wey ka dalawitan niyu, su eglegparan e te Magbebaye ka me inged niyu.

Ne tenged te mangune-kune ne langet te Magbebaye, egkeyimu e ne disirtu ka inged niyu ne malinawen.

Eg-engkeran e te Magbebaye ka keet-etawan din, iling te liyun ne eg-engked te sulung din. Ne egkeyimu e ne disirtu ka inged dan tenged te gira, wey tenged te mangune-kune ne langet te Magbebaye.

ingkahiyan a te Magbebaye ne Manama, “Sasindeg ka diye te lama te timplu ku. Ipangguhud nu ka langun ne inlalag ku keykew diye te keet-etawan ne egpuun te me siyudad te Huda ne eggendiye te timplu eyew egsimba. Ilalag nu kandan ka langun ne igpalalag ku keykew, wey kene ka kalingew minsan sabeka re ne lalag.

Ne kema ke egpammineg sikandan keykew wey eg-inniyug e te maddeet ne me himu ran. Ne emun ke eggimuwen dan sika, kene kud igpabulus ka karereetan ne implanu ku ne igpasalerep kandan tenged te maddeet ne me himu ran.

Ne kahii nu sikandan te migkahi a se Magbebaye ne Manama: Emun ke kene kew egpammineg keddiey wey ke egtuman naa te balaud ne imbehey ku kaniyu,

wey ke kene kew egpammineg te eglalahen te me suluhuanen ku ne me prupita ne egpanuhuen ku layun minsan ware niyu pammineha,

egdereetan kud ka seini se timplu iling te pegdereet ku te Silu. Ne eggimuwen e te langun ne nasud te kalibutan ne panunggilingan te pegdilus dan ka seini ne siyudad.”

\x + \xo 26:6: \xt Huswi 18:1; Sal 78:60; Hir 7:12-14.\x*egdereetan kud ka seini se timplu iling te pegdereet ku te Silu. Ne eggimuwen e te langun ne nasud te kalibutan ne panunggilingan te pegdilus dan ka seini ne siyudad.”

Ne nakarineg ka me talagpanubad, me prupita, wey ka langun ne etew te inlalag ku diye te timplu te Magbebaye.

Piru te nekeimpus e re iya ka miglalag te impalalag te Magbebaye keddiey, indakep ad e te me talagpanubad, me prupita wey te langun ne etew wey migkahi sikandan, “Eleg ka ne egpatey!

Mania te inggamit nu ka ngaran te Magbebaye te egkahi te egguhusen seini se timplu iling te pegguhus te Silu, wey egguhusen seini se siyudad wey warad e egpekeugpe?” Ne inlilingutan ad e te me etew diye te seled te timplu.

Te pegkanengnengi te me upisyal te Huda meyitenged te neyitabu, migdagdahew e sikandan migmanlihawang te palasyu wey nangendiyad te timplu. Ne diye sikandan naminnuu te gumawan te timplu ne egngaranan te Iyam ne Gumawan.

Ne ingkahiyan e te me talagpanubad wey me prupita ka me upisyal wey ka me etew, “Eleg ne eggukuman te kamatayen ka seini ne etew tenged te inlalag din meyitenged te siyudad ta. Minsan sikaniyu nakarineg kew kandin!”

Ne ingkahiyan ku ka langun ne upisyal wey ka me etew, “Insuhu a te Magbebaye eyew iglalag ka langun ne narineg niyu ne inlalag ku meyitenged te seini ne timplu wey te siyudad.

Sikan naa, balbalawi niyud ka me batasan niyu wey ka me himu niyu, wey palintutuuwa niyu ka Magbebaye ne Manama niyu. Su ke eggimuwen niyu sika, kene din e igpabulus ka karereetan ne ingkahi rin ne igpaselerep din kaniyu.

Ne sikeddi naa, iyan kew e balahad keddiey. Himuwa niyu kayi te keddiey ka minsan nekey ne insuman-suman niyu ne meupiya wey eleg.

Piru tantanuri niyu seini: Emun ke eggimatayan a nikaniyu, egpakasale kew e wey ka langun ne mahinged te seini ne siyudad tenged te peggimatey niyu te etew ne ware sale. Su ka malehet, insuhu a te Magbebaye eyew iglalag kaniyu ka langun ne narineg niyu.”

Ne ingkahiyan te me upisyal wey te langun ne etew ka me talagpanubad wey me prupita, “Kene ne eleg ne eggukuman sikandin te kamatayen su migpangguhud sikandin kanta pinaahi te ngaran te Magbebaye ne Manama ta.”

Ne due me pangulu ne migsasindeg diye te taliware wey ingkahiyan dan ka me etew ne nalibulung,

“Te timpu ne si Hisikiyas pad ka Hari te Huda, migpangguhud si prupita Mikiyas ne matig-Musirit te migkahi ka Amana ne Maresen ne Magbebaye diye te keet-etawan te Huda,

\x + \xo 26:18: \xt Mik 3:12.\x*“Te timpu ne si Hisikiyas pad ka Hari te Huda, migpangguhud si prupita Mikiyas ne matig-Musirit te migkahi ka Amana ne Maresen ne Magbebaye diye te keet-etawan te Huda,

ne ka Siyun,\f + \fr 26:18 \ft Sakup te Hirusalim ka Siyun.\f* egpekeiling te miglatambu ne me batu,

wey egkeyimu ne puwalas ka miglabuntud ne impes-ekan te timplu.’

Na, inggimatayan naa sikandin ni Hisikiyas wey ke minsan hentew diye te Huda? Ware! Nasi de iya naaldek si Hisikiyas te Magbebaye, wey migpeyid‑u-hid‑u kandin. Sikan naa ka warad ipabulus te Magbebaye ka karereetan ne igpeula-ula rin perem kandan. Ne emun ke eggimatayan niyu si Hirimiyas, sikaniyu red iya ka egpasalerep kanta langun te makaliyas-liyas ne karereetan.”

Ne duen pad man‑e etew ne egngaranan ki Uriyas ne anak ni Simayas ne matig-Kiryat-Hiyarim. Migpangguhud degma sikandin te inlalag te Magbebaye meyitenged te seini ne siyudad wey nasud, iling te inlalag ni Hirimiyas.

Te pegkarineg ni Hari Huwakim wey te langun ne upisyal rin wey te pangulu rin te inlalag ni Uriyas, egpeyimatayan din e perem si Uriyas. Piru te pegkarineg ni Uriyas meyitenged kayi, naaldek sikandin wey migpallahuy e sikandin peendiye te Ihiptu.

Piru insuhu ni Hari Huwakim si Ilnatan ne anak ni Akbur, wey ka me duma rin eyew te pegdakep ki Uriyas diye te Ihiptu.

Ne in-angey ran e sikandin wey in-uyan dan e diye ki Hari Huwakim. Ne impeyimatayan e sikandin te Hari wey imparegpak ka lawa rin diye te lebenganan te me lerew ne me etew.

Ne imbulihan a ni Ahikam ne anak ni Sapan, sikan naa ka wara ad e ibehey diye te me etew eyew eggimatayan.

Te ware pad naluhey ne mighari te Huda si Sidikiyas ne anak ni Husiyas, ingkahiyan a te Magbebaye ne Manama,

\x + \xo 27:1: \xt 2Har 24:18-20; 2Kru 36:11-13.\x*Te ware pad naluhey ne mighari te Huda si Sidikiyas ne anak ni Husiyas, ingkahiyan a te Magbebaye ne Manama,

“Hirimiyas, himu ka te yuggu ne eggiketan te lubid ne laplap wey isaluub nu naa.

Ne pahuhuri nu ka me Hari te Idum, Muwab, Amun, Tiru, wey Sidun te me suluhuanen dan ne nangendini te Hirusalim ka egpakigkita ki Sidikiyas ne Hari te Huda.

Iguhud nu kandan seini ne lalag eyew igguhud dan te me Hari dan te migkahi a se Amana ne Maresen ne Magbebaye ne Manama te Israil:

‘Pinaahi te dakel ne geem wey keseg ku, inggimu ku ka kalibutan, me etew, wey me mananap ne mig-ugpe kayi, wey igbehey ku seini te minsan hentew ne igkeupii ku ne egbehayan.

Ne kuntee, igbehey kud ka nasud niyu te suluhuanen ku ne si Nibukadnisar ne Hari te Babilunya. Minsan ka me mahintalunan ne me mananap, egpepamakayen kud kandin.

Ne ka langun ne nasud, egpamakey te Hari, te me anak din, wey te me apu din taman te eggingume e ka timpu ne ka nasud din e degma ka egdereetan. Ne egkataman, ka nasud din e degma ka egpamakey te masulug ne me nasud wey te mabbantug ne me Hari.

“ ‘Piru ke due nasud wey ke migharian naa ne kene egparuma-ruma wey ke egpasakup ki Nibukadnisar ne Hari te Babilunya, igpasalerep ku seini te gira, gutas, wey me dalu taman te egkareetan din en iya seini.

Purisu kene kew pammineg te me prupita, me manenagne, me talagluwas te me taheinep, me timbusawen, wey me salamangkiru niyu ne egkahi te kene kew egpepamakayen te Hari te Babilunya.

Ubat ka egmanlalahen dan, wey sika ka egpuunan ne egpandeldelen ku sikaniyu puun te inged niyu. Egpandeldelen kud sikaniyu wey eglegparan.

Piru ka nasud ne egpasakup te Hari te Babilunya, egpabulus ne eg-ugpe wey egpamula diye te inged dan. Sikeddiey se Magbebaye ne Manama ka miglalag kayi.’ ”

Ne sikan ded degma ka inlalag ku ki Sidikiyas ne Hari te Huda. Ingkahiyan ku sikandin, “Pasakup kew te Hari te Babilunya. Pamakaya niyu sikandin wey ka keet-etawan din ke egkeupian kew pad ne egkeuyag.

Su emun ke kene, egpatey ka wey ka keet-etawan nu te gira, gutas, wey dalu iling te inlalag te Magbebaye ne egkeyitabu te nasud ne kene egpamakey te Hari te Babilunya.

Ne kene kew pammineg te me prupita ne egkahi, ‘Kene kew pamakey te Hari te Babilunya!’ su igpalubuk kew re nikandan te karereetan.

Migkahi ka Magbebaye: ‘Ware ku suhua sika ne me prupita. Ubat ka egmanlalahen dan pinaahi te ngaran ku. Ne emun ke egpammineg kew kandan, egpandeldelen kud sikaniyu wey egdereetan, lagkes ka sika ne me prupita.’ ”

Nataman, ingkahiyan kud ka me talagpanubad wey ka langun ne etew, “Migkahi ka Magbebaye te kene kew pammineg te me prupita ne migkahi te kene egkaluhey, egpakalibed e puun te Babilunya ka me kasangkapan te timplu. In-ubatan kew nikandan.

Kene kew pammineg kandan. Iyan niyu parumdumeyi ka Hari te Babilunya ke egkeupian kew pad ne egkeuyag. Kenad likes ne egkareetan ka seini ne siyudad!

Ne emun ke malehet sikandan ne me prupita, wey egpangguhud te lalag ku, paampua niyu sikandan keddiey, te Amana ne Maresen ne Magbebaye. Paampua niyu sikandan ne kene ku igpeuyan diye te Babilunya ka nasame ne me kasangkapan te timplu ku, me kasangkapan te palasyu te Hari te Huda wey te Hirusalim.”

Nahuhud te Amana ne Maresen ne Magbebaye ka meyitenged te daruwa ne burunsi ne sungkaleg te timplu, ka dakel ne pelenggana ne burunsi ne egngaranan te ‘Ka Dahat,’ wey ka karwahi ne burunsi. Nahuhud din pad man‑e ka duma pad ne me kasangkapan ne nasame kayi te siyudad.

Ware seini uyana ni Hari Nibukadnisar diye te Babilunya te timpu ne indakep din ka Hari te Huda ne si Huwakin ne anak ni Huwakim, duma te langun ne mabantug ne etew te Huda wey Hirusalim.

Piru kuntee, migkahi ka Amana ne Maresen ne Magbebaye, ka Manama te Israil, “Pammineg kew te eglalahen ku meyitenged te me kasangkapan ne nasame diye te timplu ku, diye te palasyu te Hari te Huda wey diye te Hirusalim.

Egpanguyanen e seini diye te Babilunya wey diye de iya seini igpanahu taman te timpu ne egpanguen kud e man‑e seini wey igmanlibed kud e man‑e kayi te Hirusalim. Sikeddiey se Magbebaye ne Manama ka miglalag kayi.”

Te seeye ded ne leg‑un, te igkalalimma ne bulan te igkeep‑at ne leg‑un te peghari ni Sidikiyas te Huda, miggendiye te timplu si prupita Ananiyas ne anak ni Asur ne matig-Gibyun. Ne dutu, inlalahan a nikandin diye te tangkaan te me talagpanubad wey te langun ne me etew

\x + \xo 28:1: \xt 2Har 24:18-20; 2Kru 36:11-13.\x*Te seeye ded ne leg‑un, te igkalalimma ne bulan te igkeep‑at ne leg‑un te peghari ni Sidikiyas te Huda, miggendiye te timplu si prupita Ananiyas ne anak ni Asur ne matig-Gibyun. Ne dutu, inlalahan a nikandin diye te tangkaan te me talagpanubad wey te langun ne me etew

te migkahi ka Amana ne Maresen ne Magbebaye, ka Manama te Israil, “Egdereetan kud ka geem te Hari te Babilunya.

te migkahi ka Amana ne Maresen ne Magbebaye, ka Manama te Israil, “Egdereetan kud ka geem\f + \fr 28:2 \ft Te Hibruwanen: eggepuen kud ka yuggu.\f* te Hari te Babilunya.

Te kene pad egkataman ka daruwa ne leg‑un, iglibed kud te seini ne inged ka langun ne kasangkapan te timplu ne impanguyan ni Hari Nibukadnisar diye te Babilunya.

Igpalibed kud degma kayi ka Hari te Huda ne si Huwakin ne anak ni Huwakim, wey ka langun ne me matig-Huda ne impandakep wey impanguyan diye te Babilunya. Egdereetan kud iya ka geem te Hari te Babilunya. Sikeddiey se Magbebaye ne Manama ka miglalag kayi.”

Ne migtabak a ki prupita Ananiyas diye te tangkaan te me talagpanubad wey te me etew ne diye te timplu,

“Malehet iya! Meupiya perem ke eggimuwen sika te Magbebaye ne Manama! Egtumanen din perem ka inlalag nu, wey igpalibed din kayi ka me kasangkapan te timplu, wey ka langun ne impandakep wey impanguyan diye te Babilunya.

Puun pad dengan, migpanagne e ka me prupita ne nekewun‑a kanta te eggingumaan te gira, karereetan, wey me dalu ka masulug ne me nasud wey ka maddesen ne migharian.

Piru ka prupita ne egpanagne te meupiya ne peg-ugpe, egkeila ne malehet ne insuhu sikandin te Magbebaye ke egkeyitabu ka eglalahen din.”

Ne in-awe e ni Ananiyas ka yuggu ne insaluub ku, wey inggepu din e seini.

Ne ingkahiyan din ka me etew, “Migkahi ka Magbebaye te eg-ilingen din kayi te eggepu ka yuggu ne insangen ni Nibukadnisar ne Hari te Babilunya diye te langun ne me nasud. Eggimuwen din seini te kene pad egkataman ka daruwa ne leg‑un.” Ne pegkapenga dutu, miggipanew ad e.

Te ware de naluhey te inggepu e ni prupita Ananiyas ka yuggu puun te lieg ku, impanengneng ad e man‑e te Magbebaye,

“Hendiyei nu si Ananiyas wey kahii nu sikandin te migkahi a se Magbebaye: Inggepu nu ka kayu ne yuggu piru egliwanan ku seini te putew ne yuggu!

Egkahi a se Amana ne Maresen ne Magbebaye, ka Manama te Israil: egyugguwan ku te putew ka langun ne nasud wey egpamakey sikandan ki Nibukadnisar ne Hari te Babilunya. Egpamakey sikandan kandin lagkes ka me mahintalunan ne me mananap.”

Ne ingkahiyan ku si Ananiyas, “Pammineg ka, Ananiyas! Ware ka suhua te Magbebaye ne Manama! Impepalintutuu nu te ubat ka me etew.

Sikan naa ka migkahi ka Magbebaye te eggimatayan ka nikandin te kene pad egkataman ka seini ne leg‑un. Tenged su impanulu nu ka me etew eyew egribildi kandin!”

Ne migpatey en iya si Ananiyas te igkapitu ne bulan te seeye ne leg‑un.

Ne puun te Hirusalim, insulatan ku ka me talagpanubad, me prupita, me pangulu te me etew, wey ka langun ne impandakep ni Hari Nibukadnisar wey impanguyan diye te Babilunya.

\x + \xo 29:1-2: \xt 2Har 24:12-16; 2Kru 36:10.\x*Ne puun te Hirusalim, insulatan ku ka me talagpanubad, me prupita, me pangulu te me etew, wey ka langun ne impandakep ni Hari Nibukadnisar wey impanguyan diye te Babilunya.

Insulat ku seini te narakep e si Hari Huwakin lagkes ka iney rin ne Rayna, ka me upisyal te palasyu, ka me pangulu te Huda wey Hirusalim, ka mangngateu ne me panday, wey ka me trabahanti.

Impeuyan ku ka sulat ki Ilasa ne anak ni Sapan wey ki Gimariyas ne anak ni Hilkiyas. Insuhu sikandan ni Sidikiyas ne Hari te Huda ne egpeendiyeen ki Nibukadnisar ne Hari te Babilunya. Seini ka tahu te sulat:

Ka Amana ne Maresen ne Magbebaye, ka Manama te Israil, migkahi diye te langun ne matig-Hirusalim ne immarakep din wey immeuyan din ki Nibukadnisar diye te Babilunya,

“Bebaley kew te eg-ugpaan niyu. Pamula kew eyew due egkakeen niyu.

Pangasawa kew wey panganak-anak kew. Ne paasawaa niyu degma ka me anak niyu eyew egmanganak-anak degma sikandan. Igkeupii ku ne egkabuhal kew wey kene egdeisek.

Himuwa niyu ka egpakameupiya te siyudad ne impeendiyaan ku kaniyu isip me dinakep. Ne iampu niyu sika ne siyudad, su emun ke egmatubung e sika ne siyudad, egmatubung kew e degma.

Sikeddiey se Magbebaye ne Manama te Israil, egpaney-paney a kaniyu ne kene kew palimbung te me prupita due te kaniyu wey ke me manenagne naa. Kene kew man‑e pammineg te me taheinep dan,

su eggamiten dan de ka ngaran ku te egmanagne te ubat. Ware ku suhua sikandan.”

Ne migkahi pad man‑e ka Magbebaye, “Emun ke egkapenge e ka pitu ne pulu (70) ne leg‑un ne pegsakup te me matig-Babilunya kaniyu, eggenduenan ku sikaniyu wey egtumanen kud ka insaad ku kaniyu ne igpalibed ku sikaniyu diye te inged niyu.

\x + \xo 29:10: \xt 2Kru 36:21; Hir 25:11; Dan 9:2.\x*Ne migkahi pad man‑e ka Magbebaye, “Emun ke egkapenge e ka pitu ne pulu (70) ne leg‑un ne pegsakup te me matig-Babilunya kaniyu, eggenduenan ku sikaniyu wey egtumanen kud ka insaad ku kaniyu ne igpalibed ku sikaniyu diye te inged niyu.

Su sikeddiey se Magbebaye ne Manama, nakataha a te me planu ku para kaniyu—planu para te keupianan niyu wey kene ne karereetan, planu te pegbehey kaniyu te meupiya ne peg-ugpe wey egkapallatengan.

Ne egpabulig kew keddiey wey eg-ampu, wey egtabaken ku sikaniyu.

Ne emun ke egpamitew kew keddiey te intiru ne pusung niyu, egkakita a nikaniyu.

\x + \xo 29:13: \xt Diy 4:29.\x*Ne emun ke egpamitew kew keddiey te intiru ne pusung niyu, egkakita a nikaniyu.

Egkakita a iya nikaniyu, wey igpalibed ku red ka keupianan niyu. Ne eglibulungen ku sikaniyu puun te nalein-lein ne me nasud wey te me inged ne impandeldelan ku kaniyu. Igpalibed ku red sikaniyu diye te inged ne in-ugpaan niyu te ware ku pad sikaniyu iparakep.

“Ne migkahi kew te impeuyanan ku sikaniyu te me prupita diye te Babilunya,

piru seini ka inlalag ku meyitenged te Hari ne migpangulu te migharian ni Dabid, wey te langun ne etew ne mig-ugpe te siyudad te Hirusalim, ne ware narakep duma kaniyu:

Igpasalerep ku sikandan te gira, gutas, wey me dalu. Ne egpekeiling e sikandan te nammewu ne behas te iggira ne kenad egkakeen.

Igpasalerep ku sikandan te gira, gutas, wey me dalu, wey egkengaaldek ka langun ne migharian te kalibutan tenged te egkeyitabu kandan. Ne egpandeldelen kud sikandan diye te nalein-lein ne me nasud, wey egdirilusen e sikandan diye wey egderali-dian.

Egkeyitabu seini su ware ma sikandan migpalintutuu te inlalag ku pinaahi te me suluhuanen ku ne me prupita ne insuhu ku layun diye te kandan.

“Purisu pammineg kew te eglalahen ku! Sikaniyu se langun ne immarakep ku puun te Hirusalim peendiye te Babilunya.”

Migkahi ka Amana ne Maresen ne Magbebaye, ka Manama te Israil meyitenged ki Ahab ne anak ni Kulayas wey ki Sidikiyas ne anak ni Maasiyas, “Ka seini ne me etew migmanagne te ubat pinaahi te ngaran ku. Sikan naa ka igbehey kud sikandan ki Nibukadnisar ne Hari te Babilunya, wey eggimatayan din sikandan diye te tangkaan niyu.

Ne tenged kandan, ka langun ne naddakep ne me matig-Huda ne impanguyan diye te Babilunya, eggamit e te seini ne pegdilus ke egdilus sikandan te duma ne eggenendue, ‘Eg-ilingen kew perem te Magbebaye ki Sidikiyas wey ki Ahab te manekal re due ne insilaban te Hari te Babilunya!’

Egkeyitabu seini kandan tenged te me keungelan ne inggimu ran diye te Israil. Migpanlibug sikandan wey inggamit dan ka ngaran ku te egmanguubat. Ware ku suhua sikandan ne eggimu due. Nakataha a te inggimu ran wey egpakapamalehet a kayi. Sikeddiey se Magbebaye ne Manama ka miglalag kayi.”

Ne ingkahiyan a te Magbebaye, “Kahii nu si Simayas ne matig-Nihilam

+ \fr 29:24 \ft Te seini ne timpu, diye te Babilunya si Simayas.

Ne ingkahiyan a te Magbebaye, “Kahii nu si Simayas ne matig-Nihilam\f + \fr 29:24 \ft Te seini ne timpu, diye te Babilunya si Simayas.\f*

te migkahi a se Amana ne Maresen ne Magbebaye, ka Manama te Israil, ‘Inggamit nu ka katenged nu te egsusulat peendiye te langun ne keet-etawan te Hirusalim, ki Supuniyas ne anak ni Maasiyas ne talagpanubad, wey te langun ne talagpanubad. Te sika ne sulat, migkahi ka ki Supuniyas,

“ ‘In-alam ka te Magbebaye ne talagpanubad subal ki Hihuyada, wey sikeykew e kuntee ka labew ne pangulu due te timplu. Katenged nu ka egparusa te minsan hentew ne ungel ne egpeila ne prupita kun sikandan.

+ \fr 29:26 \ft Te Hibruwanen: egbakuen wey egbaliehan te putew.

“ ‘In-alam ka te Magbebaye ne talagpanubad subal ki Hihuyada, wey sikeykew e kuntee ka labew ne pangulu due te timplu. Katenged nu ka egparusa\f + \fr 29:26 \ft Te Hibruwanen: egbakuen wey egbaliehan te putew.\f* te minsan hentew ne ungel ne egpeila ne prupita kun sikandan.

Piru mania te ware nu sapari si Hirimiyas ne matig-Anatut ka migpeila kaniyu ne prupita?

Migpeuyan sikandin te lalahen diye te Babilunya ne migkahi, “Egkaluhey pad ka pegkaprisu niyu. Keilangan ne bebaley kew te eg-ugpaan niyu, wey pamula kew eyew due egkakeen niyu.” ’ ”

Te narawat e ni Supuniyas ne talagpanubad ka sulat ni Simayas, imbasa rin e seini kayi te keddiey.

“Ipeuyan nu seini ne guhuren diye te langun ne dinakep. Kahii nu sikandan te migkahi a se Magbebaye ne Manama meyitenged ki Simayas ne matig-Nihilam: Migpakiglalag si Simayas kaniyu ne ubag kun prupita, piru ware ku suhua sikandin. Impepalintutuu kew nikandin te ubat.

Purisu egkahi a se Magbebaye ne Manama te eglegparan ku iya si Simayas wey ka me kabuhalan din. Warad iya minsan sabeka te me kabuhalan din ne egpakakita te keupianan ne eggimuwen ku para kaniyu su impanulu kew ma nikandin ne egribildi keddiey. Sikeddiey se Magbebaye ne Manama ka miglalag kayi.”

Egginguma ka timpu ne egpeulien kud ka naddakep wey neneuyan ne keet-etawan ku ne me matig-Israil wey me matig-Huda. Igpalibed kud sikandan diye te inged ne imbehey ku te kaap-apuan dan wey egkakandan e man‑e seini. Sikeddiey se Magbebaye ne Manama ka miglalag kayi.”

Ne migkahi pad man‑e ka Magbebaye meyitenged te keet-etawan te Huda wey te Israil,

“Egkarineg ka kuleyian te me etew ne egkewukag tenged te mangune-kune ne liyas,

Mania te nakita ku ka me lukes ne migmemakalawag e ka egmanggehen-gen te getek dan

Ne migpabulus ka Amana ne Maresen ne Magbebaye ne migkahi, “Te sika ne aldew, kenad e sikandan eg-uripenen te me lapu. Egluwasen kud e sikandan se naddakep wey neuripen.

+ \fr 30:8 \ft Te Hibruwanen: Egmanggepuen kud ka me yuggu ne diye te me lieg dan, wey egpamugtusen kud ka immambaku kandan.

30:8 Te Hibruwanen: Egmanggepuen kud ka me yuggu ne diye te me lieg dan, wey egpamugtusen kud ka immambaku kandan.

Ne migpabulus ka Amana ne Maresen ne Magbebaye ne migkahi, “Te sika ne aldew, kenad e sikandan eg-uripenen te me lapu. Egluwasen kud e sikandan se naddakep wey neuripen.\f + \fr 30:8 \ft Te Hibruwanen: Egmanggepuen kud ka me yuggu ne diye te me lieg dan, wey egpamugtusen kud ka immambaku kandan.\f*

Egpamakey e sikandan keddiey, te Magbebaye ne Manama ran, wey te kabuhalan ni Dabid ne eggimuwen ku ne Hari dan.

\x + \xo 30:10-11: \xt Hir 46:27-28.\x*Sikan naa, kene kew kaaldek, he keet-etawan ku,

wey ka langun ne migpangahew te me karatuan niyu, egpangahawan degma te me karatuan dan.

su ware eg-aku ne egparani keddiey ke kene ku egginggaten sikandin.

“Pammineg kew! Iling ka langet ku te bagyu wey ke balisusu naa ne egpakasuhat te ulu te me etew ne maddeet se hinimuwan!

Ne kene iya egkabewu ka langet ku taman te egkeyimu ku ka igkeupii ku ne eggimuwen. Ne egkaay-ayaran niyu red seini egkasabut te egginguma ne me timpu. Sikeddiey se Magbebaye ne Manama ka miglalag kayi.”

Ne migpabulus ka Magbebaye ne Manama ne migkahi, “Te sika ne timpu, egkeyimu a ne Manama te langun ne pamilya te Israil, wey egkeyimu e sikandan ne keet-etawan ku.

Egtangguwen ku ka me etew ne nasame te gira taheed te eggipanew sikandan diye te disirtu. Ne eglibed a wey egpeyimelayen kud ka keet-etawan te Israil.”

Migpakita dengan kandan ka Magbebaye wey ingkahiyan sikandan, “Eggeyinawaan ku sikaniyu te geyinawa ne ware egtamanan. Ne igpakita ku ka geyinawa ku kaniyu te langun ne timpu.

Igpasasindeg kud e man‑e sikaniyu, he keet-etawan te Israil. Eggamiten niyud man‑e ka me tamburin niyu wey egmanesayew kew te kahale.

Ne egpamula kew e man‑e te me paras diye te me bubungan te Samarya, wey egkabayangan kew te me behas kayi.

Egginguma iya ka timpu ne egmangumew ka me talagbantey te siyudad diye te labuntud te Ipraim, ‘Pangendini kew! Egpanakereg ki diye te Hirusalim ka egsimba te Magbebaye ne Manama ta.’ ”

‘He Magbebaye ne Manama, inluwas nu ka keet-etawan nu ne me Israilita ne nenasame ne neuyag pad.’

Pammineg kew! Eg-uyanen ku sikandan puun te igkahibang ne balabahan

wey eglibulungen ku sikandan puun te maddiyu ne inged te kalibutan.

ka egkengaberes ne me malitan wey seeye se mahaan e egmanlesuti.

Egmanguli diye te ugpaan dan ka keet-etawan ku ne egmaninehew te kahale

wey meupiya ne dalan ka egbayaan dan eyew kene sikandan egkasaligkat.

Intalagtag ku ka keet-etawan ku, piru eglibulungen ku red sikandan

Ne egmangendiye sikandan te Bubungan te Siyun\f + \fr 31:12 \ft Sakup te Hirusalim ka Bubungan ne Siyun.\f*

Egliwangen ku sikandan wey egliwanan ku te kahalaan ka peglungku dan.

Egpeuralan ku ka me talagpanubad te dakel wey mannanam ne egkengakeen

\x + \xo 31:15: a \xt Hin 35:16-19; \xo b \xt Mat 2:18.\x*Ne migpabulus ka Magbebaye ne migkahi,

Migpandalawit si Rakil tenged te me anak din su migpatey man e sikandan,

‘Magbebaye ne Manama, nekeiling key te nati te baka ne ware pad nabasbas,

Tahui niyu te me palinneu wey ke tuus naa ka dalan ne eg-ikulen niyu,

Ken‑u naan pad egkataman ka pegduwa-ruwa niyu, he me etew ne ware pegpalintutuu?

Ne migkahi e man‑e ka Amana ne Maresen ne Magbebaye, ka Manama te Israil, “Igpalibed kud ka me etew diye te inged dan,

wey egkahi e man‑e sikandan diye te inged te Huda wey te me lungsud diye,

‘Egpanalanginan perem te Magbebaye ne Manama ka matulus ne labuntud te Hirusalim,

Ne eg-ugpaan e te keet-etawan ka Huda wey ka langun ne lungsud diye, wey duen e me talagbasuk wey me talagtameng te karniru diye.

Ne egpeyimelayen ku ka seeye se nenabbeley, wey eggibulungen ku ka seeye se migmemagguye tenged te gutas.

Ne egkahi ka me etew, ‘Miglipereng a wey naheram ku ne nakameupiya keddiey ka peglipereng ku.’ ”

Ne migpabulus ka Magbebaye ne Manama ne migkahi, “Egginguma ka timpu ne egbuhalen ku ka keet-etawan te Israil wey Huda, wey ka me ayam dan.

Indereetan ku dengan sikandan wey inggule, piru kuntee, igpasasindeg ku red wey eglig‑enen ku red sikandan.

\x + \xo 31:29: \xt Isi 18:2.\x*Te sika kangkuwa ne timpu, kenad egkahi ka me etew,

+ \fr 31:29 \ft Ka igpasabut kayi ne iyan eg-antus ka anak te sale te amey.

31:29 Ka igpasabut kayi ne iyan eg-antus ka anak te sale te amey.

piru ka me anak mule ka nangingilu.’\f + \fr 31:29 \ft Ka igpasabut kayi ne iyan eg-antus ka anak te sale te amey.\f*

Tenged su ka etew ne egkeen te matahimtim ne behas te paras, iyan de egkangingilu. Ne ka etew re degma ne nakasale ka egpatey.”

Ne migpabulus ka Magbebaye ne Manama ne migkahi, “Egginguma ka timpu ne eggimu a te iyam ne kasabutan diye te me matig-Israil wey me matig-Huda.

+ \xo 31:31: \xt Mat 26:28; Mar 14:24; Luk 22:20; 1Kur 11:25; 2Kur 3:6.

\x + \xo 31:31: \xt Mat 26:28; Mar 14:24; Luk 22:20; 1Kur 11:25; 2Kur 3:6.\x*\x + \xo 31:31-34: \xt Hib 8:8-12.\x*Ne migpabulus ka Magbebaye ne Manama ne migkahi, “Egginguma ka timpu ne eggimu a te iyam ne kasabutan diye te me matig-Israil wey me matig-Huda.

Ne kene seini ne iling te tapey ne kasabutan ne inggimu ku duma te kaap-apuan dan te timpu ne in-inahak ku sikandan puun te Ihiptu. Ware dan tumana ka sika ne kasabutan minsan iling a te iglukes dan.

Seini ka iyam ne kasabutan ne eggimuwen ku te keet-etawan te Israil: Igtahu ku ka me balaud ku diye te suman-suman dan, wey igsulat ku seini diye te me pusung dan. Egkeyimu a ne Manama ran wey egkeyimu sikandan ne keet-etawan ku.

\x + \xo 31:33: \xt Hib 10:16.\x*Seini ka iyam ne kasabutan ne eggimuwen ku te keet-etawan te Israil: Igtahu ku ka me balaud ku diye te suman-suman dan, wey igsulat ku seini diye te me pusung dan. Egkeyimu a ne Manama ran wey egkeyimu sikandan ne keet-etawan ku.

Ne kenad e ne keilangan ne egpanuluen dan pad ka me sumbaley ran ne eg-ila te Magbebaye ne Manama, tenged su sikandan langun—puun te lerew peendiye te mabantug ne me etew, eg-ila man e keddiey. Egpasayluwen ku ka me sale dan, wey kene kud egsumsumanen ka inggimu ran.”

\x + \xo 31:34: \xt Hib 10:17.\x*Ne kenad e ne keilangan ne egpanuluen dan pad ka me sumbaley ran ne eg-ila te Magbebaye ne Manama, tenged su sikandan langun—puun te lerew peendiye te mabantug ne me etew, eg-ila man e keddiey. Egpasayluwen ku ka me sale dan, wey kene kud egsumsumanen ka inggimu ran.”

kene ku degma egkasuman-suman ne eg-engkeran ka keet-etawan te Israil

Ne migkahi pad man‑e ka Magbebaye ne Manama, “Egginguma ka timpu ne igpasasindeg e man‑e ka siyudad te Hirusalim para keddiey, ligkat diye te Matikang ne Baley ni Hananil peendiye te Gumawan te Pikungan.

Ne puun de iya te seeye ne me lungsud ka eletanan, taman diye te labuntud te Garib wey egtiku diye te inged ne Guwa.

Ne egmatulus e ka intiru ne napu ne lebenganan te me minatey wey degpakanan te me basura, wey ka langun ne kamet diye te dibabew te Beuhan ne Kidrun, taman diye te pikungan te gumawan ne egngaranan te Gumawan te Kudde dapit te igsile. Kenad e egkahuhus ka sika ne siyudad.”

Te igkasapulu (10) ne leg‑un te peghari ni Sidikiyas diye te Huda, ne iyan ka igkasapulu wey walu (18) ne leg‑un te peghari degma ni Nibukadnisar diye te Babilunya, migpakiglalag keddiey ka Magbebaye ne Manama.

\x + \xo 32:1: \xt 2Har 25:1-7.\x*Te igkasapulu (10) ne leg‑un te peghari ni Sidikiyas diye te Huda, ne iyan ka igkasapulu wey walu (18) ne leg‑un te peghari degma ni Nibukadnisar diye te Babilunya, migpakiglalag keddiey ka Magbebaye ne Manama.

Te seeye ne timpu, inlingutan te me sundalu te Babilunya ka Hirusalim, wey imprisu ad e diye te lama te me talagbantey te palasyu te Hari te Huda.

Imprisu a ni Hari Sidikiyas su impangguhuran ku ma ka langun ne etew te migkahi ka Magbebaye ne Manama, “Igbehey kud ka seini ne siyudad te Hari te Babilunya,

wey kene iya egpakapallahuy si Hari Sidikiyas. Igbehey e sikandin diye te Hari te Babilunya, wey egpekegkita iya sikandan.

Ne eg-uyanen sikandin diye te Babilunya, wey diye de iya sikandin taman te eglegparan kud sikandin. Ne minsan ke egsukul sikandin te matig-Babilunya, kene iya sikandin eglampus. Sikeddiey se Magbebaye ne Manama ka miglalag kayi.”

te egginguma si Hanamil ne anak te anggam ku ne si Salum eyew eghangyu keddiey ne egbeliyen ku ka kamet din diye te Anatut. Ne puun su sikeddi ma ka marani pad iya ne karumaan din, due katenged ku ne egbeli te tane.

Ne sumale iya te inlalag keddiey te Magbebaye ne Manama, inggendiyaan ad en iya ni Hanamil diye te lama te me talagbantey te palasyu. Ne ingkahiyan a nikandin, “Beliya nud ka kamet ku diye te Anatut ne diye te eletanan te tane te me kabuhalan ni Binhamin, su sikeykew ka amana pad iya ne karumaan ku.” Purisu nanengnengan kud ne migpakiglalag iya keddiey ka Magbebaye ne Manama.

Purisu imbeli kud ka kamet te suled ku ne si Hanamil ne diye te Anatut te sapulu wey pitu (17) ne timman ne seleppi ne pelata.

Ne impirmaan kud ka pepilis wey impiket kud diye te tangkaan te me tigpamalehet. Ne intimbang kud ka pelata wey imbayad kud seini ki Hanamil.

Ne ingkuwa kud ka daruwa ne kupiya te pepilis ne insulatan te kasabutan te pegbeli ku te kamet, ka impiket wey ka ware piketa.

Ne imbehey kud seini ki Baruk ne anak ni Niryas wey apu ni Masiyas. Imbehey ku seini kandin diye te tangkaan ni Hanamil ne suled ku, wey te me tigpamalehet ne migpirma, wey te me Hudiyu ne naminnuu diye te lama te talagbantey te palasyu.

“Migkahi ka Amana ne Maresen ne Magbebaye, ka Manama te Israil te igpakuwa keykew seini se me pepilis, ka impiket wey ware piketa. Ne itahu nu naa seini diye te tane ne kuren eyew kene seini egkahaan-gaan egkareeti.

Su migkahi ka Amana ne Maresen ne Magbebaye, ka Manama te Israil te egginguma ka timpu ne egpameli e man‑e te me baley, me kamet, wey me parasan ka me etew te seini ne inged.”

Te ingkabehey kud ki Baruk ne anak ni Niryas ka pepilis, mig-ampu ad e diye te Manama ne migkahi,

“He Magbebaye ne Manama, sikeykew ka miggimu te langit wey tane pinaahi te karesen nu. Warad iya igkaleheni nu.

Ne impakita nu ka geyinawa nu ne kene egkabalbalawan diye te libu-libu ne keet-etawan, piru inlegparan nu degma ka me kabuhalan dan tenged te me sale te kaap-apuan dan. Mabantug ka ne Manama, sikeykew ka Amana ne Maresen ne Magbebaye.

Amana ne meupiya ka me planu nu, wey kein-inuwan ka me himu nu. Ne egkakita nu ka langun ne eggimuwen te me etew, wey egdasahan nu sikandan sumale te batasan wey me hinimuwan dan.

Ne miggimu ka dengan te me kein-inuwan diye te Ihiptu wey inggimu nu seini taman kuntee kayi te Israil wey diye te duma ne me nasud. Ne tenged kayi, migmabantug ka taman kuntee diye te minsan hendei.

Inggamit nu ka me kein-inuwan ne himu nu wey ka geem nu ne nakapaaldek te me kuntere ney wey impalihawang nu ka keet-etawan nu puun te Ihiptu.

Ne imbehey nu kandan ka meupiya ne tane wey dakel se eg-uma ne insaad nu ne igbehey nu te me kaap-apuan dan.

Piru te pegginguma ran kayi wey te in-ugpaan dan e seini, ware dan e tumana ka me balaud nu wey ka langun ne impanulu nu kandan. Warad iya minsan sabeka ne inggimu ran te insuhu nu kandan. Purisu impasalerep nud sikandan te karereetan.

“Ne migpatetamundu ka me matig-Babilunya te tane ne impalingut te siyudad te Hirusalim eyew egpamaneyikan dan te eg-ahew te siyudad. Ne tenged te gira, gutas, wey me dalu, egkaahew iya te me matig-Babilunya ka siyudad sumale te inlalag nu.

Piru minsan pad due, he Magbebaye ne Manama, insuhu a nikeykew ne egbeli te kamet diye te tangkaan te me tigpamalehet, minsan ke mahaan e egkaahew te matig-Babilunya ka siyudad.”

“Sikeddiey ka Magbebaye ne Manama, ka Manama te langun ne etew. Warad iya igkaleheni ku.

Igbehey kud ka seini ne siyudad diye te Hari te Babilunya ne si Nibukadnisar wey te me sundalu rin. Egkaahew ran iya seini.

\x + \xo 32:28: \xt 2Har 25:1-11; 2Kru 36:17-21.\x*Igbehey kud ka seini ne siyudad diye te Hari te Babilunya ne si Nibukadnisar wey te me sundalu rin. Egkaahew ran iya seini.

Eglusuran dan ka seini ne siyudad wey egsilaban dan, lagkes ka me baley ne diye te me atep egtutunga te me etew ka insinsu para ki Baal, wey halaranan dan degma te me inumen para te duma ne me diyus-diyus ne iyan nakapeyibelu keddiey.

Ne puun pad dengan, warad lein ne inggimu te keet-etawan te Israil wey Huda ke kene ka eggimu re te sale. Impeyibelu a nikandan tenged te me hinimuwan dan.

Ne puun pad te pegpasasindeg te seini ne siyudad taman kuntee, impeyibelu ad e te me mahinged kayi. Sikan naa ka eglegparan ku iya seini

tenged te langun ne maddeet ne hinimuwan te keet-etawan te Israil wey Huda duma te me Hari dan, me pangulu ran, me talagpanubad dan, wey me prupita ran.

Mig-inniyuhan a nikandan, wey minsan migpabulus a ka migpanulu kandan, wara a pammineha nikandan.

Ne intahu dan pad iya man‑e ka mallindit ne me diyus-diyus dan diye te timplu ne inggimu eyew egsimbaan keddiey. Ne kuntee, inlinditan dan e seini.

\x + \xo 32:34: \xt 2Har 23:10; Hir 7:30-31; 19:1-6.\x*Ne intahu dan pad iya man‑e ka mallindit ne me diyus-diyus dan diye te timplu ne inggimu eyew egsimbaan keddiey. Ne kuntee, inlinditan dan e seini.

Ne miggimu sikandan te altar diye te Napu te Hinum eyew egtutungan te igpanubad ki Baal. Ne diye dan man‑e igpanubad ka me anak dan para te diyus-diyus ne si Muluk. Ware ku sikandan suhua ne eggimu rue, wey ware kud iya nasuman-suman ne eggimuwen dan sika ne iyan egpuunan ne nakasale ka keet-etawan te Huda.”

\x + \xo 32:35: a \xt 2Har 23:10; Hir 7:31; \xo b \xt Lib 18:21.\x*Ne miggimu sikandan te altar diye te Napu te Hinum eyew egtutungan te igpanubad ki Baal. Ne diye dan man‑e igpanubad ka me anak dan para te diyus-diyus ne si Muluk. Ware ku sikandan suhua ne eggimu rue, wey ware kud iya nasuman-suman ne eggimuwen dan sika ne iyan egpuunan ne nakasale ka keet-etawan te Huda.”

Ne ingkahiyan a te Magbebaye, ka Manama te Israil, “Hirimiyas, malehet iya ka inlalag nu ne tenged te gira, gutas, wey me dalu, egkaahew te Hari te Babilunya ka seini ne siyudad. Piru kuntee, egkahi a se Magbebaye ne Manama te Israil

te eglibulungen ku ka keet-etawan ku puun te langun ne nasud ne intalagtahan ku kandan tenged te mangune-kune ne langet ku. Ne igpalibed ku red man‑e sikandan te seini ne inged wey eg-ugpe sikandan ne ware samuk.

Egkeyimu sikandan ne keet-etawan ku wey egkeyimu a ne Manama ran.

Ne egbehayan ku sikandan te suman-suman ne egkasabeka re se tumung dan, ne iyan ka pegtahud keddiey te langun ne timpu para te keupianan dan wey te kabuhalan dan.

Eggimu a te ware egtamanan ne kasabutan duma kandan, ne kena a eg-engked ka eggimu te meupiya diye te kandan. Egpatahuren ku sikandan keddiey te intiru ne pusung dan, wey kenad e sikandan eg-inniyug keddiey.

Egkahala a ne eggimu te meupiya para kandan, wey te intiru ne pusung ku, egpeugpeen ku sikandan te seini ne inged ne egmatubung.”

Ne migkahi pad man‑e ka Magbebaye ne Manama, “Iling te pegpeuyan ku te mangune-kune ne karereetan te seini ne me etew, egbehayan ku degma sikandan te keupianan ne insaad ku kandan.

Ne minsan pad migkahi sikandan te nekeiling e te disirtu ka seini ne inged ne ware me etew wey ke me mananap naa, wey migkahi sikandan te imbehey kud seini te me matig-Babilunya, piru egmambebeli red sikandan te me kamet kayi ne inged.

Ne egbeliyen te me etew te pelata ka me kamet. Eggimu sikandan te kasabutan, ne egpirmaan dan wey egpiketen dan seini duma te me tigpamalehet. Egkeyitabu seini diye te inged ni Binhamin, wey diye te me bariyu ne nakalingut te Hirusalim, me lungsud te Huda, me lungsud diye te labuntud ne inged, me lungsud diye te iglineb, wey te me lungsud te Nigib. Igpalibed kud ka me etew diye te inged dan wey egpamatubungen kud e man‑e sikandan. Sikeddiey se Magbebaye ne Manama ka miglalag kayi.”

Ne egbeliyen te me etew te pelata ka me kamet. Eggimu sikandan te kasabutan, ne egpirmaan dan wey egpiketen dan seini duma te me tigpamalehet. Egkeyitabu seini diye te inged ni Binhamin, wey diye te me bariyu ne nakalingut te Hirusalim, me lungsud te Huda, me lungsud diye te labuntud ne inged, me lungsud diye te iglineb, wey te me lungsud\f + \fr 32:44 \ft Te Hibruwanen: Sipila.\f* te Nigib. Igpalibed kud ka me etew diye te inged dan wey egpamatubungen kud e man‑e sikandan. Sikeddiey se Magbebaye ne Manama ka miglalag kayi.”

Ne taheed te diye e pad te prisuwan ne diye te lama te me talagbantey te palasyu te Hari, impanengneng ad man‑e te Magbebaye ne Manama.

Seini ka inlalag te Magbebaye ne iyan miggimu wey migtahu te kalibutan. Magbebaye ne Manama ka ngaran din. Migkahi sikandin,

“Umew kew keddi wey egtabaken ku sikaniyu. Ne igpakita ku kaniyu ka derakel wey nenekeeles ne me kein-inuwan ne ware niyu pad nanengnengi.

Su sikeddiey se Magbebaye ne Manama, ka Manama te Israil, egkahi: impangguhus niyu ka me baley diye te Hirusalim, wey ka palasyu te Hari te Huda eyew ig-elet niyu te eglusud ne me kuntere.

Egpakaseled te siyudad ka me matig-Babilunya ne egpakiggira kaniyu, wey egkapenu ka seini ne siyudad te lawa te me etew ne egpeyimatayan ku kandan tenged te langet ku. Ne eg-engkeran kud e ka seini ne siyudad tenged te maddeet ne hinimuwan niyu.

Piru egginguma ka timpu ne eg-ay-ayaran ku red seini ne siyudad wey igpalibed ku red ka meupiya ne peglelawa te me mahinged kayi. Ne eg-ugpe sikandan ne matubung wey due keupianan.

Igpalibed ku red ka keupianan te me matig-Israil wey me matig-Huda, wey igpasasindeg ku red ka me siyudad dan iling te dengan.

Ne eglinisan ku sikandan puun te langun ne sale dan, wey egpasayluwen ku sikandan te pegribildi ran keddiey.

Ne emun ke egkeyitabu e seini, egkeyimu ka Hirusalim ne egpuunan te kahalaan, kabantug, wey pegsaye keddiey. Ne ka langun ne nasud te kalibutan, egpangelkelen te liyas ke egpakarineg te langun ne meupiya ne eggimuwen ku te keet-etawan te Hirusalim, wey te katubung, wey keupianan ne igbehey ku kandan.”

Ne migpabulus ka Magbebaye ne Manama ne migkahi, “Migkahi kew te iling te disirtu ka me lungsud te Huda, wey ka me dalan te Hirusalim, wey warad me etew wey me mananap ne eg-ugpe kayi. Piru egginguma ka timpu ne egkarineg e man‑e kayi ne inged

ka me laheng te pegkahale, wey te me sahakeen te beuhu. Ne egkarineg niyu ka me etew ne eg-ulahing ne eg-uyan te me halad dan te pegpasalamat peendiye te timplu ku. Egkahi sikandan,

+ \xo 33:11: \xt 1Kru 16:34; 2Kru 5:13; 7:3; Isra 3:11; Sal 100:5; 106:1; 107:1; 118:1; 136:1.

33:11: 1Kru 16:34; 2Kru 5:13; 7:3; Isra 3:11; Sal 100:5; 106:1; 107:1; 118:1; 136:1.

\x + \xo 33:11: \xt 1Kru 16:34; 2Kru 5:13; 7:3; Isra 3:11; Sal 100:5; 106:1; 107:1; 118:1; 136:1.\x*ka me laheng te pegkahale, wey te me sahakeen te beuhu. Ne egkarineg niyu ka me etew ne eg-ulahing ne eg-uyan te me halad dan te pegpasalamat peendiye te timplu ku. Egkahi sikandan,

Ne egkahale e ka me etew su igpalibed ku ma ka meupiya ne peg-ugpe dan iling te dengan. Sikeddiey se Magbebaye ne Manama ka miglalag kayi.”

Ne migpabulus ka Amana ne Maresen ne Magbebaye ne migkahi, “Minsan pad ke kene egkeugpaan ka seini ne inged te me etew wey ke me mananap naa, piru egginguma ka timpu ne duen e keureme me panabtaban diye te langun ne me lungsud, wey diye egpanguyana te me talagbantey ka me karniru ran.

Ne egseel e man‑e ka me talagtameng te me mananap dan, diye te me lungsud ne diye te me bubungan, te me lungsud diye te iglineb, te me siyudad te Nigib, diye te inged ni Binhamin, diye te me bariyu ne nakalingut te Hirusalim, wey diye te me lungsud te Huda.

Ne egseel e man‑e ka me talagtameng te me mananap dan, diye te me lungsud ne diye te me bubungan,\f + \fr 33:13 \ft Te Hibruwanen: Sipila.\f* te me lungsud diye te iglineb, te me siyudad te Nigib, diye te inged ni Binhamin, diye te me bariyu ne nakalingut te Hirusalim, wey diye te me lungsud te Huda.

“Ne egginguma ka timpu ne egtumanen kud ka langun ne keupianan ne insaad ku te keet-etawan te Israil wey Huda.

Te sika ne timpu, eg-alam ad te matareng ne Hari ne egpuun te kabuhalan ni Dabid. Ne eggimuwen din ka eleg wey matareng ne peggukum due te intiru ne inged.

Ne egkaluwas e ka keet-etawan te Huda, wey eg-ugpe e ne ware samuk ka keet-etawan te Hirusalim. Egngaranan e ka Hirusalim te ‘Ka Magbebaye ne Manama ka migbehey kanta te kaluwasan.’

Sikeddiey se Magbebaye ne Manama, igsaad ku ne kene egkaawaan si Dabid te kabuhalan ne eghari te Israil.

\x + \xo 33:17: \xt 2Sam 7:12-16; 1Har 2:4; 1Kru 17:11-14.\x*Sikeddiey se Magbebaye ne Manama, igsaad ku ne kene egkaawaan si Dabid te kabuhalan ne eghari te Israil.

Ne kene degma egkaawaan si Libi te kabuhalan ne egkeyimu ne talagpanubad ne egpamakey keddiey pinaahi te pegpanubad te egtutungen, wey eghalad te harina, wey te duma pad ne igmanubad te ware egtamanan.”

\x + \xo 33:18: \xt Num 3:5-10.\x*Ne kene degma egkaawaan si Libi te kabuhalan ne egkeyimu ne talagpanubad ne egpamakey keddiey pinaahi te pegpanubad te egtutungen, wey eghalad te harina, wey te duma pad ne igmanubad te ware egtamanan.”

“Miggimu ad te kasabutan te peglepew te maaldew wey te marusilem, eyew egginguma sikandan te eleg ne timpu, wey kenad egkabalbalawan sika ne kasabutan.

Ne iling ded degma due ka kasabutan ney te suluhuanen ku ne si Dabid. Kene sikandin egkaawaan te kabuhalan ne eghari te Israil. Ne iling ded degma ka me talagpanubad ne kabuhalan ni Libi, egpabulus sikandan ne egpamakey keddiey.

Egpamasuluhen ku ka me kabuhalan ni Dabid, wey ka me kabuhalan ni Libi ne talagpanubad ne egpamakey keddiey. Egpekeiling sikandan kasulug te kene egkaseel ne me bituen diye te langit wey te lelanek diye te ilis te dahat.”

“Ware ke bes nakarineg te egmanlalahen te me etew ne mig-inniyuhan ku kun e ka Israil wey ka Huda, ka daruwa ne pamilya ne in-alam ku? Sikan naa ka egle-leihen dan e ka keet-etawan ku, wey ware dan e seini ilaa ne nasud.

Piru egkahi a se Magbebaye: ke ware ku himuwa ka kasabutan ku te maaldew wey marusilem wey ka me tulumanen te langit wey te tane,

kene ku egdawaten ka me kabuhalan te suluhuanen ku ne si Hakub wey Dabid, wey kena a eg-alam te me kabuhalan ni Dabid ne egmandu te kabuhalan ni Abraham, Isaak, wey Hakub. Iglibed ku red iya kandan ka meupiya ne peg-ugpe dan wey igkeyid‑u ku sikandan.”

Ne inlusuran ni Nibukadnisar ne Hari te Babilunya ka Hirusalim wey ka me lungsud ne nakalingut kayi. Imbulihan sikandin te langun ne sundalu rin, wey te me sundalu te langun ne migharian ne nasakup din. Te seeye ne timpu, ingkahiyan a te Magbebaye ne Manama,

\x + \xo 34:1: \xt 2Har 25:1-11; 2Kru 36:17-21.\x*Ne inlusuran ni Nibukadnisar ne Hari te Babilunya ka Hirusalim wey ka me lungsud ne nakalingut kayi. Imbulihan sikandin te langun ne sundalu rin, wey te me sundalu te langun ne migharian ne nasakup din. Te seeye ne timpu, ingkahiyan a te Magbebaye ne Manama,

“Hendiyei nu si Sidikiyas ne Hari te Huda wey kahii nu sikandin te migkahi a se Magbebaye ne Manama te Israil te igbehey kud ka seini ne siyudad diye te Hari te Babilunya, wey egsilaban din e seini.

Ne kene ka iya egpakapallahuy, egkarakep ka iya wey igbehey kad e kandin. Egpekegkita kew wey egpekeglalag kew iya. Ne eg-uyanen kad e nikandin diye te Babilunya.

Piru pammineg ka te eglalahen ku meyitenged keykew, Hari Sidikiyas. Kene ka egpatey te gira.

Egpatey ka ne malinawen. Ne diye te lebeng nu, egtutung te insinsu ka keet-etawan nu te pegtahud keykew iling te inggimu ran diye te lebeng te me kaap-apuan nu ne nekewun‑a keykew mighari. Eglungku sikandan keykew wey egkahi, ‘Migpatey e ka Hari ta!’ Sikeddiey se Magbebaye ne Manama ka miglalag kayi.”

Ne inlalag kud iya seini langun ki Hari Sidikiyas diye te Hirusalim

taheed te inlusuran te me sundalu te Hari te Babilunya ka siyudad. Ne inlusuran dan degma ka Lakis wey ka Asika su seini naan de ka nasame ne me siyudad te Huda ne in-alad.

Ne due inlalag te Magbebaye ne Manama keddiey te nekeimpus e si Hari Sidikiyas wey ka langun ne keet-etawan te Hirusalim ka migpasabutey ne egbehayan te kaligwangan ka me uripen dan;

ka me malitan wey me lukes eyew warad Hibruwanen ne eg-uripenen te duma rin ded.

Ne mig-uyun te seini ne kasabutan ka langun ne etew lagkes ka me pangulu ran, wey imbehayan dan iya te kaligwangan ka me uripen dan.

Piru te ware naluhey, nabalbalawan e ka me suman-suman dan, wey impanguripen dan e man‑e ka me uripen dan ne me lukes wey malitan ne imbehayan dan te kaligwangan.

“Egkahi a se Magbebaye ne Manama te Israil: Miggimu a te kasabutan duma te kaap-apuan niyu te timpu ne impalihawang ku sikandan puun te Ihiptu, ka inged ne mig-uripen kandan. Ingkahiyan ku sikandan

te tagse igkapitu ne leg‑un, keilangan ne due eglekaan dan ne Hibruwanen ne uripen ne nakapamakey e kandan te hen‑em ne leg‑un. Piru warad iya migpammineg wey ke miglinga-linga naa keddiey ka me kaap-apuan niyu.

\x + \xo 34:14: \xt Iks 21:2; Diy 15:12.\x*te tagse igkapitu ne leg‑un, keilangan ne due eglekaan dan ne Hibruwanen ne uripen ne nakapamakey e kandan te hen‑em ne leg‑un. Piru warad iya migpammineg wey ke miglinga-linga naa keddiey ka me kaap-apuan niyu.

Ware kew pad naluhey ka mig-inniyug te me sale niyu, wey miggimu te eleg kayi te tangkaan ku. Migpasabutey kew ne eglekaan e ka langun ne uripen niyu ne duma niyu red, wey miggimu kew te kasabutan kayi te tangkaan ku, kayi te timplu ne egsimbaan keddiey.

Piru kuntee, nabalbalawan e ka me suman-suman niyu wey wara ad nikaniyu tahura. Impanguripen niyu red man‑e ka me uripen niyu ne me lukes wey malitan ne imbehayan niyud te kaligwangan ne eggimu te igkeupii ran. Impehes niyu red man‑e sikandan panguripena.

Sikan naa ka egkahi a se Magbebaye ne Manama te insupak a nikaniyu su ware niyu ma behayi te kaligwangan ka me suled niyu wey me sumbaley niyu. Purisu egbehayan kud sikaniyu te kaligwangan, kaligwangan ne egpatey te gira, gutas, wey dalu. Ne tenged te egkeyitabu kaniyu, egkengaaldek ka langun ne migharian kayi te kalibutan.

Ne tenged su insupak niyu ma ka kasabutan ta wey ware niyu himuwa ka neuyunan, eggimuwen kud due te kaniyu ka inggimu niyu te nati ne baka ne imperi niyu wey diye kew migbaye te taliware kayi.

Ne igbehey kud te me kuntere ka me pangulu te Huda wey Hirusalim, wey ka me upisyal te Hari, lagkes ka me talagpanubad, wey duma pad ne mahinged ne migbaye diye te taliware te imperi ne nati te baka.

Igbehey kud sikandan te me kuntere dan ne egkeupian ne eggimatey kandan. Ne egpangeenen e ka me lawa ran te me manuk-manuk wey te mahintalunan ne me mananap.

Igbehey kud si Sidikiyas ne Hari te Huda lagkes ka me upisyal rin diye te me kuntere dan ne egkeupian ne eggimatey kandan. Igbehey kud sikandan diye te me sundalu te Hari te Babilunya ne mig-engked e ka eglusud kaniyu.

Ne egmanduan kud man‑e ka me sundalu ne eglibed kayi te siyudad. Eglusuran dan seini, eg-ahawen, wey egsilaban. Eggimuwen ku ne disirtu ka inged eyew kenad egkeugpaan ka me lungsud te Huda, wey warad eg-ugpe kayi.”

Te timpu ne iyan pad Hari te Huda si Huwakim ne anak ni Husiyas, ingkahiyan a te Magbebaye ne Manama,

\x + \xo 35:1: \xt 2Har 23:36–24:6; 2Kru 36:5-7.\x*Te timpu ne iyan pad Hari te Huda si Huwakim ne anak ni Husiyas, ingkahiyan a te Magbebaye ne Manama,

“Hendiye ka te me kabuhalan ni Rikab wey hinggata nu sikandan ne eggendiye te sabeka te me sinabeng te timplu, wey peinuma nu sikandan te binu.”

Purisu inggendiyaan kud si Haasaniyas ne anak ni Hirimiyas ne anak ni Habasiniyas, lagkes ka langun ne suled din wey anak din. Me kabuhalan sikandan langun ni Rikab.

Ne induma kud sikandan diye te timplu, wey immaseled kud diye te sinabeng te me hibateen te prupita ne si Hanan ne anak ni Igdaliyas. Ka seini ne sinabeng, diye te dibabew te sinabeng ni Maasiyas ne anak ni Salum ne talagtameng te gumawan te timplu.

Ne migtahu a te me ubab wey me pitsil ne napenu te binu diye te tangkaan te me kabuhalan ni Rikab wey ingkahiyan ku sikandan, “Inum kew te binu.”

Piru migtabak sikandan, “Kene key eg-inum te binu, su impanpanayan key te kaap-apuan ney ne si Hunadab ne anak ni Rikab, wey ka me kabuhalan ney te kene key egpeinumen te binu.

Ne ingkahiyan key pad man‑e nikandin te kene egpabebalayen, egpakameten, egpepammuleen minsan parasan de. Diye key re nikandin egpeugpaa layun te me balungbalung te intiru ne umul ney. Ne emun ke egtumanen ney seini, egpabulus key eg-ugpe te inged ne eg-aranan ney.

Ne intuman ney iya ka langun ne impaney-paney kanami te kaap-apuan ney ne si Hunadab ne anak ni Rikab. Ware key iya mig-inum te binu, ka me asawa ney, wey ka me anak ney ne me lukes wey me malitan.

Ware key migmambebaley te eg-ugpaan ney, wey ke migkamkamuney naa te me parasan, me kamet wey ke beni naa.

Diye key re nangugpe te me balungbalung. Intuman ney iya ka langun ne insuhu kanami te kaapuan ney ne si Hunadab.

Piru te inlusuran e ni Nibukadnisar ne Hari te Babilunya ka seini ne inged, naaldek key e te me sundalu te Babilunya wey te Asirya, purisu nakaplanu key ne eggendini te Hirusalim. Sikan naa ka kayi key en iya mig-ugpe te Hirusalim.”

“Hipanew ka wey kahii nu ka keet-etawan te Huda wey Hirusalim: Mania te kene kew egpammineg wey egtuman te me suhu ku?

Intuman te kabuhalan ni Hunadab ka suhu din kandan ne kene eg-inum te binu, wey taman kuntee ware iya sikandan mig-inum te binu. Piru ware kew en iya mule migtuman keddiey minsan kapapila kud e sikaniyu guhuri.

Insuhu ku ka langun ne suluhuanen ku ne me prupita wey impeinniyug kew nikandan te maddeet ne me himu niyu, wey impeyimu te eleg. Impanpanayan kew nikandan ne kene egsimba wey ke egpamakey naa te me diyus-diyus, eyew egpakapabulus kew eg-ugpe te inged ne imbehey ku kaniyu wey te me kaap-apuan niyu. Piru ware kew en iya migpammineg keddiey wey ke miglinga-linga naa.

Intuman mule te me kabuhalan ni Hunadab ka insuhu kandan te kaap-apuan dan, piru ware kew mule migtuman keddiey.

Purisu igpasalerep kud sikaniyu se me matig-Huda wey matig-Hirusalim te karereetan ne inlalag ku kaniyu. Eggimuwen ku seini su ware kew ma migpammineg keddiey te migpakiglalag a kaniyu, wey ware kew migtabak te in-umew ku sikaniyu. Sikeddiey ka Amana ne Maresen ne Magbebaye ne Manama ka miglalag kayi.”

Nataman, ingkahiyan kud ka me kabuhalan ni Rikab te migkahi ka Amana ne Maresen ne Magbebaye ne Manama, ka Manama te Israil, “Intuman niyu ka langun ne insuhu kaniyu te kaap-apuan niyu ne si Hunadab.

Purisu, igsaad ku ne kene egkaawaan te kabuhalan ne egpamakey keddiey si Hunadab ne anak ni Rikab. Sikeddiey ka Magbebaye ne Manama te Israil ka miglalag kayi.”

Te igkeep‑at ne leg‑un te peghari ni Huwakim ne anak ni Husiyas diye te Huda, ingkahiyan a te Magbebaye ne Manama,

\x + \xo 36:1: \xt 2Har 24:1; 2Kru 36:5-7; Dan 1:1-2.\x*Te igkeep‑at ne leg‑un te peghari ni Huwakim ne anak ni Husiyas diye te Huda, ingkahiyan a te Magbebaye ne Manama,

“Kuwa ka te eglulunen ne sulatanan wey isulat nu ka langun ne inlalag ku keykew meyitenged te Israil wey Huda, wey te langun ne nasud. Isulat nu ka langun ne inlalag ku keykew puun te an-anayan ne migpakiglalag a keykew te si Husiyas pad ka Hari te Huda taman kuntee.

Kema ke eg-inniyug e ka keet-etawan te Huda te maddeet ne me himu ran ke egpakarineg sikandan meyitenged te langun ne karereetan ne igpasalerep ku kandan. Ne egpasayluwen kud sikandan te me sale dan.”

Purisu impeumew ku si Baruk ne anak ni Niryas. Inlalag ku kandin ka langun ne inlalag te Magbebaye ne Manama keddiey, wey insulat din e seini diye te eglulunen ne sulatanan.

Purisu sikeykew naan de hendiye te timplu te timpu ne egpuasa ka me etew. Ne basaa nu naa te meemen seini se insulat nu langun ne ingkahi ku keykew eyew egkarineg dan ka langun ne inlalag te Magbebaye ne Manama keddiey. Diye ka sasindeg te egpakarineg ka langun te egbaseen nu, lagkes ka keet-etawan te Huda ne diye egpuun te me inged dan.

Kema ke tenged kayi, egparani e sikandan te Magbebaye ne Manama, wey eg-inniyug e sikandan te maddeet ne me himu ran su impanpanayan man e sikandan ne eglegparan te Magbebaye ne Manama tenged te mangune-kune ne langet din.”

Sikan naa ka imbase en iya ni Baruk diye te timplu ka inlalag te Magbebaye ne Manama sumale te insuhu ku kandin.

Te igkasiyam ne bulan te igkalimma ne leg‑un te peghari ni Huwakim te Huda, migpuase e ka me etew eyew egpeyimmimenew te Magbebaye ne Manama. Migpuasa ka langun ne mahinged te Hirusalim wey ka langun ne nangendiye te Hirusalim puun te me lungsud te Huda.

Ne taheed te migpammineg ka langun ne etew, imbase e ni Baruk ka langun ne inlalag ku ne insulat din diye te eglulunen ne baseen. Imbasa rin seini diye te timplu, diye te sinabeng ni Gimariyas ne anak ni Sapan ne sikritari te Hari. Nakaribabew te lama ka sinabeng din, marani te gumawan ne egngaranan te Iyam ne Gumawan te timplu.

Te narineg ni Mikiyas ne anak ni Gimariyas wey apu ni Sapan ka inlalag te Magbebaye ne Manama ne imbasa ni Baruk,

miggendiyad e sikandin te palasyu te Hari, diye te sinabeng te sikritari ne inlibulungan te me upisyal. Ne diye iya si Ilisama ne sikritari, si Dilayas ne anak ni Simayas, si Ilnatan ne anak ni Akbur, si Gimariyas ne anak ni Sapan, si Sidikiyas ne anak ni Hananiyas, wey duma pad ne me upisyal.

Ne igguhuran e sikandan ni Mikiyas te langun ne narineg din ne imbasa ni Baruk diye te me etew.

Ne insuhu e te me upisyal si Hihudi ne anak ni Nitaniyas wey apu ni Silimiyas, wey apu te buel ni Kusi eyew egpakahiyan si Baruk, “Hendini ka, wey uyanan nu ka eglulunen ne baseen ne imbasa nu diye te me etew.” Purisu miggendiyad iya si Baruk wey in-uyan din ka eglulunen ne baseen.

Ne ingkahiyan dan si Baruk, “Pinnuu ke pa ubag, wey baseyi key te nasulat due te eglulunen ne baseen.” Ne imbase en iya seini ni Baruk.

Te nekeimpus e sikandin ka migbasa, migmasilsil-apey e ka me upisyal ne nenaaldek wey migkahi ki Baruk, “Keilangan ne igpanengneng ta seini te Hari.”

Nataman, mig-insaan dan e si Baruk, “Lalahi key nikeykew ke immenu nu seini langun te egsulat. Inlalag seini ni Hirimiyas keykew?”

Ne migtabak si Baruk, “Inlalag seini langun ni Hirimiyas keddiey, wey insulat kud degma kayi te eglulunen ne baseen.”

Nataman, migkahiyan e si Baruk te me upisyal, “Keilangan ne eggeles kew ki Hirimiyas, wey kene kew pataha te minsan hentew ke hendei kew eggeles.”

Ne intahu e te me upisyal ka eglulunen ne baseen diye te sinabeng ni Ilisama ne sikritari te Hari, wey miggendiyad sikandan te palasyu wey inlalahan dan e ka Hari te langun.

Purisu impaangey e te Hari ki Hihudi ka eglulunen ne baseen. Ne in-angey en iya seini ni Hihudi diye te sinabeng ni Ilisama, wey imbasa rin e seini diye te Hari, wey diye te me upisyal ne miglingut kandin migmanasindeg.

Timpu seeye te tingmaagsil, ne ka Hari, diye migpinpinnuu te ugpaanan din ne para te tingmaagsil, wey due hapuy diye te tangkaan din.

Ne tagse egpekeimpus si Hihudi ka egbasa te tatelu wey ke hep‑at naa ne baad, egtempuhen e seini te Hari te gepes wey ig-antug din e seini diye te hapuy. Ne henduen de due dahayun taman te naamin e nasilabi ka eglulunen ne baseen.

Piru warad iya naaldek ka Hari wey ka me upisyal ne nakarineg te imbasa ne sulat. Ware dan degma bindasa ka me kumbale dan eyew te pegpapitew te pegkalaggew ran.

Minsan ke inhangyu e enni Ilnatan, Dilayas, wey ni Gimariyas ka Hari ne kene egsilaban ka eglulunen ne baseen, piru warad iya migpammineg ka Hari.

Nasi de iya suhua te Hari ka anak din ne si Hiramil, si Sirayas ne anak ni Asriil, wey si Silimiyas ne anak ni Abdiil ne egdakep kanami ki Baruk ne sikritari. Piru inggeles key te Magbebaye ne Manama.

Pegkapenga silabi ni Hari Huwakim ka eglulunen ne baseen ne impasulat ku ki Baruk, impanengneng ad te Magbebaye ne Manama,

“Kuwa ka te lein ne eglulunen ne sulatanan wey isulat nu ka langun ne nakasulat diye te an-anayan ne eglulunen ne baseen ne insilaban ni Huwakim ne Hari te Huda.

Ne kahii nu naa ka Hari te migkahi a se Magbebaye ne Manama, ‘Insilaban nu ka eglulunen ne baseen su nasulat dutu ne egdereetan iya te Hari te Babilunya ka seini ne inged, wey egpangimatayan din ka me etew wey me mananap.

Purisu eglalahan ku sikeykew Huwakim ne Hari te Huda: Ware kabuhalan nu ne eghari te migharian ni Dabid. Eggimatayan ka wey igdegpak e ka lawa nu. Egkarampil seini ke maaldew wey egkaremmuhan ke marusilem.

Eglegparan ku sikeykew wey ka me kabuhalan nu, lagkes ka me upisyal nu tenged te me sale niyu. Ne igpasalerep kud sikaniyu wey ka keet-etawan te Hirusalim wey Huda te langun ne karereetan ne inlalag ku ne igpasalerep ku kaniyu, su ware kew ma migpammineg keddiey.’ ”

Ne migkuwa ad te lein ne eglulunen ne sulatanan wey imbehey kud seini ki Baruk. Ne insulat din e man‑e ka langun ne inlalag ku kandin, iling ded te langun ne nakasulat diye te an-anayan ne baseen ne insilaban ni Hari Huwakim. Ne masulug ka nakatimul ne me lalag ne iling ded te newun‑a.

Ne nataman, si Sidikiyas ne anak ni Husiyas, inggimu e ne Hari te Huda ni Nibukadnisar ne Hari te Babilunya subal ki Huwakin ne anak ni Huwakim.

\x + \xo 37:1: \xt 2Har 24:17; 2Kru 36:10.\x*Ne nataman, si Sidikiyas ne anak ni Husiyas, inggimu e ne Hari te Huda ni Nibukadnisar ne Hari te Babilunya subal ki Huwakin ne anak ni Huwakim.

Piru si Sidikiyas wey ka me upisyal rin wey ka langun ne etew, ware migtuman te lalag te Magbebaye ne Manama ne ingguhud ku kandan.

Piru minsan pad due, insuhu ni Hari Sidikiyas si Hihukal ne anak ni Silimiyas, wey ka talagpanubad ne si Supuniyas ne anak ni Maasiyas eyew eghangyu keddiey ne eg-ampu te Magbebaye ne Manama ney para kandan.

Te seeye ne timpu, ware e pad naprisu. Sikan naa ka egpakaleug-leug e pad minsan hendei.

Ne seeye degma ka timpu ne inlusuran e te me matig-Babilunya ka Hirusalim. Piru te nakataha sikandan ne eggingume e te Hirusalim ka me sundalu te Ihiptu, warad e sikandan migpabulus ka eglusud.

“Kahii nu si Sidikiyas ne Hari te Huda ne migsuhu keykew eyew te peg-ugsi-ugsi keddiey, te migkahi a se Magbebaye ne Manama te Israil, ‘Ka me sundalu te Paraun ne Hari te Ihiptu ne eggendini eyew egbulig keykew, eglibed e diye te inged dan ne Ihiptu.

Ne egkataman, egliberan e man‑e eglusuri te me matig-Babilunya ka Hirusalim. Eg-ahawen dan seini wey egsilaban.’ ”

Ne migkahi pad man‑e ka Magbebaye ne Manama, “Kene niyu limbungi ka pegkeetew niyu te egsuman-suman ne kenad eglibed ka me matig-Babilunya, tenged su eglibed ded iya sikandan.

Ne minsan pad egkatalu niyu ka langun ne sundalu te Babilunya ne eglusud kaniyu, wey iyan naan de egkasame diye te me balungbalung dan ka nenapaddel, egbukal-bukal red iya sikandan wey egsilaban dan ka seini ne siyudad. Sikeddiey se Magbebaye ne Manama ka miglalag kayi.”

Te mig-isues e ka me sundalu te Babilunya puun te Hirusalim tenged te me sundalu te Paraun,

mig-awa ad degma diye te Hirusalim wey miggendiya ad te inged ni Binhamin eyew egdawat te keddiey ne baad te tane diye te pamilya ku.

Piru te nekeyinguma ad e diye te Gumawan ni Binhamin, indakep ad te kepitan te me talagtameng te gumawan ne si Iriha ne anak ni Silimiyas, wey apu ni Hananiyas. Ingkahiyan a nikandin, “Egpallahuy ka wey eglapig kad te me matig-Babilunya!”

Ne migtabak a, “Kene ne malehet sika! Wara a miglapig te me matig-Babilunya.” Piru ware migpammineg si Iriha keddiey. Nasi e re iya dakepa nikandin wey uyana diye te me upisyal.

Ne nalanglangetan keddiey ka me upisyal. Impahumian a nikandan wey impaprisu diye te baley ni Diyunatan ne sikritari. Inggimu ran e ne prisuwan ka baley rin.

Imprisu a nikandan diye te sinabeng ne diye te diralem te tane, wey diya a naluhey.

Nataman impaangey ad ni Hari Sidikiyas, wey impeuyan a nikandin diye te palasyu. Ne diye, mig-insaan ad nikandin te heles de te migkahi, “Due guhuren nu ne egpuun te Magbebaye ne Manama?”

Ne migtabak a, “Uya due. Igbehey kad diye te Hari te Babilunya.”

Ne mig-insaan kud ka Hari, “Mania te impaprisu a nikeykew? Nekey bes ka sale ku kaniyu te me upisyal nu, wey te me etew?

Hendeid naa ka me prupita nu ne migkahi keykew, ‘Kene ka eglusuran te Hari te Babilunya, wey ka seini ne nasud?’

Ne kuntee mahal ne Hari, pammineha a ubag nikeykew ke egkaayun. Kena ad ubag ipalibed diye te baley ni Diyunatan ne sikritari, su emun ke eggimuwen nu sika, diye e re iya egpatey.”

Sikan naa ka migsuhu e si Hari Sidikiyas ne diye e re igpaprisu te lama te me talagbantey te palasyu. Ne migsuhu man‑e sikandin ne egpabehayan a tagse aldew te paan puun diye te me talaggimu te paan, taman te egkaaminan e te paan ka siyudad. Sikan naa ka diya ad prisuwa te lama te me talagbantey te palasyu.

Ne ensi Sipatiyas ne anak ni Matan, si Gidaliyas ne anak ni Pasur, si Hihukal ne anak ni Silimiyas, wey si Pasur ne anak ni Malkiyas, nakarineg te inlalag ku te me etew.

Seini ka ingkahi te Magbebaye ne Manama, “Ka minsan hentew ne egpalunggaat kayi te siyudad, egpatey te gira, gutas, wey dalu. Piru seeye se egpeiluk-iluk te me matig-Babilunya, kene egpatey. Egkaluwas sikandin wey egpabulus ne egkeuyag.”

Ne seini pad man‑e ka ingkahi te Magbebaye ne Manama, “Igbehey kud seini ne siyudad diye te me matig-Babilunya, wey egkaahew ran en iya seini.”

Nataman, ingkahiyan e te me upisyal ka Hari, “Mahal ne Hari, keilangan ne eggimatayan seini ne etew. Egkengaaldek e ka me sundalu ne nahaat te seini ne siyudad wey ka me etew degma tenged te egmanlalahen din. Kene sikandin egbulig kanta, ke kene, nasi ki nikandin egdereeti.”

Purisu migkahi si Hari Sidikiyas, “Sikaniyud e ka balahad kandin. Kena a egpakabalabag kaniyu.”

Purisu in-uyan ad e nikandan diye te belun ni Prinsipi Malkiyas ne diye te lama te me talagbantey, wey intuntun ad nikandan diye pinaahi te lubid. Warad weyig te belun; basak de iya ka tahu wey nakalebeng ad iya te basak.

Piru nakanengneng mule te inggimu ran keddiey si Ibid-Milik ne matig-Itiyupiya ne upisyal te Hari. Ne taheed te migpinnuu ka Hari diye te Gumawan ni Binhamin eyew eggukum,

miglihawang si Ibid-Milik te palasyu wey ingkahiyan din e ka Hari,

“Mahal ne Hari, mareet amana ka inggimu te seini ne me etew ki Hirimiyas. Intuntun dan si Hirimiyas diye te belun, wey egpatey e mule sikandin te gutas diye su warad ma paan te intiru ne siyudad.”

Purisu ingkahiyan te Hari si Ibid-Milik, “Duruma ka te tatelu ne pulu (30) ne etew puun kayi wey batuna niyu si Hirimiyas puun te belun te kene pad egpatey sikandin.”

Ne migdurume en iya si Ibid-Milik te me etew wey miggendiyad sikandin te tahuanan te me kasangkapan diye te palasyu. Migkuwa sikandin te me manggad wey intuntun din e seini keddiey diye te belun.

Ne ingkahiyan a nikandin, “Ihagpi nu te ilek nu ka me manggad eyew kene ka egkasakitan te lubid.” Ne inggimu kud iya seini,

wey imbatun ad nikandan puun te belun. Pegkapenga dutu, impalibed ad nikandan diye te lama te me talagbantey diye te palasyu.

Nataman, impeumew ad ni Hari Sidikiyas diye te igkatelu ne gumawan te timplu te Magbebaye ne Manama. Ingkahiyan a nikandin, “Due ig-inse ku keykew, wey igkeupii ku ne eglalahan a nikeykew te langun.”

Ne migtabak a kandin, “Ke eglalahan ku sikeykew te malehet, egpeyimatayan a nikeykew. Ne minsan pad ke egtambahan ku sikeykew, kene ka egpalintutuu keddiey.”

Piru miggeles-heles de si Hari Sidikiyas ka migsaad keddiey ne migkahi, “Igsaad ku te manekal ne Manama ne migbehey te umul ta ne kene ku egpeyimatayan sikeykew wey ke igbehey naa diye te me etew ne egkeupian ne eggimatey keykew.”

Ne ingkahiyan kud si Sidikiyas te migkahi ka Amana ne Maresen ne Magbebaye ne Manama, ka Manama te Israil, “Emun ke egpeiluk-iluk ka te me upisyal te Hari te Babilunya, egkaluwas ka wey kenad egsilaban seini se siyudad. Kene ka eggimatayan wey ka pamilya nu.

Piru ke kene ka egpeiluk-iluk kandan, igbehey e seini se siyudad diye te me matig-Babilunya, wey egsilaban dan e seini wey kene ka iya egpakapallahuy kandan.”

Piru migtabak si Hari Sidikiyas, “Egkaaldek a te me Hudiyu ne miglapig e te me matig-Babilunya. Kema ke igbehey a te me matig-Babilunya diye te kandan wey egguhumian ad nikandan?”

Ne ingkahiyan ku sikandin, “Kene ka igbehey diye te me Hudiyu ke egtumanen nu ka Magbebaye ne Manama. Egkaluwas ka wey ware egkeyitabu keykew.

Piru seini ka impakita te Magbebaye ne Manama keddiey ke kene ka egpeiluk-iluk:

Ka langun ne malitan ne nahaat diye te palasyu, eg-uyanen te me upisyal te me sundalu te Hari te Babilunya. Ne egkahiyan ka te me malitan,

‘In-akalan ke re te insalihan nu ne me alukuy nu wey inlimbungan.

Ne ingkahiyan ku pad man‑e sikandin, “Ka langun ne asawa nu wey me anak nu, egpanguyanen te me sundalu diye te Babilunya wey kene ka iya egpakapallahuy kandan. Egdakepen ka te Hari te Babilunya wey egsilaban e seini se siyudad.”

Ne migtabak si Hari Sidikiyas, “Kene ka pangguhud te minsan hentew ke nekey ka impalalahey ta eyew kene ka eggimatayan.

Emun ke egkanengnengan te me upisyal ne migpalalahey ki, eggendiniyan ka nikandan te eg-inse ke nekey ka impalalahey ta. Ne emun ke kene ka egpangguhud, eggimatayan kad nikandan.

Purisu emun ke eg-insaan ka nikandan, kahii nu re sikandan te mighangyu ka keddiey ne kene egpaliberen diye te baley ni Diyunatan eyew kene ka egpatey diye.”

Nataman, migmanlepew en iya ka langun ne upisyal wey mig-insaan ad nikandan. Ne iyan ku re iya inlalag kandan ka impanulu te Hari keddiey. Sikan naa ka warad e sikandan mig-abey mig-inse keddiey, su ware ma iya minsan hentew ne nakarineg kanami te migpahuhurey.

Ne pegkapenga dutu, diya ad e man‑e nikandan prisuwa te lama te me talagbantey te palasyu taman te naahew e ka Hirusalim.

\x + \xo 38:28: \xt Isi 33:21.\x*Ne pegkapenga dutu, diya ad e man‑e nikandan prisuwa te lama te me talagbantey te palasyu taman te naahew e ka Hirusalim.

Te igkasapulu (10) ne bulan te igkasiyam ne leg‑un te peghari ni Sidikiyas te Huda, inlusuran e ni Nibukadnisar ne Hari te Babilunya ka Hirusalim duma te langun ne sundalu rin.

Te igkasiyam ne aldew te igkeep‑at ne bulan, te igkasapulu wey sabeka (11) ne leg‑un te peghari ni Sidikiyas, nahebe e te me matig-Babilunya ka baad te matikang wey makepal ne batu ne alad te siyudad.

Te naahew ran e ka siyudad, nangendiye ka me upisyal te Hari te Babilunya te elat ne gumawan wey naminnuu diye. Sikandan ensi: Nirgal-Sarisir ne matig-Samgar, si Nibu-Sarsikim ne sabeka ne pangulu ne upisyal, ka sangey ni Nirgal-Sarisir ne dakel degma se katenged ne upisyal, wey duma pad ne me upisyal te Hari.

Pegkakita ni Hari Sidikiyas wey te me sundalu rin te neyitabu, migpamallahuy e sikandan te timpu te marusilem. Diye sikandan migbaye te gumawan ne elat-elat te daruwa ne alad te siyudad, marani te pinamulaan te Hari, wey miggendiyad e sikandan te napu te Araba.

Piru inlupug sikandan te me sundalu te Babilunya, wey neumaan sikandan diye te napu te Hiriku. Indakep dan e si Hari Sidikiyas wey in-uyan dan e sikandin diye ki Hari Nibukadnisar diye te Ribla ne sakup te nasud te Hamat. Ne diye, inggukuman e si Hari Sidikiyas ni Hari Nibukadnisar.

Ne impeyimatayan e ni Nibukadnisar ka me lukes ne anak ni Sidikiyas diye te tangkaan din, lagkes ka langun ne upisyal te Huda.

Ne impakulewut e ni Nibukadnisar ka mata ni Sidikiyas. Ne impabaku e sikandin te keddina wey in-uyan e diye te Babilunya.

Ne impanilaban e te me matig-Babilunya ka palasyu te Hari wey ka me baley te me etew, wey impangguhus dan ka matikang wey makepal ne batu ne alad te Hirusalim.

Ne impandume e ni Nibusaradan ne pangulu te me sundalu te Babilunya ka me etew ne nenasame diye te siyudad peendiye te Babilunya, lagkes ka me Hudiyu ne miglapig kandin.

Piru immanggaat din de diye te Huda ka egkengaayu-ayu ne me etew, wey impamehayan din e sikandan te me parasan wey me kamet.

Nataman, insuhu e ni Hari Nibukadnisar si Nibusaradan ne pangulu te me sundalu te migkahi,

“Pamitawa nu si Hirimiyas, wey ay-ayari nu tangguwa sikandin. Kene nu sikandin dereeti, wey himuwa nu ka minsan nekey ne igkeupii rin.”

Purisu intuman en iya seini ni Nibusaradan, ni Nibusasdan ne pangulu te me upisyal, ni Nirgal-Sarisir ne sabeka degma ne upisyal ne dakel se katungdanan, wey te duma pad ne me upisyal te Hari te Babilunya.

Ne impaangey ad nikandan puun te lama te talagbantey te palasyu, wey ingkahiyan dan si Gidaliyas ne anak ni Ahikam ne apu ni Sapan te sikandin ka eg-uyan keddi diye te baley ku, wey sikandin degma ka egtanggu keddiey. Sikan naa ka mig-ugpa ad diye te Huda duma te me etew.

Ne taheed te naprisu e pad diye te lama te me talagbantey te palasyu, impanengneng a te Magbebaye ne Manama,

“Hendiye ka ki Ibid-Milik ne matig-Itiyupiya wey kahii nu sikandin te migkahi a se Amana ne Maresen ne Magbebaye ne Manama, ka Manama te Israil, te egtumanen kud ka inlalag ku ne karereetan te seini ne siyudad. Ne egpakakita ka iya kayi te egkeyitabu.

Piru egluwasen ku sikeykew te sika ne aldew. Kene ku sikeykew igbehey te me etew ne igkaaldek nu.

Egluwasen ku iya sikeykew. Kene ka egpatey te gira su migsalig ke ma keddiey. Sikeddiey se Magbebaye ne Manama ka miglalag kayi.”

Ne migpakiglalag keddiey ka Magbebaye ne Manama diye te Rama te impalihawang ad ni Nibusaradan ne pangulu te me sundalu te Babilunya. Ne nakita a nikandin ne imbaku duma te me matig-Hirusalim wey te me matig-Huda ne indakep peendiye te Babilunya.

Te pegkakita ni Nibusaradan keddi, ingkahiyan ad nikandin, “Migkahi ka Magbebaye ne Manama nu te egdereetan din ka Hirusalim.

Ne kuntee, neyitabu e seini, inggimu en iya te Magbebaye ne Manama ka inlalag din. Neyitabu seini langun su mareet ma ka inggimu niyu diye te Magbebaye ne Manama wey ware kew migtuman kandin.

Piru kuntee, eggekaren kud ka baku nu, wey igpalihawang kud sikeykew. Ne emun ke egkeupian ka, duma ka keddiey diye te Babilunya wey egtangguwen ku sikeykew. Piru ke kene ka egkeupian, ne kene ka duma. Ne sikan ded ka luluahi ne tane, iyan kad balahad ke hendei ka egkeupian ne eggendiye.”

Piru te ware e pad migtabak, migkahi e si Nibusaradan, “Libed kad diye te ki Gidaliyas ne anak ni Ahikam wey apu ni Sapan. Si Gidaliyas ka inggimu te Hari te Babilunya ne gubirnadur te me lungsud te Huda. Kaayun ne eglemung ka kandin wey ugpe ka duma te me etew, wey ke minsan hendei ka egkeupian ne eggendiye.” Ne imbehayan ad nikandin te dasag, wey bewu, wey impeyipanew ad e.

Ne miggendiya ad iya ki Gidaliyas diye te Mispa duma te me etew ne nahaat diye te Huda.

Ne due me upisyal te me sundalu te Huda ne ware miggural te me matig-Babilunya. Te pegkarineg dan te inggimu e te Hari te Babilunya ne gubirnadur diye te Huda si Gidaliyas ne anak ni Ahikam, wey impiyal e kandin ka langun ne egkaayu-ayu ne ware pandakepa wey panguyana diye te Babilunya,

\x + \xo 40:7-9: \xt 2Har 25:22-24.\x*Ne due me upisyal te me sundalu te Huda ne ware miggural te me matig-Babilunya. Te pegkarineg dan te inggimu e te Hari te Babilunya ne gubirnadur diye te Huda si Gidaliyas ne anak ni Ahikam, wey impiyal e kandin ka langun ne egkaayu-ayu ne ware pandakepa wey panguyana diye te Babilunya,

miggendiyad e sikandan te Mispa ka egpakigkita ki Gidaliyas. Sikandan ensi Ismail ne anak ni Nitaniyas, si Diyuhanan wey si Diyunatan ne me anak ni Kariyas, si Sirayas ne anak ni Tanhumit, me lukes ne anak ni Ipay ne matig-Nitupa, wey si Hasaniyas ne matig-Maaka duma te langun ne etew ran.

Ne migpahunlibet si Gidaliyas ne migkahi kandan, “Kene kew kaaldek ne egpamakey te me matig-Babilunya. Telen kew e kayi wey paruma-ruma kew te Hari te Babilunya, wey ware mareet ne egkeyitabu kaniyu.

Ne kayi e re iya degma eg-ugpe te Mispa, wey sikeddiey e ka eg-elit-elit para kaniyu ke egmangendini ka me matig-Babilunya. Piru lilimud kew te binu, prutas, wey lana ne ulibu, wey pabulus kew ugpe diye te inged ne naahew niyu.”

Te nakanengneng e ka langun ne Hudiyu ne diye te Muwab, Amun, Idum, wey te duma pad ne me nasud te intuhutan e te Hari te Babilunya ne eg-ugpe ka me Hudiyu diye te Huda, wey inggimu rin e ne gubirnadur dan si Gidaliyas,

nanlibed e sikandan diye te Huda puun te nalein-lein ne inged ne natalagtahan dan. Ne nangendiye sikandan ki Gidaliyas diye te Mispa, wey miglilimud e sikandan te dakel ne binu wey me prutas.

Nataman, miggendiyad ki Gidaliyas diye te Mispa si Diyuhanan ne anak ni Kariyas wey ka me pangulu te me sundalu ne ware migpeiluk-iluk te me sundalu te Babilunya.

Ne ingkahiyan dan sikandin, “Ware ka nakataha te insuhu ni Hari Baalis ne matig-Amun si Ismail ne anak ni Nitaniyas eyew eggimatey keykew?” Piru ware migpalintutuu si Gidaliyas kandan.

Ne inlalahan e sikandin ni Diyuhanan te heles de te migkahi, “Tuhuti a ne eggimatayan ku si Ismail, wey ware egpakataha kayi minsan sabeka. Mania te egbalaharen nu sikandin ka eggimatey keykew? Sika kangkuwa ka egpuunan ne egkatalagtag ka langun ne Hudiyu ne mig-ugpe duma keykew, wey egpakabehey te karereetan te langun ne nenaggaat kayi te Huda.”

Piru migtabak si Gidaliyas, “Kene nu himuwa sika! Ubat ka inlalag nu meyitenged ki Ismail!”

Te igkapitu ne bulan te seeye ded ne leg‑un, miggendiye si Ismail ki Gidaliyas duma te sapulu (10) ne etew rin. Anak si Ismail ni Nitaniyas wey apu ni Ilisama ne karumaan te pamilya te Hari, wey labew sikandin te me upisyal te Hari dengan. Ne taheed te egmangekeen sikandan langun,

\x + \xo 41:1-3: \xt 2Har 25:25.\x*Te igkapitu ne bulan te seeye ded ne leg‑un, miggendiye si Ismail ki Gidaliyas duma te sapulu (10) ne etew rin. Anak si Ismail ni Nitaniyas wey apu ni Ilisama ne karumaan te pamilya te Hari, wey labew sikandin te me upisyal te Hari dengan. Ne taheed te egmangekeen sikandan langun,

migsasindeg e si Ismail wey ka sapulu (10) ne etew ka nangulabut te me kampilan, wey inggimatayan dan e si Gidaliyas, ka etew ne inggimu te Hari te Babilunya ne gubirnadur te Huda.

Inggimatayan degma ni Ismail ka langun ne Hudiyu, wey ka me sundalu ne matig-Babilunya ne duma ni Gidaliyas diye te Mispa.

Te pegkamaselem te ware pad nataheyi ne inggimatayan e si Gidaliyas,

miggingume e diye te Mispa ka walu ne pulu (80) ne etew puun te Sikim, Silu, wey Samarya. Ingkahisan dan ka me sumpe dan, immanggisi dan ka me kumbale dan, wey impamalian dan ka me lawa ran, eyew te pegpapitew ne miglungku sikandan. Migpanguyan sikandan te harina wey insinsu ne ighalad dan diye te timplu te Magbebaye ne Manama.

Nataman, miglihawang e si Ismail puun te siyudad te Mispa ka egsinehew ne migsinug-ung kandan. Te nekegsinug-ung e sikandan, migkahi e si Ismail kandan, “Seled kew, pitawa niyu si Gidaliyas.”

Te nakaseled de iya sikandan langun te siyudad, impangimatayan e sikandan enni Ismail wey impangulug e ka me lawa ran diye te belun.

Piru due sapulu kandan ne ware himatayi su ingkahiyan dan ma si Ismail, “Kene key himatayi nikeykew! Igbehey ney re keykew ka trigu, sibada, lana ne ulibu, wey teneb ne inggeles ney diye te me kamet ney.”

Ka belun ne impanguluhan ni Ismail te me lawa te me etew ne impangimatayan din, lagkes ka lawa ni Gidaliyas, belun ni Hari Asa. Impakaliyan seini ni Asa te timpu ne inlusuran sikandan ni Baasa ne Hari te Israil. Ne inggipenu ni Ismail te lawa te me etew ka seeye ne belun.

Ne impandakep e ni Ismail ka me malitan ne anak te Hari, lagkes ka langun ne etew diye te Mispa ne impiyal ni Nibusaradan ki Gidaliyas. Ne impanguyan din e sikandan te eglibed diye te Amun.

Nataman, nanengnengan e ni Diyuhanan ne anak ni Kariyas, wey te langun ne pangulu te me sundalu ka langun ne mareet ne inggimu ni Ismail.

Ne inlibulung dan e ka langun ne etew ran wey inlupug dan e si Ismail, wey neumaan dan e sikandin diye te marani te maluag ne lanew diye te Gibyun.

Ne naggale seeye se impandakep ni Ismail te pegkakita ran ki Diyuhanan wey te duma rin ne me upisyal.

Piru nakapallahuy si Ismail wey ka walu ne duma rin peendiye te inged te Amun.

Ne inlibulung e ni Diyuhanan wey te duma rin ne me upisyal ka me malitan, me bate, me upisyal, wey me sundalu ne impandakep ni Ismail puun te Mispa te neyimatayan din e si Gidaliyas ne anak ni Ahikam. Ne impandume e sikandan langun ni Diyuhanan puun te Gibyun

peendiye te Girut-Kimham ne marani te Bitlihim. Ne diye, migpangandam e sikandan peendiye te Ihiptu.

Naaldek sikandan ke nekey ka eggimuwen kandan te me matig-Babilunya tenged su inggimatayan ma si Gidaliyas ne anak ni Ahikam ni Ismail ne anak ni Nitaniyas. Si Gidaliyas ka inggimu te Hari te Babilunya ne gubirnadur te Huda.

Nataman, migparani keddiey ka langun ne upisyal te me sundalu lagkes si Diyuhanan ne anak ni Kariyas, wey si Asaniyas ne anak ni Husayas, wey ka langun ne etew, puun te lerew peendiye te inila ne me etew.

Ne migkahi sikandan keddiey, “Iampu key ubag se nenasame diye te Magbebaye ne Manama nu. Masulug key pad dengan piru deisek key naan de kuntee, sikanami naan de iya se nakita nu kuntee.

Ampu ka te Magbebaye ne Manama nu eyew igpakita rin kanami ke hendei key egbaye, wey ke nekey ka eleg ne eggimuwen ney.”

Ne ingkahiyan ku sikandan, “Uya, ig-ampu ku sikaniyu te Magbebaye ne Manama ta, wey eglalahan ku re sikaniyu ke nekey ka tabak din. Ware iggeles ku kaniyu.”

Ne migkahi sikandan keddiey, “Eglegparan key perem te Magbebaye ne Manama ke kene ney eggimuwen ka minsan nekey ne eglalahen din.

Ne minsan pad ke igkeupii ney wey se kene, egtumanen ney iya ka eglalahen te Magbebaye ne Manama tenged su nakataha key ne due keupianan ney ke egtumanen ney ka iglalag din.”

Peglihad te sapulu ne aldew, impanengneng a te Magbebaye ne Manama.

Purisu impeumew kud si Diyuhanan, ka langun ne duma rin ne me pangulu te sundalu, wey ka langun ne etew, puun te inila peendiye te kene ne inila.

Ne ingkahiyan ku sikandan, “Migkahi ka Magbebaye, ka Manama te Israil ne impaampuan niyu keddiey para kaniyu,

‘Emun ke egpabulus kew eg-ugpe te seini ne inged, igpasasindeg ku sikaniyu wey eglig‑enen. Kene ku egdereetan sikaniyu. Amana a nekegsendit te karereetan ne impasalerep ku kaniyu.

Kene kew e kaaldek te Hari te Babilunya su duma a nikaniyu, wey egluwasen ku sikaniyu puun kandin.

Igpapitew ku kaniyu ka himenew ku te paahi ne egkeyimenawan degma sikandin kaniyu, eyew igpalibed kew red nikandin diye te inged niyu.’

“Piru ke kene niyu egtumanen ka Magbebaye ne Manama niyu, ke kene kew egpabulus eg-ugpe te seini ne inged

wey nasi kew re iya egkahi, ‘Kene key eg-ugpe kayi. Eggendiye key te Ihiptu su ware gira wey ware bitil diye,’

ne seini ka tabak te Amana ne Maresen ne Manama, ka Manama te Israil, ‘Emun ke nasabeke e ka suman-suman niyu ne eg-ugpe diye te Ihiptu,

nasi kew re iya egpakasalerep diye te gira wey gutas ne igkaaldek niyu. Ne diye kew re iya egpatey.

Ka langun ne egkeupian ne eg-ugpe diye te Ihiptu, egpatey te gira, bitil wey dalu. Ne ware minsan sabeka kandan ne egkaluwas wey ke egpakapallahuy naa te karereetan ne igpeula-ula ku kandan.’ ”

Ne migkahi pad man‑e ka Amana ne Maresen ne Manama, ka Manama te Israil, “Emun ke eggendiye kew te Ihiptu, igpeula-ula ku kaniyu ka mangune-kune ne langet ku ne impeula-ula ku te me mahinged te Hirusalim. Ne egdirilusen kew wey igkengaaldek te me etew. Egle-leihen kew nikandan wey eglemetan. Ne kene kew e egpakalibed kayi te inged niyu.”

Ne ingkahiyan ku pad man‑e sikandan, “Sikaniyu se nenasame ne keet-etawan te Huda, ingkahiyan kew e te Magbebaye ne Manama ne kene eggendiye te Ihiptu. Tantanuri niyu seini se impaney-paney ku kaniyu kuntee.

Amana ne seyyup seini se inggimu niyu. Mighangyu kew keddiey ne eg-ampu te Magbebaye ne Manama para kaniyu, wey migkahi kew pad man‑e te eggimuwen niyu ka langun ne iglalag din kaniyu.

Ne kuntee inlalag kud kaniyu ka langun ne inlalag te Magbebaye ne Manama niyu, piru ware niyu red man‑e seini tumana.

Purisu tantanuri niyu seini: egpatey kew te gira, gutas, wey dalu diye te Ihiptu, ka inged ne igkeupii niyu te eg-ugpe.”

Te nekeimpus ad ka miglalag te langun ne etew te impalalag keddiey te Magbebaye ne Manama diye te kandan,

ingkahiyan ad ni Asariyas ne anak ni Husayas, ni Diyuhanan ne anak ni Kariyas, wey te duma pad ne me etew ne hambuhen, “Mig-uubat ka! Ware ka suhua te Magbebaye ne Manama ney eyew eglalahan key ne kene eggendiye te Ihiptu eyew diyad eg-ugpe.

Intipu ka ni Baruk ne anak ni Niryas eyew igbehey key nikeykew diye te me matig-Babilunya eyew eggimatayan wey ke egprisuwen naa diye te Babilunya.”

Purisu ware migtuman si Diyuhanan, ka langun ne upisyal te me sundalu, wey ka langun ne etew te insuhu te Magbebaye ne Manama kandan ne egpeugpeen diye te Huda.

Nataman indume e ni Diyuhanan wey te langun ne upisyal te me sundalu diye te Ihiptu ka nenasame ne me etew ne nanlibed diye te Huda puun te me inged ne indeldelan kandan.

\x + \xo 43:5-7: \xt 2Har 25:26.\x*Nataman indume e ni Diyuhanan wey te langun ne upisyal te me sundalu diye te Ihiptu ka nenasame ne me etew ne nanlibed diye te Huda puun te me inged ne indeldelan kandan.

Duma kayi ka me lukes, me malitan, me bate, wey me malitan ne anak te Hari. Induma ran ka langun ne inggaat ni Nibusaradan ne pangulu te me talagtameng diye ki Gidaliyas ne anak ni Ahikam wey apu ni Sapan. Ne induma a degma nikandan wey si Baruk ne anak ni Niryas.

Ware dan tumana ka insuhu te Magbebaye ne Manama, wey nangendiyad sikandan te Ihiptu. Nataman nekeume e sikandan diye te siyudad te Tapanis.

“Kuwa ka te derakel ne batu, wey ilebeng nu seini diye te gumawan te palasyu te Paraun ne Hari te Ihiptu kayi te Tapanis. Ne papitawa nu ka keet-etawan te Huda te eggimuwen nu seini.

Ne kahii nu sikandan te migkahi a se Amana ne Maresen ne Magbebaye, ka Manama te Israil te igpeuyan ku ka suluhuanen ku ne si Nibukadnisar ne Hari te Babilunya, wey igtahu ku ka trunu rin kayi te lenged te seini se me batu ne impalebeng ku keykew. Ne kayi rin degma igpasasindeg ka balungbalung din.

Ne eglusuran ni Nibukadnisar ka Ihiptu wey masulug ka etew ne egpatey. Ne egpatey te dalu ka eleg ne egpatey te dalu, egprisuwen ka eleg ne egprisuwen, wey egpatey te gira ka eleg ne egpatey te gira.

Ne egpanilaban din ka me timplu te me diyus-diyus diye te Ihiptu. Egpanilaban din ka me diyus-diyus wey ke eg-uyanen din naa isip me pinirisu. Ne eggiseen din ka Ihiptu iling te peggise te talagtameng te karniru te kumbale din eyew egpatey ka me tuma. Ne emun ke egkeyimu rin e seini, eg-awe e sikandin diye ne kene egkamenu.

Ne egpanlupeten din ka me matulus ne sungkaleg te Hiliyupulis diye te Ihiptu, wey egsilaban din ka me timplu te me diyus-diyus.”

Ne migpakiglalag keddiey ka Magbebaye ne Manama meyitenged te me Israilita ne mig-ugpe diye te Ihiptu, diye te siyudad te Migdul, Tapanis, Mimpis, wey diye te inged ne Patrus.

Migkahi ka Amana ne Maresen ne Magbebaye, “Nakita niyu ka langun ne karereetan ne impeula-ula ku te Hirusalim, wey te langun ne siyudad te Huda. Nagguhus e seini taman kuntee, wey warad e mig-ugpe.

Inggimu ku seini tenged te maddeet ne hinimuwan dan. Impeyibelu e red iya nikandan te pegtutung dan te insinsu wey te pegsimba ran te me diyus-diyus ne ware dan neileyi minsan te me kaap-apuan dan.

Impeuyanan ku sikaniyu layun te me suluhuanen ku ne me prupita ne migpaney-paney kaniyu ne kene eggimu te mallindit wey te igkatameneng ku ne me himu!

Piru ware kew en iya migpammineg wey ke miglinga-linga naa kandan. Ware kew mig-engked ka egtutung te insinsu para te me diyus-diyus.

Purisu impeula-ula kud kaniyu ka egmangebel-ebel ne langet ku. Ne nekeiling e seini te hapuy ne nakasilab te me lungsud te Huda, wey te me deralanen te Hirusalim, wey natamtamanan e seini nareeti taman kuntee.”

Ne migpabulus ka Amana ne Maresen ne Magbebaye, ka Manama te Israil ne migkahi, “Mania te egtamtamanan niyu iya mule egdereeti ka pegkeetew niyu? Egkeupian kew buwa iya ne egkaamin e ka keet-etawan te Huda? Ka me lukes, me malitan, me bate, wey ka egsusu pad?

Mania te egpeyibeluen e red iya mule nikaniyu te pegtutung niyu te insinsu, wey te peghalad niyu te me diyus-diyus kayi te Ihiptu ne in-ugpaan niyu? Nasi niyu re iya egdereeti ka pegkeetew niyu tenged te me himu niyu. Egderali-dian kew te langun ne nasud kayi te ampew te tane, wey egdirilusen kew e.

Nalingawan niyu buwad ka langun ne maddeet ne inggimu niyu wey te me asawa niyu, te me kaap-apuan niyu, te me Hari te Huda wey te me asawa ran diye te me lungsud te Huda wey diye te me deralanen te Hirusalim?

Piru ware niyud iya ipariralem ka pegkeetew niyu taman kuntee, wey ware kew en iya migtahud keddiey. Ware niyu man‑e tumana ka balaud ku, wey ka me suhu ku kaniyu wey te me kaap-apuan niyu.

“Purisu sikeddiey ka Amana ne Maresen ne Magbebaye ne Manama, ka Manama te Israil ka egkahi ne andam ad ne egdereet kaniyu keet-etawan te Huda!

Ne sikaniyu se nasame diye te Huda ne egkeupian ne eggendiye te Ihiptu eyew diyad eg-ugpe, egpatey kew langun, inila ma wey se kene, egpatey iya te gira wey gutas diye te Ihiptu. Ne egderali-dian kew, igkengalindit, wey egdirilusen.

Eglegparan ku ka mig-ugpe diye te Ihiptu iling te peglegpad ku te me matig-Hirusalim pinaahi te gira, gutas, wey dalu

eyew warad iya egkasame kandan. Ne warad egpakalibed diye te Huda minsan pad ke egkeupian sikandan ne eglibed eg-ugpe diye, angin e te pila-pila ne egpakapallahuy.”

Ne due susuluhi ne etew ne miglibulung diye ne migpammineg keddiey—langun ne lukes ne nakataha te mighalad te insinsu ka me asawa ran diye te me diyus-diyus, wey nanasindeg ka langun ne malitan diye duma te langun ne Israilita ne mig-ugpe diye te inged ne Patrus. Migkahi sikandan,

“Meyitenged te inlalag nu kanami te ngaran te Magbebaye ne Manama, kene key egpalintutuu rue!

Eggimuwen ney ka langun ne insaad ney. Egtutung key te insinsu para te diyus-diyus ney ne Rayna te Langit, wey eghalad key te binu para kandin iling te inggimu ney wey te me kaap-apuan ney, me Hari ney, wey me pangulu ney diye te me lungsud te Huda, wey diye te me deralanen te Hirusalim. Te seeye ne timpu, matubung ka peg-ugpe ney. Dakel ka egkakeen ney, wey ware mareet ne neula-ula ney.

Piru te mig-engked key e ka egtutung te insinsu wey ka eghalad te binu para te Rayna te Langit, nasi e ne ware egkakeen ney wey masulug e ka migpatey te gira wey gutas.”

Ne migkahi pad man‑e ka me malitan, “Mig-uyun ka me asawa ney ne egpangimu key te me paan ne egpekeiling te Rayna te Langit, wey ke egtutung key naa te insinsu wey ke eghalad key naa te binu para kandin.”

Ne ingkahiyan ku ka langun ne etew ne miglalag keddi te iling dutu,

“Kahiyen niyu buwa ne ware nataheyi te Magbebaye ne sikaniyu, ka kaap-apuan niyu, ka me Hari niyu, ka me pangulu niyu, wey ka langun ne etew te mighalad kew te insinsu diye te me lungsud te Huda wey diye te deralanen te Hirusalim?

Warad nakapegnel ka Magbebaye ne Manama te mallindit ne hinimuwan niyu, sikan naa ka indereetan din e ka inged niyu iling te seini kuntee.

Neyitabu kaniyu ka seini se karereetan tenged su migtutung kew te insinsu, wey mareet ka hinimuwan niyu diye te Magbebaye. Ware kew migtuman te balaud din wey ke migtuman naa te me suhu din.”

Ne ingkahiyan ku ka me etew, “Pammineha niyu ka inlalag te Magbebaye kaniyu langun te me matig-Huda ne mig-ugpe te Ihiptu.

Seini ka inlalag te Amana ne Maresen ne Magbebaye ne Manama, ka Manama te Israil, ‘Intuman niyu iya wey te me asawa niyu ka insaad niyu ne egtutung kew te insinsu wey eghalad te binu te Rayna te Langit. Uya! Ipabulus niyu ka inggimu niyu wey tumana niyu iya ka insaad niyu.’

Piru kuntee, pammineha niyu ka iglalag ku kaniyu te keet-etawan te Huda ne mig-ugpe te Ihiptu. Igpahunlibet ku te matulus ne ngaran ku ne kene kew e egpakapahunlibet te ngaran ku.

Kene ku igtuhut ne egmatubung kew, eglegparan ku iya sikaniyu. Egpatey kew langun te gira wey ke gutas naa taman te warad egkasame kaniyu.

Piru due pila-pila ne egpakapallahuy puun te Ihiptu peendiye te Huda. Egkataman ne egkatahaan dan e ke hentew ne lalag ka egkatuman, ka kandan naa wey ka keddiey.

Ne seini ka palinneu ne eglegparan ku iya sikaniyu kayi ne inged, wey egkanengnengan niyu ne egkatuman e ka karereetan ne inlalag ku kaniyu.

Igbehey kud si Hupra ne Hari te Ihiptu diye te me kuntere din ne egkeupian ne eggimatey kandin, iling te pegbehey ku ki Sidikiyas ne Hari te Huda diye te kuntere din ne si Hari Nibukadnisar, ka Hari te Babilunya ne egkeupian ne eggimatey kandin.”

\x + \xo 44:30: \xt 2Har 25:1-7.\x*Igbehey kud si Hupra ne Hari te Ihiptu diye te me kuntere din ne egkeupian ne eggimatey kandin, iling te pegbehey ku ki Sidikiyas ne Hari te Huda diye te kuntere din ne si Hari Nibukadnisar, ka Hari te Babilunya ne egkeupian ne eggimatey kandin.”

Te igkeep‑at ne leg‑un te peghari ni Huwakim ne anak ni Husiyas diye te Huda, insulat e ni Baruk ka inlalag ku kandin. Ingguhud ku kandin

\x + \xo 45:1: \xt 2Har 24:1; 2Kru 36:5-7; Dan 1:1-2.\x*Te igkeep‑at ne leg‑un te peghari ni Huwakim ne anak ni Husiyas diye te Huda, insulat e ni Baruk ka inlalag ku kandin. Ingguhud ku kandin

ka inlalag te Magbebaye ne Manama, ka Manama te Israil ne miggenendue, “Baruk,

migkahi ka, ‘Mekeyid‑u-hid‑u ad iya mule su intimulan te Magbebaye ne Manama ka kalised ku! Napelaan ad ka egdeg-uy, wey warad himelayan ku!’ ”

Purisu impakahiyan te Magbebaye ne Manama keddiey si Baruk, “Egguhusen ku ka impasasindeg ku ne nasud, wey egbaruten ku ka impamula ku, wey iling ded kayi ka eggimuwen ku te intiru ne kalibutan.

Purisu kene kad iman-iman ne eg-uupianan ke pad te me etew, su igpasalerep kud te karereetan ka langun ne etew. Piru egbulihan ku sikeykew ne kene egpatey minsan hendei ka eggendiye. Sikeddiey se Magbebaye ne Manama ka miglalag kayi.”

Ne seini ka inlalag keddiey te Magbebaye ne Manama meyitenged te me nasud.

An-anayan ka meyitenged te Ihiptu. Ne seini ka inlalag din meyitenged te me sundalu ni Paraun Niku ne Hari te Ihiptu, ne natalu ni Nibukadnisar ne Hari te Babilunya diye te Karkimis ne marani te Weyig ne Iyupratis, te igkeep‑at ne leg‑un te peghari ni Huwakim ne anak ni Husiyas diye te Huda:

\x + \xo 46:2-26: \xt Isa 19:1-25; Isi 29:1–32:32.\x*An-anayan ka meyitenged te Ihiptu. Ne seini ka inlalag din meyitenged te me sundalu ni Paraun Niku ne Hari te Ihiptu, ne natalu ni Nibukadnisar ne Hari te Babilunya diye te Karkimis ne marani te Weyig ne Iyupratis, te igkeep‑at ne leg‑un te peghari ni Huwakim ne anak ni Husiyas diye te Huda:

Ne mig-inse ka Magbebaye ne Manama ne migkahi, “Piru nekey seini se nakita ku?

diye te igkahibang ne balabahan ne marani te Weyig ne Iyupratis.

Migkahi ka Ihiptu, ‘Egtulin a wey egbunbunan ku ka intiru ne kalibutan,

wey eg-inumen ka me langesa ran taman te egkabulung e ka kampilan din.

Te seini ne aldew, ighalad te Amana ne Maresen ne Manama ka me minatey

Ne inlalahan a te Magbebaye ne Manama te egginguma si Nibukadnisar ne Hari te Babilunya eyew eglusud te Ihiptu. Migkahi sikandin,

\x + \xo 46:13: \xt Hir 43:10-13.\x*Ne inlalahan a te Magbebaye ne Manama te egginguma si Nibukadnisar ne Hari te Babilunya eyew eglusud te Ihiptu. Migkahi sikandin,

“Ipanengneng nu seini diye te Ihiptu, diye te me siyudad te Migdul, Mimpis, wey Tapanis: Pangandam kew e ka egpakiggira

diye te inged ta eyew egpakapallahuy ki te kampilan te kuntere ta!’

“Ne egkahi sikandan, ‘Iyan de iya migtuha se hambug te Hari te Ihiptu. Timpu rin e perem seini piru nasi din de da-daati.’

Iling te Bubungan ne Tabur ne matmatikang pad te duma ne me bubungan,

Egpekeiling ka Ihiptu te mateles ne eglaha-laha pad ne nati te baka,

piru eglusuran sikandin te egpanehed ne egpuun te igkahibang ne balabahan.

Ne egpekeiling e te dahing te egpananap ne uled ka dahing te me matig-Ihiptu ne egpamallahuy

Ne minsan pad iling kasulug te me kayu diye te makepal ne puwalas ka me matig-Ihiptu,

su iling ma kasulug te talangas ne kene egkaseel ka me kuntere dan.

su igbehey man e sikandan diye te me etew ne egpuun te igkahibang ne balabahan.”

Ne migkahi pad man‑e ka Amana ne Maresen ne Manama ka Manama te Israil, “Eglegparan ku si Amun ne diyus-diyus te me matig-Tibis, lagkes ka duma ne me diyus-diyus te Ihiptu. Ne eglegparan ku degma ka Ihiptu, wey ka me Hari. Eglegparan ku ka Paraun wey seeye se migsalig kandin.

Igbehey kud sikandan diye te egkeupian ne eggimatey kandan, diye ki Nibukadnisar ne Hari te Babilunya wey te me sundalu rin. Piru egginguma ka timpu ne eg-ugpaan ded ka Ihiptu, iling te dengan. Sikeddiey se Magbebaye ne Manama ka miglalag kayi.”

Ne migkahi ka Magbebaye ne Manama, “Kene kew kaaldek keet-etawan ku

\x + \xo 46:27-28: \xt Hir 30:10-11.\x*Ne migkahi ka Magbebaye ne Manama, “Kene kew kaaldek keet-etawan ku

Egdisiplineen ku re sikaniyu te eleg ne paahi, wey kena a egtuhut ne kene kew egkalegparan.

Te ware pad lusuri te Hari te Ihiptu ka Gasa, migpakiglalag keddiey ka Magbebaye ne Manama meyitenged te me matig-Pilistiya.

+ \xo 47:1-7: \xt Isa 14:29-31; Isi 25:15-17; Huwil 3:4-8; Amu 1:6-8; Sup 2:4-7; Sak 9:5-7.

47:1-7: Isa 14:29-31; Isi 25:15-17; Huwil 3:4-8; Amu 1:6-8; Sup 2:4-7; Sak 9:5-7.

\x + \xo 47:1-7: \xt Isa 14:29-31; Isi 25:15-17; Huwil 3:4-8; Amu 1:6-8; Sup 2:4-7; Sak 9:5-7.\x*Te ware pad lusuri te Hari te Ihiptu ka Gasa, migpakiglalag keddiey ka Magbebaye ne Manama meyitenged te me matig-Pilistiya.

“Pitew kew! Eglibulung e ka me kuntere puun te igkahibang ne balabahan,

wey egmataman-taman egmandalawit ka langun kayi te ampew te tane.

Sikeddiey ka Magbebaye ne Manama, ka egdereet te me matig-Pilistiya,

Ne migmatabulug e ka keet-etawan te Gasa tenged te peglungku dan,

Ne seini ka inlalag te Amana ne Maresen ne Magbebaye ne Manama te Israil meyitenged te Muwab:

+ \xo 48:1-47: \xt Isa 15:1–16:14; 25:10-12; Isi 25:8-11; Amu 2:1-3; Sup 2:8-11.

48:1-47: Isa 15:1–16:14; 25:10-12; Isi 25:8-11; Amu 2:1-3; Sup 2:8-11.

\x + \xo 48:1-47: \xt Isa 15:1–16:14; 25:10-12; Isi 25:8-11; Amu 2:1-3; Sup 2:8-11.\x*Ne seini ka inlalag te Amana ne Maresen ne Magbebaye ne Manama te Israil meyitenged te Muwab:

+ \fr 48:2 \ft Te Hibruwanen: egpape-peenengen ka; egtalukunan ka te kampilan.

48:2 Te Hibruwanen: egpape-peenengen ka; egtalukunan ka te kampilan.

eglusuran e te me kuntere wey egkahuhus iya seini.\f + \fr 48:2 \ft Te Hibruwanen: egpape-peenengen ka; egtalukunan ka te kampilan.\f*

Ne migkahi sikandan, ‘Pamallahuy kew, luwasa niyu ka me umul niyu!

“He me matig-Muwab, migsalig kew te kanekal niyu wey te karatuan niyu,

Eggendiyaan iya te talagdereet ka tagse lungsud, ne ka langun ne lungsud egpakaneem-neem iya te karereetan.

(Egdilusen ka etew ne kene egtuman te igpeyimu te Magbebaye ne Manama! Egdilusen ka etew ne kene eggamit te kampilan din eyew eggimatey te me matig-Muwab!)

Ne migkahi ka Magbebaye ne Manama, “Puun pad dengan meupiye e ka peg-ugpe te matig-Muwab wey ware narakep minsan ken‑u. Iling sikandan te binu ne ware weila wey ke innalin naa diye te lein ne tahuanan. Purisu ware nabalbalawi ka keemis kayi wey ka keemut.

+ \fr 48:11 \ft Iyan igpasabut te seini ne me lalag ka ware ken‑u nasamuk ka me matig-Muwab.

48:11 Iyan igpasabut te seini ne me lalag ka ware ken‑u nasamuk ka me matig-Muwab.

Ne migkahi ka Magbebaye ne Manama, “Puun pad dengan meupiye e ka peg-ugpe te matig-Muwab wey ware narakep minsan ken‑u. Iling sikandan te binu ne ware weila wey ke innalin naa diye te lein ne tahuanan.\f + \fr 48:11 \ft Iyan igpasabut te seini ne me lalag ka ware ken‑u nasamuk ka me matig-Muwab.\f* Purisu ware nabalbalawi ka keemis kayi wey ka keemut.

“Purisu kuntee, eggingume e ka aldew ne egsuhu a te me etew ne eg-itis te Muwab iling te binu, wey eglupet te tahuanan kayi.

Ne igkeyilew e te me matig-Muwab ka diyus-diyus dan ne si Kimus, iling te pegkeyilew te me matig-Israil ki Bitil, ka diyus-diyus ne insalihan dan.

Sikeddiey ka Amana ne Maresen ne Manama, ka Manama te Israil ka miglalag kayi.

Ipanengneng niyu diye te ilis te Weyig ne Arnun ne nareetan e ka Muwab!’

“Ne egpanlegparan degma ka me siyudad ne diye te mapatag ne puntul te me bubungan te Hulun, Hasa, Mipaat,

Kiriyut, wey Busra, wey ka langun ne siyudad te Muwab, marani ma wey se mariyu.

Nataman e ka geem te Muwab wey mahuye e seini. Sikeddiey se Magbebaye ne Manama ka miglalag kayi.”

Ne migkahi ka Magbebaye ne Manama, “Migsuman-suman ka Muwab ne labew pad sikandin keddiey. Purisu pewubuhi niyu sikandin taman te eglilid-lilid e sikandin te ileb din, wey egngingisiyan sikandin te me etew.

Keet-etawan te Muwab, sumsumana niyu ke immenu niyu te egdali-di ka me matig-Israil. In-iling niyu sikandan te nasapenan duma te me takawen.

“Sikaniyu se me matig-Muwab, engkeri niyu ka me lungsud niyu, wey diye kew e pangugpe te pahangen. Iling kew te selepati ne diye egsesalag te be‑be te sulung.

Me mapegpeggasal ka me matig-Muwab! Me hambuhen naan de iya sikandan wey kene sikandan egkateu ne egpariralem.

Sikeddiey se Magbebaye ne Manama, nakataha a te pegkaambuhen dan. Piru ware karuan due, wey kene egkaluhey ka me hinimuwan dan.

Purisu egsinehew a para te Muwab, wey para te me matig-Kir-Hiris.

Ne egsinehew a degma para te keet-etawan te Sibma labew pad du te pegsinehew ku te me matig-Hasir. He siyudad te Sibma, iling ka te paras ne nekeume e se sugpang diye te Namatey ne Dahat wey taman diye te Hasir. Piru kuntee, in-amin e dereeti ka me behas nu.

Ne warad e egmanggale-gale diye te malambeg ne tane diye te Muwab. Impeengked kud ka me etew ne egmangimu te binu, wey warad e egmanguleyi ne egkahale-gale ne egpangekeles te behas te paras. Ne warad binu ne egtulayas puun te kelesanan. Due egmanguleyi piru kene ne pegpanguleyi te kahale.

“Ne egkarineg ka kuleyian dan puun diye te Hisbun wey taman diye te Ili-Ali, wey Hahas. Egkarineg degma ka laheng dan puun te Suwar wey taman diye te Hurunaim, wey Iglat-Silisiya. Tenged su neetiyan e ka weyig minsan ka weyig te Nimrim.

Egpangimatayan ku ka me matig-Muwab ne egmanubad diye te bubungan ne panubaran, wey egmanutung te insinsu diye te me diyus-diyus dan. Sikeddiey se Magbebaye ne Manama ka miglalag kayi.

“Purisu amana a nalaggew tenged te me matig-Muwab wey te me matig-Kir-Hiris. Ka kalaggew ku egpekeiling te dahing te pulendag diye te impatayan tenged su warad e ka langun ne karatuan dan.

Migmatabulug sikandan langun wey migmanumpe, impamalian dan ka me belad dan, wey migsaluub sikandan te saku eyew te pegpapitew te peglungku dan.

Ne egmanguleyi ka me etew diye te me atep te me baley ran, wey diye te me plasa, tenged su indereetan kud ka Muwab iling te banga ne warad keilangana.

Nahuhus e ka Muwab! Pammineha niyu ka me mahinged ne egmanguleyi. Natamtamanan e neyilawi ka Muwab, egderali-dian sikandin, wey nenaaldek e ka langun ne nasud ne nakakita te neyitabu. Sikeddiey se Magbebaye ne Manama ka miglalag kayi.”

Ne migpabulus ka Magbebaye ne Manama ne migkahi, “Pitawa niyu! Egpekeiling e te banug ka kuntere te Muwab ne egdawi kandin.

Egkaahew te me kuntere ka me siyudad wey me malig‑en wey matikang ne me baley te Muwab. Te sika ne timpu, egkengaaldek ka me sundalu te Muwab iling te pegkaaldek te malitan ne eg-anak.

Egkareetan iya ka Muwab tenged su migsukul sikandin keddiey wey kenad sikandin eg-ileen ne nasud.

Egtetahad te me matig-Muwab ka kaaldek, bitu, wey baled. Sikeddiey se Magbebaye ne Manama ka miglalag kayi.

Ne ka seeye se egpallahuy tenged te liyas, egkeulug diye te bitu. Ne ka seeye se egpakaawe puun te bitu, egsahad te baled. Eglegparan ku ka Muwab te timpu ne intahahe ku. Sikeddiey se Magbebaye ne Manama ka miglalag kayi.

Ne mekeyimmimenew seeye se eg-aput te Hisbun, ka migharian dengan ni Sihun, su egkasilaban e seini. Egkengasilaban e ka me bubungan ne egpangelhelesan te me matig-Muwab ne iyan de igkeupii ka egpakiggira.

Mekeyid‑u-hid‑u kew me matig-Muwab! Indereetan kew e se egmanimba te diyus-diyus ne si Kimus, wey impandakep e ka me anak niyu ne me lukes wey me malitan.

“Piru egginguma ka timpu ne iglibed ku red ka keupianan te Muwab. Sikeddiey se Magbebaye ne Manama ka miglalag kayi.” Sika ka inlalag te Manama meyitenged te Muwab.

Ne seini ka inlalag te Magbebaye ne Manama meyitenged te me matig-Amun: “Sikaniyu se egmanimba te diyus-diyus ne si Muluk, mania te in-ahew niyud ka inged ni Gad? Ware bes e kabuhalan ni Israil ne egsinundul kandin eg-ugpe kayi ne inged?

+ \xo 49:1-6: \xt Isi 21:28-32; 25:1-7; Amu 1:13-15; Sup 2:8-11.

\x + \xo 49:1-6: \xt Isi 21:28-32; 25:1-7; Amu 1:13-15; Sup 2:8-11.\x*Ne seini ka inlalag te Magbebaye ne Manama meyitenged te me matig-Amun: “Sikaniyu se egmanimba te diyus-diyus ne si Muluk, mania te in-ahew niyud ka inged ni Gad? Ware bes e kabuhalan ni Israil ne egsinundul kandin eg-ugpe kayi ne inged?

Egginguma ka timpu ne egpalusuran ku te me kuntere ka Raba, ka iney ne siyudad niyu. Egguhusen dan seini wey egsilaban ka nakalingut ne me bariyu. Ne egkaawi e te me matig-Israil ka inged dan puun te me etew ne mig-ahew kandan. Sikeddiey se Magbebaye ne Manama ka miglalag kayi.

Panaman-taman kew paninehew me matig-Hisbun su nareetan e ka Ay! Ne lungku kew me malitan te Raba wey saluub kew te saku. Pamallahuy kew iling te egbunehen su egdakepen e ka diyus-diyus niyu ne si Muluk duma te me talagpanubad din wey me upisyal rin.

Ne sikaniyu se masinupaken ne me etew, mania te egpaambug kew ne malambeg ka tane niyu? Migsalig kew te karatuan niyu wey migkahi kew te ware egpakalusud kaniyu.

Egpeuyan a te me kuntere puun te me inged ne nakalingut kaniyu eyew egginalat kaniyu. Egdeldelen kew nikandan puun te inged niyu, wey warad etew ne eglibulung man‑e kaniyu.

Piru egkataman, igpalibed ku red ka meupiya ne peg-ugpe te me matig-Amun. Sikeddiey se Magbebaye ne Manama ka miglalag kayi.”

Ne seini ka inlalag te Magbebaye ne Manama meyitenged te me matig-Idum: “Hendeid naa ka me matagseb ne etew te Timan? Warad nasame kaniyu ne meupiya ne egtambag?

+ \xo 49:7-22: \xt Isa 34:5-17; 63:1-6; Isi 25:12-14; 35:1-15; Amu 1:11-12; Ubd 1-14; Mik 1:2-5.

49:7-22: Isa 34:5-17; 63:1-6; Isi 25:12-14; 35:1-15; Amu 1:11-12; Ubd 1-14; Mik 1:2-5.

\x + \xo 49:7-22: \xt Isa 34:5-17; 63:1-6; Isi 25:12-14; 35:1-15; Amu 1:11-12; Ubd 1-14; Mik 1:2-5.\x*Ne seini ka inlalag te Magbebaye ne Manama meyitenged te me matig-Idum: “Hendeid naa ka me matagseb ne etew te Timan? Warad nasame kaniyu ne meupiya ne egtambag?

Ne sikaniyu se me matig-Didan, libed kew e wey pangeles kew e! Egdereetan kud ka kabuhalan ni Isaw su miggingume e ka timpu ne eglegparan kud sikandan.

Emun ke egpamupu ka me etew te behas te paras, duen iya egsameen dan ne lalawen diye te paras. Ne emun ke egginguma ka me takawen te marusilem, iyan dan de egtakawen ka igkeupii ran.

Piru eg-aminen ku mule te egkuwa ka langun ne karatuan te kabuhalan ni Isaw. Eg-awaan ku te dingding ka me helesanan dan eyew warad egkeelesan dan. Egkengammatey iya ka me anak dan, me suled wey me sumbaley ran. Ware iya egkasame kandan.

Piru ihaat niyu keddiey ka me ilu due te kaniyu su egtangguwen ku sikandan. Ne egpakasalig degma keddiey ka me balu niyu.”

Ne migpabulus man‑e ka Magbebaye ne migkahi, “Emun ke egkalegparan seeye se kene ne eleg ne egkalegparan, iyan kew naan pa iya? Eglegparan ku iya sikaniyu!

Su migsaad ad ne egkareetan iya ka Busra. Egkeyimu seini ne makaliyas-liyas ne egpitawen, egderali-dian seini, wey igdirilus ka ngaran. Ne egkareetan te ware egtamanan ka me lungsud ne nakalingut kayi. Sikeddiey se Magbebaye ne Manama ka miglalag kayi.”

Ne migkahi a, “Idum, nakarawat a te lalag puun te Magbebaye ne Manama. Migsuhu e sikandin te panalihan eyew egpakahiyan ka me inged, ‘Libulunga niyu ka me sundalu niyu, pangandam kew, wey lusuri niyud ka Idum.’

Ne eg-aween e te Magbebaye ka geem te inged niyu, wey warad egtahud kayi.

Naakalan kew te hambug niyu. Kahiyen niyu ne egkaaldek kaniyu ka langun. Migpeggasal kew ne diye kew mig-ugpe te malig‑en ne kundawasan ne diye te puntul te bubungan. Piru minsan iling katikang te insesalahan te banug ka ugpaan niyu, eggunnunen kew red iya te Magbebaye.”

Ne migkahi pad man‑e ka Magbebaye, “Subla ne makaliyas-liyas ka karereetan ne igpeula-ula ku te Idum. Egkatanengan ka langun ne egmanlihad wey kene egpakapalintutuu te neyitabu te seini ne inged.

Ka egkeyitabu te Idum, egpekeiling te neyitabu te Suduma wey Gumura, wey te nakalingut ne me lungsud, wey warad eg-ugpe diye. Sikeddiey se Magbebaye ne Manama ka miglalag kayi.

\x + \xo 49:18: \xt Hin 19:24-25.\x*Ka egkeyitabu te Idum, egpekeiling te neyitabu te Suduma wey Gumura, wey te nakalingut ne me lungsud, wey warad eg-ugpe diye. Sikeddiey se Magbebaye ne Manama ka miglalag kayi.

Ne egtigkawen ku te eglusud ka Idum, iling te liyun ne egpuun te puwalas ne marani te Weyig ne Hurdan ne egtalukun te me karniru diye te panabtaban. Ne eg-alawen ku sikandan wey egpepanguluwan ku te etew ne eg-alamen ku. Hentew bu re iya ka egpekeiling keddiey, wey ka egpaalag-alag eg-atu keddiey? Hentew bu re iya ka pangulu ne egpakigkuntere keddiey?

Purisu pammineha niyu seini se implanu ku ne eggimuwen te Idum wey te me mahinged te Timan. Egkengarakep sikandan wey ka me anak dan, wey egkengareetan iya ka tane dan tenged te hinimuwan dan.

Egkaantag ka intiru ne kalibutan te pegdahegsal te me matig-Idum ne egkareetan, wey egkarineg ka kuleyian dan taman diye te Malalab ne Dahat ne mariyu e amana.

Pitew kew! Egpekeiling e ka kuntere te Busra te banug ne egdawi kandin. Te sika ne timpu, egkengaaldek ka me sundalu te Idum iling te pegkaaldek te malitan ne eg-anak.”

Ne seini ka inlalag te Magbebaye meyitenged te me matig-Damasku: “Egkengaaldek ka me matig-Hamat, wey ka me matig-Arpad su nakarineg sikandan te mareet ne guhuren. Egkengallaggew sikandan wey kene egpekegteil iling te dahat ne egpamunlud.

\x + \xo 49:23-27: \xt Isa 17:1-3; Amu 1:3-5; Sak 9:1.\x*Ne seini ka inlalag te Magbebaye meyitenged te me matig-Damasku: “Egkengaaldek ka me matig-Hamat, wey ka me matig-Arpad su nakarineg sikandan te mareet ne guhuren. Egkengallaggew sikandan wey kene egpekegteil iling te dahat ne egpamunlud.

Ne dutu, egkengaaldek e ka me matig-Damasku wey egpamallahuy e sikandan. Egkaaldek sikandan wey egkallaggew iling te malitan ne eg-anak.

Ne egkahi sikandan, ‘Nareetan e ka siyudad ne nakapahale kanta dengan.’

Purisu, ka me kanakan din lagkes ka langun ne me sundalu, egpatey diye te deralanen te sika ne aldew.

Egsilaban ku ka matikang wey makepal ne batu ne alad te Damasku, wey ka me palasyu ni Hari Binhadad. Sikeddiey se Magbebaye ne Manama ka miglalag kayi.”

Ka peglegpad te Manama te tribu te Kidar wey te migharian ni Hasur

Ne seini ka inlalag te Magbebaye meyitenged te tribu te Kidar wey te migharian ni Hasur ne inlusuran ni Nibukadnisar ne Hari te Babilunya: “Pangandam kew wey lusuri niyu ka Kidar! Dereeti niyud ka keet-etawan dapit te igsile.

Pangahawa niyud ka me balungbalung, me ayam, me lending, wey langun ne kasangkapan dan. Pangahawa niyu man‑e ka me kamil ran, wey egpanguleyi sikandan ne egkahi, ‘Inlingutan kid e te makaliyas-liyas ne me kuntere ta!’ ”

Ne migkahi pad man‑e ka Magbebaye, “Keet-etawan te Hasur, pamallahuy kew e wey pangeles kew diye te sulung su migplanu si Nibukadnisar te mareet kaniyu.

Migkahi ka Manama, ‘Hendiye kew e! Lusuri niyud ka me etew ne migpeelay-helay wey ware igkabantali. Ware lekeb te siyudad dan wey ware pagul, wey ware egpakapangabang kandan.’

“Sikaniyud e ka egpakakamuney te me kamil ran wey duma ne me ayam dan. Ka langun ne migmatabulug isip pegtahud te me diyus-diyus dan, ig-empet ku diye te nalein-lein ne me inged wey igpasalerep ku sikandan te karereetan ne egpuun te minsan hendei ne inged.

+ \fr 49:32 \ft Te seeye ne timpu, due me etew ne egmatabulug eyew te pegtahud te me diyus-diyus.

49:32 Te seeye ne timpu, due me etew ne egmatabulug eyew te pegtahud te me diyus-diyus.

“Sikaniyud e ka egpakakamuney te me kamil ran wey duma ne me ayam dan. Ka langun ne migmatabulug isip pegtahud te me diyus-diyus dan,\f + \fr 49:32 \ft Te seeye ne timpu, due me etew ne egmatabulug eyew te pegtahud te me diyus-diyus.\f* ig-empet ku diye te nalein-lein ne me inged wey igpasalerep ku sikandan te karereetan ne egpuun te minsan hendei ne inged.

Egkeyimu ka Hasur ne mammara ne inged ne kene egkeugpaan te ware egtamanan, warad etew ne eg-ugpe diye su iyan naan de eg-ugpe diye ka me mananap ne egpekeiling te asu. Sikeddiey se Magbebaye ne Manama ka miglalag kayi.”

Ne seini ka inlalag te Magbebaye keddiey meyitenged te me matig-Ilam te sikan pad migbunsud mighari si Sidikiyas diye te Huda.

Migkahi sikandin: “Egpangimatayan ku ka me talagpane diye te Ilam, ka egpakapepanalu kandan te langun ne pegpakiggira ran.

Egpalusuran ku sikandan te me kuntere dan ne egpuun te hep‑at ne pikungan te kalibutan, wey egtalagtahen ku ka langun ne mahinged diye te minsan hendei. Ne egpandakepen sikandan wey egpanguyanen diye te nalein-lein ne inged te kalibutan.

Ne eggimuwen ku ne egkaalatan ka me matig-Ilam te me kuntere dan ne egkeupian ne eggimatey kandan. Tenged te mangune-kune ne langet ku, eglegparan ku sikandan, wey egpalusuran ku sikandan te me kuntere dan taman te egkaamin e sikandan egpatey.

Egdereetan ku ka me Hari wey ka me pangulu ran, wey igpasasindeg ku ka trunu ku diye te Ilam.

Piru egkataman, iglibed ku red man‑e ka meupiya ne peg-ugpe te Ilam. Sikeddiey se Magbebaye ne Manama ka miglalag kayi.”

Seini ka lalag te Magbebaye ne Manama ne impanengneng keddi meyitenged te me matig-Babilunya:

\x + \xo 50:1–51:64: \xt Isa 13:1–14:23; 47:1-15.\x*Seini ka lalag te Magbebaye ne Manama ne impanengneng keddi meyitenged te me matig-Babilunya:

“Ipangguhud niyu diye te me nasud ka guhuren meyitenged te Babilunya!

“Su eglusuran ka Babilunya te nasud ne egpuun te igkahibang ne balabahan, wey egkeyimu e ka Babilunya ne mammara ne inged ne ware mig-ugpe. Egpamallahuy ka me etew wey ka me mananap, wey warad e eg-ugpe te Babilunya.”

Ne migkahi ka Magbebaye, “Emun ke egginguma ka sika ne timpu, ka keet-etawan te Israil wey Huda, egluyud e ka egmanguli diye te inged dan. Egmanguli sikandan ne egmaninehew ka egpamitew keddiey te Manama ran.

Ne eg-inse sikandan ke hendei ka dalan peendiye te Hirusalim wey egmangendiyad sikandan. Ne eggimu sikandan te kasabutan ne ware egtamanan duma keddiey wey egtumanen dan seini.”

Ne migkahi pad man‑e ka Magbebaye, “Nekeiling e ka keet-etawan ku te me karniru ne nallaag. In-inahak sikandan te me talagtameng dan diye te maddeet ne inged te me bubungan, wey nallingew e sikandan te eg-ulian dan.

Ne egpandawiyen sikandan te seeye se egmakakita kandan, wey egkahi ka me kuntere dan, ‘Nakasale sikandan te Magbebaye ne Manama, purisu kene ne sale ka inggimu ta. Migsalig te Magbebaye ka me kaap-apuan dan, wey eleg perem degma ne egtuman sikandan kandin.’

“Keet-etawan te Israil, pangawe kew e due te Babilunya! Engkeri niyud ka sika ne inged! Hun‑a-wun‑a kew e awe

\x + \xo 50:8: \xt Imp 18:4.\x*“Keet-etawan te Israil, pangawe kew e due te Babilunya! Engkeri niyud ka sika ne inged! Hun‑a-wun‑a kew e awe

su egpalusuran ku ka Babilunya te mannekal ne me nasud ne egpuun te igkahibang ne balabahan. Eglusuran dan ka Babilunya wey egkaahew ran seini. Tummawan sikandan ne me talagpane wey kene iya sikandan egkaseyyup.

Ne egpangahawen dan ka karatuan te Babilunya wey egpanguyanen dan ka langun ne igkeupii ran. Sikeddiey se Magbebaye ne Manama ka miglalag kayi.”

Ne migkahi pad man‑e ka Magbebaye ne Manama, “Me matig-Babilunya, impanakawan niyu ka keet-etawan ku. Piru minsan pad egpalpallahuy kew te pegkahale niyu iling te nati te baka diye te panabtaban, wey ke iling naa te egdindineg-ey ne kudde,

egpeyilawan ku iya ka nasud niyu. Ne egkeyimu e seini ne subla ne deisek te langun ne nasud, wey egkeyimu e seini ne disirtu wey inged ne ware mig-ugpe.

Ne tenged te langet ku, ware iya egpekeugpe te Babilunya. Egkareetan seini wey egkengatanengan wey egkengeinu-inu ka langun ne egmanlihad tenged te egkeyitabu kayi.

“Me talagpane, linguti niyud ka Babilunya. Iamin niyu ipane kandin ka me tunud niyu, tenged su nakasale sikandin keddiey.

Ne panguleyi kew langun se nakalingut te siyudad, su migpeiluk-iluk e ka Babilunya! Nagguhus e ka me matikang ne me baley wey ka me matikang wey makepal ne batu ne alad te siyudad. Egsulian kud sikandin, purisu suli kew e degma kandin, wey himuwa niyu kandin ka inggimu rin diye te duma.

Gulaa niyud ka me talagpamula wey me talaggaani. Ne egkengaaldek te me sundalu ne eglusud kandan ka langun ne lapu ne nangugpe diye, wey egmanguli e sikandan diye te me inged dan.”

Ne migkahi ka Magbebaye, “Ka keet-etawan te Israil, nekeiling e te me karniru ne natalagtag ne impanalukunan te me liyun. Hun‑a ne miglusud kandan ka Hari te Asirya. Ne nataman, sikan e se Hari te Babilunya ne si Nibukadnisar ne migpanlepu kandan.

Purisu sikeddiey se Amana ne Maresen ne Manama, ka Manama te Israil, egkahi a te eglegparan kud ka Hari te Babilunya wey ka inged din, iling te peglegpad ku te Hari te Asirya.

Ne igpalibed kud ka keet-etawan te Israil diye te inged dan. Ne egmangeen sikandan wey egkengabulung-bulung, iling te me karniru diye te Karmil, Basan, diye te me bubungan te Ipraim, wey Gilyad.

Te sika ne me timpu, egkaawe e ka sale te me matig-Israil wey ka maddeet ne me himu te me matig-Huda su egpasayluwen kud ma ka me etew ne insame ku. Sikeddiey se Magbebaye ne Manama ka miglalag kayi.”

Ne migkahi ka Magbebaye ne Manama, “Lusuri niyud ka keet-etawan te Mirataim wey Pikud. Pangimatayi niyu sikandan! Himuwa niyu ka langun ne insuhu ku kaniyu.

Ne egkarineg te intiru ne inged ka kahulub te gira, wey ka mangune-kune ne karereetan.

Ne ka Babilunya ne iling dengan te buntuk ne egdekdek te intiru ne kalibutan, nareetan e wey warad geem. Ne nenaaldek e ka langun ne inged te neyitabu kandin.

He Babilunya, imbaled ku sikeykew wey ware nu natagtaheyi ne migsahad ke bes e. Migsahad ka tenged su migsupak ke ma keddiey te Magbebaye.

Inlukatan ku ka tahuanan te me panganiban ku, wey impalihawang kud ka me panganiban ne eggamiten ku eyew igpeula-ula ku ka langet ku. Tenged su sikeddiey se Amana ne Maresen ne Manama, due eggimuwen ku keykew, Babilunya.

Linguti niyu ka Babilunya wey lusuri niyu. Panlukati niyu ka me lelapeng. Ne panlimura niyu ka nenaahew niyu ne me kasangkapan, iling te peglimud niyu te trigu. Pangimatayi niyud ka langun ne me matig-Babilunya, wey kene niyu samei minsan sabeka.

Pangimatayi niyu ka langun ne sundalu rin. Mekeyid‑u-hid‑u ka keet-etawan te Babilunya su miggingume e ka timpu te peglegpad kandan.”

Pammineha niyu ka me etew ne nenakapallahuy puun te Babilunya peendiye te Hirusalim wey migpangguhud te makaalat-halat ne pegsuli te Magbebaye ne Manama ta tenged te inggimu te matig-Babilunya diye te timplu rin.

Ne migkahi ka Magbebaye ne Manama, “Palusuri niyud te me talagpane ka Babilunya. Ne palinguti niyu naa sika eyew ware egpakapallahuy, wey himuwa niyu diye te kandin ka inggimu rin diye te duma su migsukul sikandin keddiey te Magbebaye ne Manama te Israil.

\x + \xo 50:29: \xt Imp 18:6.\x*Ne migkahi ka Magbebaye ne Manama, “Palusuri niyud te me talagpane ka Babilunya. Ne palinguti niyu naa sika eyew ware egpakapallahuy, wey himuwa niyu diye te kandin ka inggimu rin diye te duma su migsukul sikandin keddiey te Magbebaye ne Manama te Israil.

Purisu egkengammatey ka me kanakan din diye te me deralanen, wey egsahap ka langun ne sundalu rin te sika ne aldew.

“He Babilunya, amana ka ne hambuhen. Sikeddiey ka Amana ne Maresen ne Manama ka egkuntere keykew, wey egginguma ka timpu ne eglegparan ku sikeykew.

Egkareetan ka iya se hambuhen ne inged wey ware egbulig keykew egpasasindeg. Egsilaban ku ka me siyudad nu wey ka langun ne lungsud ne nakalingut keykew.”

Ne migkahi pad man‑e ka Amana ne Maresen ne Magbebaye, “Inleig-leig ka keet-etawan te Israil wey Huda. Inderakep wey intamengan te mapahenget wey kene egpalihawangen.

Piru maresen a se talagluwas kandan. Iyan ku ngaran ka Amana ne Maresen ne Magbebaye. Egpangabangan ku sikandan wey egpeyimelayen ku diye te Israil. Piru ka keet-etawan mule te Babilunya, ware keyimmelayan!”

“Ne tenged due, eg-ugpaan e ka Babilunya te me mananap te disirtu wey me mahintalunan ne asu wey me manuk-manuk. Ne kenad e seini egkeugpaan te me etew te ware egtamanan.

\x + \xo 50:39: \xt Imp 18:2.\x*“Ne tenged due, eg-ugpaan e ka Babilunya te me mananap te disirtu wey me mahintalunan ne asu wey me manuk-manuk. Ne kenad e seini egkeugpaan te me etew te ware egtamanan.

Ka egkeyitabu te Babilunya, egpekeiling te neyitabu te Suduma wey Gumura, wey te me lungsud ne nakalingut diye ne warad mig-ugpe. Sikeddiey se Magbebaye ne Manama ka miglalag kayi.”

\x + \xo 50:40: \xt Hin 19:24-25.\x*Ka egkeyitabu te Babilunya, egpekeiling te neyitabu te Suduma wey Gumura, wey te me lungsud ne nakalingut diye ne warad mig-ugpe. Sikeddiey se Magbebaye ne Manama ka miglalag kayi.”

“Ne egtigkawen ku te eglusud ka Babilunya iling te liyun ne egpuun te puwalas ne marani te Weyig ne Hurdan ne egpanalukun te me karniru diye te panabtaban. Egdeldelen ku ka me matig-Babilunya wey egpepanguluwan ku sikandan te etew ne eg-alamen ku. Hentew naan de iya ka egpekeiling keddiey, wey hentew naan de iya ka eg-aku ne egsukul keddiey? Hentew naan de iya ka pangulu ne egkuntere keddiey?

Purisu pammineg kew te implanu ku ne eggimuwen diye te me mahinged te Babilunya. Egpandakepen ka me anak dan wey egtamtamanan ku egdereeti ka tane dan tenged te inggimu ran.

Egkaantag ka intiru ne kalibutan te pegdahegsal te Babilunya ne egkareetan, wey egkarineg te duma ne me nasud ka me kuleyian dan.”

Ne seini pad man‑e ka inlalag te Magbebaye ne Manama meyitenged te Babilunya, “Egbaggeten ku ka talagdereet ne eglusud te Babilunya wey te me mahinged kayi.

Egsuhu a te me lapu ne eglusud te Babilunya. Egdereetan dan ka Babilunya iling te kalamag ne egpakapalayap te ukaba. Ne emun ke eggingume e ka sika ne aldew, eglingutan dan te eglusud ka Babilunya wey eg-engkeran dan e seini ne warad karuan.

Kene dan e egbehayan te timpu ka me talagpane diye te Babilunya ne eggamit te me piet dan wey te putew ne akeb te me kumeng dan. Ware iya egsameen dan ne me kanakan. Eg-aminen dan iya te eggimatey ka me sundalu te Babilunya.

Ne egmakabahed de ka me minatey wey egkatalagtag ka me tahapali diye te me deralanen.

Makasesale ka langun diye te Israil wey Huda. Piru sikeddiey se Amana ne Maresen ne Magbebaye ne Manama ran, ware mig-engked kandan.

Pangawe kew e due te Babilunya! Luwasa niyu ka pegkeetew niyu! Kene niyu balahara ne egpatey kew tenged te sale te me matig-Babilunya. Seinid e ka timpu ne egsulian kud sikandan tenged te inggimu ran.

Nekeiling ka Babilunya te bulawan ne ubab ne inggen-genan ku. Impewubuhan din ka me nasud te intiru ne kalibutan sikan naa ka egbusawen e sikandan.

\x + \xo 51:7: \xt Imp 17:2-4; 18:3.\x*Nekeiling ka Babilunya te bulawan ne ubab ne inggen-genan ku. Impewubuhan din ka me nasud te intiru ne kalibutan sikan naa ka egbusawen e sikandan.

Ne sahuhune ne nareetan ka Babilunya! Lungku kew para kandin! Bawii niyu ka me pali din kema ke egkeulian ded sikandin.

Ne egkahi ka me lapu ne nangugpe diye, ‘Emun ke duen de iya perem egkeyimu ney, imbawian ney e ka Babilunya, piru kenad iya sikandin egkabawian. Kuwa kid e, egmanguli kid diye te me inged ta. Impasalerep e te Manama ka Babilunya te makaliyas-liyas ne peglegpad tenged te mangune-kune ne langet din.’ ”

\x + \xo 51:9: \xt Imp 18:5.\x*Ne egkahi ka me lapu ne nangugpe diye, ‘Emun ke duen de iya perem egkeyimu ney, imbawian ney e ka Babilunya, piru kenad iya sikandin egkabawian. Kuwa kid e, egmanguli kid diye te me inged ta. Impasalerep e te Manama ka Babilunya te makaliyas-liyas ne peglegpad tenged te mangune-kune ne langet din.’ ”

Ne migkahi ka keet-etawan te Israil wey Huda, “Inlapihan ki te Magbebaye ne Manama ta. Purisu egmangendiye kid te Hirusalim. Igpangguhud ta diye ka inggimu te Magbebaye ta.”

Ne migkahi pad man‑e ka Magbebaye, “Egkeupian a ne egdereetan ku ka me matig-Babilunya tenged te pegguhus dan te timplu ku. Purisu sikaniyu se me Hari te Midis, panliddusi niyud ka me tunud niyu wey sabilbila niyud ka me kalasag niyu!

Iparibabew niyud ka bendila ne palinneu wey tempaha niyud ka matikang wey makepal ne batu ne alad te Babilunya. Pakaddesena niyu ka me sundalu ne eglingut te siyudad wey pahepasi niyu ka me etew ne egpallahuy.

“Eggimuwen kud ka inlalag ku ne eggimuwen ku te me matig-Babilunya.

He Babilunya, masulug ka me weyig nu wey dakel ka karatuan nu. Piru miggingume e ka katamanan nu, ka timpu te karereetan nu.

\x + \xo 51:13: \xt Imp 17:1.\x*He Babilunya, masulug ka me weyig nu wey dakel ka karatuan nu. Piru miggingume e ka katamanan nu, ka timpu te karereetan nu.

Migpahunlibet a te umul ku ne eg-empeten ku ka inged nu te me kuntere ne me sundalu ne iling kasulug te talangas, wey egmanguleyi sikandan te pegpanalu ran.”

Ne pinaahi te suhu din, miglehes ka weyig ne diye te dibabew te langit.

+ \fr 51:16 \ft weyig ne diye te dibabew te langit: Egkakita diye te Hin. 1:6-8.

51:16 weyig ne diye te dibabew te langit: Egkakita diye te Hin. 1:6-8.

Ne pinaahi te suhu din, miglehes ka weyig ne diye te dibabew te langit.\f + \fr 51:16 \ft weyig ne diye te dibabew te langit: Egkakita diye te Hin. 1:6-8.\f*

“Babilunya, sikeykew ka buntuk ku, wey ka panganiban ku te pegpakiggira.

Eggamiten ku sikeykew ne egdereet te me nasud wey te me migharian,

Ne pinaahi keykew, egpangimatayan ku ka me talagtameng te karniru wey ka me karniru ran,

Ne migkahi ka Magbebaye, “Keet-etawan ku, igpakita ku kaniyu ne egsulian ku ka Babilunya wey ka me mahinged diye tenged te langun ne maddeet ne inggimu ran te Hirusalim.

He Babilunya, kuntere ku sikeykew. Egpekeiling kad te bubungan ne egdereet! Indereetan nu ka intiru ne kalibutan. Eggamiten ku ka geem ku keykew. Ne egtempahen ku sikeykew wey egkeyimu kad e ne alinepung.

Ne warad e batu due te keykew ne egkahamit te pegbebaley. Egkeyimu kad ne mammara ne inged ne ware eg-ugpe te ware egtamanan. Sikeddiey se Magbebaye ne Manama ka miglalag kayi.

“Iparibabew niyu ka bendila ne palinneu te peglusud! Ne parahinga niyu ka trumpita eyew egpakarineg ka me nasud! Paandama niyud sikandan ka eglusud te Babilunya. Ne palusura niyud ka me sundalu te Ararat, Minni, wey Askinas. Alam kew te upisyal ne egpangulu te eglusud, wey uyan kew te me kudde ne iling kasulug te me talangas.

Ne paandama niyud te eglusud te Babilunya ka me Hari te Midis duma te me pangulu ran, me upisyal, wey te langun ne sundalu te inged ne sakup dan.

Ne egpekeiling e ka Babilunya te etew ne egkelkelen wey egbiid-biid te masakit, tenged su egtumanen kud e ka implanu ku ne eggimuwen te Babilunya. Eggimuwen kud seini ne mammara ne inged ne ware eg-ugpe te ware egtamanan.

Mig-engked e ne egpakiggira ka me sundalu te Babilunya, wey diye naan de sikandan nanguugpe te me matikang wey malig‑en ne baley ran. Warad keseg dan wey nekeiling e sikandan te me malitan ne mahuye. Nagguhus e ka me gumawan te siyudad dan wey nenasilaban e ka me baley ran.

Ne egmemekegsinundul re ka egginguma ne egmangguhud te Hari te Babilunya te naahew e ka intiru ne siyudad din.

Naahew e te me kuntere ka lapasanan diye te me weyig wey insilaban e ka me malig‑en ne me baley ne matikang. Ne egkahewhew e ka me sundalu te Babilunya.

Te kene egkaluhey, eg-aminen e sikandan egpangimatayi te me kuntere dan, wey egdi-diekan sikandan iling te trigu diye te diekanan. Sikeddiey ka Magbebaye ne Manama te Israil ka miglalag kayi.”

“Inggimatayan ni Hari Nibukadnisar ka Hirusalim wey in-abeleng din.

In-awe din ka tahu te sika ne siyudad iling te banga ne ware tahu,

wey nekeiling e sikandin te bubuyahen ne mananap ne mig-abeleng te siyudad.

‘Egkeyitabu perem degma te me matig-Babilunya ka inggimu ran kanami!’

Pakahiya niyu ka keet-etawan te Siyun,\f + \fr 51:35 \ft Ka Siyun wey Hirusalim, sabeka re ne inged.\f*

Purisu migkahi ka Magbebaye diye te keet-etawan te Hirusalim, “Egpangabangan ku sikaniyu wey egsuli a para kaniyu. Egpeetiyan ku ka dahat wey ka me sebseb te Babilunya.

Egguhusen kud ka Babilunya, wey egkeyimu e seini ne ugpaanan te me mananap ne egpekeiling te asu. Makaliyas-liyas e seini ne egpitawen wey egkeyimu e ne ware mahinged.

Ne egmaninehew ka langun ne me matig-Babilunya ne egpekeiling e te egginihel ne liyun.

Ne tenged su egmanggutasan ma sikandan, eg-andam a te sahakeen para kandan. Egpewubuhan ku sikandan, egpahalhaleen, wey egpalipliperengen ku sikandan ne kenad egmekeyimata. Sikeddiey se Magbebaye ne Manama ka miglalag kayi.

Ne egpanguyanen ku sikandan diye te gilanganan iling te me karniru wey me kambing ne egpanggilangen.”

Ne migkahi ka Magbebaye, “Nareetan e ka Babilunya, ka siyudad ne indayan te intiru ne kalibutan. Egkengaaldek e ka me nasud te neyitabu kandin.

Nalapey e te dahat ka Babilunya, wey nabunbunan e sikandin te derakel ne me bunlud.

Makaliyas-liyas ne egtengtengan ka me lungsud din, wey egpekeiling e sikandin te disirtu ne ware eg-ugpe wey ke egbaye naa.

Ne eglegparan kud si Bil, ka diyus-diyus te Babilunya, wey igpaluwe ku kandin ka tinakew rin ne me karatuan. Ne warad nasud ne egsimba kandin.

“Egkengaggebe e ka matikang wey makepal ne batu ne alad te Babilunya.

Pangawe kew e due te Babilunya, he keet-etawan te Israil! Luwasa niyu ka pegkeetew niyu te kene ku pad igpeula-ula kandan ka egmangebel-ebel ne langet ku.

Piru kene kew kaaldek wey ke kasuhey naa ke egginguma due te inged niyu ka guhuren meyitenged te gubut. Su egginguma iya ka guhuren meyitenged te gubut wey te egpahiggireey ne me Hari tagse leg‑un.

Egginguma iya ka timpu ne eglegparan ku ka me diyus-diyus te me matig-Babilunya. Ne egkeyilawan ka intiru ne inged wey egpatey ka langun ne me matig-Babilunya.

Ne egmanguleyi te pegkahale ka langun ne kayi te kalibutan wey ka diye te aw-awangan ke egdereetan e ka Babilunya te me etew ne egpuun te igkahibang ne balabahan. Sikeddiey se Magbebaye ne Manama ka miglalag kayi.

\x + \xo 51:48: \xt Imp 18:20.\x*Ne egmanguleyi te pegkahale ka langun ne kayi te kalibutan wey ka diye te aw-awangan ke egdereetan e ka Babilunya te me etew ne egpuun te igkahibang ne balabahan. Sikeddiey se Magbebaye ne Manama ka miglalag kayi.

Keilangan iya ne eglegparan ka Babilunya tenged te pegpangimatey rin te me matig-Israil wey te duma pad ne me etew kayi te kalibutan.”

\x + \xo 51:49: \xt Imp 18:24.\x*Keilangan iya ne eglegparan ka Babilunya tenged te pegpangimatey rin te me matig-Israil wey te duma pad ne me etew kayi te kalibutan.”

Ne ingkahiyan te Magbebaye ka keet-etawan din, “Sikaniyu se ware nammatey, pangawe kew e te Babilunya! Kene kew lamu-lamu, hipanew kew e! Ne minsan ke mariyu kew te inged niyu, sumsumana niyu ka Hirusalim wey sikeddiey se Magbebaye ne Manama niyu.

Migkahi kew, ‘Neyilew key e. Indali-dian key wey impeyilawan tenged su insubalan e te me lapu ka Amana ne Matulus ne Sinabeng diye te timplu.’

Piru egginguma iya ka timpu ne eglegparan ku ka me diyus-diyus te Babilunya, wey egmakareg-uy ka me tahapali te intiru ne inged tenged te masakit.

Ne minsan pad egpamaneyik ka Babilunya diye te langit wey eggimu te malig‑en ne me baley ne me matikang, egpeuyan e red iya man‑e te me etew ne egdereet kandin. Sikeddiey se Magbebaye ne Manama ka miglalag kayi.”

“Pammineha niyu ka me matig-Babilunya ne egmaninehew ka egpabulig

Ne egmanggebeen ka me matikang wey makepal ne batu ne alad te Babilunya,

Sikeddiey ka Amana ne Maresen ne Magbebaye ne Manama ka miglalag kayi.”

Ka pegpeuyan ni Hirimiyas diye te Babilunya te eglulunen ne baseen

Ne seini ka insuhu ku ki Sirayas ne anak ni Niryas wey apu ni Masiyas te miggendiye sikandin te Babilunya duma ki Hari Sidikiyas te igkeep‑at ne leg‑un te peghari din. Upisyal si Sirayas te Hari.

Insulat ku diye te eglulunen ne sulatanan ka meyitenged te langun ne karereetan ne egkeyitabu te Babilunya, ka langun-langun de iya meyitenged te Babilunya.

Ne ingkahiyan ku si Sirayas, “Emun ke egpekeuma kad diye te Babilunya, basaa nu te meemen diye te keet-etawan ka langun ne nakasulat te seini ne baseen.

Ne egkataman, ampu ka ne egkahi, ‘He Magbebaye ne Manama, migkahi ka ne egdereetan nu seini ne inged eyew warad me mananap wey ke me etew naa ne eg-ugpe kayi. Ne egpekeiling e seini te disirtu su kene man e egkeugpaan te etew te ware egtamanan.’

Ne emun ke egkeimpusan nud seini te egbasa, ibelebed nu naa seini te batu wey iregpak nud diye te Weyig ne Iyupratis

\x + \xo 51:63-64: \xt Imp 18:21.\x*Ne emun ke egkeimpusan nud seini te egbasa, ibelebed nu naa seini te batu wey iregpak nud diye te Weyig ne Iyupratis

wey kahi ka, ‘Seini ka egkeyitabu te Babilunya. Egtanled seini wey kenad egpakalepew tenged te karereetan ne igpeula-ula kandin te Magbebaye ne Manama.’ ”

Daruwa ne pulu wey sabeka (21) ka idad ni Sidikiyas te neyimu sikandin ne Hari, wey mighari sikandin diye te Hirusalim te sapulu wey sabeka (11) ne leg‑un. Si Hamutal ne anak ni Hirimiyas ne matig-Libna ka iney rin.

Ne mareet ded degma ka hinimuwan ni Hari Sidikiyas diye te Magbebaye ne Manama, iling te langun ne hinimuwan ni Hari Huwakim.

Purisu nalangetan amana ka Magbebaye ne Manama te keet-etawan te Hirusalim wey te Huda, wey indeldel rin e sikandan.

Nataman migribildi e si Sidikiyas ki Nibukadnisar ne Hari te Babilunya.

Purisu te igkasapulu ne aldew te igkasapulu ne bulan te igkasiyam ne leg‑un te peghari ni Sidikiyas, inlusuran e ni Nibukadnisar ne Hari te Babilunya ka Hirusalim. Migkekampu sikandan diye te lihawangan te siyudad, wey inlingutan dan tamunduwi te tane ka matikang wey makepal ne batu ne alad te Hirusalim eyew egpakaseled sikandan.

\x + \xo 52:4: \xt Isi 24:2.\x*Purisu te igkasapulu ne aldew te igkasapulu ne bulan te igkasiyam ne leg‑un te peghari ni Sidikiyas, inlusuran e ni Nibukadnisar ne Hari te Babilunya ka Hirusalim. Migkekampu sikandan diye te lihawangan te siyudad, wey inlingutan dan tamunduwi te tane ka matikang wey makepal ne batu ne alad te Hirusalim eyew egpakaseled sikandan.

Inlingutan dan ka siyudad taman te igkasapulu wey sabeka (11) ne leg‑un te peghari ni Sidikiyas.

Ne nataman, warad e egpekeuyan te egkakeen diye te siyudad, purisu nakaselerep e te bitil ka me etew. Te igkasiyam ne aldew te igkeep‑at ne bulan te seeye ded ne leg‑un, naamin e ka egkakeen diye te siyudad.

Ne nataman nahebe e te me sundalu ne me matig-Babilunya ka alad te siyudad ne matikang wey makepal ne batu. Purisu migpallahuy e si Sidikiyas duma te langun ne sundalu rin te timpu te marusilem minsan inlingutan e te me matig-Babilunya ka siyudad. Diye sikandan migbaye te pinamulaan te Hari dapit te gumawan ne eletanan te daruwa ne alad te siyudad ne matikang wey makepal ne batu, wey miggendiyad e sikandan te napu te Araba.

\x + \xo 52:7: \xt Isi 33:21.\x*Ne nataman nahebe e te me sundalu ne me matig-Babilunya ka alad te siyudad ne matikang wey makepal ne batu. Purisu migpallahuy e si Sidikiyas duma te langun ne sundalu rin te timpu te marusilem minsan inlingutan e te me matig-Babilunya ka siyudad. Diye sikandan migbaye te pinamulaan te Hari dapit te gumawan ne eletanan te daruwa ne alad te siyudad ne matikang wey makepal ne batu, wey miggendiyad e sikandan te napu te Araba.

Piru inlupug sikandan te me sundalu te Babilunya, wey neumaan sikandan diye te napu te Hiriku. Ne in-engkeran e si Hari Sidikiyas te me sundalu rin ne nekegsuwey-suwey.

Ne indakep dan e si Hari Sidikiyas wey in-uyan dan e diye ki Hari Nibukadnisar ne diye te siyudad te Ribla ne sakup te nasud te Hamat. Ne diye, inggukuman e sikandin ni Hari Nibukadnisar.

Ne impakulewut e ni Nibukadnisar ka mata ni Sidikiyas. Ne impabaku e sikandin te keddina wey in-uyan e diye te Babilunya. Ne imprisu rin si Sidikiyas diye taman te migpatey e sikandin.

\x + \xo 52:11: \xt Isi 12:13.\x*Ne impakulewut e ni Nibukadnisar ka mata ni Sidikiyas. Ne impabaku e sikandin te keddina wey in-uyan e diye te Babilunya. Ne imprisu rin si Sidikiyas diye taman te migpatey e sikandin.

Te igkasapulu (10) ne aldew te igkalimma ne bulan te igkasapulu wey siyam (19) ne leg‑un te peghari ni Nibukadnisar te Babilunya, nakaseled e te Hirusalim si Nibusaradan ne pangulu te me talagbantey te Hari te Babilunya.

Ne insilaban din e ka timplu te Magbebaye ne Manama, ka palasyu te Hari, lagkes ka langun ne baley diye te Hirusalim, wey ka me baley te inila ne me etew te Hirusalim.

\x + \xo 52:13: \xt 1Har 9:8.\x*Ne insilaban din e ka timplu te Magbebaye ne Manama, ka palasyu te Hari, lagkes ka langun ne baley diye te Hirusalim, wey ka me baley te inila ne me etew te Hirusalim.

Ne impangguhus e te me sundalu rin ka me matikang wey makepal ne batu ne alad te siyudad.

Ne impandakep e ni Nibusaradan ka me etew ne nenasame diye te siyudad, lagkes ka me etew ne egkengaayu-ayu, wey ka me etew ne miggural e te me sundalu te Hari te Babilunya, lagkes seeye se me mangngateu ne trabahanti.

Piru immanggaat din de diye te Huda ka duma ne subla ne egkaayu-ayu, eyew sikandan ka egtanggu te me parasan wey te me kamet.

Ne ingguhus te me matig-Babilunya ka daruwa ne sungkaleg ne me burunsi diye te timplu, ka burunsi ne kerumata, wey ka pelenggana ne burunsi ne egngaranan te “Ka Dahat”. Ne impanguyan dan e seini langun diye te Babilunya.

\x + \xo 52:17-23: \xt 1Har 7:15-47.\x*Ne ingguhus te me matig-Babilunya ka daruwa ne sungkaleg ne me burunsi diye te timplu, ka burunsi ne kerumata, wey ka pelenggana ne burunsi ne egngaranan te “Ka Dahat”. Ne impanguyan dan e seini langun diye te Babilunya.

Impanguyan dan ka me kuren ne inggimu puun te tane, me pala, ka igpanempug te pebilu te sulu, me yahung, me ubab, wey ka langun ne kasangkapan ne burunsi ne inggamit diye te timplu.

Impanguyan dan man‑e ka langun ne bulawan wey pelata ne me kasangkapan: ka dereisek ne me pelenggana, me tahuanan te baha, me yahung, me kuren, me tahuanan te sulu, me ubab, wey me yahung ne eggamiten te eg-itis te ighalad ne binu.

Ne kenad egkatimbang tenged te kabehat ka daruwa ne burunsi ne sungkaleg diye te timplu, ka dakel ne pelenggana ne egngaranan te, “Ka Dahat” wey ka burunsi ne sapulu wey daruwa ne turu ne baka ne in-unturan kayi, wey ka me kerumata. Ka sika langun, impeyimu dengan ni Hari Sulumun para te timplu te Magbebaye ne Manama.

Ka tagse sungkaleg, me walu ne mitrus se kalayat wey lalimma wey liware ne mitrus se kalibusen. Makeung ka taliware kayi wey me hep‑at ne pulgada se kakepal.

Ne ka ulu-ulu te tagse sungkaleg, subla te daruwa ne mitrus se katikang, wey indayan-dayanan te burunsi ne immegsumbalak ne imbeleberan te daruwa ne dangdang ne burunsi red ne impeiling te prutas ne egngaranan te granada.

Sabeka ne gatus langun ka prutas ne impeiling te granada diye te tagse sungkaleg, wey egkakita ka siyam ne pulu wey hen‑em (96) kayi ke egleng-ahen.

Ne impandakep man‑e ni Nibusaradan ensi Sirayas ne Labew ne Talagpanubad, si Supuniyas ne sinalihan ni Sirayas, wey ka tatelu ne upisyal te timplu.

Ne indakep din degma ka upisyal te me sundalu, wey ka pitu ne talagtambag te Hari ne diye pad te siyudad, wey ka sikritari te upisyal ne impiyalan te pegpanlista te me etew ne egsundaluwen, wey ka duma pad ne hen‑em ne pulu (60) ne me etew ne nakita diye te siyudad te Hirusalim.

Ne impanguyan sikandan langun ni Nibusaradan diye te Hari te Babilunya ne diye te Ribla.

Ne impahumian sikandan te Hari te Babilunya wey impeyimatayan e.

Purisu naddakep wey neuyan e ka keet-etawan te Huda peendiye te lein ne me nasud.

Ne seini ka listaan te me etew ne impandakep ni Nibukadnisar: te igkapitu ne leg‑un te peghari din, nakarakep sikandin te tatelu ne libu wey daruwa ne pulu wey tatelu (3,023) ne etew;

te igkasapulu wey walu (18) ne leg‑un te peghari din, nakarakep sikandin te walu ne gatus wey tatelu ne pulu wey daruwa (832) ne etew puun te Hirusalim;

te igkararuwa ne pulu wey tatelu (23) ne leg‑un te peghari din, nakarakep si Nibusaradan te pitu ne gatus wey hep‑at ne pulu wey lalimma (745) ne etew. Ne migginguma langun te hep‑at ne libu wey hen‑em ne gatus (4,600) ka me etew ne indakep din.

Te igkatatelu ne pulu wey pitu (37) ne leg‑un te pegkarakepi ki Huwakin ne Hari te Huda, neyimu e ne Hari te Babilunya si Ibil-Mirudak. Te an-anayan ne leg‑un te peghari din, impalihawang din e si Huwakin. Neyitabu seini te igkararuwa ne pulu wey lalimma (25) ne aldew te igkasapulu wey daruwa (12) ne bulan.

In-upianan ni Ibil-Mirudak si Huwakin, wey imbehayan din te dakel ne katungdanan du te duma ne me Hari ne indakep degma wey in-uyan diye te Babilunya duma kandin.

Ne warad e migsaluub si Huwakin te kumbale din te pinirisu, wey eglagpu e sikandin te Hari ne egkeen tagse aldew.

Ne tagse aldew te manekal pad sikandin, egbehayan sikandin te Hari te Babilunya te langun ne ingkeilangan din taman te migpatey e sikandin.