Si \bk Nihimiyas\bk* suluhuanen te Hari ne si Artasirsis diye te siyudad te Susa. Taheed te diye sikandin, nakarawat sikandin te guhuren meyitenged te me Israilita ne nekewun‑a nekeuli ne mareet se peg-ugpe. Nakasasindeg e ka timplu piru ware pad naay-ayari ka matikang wey makepal ne alad te siyudad, sikan naa ka ware egpakaatang te me kuntere te me Israilita ne nakalingut kandan.

Si Nihimiyas suluhuanen te Hari ne si Artasirsis diye te siyudad te Susa. Taheed te diye sikandin, nakarawat sikandin te guhuren meyitenged te me Israilita ne nekewun‑a nekeuli ne mareet se peg-ugpe. Nakasasindeg e ka timplu piru ware pad naay-ayari ka matikang wey makepal ne alad te siyudad, sikan naa ka ware egpakaatang te me kuntere te me Israilita ne nakalingut kandan.

Tenged dutu, migbuyu si Nihimiyas te pegtuhut te Hari ne eggendiye te Hirusalim eyew egbalew-balew egpasasindeg te me matikang wey makepal ne alad kayi.

Egkabasa ta man‑e te seini ne libru ke immenu te Manama te pegbulig ki Nihimiyas te pegbalew-balew pegsasindeg te matikang wey makepal ne alad te siyudad taliware te pegbalabag te me kuntere dan ne nakalingut kandan.

Ka pegbalew-balew te matikang wey makepal ne alad te Hirusalim \ior 3:1–7:73\ior*

Ka pegbalew-balew te matikang wey makepal ne alad te Hirusalim 3:1–7:73

Ka pegbasa te balaud wey ka pegbalew-balew te kasabutan \ior 8:1–10:39\ior*

Ka pegbasa te balaud wey ka pegbalew-balew te kasabutan 8:1–10:39

Te bulan te Kislib, diya a te Susa, ka iney ne siyudad. Te seeye ne timpu, migdaruwe e ne pulu (20) ne leg‑un ne mighari si Artasirsis.

+ \fr 1:1 \ft Me elat-elat seini te Nubimbri peendiye te me elat-elat te Disimbri.

1:1 Me elat-elat seini te Nubimbri peendiye te me elat-elat te Disimbri.

Te bulan te Kislib,\f + \fr 1:1 \ft Me elat-elat seini te Nubimbri peendiye te me elat-elat te Disimbri.\f* diya a te Susa, ka iney ne siyudad. Te seeye ne timpu, migdaruwe e ne pulu (20) ne leg‑un ne mighari si Artasirsis.

Ne imbayaan a ni Hanani ne sabeka te me suled ku, wey due me matig-Huda ne migduma kandin. Ne mig-insaan ku sikandan meyitenged te me Hudiyu ne nakalibed ded ka naddakep wey in-uyan diye te Babilunya, wey ka meyitenged te Hirusalim.

+ \fr 1:2 \ft Ka nenekeuli diye te Hirusalim, kene ne langun ne naddakep.

Ne imbayaan a ni Hanani ne sabeka te me suled ku, wey due me matig-Huda ne migduma kandin. Ne mig-insaan ku sikandan meyitenged te me Hudiyu ne nakalibed ded\f + \fr 1:2 \ft Ka nenekeuli diye te Hirusalim, kene ne langun ne naddakep.\f* ka naddakep wey in-uyan diye te Babilunya, wey ka meyitenged te Hirusalim.

Ne migtabak sikandan, “Subla ne nabaybayaran seeye se nekeuli ne nenarakep wey neuyan, wey diyad te prubinsya te Huda, wey impeyilawan sikandan te me lapu ne nangugpe diye te marani ran. Nenaddeetan pad ka me batu ne alad te Hirusalim ne matikang wey makepal, wey nasilaban ka me gumawan kayi.”

+ \fr 1:3 \ft Ka nenekeuli diye te Hirusalim, kene ne langun ne naddakep.

Ne migtabak sikandan, “Subla ne nabaybayaran seeye se nekeuli\f + \fr 1:3 \ft Ka nenekeuli diye te Hirusalim, kene ne langun ne naddakep.\f* ne nenarakep wey neuyan, wey diyad te prubinsya te Huda, wey impeyilawan sikandan te me lapu ne nangugpe diye te marani ran. Nenaddeetan pad ka me batu ne alad te Hirusalim ne matikang wey makepal, wey nasilaban ka me gumawan kayi.”

Te narineg ku seini, duen e re se nakapinnuu ne nakasinehew. Ne miglungku a, migpuasa, wey mig-ampu te Manama diye te langit te pila ne aldew.

Ne migkahi a, “He Magbebaye ne Manama te langit, maresen ka wey amana egtahuren ne Manama. Intuman nu ka me kasabutan nu wey impapitew nu te geyinawa nu ne kene egkabalbalawan seeye se miggeyinawa keykew wey migtuman te me suhu nu.

Ne migkahi a, “He Magbebaye ne Manama te langit, maresen ka wey amana egtahuren\f + \fr 1:5 \ft Te Hibruwanen: igkaaldek.\f* ne Manama. Intuman nu ka me kasabutan nu wey impapitew nu te geyinawa nu ne kene egkabalbalawan seeye se miggeyinawa keykew wey migtuman te me suhu nu.

Tengtengi a nikeykew wey pammineha nu ka peg-ampu ku te suluhuanen nu te aldew wey marusilem para te me suluhuanen nu ne iyan ka keet-etawan te Israil. Igpangguhud ku keykew ka me sale ney, wey ka sale te me kaap-apuan ku.

Mareet amana ka inggimu ney diye te keykew. Ware ney tumana ka me balaud nu, tulumanen, wey me suhu nu ne impabehey nu kanami te suluhuanen nu ne si Muwisis.

Tantanuri nu ubag ka ingkahi nu te suluhuanen nu ne si Muwisis, ‘Ke kene kew egmatinumanen keddiey, egmegsuwayen ku sikaniyu diye te nalein-lein ne me nasud.

\x + \xo 1:8: \xt Lib 26:33.\x*Tantanuri nu ubag ka ingkahi nu te suluhuanen nu ne si Muwisis, ‘Ke kene kew egmatinumanen keddiey, egmegsuwayen ku sikaniyu diye te nalein-lein ne me nasud.

Piru ke eglibed kew keddiey wey egtumanen niyu ka me suhu ku, minsan pad ke egmekegsuwey kew diye te maddiyu ne inged, eg-uyanen ku red sikaniyu diye te inged ne in-alam ku eyew diye kew egsimba keddi.’

\x + \xo 1:9: \xt Diy 30:1-5.\x*Piru ke eglibed kew keddiey wey egtumanen niyu ka me suhu ku, minsan pad ke egmekegsuwey kew diye te maddiyu ne inged, eg-uyanen ku red sikaniyu diye te inged ne in-alam ku eyew diye kew egsimba keddi.’\f + \fr 1:9 \ft Te Hibruwanen: diye ku igpeugpe ka ngaran ku.\f*

“Me suluhuanen nu sikandan wey me etew nu ne inluwas nu pinaahi te dakel ne geem wey kanekal nu.

“Me suluhuanen nu sikandan wey me etew nu ne inluwas nu pinaahi te dakel ne geem wey kanekal\f + \fr 1:10 \ft Te Hibruwanen: manekal ne belad.\f* nu.

He Magbebaye ne Manama, pammineha nu ubag ka me peg-ampu ku te suluhuanen nu wey ka peg-ampu te me suluhuanen nu ne egkahale ne egtahud keykew. Ituhut nu perem ne eglampus a te seini ne aldew wey te ighangyu ku te Hari, wey igkeyid‑u a nikandin.”

Te seeye ne timpu, sikeddi ka impiyalan ne talagsendad te inumen te Hari.

Sabeka ne aldew, in-andaman e si Hari Artasirsis te binu, wey insendaran kud sikandin. Bulan seeye ne egngaranan te Nisan, te igkarangeb ne pulu (20) ne leg‑un te peghari din. Ne seeye pad iya ka timpu ne miglungku a diye te tangkaan te Hari.

+ \fr 2:1 \ft Me elat-elat seini te Marsu peendiye te me elat-elat te Abril.

2:1 Me elat-elat seini te Marsu peendiye te me elat-elat te Abril.

Sabeka ne aldew, in-andaman e si Hari Artasirsis te binu, wey insendaran kud sikandin. Bulan seeye ne egngaranan te Nisan,\f + \fr 2:1 \ft Me elat-elat seini te Marsu peendiye te me elat-elat te Abril.\f* te igkarangeb ne pulu (20) ne leg‑un te peghari din. Ne seeye pad iya ka timpu ne miglungku a diye te tangkaan te Hari.

Sikan naa ka nekeinse sikandin keddi, “Mania te hendue te eglungku ka, ne kene ke ma perem egderalu? Nekey ka inlungku nu?”

Ne intabak ku ka Hari, “Mahal ne Hari, egkeuyag ka te ware egtamanan! Mania te kene e naa eglungku te nalundus man e ka siyudad ne inlebengan te me kaap-apuan ku, wey nenasilaban e ka me gumawan dutu.”

\x + \xo 2:3: \xt 2Har 25:8-10; 2Kru 36:19; Hir 52:12-14.\x*Ne intabak ku ka Hari, “Mahal ne Hari, egkeuyag ka te ware egtamanan! Mania te kene e naa eglungku te nalundus man e ka siyudad ne inlebengan te me kaap-apuan ku, wey nenasilaban e ka me gumawan dutu.”

Ne intabak ku ka Hari, “Ke egkabennalan ke red mahal ne Hari, wey ke igkeupii e red nikeykew, tuhuti a ne eggendiye te Huda te siyudad ne inlebengan te me kaap-apuan ku eyew egbalbalawan ku seini te egpasasindeg.”

Ne mig-inse e man‑e keddi ka Hari taheed te migpinnuu diye te kakiliran din ka Rayna, “Egkapilaan kaa diye wey ken‑u kaa eglibed?” Ne migkekerew a kandin ke ken‑u a eglibed wey impeyipanew ad nikandin.

Ne migkahiyan ku man‑e ka Hari, “Ke egkabennalan ke red Mahal ne Hari, behayi a te me sulat para te me gubirnadur ne diye te prubinsya ne talipag te Weyig ne Iyupratis, su eyew egpaliharen a nikandan peendiye te Huda.

Ne migkahiyan ku man‑e ka Hari, “Ke egkabennalan ke red Mahal ne Hari, behayi a te me sulat para te me gubirnadur ne diye te prubinsya ne talipag te Weyig ne Iyupratis,\f + \fr 2:7 \ft Limang te Weyig.\f* su eyew egpaliharen a nikandan peendiye te Huda.

Ne sulati nu ubag si Asap ka migbantey te puwalasan nu eyew egbehayan a nikandin te me kayu. Iggumawan seini te malig‑en ne baley ne matikang ne marani te timplu, ig-alad te siyudad, wey te igbebaley te eg-ugpaan ku.” Ne nabennalan ka Hari te inhangyu ku kandin su intantanuran e ma te Manama ku.

+ \fr 2:8 \ft Te Hibruwanen: miggen-genan a te meupiya ne belad te Manama ku.

2:8 Te Hibruwanen: miggen-genan a te meupiya ne belad te Manama ku.

Ne sulati nu ubag si Asap ka migbantey te puwalasan nu eyew egbehayan a nikandin te me kayu. Iggumawan seini te malig‑en ne baley ne matikang ne marani te timplu, ig-alad te siyudad, wey te igbebaley te eg-ugpaan ku.” Ne nabennalan ka Hari te inhangyu ku kandin su intantanuran\f + \fr 2:8 \ft Te Hibruwanen: miggen-genan a te meupiya ne belad te Manama ku.\f* e ma te Manama ku.

Te peggipanew kud, imparumaan a te Hari te me upisyal te me sundalu wey te migmangudde. Te pegginguma ku diye te prubinsya ne talipag te Weyig ne Iyupratis, imbehey kud e te me gubirnadur ka me sulat te Hari.

Piru nanengnengan ni Sanbalat ne Hurunihanen wey ni Tubiyas ne sabeka ne upisyal ne Amunihanen ne migginguma a eyew egbulihan ka me matig-Israil, wey neepes-epes sikandan.

Te igkatelu ne marusilem, miggipanew a duma te pila ne me etew. Ne warad iya innangenan ku te igkeupii te Manama ne igpeyimu keddi te Hirusalim. Ne ware degma duma ne ayam ne in-uyan ney angin e te asnu ne in-unturan ku.

Ne diya a miglihawang te Gumawan te Napu ne egpeendiye te Belun te Salimbaweng wey diye te Gumawan te Basuraan. Ne impitew ku ka me batu ne alad te siyudad ne newugnak pad, wey nenasilaban ka me gumawan kayi.

Inggendiyaan ku degma ka Gumawan te Sebseb wey ka Lanew te Hari piru ware egkabayaan te asnu ne in-unturan ku.

Purisu, migpabulus e naan de diye te Napu te Kidrun, wey impitew ku ka me batu ne alad te siyudad diye. Nataman, miglibed ad te imbaye ku ne Gumawan te Napu.

Ne ware nakanengneng ka me pangulu ke hendei a egpuun wey ke nekey ka inggimu ku. Su ware mem pad Hudiyu ne ingguhuran ku meyitenged te me planu ku, minsan ka me talagpanubad, talahuren ne me etew, me upisyal, wey te duma pad ne egpakabulig te himu.

Nataman, ingkahiyan ku sikandan, “Nakita niyu ka mareet ne neula-ula ta. Nareetan ka batu ne alad te Hirusalim ne matikang wey makepal, wey nasilaban ka me gumawan kayi. Purisu, egbalbalawan ta ka me alad te siyudad eyew kene kid e egkeyilawan.”

Ne impangguhuran ku sikandan te intantanuran a te Manama ku wey ke nekey ka ingkahi te Hari keddi.

Ne migkahi sikandan, “Uya, egbalbalawan ta ka me alad.” Purisu, migpangandam e sikandan eyew te pegbunsud te himu.

Piru te nanengnengan seini ni Sanbalat ne Hurunihanen wey ni Tubiyas ne sabeka ne upisyal ne Amunihanen, wey ni Gisim ne Arabihanen, ingngisiyan key e nikandan wey imbaley-baley. Ne migkahi sikandan, “Nekey‑a seini se eggimuwen niyu? Migsuman-suman kew bes ne egkuntere te Hari?”

Ne migtabak a, “Eglampus key pinaahi te bulig te Magbebaye ne Manama te langit. Ne sikanami se me suluhuanen din, igpabulus ney ka pegbalew-balew te matikang wey makepal ne alad ne batu. Piru sikaniyu, ware mule baad niyu kayi, wey ke katenged naa, wey ke itulan naa kayi te Hirusalim.”

Ne iyan migbalew-balew te Gumawan te Karniru si Iliyasib ne Labew ne Talagpanubad wey ka me duma rin ne talagpanubad. Te neimpusan dan e ka pegbalew-balew te me gumawan, inhalad dan e seini. Inhalad dan man‑e ka Matikang ne Baley te Sabeka ne Gatus, wey ka Matikang ne Baley ni Hananil.

Ne iyan migbalew-balew te alad ne sumpul dutu ka keet-etawan te Hiriku, wey iyan migbalew-balew te lein ne sumpul si Sakur ne anak ni Imri.

Ne iyan migbalew-balew te Gumawan te Isda ka me kabuhalan ni Hasina. Intangen dan ka me sungkaleg te lekeb, ka me lekeb, wey ka me balabag ne igpagul kayi.

Ne iyan mig-ayad-ayad te sumpul ne baad te alad si Mirimut ne anak ni Uriyas wey apu ni Hakus. Ne iyan mig-ayad-ayad te sumpul man‑e ne baad si Misulam ne anak ni Birikiyas wey apu ni Misisabil.

Ne iyan mig-ayad-ayad te sumpul man‑e ne baad si Saduk ne anak ni Baana.

Ne iyan mig-ayad-ayad te sumpul ne baad ka keet-etawan te Tikuwa. Piru ware himuwa te me talahuren ne etew te Tikuwa ka igpeyimu kandan te me pangulu ran te trabahu.

Ne iyan mig-ayad-ayad te Tapey ne Gumawan si Huyada ne anak ni Pasiya wey si Misulam ne anak ni Bisudiyas. Intangen dan ka me sungkaleg te lekeb, ka me lekeb, wey ka me balabag ne igpagul kayi.

Ne iyan mig-ayad-ayad te Tapey\f + \fr 3:6 \ft Te Hibruwanen: Yasana.\f* ne Gumawan si Huyada ne anak ni Pasiya wey si Misulam ne anak ni Bisudiyas. Intangen dan ka me sungkaleg te lekeb, ka me lekeb, wey ka me balabag ne igpagul kayi.

Ne iyan mig-ayad-ayad migsinundul te sumpul ne baad te alad si Milatiyas ne matig-Gibyun, si Hadun ne matig-Mirunut, wey ka me lukes ne me matig-Gibyun wey me matig-Mispa. Ka seini ne me lungsud, immanduan te gubirnadur te prubinsya ne talipag te Weyig ne Iyupratis.

Ne iyan mig-ayad-ayad migsinundul kandan si Usil ne anak ni Harayas ne talagsayab te bulawan.

Mig-ayad-ayad migsinundul kandin si Hananiyas ne sabeka te me talaggimu te me peemut. Ne naay-ayaran dan ka alad te Hirusalim taman diye te egngaranan te Maluag ne Alad.

Ne iyan mig-ayad-ayad migsinundul kandan ka anak ni Hur ne si Ripayas ne pangulu te katenge ne distritu te Hirusalim.

Ne iyan mig-ayad-ayad migsinundul diye te egkatangkaan te baley rin si Hidayas ne anak ni Harumap.

Ne iyan mig-ayad-ayad migsinundul kandin si Hatus ne anak ni Hasabniyas.

Ne iyan mig-ayad-ayad migsinundul te lein ne baad wey te Matikang ne Baley ne Hilutuanan te Paan si Malkiyas ne anak ni Harim wey si Hasub ne anak ni Pahat-Muwab.

Ne iyan mig-ayad-ayad migsinundul si Salum ne anak ni Haluhis ne pangulu te katenge ne distritu te Hirusalim. Iyan migbulig kandin ka anak din ne me malitan.

Ne iyan mig-ayad-ayad te Gumawan te Napu si Hanun wey ka me mahinged te Sanuwa. Imbalbalawan dan seini wey intangen dan ka me sungkaleg te lekeb wey me balabag ne igpagul kayi. Nakaayad-ayad sikandan te me 440 ne mitrus ne alad taman te Gumawan te Basuraan.

Ne iyan mig-ayad-ayad te gumawan ne egngaranan te Basuraan si Malkiyas ne anak ni Rikab ne pangulu te distritu te Bit-Hakirim. Imbalbalawan din seini te eggimu wey intangen din ka me sungkaleg te lekeb, ka me lekeb, wey ka me balabag ne igpagul kayi.

Ne iyan mig-ayad-ayad te Gumawan te Sebseb ka anak ni Kulhusi ne si Salum ne pangulu te distritu te Mispa. Imbalbalawan din seini, in-atepan wey intangen din ka me sungkaleg te lekeb, ka me lekeb, wey ka me balabag ne igpagul kayi. Ne imbalbalawan din man‑e ka alad te linew ne egngaranan te Sila ne marani te pinamulaan te Hari, taman te haheran ne puun te siyudad ni Hari Dabid.

Ne iyan mig-ayad-ayad migsinundul kandin ka anak ni Asbuk ne si Nihimiyas ne pangulu te katenge ne distritu te Bitsur. In-ay-ayaran din ka egkatangkaan te inlebengan ki Dabid, taman te limuranan te weyig, wey te Baley te me Bahani.

Ne iyan mig-ayad-ayad migsinundul ka me Libita ne impanguluwan ni Rihum ne anak ni Bani.

Ne iyan mig-ayad-ayad migsinundul kandan si Hasabiyas ne pangulu te katenge ne distritu te Kila, te distritu rin.

Ne iyan mig-ayad-ayad migsinundul kandin ka me karumaan dan ne impanguluwan te anak ni Hinadad ne si Bibay ne pangulu te katenge ne distritu te Kila.

Ne iyan mig-ayad-ayad migsinundul si Isir ne anak ni Huswi ne pangulu te Mispa te lein ne baad ne egkatangkaan te tahuanan te me panganiban taman te pikungan te alad.

Ne iyan mig-ayad-ayad migsinundul si Baruk ne anak ni Sabay puun te pikungan te alad peendiye te gumawan te baley ni Iliyasib ne Labew ne Talagpanubad.

Ne iyan mig-ayad-ayad migsinundul ka anak ni Uriyas ne si Mirimut ne apu ni Hakus puun te gumawan te baley ni Iliyasib taman diye te tamanan te seini ne baley.

Ne due me talagpanubad ne migpuun te me distritu ne nakalingut te Hirusalim ne migbulig mig-ayad-ayad te alad.

Ne iyan mig-ayad-ayad migsinundul kandan si Binhamin wey si Hasub diye te egkatangkaan te baley ran.

Ne iyan mig-ayad-ayad migsinundul kandan diye te egkatangkaan te baley rin si Asariyas ne anak ni Maasiyas wey apu ni Ananiyas.

Ne iyan mig-ayad-ayad migsinundul kandin te lein ne baad si Binuy ne anak ni Hinadad. Puun te baley ni Asariyas taman te pikungan te alad ka in-ay-ayaran din.

Ne iyan mig-ayad-ayad migsinundul si Palal ne anak ni Usay. In-ay-ayaran din ka sumpul ne baad te alad; puun te egkatangkaan te pikungan te alad wey te matikang ne baley ne diye te ampew te palasyu ne marani te lama te ugpaan te talagbantey.

Ne iyan mig-ayad-ayad migsinundul kandin ka anak ni Parus ne si Pidayas

wey ka me suluhuanen te timplu ne mig-ugpe te Bubungan te Upil. Puun te egkatangkaan te gumawan ne egngaranan te Weyig ne diye te igsile wey diye te matikang ne baley ka in-ay-ayaran dan.

Ne due nanginguma ne me matig-Tikuwa wey sikandan ka mig-ayad-ayad te lein ne baad. Puun te dakel wey matikang ne baley taman te alad te Upil ka in-ay-ayaran dan.

Ne iyan mig-ayad-ayad te gumawan ne egngaranan te Kudde ka me talagpanubad. Ne masi-ayad-ayad e sikandan te alad ne egkatangkaan te me baley ran.

Ne iyan mig-ayad-ayad migsinundul si Saduk ne anak ni Imir te alad ne egkatangkaan te baley rin.

Ne iyan mig-ayad-ayad migsinundul kandin te lein ne baad ka anak ni Sikaniyas ne si Simaya ne talagbantey te Gumawan te Igsile.

Ne migsinundul kandin mig-ayad-ayad te lein ne baad si Hananiyas ne anak ni Silimiyas wey si Hanun ne igkeen‑em ne anak ni Salap.

Ne migsinundul kandan si Misulam ne anak ni Birikiyas ne mig-ayad-ayad te alad ne egkatangkaan te baley rin.

Ne migsinundul kandin si Malkiyas ne sabeka ne mannayab te bulawan. Mig-ay-ayaran din ka alad taman te baley te suluhuanen diye te timplu wey te me nigusyanti ne egkatangkaan te Gumawan ne Libulunganan, wey taman te sinabeng ne impeuntud te pikungan te alad.

Ne iyan mig-ayad-ayad te katammanan ne baad te alad ka me talagdekdek te bulawan wey ka me nigusyanti. Puun te sinabeng ne diye te dibabew te pikungan wey te Gumawan te Karniru ka in-ay-ayaran dan.

Te pegkarineg ni Sanbalat ne gubirnadur te Samarya te egbalbalawan ney ka batu ne alad, nalanglangetan sikandin. Ne indali-dian din ka me Hudiyu.

Ne migkahi sikandin diye te tangkaan te me duma rin wey te me sundalu te Samarya, “Nekey‑a ka eggimuwen te seini se luyeg ne me Hudiyu? Egbalbalawan dan ubag ka alad te Hirusalim? Migsuman-suman buwa sikandan ne egkeimpusan dan te senge-kaaldew re ka pegbalew-balew te alad wey egpanubaran dan e? Migsuman-suman buwa sikandan ne egkalimud dan pad ka nenasilaban wey nallupet e ne me batu?”

Ne migkahi degma si Tubiyas ne Amunihanen ne migpinnuu diye te dulug ni Sanbalat, “Malehet sika. Egkatempag ka inggimu ran ne alad ne batu minsan ke laku re ka egpamaneyik!”

Ne seeye naa ka mig-ampu a, “Pammineha key, Manama ney, su indali-dian key. Eglibed perem kandan ka indali-di dan kanami. Egkaamin perem ka karatuan dan wey egkarakep sikandan wey eg-uyanen diye te lein ne inged.

Kene nu pasayluwa sikandan te mareet ne hinimuwan dan, wey kene nu lingawi ka me sale dan, su inlemetan ke ma nikandan diye te me tangkaan te migtrabahu te alad.”

Sikan naa ka nabalbalawan ney ka batu ne alad taman te natenge e ka katikang kayi, su amana ma ne maahet-ahet ka me etew ne egtrabahu.

Piru te pegkarineg ni Sanbalat, wey ni Tubiyas, wey te me Arabihanen, me Amunihanen, me matig-Asdud ne nakapabulus ded ka peg-ayad-ayad te batu ne alad te Hirusalim, wey nasengsengan e ka me lungag, nalanglangetan sikandan.

Purisu migplanu sikandan langun ne eglusuran dan ka Hirusalim eyew egkasamuk.

Piru mig-ampu key te Manama ney wey due impabantey ney te maaldew wey te marusilem su eyew due egpakabantey kanami puun kandan.

Ne migkahi ka me matig-Huda, “Migmagguye e ka me trabahanti, wey miglatambu pad ka nallupet ne me batu ne egpangaween ney. Kene ney egkeimpusan te egbalew-balew ka batu ne alad.”

Ne migkahi degma ka me kuntere ney, “Egtigkawen ta sikandan te eglusud taheed te kene pad sikandan egpakanengneng wey egpakakita kanta, wey egpangimatayan ta sikandan eyew egkeengked e ka himu ran.”

Ne ka me Hudiyu ne nangugpe diye te marani ran, nangendiye te kanami wey layun key nikandan panpanayi ne eglusuran key iya te me kuntere ney.

+ \fr 4:12 \ft Te Hibruwanen: Kasapulu puun te langun ne inged ne igbaliyung niyu kanami.

4:12 Te Hibruwanen: Kasapulu puun te langun ne inged ne igbaliyung niyu kanami.

Ne ka me Hudiyu ne nangugpe diye te marani ran, nangendiye te kanami wey layun key nikandan panpanayi ne eglusuran key iya te me kuntere ney.\f + \fr 4:12 \ft Te Hibruwanen: Kasapulu puun te langun ne inged ne igbaliyung niyu kanami.\f*

Purisu, due impabantey ku diye te liyu te kinariraleman te me baad ne nalunglungahan pad ne batu ne alad. Immegduma-ruma ku pabantaya te batu ne alad ka me taltalagduma wey naatul te me kampilan, me deldeg, wey me pane.

Ne inleuy ku ka me etew wey ingkahiyan ku ka me talahuren ne me etew, me upisyal, wey ka duma ne keet-etawan, “Kene kew kaaldek te me kuntere ta. Tantanuri niyu ne maresen wey kein-inuwan ka Magbebaye ne Manama. Pakig-ehet kew para due keupianan te me suled niyu ne me lukes, me anak niyu, me asawa niyu, wey te me ugpaan niyu.”

Te nahuhuran e ka me kuntere ney ne nanengnengan ney e ka implanu ran wey nakita ran ne indereetan te Manama ka implanu ran, inliberan ney e langun ka himu ney ne eg-ayad-ayad te batu ne alad.

Puun te seeye ne aldew, nabaad ka me etew te daruwa. Ka senge-baad migtrabahu wey ka senge-baad migbantey, wey due me deldeg dan, me kalasag, wey me pane wey migsaluub te putew ne dingding te kumeng. Ne migbehey ka me pangulu te igkabulig dan te me matig-Huda ne migbalew-balew te alad.

+ \fr 4:16 \ft Te Hibruwanen: Migsesasindeg ka me pangulu diye te egkeinniyuhan.

4:16 Te Hibruwanen: Migsesasindeg ka me pangulu diye te egkeinniyuhan.

Puun te seeye ne aldew, nabaad ka me etew te daruwa. Ka senge-baad migtrabahu wey ka senge-baad migbantey, wey due me deldeg dan, me kalasag, wey me pane wey migsaluub te putew ne dingding te kumeng. Ne migbehey ka me pangulu te igkabulig dan\f + \fr 4:16 \ft Te Hibruwanen: Migsesasindeg ka me pangulu diye te egkeinniyuhan.\f* te me matig-Huda ne migbalew-balew te alad.

Ne seeye se tigbaba te me batu, migtrabahu ne limang de ne belad ka inggamit wey ka limang ne belad, inggen-gen te panganiban.

Ne migsiniket te kampilan ka langun ne migtrabahu wey diye migsesasindeg te dulug ku ka etew ne talagparahing te trumpita.

Ne ingkahiyan ku ka me talahuren ne me etew, ka me upisyal, wey ka me etew, “Dakel wey maluag ka eg-alaren ta wey nekegdiyu-diyu ki.

Sikan naa ke egkarineg niyu ka dahing te trumpita, dagdahew kew hengkayi te keddi. Ne egpangabangan ki te Manama te pegpakig-ehet kandan.”

Purisu migpabulus key migtrabahu puun te egkaliwaswas taman te egkasagkup, wey imbantayan key te senge-baad te me etew ne due me deldeg.

Te seeye degma ne aldew, imbanasalan ku ka me etew ne ware mig-ugpe te Hirusalim wey ka me suluhuanen dan ne diye eggirehe te Hirusalim tagse marusilem, eyew egkabantayan ka siyudad wey eyew egpekeyimu e man‑e te maaldew.

Sikan naa ka ware key en iya migluluung te insaluub ney te marusilem—minsan sikeddi, ka me suled ku, ka me suluhuanen ku, wey ka me talagbantey ne migduma-ruma keddi. Ne masihen-gen key re due te me panganiban ney.

+ \fr 4:23 \ft Te Hibruwanen: Eg-uy-uyanen ney re due ka panganiban ney ke egpanakeru key.

4:23 Te Hibruwanen: Eg-uy-uyanen ney re due ka panganiban ney ke egpanakeru key.

Sikan naa ka ware key en iya migluluung te insaluub ney te marusilem—minsan sikeddi, ka me suled ku, ka me suluhuanen ku, wey ka me talagbantey ne migduma-ruma keddi. Ne masihen-gen key re due te me panganiban ney.\f + \fr 4:23 \ft Te Hibruwanen: Eg-uy-uyanen ney re due ka panganiban ney ke egpanakeru key.\f*

Due me alunggun ne migsagsahukul diye te duma ran ded ne me Hudiyu.

Migkahi sikandan, “Masulug ka me anak ney wey migkeilangan key te egkeenen ne trigu eyew egkeuyag key.”

Ne migkahi degma ka duma, “Impamirinda ney e ka me kamet ney, me parasan ney, wey ka me baley ney eyew due egkakeen ney tenged su egkabitil key.”

Ne due man‑e migkahi, “Nakapanambey key te seleppi para te buhis ne egbuyuen te Hari te me kamet ney wey me parasan ney.

Ne kuntee, minsan nenekeg-iling ka langesa ney, wey ka anak ney ne me lukes iling ded degma te anak dan ne me lukes, napehes key red ne igpeuripen kandan ka me anak ney. Ne ka malehet, ka duma ne me anak ney ne me malitan impeuripen ney e. Piru ware egkeyimu ney su ka me kamet ney wey ka me parasan ney, naangken man‑e te duma ne etew.”

Ne insuman-suman ku seini paay-ayari wey te naay-ayaran kud seini te egsuman-suman, iyan ku indakeselan te sale ka me talahuren ne me etew wey me upisyal te me etew, wey ingkahiyan ku, “Inleig-leig niyu ka me suled niyu su impaanakan niyu ma ka seleppi ne impasambayan niyu kandan.”

\x + \xo 5:7: \xt Iks 22:25; Lib 25:35-37; Diy 23:19-20.\x*Ne insuman-suman ku seini paay-ayari wey te naay-ayaran kud seini te egsuman-suman, iyan ku indakeselan te sale ka me talahuren ne me etew wey me upisyal te me etew, wey ingkahiyan ku, “Inleig-leig niyu ka me suled niyu su impaanakan niyu ma ka seleppi ne impasambayan niyu kandan.”

Ne ingkahiyan ku sikandan, “Inggimu ta ka langun ne egkeyimu ta eyew te peglekat te me karumaan ta ne me Hudiyu ne nakabelegye diye te duma ne me nasud. Piru tenged te inggimu niyu, napehes e man‑e sikandan ne migbelegye te pegkeetew ran diye mismu te kaniyu. Layun te naan de eglekata sikandan?” Ne nenakapeeneng-eneng de sikandan se nenatanengan.

Sikan naa ka migpabulus-bulus a, “Kene ne meupiya ka inggimu niyu. Keilangan ne eg-ugpe kew ne due kaaldek te Manama eyew kene ki egdali-dian te me nasud ne me kuntere ta.

Timul pad, sikeddi wey ka me suled ku ne me lukes, wey ka me suluhuanen ku, migpasambey key degma te seleppi wey te egkakeen kandan. Ne kuntee igpeeneng-eneng tad ka pegpasubla te egsukut te insambayan dan.

Ne ilibed niyu kuntee ne aldew ka me kamet dan, ka me parasan dan, ka me ulibuwan dan, wey ka me baley ran. Ilibed niyu man‑e ka anak te seleppi ne impasambayan niyu kandan, wey ka egkakeen, wey me binu, wey ka mentika.”

Ne migtabak sikandan, “Iglibed ney ka me karatuan dan wey kene key e egsukut kandan. Eggimuwen ney e ka ingkahi nu.”

Ne impeumew ku ka me talagpanubad, wey impepanaad ku diye te tangkaan dan ka me pangulu wey me upisyal ne egtumanen dan iya ka impanaad dan.

Ne inggekad ku ka tabed ku wey intepungan ku ka kumbale ku wey migkahi a, “Iling kayi ka eggimuwen te Manama kaniyu, te me baley niyu, wey te me karatuan niyu ke kene niyu egtumanen ka impanaad niyu. Eg-aween din perem ka langun diye te kaniyu.”

+ \fr 5:13 \ft Ka igmanaluub dengan ware burusa, purisu ka eggimuwen dan ne burusa iyan ka tabed dan. Ka pegkaawe te langun ka igpasabut dutu.

5:13 Ka igmanaluub dengan ware burusa, purisu ka eggimuwen dan ne burusa iyan ka tabed dan. Ka pegkaawe te langun ka igpasabut dutu.

Ne inggekad ku ka tabed ku wey intepungan ku ka kumbale\f + \fr 5:13 \ft Ka igmanaluub dengan ware burusa, purisu ka eggimuwen dan ne burusa iyan ka tabed dan. Ka pegkaawe te langun ka igpasabut dutu.\f* ku wey migkahi a, “Iling kayi ka eggimuwen te Manama kaniyu, te me baley niyu, wey te me karatuan niyu ke kene niyu egtumanen ka impanaad niyu. Eg-aween din perem ka langun diye te kaniyu.”

Ne migkahi ka langun, “Malehet iya!” Ne indeyrey ran ka Magbebaye ne Manama, wey intuman dan ka impanaad dan.

Neyimu a ne gubirnadur te Huda te sapulu wey daruwa (12) ne leg‑un, bunsud te igkararuwa ne pulu (20) taman te tatelu ne pulu wey daruwa (32) ne leg‑un te peghari ni Artasirsis. Ne minsan pad due, wara ad iya migkeen te egkakeen te egkeyimu ne gubirnadur wey iling ded degma ka me suled ku.

Piru impeyirapan te me gubirnadur ne nekewun‑a keddi ka me etew, wey impanguwa ka egkakeen dan wey ka me binu ran. Impabehey pad man‑e sikandan te hep‑at ne pulu (40) ne buuk ne pelata. Minsan ka me talagbulig te gubirnadur, mig-ambag-ambag degma migleig-leig te me etew. Piru ware ku himuwa seini su naaldek a te Manama.

Ne migpakannekal a ka egbalew-balew te batu ne alad te siyudad wey miglibulung diye ka langun ne suluhuanen ku eyew egbulig te himu. Ne wara a iya migkamkamuney te tane.

Ne timul pad kayi, wara a migbuyu te minsan nekey, minsan sikeddi ka migpakeen te 150 ne me Hudiyu wey te me upisyal ran, ware pad labet te me mahaliyug ne egpuun te minsan hendei ne me nasud.

Ne tagse aldew, miglapa a te sabeka ne baka wey hen‑em ne mallambeg ne me karniru wey me manuk. Ne tagse sapulu ne aldew, migbehey a man‑e te langun ne klasi te binu. Piru minsan pad iling due ka inggimu ku, wara a migkuwa te minsan nekey. Nakanengneng a ne mabehat amana seini para te me etew, purisu, wara a migkuwa te minsan nekey ne pegkeen ne para te gubirnadur.

He Manama ku, tantanuri a te langun ne neyimu ku te seini ne me etew.

Nanengnengan ni Sanbalat, ni Tubiyas, wey ni Gisim ne Arabihanen wey te duma pad ne me kuntere ney, ne neimpusan ney e te egbalew-balew ka batu ne alad te siyudad wey warad e me lungag kayi, angin e te me lekeb ne ware pad nakatangen.

Seeye naa, impeumew a ni Sanbalat wey ni Gisim te miggenendue, “Egkeupian key ne egpakigkita keykew diye te sabeka ne bariyu te Kipirim te napu te Unu.” Piru ka malehet, mareet bes ka tuyu dan keddi.

Purisu migsuhu a degma te me etew eyew egkahi kandan, “Dakel ka himu ku, purisu kena a egpekeendue. Kene egkaayun ne egkeengkeran ku ka himu eyew re egpakigkita kaniyu.”

Keep‑at a nikandan panaheyi te sikan ded ne lalag, wey sikan ded degma ka intabak ku.

Te igkalimma ne pegginggat ni Sanbalat keddi, imparulungan a nikandin te suluhuanen din te ware pegketa ne sulat.

Seini ka tahu te seeye ne sulat, “Egkahuhud te minsan hendei ne nasud, minsan si Gisim migkahi ne migsuman-suman ke kun wey ka me Hudiyu ne egribildi, sikan naa ka imbalbalawan niyu ka batu ne alad. Kahi rin pa iya ne egkeupian ke kun ne egkeyimu ne Hari te me Hudiyu.

Ne mig-alam ke kun pad man‑e te me prupita ne egpataha due te Hirusalim ne sikeykew e ka Hari te Huda. Egkataman ne egkanengnengan iya seini te Hari, sikan naa ka keilangan ne eggendini ka su egpasabutey ki meyitenged kayi.”

Ne seini ka tabak ku kandin, “Ubat sika se ingkahi nu. Himu-himu nu re sika puun te suman-suman nu.”

Nakanengneng a ne ingginaaldek key re nikandan eyew egpakapeeneng-eneng key ka egtrabahu wey kene egkeimpusan ka himu ney. Piru mig-ampu a te Manama ne eglig‑enen e pad iya man‑e nikandin.

Sabeka ne aldew, miggendiya a te baley te kene egpakaleleug ne si Simaya ne anak ni Dilayas wey apu ni Mihitabil. Ne ingkahiyan a ni Simayas, “Eglibulung ki diye te timplu ne baley te Manama wey egpanlekeban ta ka me gumawan su eggengkayi kuntee te marusilem ka me kuntere nu eyew eggimatey keykew.”

Piru migtabak a, “Mania te egpallahuy a wey ke eggeles naa diye te timplu eyew kena a egpatey? Kena a egseled diye te timplu!”

Ne nasabut ku ne ware sikandin suhua te Manama, su imbayaran sikandin ni Sanbalat wey ni Tubiyas, sikan naa ka impanpanayan a nikandin.

Igkeupii ran de ne egginaaldeken a wey egpekeyimu te sale ke egtumanen ku ka ingkahi ni Simayas wey eyew egkareetan ka bantug ku, wey eyew egdali-dian a te me etew.

Ne mig-ampu a, “He Manama ku, tantanuri nu ka langun ne mareet ne hinimuwan ni Tubiyas wey ni Sanbalat. Ne tantanuri nu degma ka malitan ne prupita ne si Nuwadiyas wey ka duma pad ne me prupita ne migpanginaaldek keddiey.”

Neimpusan ded iya ka batu ne alad te igkararuwa ne pulu wey lalimma (25) ne aldew te igkeen‑em ne bulan, ne iyan ka bulan te Ilul. Migginguma te lalimma ne pulu wey daruwa (52) ne aldew ka peggingimpus te batu ne alad.

Te pegkanengnengi kayi te me etew te nakalingut ne me nasud ne egkuntere kanami, nenaaldek sikandan wey neneyilew; su nasabut dan ne neimpusan ka seini ne himu puun te bulig te Manama.

Te intiru ne lalimma ne pulu wey daruwa (52) ne aldew, migmasulsulatey ka me talahuren ne me etew te Huda ki Tubiyas.

Masulug ka migsaad ne eglapig ki Tubiyas ne matig-Huda, su mekaamung ma sikandin ni Sikaniyas ne anak ni Ara. Ne ka anak din degma ne lukes ne si Diyuhanan, nakaasawa te anak ni Misulam ne anak ni Birikiya.

Ne impangguhud dan keddi ka me meupiya ne neyimu ni Tubiyas, wey impangguhud dan kandin ka langun ne impanlalag ku. Ne layun a peuyani ni Tubiyas te sulat eyew egginaaldeken a.

Te nabalbalawan e ka batu ne alad te siyudad, wey te nenakatangen e ka me gumawan, mig-alam ad te me etew ne egbantey te me gumawan te siyudad, wey me mangngulahing, wey me Libita.

Imbehey ku ka katenged te pegbantey te Hirusalim diye te suled ku ne si Hanani wey ki Hananiyas ne pangulu te me talagbantey te alad te siyudad, su egkasalihan ma si Hananiyas wey dakel ka pegkaaldek din te Manama du te me duma rin.

Ingkahiyan ku sikandan, “Kene niyu palukati ka me gumawan te siyudad te Hirusalim te kene pad egsile ka aldew wey palekebi niyu seini te kene pad eglineb ka aldew. Ne minsan pad ke due egbantey te gumawan, egpalekeban de due seini wey egpapagulan. Alam kew te mahinged te Hirusalim ne egpabantayen niyu kayi te siyudad wey pegsuwaya niyu sikandan. Ka duma diye egbantey te eg-ugpaan te me talagbantey, wey ka duma diye te tangkaan te me baley ran.”

Maluag wey dakel ka siyudad te Hirusalim piru deisek de ka mig-ugpe, wey ware pad neyimu ne iyam ne me baley.

Ne imbanasalan a te Manama ne igpalibulung ka me talahuren ne me etew wey me upisyal, wey ka me etew eyew egrihistruwen sumale te kaap-apuan dan. Ne nakita ku ka listaan te me etew ne nekewun‑a nekeuli te siyudad.

Seini ka listaan te keet-etawan te prubinsya te Huda ne nekeuli puun te pegkarakep. Impandakep dengan ni Hari Nibukadnisar ka me pamilya ran wey impanguyan diye te Babilunya. Ne kuntee nekeuli e diye te Hirusalim wey diye te me lungsud dan ne sakup te Huda.

Iyan dan pangulu ensi Sirubabil, si Huswi, si Nihimiyas, si Asariyas, si Raamiyas, si Nahamani, si Murdikay, si Bilsan, si Mispirit, si Bigbay, si Nihum, wey si Baana.

Seini ka kasuluhan te me lukes ne me Israilita ne nekeuli puun te pegkarakep:

2,818 ka me kabuhalan ni Pahat-Muwab ne kabuhalan ni Huswi wey ni Huwab;

siyam ne pulu wey walu (98) ka me kabuhalan ni Atir (ne ingngaranan degma ki Hisikiyas);

Seini ka kasuluhan te me etew ne ka kaap-apuan dan diye nangugpe te seini ne me lungsud:

Seini ka me kabuhalan te me talagpanubad ne nekeuli puun te pegkarakep:

Seini ka me kabuhalan te me Libita ne nekeuli puun te pegkarakep:

pitu ne pulu wey hep‑at (74) ka me kabuhalan ni Huswi wey ni Kadmiil, ne me kabuhalan ni Hudiba;

138 ka me talagbantey te gumawan te timplu ne me kabuhalan ni Salum, ni Atir, ni Talmun, ni Akub, ni Hatita, wey ni Subay.

Seini ka kabuhalan te me suluhuanen diye te timplu ne nekeuli puun te pegkarakep:

Seini ka kabuhalan te me suluhuanen ni Sulumun ne nekeuli puun te pegkarakep:

me kabuhalan ni Sipatiyas, ni Hatil, ni Pukirit-Hasibaim, wey ni Amun.

Migginguma te 392 ka langun ne me suluhuanen diye te timplu wey ka me kabuhalan te me suluhuanen ni Sulumun.

Ne due 652 ne kabuhalan enni Dilyas, ni Tubiyas, wey ni Nikuda ne nekeuli puun te me lungsud te Tilmila, te Til-Harsa, te Kirub, te Adan, wey te Imir. Piru kene sikandan egpakapamalehet ke me Israilita naan iya sikandan.

Due degma me talagpanubad ne me kabuhalan ni Habayas, ni Hakus, wey ni Barsilay ne kene egkapamalehetan ne me kabuhalan sikandan te Israil. Seini se egngaranan ki Barsilay nakaasawa te anak ni Barsilay ne matig-Gilyad, wey puun dutu, iyan din e ngaran ka ngaran te anuhang din.

Ne impamitew ran ka me ngaran dan diye te listaan te me kaap-apuan dan, piru ware dan seini nakita, sikan naa ka ware sikandan dawata ne talagpanubad wey in-isip sikandan ne mallindit.

Ingkahiyan sikandan te gubirnadur ne kene egkaayun ne egkeen te inhalad diye te Manama taman te duen e talagpanubad ne egpakahamit te Urim wey Tumim ka egpanginginse te Magbebaye ne Manama.

\x + \xo 7:65: \xt Iks 28:30; Diy 33:8.\x*Ingkahiyan sikandan te gubirnadur ne kene egkaayun ne egkeen te inhalad diye te Manama taman te duen e talagpanubad ne egpakahamit te Urim wey Tumim ka egpanginginse te Magbebaye ne Manama.

Ne ka kasuluhan te me etew ne nekeuli puun te pegkarakep 42,360, ne ware pad nakalagkes te pegseel ka:

+ \fr 7:69 \ft Sabeka seini ne ayam ne anak te lukes ne asnu wey beyan ne kudde.

7:69 Sabeka seini ne ayam ne anak te lukes ne asnu wey beyan ne kudde.

245 ne me mula\f + \fr 7:69 \ft Sabeka seini ne ayam ne anak te lukes ne asnu wey beyan ne kudde.\f*

Due me pangulu te pamilya te me etew ne migbehey te kasangkapan ne eggamiten te pegbalew-balew pegpasasindeg te timplu: ka gubirnadur migbehey te walu (8) ne kilu ne bulawan, lalimma ne pulu (50) ne yahung, wey 530 ne kumbale te me talagpanubad;

Due me pangulu te pamilya te me etew ne migbehey te kasangkapan ne eggamiten te pegbalew-balew pegpasasindeg te timplu: ka gubirnadur migbehey te walu (8) ne kilu ne bulawan,\f + \fr 7:70 \ft Te Hibruwanen: 1,000 ne darik ne bulawan.\f* lalimma ne pulu (50) ne yahung, wey 530 ne kumbale te me talagpanubad;

ka duma ne me pangulu te me pamilya migbehey te 168 ne kilu ne bulawan wey 1,250 ne kilu ne pelata;

ka duma ne me pangulu te me pamilya migbehey te 168 ne kilu ne bulawan\f + \fr 7:71 \ft Te Hibruwanen: 20,000 ne darik ne bulawan.\f* wey 1,250 ne kilu ne pelata;\f + \fr 7:71 \ft Te Hibruwanen: 500 ne mina ne pelata.\f*

ka nasame ne me etew migbehey te 168 ne kilu ne bulawan, 1,200 ne kilu ne pelata, wey hen‑em ne pulu wey pitu (67) ne kumbale te me talagpanubad.

ka nasame ne me etew migbehey te 168 ne kilu ne bulawan,\f + \fr 7:72 \ft Te Hibruwanen: 20,000 ne darik ne bulawan.\f* 1,200 ne kilu ne pelata,\f + \fr 7:72 \ft Te Hibruwanen: 2,000 ne mina ne pelata.\f* wey hen‑em ne pulu wey pitu (67) ne kumbale te me talagpanubad.

Ne mig-uli e ka langun ne etew diye te me lungsud dan wey diyad nangugpe minsan ka me talagpanubad, me talagbantey te gumawan te timplu, me mangngulahing, wey me suluhuanen diye te timplu. Ne te igkapitu ne bulan, diyad ka keet-etawan te Israil te me lungsud dan.

\x + \xo 7:73: \xt 1Kru 9:2; Nih 11:3.\x*Ne mig-uli e ka langun ne etew diye te me lungsud dan wey diyad nangugpe minsan ka me talagpanubad, me talagbantey te gumawan te timplu, me mangngulahing, wey me suluhuanen diye te timplu. Ne te igkapitu ne bulan, diyad ka keet-etawan te Israil te me lungsud dan.

Ne miglibulung ka langun ne etew diye te plasa ne egkatangkaan te Gumawan te Weyig. Ne ingkahiyan dan si Isra, ka mangngateu te Balaud te Manama ne igpeuyan ka baseen te Balaud ni Muwisis ne insuhu te Magbebaye ne Manama te Israil.

Sikan naa, te an-anayan ne aldew te igkapitu ne bulan, in-uyan ni Isra ne talagpanubad ka Balaud diye te tangkaan te miglibulung ne me lukes, me malitan, wey me bate ne egtulik e.

Ne imbasa rin te meemen ka baseen te Balaud diye te tangkaan te me etew ne miglibulung diye te Gumawan te Weyig, puun te maselem-selem taman te meudtu. Ne amana migpammineg ka langun ne etew te nakasulat dutu.

Ne migsasindeg si Isra, ka talagpanulu te Balaud te Manama diye te ampew te inlantawan ne kayu eyew eggamiten te seeye ne peglibulung. Ne ka migsasindeg diye te igkakawanan din si Matitiyas, si Sima, si Ananiyas, si Uriyas, si Hilkiyas, wey si Maasiyas. Ne ka diye te igkahibang din si Pidayas, si Misail, si Malkiyas, si Hasum, si Hasbaddana, si Sakariyas, wey si Misulam.

Egkakita si Isra te langun ne etew su matikang ma ka migsasindehan din. Te imbelat din e ka baseen, migsasindeg e ka langun ne etew.

Ne indeyrey ni Isra ka Magbebaye ne Manama, ka mabantug ne Manama. Ne ingkayew te me etew ka me belad dan wey migtabak sikandan, “Malehet iya! Malehet iya!” Nataman, mig-usengul e sikandan diye te tane wey migsimba te Magbebaye ne Manama.

Ne migsasindeg e ka me etew wey impasabut e kandan ka Balaud. Ka migpasabut kandan iyan ensi Huswi, si Bani, si Siribiyas, si Hamin, si Akub, si Sabitay, si Hudiyas, si Maasiyas, si Kilita, si Asariyas, si Husabad, si Hanan, si Pilayas, wey ka me Libita.

Imbasa ran paay-ayari ka Libru te Balaud te Manama wey impasabut dan ka kaluwasan te Balaud su eyew egpakasabut ka me etew.

Naninehew ka me etew te pegkarineg dan dutu. Ne si Nihimiyas ne gubirnadur, si Isra ne talagpanubad wey mangngateu te Balaud te Manama, wey ka me Libita ka migpasabut kandan te migkahi, “Matulus ne aldew seini diye te Magbebaye ne Manama niyu, purisu kene kew lungku wey ke pandalawit naa.”

Ne migkahi si Nihimiyas kandan, “Hendiye kew e wey keen kew te me mananam ne egkakeen, wey inum kew te me meemis ne binu. Pamehayi niyu te egkakeen ka ware egkakeen su matulus para te Magbebaye ne Manama ka seini aldew. Kene kew lungku su ka kahale ne imbehey te Manama iyan egpakabehey kaniyu te kanekal.”

Ne impapeeneng-eneng degma te me Libita ka langun ne etew te migkahi, “Peeneng-eneng kew su matulus seini ne aldew. Kene kew lungku.”

Ne nangipanew e ka langun ne etew eyew egkeen wey eg-inum, wey egpamehey te egkakeen. Miggale-gale sikandan su nakasabut ma sikandan te impanengneng kandan.

Te igkarangeb ne aldew, miglibulung diye ki Isra ne talagpanulu te Balaud te Manama ka langun ne pangulu te me pamilya, duma te me talagpanubad wey me Libita eyew te peg-ugsi-ugsi te nasulat diye te Balaud.

Ne nanengnengan dan ne nasulat diye te Balaud te Magbebaye ne Manama ne imbehey ki Muwisis ne egpaleleeben ka keet-etawan te Israil te timpu te sahakeen te igkapitu ne bulan, wey diye sikandan egpeuugpaa.

\x + \xo 8:14-15: \xt Lib 23:33-36,39-43; Diy 16:13-15.\x*Ne nanengnengan dan ne nasulat diye te Balaud te Magbebaye ne Manama ne imbehey ki Muwisis ne egpaleleeben ka keet-etawan te Israil te timpu te sahakeen te igkapitu ne bulan, wey diye sikandan egpeuugpaa.

Ne keilangan man‑e ne igpanengneng wey egbanasalan ka langun ne lungsud wey diye te Hirusalim te seini: “Hendiye kew te me bubungan wey panguwa kew naa te me sugpang te ulibu, leew ne ulibu, mirtul, palmira, wey duma pad ne kayu ne malapung se dewun eyew eggimuwen ne leeb sumale te nasulat diye te Balaud.”

Sikan naa ka nangipanew e ka me etew wey nanguyan te me sugpang, wey nangimu e te me leeb diye te me atep dan, diye te lama ran, diye te lama te timplu, wey diye te plasa ne marani te Gumawan te Weyig, wey diye te plasa ne marani te Gumawan ni Ipraim.

Sikan naa ka nangipanew e ka me etew wey nanguyan te me sugpang, wey nangimu e te me leeb diye te me atep\f + \fr 8:16 \ft Mapatag ka atep te me Hudiyu.\f* dan, diye te lama ran, diye te lama te timplu, wey diye te plasa ne marani te Gumawan te Weyig, wey diye te plasa ne marani te Gumawan ni Ipraim.

Ne nanleleeb e ka langun ne nekeuli ne naddakep te nangugpaan dan te timpu te sahakeen. Nahale amana sikandan tenged su seini pad man‑e neyimu te keet-etawan te Israil ka sahakeen puun dengan te timpu pad ni Huswi ne anak ni Nun.

Tagse aldew ne egbaseen ni Isra ka baseen te Balaud te Manama puun te an-anayan ne aldew te sahakeen taman te katammanan ne aldew. Migsahakeen sikandan te pitu ne aldew wey te igkawalu ne aldew, miglibulung sikandan diye te tangkaan te Manama.

Ne miglibulung ka keet-etawan te Israil te igkarangeb ne pulu wey hep‑at (24) ne aldew te sikan ded ne bulan wey migpuasa ne migsaluub te saku, wey migbubukbuk te abu te me ulu ran.

+ \fr 9:1 \ft Iyan igpasabut kayi ka meitem wey egdehes ne manggad ne inggimu puun te bulbul te kambing ne igsaluub te timpu te peglungku wey ke eg-inniyug naa te sale.

9:1 Iyan igpasabut kayi ka meitem wey egdehes ne manggad ne inggimu puun te bulbul te kambing ne igsaluub te timpu te peglungku wey ke eg-inniyug naa te sale.

Ne miglibulung ka keet-etawan te Israil te igkarangeb ne pulu wey hep‑at (24) ne aldew te sikan ded ne bulan wey migpuasa ne migsaluub te saku,\f + \fr 9:1 \ft Iyan igpasabut kayi ka meitem wey egdehes ne manggad ne inggimu puun te bulbul te kambing ne igsaluub te timpu te peglungku wey ke eg-inniyug naa te sale.\f* wey migbubukbuk te abu te me ulu ran.

Ne migsuwey-suwey ka me kabuhalan ni Israil puun te me lapu, taheed te in-ila ran wey impangguhud ka me sale dan, wey ka me sale te kaap-apuan dan.

Ne migpabulus sikandan ka migsasindeg te tatelu ne uras taheed te imbasa ka baseen te Balaud te Magbebaye ne iyan ka Manama ran. Te tatelu e man‑e ne uras, impangguhud dan ka me sale dan wey migsimba te Magbebaye ne iyan ka Manama ran.

Ne migsasindeg diye te innaggaheranan ka Libita ne si Huswi, si Bani, si Kadmiil, si Sibaniyas, si Buni, si Siribiyas, si Bani ne lein, wey si Kinani, ne migpanaman-taman mig-ampu diye te Magbebaye ne Manama ran.

Ne migkahi ka me Libita ne si Huswi, si Kadmiil, si Bani, si Hasabniyas, si Siribiyas, si Hudiyas, si Sibaniyas, wey si Pitaniyas,

“Sasindeg kew wey deyraya niyu ka ware egtamanan ne Magbebaye ne Manama niyu!”

Ne migkahi si Isra, “Sikeykew re ka Magbebaye ne Manama ne miggimu te langit wey te langun ne bituen ne diye. Inggimu nu ka tane, ka dahat, wey ka langun ne tahu dutu. Ne imbehayan nu ka langun ne hinimuwan nu te umul, wey migsimba keykew ka me panalihan diye te langit.

wey mig-angey kandin puun te Ur ne diye te Babilunya ne in-ugpaan te me Kaldiyanen,

Iyan nu kasabutan kandin se igbehey nu te kabuhalan din ka tane te me matig-Kanaan,

Hitihanen, Amurihanen, Pirisihanen, Hibusihanen, wey me Girgasihanen.

wey narineg nu ka pegpangananey ran diye te Malalab ne Dahat.\f + \fr 9:9 \ft Te Hibruwanen: Dahat ne tibehew.\f*

Ingkuntere nu si Paraun te peggimu nu te me palinneu wey te kein-inuwan,

\x + \xo 9:10: \xt Iks 7:8–12:32.\x*Ingkuntere nu si Paraun te peggimu nu te me palinneu wey te kein-inuwan,

\x + \xo 9:11: a \xt Iks 14:21-29; \xo b \xt Iks 15:4-5.\x*Ne imbaad nu ka dahat diye te tangkaan te me etew nu

Miggun‑a ka kandan iling te sungkaleg ne gapun te timpu te maaldew,

\x + \xo 9:12: \xt Iks 13:21-22.\x*Miggun‑a ka kandan iling te sungkaleg ne gapun te timpu te maaldew,

wey inteng-awan nu sikandan te sungkaleg ne hapuy te timpu te marusilem.

\x + \xo 9:13-14: \xt Iks 19:18–23:33.\x*Migpamaneug ka diye te Bubungan ne Sinay puun te langit

“Te impanggutasan sikandan, imbehayan nu sikandan te egkakeen ne egpuun te langit,

+ \xo 9:15: a \xt Iks 16:4-15; \xo b \xt Iks 17:1-7; \xo c \xt Diy 1:21.

\x + \xo 9:15: a \xt Iks 16:4-15; \xo b \xt Iks 17:1-7; \xo c \xt Diy 1:21.\x*“Te impanggutasan sikandan, imbehayan nu sikandan te egkakeen ne egpuun te langit,

wey te nammaraan sikandan, impeinum nu sikandan te weyig ne egpuun te batu.

Insuhu nu sikandan ne eg-ahawen dan ka tane ne insaad nu ne igbehey kandan eyew eg-ugpaan dan.

\x + \xo 9:16-17: \xt Num 14:1-4; Diy 1:26-33.\x*“Piru me hambuhen sikandan,

\x + \xo 9:17: \xt Iks 34:6; Num 14:18.\x*Kene sikandan egpammineg keykew,

Piru mahaan ka egpasaylu, hiid‑uwen, hiimenawen ka, mananey egkabelu,

minsan ke miggimu sikandan te larawan te nati ne baka wey migkahi,

\x + \xo 9:18: \xt Iks 32:1-4.\x*minsan ke miggimu sikandan te larawan te nati ne baka wey migkahi,

\x + \xo 9:19-21: \xt Diy 8:2-4.\x*Ne tenged te dakel ne hid‑u nu kandan,

Ne ware mig-engked kandan ka gapun ne egpekeiling te sungkaleg ne tuus kandan te maaldew,

wey ka hapuy ne egpekeiling te sungkaleg ne egteng‑ew te egbayaan dan te marusilem.

Ne imbehey nu kandan ka meupiya ne Panisingan nu eyew egpanulu kandan.

Ne ware ka migpeeneng-eneng ka migbehey kandan te mana ne egkakeen

“Ne imbulihan nu ka me kaap-apuan ney te pegtalu te me migharian wey te me nasud,

\x + \xo 9:22: \xt Num 21:21-35.\x*“Ne imbulihan nu ka me kaap-apuan ney te pegtalu te me migharian wey te me nasud,

Impamasalig nu ka me kabuhalan dan iling te me bituen ne diye te langit

\x + \xo 9:23: a \xt Hin 15:5; 22:17; \xo b \xt Huswi 3:14-17.\x*Impamasalig nu ka me kabuhalan dan iling te me bituen ne diye te langit

wey in-uyan nu sikandan diye te tane ne insaad nu te me kaap-apuan dan eyew eg-ugpaan dan.

Sikan naa ka inggendiyaan dan e seeye ne tane wey iyan e egpakakamuney sikandan.

\x + \xo 9:24: \xt Huswi 11:23.\x*Sikan naa ka inggendiyaan dan e seeye ne tane wey iyan e egpakakamuney sikandan.

Naahew ran ka me siyudad ne in-alad te matikang wey makepal ne batu

\x + \xo 9:25: \xt Diy 6:10-11.\x*Naahew ran ka me siyudad ne in-alad te matikang wey makepal ne batu

naangken dan ka me baley ne napenu-penu te memeupiya ne kasangkapan.

miglambeg sikandan wey nahale-gale tenged te egkasublaan ne keupiya nu.

\x + \xo 9:26-28: \xt Tal 2:11-16.\x*“Piru migsupak sikandan wey migribildi keykew,

Sikan naa ka imbehey nu sikandan diye te me kuntere dan ne migbayad-bayad kandan.

Piru migpangananey sikandan keykew te timpu te nabaybayaran dan e

impeuyanan nu sikandan te me manluluwas ne migluwas kandan puun te me kuntere dan.

Ne imbehey nud man‑e sikandan te me kuntere dan wey iyan e migmandu kandan.

\x + \xo 9:29: \xt Lib 18:5.\x*Impanpanayan nu sikandan ne igpatuman ka me Balaud nu,

Nakasupak sikandan te me tulumanen nu ne egpakabehey te malehet ne umul te seeye se egtuman dutu.

\x + \xo 9:30: \xt 2Har 17:13-18; 2Kru 36:15-16.\x*Imparumdumaan nu sikandan te malayat ne leg‑un.

Impeuyanan nu sikandan te Panisingan nu ne iyan migpaney-paney kandan pinaahi te me prupita nu,

Sikan naa ka imbehey nud sikandan te me etew ne mig-ugpe diye te marani ran.

\x + \xo 9:32: \xt 2Har 15:19-29; 17:3-6; Isra 4:2,10.\x*“Sikeykew ka Manama ney—maresen ka, kein-inuwan wey mabantug.

Intuman nu ka kasabutan nu, wey impakita nu ka geyinawa nu ne kene egkabalbalawan.

Kuntee, kene nu sumsumana ne kene ne mahirap ka langun ne peg-antus ney.

Mig-antus key wey ka me Hari ney, me pangulu, me talagpanubad, me prupita, me kaap-apuan ney, wey te langun ne keet-etawan nu

puun pad te timpu ne indeeg-deeg key te me Hari te Asirya taman kuntee.

Ware mig-ikul te me Balaud nu ka me Hari ney, ka me pangulu ney,

Ne ware sikandan migpamakey keykew wey ware mig-inniyug te maddeet ne hinimuwan dan,

“Ne kuntee, neuripen key e kayi te inged ne imbehey nu te kaap-apuan ney,

eyew egpakakeen key perem te ig-uma wey egkeuralan te langun ne keupianan kayi, piru nasi key re iya neuripen.

Ne tenged kayi langun, miggimu key te mapahetpet ne kasabutan wey insulat ney seini wey intahuan te silyu te me pangulu ney, me Libita, wey te me talagpanubad.

Ka an-anayan ne migtahu te silyu rin iyan ka gubirnadur ne si Nihimiyas ne anak ni Hakaliyas, wey si Sidikiyas.

Ka duma ne me etew, ka me talagpanubad, ka me Libita, ka me talagbantey te gumawan te timplu, ka me mangngulahing, ka me suluhuanen diye te timplu, wey ka langun ne etew ne migsuwey puun te me lapu eyew te pegtuman te Balaud te Manama, duma te me asawa ran, me anak dan ne me lukes wey me malitan, wey te langun ne bate ne egtulik e,

migpanaad, duma te me talahuren ne me etew: “Egtumanen ney ka Balaud te Manama ne imbehey rin te suluhuanen din ne si Muwisis. Egsaad key ne egtumanen ney ka langun ne insuhu te Magbebaye ne Manama ney wey ka me tulumanen, wey me balaud ne imbehey rin. Egdawaten ney ka dilus ke kene ney egkatuman ka saad ney.

“Egsaad key ne kene ney e egpepangasaween ka me anak ney ne me lukes wey ke igpaasawa ney naa ka me anak ney ne me malitan, te me lapu ne nangugpe te inged ney.

\x + \xo 10:30: \xt Iks 34:16; Diy 7:3.\x*“Egsaad key ne kene ney e egpepangasaween ka me anak ney ne me lukes wey ke igpaasawa ney naa ka me anak ney ne me malitan, te me lapu ne nangugpe te inged ney.

“Egpanaad key man‑e ne kene key egbebeli ke egpamelegye ka me lapu te minsan nekey wey ke egkakeen naa te Aldew te Peggimeley, wey te me mahal ne aldew. Ne te tagse igkapitu ne leg‑un, kene ney egpamulaan ka tane ney, wey kene ney e egsukuten ka me utang te duma.

+ \xo 10:31: a \xt Iks 23:10-11; Lib 25:1-7; \xo b \xt Diy 15:1-2.

\x + \xo 10:31: a \xt Iks 23:10-11; Lib 25:1-7; \xo b \xt Diy 15:1-2.\x*“Egpanaad key man‑e ne kene key egbebeli ke egpamelegye ka me lapu te minsan nekey wey ke egkakeen naa te Aldew te Peggimeley, wey te me mahal ne aldew. Ne te tagse igkapitu ne leg‑un, kene ney egpamulaan ka tane ney, wey kene ney e egsukuten ka me utang te duma.

“Ne egpanaad key man‑e ne egbehey key tagse leg‑un te hep‑at ne gramu te pelata eyew igbulig te eggimuwen diye te timplu.

\x + \xo 10:32: \xt Iks 30:11-16.\x*“Ne egpanaad key man‑e ne egbehey key tagse leg‑un te hep‑at ne gramu te pelata eyew igbulig te eggimuwen diye te timplu.

Igbeli seini te paan ne ighalad, te egkakeen ne ighalad tagse aldew, te igpanubad ne me ayam, te ighalad para te Aldew te Peggimeley, te me igsahakeen te Iyam ne Bulan, wey te duma pad ne me sahakeen. Igbeli man‑e seini te duma ne igpanubad diye te Manama, wey te igpanubad te pegpalangesa eyew te peglinis te sale te Israil, wey te langun ne egkeilanganen para te timplu.

“Egpintut-pintut key se me talagpanubad, me Libita, wey lagkes ka me etew, eyew egkanengnengan ney ke ken‑u eg-uyan ka tagse pamilya te kayu ne igtemeg diye te altar ne diye te timplu te Magbebaye ne Manama ney te tagse leg‑un sumale te nasulat te Balaud.

“Egsaad key man‑e ne eg-uyanen ney tagse leg‑un diye te timplu te Magbebaye ne Manama ka an-anayan ne uma te me pinamula ney, wey ka an-anayan ne behas te me kayu ney.

\x + \xo 10:35: \xt Iks 23:19; 34:26; Diy 26:2.\x*“Egsaad key man‑e ne eg-uyanen ney tagse leg‑un diye te timplu te Magbebaye ne Manama ka an-anayan ne uma te me pinamula ney, wey ka an-anayan ne behas te me kayu ney.

Eg-uyanen ney degma diye te me talagpanubad ne migtrabahu diye te timplu ka kinakakayan ne anak ney ne me lukes, lagkes ka kinakakayan ne nati te me baka, me karniru, wey me kambing, sumale te nasulat te Balaud.

\x + \xo 10:36: \xt Iks 13:2.\x*Eg-uyanen ney degma diye te me talagpanubad ne migtrabahu diye te timplu ka kinakakayan ne anak ney ne me lukes, lagkes ka kinakakayan ne nati te me baka, me karniru, wey me kambing, sumale te nasulat te Balaud.

“Ne eg-uyanen ney pad man‑e ka subla ne meupiya ne linuyang ne harina, duma pad ne me dasag, langun ne behas te kayu, iyam ne binu, wey mentika te ulibu diye te me talagpanubad diye te sinabeng ne tinesanan diye te timplu.

\x + \xo 10:37: \xt Num 18:21.\x*“Ne eg-uyanen ney pad man‑e ka subla ne meupiya ne linuyang ne harina, duma pad ne me dasag, langun ne behas te kayu, iyam ne binu, wey mentika te ulibu diye te me talagpanubad diye te sinabeng ne tinesanan diye te timplu.

“Ne eg-uyanen ney man‑e diye te me Libita ka igkasapulu te langun ne uma te pinamula ney, su ka me Libita ma ka eglimud te igkasapulu puun te langun ne lungsud ne intrabahuwan ney.

Ne egdumaan te talagpanubad ne kabuhalan ni Aarun ka me Libita ne egpanlimud te igkasapulu. Ne iyan e eg-uyan te igkasapulu te nalimud dan ka me Libita diye te sinabeng ne tinesanan te timplu.

\x + \xo 10:38: \xt Num 18:26.\x*Ne egdumaan te talagpanubad ne kabuhalan ni Aarun ka me Libita ne egpanlimud te igkasapulu. Ne iyan e eg-uyan te igkasapulu te nalimud dan ka me Libita diye te sinabeng ne tinesanan te timplu.

Ne ka keet-etawan te Israil, lagkes ka me Libita, keilangan ne egmanguyan te igkabulig ne egkakeen, iyam ne binu wey mentika diye te sinabeng ne intinesan te me kasangkapan te timplu, wey in-ugpaan degma te me talagpanubad ne migpamakey, me talagbantey te me gumawan te timplu, wey me mangngulahing.

Te seeye ne timpu, diye nangugpe te Hirusalim ka me pangulu te me Israilita. Ne migpintut-pintut ka duma ne me etew eyew eg-alam te sabeka ne pamilya puun te sapulu ne pamilya, eyew diye de igpeugpe te Hirusalim, ka matulus ne siyudad. Ne ka duma ne pamilya, diyad eg-ugpe te duma ne me lungsud.

Indayan te me etew ka langun ne iyan e eg-uney-uney egkahi te eg-ugpe sikandan diye te Hirusalim.

Ne ka duma ne me Israilita, ka me talagpanubad, me Libita, me suluhuanen te timplu, wey ka me kabuhalan te me suluhuanen ni Sulumun diye nangugpe te me inged dan ne diye te nalein-lein ne lungsud ne sakup te Huda. Ne ka duma ne kabuhalan ni Huda wey ni Binhamin, diyad mig-ugpe te Hirusalim.

\x + \xo 11:3-4: \xt Nih 7:73.\x*Ne ka duma ne me Israilita, ka me talagpanubad, me Libita, me suluhuanen te timplu, wey ka me kabuhalan te me suluhuanen ni Sulumun diye nangugpe te me inged dan ne diye te nalein-lein ne lungsud ne sakup te Huda. Ne ka duma ne kabuhalan ni Huda wey ni Binhamin, diyad mig-ugpe te Hirusalim.

Ne seini ka me pangulu te me kabuhalan ni Huda wey ni Binhamin ne mig-ugpe diye te Hirusalim.

Si Atayas ne anak ni Usiyas. (Si Usiyas anak ni Sakariyas. Si Sakariyas anak ni Amariyas. Si Amariyas anak ni Sipatiyas. Ne si Sipatiyas anak ni Mahalalil ne egpuun te kabuhalan ni Piris ne anak ni Huda.)

Si Maasiyas ne anak ni Baruk. (Si Baruk anak ni Kulhusi. Si Kulhusi anak ni Hasayas. Si Hasayas anak ni Adayas. Si Adayas anak ni Huwiyarib. Ne si Huwiyarib anak ni Sakariyas ne kabuhalan ni Sila ne anak ni Huda.)

Ne due 468 ne me kabuhalan ni Piris ne mabbulut ne me etew ne nangugpe diye te Hirusalim.

Si Salu ne anak ni Misulam. (Si Misulam anak ni Huwid. Si Huwid anak ni Pidayas. Si Pidayas anak ni Kulayas. Si Kulayas anak ni Maasiyas. Si Maasiyas anak ni Itil. Ne si Itil anak ni Hisayas.)

Ne migsinundul ka suled pad iya ni Salu ne si Gabay wey si Salay, wey ka me karumaan dan ne 928 ne me etew ne nangugpe diye te Hirusalim.

Si Huwil ne anak ni Sikri iyan pangulu ran wey si Hudas ne anak ni Hasinuwa ka igkarangeb ne pangulu ran te siyudad.

si Sirayas ne anak ni Hilkiyas. (Si Hilkiyas anak ni Misulam. Si Misulam anak ni Saduk. Si Saduk anak ni Mirayut. Ne si Mirayut anak ni Ahitub ne talagmandu diye te timplu.)

Duma ran ka 822 ne me lukes ne karumaan dan ne migtrabahu diye te timplu.

Si Adayas ne anak ni Hihuram. (Si Hihuram anak ni Pilayas. Si Pilayas anak ni Amsi. Si Amsi anak ni Sakariyas. Si Sakariyas anak ni Pasur. Ne si Pasur anak ni Malkiya.)

Ne migginguma te 242 ka langun ne kabuhalan ni Adayas ne pangulu te me pamilya ran. Duma degma te mig-ugpe diye te Hirusalim si Amasay ne anak ni Asaril ne anak ni Asay ne si Asay anak ni Misilimut ne si Misilimut anak ni Imir.

Ne migginguma te 128 ka me bahani ne me suled dan. Ne iyan dan pangulu si Sabdiil ne anak ni Hagidulim.

Si Simaya ne anak ni Hasub. (Si Hasub anak ni Asrikam. Si Asrikam anak ni Hasabiyas. Ne si Hasabiyas anak ni Buni.)

Ne si Sabitay wey si Husabad ne me pangulu te me Libita, iyan impiyalan te me himu diye te lihawangan te timplu.

Si Mataniyas ne anak ni Mika. (Si Mika anak ni Sabdi, wey si Sabdi anak ni Asap.) Si Mataniyas ka pangulu te pegsaye, pegpasalamat, wey peg-ampu.

Ne si Bakbukiyas ka talagbulig kandin wey si Abda ne anak ni Samuwa. (Si Samuwa anak ni Galal, wey si Galal anak ni Hidutun.)

Ne migginguma te 284 ka me Libita ne mig-ugpe diye te matulus ne siyudad te Hirusalim.

Ne ka nasame ne me Israilita duma te me talagpanubad, me Libita, diyad e nangugpe te me lungsud te Huda, diye te tane te kabuybuyahan dan.

Piru diye mig-ugpe te Upil ka me suluhuanen diye te timplu ne impanguluwan ni Siha wey ni Gispa.

Ne iyan migpangulu te me Libita diye te Hirusalim si Usi ne anak ni Bani. (Si Bani anak ni Hasabiyas, si Hasabiyas anak ni Mataniyas, si Mataniyas anak ni Mika.) Ne si Usi kabuhalan te me mangngulahing diye te timplu ne me kabuhalan ni Asap.

Ne ka Hari ka migsuhu te me mangngulahing ne egteil ka tagse sabeka kandan te aldew ke ken‑u sikandan egpangulu te peg-ulahing diye te timplu.

Si Pitahiyas ne anak ni Misisabil, ne sabeka te me kabuhalan ni Sira ne anak ni Huda, iyan sinalihan te Hari te Pirsya te langun-langun meyitenged te Israilita.

Ne ka duma ne etew diye nangugpe te me bariyu ne marani te me kamet dan. Ka me kabuhalan ni Huda diye nangugpe te Kiryat-Arba, Dibun, wey te Hikabsiil wey te nenakalingut dutu ne me bariyu.

Ne ka duma kandan diye te nangugpe te Huswi, diye te Mulada, diye te Bit-Pilit,

diye te Hasar-Suwal, diye te Birsiba wey te nenakalingut kayi ne me bariyu,

diye te Siklag, diye te Mikuna wey te nenakalingut kayi ne me bariyu,

diye te Sanuwa, diye te Adulam wey te nenakalingut kayi ne me bariyu, diye te Lakis wey diye te nenakalingut ne me kamet kayi, wey diye te Asika wey te nenakalingut kayi ne me bariyu. Purisu migkekampu sikandan puun te Birsiba taman diye te napu te Hinum.

Ne ka duma ne me kabuhalan ni Binhamin nangugpe diye te Giba, Mikmas, Aya, Bitil wey te nenakalingut dutu ne me bariyu,

diye te Lud, Unu, wey diye te napu ne in-ugpaan te me talaggimu te minsan nekey ne kapandayan.

Ne due me Libita diye te Huda ne impalemung diye te me kabuhalan ni Binhamin.

Seini ka listaan te nekeuli ne naddakep ne me talagpanubad wey me Libita ne nakaruma ki Sirubabil ne anak ni Sialtiil, wey ki Huswi ne Labew ne Talagpanubad.

Sikandan ka me pangulu te me talagpanubad wey te me karumaan dan te timpu ni Huswi.

Huswi, si Binuy, si Kadmiil, si Siribiyas, si Huda, wey si Mataniyas. Si Mataniyas wey ka me duma rin iyan migpangulu te peg-ulahing te ulahingen te pegpasalamat.

Ne si Bakbukiyas, si Uni, wey ka me duma ran ne migsasindeg diye te egkatangkaan dan, iyan egpatabaken te me ulahingen.

Si Huswi ne Labew ne Talagpanubad ka amey ni Huwiyakim. Si Huwiyakim ka amey ni Iliyasib. Si Iliyasib ka amey ni Huwiyada.

Si Huwiyada ka amey ni Diyunatan. Ne si Diyunatan ka amey ni Haduwa.

Te timpu ne iyan Labew ne Talagpanubad si Huwiyakim, seini ka me pangulu te me pamilya te me talagpanubad: si Mirayas ka pangulu te pamilya ni Sirayas. Si Hananiyas ka pangulu te pamilya ni Hirimiyas.

Si Misulam ka pangulu te pamilya ni Isra. Si Diyuhanan ka pangulu te pamilya ni Amariyas.

Si Diyunatan ka pangulu te pamilya ni Malukay. Si Husi ka pangulu te pamilya ni Sibaniyas.

Si Adna ka pangulu te pamilya ni Harim. Si Hilkay ka pangulu te pamilya ni Mirayut.

Si Sakariyas ka pangulu te pamilya ni Idu. Si Misulam ka pangulu te pamilya ni Ginitun.

Si Sikri ka pangulu te pamilya ni Abiyas. Si Piltay ka pangulu te pamilya ni Miniyamin wey ni Muwadiyas.

+ \fr 12:17 \ft Te Hibruwanen: Duen bu pad ngaran kayi ne ware nasulat.

Si Sikri ka pangulu te pamilya ni Abiyas. Si Piltay ka pangulu te pamilya ni Miniyamin wey\f + \fr 12:17 \ft Te Hibruwanen: Duen bu pad ngaran kayi ne ware nasulat.\f* ni Muwadiyas.

Si Samuwa ka pangulu te pamilya ni Bilga. Si Hihunatan ka pangulu te pamilya ni Simayas.

Si Matinay ka pangulu te pamilya ni Huwiyarib. Si Usi ka pangulu te pamilya ni Hidayas.

Si Kalay ka pangulu te pamilya ni Salay. Si Ibir ka pangulu te pamilya ni Amuk.

Si Hasabiyas ka pangulu te pamilya ni Hilkiyas. Ne si Nitanil ka pangulu te pamilya ni Hidayas.

Te timpu ne iyan Hari te Pirsya si Daryu, iyan Labew ne Talagpanubad si Iliyasib, si Huwiyada, si Diyuhanan, wey si Haduwa. Ne due listaan te me pangulu te me pamilya te me Libita wey me talagpanubad.

Ka me pangulu te me pamilya te Libita ne nalista diye te Libru ne Sulatanan te Neneyitabu taman de te timpu ni Diyuhanan ne apu ni Iliyasib.

Ne seini ka me pangulu te me pamilya te Libita: si Hasabiyas, si Siribiyas, si Hisuwa, si Binuy, si Kadmiil, wey ka me duma ran ne migsasindeg diye te egkatangkaan dan ne migdeyrey wey migpasalamat. Migmatabtabakey sikandan ka mig-ulahing sumale te suhu ni Dabid ne suluhuanen te Manama.

Ne si Mataniyas, si Bakbukiyas, si Ubadiyas, si Misulam, si Talmun, wey si Akub ne me talagbantey te gumawan te timplu, iyan impiyalan ne egtameng te me tinesanan ne diye te marani te me gumawan.

Migtrabahu sikandan te timpu ni Huwakim ne anak ni Huswi ne apu ni Husadak, wey te timpu ni Nihimiyas ne gubirnadur wey ni Isra ne talagpanubad wey talagpanulu te Balaud te Manama.

Te peghalad te batu ne alad te Hirusalim ne matikang wey makepal, impeumew ran ka me Libita diye te me inged ne in-ugpaan dan. Ne igpeendiye sikandan te Hirusalim eyew te pegsahakeen wey peggale-gale te peghalad kayi duma te pegpasalamat wey peg-ulahing ne egbalesen te me putew ne basalan, me alpa, wey me lira.

Igpeendiye degma ka mangngulahing ne egpuun diye te me inged ne nakalingut te Hirusalim wey ka egpuun diye te me bariyu te Nitupa,

Igpeendiye degma ka mangngulahing\f + \fr 12:28 \ft Te Hibruwanen: me anak te me mangngulahing.\f* ne egpuun diye te me inged ne nakalingut te Hirusalim wey ka egpuun diye te me bariyu te Nitupa,

wey ka egpuun degma te Bit-Gilgal, wey ka egpuun te inged te Giba wey te Asmabit, su migbebariyu ma ka me mangngulahing diye te nakalingut te Hirusalim.

Migpanlinis ka me talagpanubad wey me Libita te pegkeetew ran eyew egmatulus sikandan, inlinisan dan degma ka me etew, ka me gumawan, wey ka batu ne alad te siyudad eyew egmatulus.

Ne induma ku ka me pangulu te Huda diye te ampew te alad. Ne mig-alam a te daruwa ne punduk te masulug ne mangngulahing eyew eglingut-lingut diye te ampew te alad, te pegpasalamat te Manama.

Ka sabeka ne punduk migpeendiye te igkakawanan ne balabahan ne egpakatangke te gumawan ne egngaranan te Basuraan.

Ne migsinundul kandan si Husayas duma te katenge te me pangulu te Huda.

Migsinundul degma ka talagpanubad ne ensi Asariyas, si Isra, si Misulam,

Ne migparahing ka duma kandan te me trumpita ne iyan ka migsinundul ne si Sakariyas ne anak ni Diyunatan. Si Diyunatan anak ni Simaya. Si Simaya anak ni Mataniyas. Si Mataniyas anak ni Mikayas. Ne si Mikayas anak ni Sakur ne kabuhalan ni Asap.

Ne ka me suled din ne ensi Asaril, si Simaya, si Milalay, si Gilalay, si Maay, si Nitanil, si Huda wey si Hanani, mig-uyan te me kasangkapan ne igbales te ulahingen iling te inggamit ni Hari Dabid dengan, ka suluhuanen te Manama. Ne si Isra ne talagpanulu te Balaud te Manama ka migpangulu kandan.

Te pegginguma ran diye te gumawan ne peendiye te Sebseb, migpamaneyik e sikandan te haheran peendiye te Siyudad ni Hari Dabid, diye te haheran te alad. Inliharan dan ka palasyu ni Dabid wey migpabulus diye te gumawan ne egngaranan te Weyig ne egpakatangke te igsile.

Ka igkarangeb ne punduk te seeye se egpasalamat, migpeendiye te igkahibang ne balabahan. Migsinundul a te seini ne punduk duma te katenge te me etew. Diye key migbaye te batu ne alad ne ampew te Matikang ne Baley ne hilutuanan te paan peendiye te Maluag ne Alad.

Puun diye, migpeendiye key te ampew te gumawan ni Ipraim, te Tapey ne gumawan wey te gumawan egngaranan te Isda, te Titikangi ne Baley ni Hananil wey te Titikangi ne Baley te Mahatus, taman te gumawan ne egngaranan te Karniru. Ne migtuhun key diye te gumawan te Talagbantey.

Sikan naa, miggendiyad te timplu ka daruwa ne punduk ne egpasalamat te Manama, wey migsasindeg sikandan diye te egsasindehan dan. Migleus a degma diye duma te katenge te me upisyal ran ne me duma ku.

Diye degma ka me talagpanubad ne ensi Iliyakim, si Maasiyas, si Mihamin, si Mikayas, si Iliyuwinay, si Sakariyas, wey si Hananiyas ne talagparahing te trumpita ran,

wey ensi Maasiya, si Simaya, si Ilisar, si Usi, si Hihuhanan, si Malkiyas, si Ilam, wey si Isir. Sikandan ka me mangngulahing ne impanguluwan ni Hisriyas te peg-ulahing.

Te seeye ne aldew, masulug ka impanubad dan wey miggale-gale amana sikandan su imbehayan sikandan te dakel ne kahalaan te Manama. Miggale-gale degma ka me malitan wey ka me bate. Ne minsan seeye se diye te mariyu te Hirusalim, egpakarineg te kahulub te peggale-gale dan.

Te seeye ne aldew, naalam ka me lukes ne egpabantayen te sinabeng ne egtinesan te dasag te me etew wey te an-anayan ne behas te me pinamula, wey te me igkasapulu. Sikandan ka eglimud te me halad puun te me kamet te nakalingut ne me lungsud eyew igbehey te me talagpanubad wey te me Libita su sika iya ka nasulat diye te Balaud. Ne ingkatelesi pad iya man‑e te me matig-Huda ka pegtrabahu te me talagpanubad wey te me Libita diye te timplu.

Su inggimu ran ma ka igpeyimu kandan te Manama ran, wey ka tulumanen te peglinis. Ne inggimu degma te mangngulahing wey te me talagtameng te gumawan ka himu ran sumale te suhu ni Dabid wey te anak din ne si Sulumun.

\x + \xo 12:45: a \xt 1Kru 25:1-8; \xo b \xt 1Kru 26:12.\x*Su inggimu ran ma ka igpeyimu kandan te Manama ran, wey ka tulumanen te peglinis. Ne inggimu degma te mangngulahing wey te me talagtameng te gumawan ka himu ran sumale te suhu ni Dabid wey te anak din ne si Sulumun.

Puun pad dengan te timpu ni Hari Dabid wey ni Asap, duen e me pangulu te me mangngulahing, wey duen e me ulahingen te pegdayan wey pegpasalamat te Manama.

Sikan naa, te timpu e ni Sirubabil wey ni Nihimiyas, migbehey ka langun ne me Israilita te igdasag dan te me mangngulahing wey te me talagtameng te gumawan sumale te ingkeilangan dan. Migteil man‑e sikandan te halad ne igbehey te me Libita, wey intalaran degma te me Libita ka me talagpanubad.

Sikan naa, te timpu e ni Sirubabil wey ni Nihimiyas, migbehey ka langun ne me Israilita te igdasag dan te me mangngulahing wey te me talagtameng te gumawan sumale te ingkeilangan dan. Migteil man‑e sikandan te halad ne igbehey te me Libita, wey intalaran degma te me Libita ka me talagpanubad.\f + \fr 12:47 \ft Te Hibruwanen: kabuhalan ni Aarun.\f*

Te nabase e ka baseen te Balaud ni Muwisis te seeye ne aldew, nanengnengan dan ne ware iya ituhut ne eglemung te keet-etawan te Manama ka me Amurihanen wey ke me Muwabihanen naa,

\x + \xo 13:1-2: \xt Diy 23:3-5.\x*Te nabase e ka baseen te Balaud ni Muwisis te seeye ne aldew, nanengnengan dan ne ware iya ituhut ne eglemung te keet-etawan te Manama ka me Amurihanen wey ke me Muwabihanen naa,

su ware dan ma behayi ka me Israilita te egkakeen wey egkeinum te diye pad sikandan te disirtu, su nasi mule migsuul ki Balaam eyew te pegdilus kandan. (Piru inggimu mule te Manama ne panalangin ka seeye ne dilus.)

\x + \xo 13:2: \xt Num 22:1-6.\x*su ware dan ma behayi ka me Israilita te egkakeen wey egkeinum te diye pad sikandan te disirtu, su nasi mule migsuul ki Balaam eyew te pegdilus kandan. (Piru inggimu mule te Manama ne panalangin ka seeye ne dilus.)

Te pegkarineg te me Israilita te Balaud, impasuwey ran e ka langun ne lapu.

Te ware pad seini neyitabu, ka talagpanubad ne si Iliyasib ne karumaan ni Tubiyas, iyan impiyalan te me sinabeng ne tinesanan diye te timplu.

Sikan naa ka intuhutan din si Tubiyas ne eggamit te dakel ne sinabeng diye te timplu. Ka seini ne sinabeng, tinesanan dengan te me halad ne egkakeen, me meemut ne insinsu, me tahuanan, me igkasapulu te trigu, binu, wey mentika ne sumale te Balaud igpabehey te me Libita, te me mangngulahing, te me talagbantey te gumawan te timplu, wey te me talagpanubad.

Wara a diye te Hirusalim te seeye ne timpu su miglibed a diye ki Hari Artasirsis te igkatatelu ne pulu wey daruwa (32) ne leg‑un te peghari din te Babilunya. Ne nataman, migpanaha-taha ad e wey intuhutan e red iya nikandin.

Te pegginguma ku diye te Hirusalim, nanengnengan ku ka mareet ne inggimu ni Iliyasib ne iyan ka pegpeugpe ki Tubiyas te sinabeng ne tinesanan ne diye te timplu te Manama.

Sikan naa ka nalanglangetan a, wey impandegpak ku ka langun ne kasangkapan ni Tubiyas diye te lihawangan te sinabeng.

Ne nataman, impalinisan ku ka me sinabeng wey impalibed ku ipatahu diye ka me kasangkapan, egkakeen, wey ka meemut ne insinsu.

Ne nanengnengan ku man‑e ne ware nabehayi te me baad ka me Libita wey ka me mangngulahing ne migtrabahu diye te timplu, purisu nanlibed e sikandan diye te me kamet dan.

\x + \xo 13:10: \xt Diy 12:19.\x*Ne nanengnengan ku man‑e ne ware nabehayi te me baad ka me Libita wey ka me mangngulahing ne migtrabahu diye te timplu, purisu nanlibed e sikandan diye te me kamet dan.

Purisu indew‑ey ku ka me upisyal te migkahi, “Mania te imbalahad niyu ka timplu?” Ne impalibulung ku ka me Libita wey ka me mangngulahing wey impalibed ku te me himu ran.

Nataman, in-uyan e te langun ne matig-Huda ka igkasapulu ne baad te trigu, te binu, wey te mentika diye te me tinesanan.

\x + \xo 13:12: \xt Mal 3:10.\x*Nataman, in-uyan e te langun ne matig-Huda ka igkasapulu ne baad te trigu, te binu, wey te mentika diye te me tinesanan.

Ne iyan ku insalihan te me tinesanan si Silimiyas ne talagpanubad, si Saduk ne talagpanulu te Balaud, wey si Pidayas ne Libita. Impabulig ku kandan si Hanan ne anak ni Sakur ne apu ni Mataniyas. In-alam ku sikandan su egkasalihan ma sikandan wey imbehayan ku te katenged ne egpanalad te me duma ran te baad dan.

Ne mig-ampu a, “He Manama ku, tantanuri a ubag wey kene nu lingawi ka langun ne meupiya ne neyimu ku diye te timplu nu, wey te me himu kayi.”

Te seeye ne timpu, due nakita ku ne me matig-Huda ne migkeles te behas te paras te Aldew te Peggimeley. Ka duma kandan, migdurulan te me asnu te egkengakeen, te binu, me behas te paras, me iggira, wey duma pad eyew eg-uyanen kayi te Hirusalim eyew igpamelegye. Sikan naa ka insaparan ku sikandan te kene egpamelegye te Aldew te Peggimeley.

\x + \xo 13:15: \xt Iks 20:8-10; Diy 5:12-14; Hir 17:21-22.\x*Te seeye ne timpu, due nakita ku ne me matig-Huda ne migkeles te behas te paras te Aldew te Peggimeley. Ka duma kandan, migdurulan te me asnu te egkengakeen, te binu, me behas te paras, me iggira, wey duma pad eyew eg-uyanen kayi te Hirusalim eyew igpamelegye. Sikan naa ka insaparan ku sikandan te kene egpamelegye te Aldew te Peggimeley.

Ne due man‑e me matig-Tiru ne nangugpe te Hirusalim ne mig-uyan te me isda wey te nakalkalasi ne me belegye, wey impamelegye dan seini te keet-etawan te Huda ne diye te Hirusalim te Aldew te Peggimeley.

Ne indew‑ey ku ka me talahuren ne me etew te Huda te migkahi, “Mania te inggimu niyu seini se mareet; ware niyu isipa ne matulus ka Aldew te Peggimeley!

Iling ded iya rue ka inggimu te me kabuybuyahan niyu ne iyan egpuunan ne imparusaan ki te Manama wey ka seini ne siyudad. Ne intimulan niyu pad iya man‑e ka langet te Manama te Israil su ware niyu ma isipa ne matulus ka Aldew te Peggimeley.”

Te pegkasagkup te mahaan e ka Aldew te Peggimeley, migsuhu a ne eglekeban ka me gumawan te Hirusalim wey kene eglukatan taman te kene pad eglihad ka Aldew te Peggimeley. Ne impatamengan ku te duma ne me suluhuanen ku ka me gumawan su eyew ware iya inuyanan ne egkeuyan diye te seled te siyudad te Aldew te Peggimeley.

Ne kapapila migmanggirehe diye te lihawangan te Hirusalim ka me nigusyanti wey ka egmamelegye te langun-langun.

Piru impanpanayan ku sikandan te migkahi, “Mania te migmanggirehe kew due te lenged te batu ne alad te siyudad? Ke eg-abayan niyu seini te eggimu igparakep ku sikaniyu.” Ne puun dutu, warad sikandan nanlibed te Aldew te Peggimeley.

Ne insuhu ku ka me Libita ne eglinis te pegkeetew ran wey egtamengan dan ka me gumawan eyew egmatulusen te me etew ka Aldew te Peggimeley.

Ne mig-ampu ad man‑e, “He Manama ku, tantanuri a ubag te seini se inggimu ku wey ipapitew nu ka dakel ne geyinawa nu ne kene egkabalbalawan.”

Te seeye ded ne timpu, due man‑e nakita ku ne me Hudiyu ne migmangasawa te me malitan ne migpuun te Asdud, Amun, wey te Muwab.

Liware te me anak dan ka egpakalalag te linalahan te me matig-Asdud wey ke linalahan naa te lein ne me etew, wey kenad iya egpakalalag te linalahan te me matig-Huda.

Sikan naa ka indew‑ey ku ka me matig-Huda wey indilus ku sikandan. Impanlampesan ku ka duma kandan wey impangginit ka me bulbul. Impepanaad ku sikandan te ngaran te Manama ne kenad sikandan egpangasawa te kene ne me Hudiyu, lagkes ka me anak dan ne me malitan wey me lukes.

Ne migkahiyan ku sikandan, “Me lapu ne me malitan ka egpuunan ne nakasale si Hari Sulumun. Ware Hari ne iling kandin te langun ne nasud, wey inggeyinawaan sikandin te Manama rin wey inggimu sikandin ne Hari te intiru ne Israil. Piru minsan pad due, nakasale sikandin tenged te me lapu ne me malitan.

Egbalaharen ney naan de seini se dereeti ne himu wey pegsupak niyu te Manama ta pinaahi te pegpangasawa niyu te me lapu ne me malitan?”

Sikan naa ka impaawe ku ka sabeka ne anak ni Huwiyada ne mekaamung ni Sanbalat ne Hurunihanen. Si Huwiyada anak te Labew ne Talagpanubad ne si Iliyasib.

\x + \xo 13:28: \xt Nih 4:1.\x*Sikan naa ka impaawe ku ka sabeka ne anak ni Huwiyada ne mekaamung ni Sanbalat ne Hurunihanen. Si Huwiyada anak te Labew ne Talagpanubad ne si Iliyasib.

Ne mig-ampu a, “He Manama ku, tantanuri nu ne inlinditan dan ka pegkatalagpanubad dan wey ka me kasabutan dan keykew isip me talagpanubad wey me Libita.”

Purisu inlinisan ku sikandan puun te minsan nekey ne nakapanulu te me lapu. Ne miggimu a te me balaud ne eg-ikulen te me talagpanubad wey te me Libita eyew egkanengnengan dan ka me himu ran.

Impegpehetan ku degma ne egkeuyan te eleg ne timpu ka me kayu ne igpanemeg para te pegpanubad, wey ka me an-anayan ne uma.

Ne mig-ampu a, “He Manama ku, tantanuri a wey behayi a te keupianan.”