\documentclass[a4paper]{Bible} % use our own Bible document class found in Bible.cls

\begin{document}

\BibleBook{Igpewun‑a}

\BibleTitlePage
\BibleMainTitle{Meyitenged te seini ne libru}

\BibleIntro
\BibleParagraphStyleIP
Ka lalag te Manama ne egngaranan te Bibliya, due daruwa ne baad. Due ka egngaranan te Tapey ne Kasabutan wey due degma Iyam ne Kasabutan. Iyan tahu te Tapey ne Kasabutan ka kasabutan dengan te Manama diye te keet-etawan din ne me Hudiyu wey nekeikul seeye te balaud ne imbehey rin diye te ki Muwisis. Impanengneng kayi ne balaud ka pegkamatulus wey pegkamatareng te Manama, ka me suhu ne keilangan ne egtumanen te me etew, wey ka paahi te peg-ugpe ne egpakapahale te Manama. Impanengneng man‑e kayi ka insaad te Manama ne due egsuhuen din eyew te pegluwas te keet-etawan. Ka Iyam ne Kasabutan, migpanengneng meyitenged ki Hisu Kristu, ka Anak te Manama ne iyan katumanan te nahuhud ne saad te Manama. Sumale te Iyam ne Kasabutan, minsan hentew ne egpalintutuu wey egsalig ki Hisu Kristu isip Magbebaye wey talagluwas din, egkaluwas.

\BibleIntroSectionHeading{Meyitenged te Tapey ne Kasabutan}
\BibleParagraphStyleIP
Due tatelu ne pulu wey siyam (39) ne baseen ne nakatahu te Tapey ne Kasabutan. Ka baseen ne Hinisis migpanengneng kanta meyitenged te peggimu te Manama te kalibutan wey te peg-alam te Manama ki Abraham wey te me kabuhalan din ne egkeyimu ne keet-etawan din, wey ke immenu rin sikandan te egtanggu. Ka baseen ne Rut meyitenged seini te pegkamatinumanen te malitan ne kene ne Hudiyu ne neyimu ne kaapuan ni Hisus. Ka baseen ne Istir migpanengneng degma ke immenu te mengebay ne Hudiyu te pegluwas ka keet-etawan din minsan pad egpatey sikandin. Ne ka baseen ne Hunas migpanengneng kanta ke immenu te Manama te pegsuhu ka prupita ne apulen eyew egpeendiyeen te Ninibi wey pegluwas te dakel ne siyudad puun te karereetan.
\BibleParagraphStyleIP
Due tatelu ne pulu wey siyam (39) ne baseen ne nakatahu te Tapey ne Kasabutan. Ne due hep‑at (4) ne klasi te pegsulat te sika ne me baseen:
\BibleParagraphStyleIP
1.) Me baseen te Balaud, egngaranan ded seini te Pintatyuks. Seini ne me baseen: Hinisis, Iksudu, Libitiku, Numiru, wey Diyuturunumiyu.
\BibleParagraphStyleIP
2.) Me baseen meyitenged te neneula-ula wey neneyitabu te Israil. Seini ne me baseen: Huswi, Me Talewukum, Rut, 1 Samwil, 2 Samwil, 1 Hari, 2 Hari, 1 Krunikas, 2 Krunikas, Isra, Nihimiyas, wey Istir.
\BibleParagraphStyleIP
3.) Me baseen ne Binalak. Seini ne me baseen: Hub, Me Salmu, Lalahen, Iklisyastis, wey Ulahingen.
\BibleParagraphStyleIP
4.) Me baseen meyitenged te me Prupita. Nabaad seini te daruwa ne klasi, ka derakel ne baseen wey dereisek ne baseen. Due lalimma ne derakel ne baseen: Isayas, Hirimiyas, Pegkalange, Isikil, wey Danyil. Ne ka dereisek ne me baseen: Husiyas, Huwil, Amus, Ubadiya, Hunas, Mikiyas, Nahum, Habakuk, Supuniyas, Hagiyu, Sakariyas, wey Malakyas.

\BibleIntroSectionHeading{Meyitenged te Iyam ne Kasabutan}
\BibleParagraphStyleIP
Due daruwa ne pulu wey pitu (27) ne baseen ne nakatahu te Iyam ne Kasabutan. Me siyam ne etew ka migsusulat kayi ne baseen seled te lalimma ne pulu (50) ne leg‑un, piru ware insulat dan ne nekeg-isu, tenged su ka Manama ka migpuunan te suman-suman dan (2 Timutiyu 3:16).
\BibleParagraphStyleIP
Ka an-anayan ne hep‑at ne baseen, egngaranan te Meupiya ne Panugtulen. Egkahuhud kayi ka peg-ugpe ni Hisus, ka impanulu din, ka me kein-inuwan ne nangimu rin, wey ka pegpatey rin wey ka pegkeuyag din ded man‑e.
\BibleParagraphStyleIP
Ka egpakasinundul ne baseen iyan ka Me Himu Te Me Apustulis. Egkahuhud kayi ka pegwali meyitenged te meupiya ne panugtulen diye te masulug ne me inged wey ka pegmasulug te migmalintutuu ki Hisu Kristu ne Magbebaye te pegkapenga rin batuna diye te langit.
\BibleParagraphStyleIP
Ne duen e man‑e me baseen ne daruwa ne pulu wey sabeka (21) ne nalein-lein se migsusulat. Ka duma, sabeka re ne etew ka impeendiyaan te sulat, ka duma impeendiye te senge-punduk te migmalintutuu, wey ka duma impeendiye te minsan nekey ne me punduk te migmalintutuu. Insulat seini su eyew ka pegpalintutuu te keet-etawan te Manama egkeyimu ne manekal, su eyew egkateu sikandan ke egmenuwen dan te pegsulbad ka me prublima ne natangkaan dan, wey eyew egpakataha sikandan te eleg ne pegpanulu wey peg-ugpe ne keilangan ne eg-ikulen dan.
\BibleParagraphStyleIP
Ka katammanan ne baseen, iyan sika se Impakita. Lein seini du te nekewun‑a ne me baseen, tenged su ka nasulat kayi sika se meyitenged ke nekey ka egkeyitabu te mewuri ne timpu, ne impanulu seini pinaahi te taheinep, me palinneu, wey me panunggilingan. Ka duma kayi malised ne egsabuten kuntee. Piru malemu ne egsabuten ka amana ne impurtanti ne pegpanulu kayi ne iyan sika se pegpalibed te Manama te seeye se tapey e ne planu rin puun pad te peggimu rin te kalibutan. Tenged su kayi te katammanan ne timpu, egtaluwen din ka me kuntere din pinaahi te Kristu. Eg-aween din ka langun ne sale wey igpes-ek din ka Migharian din diye te iyam ne langit wey kalibutan, ne eyew seeye se sakup din egkahale ne eg-ugpe duma kandin te ware egtamanan.

\BibleIntroSectionHeading{Ka peggalin te Kasulatan peendiye te Matigsalug ne Linalahan}
\BibleParagraphStyleIP
Ka Tapey ne Kasabutan, dengan de nasulat te Hibruwanen ne linalahan puun pad te timpu ni Muwisis taman te mewuri e ne me sinulat ne nasulat te me hep‑at e ne gatus (400) ne leg‑un hendue miglesut si Hisus. Ka Iyam ne Kasabutan, insulat seini te Grigu ne linalahan pegkapenga batuna si Hisus diye te langit, puun pad seini te hep‑at ne pulu (45) AD (igpasabut Leg-un te Kristu) taman te siyam ne pulu (90) peendiye te mahatus (100) AD. Warad kuntee ka malehet ne me pepil ne nasulatan kayi, piru due me etew dengan ne migkupiya te masalig te malehet ne sinulat eyew kene egkatarin ka lalag te Manama, wey seeye ne me kupiya ka impuunan te nakalkalasi ne me ngaran te innalin ne me Bibliya kuntee. Ka katuyuan te seeye se miggalin te Bibliya peendiye te Matigsalug ne linalahan iyan sika se peg-ayad-ayad peg-ikul te kaluwasan te lalag te Manama ne nasulat diye te malehet ne migpuunan ne me linalahan, ne eyew eleg degma ka pegkahuhud diye te Matigsalug ne linalahan. Ne puun su ware nekeg-iling ka Matigsalug ne linalahan te Hibruwanen wey Grigu, sikan naa ka due me birsikulu ne lein se pegkahuhud diye te Matigsalug, piru nekeg-iling ded ka igpasabut.

\BibleIntroSectionHeading{Ka inlagkes isulat eyew egkabulihan ka egbasa}
\BibleParagraphStyleIP
\BibleCharacterStyleBD{Nekeg-iling ne guhuren (Section references)}: Due me guhuren ne kene ne sabeka re ne baseen ka nasulatan diye te Iyam ne Kasabutan. Igsulat degma diye te diralem te uluwan te guhuren ke hendei pad man‑e egkakita ka seeye ne guhuren. Panunggiling, ka guhuren meyitenged te pegkeuyag ni Hisus, egkabasa diye te Matiyu 28:1-10. Ne diye te diralem te uluwan te guhuren, igsulat degma ke hendei pad man‑e seini egkakita ne guhuren: \BibleCharacterStyleIT{(Mar. 16:1-10; Luk. 24:1-12; Huw. 20:1-10)}.
\BibleParagraphStyleIP
\BibleCharacterStyleBD{Timul ne sulat diye te diralem (Footnotes)}: Ka sabeka ne paahi te pegbulig te egbasa iyan sika se pegtimul te sulat diye te diralem te pepil ne egtuusan te litra ne bayew igpatikang iling te seini.\BibleFootnote{+ }Panunggilingan de seini.} Emun ke egkeupian ka talagbasa ne egnengnengan ke nekey ka nakasulat diye te duma ne me sinulat wey ke duma ne innalin ne me Bibliya meyitenged te seeye ne birsikulu, egkabasa rin seini diye te diralem te pepil ne due tuus ne nekeiling ded te litra diye te ampew. Due masulug ne klasi te igtimul ne sulat. Due iyan tahu se me lalag diye te Grigu ne malised ne egsabuten ke egmatigsaluhen de due eglahetengi. Panunggiling, ka nakasulat ne Grigu diye te Matiyu 27:46 miggenendue te “igkasiyam ne uras”. Ne puun su malised sika ne egsabuten, sikan naa ka insulat sika diye te igtimul ne sulat diye te diralem te pepil. Piru iyan insulat diye te birsikulu ka malehet ne igpasabut ne malemu re ne egsabuten ne iyan ka: alas tris te maapun. Ka sabeka pad man‑e ne klasi te igtimul ne sulat iyan ka meyitenged te daruwa ne malehet ne impuunan ne baseen ne bayew ware nekeg-iling. Panunggiling, diye te Matiyu 27:16 due ngaran ne “Barabbas” piru diye te duma ne baseen “Hisus Barabbas” ka nasulat.
\BibleParagraphStyleIP
\BibleCharacterStyleBD{Nekeg-iling ne birsikulu (Cross references)}: Due masulug ne me birsikulu ne bayew re nekeg-iling ka tahu te duma ne me birsikulu. Insulat diye te diralem te pepil ke hendei egkakita ka birsikulu ne egpekeiling, wey inlagkes degma isulat ka kapitulu wey birsikulu. Panunggiling, diye te Matiyu 28:19 migpangguhud si Hisus meyitenged te pegpanulu diye te lein-lein ne inged, ne dutu, impanulu naa ka talagbasa ne egpapitawen degma diye te Me Himu 1:8 ne bayew red egpekeiling se ingkahi ni Hisus.

\BibleIntroSectionHeading{Ka inlagkes isulat diye te peka te libru eyew egkabulihan ka egbasa}
\BibleParagraphStyleIP
\BibleCharacterStyleBD{Ka kaluwasan te me Lalag (Glusaryu)}: Listaan seini te me lalag, me ngaran, wey me punduk wey me sahakeen te me Hudiyu ne malised ne egsabuten. Ka duma ne nasulat kayi, nasulat ded degma diye te igtimul ne sulat diye te diralem te pepil. Purisu emun ke due lalag ne egkakita ne ware amana nasabut (panunggiling, Parisiyu) wey ware nasulat diye te igtimul ne sulat, egkaayun ne egpitawen diye te listaan te me lalag eyew egkanengnengan wey ke egsabut naa seini.
\BibleParagraphStyleIP
\BibleCharacterStyleBD{Hendei egkakita ka me lalag wey me guhuren}: Dakel ka igkabulig te seini ne listaan te etew ne eg-andam te igwali rin wey te etew ne egpamitew ke nekey ka nasulat diye te Bibliya meyitenged te sabeka ne guhuren. Panunggiling, emun ke egkeupian ka sabeka ne etew ne egpakanengneng ke nekey ka nasulat diye te Bibliya meyitenged te karatuan, mahaan de egkakita ka birsikulu meyitenged due ke egpitawen din diye te listaan ke hendei egkakita ka me lalag wey me guhuren.
\BibleParagraphStyleIP
\BibleCharacterStyleBD{Mapa}: Due daruwa ne mapa ne kaayun ne egpitawen te talagbasa ke hendei egkakita ka me inged ne nahuhud te seini ne libru. Ka an-anayan iyan ka mapa te Israil te timpu ni Hisu Kristu. Ka dangeb iyan ka mapa meyitenged te tatelu ne hipanawan ni Pablu te pegwali rin te Meupiya ne Panugtulen.
\BibleBookEnd

\BibleBook{Hinisis}

\BibleTitlePage
\BibleMainTitle{Hinisis}
\BibleTitleTwo{Ka Bunsuranan}

\BibleIntroSectionHeading{Igpewun‑a}

\BibleIntro
\BibleParagraphStyleIP
Ka kaluwasan te lalag ne \BibleCharacterStyleBK{Hinisis}, “bunsuranan”. Seini ne baseen, kayi nasulat ka peggimu te langit wey te tane, ka migpuunan te etew, wey ka bunsuranan te sale wey peg-antus kayi te kalibutan. Nasulat man‑e kayi ka guhuren meyitenged te keet-etawan ne in-alam te Manama wey ka peg-uyan din kandan diye te inged ne insaad din kandan.
\BibleParagraphStyleIP
Nabaad te daruwa seini se baseen:
\BibleParagraphStyleIP
1.) Ka peggimu te kalibutan wey ka guhuren meyitenged te me etew. Kayi egkabasa ka guhuren meyitenged ki Adan wey ki Iba, ka meyitenged ki Kain wey ki Abil, wey ka meyitenged ki Nuwi wey ka pegsipuk te weyig, wey ka meyitenged te matikang ne baley diye te Babil.
\BibleParagraphStyleIP
2.) Ka guhuren meyitenged te an-anayan ne me kabuybuyahan te Israilita. Si Abraham ka an-anayan ne kabuybuyahan te Israilita ne neyimu ne mabantug tenged te pegpalintutuu wey pegsalig din wey te pegtuman din te suhu te Manama. Egpakasinundul degma ka guhuren meyitenged te anak din ne si Isaak, wey ka apu din ne si Hakub (ne egngaranan ded degma ki Israil), wey ka sapulu wey daruwa (12) ne anak ni Hakub ne iyan migpuunan te sapulu wey daruwa (12) ne me kabuhalan te Israil. Nahuhud degma kayi ka meyitenged te anak ni Hakub ne si Husi wey ka neyitabu kandin ne iyan impuunan te nekeendiye te Ihiptu si Hakub duma te me anak din.
\BibleParagraphStyleIP
Egkabasa ta man‑e kayi ka guhuren meyitenged te nalein-lein ne me etew ne nabuhal-buhal kayi te ampew te tane wey migmannenasud e. Labew te langun, nahuhud kayi ka dakel ne himu te Manama ne peggimu te langit wey tane wey te langun ne nakatahu kayi.
\BibleParagraphStyleIP
Diye te katamanan te guhuren, egkahuhud ka ware egtamanan ne saad te Manama te keet-etawan din. Kene eglingawan te Manama ka saad din wey kene din iya egbalaharen ka keet-etawan din su egpanuluen wey egbulihan din sikandan. Ne sikandin ka eggukum wey eglegpad te langun ne eggimu te mareet.
\BibleParagraphStyleIOT
Ka nenasulat te seini ne baseen
\BibleParagraphStyleIO
Ka peggimu te Manama te langit wey te kalibutan \BibleCharacterStyleIOR{1:1–2:25}
\BibleParagraphStyleIO
Ka bunsuranan te sale wey te peg-antus \BibleCharacterStyleIOR{3:1-24}
\BibleParagraphStyleIO
Ka guhuren ki Adan peendiye te ki Nuwi \BibleCharacterStyleIOR{4:1–5:32}
\BibleParagraphStyleIO
Si Nuwi wey ka pegsipuk te weyig \BibleCharacterStyleIOR{6:1–10:32}
\BibleParagraphStyleIO
Ka matikang ne baley diye te Babil \BibleCharacterStyleIOR{11:1-9}
\BibleParagraphStyleIO
Ka guhuren ki Sim peendiye te ki Abraham \BibleCharacterStyleIOR{11:10-32}
\BibleParagraphStyleIO
Ka me kabuybuyahan te me Hibruwanen: si Abraham, si Isaak, wey si Hakub \BibleCharacterStyleIOR{12:1–35:29}
\BibleParagraphStyleIO
Ka me kabuhalan ni Isaw \BibleCharacterStyleIOR{36:1-43}
\BibleParagraphStyleIO
Si Husi wey ka me suled din \BibleCharacterStyleIOR{37:1–45:28}
\BibleParagraphStyleIO
Ka me Hibruwanen diye te Ihiptu \BibleCharacterStyleIOR{46:1–50:26}

\BibleText

\BibleSectionHeading{Ka peggimu te kalibutan}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{1}Te an-anayan, inggimu te Manama ka langit\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{1:1 }Ka me Hudiyu migsuman-suman ne masulug ne untud ka langit, purisu “me langit” ka diye te sinulat dan.} wey ka kalibutan.
\verseNumber{2}Ne ware pad naay-ayari ka kalibutan dengan, wey ware pad tahu. Nabunbunan te dahat ka tane wey marusilem amana. Ne migweil-weil ka Panisingan te Manama diye te ampew te weyig.
\verseNumber{3}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{1:3: }2Kur 4:6.}Ne migkahi ka Manama, “Egkeyimu ka malayag.” Te sikan de, neyimu e ka malayag.
\verseNumber{4}Ne natelesan ka Manama te malayag ne nakita rin. Ne impegsuwey rin ka malayag wey ka delem.
\verseNumber{5}Migngaranan din ka malayag te “Maaldew” wey migngaranan din ka delem te “Marusilem.” Ne nasagkup e wey napawe, ne seeye ka an-anayan ne aldew.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{6}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{1:6-8: }2Pid 3:5.}Ne migkahi ka Manama, “Egkeyimu ka eletanan te weyig eyew egkabaad te daruwa ka weyig, diye te ampew ka sabeka ne baad wey diye te diralem ka sabeka.”
\verseNumber{7}Te sikan de, neyimu e ka eletanan, wey nabaad e te daruwa ka weyig, diye te ampew ka sabeka ne baad wey diye te diralem ka sabeka.
\verseNumber{8}Migngaranan din ka eletanan te “Aw-awangan”. Ne nasagkup e wey napawe, ne seeye ka igkarangeb ne aldew.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{9}Ne migkahi ka Manama, “Egkalibulung de te sabeka ne inged ka weyig ne diye te diralem te aw-awangan su eyew egpakalepew ka tane ne mammara.” Te sikan de, neyimu e.
\verseNumber{10}Migngaranan din ka mammara te “Tane” wey migngaranan din te “Dahat” ka weyig ne nalibulung. Ne natelesan ka Manama te nakita rin.
\verseNumber{11}Nataman, migkahi e man‑e ka Manama, “Egtubu diye te tane ka nakalkalasi ne pinamula, seeye se due me beni wey seeye se me kayu ne egbebehas.” Te sikan de, neyimu e.
\verseNumber{12}Ne nanubu te tane ka langun ne nakalkalasi ne pinamula. Ne natelesan ka Manama te nakita rin.
\verseNumber{13}Ne nasagkup e wey napawe, ne seeye ka igkatelu ne aldew.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{14}Ne migkahi ka Manama, “Egkeyimu ka me malayag diye te langit ne iyan egpegsuwey te maaldew wey marusilem wey eyew egpeila te pegbunsud te me aldew, te me timpu, wey te me leg‑un.
\verseNumber{15}Eglayag sikandan diye te langit eyew egteng‑ew te kalibutan.” Te sikan de, neyimu e.
\verseNumber{16}Sikan naa, inggimu te Manama ka daruwa ne mallayag; ka aldew wey ka bulan. Ka aldew ne lelayahi, iyan eglayag te maaldew; ne ka bulan, iyan eglayag te marusilem. Ne inggimu rin degma ka me bituen.
\verseNumber{17}Intahu te Manama ka me malayag diye te langit eyew egteng‑ew te kalibutan,
\verseNumber{18}wey eyew eglayag te maaldew wey te marusilem, wey eyew egpegsuwey te malayag wey te delem. Ne natelesan ka Manama te nakita rin.
\verseNumber{19}Ne nasagkup e wey napawe, ne seeye ka igkeep‑at ne aldew.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{20}Ne migkahi ka Manama, “Egpekeempet kayi te weyig ka nakalkalasi ne ngalap wey egpekeempet degma diye te aw-awangan ka nakalkalasi ne manuk-manuk.”
\verseNumber{21}Sikan naa, inggimu te Manama ka me bubuyahen ne me ngalap diye te dahat wey ka nakalkalasi ne ngalap diye te weyig wey ke diye te dahat, wey ka nakalkalasi degma ne manuk-manuk. Ne natelesan ka Manama te nakita rin.
\verseNumber{22}Ne impanalanginan sikandan te Manama te migkahi, “Kabuhal kew. Sikaniyu se me isda, empeta niyu ka dahat, ne sikaniyu se me manuk-manuk, empeta niyu ka kalibutan.”
\verseNumber{23}Ne nasagkup e wey napawe, ne seeye ka igkalimma ne aldew.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{24}Ne migkahi ka Manama, “Egkeyimu kayi te ampew te tane ka nakalkalasi ne mananap, ka me ayam wey ka me mahintalunan, ka derakel wey mallintek ne me mananap.” Te sikan de, neyimu e.
\verseNumber{25}Sikan naa, inggimu rin ka langun ne nakalkalasi ne me ayam wey me mahintalunan. Ne natelesan ka Manama te nakita rin.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{26}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{1:26: }1Kur 11:7.}Ne migkahi man‑e ka Manama, “Eggimu ki te etew ne iling kanta. Sikandan ka egbuut te me ngalap te weyig, me manuk-manuk, me ayam, wey te langun ne mahintalunan, ka derakel wey ka mallintek ne me mananap.”
\verseNumber{27}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{1:27-28: }Hin 5:1-2.}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{1:27: }Mat 19:4; Mar 10:6.}Sikan naa, inggimu te Manama ka etew iling kandin. Inggimu rin ka lukes wey ka malitan.
\verseNumber{28}Ne impanalanginan sikandan te Manama ne migkahi, “Kabuhal kew eyew egpekeempet ka kabuhalan niyu kayi te ampew te tane wey sikandan ka egbuut te langun. Sikaniyu ka egbuut te me isda, me manuk-manuk wey te langun ne mananap.
\verseNumber{29}Igbehey ku kaniyu ka langun ne pinamula ne egbebehas wey ka me behas te kayu, eyew egkeenen niyu.
\verseNumber{30}Igbehey ku degma te langun ne me mananap, me manuk-manuk, wey te langun ne egmanggeheyinawa ka me pinamula ne meilem eyew egkeenen dan.” Te sikan de, neyimu e.
\verseNumber{31}Ne nakita te Manama ka langun ne inggimu rin wey natelesan amana sikandin. Ne nasagkup e wey napawe, ne seeye ka igkeen‑em ne aldew.
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{2}Sikan naa, napenge e te eggimu ka langit wey ka kalibutan wey ka langun ne nakatahu kayi.
\verseNumber{2}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{2:2-3: }Iks 20:11.}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{2:2: }Hib 4:4,10.}Te igkapitu ne aldew, miggimeley e ka Manama su napenge e ka langun ne inggimu rin.
\verseNumber{3}Impanalanginan din ka igkapitu ne aldew wey immatulus din seini, su miggimeley e sikandin te sika ne aldew te langun ne eggimuwen din.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{4}Iling kayi ka guhuren meyitenged te peggimu te kalibutan wey te langit.

\BibleSectionHeading{Ka inged ne egngaranan te Idin}
\BibleParagraphStyleP
Te peggimu te Magbebaye ne Manama te langun,
\verseNumber{5}ware pad me pinamula wey me hilamunen ne nanubu te tane, su ware din pad peurani, wey ware pad etew ne egbasuk.
\verseNumber{6}Minsan ware pad uran, piru migmakames e ka tane su duen e weyig ne migligkat diye te diralem te tane.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{7}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{2:7: }1Kur 15:45.}Ne migkuwa ka Magbebaye ne Manama te tane wey inggimu rin ne etew. Inggiyupan din ka irung te etew te egpekeuyag ne geyinawa, wey miggeheyinawe e ka etew.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}Ne miggimu ka Magbebaye ne Manama te pinamulaan diye te Idin ne diye dapit te igsile, wey diye din ipeugpe ka etew.
\verseNumber{9}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{2:9: }Imp 2:7; 22:2,14.}Ne impatubuan seeye te Magbebaye ne Manama te langun ne nakalkalasi ne kayu ne mateles wey meupiya ne egkeenen se behas. Diye te taliware te pinamulaan, due kayu ne egpakabehey te umul, wey due degma kayu ne egpakabehey te katuenan ke nekey ka meupiya wey ke nekey ka mareet.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{10}Ne due weyig ne diye mig-ulun te Idin ne nakaweyig te seeye ne pinamulaan. Ligkat dutu, migsisiyak seeye te hep‑at ne siyak.
\verseNumber{11}Ka an-anayan ne siyak, egngaranan te Pisun ne migpeendiye te inged ne egngaranan te Habila ne due bulawan.
\verseNumber{12}(Dutu ne inged egkakita ka neelin ne bulawan, mahal ne peemut ne egngaranan te birilyum, wey ka egpangilak-ilak ne me batu ne egngaranan te uniks.)
\verseNumber{13}Ka igkarangeb ne siyak, egngaranan te Gihun ne migpeendiye te inged ne egngaranan te Kus.
\verseNumber{14}Ka igkatelu ne siyak, egngaranan te Tigris ne migleus diye dapit te igsile te Asirya. Ka igkeep‑at ne siyak, egngaranan te Iyupratis.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{15}Ne diye ipeugpe te Magbebaye ne Manama te pinamulaan te Idin ka lukes eyew egbasuk wey egtanggu dutu.
\verseNumber{16}Migkahiyan din ka lukes, “Egkaayun ka ne egpakakeen te behas te minsan nekey ne kayu kayi te pinamulaan,
\verseNumber{17}piru kene ka keen te behas te kayu ne egpakabehey te katuenan ke nekey ka meupiya wey ke nekey ka mareet. Ke egkeen ka te behas te sika ne kayu, egkapatey ka iya.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{18}Ne migkahi ka Magbebaye ne Manama, “Kene ne meupiya ne egsabsabeka seini se etew. Keilangan ne eggimuwan ku sikandin te talagbulig ne eleg kandin.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{19}Sikan naa ka miggimu ligkat te tane ka Magbebaye ne Manama te langun ne me mananap wey me manuk-manuk wey impanguyan din seeye diye te etew eyew egpangngaranan sikandan. Minsan nekey ka igngaran te etew te tagse sabeka kandan, sikan en iya ka ngaran dan.
\verseNumber{20}Ne impangngaranan e te etew ka langun ne mananap, me ayam, me mahintalunan, wey me manuk-manuk. Piru ware iya nakita te etew ne eleg ne egpakabulig kandin.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{21}Purisu impaliplipereng te Magbebaye ne Manama ka etew. Te nakaliplipereng e sikandin, in-angey e te Manama ka gusuk din wey impakimut din ded ka pali.
\verseNumber{22}Ne inggimu rin ne malitan ka gusuk ne in-angey rin diye te lukes, wey in-uyan din e ka malitan diye te lukes.
\verseNumber{23}Te pegkakita te lukes te malitan, migkahi e sikandin,
\BibleParagraphStyleQ
“Te! Seinid en iya ka iling keddi!
\BibleParagraphStyleQ
Ka tul‑an din, migligkat te tul‑an ku, wey ka sapu din, migligkat degma te sapu ku.
\BibleParagraphStyleQ
‘Malitan’ ka ngaran din\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{2:23 }Te Hibruwanen: bayew egpekegsahid ka ngaran te “malitan” wey “lukes.”} su in-angey man de ligkat te lukes.”
\BibleParagraphStyleM
\verseNumber{24}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{2:24: }Mat 19:5; Mar 10:7-8; 1Kur 6:16; Ipi 5:31.}Sika ka egpuunan ne eg-engked ka lukes te amey wey iney rin, wey eglunggun e sikandin te asawa rin, wey egkasabeke e sikandan se daruwa.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{25}Ne sikandan se alunggun, migpalawas, piru ware sikandan neyilew.

\BibleSectionHeading{Ka pegsupak te etew te Manama}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{3}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{3:1: }Imp 12:9; 20:2.}Na, due uled ne iyan ka amana ne utekan te langun ne mananap ne inggimu te Magbebaye ne Manama. Mig-insaan te uled ka malitan, “Ingkenaan kew bes te Manama ne egkeen te langun ne behas te me kayu kayi te pinamulaan?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{2}Ne migtabak ka malitan, “Egkaayun key ne egkeen te behas te minsan nekey ne kayu kayi te pinamulaan
\verseNumber{3}gawas te behas te kayu ne kayi te taliware. Impanpanayan key te Manama ne kene egpakeenen wey minsan egsamsam naan de te behas te sika ne kayu eyew kene key egkapatey.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{4}Piru migkahi ka uled, “Kene ne malehet ne egkapatey kew.
\verseNumber{5}Nakahi sika te Manama su nakataha sikandin ne emun ke egkeen kew due, egkapuwasan ka isip niyu wey egpekeiling kew kandin ne egpakataha ke nekey ka meupiya wey ke nekey ka mareet.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{6}Te pegkakita te malitan ne mateles ka kayu wey mananam buwa ne egkeenen ka behas, neeyaman sikandin ne egpupu eyew egpakakuwa te katuenan. Purisu, migpupu e sikandin wey ingkeen din e. Ne imbehayan din ka asawa rin wey migkeen e degma sikandin.
\verseNumber{7}Te nakapenge e sikandan ka migkeen, napuwasan e ka isip dan wey nakamaan-maan e sikandan ne migpalawas bes sikandan. Tenged due, migkuwa sikandan te me dewun te kayu ne iggira wey impaneyi dan e seini eyew igbebaag dan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}Te egkasagkup e, nakarineg sikandan te pegderahebdeb te Magbebaye ne Manama diye te pinamulaan, ne dutu miggeles e sikandan diye te kakayuwan.
\verseNumber{9}Piru in-umew te Magbebaye ne Manama ka lukes, “Hendei kad e?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{10}Ne migtabak ka lukes, “Nakarineg a te pegderahebdeb nu kayi te pinamulaan wey miggeles ad e su naaldek a tenged su migpalawas a.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{11}Ne mig-inse ka Manama, “Hentew‑a ka mignangen keykew ne migpalawas ka? Migkeen ka te behas te kayu ne ingkene ku keykew?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{12}Ne migtabak ka lukes, “Ka malitan ne imbehey nu keddi ka migbehey keddiey te behas te kayu. Sikan naa ka nakakeen a.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{13}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{3:13: }2Kur 11:3; 1Tim 2:14.}Ne mig-insaan te Magbebaye ne Manama ka malitan, “Mania te inggimu nu seini?”
\BibleParagraphStyleP
Ne migtabak ka malitan, “In-akalan a te uled. Sikan naa ka nakakeen a te behas te kayu.”

\BibleSectionHeading{Ka peglegpad te Manama tenged te sale}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{14}Ne migkahiyan te Magbebaye ne Manama ka uled,
\BibleParagraphStyleQ
“Tenged su inggimu nu sika, eglegparan ku sikeykew. Te langun ne mananap, sikeykew re ka egdilusen. Ligkat kuntee, egdul‑ug kad e wey egkeen kad te alinepung taman te egpatey ka.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{15}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{3:15: }Imp 12:17.}Egpegkuntereen ku sikaniyu te malitan wey ka me kabuhalan niyu degma. Egdekdeken te kabuhalan din ka ulu nu wey egkahaten nu degma ka palu rin.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{16}Ne migkahiyan te Manama ka malitan,
\BibleParagraphStyleQ
“Tenged te inggimu nu sika, egtimulan ku ka peg-antus nu te peg-anak nu wey masakit ka egkaheram nu ke eglesutan ka. Piru minsan pad due, dakel red ka isip nu te asawa nu wey\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{3:16 }Kene ne klaru seini wey kema ke, “Egkeupian ka ne iyan egmandu te asawa nu, piru” ka malehet ne peggalin kayi.} sikandin ka egbuut keykew.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{17}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{3:17-18: }Hib 6:8.}Ne migkahiyan te Manama ka lukes ne si Adan,
\BibleParagraphStyleQ
“Tenged te mig-alak ka te asawa nu wey migkeen ka te behas te kayu ne ingkene ku keykew, egdilusen ku ka tane.
\BibleParagraphStyleQ
Ligkat kuntee, wey re egpanubu ka pinamula nu ke egkabaybayaran ke pad ne egbasuk.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{18}Egpanubu te tane ka me hilamunen wey ka me duhi, wey egkeen ka te me pinamula ne egpanubu diye te kamet.
\verseNumber{19}Ne wey ka egpakahaani te pinamula nu ke egkabaybayaran ke pad ne egbasuk, wey egtihis pad ka limuseng nu. Egkataman, egpakalibed ka diye te tane ne migligkatan nu. Su inggimu ka ligkat te tane ne egpakalibed ke red diye te tane.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{20}Nataman, migngaranan ni Adan ka asawa rin ki Iba\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{3:20 }Te Hibruwanen: “egkeuyag” ka kaluwasan te lalag ne “Iba.”} su sikandin ma ka iney te langun ne etew.
\verseNumber{21}Ne inggimuwan te Magbebaye ne Manama ensi Adan wey si Iba te manggad ne migligkat te mananap wey impakumbalaan din e sikandan.

\BibleSectionHeading{Ka pegdeldel ki Adan wey ki Iba ligkat te pinamulaan}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{22}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{3:22: }Imp 22:14.}Ne migkahi ka Magbebaye ne Manama, “Kuntee, nekeiling e ka etew kanta ne nakataha ke nekey ka meupiya wey ke nekey ka mareet. Keilangan ne kene egpakapupu wey egpakakeen sikandan te behas te kayu ne egpakabehey te umul, su keilangan ne kene egkeuyag sikandan te ware egtamanan.”
\verseNumber{23}Sikan naa ka indeldel e sikandan te Magbebaye ne Manama ligkat te pinamulaan te Idin wey egpabasuken e si Adan te tane ne migligkatan din.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{24}Ne impaawe e te Manama ka alunggun, wey intahuan din e te me talagtameng ne panalihan ne egngaranan te kirubin\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{3:24 }Ka kirubin, sabeka ne klasi te panalihan ne egpekeiling te mananap ne due pakpak wey belad.} ka diye dapit te igsile te pinamulaan te Idin. Ne imparuma rin ka kampilan ne egkalegleg wey egkatileng eyew ware etew ne egpakarani-rani te kayu ne egpakabehey te umul.

\BibleSectionHeading{Si Kain wey si Abil}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{4}Ne migpewulirey e ka alunggun ne si Adan wey si Iba. Nataman, naberes e si Iba wey miglesutan e te lukes. Migkahi si Iba, “Nakaanak a te lukes ligkat te pegbulig te Magbebaye ne Manama.” Purisu ingngaranan din ka bate ki Kain.\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{4:1 }Te Hibruwanen: “egpakakuwa” ka kaluwasan te lalag ne “Kain.”}
\verseNumber{2}Nataman, nakaanak e man‑e sikandin te lukes ne ingngaranan din ki Abil. Hengkayi te migtulin e ka tahasuled, neyimu si Abil ne talagtameng te me karniru wey si Kain neyimu ne talagbasukan.
\verseNumber{3}Sabeka ne aldew, mig-angey si Kain te me behas te pinamula rin ne inhalad din diye te Magbebaye ne Manama.
\verseNumber{4}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{4:4: }Hib 11:4.}Piru mig-angey mule si Abil te me panganey ne anak te me ayam din, ne impanlape din seeye wey in-alam din ka subla ne meupiya ne baad dutu wey impanubad din te Magbebaye ne Manama. Ne nahale amana ka Magbebaye ne Manama ki Abil wey te impanubad din,
\verseNumber{5}piru ware sikandin nahale ki Kain wey te inhalad din. Purisu, subla ne nabelu si Kain wey migpaasemud sikandin.
\verseNumber{6}Ne migkahiyan te Magbebaye ne Manama si Kain, “Mania te egkabelu ka wey migpaasemud ka?
\verseNumber{7}Ke meupiya ka eggimuwen nu, egdawaten ku perem ka halad nu. Piru ke mareet ka eggimuwen nu, ka sale ka egmandu keykew. Su ka sale egpekeiling te uled ne eg-atang keykew eyew egkahaten ka. Purisu keilangan ne egkatalu nu ka sale.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{4:8: }Mat 23:35; Luk 11:51; 1Huw 3:12.}Nataman, migkahiyan ni Kain ka hari rin ne si Abil, “Kuwa kid e Abil. Eggendiye ki te kamet.” Te diyad e sikandan te kamet, in-uney e himatayi ni Kain ka hari rin.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{9}Ne mig-insaan te Magbebaye ne Manama si Kain, “Hendeid e ka hari nu ne si Abil?”
\BibleParagraphStyleP
Ne migtabak si Kain, “Hanew te la! Maa sikeddi ka talaggaat te hari ku su!”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{10}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{4:10: }Hib 12:24.}Ne migkahi ka Magbebaye ne Manama ki Kain, “Mania te neyimu nu sika se mareet ne himu? Te pegkakita ku te langesa te hari nu diye te tane, iling te egpakarineg a te laheng din ne egbuyu te pegsuli.
\verseNumber{11}Tenged te inggimu nu, igdilus ka. Puun kuntee, kene kad e egpakabasuk te tane ne inleneban te langesa te hari nu.
\verseNumber{12}Ke egpamula ka, ka tane kenad egbehey te egkahaani. Ne eggeles-heles ka wey egkalaag-laag kad e kayi te ampew te tane.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{13}Ne migkahiyan ni Kain ka Magbebaye ne Manama, “Mabehat amana ka iglegpad nu keddi.
\verseNumber{14}Indeldel a nikeykew ligkat te seini ne tane wey diye te tangkaan nu. Eggeles-heles ad wey egkalaag-laag ad kayi te ampew te tane, wey eggimatayan ad te minsan hentew ne egpakakita keddiey.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{15}Piru migtabak ka Magbebaye ne Manama kandin, “Kene, su sika se egpekeyimatey keykew, eglegparan ku degma te pitu ne lupi.” Sikan naa, intahuan te Magbebaye ne Manama te tuus si Kain eyew kene egkeyimatayan te egpakakita kandin.
\verseNumber{16}Sikan de iya ne mig-awe e si Kain diye te tangkaan te Magbebaye ne Manama wey diyad e mig-ugpe te inged ne egngaranan te Nud,\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{4:16 }Te Hibruwanen: “egkalaag-laag” ka kaluwasan te lalag ne “Nud.”} ne diye dapit te igsile ligkat te Idin.

\BibleSectionHeading{Ka me kabuhalan ni Kain}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{17}Ne migpewulirey e si Kain te asawa rin. Nataman, naberes e ka asawa rin wey mig-anak te lukes ne migngaranan dan ki Inuk. Ne migpasasindeg si Kain te siyudad ne migngaranan din ki Inuk, su impasangey rin te anak dan ne panganey.
\verseNumber{18}Si Inuk, nakaanak ki Irad. Ne si Irad, nakaanak ki Mihuhail. Ne si Mihuhail, nakaanak ki Mitusail. Ne si Mitusail, nakaanak ki Lamik.
\verseNumber{19}Ne si Lamik, migduruwey. Si Ada wey si Sila ka ngaran te me asawa rin.
\verseNumber{20}Si Ada nakaanak e ki Habal. Ne si Habal ka migligkatan te talaayamen ne mig-ugpe diye te me balungbalung.
\verseNumber{21}Due inggiba ni Habal ne egngaranan ki Hubal. Si Hubal ka migligkatan te langun ne egkateu ne egpanguglung wey egpamulendag.
\verseNumber{22}Ne miglesutan e degma si Sila ki Tubalkain. Si Tubalkain ka an-anayan ne talagpanayab te burunsi wey me putew. Due atebey ni Tubalkain ne egngaranan ki Naama.
\verseNumber{23}Ne migkahiyan ni Lamik ka daruwa ne asawa rin,
\BibleParagraphStyleQ
“Ada, Sila, pammineg kew keddi.
\BibleParagraphStyleQ
Nakapatey a te kanakan ne nakapali keddi.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{24}Ke pitu ne lupi ka igsuli te etew ne egpakapatey ki Kain,
\BibleParagraphStyleQ
pitu ne pulu wey pitu (77) mule ne lupi ka igsuli te etew ne egpakapatey keddi.”

\BibleSectionHeading{Ka me kabuhalan ni Sit}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{25}Ne migpewulirey e man‑e si Adan wey si Iba wey nakaanak e man‑e te lukes. Migkahi si Iba, “Imbehayan ad e man‑e te Manama te anak ne lukes ne inliwan din ki Abil ne inggimatayan ni Kain.” Sikan naa, ingngaranan din ka bate ki Sit.\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{4:25 }Te Hibruwanen: “imbehayan” ka kaluwasan te lalag ne “Sit.”}
\verseNumber{26}Si Sit nakaanak te lukes ne migngaranan din ki Inus. Te seeye ne timpu, migbunsud ka me etew ne mig-ampu wey migsaye te Manama, wey Magbebaye ne Manama ka ngaran din ne ig-umew ran.

\BibleSectionHeading{Ka me kabuhalan ni Adan}
\BibleSectionCrossReference{(1 Kru. 1:1-4)}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{5}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{5:1-2: }Hin 1:27-28.}Seini ka pangguhuren meyitenged te me kabuhalan ni Adan. (Te peggimu te Manama te me etew, inggimu rin sikandan ne iling kandin.
\verseNumber{2}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{5:2: }Mat 19:4; Mar 10:6.}Inggimu rin sikandan ne lukes wey malitan wey impanalanginan din sikandan wey ingngaranan din te “Etew.”)
\verseNumber{3}Te 130 e ka idad ni Adan, nakaanak pad sikandin te lukes ne migsupu kandin ne ingngaranan din ki Sit.
\verseNumber{4}Pegkeetew ni Sit, neuyag pad si Adan seled te walu ne gatus (800) ne leg‑un, wey nakaanak pad man‑e sikandin te me lukes wey me malitan.
\verseNumber{5}Migginguma pad te 930 ka idad ni Adan ne hendue migpatey sikandin.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{6}Te 105 e ka idad ni Sit, nakaanak sikandin te lukes ne si Inus.
\verseNumber{7}Pegkeetew ni Inus, neuyag pad si Sit seled te 807 ne leg‑un, wey nakaanak pad man‑e sikandin te me lukes wey me malitan.
\verseNumber{8}Migginguma pad te 912 ka idad ni Sit ne hendue migpatey sikandin.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{9}Te siyam e ne pulu (90) ka idad ni Inus, nakaanak sikandin te lukes ne si Kinan.
\verseNumber{10}Pegkeetew ni Kinan, neuyag pad si Inus seled te 815 ne leg‑un, wey nakaanak pad man‑e sikandin te me lukes wey me malitan.
\verseNumber{11}Migginguma pad te 905 ka idad ni Inus ne hendue migpatey sikandin.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{12}Te pitu e ne pulu (70) ka idad ni Kinan, nakaanak sikandin te lukes ne si Mahalalil.
\verseNumber{13}Pegkeetew ni Mahalalil, neuyag pad si Kinan seled te 840 ne leg‑un, wey nakaanak pad sikandin te me lukes wey me malitan.
\verseNumber{14}Migginguma pad te 910 ka idad ni Kinan ne hendue migpatey sikandin.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{15}Te hen‑em e ne pulu wey lalimma (65) ka idad ni Mahalalil, nakaanak sikandin te lukes ne si Harid.
\verseNumber{16}Pegkeetew ni Harid, neuyag pad si Mahalalil seled te 830 ne leg‑un, wey nakaanak pad man‑e sikandin te me lukes wey me malitan.
\verseNumber{17}Migginguma pad te 895 ka idad ni Mahalalil ne hendue migpatey sikandin.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{18}Te 162 e ka idad ni Harid, nakaanak sikandin te lukes ne si Inuk.
\verseNumber{19}Pegkeetew ni Inuk, neuyag pad si Harid seled te walu ne gatus (800) ne leg‑un, wey nakaanak pad man‑e sikandin te me lukes wey me malitan.
\verseNumber{20}Migginguma pad te 962 ka idad ni Harid ne hendue migpatey sikandin.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{21}Te hen‑em e ne pulu wey lalimma (65) ka idad ni Inuk, nakaanak sikandin te lukes ne si Mitusila.
\verseNumber{22}Te pegkeetew ni Mitusila, amana ne talag-alukuy si Inuk te Manama seled te tatelu ne gatus (300) ne leg‑un, wey nakaanak pad man‑e si Inuk te me lukes wey me malitan.
\verseNumber{23}Purisu migginguma te 365 ka idad din.
\verseNumber{24}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{5:24: }Hib 11:5; Hud 14.}Ne amana talag-alukuy si Inuk te Manama. Nataman, warad e kitaa si Inuk su imbatun e sikandin te Manama.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{25}Te 187 e ka idad ni Mitusila, nakaanak sikandin te lukes ne si Lamik.
\verseNumber{26}Pegkeetew ni Lamik, neuyag pad si Mitusila seled te 782 ne leg‑un, wey nakaanak pad sikandin te me lukes wey me malitan.
\verseNumber{27}Migginguma pad te 969 ka idad ni Mitusila ne hendue migpatey sikandin.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{28}Te 182 e ka idad ni Lamik, nakaanak sikandin te lukes
\verseNumber{29}wey migngaranan din sikandin ki Nuwi\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{5:29 }Ka “Nuwi”, hendue te Hibruwanen ne lalag ne iyan igpasabut se “liwang”.} su migkahi sikandin, “Seini ne bate ka egpakabulig kanta te keyirapan ta tenged te pegdilus te Magbebaye ne Manama te tane.”
\verseNumber{30}Pegkeetew ni Nuwi, neuyag pad si Lamik seled te 595 ne leg‑un, wey nakaanak pad man‑e sikandin te me lukes wey me malitan.
\verseNumber{31}Migginguma pad te 777 ka idad ni Lamik ne hendue migpatey sikandin.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{32}Te miglalimme e ne gatus (500) ka idad ni Nuwi, nakaanak sikandin te tatelu ne lukes ne ensi Sim, si Ham, wey si Hapit.

\BibleSectionHeading{Ka mareet ne me himu te me etew}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{6}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{6:1-4: }Hub 1:6; 2:1.}Nataman, migmasalig e ka me etew kayi te ampew te tane, wey migmasalig e degma ka anak dan ne me malitan.
\verseNumber{2}Te pegkakita te me anak te Manama ne mateles amana ka me mengebay, impangasawa ran e ka igkeupii ran.
\verseNumber{3}Ne migkahi ka Magbebaye ne Manama, “Kena a egkeupian ne egkeuyag ka me etew te ware egtamanan, su etew re sikandan. Egbehayan ku naan de sikandan te 120 ne leg‑un. Ne egkataman, egparusaan kud sikandan.”
\verseNumber{4}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{6:4: }Num 13:33.}Te seeye ne timpu wey minsan pad te egpakasinundul ne me leg‑un, due me eleggasi kayi te ampew te tane. Sikandan ka me kabuhalan te seeye se me anak te Manama ne nakapangasawa te me mengebay. Ka me eleggasi ka me bahani wey ka migbantug ne me etew te dengan ne timpu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{5}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{6:5-8: }Mat 24:37; Luk 17:26; 1Pid 3:20.}Nakita te Magbebaye ne Manama ne egkanasnasian e ka mareet ne hinimuwan te me etew kayi te ampew te tane. Mareet layun ka langun ne egsumsumanen dan wey ka igkeupii ran.
\verseNumber{6}Ne dutu, nekegsendit e ka Magbebaye ne Manama te neyimu rin ka etew kayi te ampew te tane, wey miglungku e sikandin.
\verseNumber{7}Purisu migkahi e sikandin, “Egguleen ku kayi te ampew te tane ka me etew ne inggimu ku. Egguleen ku degma ka langun ne me mananap wey me manuk-manuk su nekegsendit a te neyimu ku sikandan.”
\verseNumber{8}Piru, due sabeka ne etew ne ingkahale te Magbebaye ne Manama, sikandin si Nuwi.

\BibleSectionHeading{Ka peggimu ni Nuwi te arka}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{9}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{6:9: }2Pid 2:5.}Seini ka pangguhuren meyitenged ki Nuwi. Matareng ne etew si Nuwi, ware igkarew‑ey kandin te seeye ne timpu, wey talag-alukuy sikandan te Manama.
\verseNumber{10}Ne due tatelu ne anak din ne ensi Sim, si Ham, wey si Hapit.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{11}Piru nakita te Manama ne mareet ka duma ne me etew, wey nekeempet e ka mareet ne hinimuwan dan kayi te ampew te tane.
\verseNumber{12}Nakita rin ne mareet e ka kalibutan su subla ne mareet ka hinimuwan te langun ne etew.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{13}Ne migkahiyan te Manama si Nuwi, “Egguleen ku ka langun ne etew su nekeempet e ka mareet ne hinimuwan dan kayi te ampew te tane. Eggukuman ku sikandan duma te kalibutan.
\verseNumber{14}Purisu, kuwa ka te kayu ne egngaranan te gupir wey himu ka te arka. Paninabengi nu naa ka seled, wey pamiketa nu ka seled wey ka lihawangan.
\verseNumber{15}Himuwa nu seini ne 133 ne mitrus ka kalayat, daruwa ne pulu wey daruwa (22) ne mitrus ka kaluag, wey sapulu wey tatelu (13) ne mitrus ka katikang.
\verseNumber{16}Atepi nu naa seini wey tukehi nu te liware te mitrus ka batang te lilliyungan. Himuwa nu seini ne tatelu ne andana wey himuwi nu te gumawan diye te kakiliran.
\verseNumber{17}Egpasipukan ku ka kalibutan eyew egkahule ka langun ne miggeheyinawa. Egpatey ka langun,
\verseNumber{18}piru eggimu a te kasabutan duma keykew. Untud kew te arka se alunggun duma te me anak nu wey te me asawa ran.
\verseNumber{19-20}Paseled ka te arka te tigsabeka ne lunggunan te langun ne nakalkalasi ne mananap, me manuk-manuk, wey te langun ne egdul‑ug. Eggendue sikandan te keykew eyew kene sikandan egpamatey.
\verseNumber{21}Uyan ka man‑e te nakalkalasi ne egkakeen wey itines nu eyew due egkakeen niyu wey te me mananap.”
\verseNumber{22}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{6:22: }Hib 11:7.}Ne intuman ni Nuwi ka langun ne insuhu te Manama kandin.

\BibleSectionHeading{Ka pegsipuk te weyig}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{7}Nataman, migkahiyan e te Magbebaye ne Manama si Nuwi, “Untud kew e se taltalaanak te arka, su te langun ne etew kayi te ampew te tane, sikeykew re ka nakita ku ne matareng.
\verseNumber{2}Uyan ka te tigpitu ne lunggunan te langun ne nakalkalasi ne mananap ne in-isip ne malinis.\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{7:2 }Ka “mananap ne malinis” ka mananap ne eleg ne igbehey te Manama.} Piru ka me mananap ne in-isip ne malindit, tigsalimbeka re ne lunggunan uyana nu.
\verseNumber{3}Uyan ka man‑e te tigpitu ne lunggunan te langun ne nakalkalasi ne manuk-manuk te aw-awangan, eyew egkabuhal pad sikandan kayi te ampew te tane.
\verseNumber{4}Te igkapitu ne aldew kuntee, egpeuranen ku te hep‑at ne pulu (40) ne aldew wey hep‑at ne pulu (40) ne karusileman eyew egpatey ka langun ne inggimu ku kayi te ampew te tane.”
\verseNumber{5}Ne intuman ni Nuwi ka langun ne insuhu kandin te Magbebaye ne Manama.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{6}Te impasipukan ka kalibutan, hen‑em e ne gatus (600) ka idad ni Nuwi.
\verseNumber{7}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{7:7: }Mat 24:38-39; Luk 17:27.}Ne mig-untud e te arka si Nuwi duma te asawa rin wey te me anak din duma te me asawa ran eyew kene egpamatey te pegsipuk te weyig.
\verseNumber{8}Seeye se in-isip ne malinis wey ke malindit naa ne me mananap, me manuk-manuk, wey ka langun ne egdul‑ug,
\verseNumber{9}nekeglunggun sikandan ka nanguntud te arka duma ki Nuwi sumale te insuhu te Manama kandin.
\verseNumber{10}Peglihad te pitu ne aldew, migbunsud e ka weyig ne migsipuk te kalibutan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{11}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{7:11: }2Pid 3:6.}Te seeye ne timpu, hen‑em e ne gatus (600) ka idad ni Nuwi. Te igkasapulu e wey pitu (17) ne aldew te igkarangeb ne bulan, naluwangan e ka langun ne sebseb wey nabusbus e ka langun ne weyig ne diye te langit.
\verseNumber{12}Ne mig-uranan ka kalibutan seled te hep‑at ne pulu (40) ne aldew wey hep‑at ne pulu (40) ne karusileman.
\verseNumber{13}Te aldew ne migbunsud e mig-uran, mig-untud e si Nuwi te arka duma te asawa rin wey ka tatelu ne me anak dan ne ensi Sim, Ham, wey Hapit wey ka me ambey ran.
\verseNumber{14}Ne nanguntud degma duma kandan ka langun ne nakalkalasi ne mananap, ka me mahintalunan wey ka me ayam, ka me derakel wey mallilintek, wey ka langun ne nakalkalasi ne manuk-manuk.
\verseNumber{15}Nekeglunggun ka langun ne klasi te mananap ne induma ni Nuwi te mig-untud te arka,
\verseNumber{16}sumale te insuhu te Manama. Nataman, inlekeban e te Magbebaye ne Manama ka gumawan te arka.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{17}Ware migkerit ka uran seled te hep‑at ne pulu (40) ne aldew. Ne migdakel e ka weyig, wey mig-antew e ka arka.
\verseNumber{18}Ne migpanaman-taman migtulin ka weyig wey migduu e, wey mig-antew-antew e ka arka diye te weyig.
\verseNumber{19}Tenged te nasublaan e ka pegdakel te weyig, natimpaan e ka me bubungan kayi te ampew te tane, minsan me matikang.
\verseNumber{20}Natimpaan ka puntul te me bubungan te me pitu ne mitrus.
\verseNumber{21}Sikan naa ka nahule e ka langun ne eggeheyinawa—ka langun ne manuk-manuk wey ka langun ne mananap, mahintalunan wey ayam, wey ka langun ne etew.
\verseNumber{22}Naamin nammatey ka eggeheyinawa kayi te ampew te tane.
\verseNumber{23}Inggule te Magbebaye ne Manama ka langun kayi te kalibutan. Ne si Nuwi naan de wey ka me duma rin ne nekeuntud te arka ka ware nammatey.
\verseNumber{24}Ne nabunbunan te weyig ka kalibutan seled te 150 ne aldew.

\BibleSectionHeading{Ka pegtigkus te weyig}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{8}Te seeye ne timpu, ware ded nalingawi te Manama ensi Nuwi wey ka langun ne mananap ne duma rin diye te arka. Seeye naa, impakalamahan din ka kalibutan wey migbunsud e degma migtigkus ka weyig.
\verseNumber{2}Ne insengseng din e ka langun ne sebseb wey ka langun ne imbayaan te weyig ne diye te langit, wey migkerit e ka uran.
\verseNumber{3}Ne migpabulus migtigkus ka weyig. Te miggingume e te 150 ne aldew ka pegsipuk te weyig,
\verseNumber{4}nakasanglad e ka arka diye te me bubungan diye te Ararat te igkasapulu wey pitu (17) ne aldew te igkapitu ne bulan.
\verseNumber{5}Ne migpabulus migtigkus ka weyig taman te egkakite e ka puntul te me bubungan te an-anayan ne aldew te igkasapulu ne bulan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{6}Te miglihad e ka hep‑at ne pulu (40) ne aldew, inlukatan e ni Nuwi ka bintana te arka.
\verseNumber{7}Ne dutu inlekaan din e ka sabeka ne uwak, wey miglayang-layang e seini taman te neetiyan e ka weyig.
\verseNumber{8}Nataman inlekaan e man‑e ni Nuwi ka sabeka ne selepati eyew egkanengnengan din ke mababew e ka weyig.
\verseNumber{9}Piru ware egkalatunan te selepati su maralem pad ka weyig, wey miglibed e sikandin diye ki Nuwi diye te arka. Impalatun ni Nuwi ka selepati diye te belad din wey impaseled e diye te arka.
\verseNumber{10}Ne migtetahad pad sikandin te pitu ne aldew, wey inlekaan din e man‑e ka selepati.
\verseNumber{11}Te egkasagkup e, miglibed e ka selepati ne migbange te meilem ne dewun te kayu ne ulibu! Sikan naa ka nakanengneng e si Nuwi ne mababew e ka weyig.
\verseNumber{12}Nataman migtetahad pad man‑e si Nuwi te lein ne pitu ne aldew. Ne inlekaan din e man‑e ka selepati, wey warad seini miglibed.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{13}Te 601 e ka idad ni Nuwi, te an-anayan ne aldew te an-anayan ne bulan, neetiyan en iya ka weyig. Ne inlekat e ni Nuwi ka atep te arka wey migpamantew sikandin. Ne dutu, nakita rin ne nammare e ka tane!
\verseNumber{14}Te igkararuwa ne pulu wey pitu (27) ne aldew te igkarangeb ne bulan, migmammare en iya ka tane.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{15}Ne migkahiyan te Manama si Nuwi,
\verseNumber{16}“Lihawang kew e due te arka ka taltalaanak duma te me ambey nu.
\verseNumber{17}Palihawanga nud degma ka langun ne mananap wey me manuk-manuk eyew egkabuhal wey egpekeempet kayi te ampew te tane.”
\verseNumber{18}Seeye naa, miglihawang e ensi Nuwi ka taltalaanak duma te me ambey rin.
\verseNumber{19}Ka langun ne mananap, ka me mahintalunan wey me ayam, wey ka langun ne me manuk-manuk, nanlihawang e degma te arka sumale te kandan ne klasiyan.

\BibleSectionHeading{Ka pegpanubad ni Nuwi}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{20}Ne miggimu si Nuwi te altar ne eg-unturan te egtutungen ne mananap, wey mig-angey sikandin te langun ne klasi te mananap wey manuk-manuk ne in-isip ne malinis. Intutung din seeye diye te altar isip igpanubad diye te Magbebaye ne Manama.
\verseNumber{21}Te naarek e te Magbebaye ne Manama ka lansi, nahale sikandin wey migkahi diye te geyinawa rin, “Kene kud en iya egdilusen ka tane tenged te neyimu te me etew, minsan ke mareet iya ka suman-suman dan ligkat te bate pad sikandan. Kene kud e egguleen ka langun ne eggeheyinawa, iling te neyimu ku.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{22}“Taheed te duen pad kalibutan,
\BibleParagraphStyleQ
Duen pad timpu ne egpakapamula wey egpakahaani,
\BibleParagraphStyleQ
Due timpu ne maagsil wey due timpu ne meinit,
\BibleParagraphStyleQ
Due degma timpu ne eggulabung wey due degma timpu ne eglengleng,
\BibleParagraphStyleQ
Due maaldew wey due marusilem.
\BibleParagraphStyleQ
Seini se langun, kene egkataman.”

\BibleSectionHeading{Ka kasabutan te Manama diye ki Nuwi}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{9}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{9:1: }Hin 1:28.}Impanalanginan te Manama si Nuwi wey ka me anak din wey migkahiyan, “Kabuhal kew eyew egpekeempet ka me kabuhalan niyu kayi te ampew te tane.
\verseNumber{2}Egkengaaldek kaniyu ka langun ne mananap, me manuk-manuk, wey me ngalap. Sikaniyu ka egbuut kandan,
\verseNumber{3}wey egpakakeen kew e kuntee due. Dengan, iyan ku re imbehey kaniyu ka me pinamula eyew egkeenen niyu. Piru kuntee, igbehey kud degma kaniyu seini se langun eyew egkeenen niyu.
\verseNumber{4}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{9:4: }Lib 7:26-27; 17:10-14; 19:26; Diy 12:16,23; 15:23.}Piru kene kew en iya keen te mananap ne ware naawe ka langesa te peggimatey, tenged su ka langesa ka migligkatan te geyinawa.
\verseNumber{5}Ke due etew ne eggimatey te etew, eglegparan ku sikandin. Ke due mananap ne eggimatey te etew, eglegparan ku degma sika.
\verseNumber{6}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{9:6: }Iks 20:13; Hin 1:26.}Minsan hentew ka eggimatey, eggimatayan degma sikandin. Su inggimu te Manama ka etew ne nekeiling kandin.
\verseNumber{7}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{9:7: }Hin 1:28.}Ne sikaniyu, kabuhal kew naa eyew egpekeempet kew kayi te ampew te tane.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}Ne migkahiyan te Manama ensi Nuwi wey ka me anak din,
\verseNumber{9}“Kuntee, eggimu a te kasabutan duma keykew wey peendiye te langun ne kabuhalan niyu,
\verseNumber{10}wey peendiye man‑e te langun ne eggeheyinawa—ka me manuk-manuk wey me mananap—ka langun ne nanlihawang te arka duma kaniyu.
\verseNumber{11}Seini ka kasabutan ne eggimuwen ku diye te kaniyu: Kene kud e egguleen ka langun ne eggeheyinawa pinaahi te pegpasipuk te weyig. Kene kud eg-abayan te egdereet ka kalibutan pinaahi te pegsipuk te weyig.”
\verseNumber{12}Ne migkahi e man‑e ka Manama, “Ka palinneu te kasabutan ta wey te langun ne mananap, wey peendiye te egginguma ne me kabuhalan niyu,
\verseNumber{13}iyan ka baluntu ne egpalepawen ku diye te me gapun. Sika ka palinneu te kasabutan ku kaniyu te nangugpe te kalibutan.
\verseNumber{14}Tagse eglibulungen ku ka me gapun diye te aw-awangan ne egkakite e ka baluntu,
\verseNumber{15}egsumsumanen ku ka kasabutan ta wey peendiye te langun ne mananap ne kenad en iya egkahule ligkat te pegsipuk te weyig ka langun ne eggeheyinawa.
\verseNumber{16}Emun ke eglepew e ka baluntu diye te me gapun, egpitawen ku seini wey egsumsumanen ku ka ware egtamanan ne kasabutan ta wey peendiye te langun ne eggeheyinawa kayi te ampew te tane.
\verseNumber{17}Sika ka palinneu te inggimu ku ne kasabutan ta wey peendiye te langun ne eggeheyinawa kayi te ampew te tane.”

\BibleSectionHeading{Ka me anak ni Nuwi}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{18}Seini ka me anak ni Nuwi ne nanlihawang diye te arka—si Sim, si Ham wey si Hapit. (Si Ham ka amey ni Kanaan.)
\verseNumber{19}Seini se tatelu ne anak ni Nuwi, iyan migligkatan te langun ne etew kayi te ampew te tane.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{20}Si Nuwi, talagbasukan wey sikandin ka an-anayan ne migpamula te paras.
\verseNumber{21}Due timpu ne mig-inum sikandin te binu ne puun te paras, wey newubug e sikandin. Ne dutu, nakalipereng e sikandin diye te balungbalung din se migpalawas.
\verseNumber{22}Ne nakita ni Ham ne amey ni Kanaan ka amey rin ne migpalawas. Sikan naa ka migkahiyan din e ka daruwa ne suled din diye te lihawangan.
\verseNumber{23}Ne migkuwa si Sim wey si Hapit te manggad wey insampey ran diye te pamanayen dan. Ne mig-isues sikandan ka migseled diye te balungbalung ka migbunbun te amey ran. Warad iya sikandan miglilingey eyew kene dan egkakita ka amey ran ne migpalawas.
\verseNumber{24}Nataman, te naalipaspasan e si Nuwi wey nanengnengan din e ka inggimu ni Ham ne igkalitan ne anak din,
\verseNumber{25}migkahi e sikandin,
\BibleParagraphStyleQ
“Egkarilus si Kanaan. Egkeyimu sikandin ne uripen te me suled din.”
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{26}Ne migkahi man‑e sikandin,
\BibleParagraphStyleQ
“Sayeen ka Magbebaye ne Manama, ka Manama ni Sim!
\BibleParagraphStyleQ
Egkeyimu ne uripen ni Sim si Kanaan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{27}Egbuhalen te Manama si Hapit
\BibleParagraphStyleQ
wey eglemung ka me kabuhalan din te me kabuhalan ni Sim.
\BibleParagraphStyleQ
Ne egkeuripen degma ni Hapit si Kanaan.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{28}Pegkapenga te pegsipuk te weyig, neuyag pad si Nuwi te 350 ne leg‑un.
\verseNumber{29}Ne migpatey sikandin te 950 e ka idad din.

\BibleSectionHeading{Ka me kabuhalan te me anak ni Nuwi}
\BibleSectionCrossReference{(1 Kru. 1:5-23)}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{10}Seini ka pangguhuren meyitenged te me kabuhalan te me anak ni Nuwi ne si Sim, si Ham, wey si Hapit. Nakaanak sikandan te napenge e ka pegsipuk te weyig.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{2}Ne seini ka me lukes ne anak ni Hapit—si Gumir, si Magug, si Maday, si Haban, si Tubal, si Misik, wey si Tiras.
\verseNumber{3}Seini ka me lukes ne anak degma ni Gumir—si Askinas, si Ripat, wey si Tuggarma.
\verseNumber{4}Seini ka me lukes ne anak ni Haban—si Ilisa, si Tarsis, si Kitim, wey si Dudanim.
\verseNumber{5}Sikandan ka me kaapuan te me etew ne nekeempet nangugpe diye te ilis te dahat wey diye te me pulu te dahat. Sikandan langun ka me kabuhalan ni Hapit ne nangugpe diye te nalein-lein ne me inged, wey nalein-lein e degma ka me tribu wey linalahan dan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{6}Ne seini ka me lukes ne anak ni Ham—si Kus, si Ihiptu, si Put, wey si Kanaan.
\verseNumber{7}Seini degma ka me lukes ne anak ni Kus—si Siba, si Habila, si Sabta, si Raama, wey si Sabtika. Ne seini degma ka me lukes ne anak ni Raama—si Siyiba wey si Didan.
\verseNumber{8}Ne duen pad man‑e anak ni Kus ne egngaranan ki Nimrud, ne iyan an-anayan ne bahani kayi te ampew te tane
\verseNumber{9}wey subla ne meinges ne mannitingen. Purisu, ke due meinges ne mannitingen, due degma lalahen ne eggenendue, “Egpekeiling seini ne etew ki Nimrud te meinges ne mannitingen.”
\verseNumber{10}Ka an-anayan ne me siyudad ne migmanduan ni Nimrud, iyan sika se Babil, Irik, wey Akad. Seini se tatelu ne siyudad sakup te inged ne egngaranan te Sinar.
\verseNumber{11}Puun te seeye ne inged, miggendiye si Nimrud te Asirya wey migpasasindeg sikandin te me siyudad ne Ninibi, Rihubut-ir, Kala,
\verseNumber{12}wey Risin ne diye te eletanan te Ninibi wey Kala, ka dakel ne siyudad.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{13}Si Ihiptu ka kaapuan te me matig-Ludim, me matig-Anamim, me matig-Lihabim, me matig-Naptuhim,
\verseNumber{14}me matig-Patrusim, me matig-Kasluhim, wey me matig-Kapturim (ne migligkatan te me Pilistihanen.)
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{15}Ka panganey ne anak ni Kanaan iyan si Sidun, ne kaapuan te me Sidunihanen wey te me Hitihanen,
\verseNumber{16}me Hibusihanen, me Amurihanen, me Girgasihanen,
\verseNumber{17}me Hibihanen, me Arkihanen, me Sinihanen,
\verseNumber{18}me Arbadihanen, me Simarihanen, wey te me Hamatihanen. Nataman, natalagtag e ka me tribu ne kabuhalan ni Kanaan,
\verseNumber{19}wey nekeempet e sikandan nangugpe puun te Sidun peendiye te Girara taman te Gasa, peendiye man‑e te Suduma, Gumura, Adma wey Sibuwim taman te Lasa.
\verseNumber{20}Sikandan langun ka me kabuhalan ni Ham. Ne nalein-lein ne me inged ka nangugpaan dan wey nalein-lein degma ka me tribu wey linalahan dan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{21}Ne ka kakey ni Hapit ne si Sim, iyan migligkatan te langun ne Hibruwanen.
\verseNumber{22}Seini ka me lukes ne anak ni Sim—si Ilam, si Asur, si Arpaksad, si Lud, wey si Aram.
\verseNumber{23}Seini degma ka me lukes ne anak ni Aram—si Us, si Hul, si Gitir, wey si Mas.
\verseNumber{24}Ne si Arpaksad ka amey ni Sila, wey si Sila ka amey ni Ibir.
\verseNumber{25}Ne si Ibir due daruwa ne anak ne me lukes. Si Pilig ka ngaran te sabeka su te timpu rin, nabaad ka keet-etawan te kalibutan. Ne si Huktan ka ngaran te suled din.
\verseNumber{26}Ne si Huktan ka amey ni Almudad, ni Silip, ni Asarmabit, ni Hira,
\verseNumber{27}ni Aduram, ni Usal, ni Dikla,
\verseNumber{28}ni Ubal, ni Abimail, ni Siba,
\verseNumber{29}ni Upir, ni Habila, wey ni Hubab. Sikandan langun ka me anak ni Huktan.
\verseNumber{30}Diye sikandan nangugpe te inged ligkat te Misa taman te Sipar ne diye te me bubungan ne dapit te igsile.
\verseNumber{31}Sikandan langun ka me kabuhalan ni Sim. Ne nalein-lein ne me inged ka nangugpaan dan wey nalein-lein e degma ka me tribu wey linalahan dan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{32}Sikandan langun ka me kabuhalan te me anak ni Nuwi ne neyimu ne nalein-lein ne me nasud sumale te me kaap-apuan dan. Te napenge e ka pegsipuk te weyig, natalagtag e sikandan minsan hendei.

\BibleSectionHeading{Ka titikangi ne baley diye te Babil}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{11}An-anayan, sabeka re ka linalahan te me etew kayi te ampew te tane.
\verseNumber{2}Te nangalin e ka me etew ne egpuun diye te igsile, nekeuma sikandan diye te maluag ne napu ne egngaranan te Sinar wey diyad e sikandan nangugpe.
\verseNumber{3-4}Ne migpalalahey sikandan ne miggenendue, “Eggimu ki te siyudad ne due titikangi ne baley ne egpekeuma diye te langit eyew egmabantug ka ngaran ta, wey eyew kene ki egmekegsuwey-suwey kayi te ampew te tane. Egpangimu ki te tisa ne egdalapen ta te hapuy eyew egmakehal.” Sikan naa ka migpangimu e sikandan te me tisa wey migkuwa te piket eyew egpegdeketen dan ka me tisa.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{5}Ne migpamaneug ka Magbebaye ne Manama eyew egleuy te siyudad wey te baley ne titikangi ne eggimuwen te me etew.
\verseNumber{6}Ne migkahi ka Magbebaye ne Manama, “Pitew kew! Nasabeka ka seini ne me etew wey sabeka re ka linalahan dan. Ne seini se inggimu ran bunsuranan pad te egpangimuwen dan. Kene egkaluhey, egpekeyimu e sikandan te langun ne igkeupii ran.
\verseNumber{7}Na,” kahi te Magbebaye ne Manama, “egpamaneug ki eyew egpegsewuhen ta ka linalahan dan eyew kene egpekegsabutey sikandan.”
\verseNumber{8}Sikan naa ka impegsuwey-suwey e sikandan te Magbebaye ne Manama kayi te intiru ne kalibutan wey ware dan e nakabulus ka eggimu te siyudad.
\verseNumber{9}Purisu Babil\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{11:9 }Te Hibruwanen: “egkalibeg” ka kaluwasan te lalag ne “Babil.”} ka ngaran te siyudad su diye libeha te Magbebaye ne Manama ka langun ne linalahan, wey diye migligkat ne impegsuwey-suwey rin sikandan kayi te intiru ne kalibutan.

\BibleSectionHeading{Ka me kabuhalan ni Sim}
\BibleSectionCrossReference{(1 Kru. 1:24-27)}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{10}Ne seini ka me kabuhalan ni Sim. Te miglihad e ka daruwa ne leg‑un te pegsipuk te weyig, mahatus (100) e ka idad ni Sim wey nakaanak e sikandin te lukes ne si Arpaksad.
\verseNumber{11}Nataman, neuyag pad si Sim seled te lalimma pad ne gatus (500) ne leg‑un, wey nakaanak pad man‑e sikandin te me lukes wey me malitan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{12}Te tatelu e ne pulu wey lalimma (35) ka idad ni Arpaksad, nakaanak sikandin te lukes ne si Sila.
\verseNumber{13}Nataman, neuyag pad si Arpaksad seled te 403 ne leg‑un, wey nakaanak pad man‑e sikandin te me lukes wey me malitan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{14}Te tatelu e ne pulu (30) ka idad ni Sila, nakaanak sikandin te lukes ne si Ibir.
\verseNumber{15}Nataman, neuyag pad si Sila seled te 403 ne leg‑un, wey nakaanak pad man‑e sikandin te me lukes wey me malitan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{16}Te tatelu e ne pulu wey lalimma (35) ka idad ni Ibir, nakaanak sikandin te lukes ne si Pilig.
\verseNumber{17}Nataman, neuyag pad si Ibir seled te 430 ne leg‑un, wey nakaanak pad man‑e sikandin te me lukes wey me malitan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{18}Te tatelu e ne pulu (30) ka idad ni Pilig, nakaanak sikandin te lukes ne si Riyu.
\verseNumber{19}Nataman, neuyag pad si Pilig seled te 209 ne leg‑un, wey nakaanak pad man‑e sikandin te me lukes wey me malitan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{20}Te tatelu e ne pulu wey daruwa (32) ka idad ni Riyu, nakaanak sikandin te lukes ne si Sirug.
\verseNumber{21}Nataman, neuyag pad si Riyu seled te 207 ne leg‑un, wey nakaanak pad man‑e sikandin te me lukes wey me malitan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{22}Te tatelu e ne pulu (30) ka idad ni Sirug, nakaanak sikandin te lukes ne si Nahur.
\verseNumber{23}Nataman, neuyag pad si Sirug seled te daruwa ne gatus (200) ne leg‑un, wey nakaanak pad man‑e sikandin te me lukes wey me malitan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{24}Te daruwe e ne pulu wey siyam (29) ka idad ni Nahur, nakaanak sikandin te lukes ne si Tira.
\verseNumber{25}Nataman, neuyag pad si Nahur seled te 119 ne leg‑un, wey nakaanak pad man‑e sikandin te me lukes wey me malitan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{26}Te pitu e ne pulu (70) ka idad ni Tira, nakaanak sikandin te tatelu ne lukes ne ensi Abram, si Nahur, wey si Haran.

\BibleSectionHeading{Ka me kabuhalan ni Tira}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{27}Ne seini ka pangguhuren meyitenged te me kabuhalan ni Tira. Si Tira ka amey enni Abram, Nahur wey ni Haran. Si Haran ka amey ni Lut,
\verseNumber{28}wey diye migpatey si Haran te siyudad ne miglesutan din ne egngaranan te Ur ne sakup te me Kaldiya. Te pegpatey rin, neuyag pad mule ka amey rin ne si Tira.
\verseNumber{29}Ne nakaasawe e si Abram ki Saray wey nakaasawe e si Nahur ki Milka ne anak ni Haran. Si Haran ka amey degma ni Iska.
\verseNumber{30}Ne si Saray, ware mig-anak su kene egpakaanak sikandin.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{31}Mig-awe si Tira diye te siyudad te Ur ne sakup te me Kaldiya wey induma rin ka anak din ne si Abram wey ka ambey rin ne si Saray, wey ka apu din ne si Lut ne anak ni Haran. Eggendiye perem sikandan te inged ne Kanaan, piru te pegginguma ran diye te siyudad te Haran, diyad e sikandan mig-ugpe.
\verseNumber{32}Ne diye namatey si Tira te Haran te 205 ka idad din.

\BibleSectionHeading{Ka peg-umew te Manama ki Abram}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{12}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{12:1: }Him 7:2-3; Hib 11:8.}Ne migkahi ka Magbebaye ne Manama ki Abram, “Engkeri nu ka inged nu, ka me karumaan nu, wey ka pamilya te amey nu, wey hendiye ka te inged ne igpakita ku keykew.
\verseNumber{2}Egbehayan ku sikeykew te masalig ne me kabuhalan eyew egkeyimu sikandan ne dakel ne nasud. Egpanalanginan ku sikeykew wey egmabantug ka ngaran nu eyew egkeyimu ka ne panalangin te langun.
\verseNumber{3}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{12:3: }Gal 3:8.}Egpanalanginan ku ka etew ne egbulig keykew, piru ka etew ne egdilus keykew, igdilus ku degma. Pinaahi keykew, egpanalanginan ku ka langun ne nasud kayi te ampew te tane.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{4}Sikan naa ka mig-awe e si Abram diye te Haran sumale te insuhu te Magbebaye ne Manama kandin wey migduma kandin si Lut. Te seeye ne timpu, pitu e ne pulu wey lalimma (75) ka idad ni Abram.
\verseNumber{5}Induma ni Abram si Saray ne asawa rin, wey si Lut ne anaken din, wey in-uyan din ka langun ne karatuan dan wey me uripen ne nakuwa ran diye te Haran. Ne migligkat e sikandan ka eggendiye te inged te Kanaan.
\BibleParagraphStyleP
Te nekeuma ran e diye te Kanaan,
\verseNumber{6}migleus pad man‑e ensi Abram diye te matulus ne kayu ne diye te Muri, marani te inged te Sikim. (Diye pad nangugpe ka me Kanaanen te seeye ne timpu.)
\verseNumber{7}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{12:7: }Him 7:5; Gal 3:16.}Ne nataman, migpakita ka Magbebaye ne Manama ki Abram ne migkahi, “Seini ne tane ka igbehey ku te me kabuhalan nu.” Ne diye miggimu si Abram te altar ne eg-unturan te egtutungen ne igbehey te Magbebaye ne Manama.
\verseNumber{8}Nataman, miggalin e man‑e sikandan diye te bubungan ne diye dapit te igsile ligkat te Bitil. Ne diye sikandan migtagtaheed mig-ugpe te eletanan te inged ne Bitil wey Ay. Ka Bitil dapit te iglineb wey ka Ay dapit te igsile. Ne miggimu e man‑e diye si Abram te altar te Magbebaye ne Manama, wey diye sikandin mig-ampu.
\verseNumber{9}Ne migpabulus pad man‑e ensi Abram ka eggalin-halin peendiye te inged ne Nigib.

\BibleSectionHeading{Si Abram diye te Ihiptu}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{10}Te seeye ne timpu, due masumpit ne bitil diye te Kanaan. Sikan naa ka nakaleus pad man‑e ensi Abram diye te Ihiptu eyew diye pad egtagtaheed eg-ugpe.
\verseNumber{11}Te hapit e sikandin egpekeuma diye te inged te Ihiptu, migkahiyan din ka asawa rin ne si Saray, “Amana ka ne tetelesi ne malitan.
\verseNumber{12}Ke egpakakita ka me matig-Ihiptu keykew, egkahi sikandan, ‘Asawa seini ni Abram.’ Ne eggimatayan ad nikandan, piru kene ka mule eggimatayan nikandan.
\verseNumber{13}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{12:13: }Hin 20:2; 26:7.}Sikan naa, kahii nu sikandan te talaari ki eyew kena a nikandan eggimatayan, wey eyew eg-ay-ayaran a nikandan te egsagsahipe tenged keykew.”
\verseNumber{14}Te nekeume e si Abram diye te Ihiptu, nakita iya te me matig-Ihiptu ne mateles amana ka asawa rin.
\verseNumber{15}Te nakakita kandin ka me upisyal te Paraun ne Hari te Ihiptu, ingkahiyan dan e ka Paraun ne Hari te mateles iya sikandin. Puun due, in-uyan e si Saray diye te palasyu te Paraun ne Hari te Ihiptu.
\verseNumber{16}Tenged ki Saray, insagsahipe ay-ayari te Hari te Ihiptu si Abram wey impamehayan te me karniru, me kambing, me baka, me asnu, me kamil, wey me uripen.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{17}Piru puun su impeuyan te Hari te Ihiptu si Saray ne asawa ni Abram, impeyingumaan te Magbebaye ne Manama te subla ne makaaldek-haldek ne dalu ka Hari wey ka me sakup din diye te palasyu.
\verseNumber{18}Ne nataman, impeumew e te Hari te Ihiptu si Abram wey mig-insaan, “Nekey‑a seini se inggimu nu keddiey? Mania te wara a nikeykew kahii ne asawa nu bes sikandin?
\verseNumber{19}Mania te migkahi ka ne talaari kew? Tenged due, impakuwa ku sikandin eyew eg-asaween ku. Na, seini red ka asawa nu, kua nud sikandin wey pangawe kew e!”
\verseNumber{20}Migsuhu ka Hari te Ihiptu te me etew rin ne igparelrel e ensi Abram duma ka asawa rin wey ka langun ne kandin. Sikan naa ka impanulud dan e sikandan diye te lihawangan te Ihiptu.

\BibleSectionHeading{Ka pegpasuwayey ni Abram ki Lut}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{13}Sikan naa ka miglibed e man‑e ensi Abram diye te inged te Nigib duma ka asawa rin wey si Lut wey ka langun ne kandin.
\verseNumber{2}Meyaman ne subla si Abram. Masalig e ka me karniru rin, me kambing, me baka, me seleppi, wey me bulawan.
\verseNumber{3}Puun te Nigib, miggalin-halin e man‑e sikandan ka eg-ugpe taman te nekeuma sikandan diye te intagtaheeran dan dengan te eg-ugpe ne elat-elat te Bitil wey Ay.
\verseNumber{4}Seeye ka inged ne miggimuwan dengan ni Abram te altar. Diye man‑e sikandin mig-ampu te Magbebaye ne Manama.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{5}Ne si Lut, ka migduma ki Abram, duen e degma pamilya rin wey me uripen din. Due degma me karniru rin, me kambing, wey me baka.
\verseNumber{6}Tenged te suble e ne masalig ka me ayam ni Abram ki Lut, kenad eg-eleg ka me ayam dan te palayuranan ke egpekegdani sikandan ka eg-ugpe.
\verseNumber{7}Sikan naa ka migpeehetey ka me talagtameng te me ayam ni Abram wey ka me talagtameng te me ayam ni Lut. Kenad ne eleg ka palayuranan te me ayam dan, su te seeye ne timpu diye pad degma nangugpe ka me Kanaanen wey me Pirisihanen.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}Purisu, migkahiyan ni Abram si Lut, “Kene ne meupiya ne egmeeg-ehetey ka me etew nu wey ka me etew ku tenged su anaken ku sikeykew.
\verseNumber{9}Meupiya pad ke egpasuwayey ki su maluag mem pad seini se tane ne egkaayun ne eg-ugpaan. Na, alam ka te inged ne igkeupii nu te eg-ugpe, ke igkahibang naa wey ke igkakawanan. Ke eggendiye ka te igkakawanan, eggendiya a degma te igkahibang.”
\verseNumber{10}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{13:10: }Hin 2:10.}Sikan naa ka migpamantew si Lut wey nakita rin ne masalig ka me weyig diye te napu te Hurdan taman te Suar, ne nekeiling te pinamulaan te Idin wey nekeiling degma te inged ne Ihiptu. (Te seeye ne timpu, ware pad dereeti te Magbebaye ne Manama ka Suduma wey Gumura).
\verseNumber{11}Purisu in-alam ni Lut ka langun ne napu te Hurdan wey miggipanew e sikandin peendiye te igsile. Iling due ne paahi ne nekegsuwey si Lut ki Abram.
\verseNumber{12}Si Abram, diye mig-ugpe te inged te Kanaan, wey diye mig-ugpe si Lut te marani te Suduma ne diye te me siyudad diye te napu.
\verseNumber{13}Ne ka me etew ne nangugpe diye te Suduma, amana ne maddeet wey makasesale diye te Magbebaye ne Manama.

\BibleSectionHeading{Ka peggalin ni Abram diye te Hibrun}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{14}Te nakaligkat e si Lut, migkahiyan te Magbebaye ne Manama si Abram, “Pamantawa nu ay-ayari ka langun ne inged.
\verseNumber{15}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{13:15: }Him 7:5.}Ka langun ne tane ne egkeumaan nu te egtengteng, igbehey kud keykew wey te me kabuhalan nu wey kaniyud e te ware egtamanan.
\verseNumber{16}Egpamasuluhen ku ka kabuhalan nu iling kasulug te alinepung kayi te ampew te tane ne kene egkaseel.
\verseNumber{17}Ne hipanew kad, leuya nu ka langun ne tane su igbehey kud keykew seini se langun.”
\verseNumber{18}Nataman, miggalin e man‑e si Abram wey diyad mig-ugpe marani te matulus ne me kayu ni Mamri diye te inged te Hibrun. Ne miggimu e man‑e sikandin te altar ne eg-unturan te egtutungen ne igbehey diye te Magbebaye ne Manama.

\BibleSectionHeading{Ka pegpangabang ni Abram ki Lut}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{14}Te seeye ne timpu, due hep‑at ne Hari ne migpakig-ehet te lalimma ne Hari. Seini ka hep‑at ne Hari—si Amrapil ka Hari ne diye te Sinar, si Aryuk ka Hari te Ilasar, si Kadurlahumur ka Hari te Ilam, wey si Tidal ka Hari te Guyim.
\verseNumber{2}Seini ka lalimma ne Hari ne migpakig-ehet kandan—si Bara ne Hari te Suduma, si Birsa ne Hari te Gumura, si Sinab ne Hari te Adma, si Simibir ne Hari te Sibuwim, wey ka Hari degma te Bila (wey ke Suar).
\verseNumber{3}Ne migsabeka te keseg dan ka lalimma ne Hari diye te bangalug ne egngaranan te Sidim (ne egngaranan e kuntee te Namatey ne Dahat).
\verseNumber{4}Su seled te sapulu wey daruwa (12) ne leg‑un, nasakup pad sikandan ni Hari Kadurlahumur. Piru nataman, te igkasapulu e wey tatelu (13) ne leg‑un, migsukul e sikandan kandin.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{5}Te seup ne leg‑un, miggingume e ensi Kadurlahumur, ka duma rin ne me Hari wey ka me sundalu ran eyew egpakig-ehet kandan. Piru te an-anayan, migpakig-ehet pad ensi Kadurlahumur te lein ne me tribu wey migpanalu sikandan. Seini ka lein ne me tribu ne natalu ran—ka Ripaimhanen ne diye te Astarut Karnaim, ka me Susihanen ne diye te Ham, ka me Imihanen ne diye te napu te Kiryataim,
\verseNumber{6}wey ka me Hurihanen ne diye te me Bubungan ne Siir. Ne diyad e nataman ensi Kadurlahumur ka migpanlupug kandan te Ilparan ne diye te ilis te disirtu.
\verseNumber{7}Nataman, miglibed e ka hep‑at ne Hari wey nekeendiyad te inged ne Kadis ne egngaranan dengan te Inmispat. Naahew ran ka langun ne inged te me Amalikanen wey natalu ran ka me Amurihanen ne diye mig-ugpe te Hasasun Tamar.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}Ne impalibulung te me Hari te Suduma, Gumura, Adma, Sibuwim, wey Bila ka me sundalu ran diye te bangalug ne egngaranan te Sidim. Ne migpakig-ehet e sikandan
\verseNumber{9}ki Kadurlahumur ne Hari te Ilam wey te duma rin ne me Hari te Guyim, Sinar, wey Ilasar. Lalimma ne Hari ka migpakig-ehet te hep‑at ne Hari.
\verseNumber{10}Ne diye te bangalug ne egngaranan te Sidim, due sesalihi ne me bitu ne napenu te ispaltu. Te egpamallahuy e ka me Hari te Suduma wey Gumura wey ka me sundalu ran, due neneulug te me bitu wey due duma ne nakapallahuy diye te me bubungan.
\verseNumber{11}Ne impanguwa te hep‑at ne Hari ka langun ne diye te siyudad te Suduma wey Gumura, minsan ka langun ne egkakeen, wey nangipanew e sikandan.
\verseNumber{12}Ne in-uyan dan degma ka anaken ni Abram ne si Lut ne diye mig-ugpe te Suduma, wey impanguyan dan ka langun ne karatuan din.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{13}Ne due nakapallahuy ne Hibruwanen ne migpanugtul ki Abram te indakep si Lut. Te seeye ne timpu, diye mig-ugpe si Abram te marani te matulus ne me kayu ni Mamri ne Amurihanen ne suled ni Iskul wey Anir. Egpepangpangabangey sikandan ki Abram.
\verseNumber{14}Te nakarineg si Abram te indakep ka anaken din, inlibulung din e ka 138 ne nabasbas ne egpakiggira wey inlupug dan e ka hep‑at ne Hari taman diye te inged ne Dan.
\verseNumber{15}Hengkayi te marusilem e, imbaad-baad e ni Abram ka me etew rin wey inlusuran dan e ka me kuntere dan wey natalu ran sikandan. Ne inlupug e enni Abram ka nakapallahuy taman diye te Huba ne diye te igkahibang ne balabahan te Damasku.
\verseNumber{16}Ne nataman, naawi dan ded ka langun ne karatuan ne naahew te me kuntere, wey naawi dan ded degma si Lut wey ka me karatuan din lagkes ka me malitan wey ka langun ne etew ne naddakep.

\BibleSectionHeading{Ka pegpanalangin ni Milkisidik ki Abram}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{17}Te nekeuli e si Abram puun te pegpanalu rin engki Kadurlahumur wey te duma rin ne me Hari, insinug-ung e sikandin te Hari te Suduma diye te bangalug ne egngaranan te Sabi. (Ne egngaranan degma te Napu te Hari.)
\verseNumber{18}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{14:18-20: }Hib 7:1-10.}Insinug-ung degma sikandin ni Milkisidik ne Hari te Salim wey talagpanubad degma te Amana ne Mabantug ne Manama. Mig-uyanan din te paan wey binu si Abram.
\verseNumber{19}Ne impanalanginan din si Abram te migkahi,
\BibleParagraphStyleQ
“Egpanalanginan si Abram te Amana ne Mabantug ne Manama ne miggimu te langit wey tane.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{20}Egdayanen ka Amana ne Mabantug ne Manama ne migbehey keykew te kapanaluwan diye te kuntere nu!”
\BibleParagraphStyleM
Ne imbehayan ni Abram si Milkisidik te igkasapulu ne baad te langun ne naawi din.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{21}Ne migkahiyan te Hari te Suduma si Abram, “Keykew e ka langun ne karatuan ne naawi nu. Piru iuli nu red keddi ka langun ne etew ku.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{22}Piru migtabak si Abram, “Migsaad a te Magbebaye ne Manama, ka Amana ne Mabantug ne Manama ne miggimu te langit wey tane,
\verseNumber{23}ne kena a egkuwa te minsan nekey ne keykew, minsan bula-bula wey ke hiket naa te sandal. Eyew kene ka egpakakahi ne naratu a tenged keykew.
\verseNumber{24}Ware minsan nekey ne egkuen ku angin e te nakeen e te me etew ku. Piru pakua nu te me baad dan ka me duma ku ne ensi Anir, si Iskul, wey si Mamri.”

\BibleSectionHeading{Ka pegsaad te Manama ki Abram}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{15}Te ware naluhey, impanengneng si Abram te Magbebaye ne Manama wey migkahiyan,
\BibleParagraphStyleQ
“Kene ka kaaldek Abram.
\BibleParagraphStyleQ
Sikeddi ka kalasag nu
\BibleParagraphStyleQ
wey dakel ka ig-unag ku keykew.”
\BibleParagraphStyleM
\verseNumber{2}Piru mig-inse si Abram, “Magbebaye ne Manama, egmenuwen ku naa ka ig-unag nu keddi te ware mem pad anak ku? Si Iliisir e ne matig-Damasku ka egpakakamuney te karatuan ku ke egpatey ad.
\verseNumber{3}Na, tenged te ware e ma nikeykew behayi te anak, seini se uripen ku ne miglesut kayi te baley ku ka egpakakamuney te karatuan ku.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{4}Ne migkahiyan e man‑e sikandin te Magbebaye ne Manama, “Kene ne iyan egpakakamuney te karatuan nu ka uripen nu, ke kene, ka anak nu iya.”
\verseNumber{5}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{15:5: }Rum 4:18; Hib 11:12.}Ne in-uyan e sikandin te Magbebaye ne Manama diye te lihawangan wey migkahiyan, “Leng‑ag ka diye te langit wey seela nu ka me bituen ke egpakaseel ke naa. Iling naa degma due kasulug ka me kabuhalan nu.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{6}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{15:6: }Rum 4:3; Gal 3:6; San 2:23.}Migpalintutuu si Abram te Magbebaye ne Manama. Ne puun due, in-isip din ne matareng si Abram.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{7}Ne migkahiyan sikandin te Magbebaye ne Manama, “Sikeddi ka Magbebaye ne mig-uyan keykew ligkat te inged ne Ur ne sakup te me Kaldiya, eyew igbehey ku keykew ka seini ne tane.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}Piru mig-inse si Abram, “Magbebaye ne Manama, egmenuwen ku naa te egnengneng ne keddiey en iya seini keureme?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{9}Ne migtabak ka Magbebaye ne Manama, “Uyani a te baka ne ware pad anak, wey kambing, wey lukesan ne karniru ne neelin tigtatelu ne leg‑un se idad, wey uyani a man‑e te tukmu wey selepati.”
\verseNumber{10}Ne impanguyan seeye langun ni Abram diye te Manama, wey inggimatayan din ka tagse sabeka ne ayam wey impanuley rin seeye angin e te tukmu wey selepati. Ne immeg-andang din ka tagse suley.
\verseNumber{11}Ne due me manuk-manuk ne miglene diye te impanuley rin ne me ayam eyew egkeen perem dutu, piru in-alew seeye ni Abram.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{12}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{15:12: }Hub 4:13-14.}Te hapit e eglineb ka aldew, nakalipereng wey naalineknek si Abram, ne due makaaldek-haldek ne migginguma kandin.\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{15:12 }Te Hibruwanen: due makaaldek-haldek ne durusilemi ne migginguma kandin.}
\verseNumber{13}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{15:13: }Iks 1:1-14; Him 7:6.}Ne migkahiyan sikandin te Magbebaye ne Manama, “Eggalin ka me kabuhalan nu diye te inged ne kene ne kandan. Diye egkeuripen sikandan wey egde-deehen seled te hep‑at ne gatus (400) ne leg‑un.
\verseNumber{14}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{15:14: }Iks 12:40-41; Him 7:7.}Piru eglegparan ku ka nasud ne mig-uripen te me kabuhalan nu. Nataman, egpakaawe sikandan te seeye ne inged wey egpekeuyan sikandan te dakel ne karatuan.
\verseNumber{15}Ne meyitenged mule keykew, egkabuyag ke pad, wey egpatey ka keureme ne meupiya ka peglebeng keykew.
\verseNumber{16}Ne ka me kabuhalan nu, wey e sikandan egpakalibed kayi ke egkatuman ka hep‑at ne gatus (400) ne leg‑un. Kene ku pad egdeldelen tenged te sale dan ka me Amurihanen ne mig-ugpe kayi, su kene pad eleg ne timpu ne eglegparan sikandan.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{17}Te miglineb e ka aldew wey te migmarusilem e, sahuhune ne due miglepew ne kuren ne mig-eebel wey sulu ne nalegleg. Ne diye seeye migbaye te elat te impanuley rin ne me ayam.
\verseNumber{18}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{15:18: }Him 7:5.}Te seeye ne timpu, migsaad ka Magbebaye ne Manama ki Abram ne migkahi, “Igbehey ku te me kabuhalan nu seini se tane ligkat te weyig ne diye te Ihiptu taman te dakel ne Weyig ne Iyupratis.
\verseNumber{19}Seini ka inged ne mig-ugpaan te me Kinihanen, me Kinisihanen, me Kadmunihanen,
\verseNumber{20}me Hitihanen, me Pirisihanen, me Ripaimhanen,
\verseNumber{21}me Amurihanen, me Kanaanen, me Girgasihanen, wey me Hibusihanen.”

\BibleSectionHeading{Ka talaanak ne si Hagar wey si Ismail}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{16}Ne kene egpakaanak ka asawa ni Abram ne si Saray. Due uripen din ne matig-Ihiptu ne egngaranan ki Hagar.
\verseNumber{2}Ne migkahiyan ni Saray si Abram, “Puun su ware e ma behayi te Magbebaye ne Manama te anak, hendiyei nu ka uripen ku wey huliri nu sikandin. Kema ke egligkat kandin duen ded anak ku.” Ne intuman ni Abram ka ingkahi te asawa rin.
\verseNumber{3}Purisu, te igkasapulu ne leg‑un te peg-ugpe ni Abram diye te Kanaan, imparuwey e ni Saray kandin si Hagar.
\verseNumber{4}Ne migguliran e ni Abram si Hagar wey nataman, naberes e sikandin. Te nanengnengan e ni Hagar ne egkaberes e sikandin, inleig-leig din e si Saray.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{5}Ne migkahiyan ni Saray si Abram, “Sikeykew ka eleg ne egkasenditan te pegleig-leig ni Hagar keddi. Sikeddi ka migbehey kandin keykew, piru te nakanengneng din e ne egkaberes e sikandin, inleig-leig ad nikandin. Eggukum perem ka Magbebaye ne Manama ke hentew ka nakasale kayi, sikeykew naa wey ke sikeddi.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{6}Ne migtabak si Abram, “Ke iling ma rue, iyan kad balahad kandin su uripen nu ma sikandin wey himuwa nu ke nekey ka igkeupii nu diye te kandin.” Nataman, in-ang-anggaan e ni Saray si Hagar, sikan naa ka migpallahuy e sikandin.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{7}Ne nakita si Hagar te panalihan te Magbebaye ne Manama te nekeuma rin e diye te sebseb ne diye te disirtu. Ka seeye ne sebseb diye te dalan peendiye te Sur.
\verseNumber{8}Ne mig-inse ka panalihan kandin, “Hagar, uripen ni Saray, hendei ka egpuun wey hendei ka egpabulus?”
\BibleParagraphStyleP
Ne migtabak si Hagar, “Impallahuyan ku ka ahalen ku ne si Saray.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{9}Ne migkahi ka panalihan te Magbebaye ne Manama, “Libed ka diye te kandin wey paruma-ruma ka kandin.”
\verseNumber{10}Ne migkahi pad man‑e ka panalihan te Magbebaye ne Manama,
\BibleParagraphStyleQ
“Egpamasuluhen ku ne subla ka kabuhalan nu wey kenad egkaseel sikandan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{11}Kuntee, egkaberes ka wey te kene egkaluhey, eglesutan kad e te lukes. Ne iyan nu ingaran kandin si Ismail,\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{16:11 }Te Hibruwanen: “egpakarineg ka Manama” ka kaluwasan te lalag ne “Ismail.”}
\BibleParagraphStyleQQ
su narineg te Magbebaye ne Manama ka pegpeyid‑u-hid‑u nu.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{12}Piru eg-ugpe ka anak nu ne egpekeiling te mahintalunan ne asnu,
\BibleParagraphStyleQQ
eg-ehetan din ka langun, wey ka langun, eg-ehet degma kandin.
\BibleParagraphStyleQQ
Egdiyu-diyu sikandin te me suled din.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{13}Ne nakakahi si Hagar diye te geyinawa rin, “Nakita ku ka Manama piru mania te wara a migpatey?” Seeye naa ingngaranan din ka Magbebaye ne Manama ne migpakiglalag kandin te “Manama ne egpakakita.”\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{16:13 }Te Hibruwanen: “ka Manama ne nakakita keddi” ka kaluwasan te lalag ne “Il Rui.”}
\verseNumber{14}Purisu ingngaranan te me etew ka belun te “Biirlahayruy”.\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{16:14 }Te Hibruwanen: “ka belun te Manama ne nakakita keddi” iyan igpasabut te lalag ne “Biirlahayruy.”} Ka sika ne belun, diye te eletanan te Kadis wey Birid.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{15}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{16:15: }Gal 4:22.}Ne miglibed e si Hagar diye ki Saray. Nataman, miglesutan e sikandin te lukes wey ingngaranan ni Abram ka bate ki Ismail.
\verseNumber{16}Te peglesut ni Ismail, walu e ne pulu wey hen‑em (86) ka idad ni Abram.

\BibleSectionHeading{Ka pegtuli ka palinneu te kasabutan}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{17}Te siyam e ne pulu wey siyam (99) ka idad ni Abram, migpakita ka Magbebaye ne Manama kandin wey migkahi, “Sikeddi ka Manama ne Amana ne Maresen. Palintutuu ka keddi wey ugpe ka ne matareng.
\verseNumber{2}Ne eggimuwen ku ka kasabutan ta te daruwa ne egpamasuluhen ku ka me kabuhalan nu.”
\verseNumber{3}Te pegkarineg dutu ni Abram, miglangkeb e sikandin diye te tane. Ne migkahiyan sikandin te Manama,
\verseNumber{4}“Seini ka kasabutan ku keykew: Egsaad a ne egkeyimu ka ne amey te masalig ne nasud.
\verseNumber{5}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{17:5: }Rum 4:17.}Sikan naa ka kenad e ne si Abram ka ngaran nu su si Abraham\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{17:5 }Te Hibruwanen: “amey te masalig” ka kaluwasan te lalag ne “Abraham.”} e, su eggimuwen ku sikeykew ne amey te masalig ne nasud.
\verseNumber{6}Egpamasuluhen ku ka kabuhalan nu wey egmannenasud e sikandan, wey due duma kandan ne egkeyimu ne Hari.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{7}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{17:7: }Luk 1:55.}“Egtumanen ku ka kasabutan ta wey peendiye te me kabuhalan nu, ne sikeddi ka Manama nu wey Manama te me kabuhalan nu. Kene egkataman ka seini ne kasabutan.
\verseNumber{8}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{17:8: }Him 7:5.}Igbehey ku keykew wey diye te me kabuhalan nu seini se tane ne intagtaheeran nu ugpei kuntee. Kaniyud e keureme seini se intiru ne tane te Kanaan te ware egtamanan, wey Manama ad nikaniyu.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{9}Ne migkahiyan e man‑e te Manama si Abraham, “Ne iyan niyu degma katungdanan te me kabuhalan nu keureme, ka egtuman iya te kasabutan ku keykew.
\verseNumber{10}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{17:10: }Him 7:8; Rum 4:11.}Seini ka kasabutan ne egtumanen niyu, keilangan ne egtulian ka langun ne lukes due te kaniyu.
\verseNumber{11-12}Ligkat kuntee, keilangan ne egtulian niyu ka me lukes ne walu pad ne aldew ligkat te peglesut dan. Ilagkes niyu degma ka me uripen ne miglesut diye te baley niyu, wey me uripen ne imbeli niyu diye te lein ne tribu. Sika ka palinneu te due kasabutan ta te daruwa wey te kabuhalan nu.
\verseNumber{13}Keilangan ne egtulian ka tagse sabeka eyew due palinneu diye te lawa niyu te ware egtamanan ne kasabutan ta.
\verseNumber{14}Ka ware migpatuli, keilangan ne egdeldelen su ware sikandin migtuman te kasabutan.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{15}Ne migkahiyan pad man‑e te Manama si Abraham, “Ka asawa nu, kene nud e ngarani ki Saray, su si Sara e ka ingaran nu.
\verseNumber{16}Egpanalanginan ku sikandin wey egbehayan ku sikeykew te anak ne lukes pinaahi kandin. Egkeyimu sikandin ne iney te masalig ne nasud, wey due me kabuhalan din ne egkeyimu ne Hari.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{17}Ne mig-usengul si Abraham diye te tane. Piru nakangisi sikandin ne migkahi diye te geyinawa rin, “Egpakaanak e naan pad te mahatus (100) man e ka idad ku? Eg-anak naan pad si Sara te siyam man e ne pulu (90) ka idad din?”
\verseNumber{18}Ne migkahiyan din ka Manama, “Meupiya perem ke si Ismail en iya ka egpakakuwa te karatuan ku.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{19}Piru migtabak ka Manama ne miggenendue, “Kene, su egpakaanak iya ka asawa nu ne si Sara te lukes wey ngarani nu sikandin ki Isaak.\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{17:19 }Te Hibruwanen: ka lalag ne “Isaak” iyan igpasabut ka “egpakangisi sikandin.”} Ne ka kasabutan ku keykew, igpabulus ku diye ki Isaak wey diye te me kabuhalan din te ware egtamanan.
\verseNumber{20}Piru si Ismail, narineg ku ka pegpeyimmimenew nu meyitenged kandin. Egpanalanginan ku degma sikandin, wey egbehayan ku te masalig ne anak wey egkabuhal-buhal. Egkeyimu sikandin ne amey te sapulu wey daruwa (12) ne pangulu wey eggimuwen ku degma ne dakel ne nasud ka me kabuhalan din.
\verseNumber{21}Piru ka kasabutan ta mule te daruwa, diye de egkatuman te anak nu ne si Isaak ne ig-anak ni Sara te iling kayi ne timpu te seup ne leg‑un.”
\verseNumber{22}Te nekeimpus e ka Manama ne miglalag ki Abraham, mig-awe e sikandin.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{23}Te seeye de iya ne aldew, intuman e ni Abraham ka insuhu te Manama kandin. Intulian din e ka anak din ne si Ismail wey ka langun ne uripen din—ka me lukes ne miglesut diye te baley rin wey ka impameli rin.
\verseNumber{24}Te siyam e ne pulu wey siyam (99) ka idad ni Abraham ne henduen pad ne natulian sikandin,
\verseNumber{25}wey sapulu e wey tatelu (13) ka idad ni Ismail ne natulian degma sikandin.
\verseNumber{26}Te seeye ded ne aldew ne intulian ensi Abraham wey si Ismail
\verseNumber{27}lagkes ka langun ne me uripen.

\BibleSectionHeading{Ka pegsaad te Manama ne egpaanaken si Sara te lukes}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{18}Te ware naluhey, migpakite e man‑e ka Magbebaye ne Manama ki Abraham diye te matulus ne me kayu ni Mamri. Te seeye ne timpu, nekeuntud e ka aldew wey diye migpinpinnuu si Abraham te gumawan te balungbalung din.
\verseNumber{2}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{18:2a: }Hib 13:2.}Pegpitew ni Abraham diye te kewun‑aan, iyan din en iya seini se tatelu ne etew ne migsasindeg. Sikan de iya ne migpallahuy e si Abraham ka migsinug-ung kandan. Ne miglangkeb sikandin diye te tane
\verseNumber{3}wey migkahi, “Ahalen, ke egkaayun ne tulan kew pa ubag kayi te kanami.
\verseNumber{4}Egpaangey a te weyig eyew egpakapanlu‑lu kew te me paa niyu, wey himeley kew pa kayi te egdalungan te kayu.
\verseNumber{5}Eg-angey a man‑e te egkakeen eyew egmanekal kew ka egpabulus te peggipanew niyu, su igkahale ku ka pegsendad kaniyu taheed te kayi kew te ugpaan te suluhuanen niyu.”
\BibleParagraphStyleP
Ne migtabak sikandan, “Ne uya, iyan kad e balahad.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{6}Sikan de iya ne migdagdahew si Abraham ne miglibed diye te balungbalung din wey migkahiyan din si Sara, “Apas ka kuwa te senge-saku ne subla ne meupiya ne harina wey hilutu ka te paan.”
\verseNumber{7}Ne migdagdahew pad man‑e si Abraham migleus diye te me ayam din wey mig-alam sikandin te nati ne baka ne malambu. Ne imparagdahawan din seeye ipalape wey ipeyilutu te suluhuanen din.
\verseNumber{8}Nataman, migkuwa degma si Abraham te malamismis ne gatas wey iyam ne gatas. Ne insendad din e seeye diye te tatelu ne etew duma te ngalap ne impeyilutu din. Ne diye de migsesasindeg si Abraham te lenged dan taheed te egmangekeen sikandan diye te egkaralungan te kayu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{9}Ne mig-insaan dan si Abraham, “Hendei ka asawa nu ne si Sara?”
\BibleParagraphStyleP
Ne migtabak sikandin, “Duen ded te seled te balungbalung.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{10}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{18:10: }Rum 9:9.}Due sabeka kandan ne migkahi, “Eglibed a kayi te seup ne leg‑un te iling kayi ne timpu, wey ka asawa nu ne si Sara duen e anak ne lukes.”
\BibleParagraphStyleP
Ne diye si Sara te gumawan te balungbalung ne egkeinniyuhan ni Abraham ka migpammineg.
\verseNumber{11}Buyag e amana ka alunggun ne si Abraham wey si Sara, wey kenad egbulanen si Sara.
\verseNumber{12}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{18:12: }1Pid 3:6.}Sikan naa ka nakangisi si Sara ne migkahi diye te geyinawa rin, “Kuntee te buyag ad wey buyag e degma ka asawa ku, egkeupian e naan pad ne egpakiggulid kandin eyew egpakaanak key pad?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{13}Ne mig-insaan te Magbebaye ne Manama si Abraham, “Mania te nakangisi si Sara ne migkahi, ‘Egpakaanak e naan pad minsan buyag ad?’
\verseNumber{14}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{18:14: }Luk 1:37.}Duen naa kene egkeyimu te Magbebaye ne Manama? Te peglibed ku kayi te seup ne leg‑un te iling kayi ne timpu, ka asawa nu ne si Sara duen e anak ne lukes.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{15}Piru migpahunware si Sara su naaldek sikandin wey migkahi, “Ti! Wara a nakangisi ne.”
\BibleParagraphStyleP
Piru migtabak ka Magbebaye ne Manama, “Ti! Nakangisi ka iya ne.”

\BibleSectionHeading{Ka pegpeyid‑u-hid‑u ni Abraham meyitenged te Suduma}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{16}Nataman, miggipanew e ka tatelu ne etew. Ne impanulud sikandan ni Abraham diye te egpakapantew te inged ne Suduma eyew te pegpaligkat kandan.
\verseNumber{17}Ne migkahi ka Magbebaye ne Manama diye te geyinawa rin, “Kene ku igkeeles ki Abraham ka eggimuwen ku.
\verseNumber{18}Egnenasud te dakel ka me kabuhalan din wey egkeyimu ne mabantug. Ne egpanalanginan ku ka langun ne nasud kayi te ampew te tane pinaahi kandin.
\verseNumber{19}In-alam ku sikandin eyew igpatuman din te me anak din wey te me kabuhalan din keureme ka me suhu ku ne eggimu sikandan te matareng wey eleg ne peggukum. Ne puun due, egkatuman ka langun ne insaad ku kandin.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{20}Ne migkahiyan te Magbebaye ne Manama si Abraham, “Nasublaan e ka sumbung meyitenged te Suduma wey Gumura, wey dakel e amana ka sale dan.
\verseNumber{21}Sikan naa ka egtupang a eyew egleuyen ku ke malehet ka sumbung ne narineg ku.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{22}Ne mig-awe e mule ka daruwa ne etew wey miggendiyad te Suduma, piru migpalunggehaat ka Magbebaye ne Manama duma ki Abraham.
\verseNumber{23}Migdani-rani si Abraham te Magbebaye ne Manama wey mig-inse, “Egguleen nu naa te egpangimatey ka matareng duma te makasesale?
\verseNumber{24}Ke due lalimma ne pulu (50) ne etew ne matareng diye te siyudad, egdereetan nu naa ka intiru ne siyudad? Kene nu naa igkeyid‑u ka siyudad tenged kandan?
\verseNumber{25}Kene nu iya egkeyimu ka peggule te matareng duma te makasesale. Kene egkaayun ne egpekeg-iling ka eggimuwen nu te me matareng wey te me makasesale. Su ka talaggukum te langun kayi te ampew te tane, keilangan ne eggimu ke nekey ka eleg.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{26}Ne migkahi ka Magbebaye ne Manama, “Ke egpakakita a te lalimma ne pulu (50) ne etew ne matareng diye te Suduma, kene kud egdereetan ka intiru ne siyudad tenged kandan.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{27}Ne migkahi e man‑e si Abraham, “Magbebaye ne Manama, kene ke re keenendueni te egpabulus a ka eg-inse keykew, minsan etew e re ne ware katenged ne eg-inse keykew kayi.
\verseNumber{28}Ke duen naan de hep‑at ne pulu wey lalimma (45) ne etew ne matareng diye, egdereetan nu naan ded ka intiru ne siyudad minsan nasalinan de te lalimma ne etew ne matareng?”
\BibleParagraphStyleP
Ne migtabak ka Magbebaye ne Manama, “Kene ku egdereetan ka siyudad ke egpakakita a te hep‑at ne pulu wey lalimma (45) ne etew ne matareng.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{29}Ne mig-inse e man‑e si Abraham, “Ke duen naan de hep‑at ne pulu (40) ne etew ne matareng?”
\BibleParagraphStyleP
Ne migtabak ka Magbebaye ne Manama, “Ke due hep‑at ne pulu (40), kene ku egdereetan ka intiru ne siyudad tenged kandan.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{30}Ne migkahi e man‑e si Abraham, “Magbebaye ne Manama, kene ke re kabelu te egpabulus a ne eg-inse. Ke duen naan de tatelu ne pulu (30) ne matareng?”
\BibleParagraphStyleP
Ne migtabak sikandin, “Kene ku egdereetan ka intiru ne siyudad ke due egkakita ku ne tatelu ne pulu (30) ne etew ne matareng.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{31}Ne migkahi e man‑e si Abraham, “Magbebaye ne Manama, kene ke re keenendueni te egpabulus-bulus a ne eg-inse keykew. Ke duen naan de daruwa ne pulu (20) ne etew ne matareng ne egkakita nu?”
\BibleParagraphStyleP
Ne migtabak ka Magbebaye ne Manama, “Kene ku red man‑e egdereetan ka intiru ne siyudad tenged kandan te daruwa ne pulu (20).”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{32}Ne migkahi e man‑e si Abraham, “Magbebaye ne Manama, kene ke re iya kabelu su duen pad katamanan ne inse ku keykew. Ke sapulu naan de ka egkakita nu ne etew ne matareng?”
\BibleParagraphStyleP
Ne migtabak ka Magbebaye ne Manama, “Kene ku red iya man‑e egdereetan ka intiru ne siyudad tenged kandan te sapulu.”
\verseNumber{33}Te nekeimpus e sikandan ka migpeglalahey, mig-awe e ka Magbebaye ne Manama wey mig-uli e degma si Abraham.

\BibleSectionHeading{Ka pegkamakasesale amana te me etew diye te Suduma}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{19}Te miggingume e seeye se daruwa ne lukes ne panalihan te Manama diye te Suduma te sika ne karusileman, diye migpinpinnuu si Lut te gumawan te siyudad. Te pegkakita rin kandan, migsasindeg e sikandin ka migsinug-ung kandan wey miglangkeb diye te tangkaan dan
\verseNumber{2}wey migkahi, “Me ahalen, eghangyu a kaniyu ne tulan kew pa ubag kayi te baley ku. Egpakapanlu‑lu kew te paa niyu wey egpekeyirehe pad. Ne kaaselem, egpakaselem-selem kew te peggipanew niyu.”
\BibleParagraphStyleP
Piru migtabak sikandan, “Kene key, su diye key re eggirehe te plasa.”
\verseNumber{3}Piru mapahetpet ka pegginggat ni Lut kandan, sikan naa ka nabennalan ded sikandan wey miggendiyad e te baley rin. Migpeyilutu si Lut te meupiya ne iglabung ne due paan ne ware patulin. Ne nataman, miglabung e sikandan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{4}Te ware pad miglipereng ka me mahaliyug ni Lut, due nanginguma ne masalig ne me kanakan wey me buyag ne matig-Suduma wey miglingkusan dan ka baley ni Lut.
\verseNumber{5}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{19:5-8: }Tal 19:22-24.}In-umew ran si Lut wey mig-insaan, “Hendei naan e ka me lukes ne migginguma kayi te baley nu? Ipalihawang nu sikandan kayi eyew eggilabetan ney sikandan.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{6}Ne inlihawangan ni Lut ka me etew, wey inlekeban din dagdahawi ka gumawan.
\verseNumber{7}Ne migpeyid‑u-hid‑u sikandin te me etew ka miggenendue, “Me suled ku, kene niyu re ubag himuwa ka mareet ne nasumansuman niyu!
\verseNumber{8}Ke egkeupian kew, due daruwa ne anak ku ne mengebay. Igpalihawang ku sikandan kayi te kaniyu wey sikaniyud e ka balahad ke nekey ka eggimuwen niyu kandan. Piru kene niyu hilabeti seini se me lukes su mahaliyug ku sikandan wey keilangan ne egpangabangan ku sikandan.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{9}Piru migtabak sikandan, “Awe kad seini se lapu de! Kene ka ambag-ambag kanami su kema ke subla pad ne mareet ka eggimuwen ney keykew du te kandan.” Nataman, intuku dan si Lut wey migdani-rani e sikandan eyew egguhusen dan e perem ka lekeb.
\verseNumber{10}Piru miglulukat ka daruwa ne panalihan diye te seled wey ingganuy ran e si Lut wey inlekeban dan e ka gumawan.
\verseNumber{11}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{19:11: }2Har 6:18.}Ne impamutud dan ka langun ne etew diye te lihawangan eyew kenad e egpakatulitu te gumawan.

\BibleSectionHeading{Ka peg-awe enni Lut te Suduma}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{12}Ne mig-insaan te daruwa ne panalihan si Lut, “Due me karumaan nu, me anak wey ke mekaamung nu naa ne mig-ugpe kayi te seini ne siyudad? Ke due, dumaa nu sikandan wey pangawe kew e kayi,
\verseNumber{13}su egdereetan ney ka seini ne inged. Narineg te Magbebaye ne Manama ka dakel ne sumbung meyitenged te me etew ne mig-ugpe kayi, wey impeuyan key nikandin eyew egdereet te seini ne siyudad.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{14}Sikan de iya ne miggendiyaan e ni Lut seeye se egpangasawa te me anak din wey migkahiyan din sikandan, “Apas kew awe kayi kuntee su egdereetan te Magbebaye ne Manama ka seini ne siyudad.” Piru kahiyen dan ne kawalian de seeye ni Lut.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{15}Te egpamalat-palat e, indalusung e te me panalihan si Lut te migkahi, “Mahaan ka! Pangawe kew e kayi wey dumaa nu ka asawa nu wey ka daruwa ne anak nu eyew kene kew egpakalagkes te pegdereet te seini ne siyudad.”
\verseNumber{16}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{19:16: }2Pid 2:7.}Piru miglamu-lamu si Lut. Sikan naa ka impehes e ganuya te daruwa ne panalihan si Lut, ka asawa rin, wey ka daruwa ne anak din, wey migdumaan e sikandan te miglihawang te siyudad su neyid‑u ka Magbebaye ne Manama kandan.
\verseNumber{17}Te nakalihawang e sikandan, migkahi ka sabeka ne panalihan, “Pallahuy kew e! Kene kew lilingey wey kene kew sanggel kayi te napu. Diye kew aput te me bubungan eyew kene kew egkapatey.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{18}Piru migtabak si Lut, “Kene de ubag ne diye, ahalen!
\verseNumber{19}Neyid‑u kew keddi wey migpangabangan a nikaniyu, piru kena a egpekeendiye te me bubungan su mariyu amana. Kema ke egkasapenan a te karereetan te kene e pad egpekeuma diye, ne egpatey ad.
\verseNumber{20}Nakita nu sika se deisek ne lungsud sika te kewun‑aan? Marani re sika ne eg-aputan. Egkaayun ubag ne dutun e re eg-aput eyew egkaluwas e red?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{21}Ne migtabak ka panalihan, “Uya, nabennalan a te inhangyu nu keddi. Kene ku re iglagkes te egdereet ka seeye ne lungsud.
\verseNumber{22}Na, Pallahuy kew e! Su ware egkeyimu ku ke kene kew pad egpekeuma diye.”
\BibleParagraphStyleP
Purisu, ingngaranan te Suar\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{19:22 }Te Hibruwanen: “deisek” ka kaluwasan te lalag ne “Suar.”} ka seeye ne lungsud su migkahi ma si Lut te deisek de sika.

\BibleSectionHeading{Ka pegdereet te Suduma wey Gumura}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{23}Migsile e ka aldew te nekeuma si Lut diye te Suar.
\verseNumber{24}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{19:24-25: }Mat 10:15; 11:23-24; Luk 10:12; 17:29; 2Pid 2:6; Hud 7.}Ne impeuranan e te Magbebaye ne Manama te batu ne egkalegleg ne egngaranan te asupri ka Suduma wey Gumura,
\verseNumber{25}wey indereetan te Magbebaye ne Manama ka langun ne diye te napu, wey inlagkes din ka me etew wey me pinamula te seeye ne inged.
\verseNumber{26}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{19:26: }Luk 17:32.}Piru miglilingey mule ka asawa ni Lut ne migsinundul kandin, sikan naa ka migbaluy e sikandin ne sungkaleg ne asin.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{27}Te napawe e, migselem-selem si Abraham miggendiye te migsasindehan dan te Magbebaye ne Manama.
\verseNumber{28}Impamantew rin ka Suduma wey Gumura wey ka intiru ne napu, wey nakita rin ka ebel ne migtiptipuuk ne nekeempet te napu ne hendue te egpuun te dakel ne insugnuwan.
\verseNumber{29}Te pegdereet te Manama te me siyudad ne mig-ugpaan ni Lut, ware din lingawi ka inlalag din ki Abraham su impepallahuy rin mem pad si Lut.

\BibleSectionHeading{Ka migligkatan te me Muwabihanen wey me Amunihanen}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{30}Piru naaldek si Lut ne eg-ugpe diye te Suar. Purisu, miggalin e sikandin duma te daruwa ne anak din diye te bubungan wey diyad sikandan mig-ugpe te sulung.
\verseNumber{31}Nataman, migkahiyan te kakey ka hari rin, “Egkabuyag e ka amey ta wey ware lukes te seini ne inged ne eg-asawa kanta iling te duma ne etew kayi te ampew te tane.
\verseNumber{32}Na, egpewubuhan ta ka amey ta eyew egpekewulid ki kandin wey egpakaanak kid pinaahi kandin.”
\verseNumber{33}Te seeye ne karusileman, impewubuhan dan e ka amey ran wey miggulid e ka kakey. Piru ware nakanengneng si Lut su newubug amana sikandin.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{34}Te seup e ne aldew, migkahiyan te kakey ka hari rin, “Miggulid ad te amey ta gabii te marusilem. Kangkuwan naa te marusilem, egpewubuhan tad man‑e sikandin wey sikeykew e degma hulid eyew egpakaanak ki se daruwa pinaahi kandin.”
\verseNumber{35}Te seeye ne karusileman, impewubuhan dan e man‑e ka amey ran wey miggulid e degma ka hari. Piru ware man‑e nakanengneng si Lut su newubug amana sikandin.
\verseNumber{36}Puun due, naberes e sikandan se daruwa pinaahi te amey ran ne si Lut.
\verseNumber{37}Nataman, nakaanak e ka kakey te lukes ne migngaranan din ki Muwab. Sikandin ka migligkatan te tribu ne egngaranan e te Muwabihanen kuntee.
\verseNumber{38}Ka hari, nakaanak degma te lukes ne migngaranan din ki Bin-ami. Sikandin degma ka migligkatan te tribu ne egngaranan e te Amunihanen kuntee.

\BibleSectionHeading{Si Abraham wey si Abimilik}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{20}Ne mig-awe e ensi Abraham diye te Mamri wey miggalin e diye te inged te Nigib wey diye sikandan mig-ugpe te eletanan te Kadis wey Sur. Te katammanan, miggendiyad e sikandan te inged ne egngaranan te Girara.
\verseNumber{2}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{20:2: }Hin 12:13; 26:7.}Te diye dan e, ingkahiyan ni Abraham ka me mahinged te atebey rin si Sara. Sikan naa ka impaangey ni Abimilik ne Hari te Girara si Sara.
\verseNumber{3}Te sabeka ne karusileman, migpakita ka Manama ki Abimilik pinaahi te taheinep wey migkahi, “Egkapatey ka su impaangey nu sika se malitan ne manggiasawe e.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{4}Piru ware pad newuliri ni Abimilik si Sara, sikan naa ka migkahi sikandin, “Magbebaye ne Manama, eggimatayan e naa nikeykew wey ka me etew ku minsan ware sale ney?
\verseNumber{5}Migkahi ma nahud si Abraham te atebey rin si Sara, wey migkahi degma si Sara te maama rin si Abraham. Sikan naa ka neyimu ku sika ne ware mareet ne tuyu, wey wara a nakasale.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{6}Ne migtabak ka Manama, “Malehet ne ware mareet ne tuyu nu te peggimu kayi. Purisu, ware ku tuhuti ne egkewuliran nu sikandin eyew kene ka egpakasale kayi te keddi.
\verseNumber{7}Piru kuntee, iuli nud ka malitan diye te asawa rin su prupita sikandin ne egpangguhud te lalag ku, ig-ampu ka nikandin eyew kene ka egkapatey. Piru ke kene nu ig-uli ka malitan, egpanpanayan ku sikeykew ne egkapatey ka iya wey ka langun ne sakup nu.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}Ne migselem-selem migbangun-bangun si Abimilik wey impeumew rin e ka langun ne suluhuanen din wey ingkahiyan din meyitenged te taheinep din wey nenaaldek amana sikandan.
\verseNumber{9}Ne impeumew ni Abimilik si Abraham wey mig-insaan, “Mania te inggimu nu seini kanami? Nekey‑a ka mareet ne neyimu ku keykew mania te in-uyanan a nikeykew te subla ne egpakarereet keddi wey te inged ku? Kene ne eleg ka inggimu nu keddi.
\verseNumber{10}Mania te inggimu nu seini?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{11}Ne migtabak si Abraham, “Inggimu ku seini su kahiyen ku ne warad iya minsan sabeka kayi ne egkaaldek te Manama, wey nekeisip a ne kema ke eggimatayan a nikaniyu eyew egkaahew niyu ka asawa ku.
\verseNumber{12}Malehet iya ne atebey ku sikandin, su sabeka re ka amey ney, piru lein ka iney rin wey lein degma ka iney ku, ne in-asawa kud sikandin.
\verseNumber{13}Te impaawa ad te Manama diye te baley te amey ku, ingkahiyan ku si Sara, ‘Minsan hendei ki egbaye, kahi ka ne talaari ki. Te sika ne paahi, igpakapapitew nu ka geyinawa nu keddi.’ ”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{14}Ne in-uli e ni Abimilik si Sara diye ki Abraham wey impamehayan din pad man‑e sikandin te me karniru, me baka, wey me uripen ne lukes wey malitan.
\verseNumber{15}Ne ingkahiyan din e si Abraham, “Pitawa nu ka intiru ne tane ku wey egkaayun ka ne eg-ugpe minsan hendei ne igkeupii nu.”
\verseNumber{16}Ne migkahiyan din degma si Sara, “Egbehayan ku ka maama nu te sabeka ne libu (1,000) ne pelata ne mahal. Sika ka pamalehet te langun ne duma nu ne ware ku sikeykew nalibuhi eyew egkanengnengan te langun ne ware ka nekeyimu te mareet.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{17-18}Tenged te peg-angey ni Abimilik ki Sara ne asawa ni Abraham, imbuutan te Magbebaye ne Manama ne kenad eg-anak ka me malitan diye te baley ni Abimilik. Piru te in-ampuan e ni Abraham si Abimilik, imbawian e sikandin te Manama te dalu rin. Imbawian e degma te Manama ka asawa rin wey ka langun ne uripen din ne malitan eyew eg-anak e man‑e sikandan.

\BibleSectionHeading{Ka peglesut ni Isaak}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{21}Ne impanalanginan te Magbebaye ne Manama si Sara sumale te insaad din.
\verseNumber{2}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{21:2: }Hib 11:11.}Ne nataman, naberes e sikandin wey nakaanak te lukes minsan buyag e si Abraham. Inlesut ka bate te timpu iya ne insaad te Manama.
\verseNumber{3}Ne ingngaranan ni Abraham ka anak din ki Isaak.
\verseNumber{4}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{21:4: }Hin 17:12; Him 7:8.}Te nawaluwan e ka bate, intulian e sikandin ni Abraham sumale te insuhu te Manama kandin.
\verseNumber{5}Mahatus (100) e ka idad ni Abraham te neetew si Isaak.
\verseNumber{6}Ne migkahi si Sara, “Nahala a wey impangisi a te Manama. Egpakangisi degma ka langun ne egpakarineg meyitenged te neyitabu keddi.
\verseNumber{7}Ware etew ne nakakahi ki Abraham ne egpakapasusu e pad. Piru, nakaanak e pad te lukes minsan buyag e ka asawa ku.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}Nataman, migtulin e ka bate. Te aldew ne eglutasen e ka bate, miggilutu te dakel si Abraham.

\BibleSectionHeading{Ka pegdeldel ki Hagar wey ki Ismail}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{9}Sabeka ne aldew, miglimbayan ni Ismail ne anak ni Hagar ne matig-Ihiptu si Isaak ne anak ni Sara.
\verseNumber{10}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{21:10: }Gal 4:29-30.}Te nakita seeye ni Sara, ingkahiyan din si Abraham, “Paawaa nu sika se malitan ne uripen duma te anak din. Kene egkaayun ne egpakakuwa te karatuan nu ka anak te sika ne uripen su si Isaak de.”
\verseNumber{11}Nalange amana si Abraham su anak din ma degma si Ismail.
\verseNumber{12}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{21:12: }Rum 9:7; Hib 11:18.}Piru migkahiyan te Manama si Abraham, “Kene ka kalaggew meyitenged te bate wey te uripen nu ne si Hagar. Himuwa nu ka ingkahi ni Sara su egligkat ki Isaak ka seeye se kabuhalan ne insaad ku keykew.
\verseNumber{13}Egbehayan ku degma te masalig ne me anak ka anak te uripen wey egnenasud e sikandan su anak nu ma degma sikandin.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{14}Te maselem-selem pad te seup ne aldew, imbehayan e ni Abraham si Hagar te egkeenen wey te weyig ne nakapenu te tahuanan ne laplap te mananap. Ne impatiang din e seini ki Hagar wey impeyipanew rin e duma te anak din. Ne miggipanew e ensi Hagar wey migleug-leug e diye te disirtu ne egngaranan te Birsiba.
\verseNumber{15}Te naaminan e sikandan te weyig, in-engkeran din e ka bate diye te egdalungan te deisek ne kayu.
\verseNumber{16}Miggendiyad sikandin te kewun‑aan ne egkeumaan te egpane ka kariyu ligkat te bate. Ne diyad sikandin migpinnuu ka migsinehew wey migkahi diye te geyinawa rin, “Kena a egpakaaku ne egpipitew te anak ku ke egpatey.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{17}Ne narineg te Manama ka pegsinehew te bate, wey in-umew si Hagar te panalihan te Manama ne egpuun te langit, “Hagar, nekey‑a ka igkalaggew nu? Kene ka kaaldek su narineg te Manama ka pegsinehew te bate.
\verseNumber{18}Hendiyei nud ka anak nu wey kitkita nu sikandin, su eggimuwen ku ne dakel ne nasud ka me kabuhalan din.”
\verseNumber{19}Nataman, due impakita te Manama ki Hagar ne belun. Miggendiyaan din seeye wey migsakug e sikandin wey innipenu din e ka tahuanan te weyig ne laplap te mananap wey impeinum din e ka bate.
\verseNumber{20}Intantanuran te Manama ka bate taman te migdakel e sikandin. Mig-ugpe sikandin diye te disirtu ne egngaranan te Paran wey neyimu sikandin ne mannitingen.
\verseNumber{21}Nataman, impaasawaan e sikandin te iney rin te matig-Ihiptu ne malitan.

\BibleSectionHeading{Ka kasabutan ni Abimilik wey ni Abraham}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{22}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{21:22: }Hin 26:26.}Te seeye ne timpu, migparumeey si Abimilik te pangulu te me sundalu rin ne si Pikul peendiye ki Abraham. Ne migkahiyan ni Abimilik si Abraham, “Imbulihan ka te Manama te langun ne eggimuwen nu.
\verseNumber{23}Purisu saad ka pinaahi te ngaran te Manama ne kena a nikeykew eglimbungan wey ka me anak ku peendiye te langun ne kabuhalan ku. Ipakita nu ka keupiya nu keddi wey kayi te inged ne in-ugpaan nu, iling te keupiya ne impakita ku keykew.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{24}Migkahi si Abraham, “Uya, igsaad ku.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{25}Ne insumbung ni Abraham diye ki Abimilik ka meyitenged te belun ne in-ahew te me suluhuanen din.
\verseNumber{26}Migtabak si Abimilik, “Wara a nakanengneng ke hentew ka miggimu kayi. Wara a nahud nikeykew kahii wey kunteen ku pad iya narineg seini.”
\verseNumber{27}Ne migkuwa si Abraham te me karniru wey me baka wey imbehey rin seini ki Abimilik ne miggimu e sikandan te kasabutan.
\verseNumber{28}Nataman, migkuwe e man‑e si Abraham te pitu ne beyan ne nati te karniru puun te me ayam din wey impasuwey rin e seini.
\verseNumber{29}Ne mig-inse si Abimilik kandin, “Mania te insuwey nu sika se pitu ne nati te karniru?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{30}Migtabak si Abraham, “Kua nu sika eyew egpakamemalehet ka ne sikeddiey ka migkekali te seini ne belun.”
\verseNumber{31}Sikan naa ka ingngaranan te Birsiba\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{21:31 }Te Hibruwanen: “belun te saad” ka kaluwasan te lalag ne “Birsiba.”} ka seeye ne inged su diye ma sikandan migpasaarey.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{32}Te napenge e ka inggimu ran ne kasabutan diye te Birsiba, mig-uli e si Abimilik wey si Pikul diye te inged te me Pilistihanen.
\verseNumber{33}Ne migpamula si Abraham te kayu ne tamarisku diye te Birsiba, ne diye din e man‑e simbaa ka Magbebaye, ka Manama ne Ware Egtamanan.
\verseNumber{34}Ne naluhey pad ne mig-ugpe si Abraham diye te inged te me Pilistihanen.

\BibleSectionHeading{Ka peg-eleg-eleg te Manama ki Abraham}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{22}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{22:1-13: }Hib 11:17-19.}Te pile e ne leg‑un ka miglihad, mig-el-elehan te Manama si Abraham. In-umew rin sikandin, “Abraham!” Ne migtabak si Abraham, “Seini e red.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{2}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{22:2: }2Kru 3:1.}Ne migkahi ka Manama, “Uyana nu si Isaak, ka sabsabeka ne anak nu ne indakelan nu te geyinawa, wey hendiye kew te inged ne Muriya. Ne ipanubad nu naa sikandin kayi te keddi isip egtutungen ne igpanubad ke diye kew e te bubungan ne igpanulu ku keykew.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{3}Te napawe e, migselem-selem migpangayu si Abraham eyew igtemeg te egtutungen ne igpanubad. Indulan din seeye te asnu rin wey induma rin si Isaak wey ka daruwa ne uripen din, wey nangendiyad sikandan te inged ne innangen te Manama kandin.
\verseNumber{4}Te natateluwan e sikandan ka miggipanew, nakite e ni Abraham ka inged ne egkilem pad.
\verseNumber{5}Ne migkahiyan din ka me uripen, “Kayi kew re wey ka asnu. Sikanami re ki Isaak ka eggendiye eyew egsimba. Egkataman, eglibed key red kayi.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{6}Impatiang ni Abraham si Isaak te kayu ne igtemeg te igpanubad ne egtutungen, wey sikandin degma ka mig-uyan te ilab wey pupud. Ne migparumeey e sikandan se daruwa ka miggipanew.
\verseNumber{7}Ne migkahi si Isaak, “Ame!”
\BibleParagraphStyleP
Ne migtabak si Abraham, “Nekey‑a, Tatu?”
\BibleParagraphStyleP
Ne mig-inse si Isaak, “Duen e pupud ta wey kayu ne igtemeg, piru hendeid naa ka igpanubad ne nati te karniru ne egtutungen?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}Ne migtabak si Abraham, “Ka Manama ka egbehey due, Tatu.” Ne migpabulus sikandan ka miggipanew.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{9}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{22:9: }San 2:21.}Te nekeume e sikandan diye te inged ne innangen te Manama kandin, miggimu e si Abraham te altar ne eg-unturan te egtutungen wey diye din tapira te ampew ka me kayu ne igtemeg. Ne imbaku din e ka anak din wey impeyibat din e diye te ampew te me kayu.
\verseNumber{10}Ne ingkuwa rin e ka ilab eyew eggimatayan din e perem si Isaak.
\verseNumber{11}Piru sahuhune ne in-umew sikandin te panalihan te Magbebaye ne Manama ne egpuun te langit, “Abraham, Abraham!”
\BibleParagraphStyleP
Ne migtabak sikandin, “Seini e red.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{12}Ne migkahi ka panalihan te Manama, “Kene nu dereeti ka bate wey kene nu menuwa sikandin. Nakanengneng e kuntee ka Manama ne egkaaldek ka iya kandin, su ware nu ma ikannuhun ka sabsabeka ne anak nu.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{13}Ne migtenggak si Abraham wey due nakita rin ne lukesan ne karniru ne nakasanggat ka sungey diye te kayu ne deisek wey kenad egpakaawe. Ingkuwa rin seini ne iyan din e intutung liwan te anak din.
\verseNumber{14}Sikan naa ka ingngaranan ni Abraham ka seeye ne inged te, “Ka Magbebaye ne Manama ka Egbehey.” Minsan kuntee, egkahi red ka me etew, “Diye te bubungan te Magbebaye ne Manama, due igbehey rin.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{15}Ne in-umew e man‑e si Abraham te panalihan te Magbebaye ne Manama puun te langit
\verseNumber{16}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{22:16-17: }Hib 6:13-14.}wey migkahi, “Seini ka lalag te Magbebaye ne Manama, ‘Tenged te migtuman ka keddi wey ware nu ikannuhun ka sabsabeka ne anak nu, egsaad a wey egpahunlibetan ku seini
\verseNumber{17}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{22:17: }Hib 11:12.}ne egpanalanginan ku iya sikeykew. Egpamasuluhen ku ka me kabuhalan nu ne egpekeiling kasulug te me bituen diye te langit wey lelanek diye te ilis te dahat. Egpakareeg ka me kabuhalan nu te me kuntere dan.
\verseNumber{18}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{22:18: }Him 3:25.}Igkarangeb, egpanalanginan te kabuhalan nu ka langun ne nasud kayi te ampew te tane. Igbehey ku keykew seini se langun su intuman nu ka insuhu ku keykew.’ ”
\verseNumber{19}Nataman, miglibed e ensi Abraham diye te me uripen din, ne migparumeey e sikandan ka mig-uli diye te Birsiba, wey diyad e sikandan mig-ugpe.

\BibleSectionHeading{Ka me kabuhalan ni Nahur}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{20}Te ware naluhey, nahuhuran e si Abraham ne duen e me anak ni Milka, ka asawa te hari rin ne si Nahur.
\verseNumber{21}Seini ka me anak dan ne lukes—si Us ka panganey, si Bus ka inggiba, wey si Kimuil ne amey ni Aram, ka ikatelu.
\verseNumber{22}Ne duen pad man‑e duma ne ensi Kasid, si Hasu, si Pildas, si Hidlap, wey si Bituil
\verseNumber{23}ne amey ni Ribika. Sikandan se walu ka me anak enni Milka wey ni Nahur ne hari ni Abraham.
\verseNumber{24}Due degma me anak ni Nahur te duwey rin ne egngaranan ki Riyuma. Sikandan ensi Tiba, si Gaham, si Tahas, wey si Maaka.

\BibleSectionHeading{Ka pegpatey wey pegsabal ki Sara}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{23}Migginguma te 127 ne leg‑un ka idad ni Sara, ne henduen pad sikandin migpatey.
\verseNumber{2}Ne diye sikandin migpatey te lungsud te Kiryat-Arba (wey ke Hibrun) ne diye te inged te Kanaan. Miglungku wey migpandalawit si Abraham te pegpatey ni Sara.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{3}Ne mig-awe pad sikandin diye te impaley-asan te asawa rin wey miggendiye te mahinged ne me Hitihanen wey migkahi,
\verseNumber{4}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{23:4: }Hib 11:9,13; Him 7:16.}“Lapu e re ne mig-ugpe kayi te kaniyu. Purisu, belegyei a ubag nikaniyu te tane eyew eglebengan ku te asawa ku.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{5}Ne migtabak sikandan,
\verseNumber{6}“Ahalen, pammineha key nikeykew. In-ila ney sikeykew ne mabantug ne pangulu kayi te kanami, purisu, diye nu ilebeng ka asawa nu te subla ne meupiya ne lebenganan ney kayi. Ware sabeka kanami ne eg-apul te pegbehey keykew te lebenganan eyew igpakalebeng nu ka asawa nu.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{7}Ne mig-unduk si Abraham diye te tangkaan te me Hitihanen te pegpasalamat kandan.
\verseNumber{8}Ne migkahi sikandin, “Ke eg-uyun kew ne kayi ku igsabal ka asawa ku, hangyua niyu ubag si Iprun ka Hitihanen ne anak ni Suhar,
\verseNumber{9}ne igbelegye keddi ka sulung ne diye te ilis te kamet din diye te Makpila. Kahii niyu sikandin te egbayaran ku seeye te eleg ne kentiddad kayi te tangkaan niyu eyew keddiey e sika se egkasabalan.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{10}Ne diye bes degma migpinnuu si Iprun te miglibulungan dan ne marani te gumawan te siyudad duma te me Hitihanen. Purisu, intabak din si Abraham wey nakarineg ka langun ne diye te gumawan te siyudad.
\verseNumber{11}Kahi rin, “Ahalen, pammineha a nikeykew, kene nud bayari ka kamet su igbehey ku re seini keykew wey iglagkes kud iya ka sulung ne diye te ilis kayi. Kayi te tangkaan te duma ku ne me Hitihanen, igbehey ku seini keykew eyew egkasabalan nu te asawa nu.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{12}Piru miglangkeb e man‑e si Abraham diye te tangkaan te me Hitihanen,
\verseNumber{13}wey ingkahiyan din si Iprun ne narineg te langun, “Pammineg ka, egbayaran ku iya ke pila ka kentiddad te kamet. Dawata nu ka igbayad ku eyew diye ku igpakasabal ka asawa ku.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{14}Ne migtabak si Iprun,
\verseNumber{15}“Ahalen, hep‑at ne gatus (400) ne pelata ne mahal ka kentiddad te sika ne tane, piru nekegmenu naan de iya sika. Isabal nud e ka asawa nu.”
\verseNumber{16}Nabennalan e si Abraham te kentiddad ne ingkahi ni Iprun. Sikan naa ka migtitimbang e sikandin te hep‑at ne gatus (400) ne pelata ne mahal, sumale te timbangan ne inggamit te me nigusyanti. Ne imbayad din seeye ki Iprun diye te tangkaan te me Hitihanen.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{17}Seeye naa ka nakuwe e ni Abraham ka tane ni Iprun diye te Makpila ne diye dapit te igsile ligkat te Mamri. Lagkes e ka sulung wey ka langun ne me kayu ne diye te kamet.
\verseNumber{18}Ne nanengnengan te langun ne me Hitihanen ne nasapen diye, ne si Abraham e ka kamuney dutu.
\verseNumber{19}Ne insabal ni Abraham si Sara diye te sulung ne diye te kamet ne diye te Makpila. Ka Makpila sakup te Kanaan, wey marani seini te Mamri ne iyan ded ka Hibrun.
\verseNumber{20}Sikan naa ka nakuwa ni Abraham ka kamet te me Hitihanen, lagkes ka sulung ne inggimu rin e ne sabalanan.

\BibleSectionHeading{Ka peg-asawa ni Isaak}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{24}Te seeye ne timpu, buyag e ne subla si Abraham wey impanalanginan sikandin te Magbebaye ne Manama te langun ne inggimu rin.
\verseNumber{2-3}Migkahiyan din ka igbuyag te me suluhuanen din ne impiyalan din te langun ne karatuan din, “Ipataliware nu ka belad nu te daruwa ne bubun ku wey saad ka keddi pinaahi te ngaran te Magbebaye ne Manama, ka Manama te langit wey tane, ne kene ka egpamitew te mahinged kayi te Kanaan eyew igpaasawa te anak ku ne si Isaak.
\verseNumber{4}Ke kene, hendiye ka te inged ne migligkatan ku wey diye nu pamitawi te igpaasawa ka anak ku te me karumaan ku.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{5}Piru mig-inse ka suluhuanen, “Ke kene egduma keddi kayi ka malitan, egpeendiyeen ku naa ka anak nu te inged ne migligkatan nu?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{6}Ne migtabak si Abraham, “Kene nud en iya ipeendiye ka anak ku!
\verseNumber{7}Su ka Magbebaye ne Manama ne diye te langit, ka mig-uyan keddi kayi ligkat te baley te amey ku wey ligkat te inged ne neetawan ku. Migsaad sikandin keddi ne igbehey rin seini se tane diye te me kabuhalan ku. Egsuhu sikandin te panalihan din ne eggun‑a keykew eyew diye ka egpakakuwa te malitan ne igpaasawa ki Isaak.
\verseNumber{8}Piru ke egkeepes ka malitan ne egduma keykew, warad labet nu te impasaad ku keykew. Piru minsan nekey ka egkatamanan, kene nu ipeendiye ka anak ku.”
\verseNumber{9}Sikan naa ka impataliware te suluhuanen ka belad din diye te daruwa ne bubun ni Abraham ne ahalen din, wey migsaad sikandin ne egtumanen din ka insuhu ni Abraham kandin.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{10}Ne migkuwa ka suluhuanen te sapulu ne kamil te ahalen din wey mig-uyan man‑e sikandin te masalig ne mahal ne igdasag, ne miggendiyad e sikandin te siyudad ni Nahur ne diye te inged te Misuputamya.
\verseNumber{11}Te nekeume e sikandin, impalangkeb din ka me kamil marani te belun diye te lihawangan te siyudad. Egkasagkup e seeye wey egmanakeru e ka me malitan.
\verseNumber{12}Ne mig-ampu sikandin, “Magbebaye, Manama te ahalen ku ne si Abraham, bulihi a nikeykew te egpamitew te igpaasawa ki Isaak wey ipapitew nu ka geyinawa nu ne kene egkabalbalawan ki Abraham ne ahalen ku.
\verseNumber{13}Seini a te lenged te belun wey eggendini ka me mengebay puun te siyudad eyew egpanakeru.
\verseNumber{14}Ke egkahi a diye te sabeka ne mengebay, ‘Isabuk nu pa ka banga nu wey peinume e pa nikeykew.’ Ke egtabak perem sikandin, ‘Ne, inum kad iya wey egpeinumen ku degma ka me kamil nu,’ sikandin naa ka in-alam nu ne egkaasawa ni Isaak. Ke egkatuman seini, egkanengnengan ku ne impapitew nu iya ka geyinawa nu ne kene egkabalbalawan diye te ahalen ku.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{15}Te ware pad nekeimpus sikandin ka mig-ampu, due miglepew ne egngaranan ki Ribika ne migtiang te banga. Anak sikandin ni Bituil ne anak enni Milka wey Nahur ne hari ni Abraham.
\verseNumber{16}Mengebay pad sikandin wey mateles amana. Migtupang sikandin diye te belun wey innipenu din te weyig ka banga din. Ne migtakereg e sikandin.
\verseNumber{17}Ne migpallahuy ka suluhuanen ne migsinug-ung kandin ne migkahi, “Peinuma a ubag te weyig nu.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{18}Ne migtabak sikandin, “Uya ahalen, inum ka.” Indagdahew rin isabuk ka banga din wey impatalungtung din e ka suluhuanen.
\verseNumber{19}Te nekeimpus e sikandin ka mig-inum, migkahi si Ribika, “Egsakug a degma te weyig para te me kamil nu wey igpeinum ku kandan taman te egkabulung sikandan.”
\verseNumber{20}Te sikan de, indagdahew rin e iitis ka weyig diye te egpeinumanan te me ayam. Ne miglibed-libed sikandin ka egsakug diye te belun taman te nenekeinum e langun ka me kamil.
\verseNumber{21}Mig-iipat ka suluhuanen kandin ke malehet ne sikandin ka in-alam te Magbebaye ne Manama eyew egkaasawa ni Isaak.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{22}Te nekeinum e ka me kamil, migkuwa ka suluhuanen te sabeka ne mahal ne sising ne bulawan wey imbitin din diye te irung ni Ribika. Migkuwa pad man‑e sikandin te daruwa ne dakel ne beday ne bulawan wey insaluub din te me belad ni Ribika.
\verseNumber{23}Ne mig-insaan din si Ribika, “Hentew‑a ka amey nu? Duen ded egkeyirehaan diye te baley niyu?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{24}Ne migtabak sikandin, “Si Bituil ka amey ku, ne anak enni Nahur wey ni Milka.
\verseNumber{25}Due eggirehaan niyu diye te baley ney wey due degma dakel ne lahami wey kumpay ne igsunggud te kamil niyu.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{26}Ne mig-usengul diye te tane ka suluhuanen wey insimba rin ka Magbebaye ne Manama,
\verseNumber{27}wey miggenendue, “Egsayeen ka Magbebaye ne Manama, ka Manama te ahalen ku ne si Abraham, ne migpabulus se geyinawa ne kene egkabalbalawan wey matinumanen kandin. In-uyan a nikandin kayi te anaken wey apu te ahalen ku.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{28}Ne mig-uli e ne migpallahuy ka mengebay wey migpangguhuran din e ka iney rin wey ka langun ne diye te baley.
\verseNumber{29}Due maama ni Ribika ne egngaranan ki Laban. Migpallahuy sikandin peendiye te suluhuanen ni Abraham ne diye te lenged te belun.
\verseNumber{30}Su nakita rin ka sising wey ka beday diye te me belad ni Ribika, wey narineg din ka pangguhuren ni Ribika meyitenged te innangen te etew kandin. Sikan naa ka miggendiye sikandin te suluhuanen ni Abraham ne migsasindeg diye lenged te me kamil rin ne marani te belun.
\verseNumber{31}Migkahi si Laban, “Ew, sikeykew bes ka impanalanginan te Magbebaye ne Manama. Mania te kayi ke re egsesasindeg? Leus kad diye te baley, su intahahaan kud sikeykew te sinabeng diye te kanami, wey due egkatahuan te me kamil nu.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{32}Sikan naa ka migleus e ka suluhuanen diye te baley. Pegkeuma ran, insabuk e ni Laban ka dulan te me kamil wey insungguran din e seini te lahami wey kumpay. In-uyanan din degma te weyig ka suluhuanen ni Abraham wey ka me duma rin eyew egpakapanlu‑lu sikandan te me paa ran.
\verseNumber{33}Te migsendaran e ka suluhuanen te egkeenen, migkahi sikandin, “Kene e pad egkeen ke kene ku pad igpakapangguhud ka hipanawen ku.”
\BibleParagraphStyleP
Ne migkahi si Laban, “Na, ipangguhud nud e.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{34}Migkahi sikandin, “Suluhuanen a ni Abraham.
\verseNumber{35}Impanalanginan amana te Magbebaye ne Manama ka ahalen ku wey neyimu sikandin ne mabantug. Impamehayan din te masalig ne karniru, me kambing, me baka, me seleppi, me bulawan, me uripen ne lukes wey malitan, me kamil wey me asnu.
\verseNumber{36}Te buyag e si Sara ne asawa te ahalen ku, nakaanak sikandin te lukes. Ne imbehayan sikandin te ahalen ku te langun ne karatuan din.
\verseNumber{37}Ne impasaad a te ahalen ku ne egtumanen ku ka insuhu din ne kene egpaasawaan ka anak din te mengebay diye te Kanaan, ka inged ne mig-ugpaan ney kuntee.
\verseNumber{38}Piru impeengkayi a mule nikandin te ugpaan te amey rin, wey kayi a te me karumaan din pepamitawa te igpaasawa te anak din.
\verseNumber{39}Ne mig-insaan ku ka ahalen ku ke nekey ka eggimuwen ku ke kene egduma keddi ka malitan?
\verseNumber{40}Migtabak sikandin, ‘Ka Magbebaye ne Manama ne intuman ku layun ka egsuhu te panalihan din ne egduma keykew eyew egkatuman ka hipanew nu. Sikan naa ka egpakakita ka te igpaasawa te anak ku diye te karumaan ku, wey diye te kabuhalan te amey ku.
\verseNumber{41}Wey ke re egpakaawe te impasaad ku keykew ke eggendiye ka te me karumaan ku. Ne minsan eg-apul sikandan ne egdumeen nu ka malitan, egpakaawe ke red iya man‑e te impasaad ku keykew.’
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{42}“Na, te nekeuma ad e diye te belun ganna, mig-ampu a, ‘Magbebaye ne Manama, ka Manama te ahalen ku ne si Abraham, bulihi a ubag nikeykew ne egkatuman ka hipanew ku.
\verseNumber{43}Kayi e re egsesasindeg te marani te belun kuntee. Meyi due egpanakeru ne mengebay kayi, egbuyuan ku sikandin te weyig puun te banga din.
\verseNumber{44}Ke egpeinumen a nikandin lagkes ka me kamil ku, ne sikandin naan e ka in-alam nu ne igpaasawa te anak te ahalen ku.’
\verseNumber{45}Na, te ware e pad nekeimpus te inggeyinawa ku re ne peg-ampu, miggingume e si Ribika ka migtiang te banga. Migtupang sikandin diye te belun eyew egsakug. Ingkahiyan ku sikandin, ‘Peinuma a ubag nikeykew.’
\verseNumber{46}Indagdahew rin isabuk ka banga ne intiang din wey migkahi sikandin, ‘Uya, inum kad e wey egpeinumen ku degma ka me kamil nu.’ Sikan naa ka mig-inum a wey impeinum din e ka me kamil.
\verseNumber{47}Ne mig-insaan ku sikandin, ‘Hentew‑a ka amey nu?’ Migtabak sikandin, ‘Si Bituil ka amey ku ne anak enni Nahur wey ni Milka.’ Te sikan de, imbitinan kud te sising ka irung din wey insaluuban kud te beday ka me belad din.
\verseNumber{48}Ne mig-usengul a diye te tane wey insimba ku ka Magbebaye ne Manama. Insaye ku ka Magbebaye, ka Manama te ahalen ku ne si Abraham, ka Manama ne migpanulu keddi ke hendei ku nakita ka mengebay ne anak te karumaan te ahalen ku ne egkaasawa te anak din.
\verseNumber{49}Kuntee, nangeni a nikaniyu ke malehet ka keupiya niyu te ahalen ku. Ke kene, nangeni a nikaniyu eyew egpakasuman-suman a ke nekey ka eggimuwen ku.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{50}Ne migtabak ensi Laban wey si Bituil, “Tenged su ligkat ma seini te Magbebaye ne Manama, warad igpakalalag ney.
\verseNumber{51}Seini red si Ribika. Dumaa nud sikandin te peg-uli niyu. Ipaasawa nud sikandin te anak te ahalen nu, sumale te ingkahi te Magbebaye ne Manama.”
\verseNumber{52}Te pegkarineg dutu te suluhuanen ni Abraham, mig-usengul rin e diye te tane wey insimba rin ka Magbebaye ne Manama.
\verseNumber{53}Ne impamukeun din e ka inuyanan din ne me balieg ne bulawan, me sising, me eritis, wey mateles ne me manggad wey imbehey rin e seini ki Ribika. Ne impamehayan din e degma te mahal ne me dasag ka maama rin wey ka iney rin.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{54}Nataman, miglabung e ka suluhuanen ni Abraham wey ka me duma rin wey diyad e sikandan miggirehe. Te peg-enew ran e te maselem, migkahi e ka suluhuanen ni Abraham, “Eg-uli ad e diye te ahalen ku.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{55}Piru migkahi ka iney wey maama ni Ribika, “Peugpaa nu pa si Ribika kayi minsan sapulu de ne aldew, egkataman, kaayun e ne egpekeyipanew kew.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{56}Piru migkahi ka suluhuanen ni Abraham, “Kena ad e hawiri nikaniyu su impanalanginan te Magbebaye ne Manama ka hipanew ku. Peulia ad nikaniyu diye te ahalen ku.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{57}Migtabak sikandan, “Eg-umawen te pad ka mengebay wey eg-insaan ta sikandin.”
\verseNumber{58}Sikan naa ka in-umew ran e si Ribika wey mig-insaan dan, “Egkeupian ke naa ne egdume e te seini ne etew?”
\BibleParagraphStyleP
Migtabak sikandin, “Uya.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{59}Sikan naa ka imparuma ran e si Ribika wey ka talagtanggu kandin te suluhuanen ni Abraham wey te me duma rin.
\verseNumber{60}Ne impanalanginan dan si Ribika te migkahi,
\BibleParagraphStyleQ
“Peyi,
\BibleParagraphStyleQQ
egkeyimu ka ne iney
\BibleParagraphStyleQQ
te subla ne masalig ne kabuhalan.
\BibleParagraphStyleQQ
Egkatalu te me kabuhalan nu
\BibleParagraphStyleQ
ka me kuntere dan.”
\BibleParagraphStyleM
\verseNumber{61}Te naandam e ka langun, mig-untud e si Ribika wey ka me suluhuanen din ne malitan te me kamil. Ne migluyud e sikandan te suluhuanen ni Abraham.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{62}Ne si Isaak degma, diye sikandin mig-ugpe te Nigib wey sikan pad iya migginguma puun te Biirlahayruy.
\verseNumber{63}Te sabeka ne aldew te egkasagkup e, migleug-leug sikandin diye te kamet wey due nakita rin ne me kamil ne diye egpabulus te kandin.
\verseNumber{64}Te nakita ni Ribika si Isaak, miglegsad e sikandin te kamil
\verseNumber{65}ne mig-inse te suluhuanen ni Abraham, “Hentew‑a ka seeye te kamet ne egsinug-ung kanta?”
\BibleParagraphStyleP
Migtabak ka suluhuanen, “Sikandin ka ahalen ku.” Te sikan de, ingkuwe e ni Ribika ka bunbun te ulaula wey imbunbunan din e ka ulaula rin.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{66}Ne migpangguhuran te suluhuanen si Isaak meyitenged te langun ne inggimu rin.
\verseNumber{67}Nataman, in-uyan e ni Isaak si Ribika diye te balungbalung ne in-ugpaan te iney rin dengan, wey in-asawa rin e sikandin. Ne indakelan din te geyinawa si Ribika. Ne dutu, warad sikandin miglungku tenged te pegpatey te iney rin.

\BibleSectionHeading{Ka duma ne me kabuhalan ni Abraham}
\BibleSectionCrossReference{(1 Kru. 1:32-33)}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{25}Ne mig-asawe e man‑e si Abraham te senge-malitanan ne migngaranan ki Kitura.
\verseNumber{2}Nakaanak sikandin ki Simran, si Huksan, si Midan, si Midiyan, si Isbak, wey si Sua.
\verseNumber{3}Si Huksan ka amey ni Siyiba wey ni Didan, wey si Didan ka migligkatan te me tribu ne egngaranan te Asurimanen, Litusimanen, wey Liyumimanen.
\verseNumber{4}Due degma me anak ni Midiyan ne egngaranan ki Ipa, si Ipir, si Hanuk, si Abida, wey si Ildaa. Sikandan langun ka me kabuhalan ni Kitura ne asawa ni Abraham.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{5}Ne imbehey ni Abraham ki Isaak ka langun ne karatuan din
\verseNumber{6}te ware pad sikandin migpatey. Piru impamehayan din degma te dasag ka me anak te me duwey rin, wey impeendiye din e sikandan te igsile eyew egpakariyu-diyu te anak din ne si Isaak.

\BibleSectionHeading{Ka pegpatey wey ka pegsabal ki Abraham}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{7}Migginguma te 175 ne leg‑un ka idad ni Abraham, wey te seeyad e ka kabuyahi rin
\verseNumber{8}migpatey e sikandin ne meupiya se peg-ugpe, wey miglemung e ka gimukud din te gimukud te me apu din ne migpatey e.
\verseNumber{9}Insabal e sikandin enni Isaak wey ni Ismail diye te sulung te Makpila ne diye te igsile ligkat te Mamri. Seeye ka sulung ne diye te kamet ni Iprun ne anak ni Suhar ne Hitihanen
\verseNumber{10}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{25:10: }Hin 23:3-16.}ne imbeli ni Abraham diye te me Hitihanen. Ne diye degma isabal si Sara dengan.
\verseNumber{11}Te namatey e si Abraham, impanalanginan te Manama si Isaak ne anak din ne diye mig-ugpe te marani te belun ne Biirlahayruy.

\BibleSectionHeading{Ka me kabuhalan ni Ismail}
\BibleSectionCrossReference{(1 Kru. 1:28-31)}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{12}Ne seini ka me kabuhalan ni Ismail, ka anak ni Abraham ki Hagar ne matig-Ihiptu ne uripen ni Sara.
\verseNumber{13}Seini ka ngaran te me lukes ne anak ni Ismail ligkat te panganey peendiye te igkalitan—si Nibayut, si Kidar, si Adbiil, si Mibsam,
\verseNumber{14}si Misma, si Duma, si Masa,
\verseNumber{15}si Hadad, si Tima, si Hitur, si Napis, wey si Kidima.
\verseNumber{16}Sikandan langun ka me lukes ne anak ni Ismail. Neyimu sikandan ne me pangulu te sapulu wey daruwa (12) ne tribu ne nangugpe diye te nalein-lein ne me inged dan. Te ware naluhey, migngaranan ka me tribu ran sumale te ngaran te me pangulu ran.
\verseNumber{17}(Ne migpatey si Ismail te 137 ka idad din, wey miglemung e degma ka gimukud din te gimukud te me kaap-apuan din ne migpatey e.)
\verseNumber{18}Nangugpe ka me kabuhalan din ligkat te inged te Habila peendiye te Sur, ne diye te igsile te Ihiptu ne egpeendiye te Asirya. Ne ingkuntere dan ka langun ne karumaan dan ne kabuhalan ni Isaak.

\BibleSectionHeading{Ka pegkeetew ni Isaw wey ni Hakub}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{19}Seini ka pangguhuren meyitenged te me anak ni Isaak, ne anak ni Abraham.
\verseNumber{20}Hep‑at ne pulu (40) ka idad ni Isaak te nakaasawa sikandin ki Ribika, ne anak ni Bituil wey atebey ni Laban. Matig-Aramiya ensi Bituil wey Laban wey diye sikandan mig-ugpe te Padan-aram.
\verseNumber{21}Tenged te kene egpakaanak si Ribika, mig-ampu si Isaak te Magbebaye ne Manama eyew egpakaanak sikandin. Ne intabak te Manama ka peg-ampu din, sikan naa ka naberes e si Ribika.
\verseNumber{22}Migseseppingan sikandin piru te ware pad miglesut ka me bate, migpakeyisey ran e diye te getek din. Migkahi si Ribika, “Mania te egkeyitabu seini keddi?” Sikan naa ka mig-insaan din ka Magbebaye ne Manama meyitenged dutu.
\verseNumber{23}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{25:23: }Rum 9:12.}Ne migkahiyan sikandin te Magbebaye ne Manama,
\BibleParagraphStyleQ
“Daruwa ne nasud
\BibleParagraphStyleQQ
ka due te getek nu.
\BibleParagraphStyleQ
Eg-anak ka te daruwa
\BibleParagraphStyleQQ
ne egpekegkuntere.
\BibleParagraphStyleQ
Egkeyimu ne manekal ka sabeka
\BibleParagraphStyleQQ
te duma rin,
\BibleParagraphStyleQ
wey egkeyimu ne suluhuanen ka kakey
\BibleParagraphStyleQQ
te hari rin.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{24}Te miggingume e ka aldew ne eglesutan e si Ribika, migsesepingan iya sikandin.
\verseNumber{25}Ka an-anayan ne miglesut malalab wey bulbulen, sikan naa ka ingngaranan sikandin ki Isaw.\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{25:25 }Te Hibruwanen: “bulbulen” ka kaluwasan te lalag ne “Isaw.”}
\verseNumber{26}Te ware pad miglesut ka sepping, miggen-genan din ka palu ni Isaw, sikan naa ka migngaranan sikandin ki Hakub.\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{25:26 }Te Hibruwanen: “inggen-genan din ka palu” ka kaluwasan te lalag dan ne “Hakub.”} Ne hen‑em ne pulu (60) ka idad ni Isaak te miglesut sikandan.

\BibleSectionHeading{Ka pegbelegye ni Isaw te katenged din isip panganey}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{27}Te migtulin e ka me bate, neyimu ne meinges ne mannitingen si Isaw. Egkeupian sikandin ne egleug-leug diye te me kamet, piru si Hakub, maleman mule wey diye de eg-uugpe te baley.
\verseNumber{28}Pinalangge ni Isaak si Isaw su egkeupian sikandin ne egkeen te keingesan din, piru pinalangge degma ni Ribika si Hakub.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{29}Sabeka ne aldew, mig-uli si Isaw ka migpanitingen ne eggutasan e amana, wey nakasalengan sikandin te migsusuba si Hakub te malalab ne bengag ne insabawan.
\verseNumber{30}Migkahiyan din si Hakub, “Pakeena a nikeykew te sika se malalab ne insabawan nu su eggutasan ad amana.” (Purisu in-imuan si Isaw ki Idum.\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{25:30 }Te Hibruwanen: “malalab” ka kaluwasan te lalag ne “Idum.”})
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{31}Piru migtabak si Hakub, “Wey ku re egpakeena sikeykew ke igbehey nu keddi ka katenged nu isip panganey.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{32}Ne migkahi si Isaw, “Uya, igbehey ku! Nekey ka karuan te katenged ku isip panganey ke egkapatey a te gutas kuntee?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{33}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{25:33: }Hib 12:16.}Migtabak si Hakub, “Pahunlibet ke pa ne igbehey nu keddi ka katenged nu.”
\BibleParagraphStyleP
Sikan naa ka nakapahunlibet si Isaw ne igbehey rin e diye ki Hakub ka katenged din isip panganey.
\verseNumber{34}Ne imbehayan e sikandin ni Hakub te paan wey te insabawan din ne bengag. Te nakakeen wey nekeinum e si Isaw, miggipanew e sikandin. Iling due ka pegbalahad ni Isaw te katenged din isip panganey.

\BibleSectionHeading{Ka peggalin ni Isaak diye te Girara}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{26}Te seeye ne timpu, due bitil te seeye ne inged, iling te neyitabu te timpu pad ni Abraham. Sikan naa ka miggendiye si Isaak te Girara ne mig-ugpaan ni Abimilik ne Hari te me Pilistihanen.
\verseNumber{2}Ne migpakita ka Magbebaye ne Manama ki Isaak wey migkahi, “Kene ka hendiye te Ihiptu. Palunggehaat ka te inged ne egpeugpaan ku keykew.
\verseNumber{3}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{26:3-4: }Hin 22:16-18.}Kayi ke pa ugpe su egdumaan wey egpanalanginan ku sikeykew. Igbehey ku keykew wey te me kabuhalan nu ka seini ne tane ne insaad ku te amey nu ne si Abraham.
\verseNumber{4}Egpamasuluhen ku ka me kabuhalan nu ne iling kasulug te me bituen diye te langit, wey igbehey ku kandan seini se intiru ne inged. Pinaahi te kabuhalan nu, egpanalanginan ku ka langun ne nasud kayi te ampew te tane,
\verseNumber{5}su migtuman si Abraham te me balaud ku wey te langun ne insuhu ku kandin.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{6}Purisu, diye mig-ugpe si Isaak te Girara.
\verseNumber{7}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{26:7: }Hin 12:13; 20:2.}Te mig-insaan sikandin te me lukes ne mahinged te seeye ne inged meyitenged te asawa rin, ware sikandin migpangguhud te malehet su naaldek sikandin. Migkahi sikandin te atebey rin si Ribika su nekeisip sikandin ne kema ke eggimatayan din eyew eg-ahawen ka asawa rin, su mateles sikandin ne malitan.
\verseNumber{8}Ne mig-ugpe si Isaak diye te bayew e naluhey ne timpu. Due sabeka ne aldew ne migpamintana si Abimilik ne Hari te me Pilistihanen, wey nakita rin ne migpaleglehengey si Isaak wey si Ribika.
\verseNumber{9}Purisu, impeumew rin si Isaak wey migkahiyan, “Asawa nu bes sikandin! Mania te migkahi ka ne atebey nu sikandin?”
\BibleParagraphStyleP
Ne migtabak si Isaak, “Uya su naaldek a ne eggimatayan a nikaniyu eyew eg-ahawen niyu sikandin.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{10}Migkahi si Abimilik, “Mania te neyimu nu seini kayi te kanami? Etuwey ke migguliran sikandin te sakup ku, nakasale key e perem ligkat ded keykew.”
\verseNumber{11}Nataman, impanpanayan ni Abimilik ka langun ne etew ne migkahi, “Minsan hentew ne egdereet te seini ne lukes wey te asawa rin, eggimatayan sikandin.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{12}Ne migpamula si Isaak te seeye ne inged wey mahatus (100) ne lupi ka nahaani rin te seeye ne leg‑un, su impanalanginan sikandin te Magbebaye ne Manama.
\verseNumber{13}Naratu sikandin wey natimtimulan pad ka karatuan din taman te suble e sikandin ne meyaman.
\verseNumber{14}Migmasalig e ka me karniru rin, me kambing, me baka, wey me uripen din. Tenged due, nasekel ka me Pilistihanen ki Isaak,
\verseNumber{15}wey imbunbunan dan te tane ka me belun ne ingkali re dengan te me uripen te amey rin ne si Abraham.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{16}Ne ingkahiyan ni Abimilik si Isaak, “Awe kew e kayi su madmaresen kew e kanami.”
\verseNumber{17}Sikan naa ka mig-awe e si Isaak diye wey diyad e mig-ugpe te Napu te Girara.
\verseNumber{18}Due degma me belun diye ne impakaliyan te amey rin dengan ne imbunbunan e te me Pilistihanen. Ne impakaliyan din ded man‑e seeye wey impeiling din ded ka me ngaran te me belun te ingngaran dengan te amey rin.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{19}Te nangekali e ka me suluhuanen ni Isaak diye te napu, nakakita sikandan te sebseb.
\verseNumber{20}Piru in-ehetan sikandan te me talagtameng ne me matig-Girara wey migkahiyan te kandan kun ka seeye ne weyig. Purisu, migngaranan ni Isaak ka belun te Isik\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{26:20 }Te Hibruwanen: “pegpaap-apuley” ka kaluwasan te lalag ne “Isik.”} su in-ehetan sikandin te me matig-Girara.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{21}Ne migkekali e man‑e ka me suluhuanen ni Isaak te lein ne belun. Piru migpaap-apuley red man‑e sikandan meyitenged te belun. Purisu, migngaranan ni Isaak ka belun te Sitna.\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{26:21 }Te Hibruwanen: “pegkasilag” ka kaluwasan te lalag ne “Sitna.”}
\verseNumber{22}Ne miggalin e man‑e ensi Isaak wey migpakekali e man‑e sikandan te lein ne belun. Nataman, warad sikandan eheti te me mahinged meyitenged te seeye ne belun. Purisu, migngaranan ni Isaak ka belun te Rihubut\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{26:22 }Te Hibruwanen: “kaligwangan” ka kaluwasan te lalag ne “Rihubut.”} su migkahi sikandin, “Kuntee, imbehayan kid e te kaligwangan te Magbebaye ne Manama ne eg-ugpe te seini ne inged, wey meupiye e ka peg-ugpe ta kayi.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{23}Ne miggalin e man‑e ensi Isaak diye te Birsiba.
\verseNumber{24}Te pegginguma rin diye te seeye ne karusileman, migpakita ka Magbebaye ne Manama kandin ne migkahi,
\BibleParagraphStyleQ
“Sikeddi ka Manama te amey nu ne si Abraham.
\BibleParagraphStyleQ
Kene ka kaaldek su egdumaan ku sikeykew.
\BibleParagraphStyleQ
Egpanalanginan ku sikeykew wey egpamasuluhen ku ka
\BibleParagraphStyleQ
me kabuhalan nu
\BibleParagraphStyleQQ
tenged te suluhuanen ku ne si Abraham.”
\BibleParagraphStyleM
\verseNumber{25}Nataman, miggimu si Isaak te altar ne eg-unturan te egtutungen wey diye din e man‑e sayaa ka Magbebaye ne Manama. Ne migpasasindeg sikandin te balungbalung diye wey impakekali rin e man‑e ka me suluhuanen din te belun.

\BibleSectionHeading{Ka pegpasabutey enni Isaak wey Abimilik}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{26}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{26:26: }Hin 21:22.}Sabeka ne aldew, miggendiye ki Isaak si Hari Abimilik puun te Girara ne migparumeey ki Ahusa ne talagtambag kandin wey ki Pikul ne pangulu te me sundalu rin.
\verseNumber{27}Ne mig-inse si Isaak kandan, “Mania te miggendini kew keddi kuntee te egdumut kew ma keddiey wey indeldel e pad man‑e nikaniyu?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{28}Migtabak sikandan, “Napamalehetan ney e kuntee ne egdumaan ka te Magbebaye ne Manama. Sikan naa ka nakasuman-suman key ne eggimu te kasabutan kayi te keykew. Egkeupian key ne egsaad ka
\verseNumber{29}ne kene key nikeykew egdereetan, su ware ney ma degma sikeykew dereeti. Layun ne meupiya ka inggimu ney keykew wey meupiya ka peg-awe nu. Ne kuntee, impanalanginan kad te Magbebaye ne Manama!”
\verseNumber{30}Seeye naa ka miggilutuan sikandan ni Isaak te dakel, ne nangekeen e wey nangiinum e sikandan.
\verseNumber{31}Te seup ne aldew, te maselem-selem pad, migpeyimuwey e sikandan te kasabutan. Nataman, impaligkat e sikandan ni Isaak ne meupiye e se me geyinawa.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{32}Te sikan de iya ne aldew, migginguma ka me suluhuanen ni Isaak eyew egkahi kandin te due weyig te belun ne ingkaliyan dan.
\verseNumber{33}Ne migngaranan ni Isaak ka belun te Siba.\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{26:33 }Te Hibruwanen: “saad” ka kaluwasan te lalag ne “Siba.”} Purisu, ingngaranan ded te Birsiba ka seeye ne inged taman kuntee.

\BibleSectionHeading{Ka peg-asawa ni Isaw te daruwa ne Hitihanen}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{34}Te hep‑at e ne pulu (40) ka idad ni Isaw, nakaasawa sikandin te daruwa ne Hitihanen, si Hudita ne anak ni Biiri wey si Basimat ne anak ni Ilun.
\verseNumber{35}Piru mahirap ka peg-ugpe enni Isaak wey ni Ribika tenged te me asawa ni Isaw.

\BibleSectionHeading{Ka pegpanalangin ni Isaak ki Hakub}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{27}Ne nabuyag e si Isaak wey kenad e egpakakita sikandin. Sabeka ne aldew, impeumew rin ka panganey ne anak din ne si Isaw wey migkahiyan din, “Tatu!” Ne migtabak si Isaw, “Nekey, Ame?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{2}Ne migkahi si Isaak, “Kuntee, buyag ad e wey te kene egkaluhey, egpatey ad.
\verseNumber{3}Kua nu ka panganiban nu, ka piet wey me busug. Hendiye ka te mabbenes wey panitingeni e pa.
\verseNumber{4}Pegkapenga ne hilutui ad te mananam ne sere ne igkatelesi ku te egkeen, wey uyana nu kayi su egkeen a. Egkataman, egpanalanginan ku sikeykew te kene e pad egpatey.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{5}Piru migpammineg bes si Ribika te peglalag ni Isaak ki Isaw. Sikan naa, te nekeyipanew e si Isaw ka egpanitingen,
\verseNumber{6}migkahiyan ni Ribika ka anak din ne si Hakub, “Nakarineg a te amey nu ne migkahiyan din ka kakey nu ne si Isaw
\verseNumber{7}te egpepanitingen wey egpeyilutuen sikandin te mananam ne sere su egkeenen din. Egkataman, egpanalanginan din e si Isaw diye te tangkaan te Magbebaye ne Manama te kene pad sikandin egpatey.
\verseNumber{8}Purisu, Tatu, tumana nu ka igsuhu ku keykew.
\verseNumber{9}Hendiye ka te me kambing wey angey ka te daruwa ne mallambeg ne nati su eggilutuan ku ka amey nu te mananam ne keenen ne igkatelesi rin te egkeen.
\verseNumber{10}Egkataman, uyana nu seini diye te amey nu. Ke egkakeen din e seini, egkapanalanginan kad nikandin te kene din pad egpatey.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{11}Piru migtabak si Hakub te iney rin, “Bulbulen si Isaw piru malurung a mule.
\verseNumber{12}Kema ke egsamsamen a ni Ame ne egkanengnengan din ne eg-akalan ku sikandin, wey egdilusen ad nasi nikandin.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{13}Ne migkahi ka iney rin, “Tatu, sikeddi ka egparilus ke egdilusen ka nikandin, tumana nu re iya ka inlalag ku. Na, hipanew kad wey angey kad te kambing.”
\verseNumber{14}Sikan naa ka mig-angey e si Hakub te daruwa ne kambing wey miggilutu e ka iney rin te mananam ne pegkeen ne igkatelesi te amey rin te egkeen.
\verseNumber{15}Ne ingkuwa ni Ribika ka subla ne mateles ne kumbale ni Isaw ne intines diye te baley wey impasaluub din e ki Hakub.
\verseNumber{16}Imbukusan din te laplap te kambing ka me belad ni Hakub wey ka lieg din ne malurung.
\verseNumber{17}Ne imbehey rin e ki Hakub ka mananam ne pegkeen wey paan ne inggilutu din.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{18}Seeye naa, miggendiyad si Hakub te amey rin wey migkahi, “Ame!”
\BibleParagraphStyleP
Ne migkahi si Isaak, “Seini e red. Hentew kaa, Tatu?”
\verseNumber{19}Migtabak si Hakub, “Si Isaw a, ka panganey ne anak nu. Natuman kud ka insuhu nu keddi. Na Ame, enew kad wey keen kad e kayi te mahintalunan ne ngalap eyew egpanalanginan ad nikeykew.”
\verseNumber{20}Piru mig-inse si Isaak, “Mania te mahaan ke re nekeutel, Tatu?”
\BibleParagraphStyleP
Ne migtabak si Hakub, “Imbulihan a te Magbebaye ne Manama nu.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{21}Ne migkahiyan ni Isaak si Hakub, “Hendini ka eyew egpakasamsam a keykew, eyew egkanengnengan ku ke si Isaw ke naa iya.”
\verseNumber{22}Sikan naa ka migdani-rani e si Hakub diye te amey rin wey insamsam e sikandin te amey rin te migkahi, “Iling te laheng ni Hakub ka laheng nu, piru ka belad nu, iling te belad ni Isaw.”
\verseNumber{23}Ware neileyi ni Isaak si Hakub su bulbulen ka belad din iling te belad ni Isaw. Ne egpanalanginan din e perem si Hakub
\verseNumber{24}piru mig-inse pad man‑e sikandin, “Si Isaw ka iya?”
\BibleParagraphStyleP
Ne migtabak si Hakub, “Uya, sikeddi iya.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{25}Ne migkahi si Isaak, “Sendari ad e te ngalap ne inggilutu nu. Ke egkakeen kud e sika, egpanalanginan kud sikeykew.” Ne insendad e seeye ni Hakub wey insendaran din pad man‑e te binu, ne migkeen e sikandin wey mig-inum.
\verseNumber{26}Nataman, migkahi si Isaak, “Hendini ka, Tatu, wey hareki a.”
\verseNumber{27}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{27:27-29: }Hib 11:20.}Sikan naa ka migdani-rani si Hakub ne miggarek ki Isaak. Te nakaarek e si Isaak te ngareg te kumbale din, henduen pad ne impanalanginan din si Hakub te migkahi,
\BibleParagraphStyleQ
“Ka ngareg te anak ku
\BibleParagraphStyleQQ
nekeiling te ngareg te kabbenesan
\BibleParagraphStyleQQ
ne impanalanginan te Magbebaye ne Manama.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{28}Egbehayan ka te Manama te demmug ne egligkat diye te langit,
\BibleParagraphStyleQQ
wey egkeuyahan te pinamula ka kamet nu kayi te ampew te tane,
\BibleParagraphStyleQQ
wey egmatubung ka te keenen wey binu.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{29}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{27:29: }Hin 12:3.}Egkeyimu ne suluhuanen nu ka me nasud,
\BibleParagraphStyleQQ
wey egpamakey sikandan keykew.
\BibleParagraphStyleQ
Egpakabuut ka te karumaan nu,
\BibleParagraphStyleQQ
wey egpeiluk-iluk sikandan keykew.
\BibleParagraphStyleQ
Egdilusen seeye se egdilus keykew,
\BibleParagraphStyleQQ
wey egpanalanginan seeye se egpanalangin keykew.”

\BibleSectionHeading{Ka pegpeyimmimenew ni Isaw te panalangin ni Isaak}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{30}Te nekeimpus e si Isaak ka egpanalangin ki Hakub, mig-awe e si Hakub diye te amey rin. Ne neiyuhan de iya sikandin ni Isaw te migpanitingen.
\verseNumber{31}Miggilutu degma sikandin te mananam ne pegkeen wey in-uyan din e seeye te amey rin. Ne migkahi sikandin, “Ame, enew kad wey keen kad e kayi te mahintalunan ne sere eyew egpanalanginan ad nikeykew.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{32}Piru mig-insaan sikandin ni Isaak, “Hentew kaa?”
\BibleParagraphStyleP
Migtabak sikandin, “Si Isaw a, ka panganey ne anak nu.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{33}Te sikan de, ingkelkel amana si Isaak wey migkahi, “Hentew naa ka migsendad e keddi te neutel din ne mahintalunan? Nakabusan e re iya nikeykew ka migkeen dutu, wey napanalanginan kud sikandin. Ne kene kud seeye egkaawi.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{34}Te nakarineg dutu si Isaw, migpanaman e sikandin migpandalawit wey migkahi, “Ame! Panalangini e red degma nikeykew!”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{35}Piru migtabak si Isaak, “Ka hari nu bes ka miggendini ne mig-akal keddiey. In-ahew rin e ka panalangin nu perem.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{36}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{27:36: }Hin 25:29-34.}Migkahi si Isaw, “Malehet iya ne egngaranan sikandin ki Hakub,\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{27:36 }Te Hibruwanen: “mig-eakal” ka maralem ne kaluwasan te lalag dan ne “Hakub.”} su kararuwa ad nikandin ahawi. In-ahew rin ka katenged ku isip panganey wey kuntee, in-ahew rin e man‑e ka panalangin ku perem. Menua, warad nasame ne panalangin nu keddi?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{37}Ne migtabak si Isaak, “Kuntee, neyimu kud sikandin ne ahalen nu wey egkeyimu ne suluhuanen din ka langun ne karumaan din. Egmatubung layun sikandin te keenen wey binu. Na, nekey bu naan de ka nasame ne igpakabehey ku keykew, Tatu?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{38}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{27:38: }Hib 12:17.}Piru migpabulus si Isaw ka migpeyimmimenew te amey rin ka migkahi, “Warad iya panalangin nu keddi ne nasame, minsan deisek? Ame, panalangini e red degma nikeykew!” Ne migpanaman pad man‑e si Isaw migpandalawit.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{39}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{27:39-40: }Hib 11:20.}Ne intabak sikandin te amey rin,
\BibleParagraphStyleQ
“Mariyu te egkeuyahan te pinamula ka egkeugpaan nu,
\BibleParagraphStyleQQ
wey mariyu degma seini te demmug
\BibleParagraphStyleQ
ne egligkat diye te langit.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{40}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{27:40: }Hin 36:8; 2Har 8:20.}Egkeuyag ka pinaahi te panganiban nu ne kampilan,
\BibleParagraphStyleQ
wey egpamakey ka te hari nu.
\BibleParagraphStyleQQ
Piru ke eg-apul ka,
\BibleParagraphStyleQ
egpakaawe ka te pegmandu din.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{41}Ne indumutan ni Isaw si Hakub su sikandin ka napanalanginan te amey rin. Migkahi sikandin diye te geyinawa rin, “Te kene egkaluhey, egpatey e si Ame. Ne due, eggimatayan ku si Hakub.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{42}Piru nahuhuran si Ribika meyitenged te peglelalis ni Isaw, sikan naa ka impeumew rin e si Hakub wey migkahiyan, “Eglelalisan ka te eggimatey te kakey nu ne si Isaw eyew egkabewu ka langet din keykew.
\verseNumber{43}Purisu, Tatu, tumana nu ka lalag ku. Pallahuy ka diye te maama ku ne si Laban ne diye mig-ugpe te Haran.
\verseNumber{44}Diye ke pa tagtaheed ugpe te kandin taman te egkabewu e ka langet te kakey nu keykew.
\verseNumber{45}Igpaangey ku re sikeykew ke egkalingawan din e ka inggimu nu kandin. Su kene ne meupiya keddi ne egpekeglegse kew egkaawe kayi te keddi.”

\BibleSectionHeading{Ka pegpeyipanew ni Isaak ki Hakub peendiye ki Laban}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{46}Ne migkahiyan ni Ribika si Isaak, “Kena ad perem egpakaantus te me Hitihanen ne in-asawa ni Isaw. Ke egpakaasawa pad man‑e si Hakub te Hitihanen ne mahinged ded kayi, meupiya pad ke egpatey ad.”
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{28}Ne impeumew ni Isaak si Hakub wey impanalanginan din. Ne impanpanayan din sikandin te migkahi, “Kene ka asawa te malitan ne kayi ne mahinged te Kanaan.
\verseNumber{2}Hendiye ka te Padan-aram, diye te baley te apu nu ne si Bituil ne amey te iney nu. Ne diye ka mule asawa te sabeka ne anak te anggam nu ne si Laban.
\verseNumber{3}Egpanalanginan ka te Manama ne Amana ne Maresen wey egbehayan ka nikandin te masalig ne anak eyew egkeyimu ka ne amey te masalig ne nasud.
\verseNumber{4}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{28:4: }Hin 17:4-8.}Iggalin perem te Manama diye te keykew wey peendiye te me kabuhalan nu ka panalangin ne imbehey rin ki Abraham eyew sikeykew ka egpakakamuney te seini se intagtaheeran nu te eg-ugpe ne imbehey te Manama ki Abraham.”
\verseNumber{5}Nataman, impeyipanew e ni Isaak si Hakub diye te Padan-aram ne mig-ugpaan te anggam din ne si Laban ne anak ni Bituil ne matig-Aramiya. Si Laban maama ni Ribika ne iney enni Hakub wey Isaw.

\BibleSectionHeading{Ka peg-asawe e man‑e ni Isaw}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{6}Nakarineg si Isaw ne impanalanginan ni Isaak si Hakub wey impeendiye te Padan-aram eyew diye egpaasawaa. Nakarineg degma sikandin ne impanpanayan si Hakub te pegpanalangin kandin ne kene eg-asawa te malitan ne matig-Kanaan.
\verseNumber{7}Nanengnengan man‑e ni Isaw ne migtuman si Hakub te ingkahi te amey wey iney rin kandin wey miggendiyad e te Padan-aram.
\verseNumber{8}Ligkat dutu, nanengnengan e ni Isaw ne egkeepes ka amey rin te me malitan ne matig-Kanaan.
\verseNumber{9}Purisu, miggendiyad e si Isaw te anggam din ne si Ismail wey migduruwey e man‑e ki Mahalat. Talaari si Mahalat wey si Nibayut ne me anak ni Ismail ne anak ni Abraham.

\BibleSectionHeading{Ka pegkataheinep ni Hakub diye te Bitil}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{10}Ne mig-awe e si Hakub diye te Birsiba wey miggendiyad te Haran.
\verseNumber{11}Te peglineb te aldew, nekeume e sikandin diye te sabeka ne inged wey diye pad sikandin miggirehe. Migkuwa si Hakub te batu ne eg-ulunanan din wey miggibat e su eglipereng e.
\verseNumber{12}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{28:12: }Huw 1:51.}Ne nakataheinep sikandin ne due haheran ne nakapabunsud diye te tane ne nekeuma diye te langit. Nakita rin ne due me panalihan te Manama ne migmamaneyik wey migmamaneug te seeye ne haheran.
\verseNumber{13}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{28:13: }Hin 13:14-15.}Nakita rin degma ka Magbebaye ne Manama ne migsasindeg diye te lenged din wey migkahi, “Sikeddi ka Magbebaye, ka Manama te apu nu ne si Abraham wey Manama degma te amey nu ne si Isaak. Igbehey ku keykew wey peendiye te me kabuhalan nu ka seini ne tane ne miggibatan nu.
\verseNumber{14}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{28:14: }Hin 12:3; 22:18.}Keureme, masulug ka me kabuhalan nu ne egpekeiling te alinepung kayi te tane. Egpekeempet sikandan diye te igsile wey iglineb, wey diye te igkahibang wey igkakawanan ne balabahan. Pinaahi keykew wey te me kabuhalan nu, egpanalanginan ku ka langun ne nasud kayi te ampew te tane.
\verseNumber{15}Tantanuri nu ne egdumaan wey egbantayan ku sikeykew minsan hendei ka egbaye. Keureme, igpalibed ku red sikeykew te seini ne tane. Kene ku sikeykew eg-engkeran taman te egkatuman e ka langun ne insaad ku keykew.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{16}Ne nekeyimate e si Hakub wey nakakahi, “Kayi bes ka Magbebaye ne Manama te seini ne inged, piru wara a mule nakanengneng.”
\verseNumber{17}Naliyasan sikandin wey migkahi, “Makaliyas-liyas seini ne inged! Ugpaan bes iya seini te Manama wey gumawan peendiye te langit.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{18}Ne migselem-selem mig-enew si Hakub wey ingkuwa rin ka batu ne in-ulunanan din wey impasasindeg din eyew egkeyimu ne eglimlimuan. In-itisan din seeye te lana te ulibu eyew egkeyimu ne matulus.
\verseNumber{19}Ne migngaranan din ka seeye ne inged te Bitil,\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{28:19 }Te Hibruwanen: “baley te Manama” ka kaluwasan te lalag ne “Bitil.”} piru Lus dengan ka ngaran dutu.
\verseNumber{20}Ne migsaad si Hakub ne migkahi, “Ke egdumaan wey egbantayan a nikeykew Manama te seini ne hipanew ku, wey ke egbehayan a nikeykew te egkeenen, manggad,
\verseNumber{21}wey ke meupiya ka peg-uli ku diye te baley te amey ku, eg-ileen kud sikeykew Magbebaye ne Manama ne Manama ku.
\verseNumber{22}Ne seini se batu ne impasasindeg ku, iyan tuus ne kayi ka ugpaan nu. Ne igbehey ku keykew ka igkasapulu ne baad te langun ne igbehey nu keddiey.”

\BibleSectionHeading{Ka pegginguma ni Hakub diye te baley ni Laban}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{29}Ne migpabulus si Hakub ka miggipanew taman te nekeuma rin e diye te inged te matig-igsile.
\verseNumber{2}Te diyad e sikandin, due nakita rin ne tatelu ne punduk te karniru ne migbuluku diye te lenged te belun ne egsaksakuhan te igpeinum te me ayam. Ne ka belun, intel-eban te dakel ne batu.
\verseNumber{3}Due batasan dan ne emun ke egkalibulung e ka langun ne karniru, human pad egbekara te me talagtameng te karniru ka batu ne intel-eb te belun. Ke egpekeimpus e sikandan ka egpeinum te me karniru, iglibed dan ded man‑e igtel-eb ka batu diye te belun.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{4}Mig-insaan ni Hakub ka me talagtameng, “Me suled, hendei kew ne mahinged?” Migtabak sikandan, “Matig-Haran key.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{5}Mig-insaan din e man‑e sikandan, “Nekeila kew naa te etew ne egngaranan ki Laban ne apu ni Nahur?”
\BibleParagraphStyleP
Migtabak sikandan, “Uya.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{6}Mig-insaan din e man‑e sikandan, “Menua sikandin?” Ne migtabak sikandan, “Meupiya ma. Pitew ka, sikan bes en iya ka anak din ne si Rakil ka eg-uyan te karniru te amey rin.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{7}Migkahi si Hakub, “Kene pad ne eleg ne timpu ne eglibulungen ka me karniru su maaldew pad, meupiya pad ke egpeinumen niyud kuntee wey egpepanabtaben pad man‑e.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}Piru migtabak sikandan, “Kene ney pad egpeinumen ka me karniru ke kene pad egkalibulung langun. Ke egkalibulung e langun, henduen pad ne egbekaren ney ka batu ne intel-eb te belun eyew egpeinumen ka me karniru.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{9}Te sasangan pad ne egpalalahey sikandan, nekeume e si Rakil ka mig-uyan te me karniru te amey rin, su sikandin ma ka talagtameng te karniru.
\verseNumber{10}Te pegkakita ni Hakub te atebey rin ne si Rakil ne anak te anggam din ne si Laban, wey te me karniru rin, miggendiyad sikandin te belun wey imbekad din e ka batu ne intel-eb dutu wey impeinum din e ka me karniru te anggam din.
\verseNumber{11}Nataman, miggarekan din si Rakil wey nakasinehew sikandin ka neyinghingesa.
\verseNumber{12}Ne migkahiyan din si Rakil, “Maama a nikeykew su anak a ni Ribika ne atebey te amey nu.”
\BibleParagraphStyleP
Sikan naa ka mig-uli e si Rakil ne migpallahuy wey migpangguhuran din e ka amey rin.
\verseNumber{13}Te pegkarineg ni Laban meyitenged te peglepew ni Hakub, migpallahuy e degma sikandin ka egsinug-ung te anaken din. Migkepkepan din si Hakub wey miggarekan, wey induma rin e diye te baley. Te nekeuma ran e diye, migpanugtulan e ni Hakub si Laban te langun ne neula-ula rin.
\verseNumber{14}Nataman, migkahi si Laban, “Ew, amana ki bes pad iya!”

\BibleSectionHeading{Ka peg-asawa ni Hakub engki Liya wey ki Rakil}
\BibleParagraphStyleP
Te senge-bulan e si Hakub ka mig-ugpe diye,
\verseNumber{15}migkahiyan sikandin ni Laban, “Minsan anaken ku sikeykew, kene egkaayun ne ware igbayad ku te peggimu nu kayi. Na, kahii a ke nekey ka igkeupii nu ne igbayad ku keykew?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{16}Ne due daruwa ne anak ni Laban ne mengebay; si Liya ka kakey wey si Rakil ka hari.
\verseNumber{17}Mateles ka mata ni Liya, piru si Rakil, pangngawakan wey subla pad ne mateles.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{18}Tenged te due geyinawa ni Hakub ki Rakil, migtabak sikandin, “Eggimu a kayi te keykew seled te pitu ne leg‑un ke igpaasawa nu keddi si Rakil.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{19}Ne mig-uyun si Laban ka migkahi, “Meupiya pad ke sikeykew ka igpaasawa ku kandin du te duma ne lukes. Purisu, uugpe kad iya kayi te keddiey.”
\verseNumber{20}Sikan naa ka migpanganuhang e si Hakub seled te pitu ne leg‑un eyew egkaasawa rin si Rakil. Piru tenged te dakel ka geyinawa rin ki Rakil, iling te pila re ne aldew ka kaluhayan diye te isip ni Hakub.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{21}Nataman, migkahiyan ni Hakub si Laban, “Ibehey nud keddi ka anak nu eyew egpekeg-asawa key e, su natuman e ka pitu ne leg‑un.”
\verseNumber{22}Sikan naa ka migsahakeen si Laban wey ingginggat din ka langun ne mig-ugpe te seeye ne inged.
\verseNumber{23}Piru te seeye ne marusilem, si Liya ka in-uyan ni Laban eyew egpewuliran ki Hakub, wey kene ne si Rakil.
\verseNumber{24}(Ne imbehayan ni Laban si Liya te uripen din ne malitan ne si Silpa ne igpeuripen kandin.)
\verseNumber{25}Te pegkamaselem e, iyan igkateu-teu ni Hakub te si Liya bes ka newuliran din. Ne migkahiyan din si Laban, “Mania te neyimu nu seini keddiey? Si Rakil ka impanganuhangan ku keykew. Mania te inlimbungan a nikeykew?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{26}Ne migtabak si Laban, “Ware batasan ney kayi ne eggun‑aan egpaasawei ka hari du te kakey.
\verseNumber{27}Tahad ke pa ne egkeimpusan ka senge-simana ne sahakeen te seini ne kasal su igpaasawa ku red iya keykew si Rakil. Piru wey re ke eg-uyun ka ne egpanganuhang ke pad man‑e seled te pitu red ne leg‑un.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{28}Ne mig-uyun si Hakub ne egpanganuhang pad man‑e seled te pitu ne leg‑un. Te neimpusan e ka senge-simana ne pegsahakeen te kasal ran ki Liya, impaasawe e man‑e ni Laban ki Hakub si Rakil.
\verseNumber{29}(Imbehayan ni Laban si Rakil te malitan ne uripen din ne si Bilha eyew igpeuripen kandin.)
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{30}Sikan naa ka migpewulirey e degma si Hakub ki Rakil, wey subla pad ka geyinawa rin ki Rakil du te geyinawa rin ki Liya. Migpabulus sikandin ka migpanganuhang ki Laban seled te pitu pad man‑e ne leg‑un.

\BibleSectionHeading{Ka me anak ni Hakub}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{31}Nakita te Magbebaye ne Manama ne ware geyinawei ni Hakub si Liya, sikan naa ka impaanak din si Liya. Piru ware din paanaka si Rakil.
\verseNumber{32}Ne naberes si Liya wey nakaanak te lukes. Migngaranan din ka bate ki Rubin\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{29:32 }Te Hibruwanen: “nakakita sikandin te keyirapan ku” ka kaluwasan te lalag ne “Rubin.”} su migkahi sikandin, “Nakakita ka Magbebaye ne Manama te keyirapan ku, wey kuntee, eggeyinawaan ad te asawa ku.”
\verseNumber{33}Nataman, naberes e man‑e si Liya wey nakaanak ded man‑e te lukes. Migngaranan din ka bate ki Simyun\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{29:33 }Te Hibruwanen: “ka egpakarineg” ka kaluwasan te lalag ne “Simyun.”} su migkahi sikandin, “Tenged su narineg te Magbebaye ne Manama ne ware e pad geyinawei te asawa ku, imbehayan e red nikandin te igkarangeb ne anak ne lukes.”
\verseNumber{34}Nataman, naberes e man‑e si Liya wey lukes ded man‑e ka anak din. Migngaranan din ka bate ki Libi\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{29:34 }Te Hibruwanen: “egkasabeka sikandan” ka kaluwasan te lalag ne “Libi.”} su migkahi sikandin, “Kuntee, egkasabeka key e ka alunggun, su nakaanak key e te tatelu ne lukes.”
\verseNumber{35}Nataman, naberes e man‑e si Liya wey lukes ded man‑e ka anak din. Migngaranan din ka bate ki Huda\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{29:35 }Te Hibruwanen: “pegsaye” ka kaluwasan te lalag ne “Huda.”} su migkahi sikandin, “Kuntee, egsayeen ku ka Magbebaye ne Manama.” Nataman, ware pad man‑e mig-anak sikandin.
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{30}Te nanengnengan ni Rakil ne kene iya sikandin eg-anak, neimme e sikandin te kakey rin. Ne migkahiyan din si Hakub, “Paanaka a nikeykew. Ke kene, egpatey a iya.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{2}Nabelu si Hakub ki Rakil wey migkahi, “Manama a? Sikandin ka ware migpaanak keykew!”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{3}Ne migkahi si Rakil, “Seini red ka uripen ku ne si Bilha. Huliri nu sikandin eyew ligkat kandin duen ded anak ku.”
\verseNumber{4}Sikan naa ka impaasawe e ni Rakil si Bilha ki Hakub wey ingguliran din e si Bilha.
\verseNumber{5}Ne naberes si Bilha wey nakaanak sikandin te lukes ne anak dan ki Hakub.
\verseNumber{6}Ne migngaranan ni Rakil ka bate ki Dan\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{30:6 }Te Hibruwanen: “eggukum” ka kaluwasan te lalag ne “Dan.”} su migkahi sikandin, “Neyid‑u red ka Manama keddiey! Narineg din ka peg-ampu ku su imbehayan a nikandin te lukes ne anak.”
\verseNumber{7}Nataman, naberes e man‑e si Bilha wey nakaanak ded man‑e te igkarangeb ne lukes ne anak dan ki Hakub.
\verseNumber{8}Ne migngaranan ni Rakil ka bate ki Naptali\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{30:8 }Te Hibruwanen: “samuk ku” ka kaluwasan te lalag ne “Naptali.”} su migkahi sikandin, “Nekeg-ehet key amana te kakey ku piru migpanalu a.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{9}Te nanengnengan ni Liya ne kene pad man‑e sikandin eg-anak, impaasawa rin e degma ka uripen din ne si Silpa ki Hakub.
\verseNumber{10}Nataman, nakaanak si Silpa te lukes ne anak dan ki Hakub.
\verseNumber{11}Ne migngaranan ni Liya ka bate ki Gad\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{30:11 }Te Hibruwanen: “meupiya se kulis” ka kaluwasan te lalag ne “Gad.”} su migkahi sikandin, “Meupiya se kulis ku.”
\verseNumber{12}Nataman, nakaanak e man‑e si Silpa te igkarangeb ne lukes ne anak dan ki Hakub.
\verseNumber{13}Ne migngaranan ni Liya ka bate ki Asir\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{30:13 }Te Hibruwanen: “egkahale” ka kaluwasan te lalag ne “Asir.”} su migkahi sikandin, “Subla a ne nahale! Kuntee, egngengaranan a te me malitan te mahalew.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{14}Te tinggaani e te trigu, miggendiye si Rubin te kamet wey nakakita rin te palisel ne hilamunen ne egngaranan te “mandragura”, wey in-uyan din e seini diye te iney rin ne si Liya. Te pegkakita dutu ni Rakil migkahiyan din e si Liya, “Egbuyu a te mandragura te anak nu.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{15}Piru migtabak si Liya, “Kene bes pad ne eleg ka peg-ahew nu te asawa ku? Kuntee egkuen nud e man‑e ka mandragura te anak ku?”
\BibleParagraphStyleP
Ne migkahi si Rakil, “Ke egbehayan a nikeykew te mandragura, egkaayun ne egpekewulid ka ki Hakub kangkuwa ne karusileman.”
\verseNumber{16}Te maapun e, insinug-ung de ni Liya si Hakub te peg-uli din puun te kamet. Ne migkahiyan ni Liya si Hakub, “Keilangan ne diye ka eggirehe te keddi te seini ne karusileman su migbayaran kud e sikeykew te mandragura ne nakita te anak ku.” Purisu, si Liya ka migguliran ni Hakub te seeye ne karusileman.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{17}Ne intabak te Manama ka peg-ampu ni Liya wey naberes e man‑e sikandin wey nakaanak e te igkalimma ne lukes ne anak dan ki Hakub.
\verseNumber{18}Ne migngaranan ni Liya ka bate ki Isakar\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{30:18 }Te Hibruwanen: “unag” ka kaluwasan te lalag ne “Isakar.”} su migkahi sikandin, “In-unahan a te Manama su imbehey ku ma ka uripen ku diye te asawa ku.”
\verseNumber{19}Nataman, naberes e man‑e si Liya wey miglesutan e te igkeen‑em ne lukes ne anak dan ki Hakub.
\verseNumber{20}Ne migngaranan ni Liya ka bate ki Sabulun\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{30:20 }Te Hibruwanen: “dasag” ka kaluwasan te lalag ne “Sabulun.”} su migkahi sikandin, “Imbehayan a te Manama te meupiya ne dasag. Kuntee eggeyinawaan ad e te asawa ku su hen‑em man e ka anak ney ne neelin ne me lukes.”
\verseNumber{21}Nataman, nakaanak e si Liya te malitan ne migngaranan din ki Dina.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{22}Ne ware nalingawi te Manama si Rakil. Purisu, intabak din ka peg-ampu ni Rakil wey nakaanak e sikandin.
\verseNumber{23}Nataman, naberes e sikandin wey nakaanak sikandin te lukes wey migkahi, “In-awe e te Manama ka pegkeyilew ku.”
\verseNumber{24}Ne migngaranan din ka bate ki Husi\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{30:24 }Te Hibruwanen: “egtimul pad perem sikandin” ka kaluwasan te lalag ne “Husi.”} su migkahi sikandin, “Egbehayan e pad perem te Magbebaye ne Manama te duma ne anak ne lukes.”

\BibleSectionHeading{Ka pegpasabutey ni Hakub ni Laban}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{25}Te ware pad naluhey si Rakil ka miglesutan ki Husi, migkahiyan e ni Hakub si Laban, “Peulia ad nikeykew diye te inged ku.
\verseNumber{26}Ibehey nud keddi ka me asawa ku wey me anak ku ne nabayaran kud te pegpanganuhang ku keykew su eg-uli ad e. Su nakanengneng ka ke immenu ku te egtrabahu kayi te keykew.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{27}Piru migtabak si Laban, “Ke egkaayun ne kene ke pa ubag awe kayi te keddi, su natahaan ku te pegpanagne ku ne impanalanginan a te Magbebaye ne Manama tenged keykew.
\verseNumber{28}Na, buyu ke re te igkeupii nu ne bayad su igbehey ku keykew.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{29}Ne migtabak si Hakub, “Nakanengneng ka ke immenu ku te peggimu kayi te keykew wey nabuhal ka me ayam nu tenged te pegtanggu ku.
\verseNumber{30}Su dengan, te ware e pad miggendini, deisek de ka karatuan nu, ne kuntee, migdakel e ne subla. Su impanalanginan ka te Manama pinaahi te langun ne neyimu ku. Piru kuntee, keilangan ne iyan kud egtangguwen ka me asawa ku wey ka me anak ney.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{31}Ne mig-inse man‑e si Laban, “Nekey ka igbayad ku keykew?”
\BibleParagraphStyleP
Ne migtabak si Hakub, “Kene ne seleppi. Wey e re egpabulus egtanggu te ayam nu ke egkabennalan ka te igkahi ku keykew.
\verseNumber{32}Ipeendiya a nikeykew te me ayam nu kuntee eyew igsuwey kud ka langun ne kambing ne balangbangan wey ka langun ne karniru ne meitem. Sikan e ibayad nu keddi.
\verseNumber{33}Te mewuri ne me aldew, egkanengnengan nu ke egkasalihan e naa wey se kene. Ke due egkiteen nu diye te me kambing ku ne kene ne balangbangan, wey ke due karniru ne kene ne meitem, egpakakahi ke naa te intakew ku sika diye te keykew.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{34}Ne migtabak si Laban, “Uya. Eg-uyun a te ingkahi nu.”
\verseNumber{35}Piru te seeye ded ne aldew, insuwey ni Laban ka tagse kambing ne balangbangan ne lukes wey beyan, lagkes ka me karniru ne meitem. Ne impatamengan din e seeye te me anak din ne lukes.
\verseNumber{36}Impanguyan dan seeye te kariyuan ne tatelu ne aldew ka peggipanew ligkat ki Hakub. Ne si Hakub ka migtanggu te duma ne me ayam ni Laban ne nasame.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{37}Ne migkuwa si Hakub te meyilew ne me sugpang te alamu, almindras, wey platanu, wey impanluwitan din ka kakiliran te me sugpang eyew due egpekeepus ne me maangkag diye te me sugpang.
\verseNumber{38}Ne diye din itahu ka me sugpang ne inluwitan din te lenged te me tahuanan te igpeinum te me ayam eyew egkiteen te me ayam ni Laban. Su egpaaharey ma sikandan ke eg-inum.
\verseNumber{39}Sikan naa, ka me ayam ne naaharan diye te lenged te me sugpang ne due nekeepus ne maangkag, nakaanak sikandan te me balangbangan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{40}Te pegpaaharey te me karniru, insuwey ni Hakub ka me maangkag wey diye din ipatangke te me balangbangan wey me meitem ne ayam ni Laban. Sikan naa ka migmasalig ka ayam ni Hakub wey insuwey rin diye te me ayam ni Laban.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{41}Ne emun ke egmaaharey e ka me manekal-nekal ne me ayam, egkuen ni Hakub ka me sugpang wey diye igtahu te tangkaan dan eyew egkiteen dan.
\verseNumber{42}Piru ware din tahui te me sugpang ka tangkaan te mahuye-guye ne me ayam. Te ware naluhey, neelin e ne mahuye-guye ka me ayam ni Laban, piru neelin ne manekal-nekal ka me ayam ni Hakub.
\verseNumber{43}Purisu, naratu e ne subla si Hakub. Migmasalig amana ka me uripen din, me karniru, me kambing, me kamil, wey me asnu.

\BibleSectionHeading{Ka pegpallahuy enni Hakub puun ki Laban}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{31}Ne due narineg ni Hakub ne lalag te me lukes ne anak ni Laban ne migkahi, “Impanakawan ni Hakub ka amey ta wey naratu sikandin ligkat te impanakew rin diye te amey ta.”
\verseNumber{2}Ne nakita degma ni Hakub ne kenad ne meupiya ka pegsahipe ni Laban kandin iling te dengan.
\verseNumber{3}Ne migkahiyan sikandin te Magbebaye ne Manama, “Uli kad diye te inged te amey nu, te apu nu wey karumaan nu, wey egdumaan ku sikeykew.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{4}Sikan naa ka impeumew ni Hakub si Rakil wey si Liya ne egpeendiyeen te kandin diye te egpanpanabtaban te me ayam din.
\verseNumber{5}Migkahiyan din sikandan, “Nakita ku ne kenad ne meupiya ka pegsahipe te amey niyu keddi iling te dengan. Piru indumaan a te Manama te amey ku.
\verseNumber{6}Nakanengneng kew te migpakannekal a ka miggimu diye te amey niyu.
\verseNumber{7}Piru in-akalan a nikandin su kasapulu din balbalawi ka bayad ku. Piru wara a balahara te Manama ne egde-deehen e re te amey niyu.
\verseNumber{8}Te pegkahi rin ne ka balangbangan ka igbayad din keddi, mig-anak degma ka langun ne kambing te balangbangan.
\verseNumber{9}Sikan naa ka in-angey te Manama ka ayam te amey niyu wey imbehey rin e keddi.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{10}“Te timpu ne migpallebag ka me beyan, nakataheinep a te due me balangbangan wey buling ne me kambing ne mig-ahad te me beyan ne kambing.
\verseNumber{11}Ne migkahiyan a te panalihan te Manama diye te taheinep ku, ‘Hakub!’ Ne migtabak a, ‘Seini e red!’
\verseNumber{12}Ne migkahi sikandin, ‘Pitawa nu, me balangbangan wey buling ne me kambing ka mig-ahad te me beyan. Inggimu ku sika su nakita ku ka langun ne inggimu ni Laban keykew.
\verseNumber{13}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{31:13: }Hin 28:18-22.}Sikeddi ka Manama ne migpakita keykew diye te Bitil, ka inged ne in-itisan nu te lana te ulibu ka batu ne impasasindeg nu wey migsesaad ka degma keddi diye. Na, awe kad kayi wey uli kad diye te inged ne migligkatan nu.’ ”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{14}Ne migtabak ensi Rakil wey si Liya, “Uya, su warad egkakuwa ney diye te amey ney ke egpatey sikandin.
\verseNumber{15}Kuntee, lapu key naan de diye te isip din. Su impabayaran key e nikandin wey naamin din e ka imbayad kanami.
\verseNumber{16}Kante e wey peendiye te me anak ta ka langun ne karatuan ne ingkuwa te Manama diye te amey ney. Purisu, himuwa nu ka innangen te Manama keykew.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{17}Nataman, impeuntud e ni Hakub te me kamil rin ka me asawa rin wey me anak din.
\verseNumber{18}Impewun‑a rin ipaalew ka me ayam din ne nakuwa rin diye te Padan-aram. Migligkat e sikandin ka eg-uli diye te inged te Kanaan ne mig-ugpaan te amey rin ne si Isaak.
\verseNumber{19}Te seeye ne timpu, intakew ni Rakil ka me diyus-diyus ne egsimbeen te amey rin te iyug din te migpanabulug te me karniru rin.
\verseNumber{20}Naakalan ni Hakub si Laban ne matig-Aramiya su ware din kahii ne eg-awe e sikandan.
\verseNumber{21}Migpallahuy e ensi Hakub ne migpanguyan te langun ne karatuan din. Miglapas sikandan te Weyig ne Iyupratis ne miggendiyad te inged te Gilyad.

\BibleSectionHeading{Ka peglupug ni Laban ki Hakub}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{22}Te tatelu e ne aldew ka miglihad, nahuhuran e si Laban te migpallahuy ensi Hakub.
\verseNumber{23}Te sikan de, impanlibulung din e ka me suled din wey inlupug dan e ensi Hakub. Napituwan sikandan ne aldew human dan neumaan ensi Hakub diye te bubungan te Gilyad.
\verseNumber{24}Piru te seeye ne karusileman, migpakita ka Manama ki Laban diye te taheinep wey migkahi, “Ayad-ayad ka te iglalag nu ki Hakub.”
\verseNumber{25}Ne neumaan enni Laban ensi Hakub ka egpasasindeg te balungbalung dan diye te bubungan te Gilyad, wey diyad iya degma sikandan migpasasindeg te balungbalung dan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{26}Ne migkahiyan ni Laban si Hakub, “Mania te mig-akalan a nikeykew? Mania te in-ahew nu ka me anak ku iling te egkarakep te gira wey eg-uripenen e?
\verseNumber{27}Mania te mig-akalan a nikaniyu wey miglunus kew migpallahuy? Ke migpataha kew pa, meupiya perem ka pegpaligkat ku kaniyu wey due perem peg-ulahing ne egkabales te tehunggu wey salurey.
\verseNumber{28}Mania te wara a nikeykew pahareka te me anak ku wey te me apu ku? Keungelan seini se inggimu nu!
\verseNumber{29}Egkaayun ne egdereetan ku sikeykew kuntee, piru gabii te marusilem, migpakita keddi ka Manama te amey nu wey migkahiyan a nikandin, ‘Ayad-ayad ka te iglalag nu ki Hakub.’
\verseNumber{30}Nakanengneng a te mig-awe ka su naalimengawan kad amana diye te kaniyu, piru mania te impanakew nu ka me diyus-diyus ne egsimbeen ku?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{31}Migtabak si Hakub, “Iyan ku impallahuy su naaldek a ne kema ke egpehesen nu te eggawi ka me anak nu.
\verseNumber{32}Piru meyitenged te nalaag ne me diyus-diyus nu, ka minsan hentew kayi te kanami ne egkitaan nu dutu, egkaayun ne eggimatayan sikandin. Kayi te tangkaan te me suled ta, tinurua nu ka minsan nekey ne keykew wey hawia nu.” Piru ware nakanengneng si Hakub ne si Rakil bes ka migtakew te diyus-diyus te amey rin.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{33}Ne migseled si Laban ka egpamitew te me diyus-diyus din diye te balungbalung ni Hakub, balungbalung ni Liya, wey diye te balungbalung te daruwa ne uripen ne duwey ni Hakub, piru ware din nakita ka me diyus-diyus din. Nataman, migseled e man‑e sikandin diye te balungbalung ni Rakil.
\verseNumber{34}Ne inggeles bes ni Rakil ka me diyus-diyus diye te sakang te kamil rin, wey migpinnuuwan din seini. Purisu, ware nakita ni Laban seeye minsan neempet din e te migpamitew ka diye te seled te me balungbalung.
\verseNumber{35}Ne migkahiyan ni Rakil ka amey rin, “Ame, kene ka kabelu ne kena a egpakasasindeg kayi te tangkaan nu, su egbulanen a.” Ne migpabulus-bulus pad si Laban ka egpamitew piru ware din iya nakita ka me diyus-diyus din.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{36}Ne nabelu e si Hakub wey migkahiyan si Laban, “Nekey bes ka seyyup ne neyimu ku? Nekey bes ka sale ku mania te inlupug a nikeykew?
\verseNumber{37}Impanlekis nud e ka langun ne kasangkapan ku, duen naa nakita nu ne keykew? Na, ipapitew nu kayi te tangkaan te me suled ta ke due nakita nu ne keykew eyew egpekewukum sikandan ke hentew ka malehet kanta!
\verseNumber{38}Seled te daruwa ne pulu (20) ne leg‑un ne mig-uugpa a diye te keykew, warad iya sabeka ne kambing wey ke karniru naa ne naawaan. Ne wara a iya degma nakahilang te minsan sabeka ne lukesan ne karniru nu.
\verseNumber{39}Ka miggimatayan te me mahintalunan, imbullasan ku. Ware ku uyana diye te keykew eyew igpapitew ku ne kene ne keddi ne seyyup, su imbullasan ku red. Impabayaran nu keddi ka langun ne ayam nu ne impanakew te maaldew wey marusilem.
\verseNumber{40}Dengan, in-antus ku ka meinit ke maaldew, wey ka maagsil ke marusilem, wey kene ne meupiya ka peglipereng ku.
\verseNumber{41}Mig-uugpa a diye te keykew seled te daruwa ne pulu (20) ne leg‑un. Sapulu wey hep‑at (14) ne leg‑un ka imbayad ku te daruwa ne anak nu, wey hen‑em ne leg‑un ka imbayad ku te me ayam nu. Piru sikeykew, kasapulu nu mule balbalawi ka bayad ku!
\verseNumber{42}Ke wara a bulihi te Manama, ka Manama te apu ku ne si Abraham wey ka Manama te amey ku ne si Isaak, kema ke impaawa ad nikeykew ne ware inuyanan. Piru nakita te Manama ka keyirapan ku wey ka meupiya ne himu ku, purisu gabii te marusilem insaparan ka nikandin.”

\BibleSectionHeading{Ka pegpasabutey enni Hakub wey Laban}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{43}Ne migtabak si Laban ki Hakub, “Seini se me malitan, me anak ku sikandan, wey seini se me bate, me apu ku. Ne ka me ayam, keddi ded degma. Ka langun ne egkakita nu, keddiey. Piru nekey naan pad kuntee ka egkeyimu ku te me anak ku wey te me apu ku?
\verseNumber{44}Meupiya buwa ne eggimu ki naan de se daruwa te kasabutan. Ne egtetambu ki te me batu ne eglimlimuan ta ne pamalehet te kasabutan ta.”
\verseNumber{45}Sikan naa ka migkuwa si Hakub te batu wey impes-ek din eyew egkeyimu ne limlimuan.
\verseNumber{46}Ne insuhu ni Hakub ka karumaan din ne me lukes ne egpakuen te me batu ne igpatambu kandan. Ne nangeen e sikandan diye te lenged te me batu ne intambu.
\verseNumber{47}Ne migngaranan ni Laban seeye te Higarsahaduta,\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{31:47 }“Ka intambu ne eglimlimuan” ka kaluwasan te Aramayik ne lalag ne “Higarsahaduta.”} piru Galiid\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{31:47 “Ka intambu ne eglimlimuan” ka kaluwasan te Hibruwanen ne lalag ne “Galiid.”} mule ka ingngaran ni Hakub.
\verseNumber{48}Migkahi si Laban, “Seini ne me batu ne intambu ne limlimuan ta iyan pamalehet te kasabutan ta.” Purisu, Galiid ka ingngaran dutu ne inged.
\verseNumber{49}Migngaranan degma ka seeye ne inged te Mispa\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{31:49 }Te Hibruwanen: “sungkaleg te tamenganan” ka kaluwasan te lalag ne “Mispa.”} su migkahi si Laban, “Egtanud-tanud ka Magbebaye ne Manama te kasabutan ta ke egpekegsuwey kid e.
\verseNumber{50}Ke eg-ay-ayuwen nu ka me anak ku wey ke egduruwey ke pad man‑e, minsan kena a egpakanengneng, piru egpakanengneng ka Manama su sikandin ka egpakakita kanta.
\verseNumber{51-52}Seini se me batu ne impatambu ku wey ka sabeka ne batu ne impes-ek ka eglimlimuan ta ne pamalehet te kasabutan ta. Kena a egpakaliyu kayi eyew egdereet keykew, wey kene ka degma egpakaliyu kayi eyew egdereet keddiey.
\verseNumber{53}Ka Manama te apu nu ne si Abraham wey te amey ku ne si Nahur, ne iyan degma Manama te amey ran ne si Tira, iyan eggukum ke hentew kanta ka egpakasale.” Ne migpahunlibet si Hakub te ngaran te Manama ne insimba te amey rin ne si Isaak.
\verseNumber{54}Ne migpanubad si Hakub diye te bubungan wey impanginggat din ka langun ne karumaan din ne egkeen. Te nakakeen e sikandan, warad sikandan migweil diye te bubungan wey diyad nangirehe.
\verseNumber{55}Te maselem-selem pad, napukew e si Laban wey migpangarekan din e ka me anak din wey me apu din wey impanalanginan din e sikandan. Nataman, mig-uli e sikandin.

\BibleSectionHeading{Ka pegpeuyan ni Hakub te iggusey rin ki Isaw}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{32}Migpabulus si Hakub ka miggipanew wey insinug-ung sikandin te me panalihan te Manama.
\verseNumber{2}Te pegkakita ni Hakub kandan, migkahi sikandin, “Seini ka me sundalu te Manama!” Purisu, migngaranan din ka inged te Mahanaim.\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{32:2 }Te Hibruwanen: “daruwa ne kampu” ka kaluwasan te lalag ne “Mahanaim.”}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{3}Ne due me suluhuanen ni Hakub ne impeendiye din ki Isaw ne kakey rin ne diye mig-ugpe te Siir, ka inged ne egngaranan degma te Idum.
\verseNumber{4}Igpahuhud din kandan ki Isaw ka lalag din. Migkahi sikandin, “Kahii niyu ka kakey ku te sikeddiey si Hakub, ka suluhuanen din ne diye mig-uugpe ki Anggam Laban wey ware pad nekeuli taman kuntee.
\verseNumber{5}Duen e me baka ku, me asnu, me karniru, me kambing, wey me uripen. Ne kahii niyu sikandin te insuhu ku iya sikaniyu diye te kandin eyew eghangyu ne perem meupiye e ka pegsahipe din keddi.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{6}Nataman, miglibed e ka me suluhuanen din ne migkahi, “Migkahiyan ney e ka kakey nu ne si Isaw wey eggendinid e sikandin ka egsinug-ung keykew. Due hep‑at ne gatus (400) ne duma rin ne me lukes.”
\verseNumber{7}Te sikan de, naaldek amana si Hakub wey napanseb. Purisu, imbaad din te daruwa ne punduk ka me etew rin, me karniru, me kambing, me baka, wey me kamil din.
\verseNumber{8}Su migsuman-suman sikandin ne emun ke egginguma si Isaw wey egdereetan din ka senge-punduk, egpakapallahuy pad degma ka senge-punduk.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{9}Ne mig-ampu si Hakub, “Manama te apu ku ne si Abraham wey te amey ku ne si Isaak, Magbebaye ne Manama, migsuhu ka keddi, ‘Uli kad e diye te inged nu wey karumaan nu, wey egpanalanginan ku sikeykew.’
\verseNumber{10}Kena a ne likes te langun ne geyinawa nu ne kene egkabalbalawan wey pegkamatinumanen ne impakita nud keddi te suluhuanen nu. Te pegligkat ku dengan diye te amey ku, miglapas a te Hurdan ne iyan ku re in-uyan ka tuked. Piru kuntee te eg-uli ad, nekeuyan ad te daruwa ne punduk.
\verseNumber{11}Pangabangi a nikeykew puun te pegdereet keddi te kakey ku ne si Isaw. Egkaaldek a ke egginguma sikandin wey egpangimatayan key, minsan ka me malitan wey me bate.
\verseNumber{12}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{32:12: }Hin 22:17.}Piru kene nu kalingawi ka insaad nu keddi ne egpanalanginan a nikeykew wey egpamasuluhen nu ka kabuhalan ku ne egpekeiling te lelanek diye te ilis te dahat ne kene egkaseel.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{13}Ne diye de mig-aran si Hakub te seeye ne karusileman. Mig-alam sikandin te me ayam ne iggusey rin te kakey rin ne si Isaw:
\verseNumber{14}Daruwa ne gatus (200) ka beyan ne kambing wey daruwa ne pulu (20) ka lukesan ne kambing, daruwa ne gatus (200) ka beyan ne karniru wey daruwa ne pulu (20) ka lukesan ne karniru,
\verseNumber{15}tatelu ne pulu (30) ka eggatasan ne kamil, lagkes e ka me nati, hep‑at ne pulu (40) ka beyan ne baka wey sapulu ka lukes ne baka, daruwa ne pulu (20) ka beyan ne asnu wey sapulu ka lukes ne asnu.
\verseNumber{16}Ne impunduk-punduk ni Hakub ka me ayam wey due me suluhuanen din ne mig-uyan te tagse punduk. Migkahiyan din sikandan, “Hun‑a kew keddi, wey pari-diyuey kew ka tagse punduk ne egmasinsinunduley.”
\verseNumber{17}Innangenan din ka egpekewun‑a, “Ke egkasinug-ung nud ka kakey ku ne si Isaw wey ke eg-inse sikandin, ‘Hendei ka egpabulus? Hentew ka ahalen nu? Hentew me ayam kayi?’
\verseNumber{18}Tabaka nu sikandin, ‘Ayam seini ni Hakub ne suluhuanen nu wey iggusey rin seini keykew, wey egpakasinundul e sikandin kanami.’ ”
\verseNumber{19}Iling ded ka insuhu din te igkarangeb, wey te igkatelu, wey te langun ne eg-uyan te me punduk te ayam, “Ke egkasinug-ung niyud si Isaw,
\verseNumber{20}kahi kew iya, ‘Si Hakub ne suluhuanen nu ka egpakasinundul kanami.’ ” Su migsuman-suman si Hakub ne eggusayen din si Isaw te me ayam ne impewun‑a rin. Ne emun ke egpekeglambag e sikandan, kema ke egpasayluwen e sikandin ni Isaw.
\verseNumber{21}Purisu impewun‑a rin e ka iggusey, wey migpalunggehaat pad si Hakub diye te mig-aranan din te seeye ne karusileman.

\BibleSectionHeading{Ka pegpalehengey ni Hakub te etew diye te Piniil}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{22}Te seeye ne karusileman, mig-enew si Hakub wey induma rin ka daruwa ne asawa rin, ka daruwa man‑e ne asawa rin ne uripen, wey ka sapulu wey sabeka (11) ne anak din, wey impalapas sikandan te Habuk ne Weyig.
\verseNumber{23}Te nakalapas e sikandan, impasinundul rin e ipalapas ka langun ne karatuan din,
\verseNumber{24}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{32:24-26: }Hus 12:3-4.}wey sikandin naan de ka nahaat.
\BibleParagraphStyleP
Ne due lukes ne miglepew ne migleheng kandin, wey napawaan sikandan ka migpaleglehengey.
\verseNumber{25}Te nakasahimanu ka lukes ne kene din egkeelehan si Hakub, insuntuk din ka igtubu te bubun ni Hakub wey nekeg-isu e ka tinemuwan te bubun din.
\verseNumber{26}Ne migkahi ka lukes, “Lekei ad nikeykew su egkapawe e.”
\BibleParagraphStyleP
Piru migtabak si Hakub, “Wey ku re sikeykew eglekei ke egpanalanginan a nikeykew.”
\verseNumber{27}Ne mig-inse ka lukes, “Nekey ka ngaran nu?” Migtabak sikandin, “Si Hakub.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{28}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{32:28: }Hin 35:10.}Ne migkahi ka lukes, “Kenad e ne Hakub ka ngaran nu, ke kene, si Israil\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{32:28 }Te Hibruwanen: “ka egleheng te Manama” ka kaluwasan te lalag ne “Israil.”} e su migpakigsikdel ka te Manama wey te me etew, wey migpanalu ka.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{29}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{32:29: }Tal 13:17-18.}Ne mig-inse si Hakub, “Nekey degma ka ngaran nu?”
\BibleParagraphStyleP
Piru migtabak sikandin, “Mania te eg-inse ka te ngaran ku?” Ne impanalanginan din si Hakub diye.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{30}Purisu, migngaranan ni Hakub te Piniil\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{32:30 }Te Hibruwanen: “ka ulaula te Manama” ka kaluwasan te lalag ne “Piniil.”} ka seeye ne inged su migkahi sikandin, “Minsan nakita ku ka ulaula te Manama, piru mania te wara a migpatey?”
\verseNumber{31}Te pegligkat ni Hakub diye te Piniil, migsile e ka aldew wey migpiang-piang e sikandin su nekeg-isu e ka tinemuwan te bubun din.
\verseNumber{32}Purisu, minsan kuntee, kenad e egkeenen te me kabuhalan ni Israil ka sapu te me mananap ne diye te igtubu te bubun, su dutu sumbaha si Hakub.

\BibleSectionHeading{Ka pegsinug-ung ni Isaw ki Hakub}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{33}Te egkilem pad, nakite e ni Hakub si Isaw wey ka hep‑at ne gatus (400) ne me lukes ne etew rin ne diye egpabulus te kandan. Purisu, imparuma rin ka me anak din te tagse iney ran ne ensi Liya, Rakil, wey ka daruwa ne asawa rin ne uripen.
\verseNumber{2}Ne impewun‑a rin ka me asawa rin ne uripen duma te me anak dan, impasinundul rin si Liya duma te me anak din, wey mewuri si Rakil duma te anak din ne si Husi.
\verseNumber{3}Ne miggun‑a si Hakub kandan wey miglangkeb-langkeb sikandin diye te tane te kapapitu taheed te migmarani e sikandin te kakey rin.
\verseNumber{4}Piru migpallahuy si Isaw ka migdugpu kandin ne migkepkep wey miggarek kandin. Ne migpasinehawey e sikandan.
\verseNumber{5}Te pegpitew ni Isaw, nakita rin ka me malitan wey ka me bate. Ne mig-inse sikandin, “Hentew‑a seini se me duma nu?”
\BibleParagraphStyleP
Ne migtabak si Hakub, “Ahalen, me anak ku sikandan ne imbehey keddi te Manama puun te hid‑u rin.”
\verseNumber{6}Ne migdugpu ka me asawa rin ne uripen wey ka me anak dan, wey miglangkeb isip pegtahud ki Isaw.
\verseNumber{7}Ne migdugpu e degma kandin si Liya wey ka me anak din ne miglangkeb. Nataman, migdugpu e degma kandin si Rakil wey si Husi ne miglangkeb.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}Mig-inse man‑e si Isaw, “Nekey‑a ka karuan te masalig ne ayam ne nekewun‑a kaniyu ganna?”
\BibleParagraphStyleP
Ne migtabak si Hakub, “Igbehey ku seeye keykew eyew egkewusey kad.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{9}Piru migkahi si Isaw, “Hari, eleg e ka keddi. Kena ad behayi nikeykew.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{10}Ne migkahi si Hakub, “Kene, su ke meupiye e ka pegsahipe nu keddi, kua nu ka igbehey ku keykew. Nekeiling te pegpitew ku te ulaula te Manama te nakita ku ne mahalew-galew e ka ulaula nu.
\verseNumber{11}Eghangyu a ne kua nu iya ka igbehey ku keykew, su impanalanginan a te Manama wey eleg e ka keddi.” Migpabulus si Hakub ka mighangyu ki Isaw taman te nabennalan e sikandin.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{12}Ne migkahi si Isaw, “Kuwa kid e wey eggun‑a a keykew.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{13}Piru migtabak si Hakub, “Ahalen. Nakanengneng ka ne mahaan egkabeley ka me bate, wey due degma egtangguwen ku ne me ayam ne manggianak. Ke egpanlampesan ku seini se me ayam, minsan senge-kaaldew re, egkapatey sikandan langun.
\verseNumber{14}Purisu ahalen, hun‑a-wun‑a ke re due kanami. Su egpahanad-ganad key re iling te keiyalan te me ayam wey me bate taman te egpekeuma key keykew diye te inged ne Idum.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{15}Ne migkahi si Isaw, “Ke sika, iyan ku re igparuma keykew ka duma te me etew ku.”
\BibleParagraphStyleP
Piru migtabak si Hakub, “Kenad keilangan. Eleg e ka meupiya ne pegsahipe nu keddi.”
\verseNumber{16}Sikan naa ka mig-uli e si Isaw diye te inged ne Idum te seeye ne aldew.
\verseNumber{17}Piru miggendiye ensi Hakub te Sukut. Te pegginguma ran diye, migleleeb si Hakub wey migleleeban din degma ka me ayam din. Sikan naa ka migngaranan te Sukut\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{33:17 }Te Hibruwanen: “leeb” ka kaluwasan te lalag ne “Sukut.”} ka seeye ne inged.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{18}Ne nataman, miggingume e ensi Hakub diye te siyudad te Sikim diye te inged te Kanaan puun te Padan-aram ne ware neyitabu. Ne migpasasindeg sikandan te me balungbalung dan diye te lihawangan te siyudad.
\verseNumber{19}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{33:19: }Huswi 24:32; Huw 4:5.}Imbeli rin ka tane ne mig-ugpaan din diye te me anak ni Hamur ne amey ni Sikim. Mahatus (100) ne pelata ne mahal ka kentiddad.
\verseNumber{20}Ne diye miggimu sikandin te altar ne eg-unturan te egtutungen, wey migngaranan din seeye te Il, ka Manama ni Israil.

\BibleSectionHeading{Ka pegleheng ki Dina}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{34}Ne due sabeka ne malitan ne anak ni Liya ki Hakub ne egngaranan ki Dina. Sabeka ne aldew, migpanumbaley si Dina te me malitan ne mahinged diye.
\verseNumber{2}Nakita sikandin ni Sikim ne Hibihanen. Anak sikandin ni Hamur ne pangulu te seeye ne inged. Indakep din si Dina wey impehes din lehenga.
\verseNumber{3}Piru naalihan e sikandin ki Dina wey inggeyinawaan din e, purisu ingguluan din e si Dina.
\verseNumber{4}Ne migkahiyan ni Sikim ka amey rin, “Ame, ipaasawa nu keddi ka seini ne mengebay.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{5}Te pegkarineg ni Hakub ne inleheng ka anak din ne si Dina, ware pad miggimu sikandin te minsan nekey su intaharan din pad ka me anak din ne lukes ke egpekeuli ka migpepanabtab te me ayam dan.
\verseNumber{6}Ne migpamalay e si Hamur ne amey ni Sikim diye te engki Hakub.
\verseNumber{7}Ne nanguli e ka me anak ni Hakub te pegkarineg dan te neyitabu. Amana neepes sikandan wey nabelu tenged te inggimu ni Sikim ne pegpeyilew te pamilya ni Hakub. In-isip te me kabuhalan ni Israil ne makaalat-halat sika ne sale.
\verseNumber{8}Piru migkahiyan ni Hamur ensi Hakub, “Dakel ka geyinawa te anak ku ne si Sikim te anak nu ne si Dina. Sikan naa ka eghangyuen ku ne ipaasawa nud sikandin ki Sikim.
\verseNumber{9}Egkaayun ne igpaasawa niyu ka me mengebay niyu te me kanakan ney, wey igpaasawa ney degma ka me mengebay ney te me kanakan niyu.
\verseNumber{10}Egpekeugpe kew kayi te inged ney te minsan hendei. Egpakanigusyu kew kayi wey egpakakuwa kew pad man‑e te tane.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{11}Ne migkahiyan ni Sikim ka amey wey ka me maama ni Dina, “Ke egkeyid‑u kew keddi, ipaasawa niyud sikandin keddi wey minsan nekey ka igpantun niyu, igbehey ku.
\verseNumber{12}Pantuni e re nikaniyu te minsan nekey su igbehey ku kaniyu, basta ipaasawa niyu re keddi ka atebey niyu.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{13}Piru mig-ubatan te me anak ni Hakub si Sikim wey ka amey rin ne si Hamur tenged te pegpeyilew ni Sikim te atebey ran ne si Dina.
\verseNumber{14}Migkahiyan dan sikandan, “Kene ney igpaasawa ka atebey ney te ware natulii, su egpekeyilew sika kanami.
\verseNumber{15}Wey key re eg-uyun ke egpatuli iling kanami ka tagse sabeka ne lukes.
\verseNumber{16}Ke iling ma rue, eg-uyun key ne egmaas-asaweey ki. Eg-ugpe key kayi te kaniyu wey egkasabeka kid e.
\verseNumber{17}Piru ke kene kew eg-uyun te igkeupii ney wey ke kene egpatuli, eg-angayen ney si Dina wey eg-awe key e kayi.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{18}Ne nabennalan si Hamur wey ka anak din ne si Sikim te lalag te me anak ni Hakub.
\verseNumber{19}Ware miglangan-langan si Sikim ka miggimu te inlalag te me anak ni Hakub su amana sikandin naalihi ki Dina. Ne si Sikim, subla ne egtahuren te pamilya rin.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{20}Sikan naa ka miggendiye sikandin wey ka amey rin te gumawan te siyudad ne libulunganan te me etew wey migkahiyan dan ka me igdatu diye te siyudad dan,
\verseNumber{21}“Maal-alukuy seini ne me etew. Egpeugpeen ta perem sikandan kayi te inged ta wey egpakanigusyu minsan hendei, su maluag ma seini se tane. Egpangasaween ta ka me mengebay ran wey igpaasawa ta degma kandan ka me mengebay ta.
\verseNumber{22}Piru, wey re eg-ugpe sikandan kayi te kanta eyew egkasabeka ki kandan ke egpatuli ki langun ka me lukes iling kandan.
\verseNumber{23}Piru ke iling due, kante e ka langun ne ayam dan wey karatuan dan. Purisu, eg-uyun ki eyew egpekeugpe sikandan kayi te kanta.”
\verseNumber{24}Ne mig-uyun ka langun ne lukes diye te siyudad te ingkahi ni Sikim wey te amey rin. Sikan naa ka migpatuli e ka tagse sabeka ne lukes.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{25}Te igkatelu ne aldew, te egkasakitan pad sikandan ka intulian, due daruwa ne anak ni Hakub ne ensi Simyun wey si Libi ne maama ni Dina ne migkuwa te kampilan dan wey inlusuran dan e ka me lukes diye te siyudad ne ware nakangilam. Impangimatayan dan sikandan langun,
\verseNumber{26}wey inlagkes dan si Hamur wey ka anak din ne si Sikim. Ne in-angey ran si Dina diye te baley ni Sikim wey miggipanew e sikandan.
\verseNumber{27}Nataman, nangendiye te nangimatayan ka duma ne me anak ni Hakub wey impangahew ran ka me karatuan te seeye ne siyudad tenged su impeyilawan ma ka atebey ran.
\verseNumber{28}Impangahew ran ka me karniru, me baka, me asnu, wey ka langun ne diye te siyudad wey ka diye te me kamet.
\verseNumber{29}Impangahew ran man‑e ka langun ne malitan wey me bate, wey impanguyan dan ka langun ne karatuan te siyudad, lagkes ka me kasangkapan diye te seled te baley.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{30}Ne migkahiyan ni Hakub si Simyun wey si Libi, “Impeyirapan a nikaniyu su kuntee igkeepes ad te langun ne mahinged te seini ne inged ne iyan ka me Kanaanen wey ka me Pirisihanen. Ke egpasabutey sikandan ne eglusuran ki, egkeyimatayan ki langun su deisek ki re.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{31}Piru migtabak sikandan, “Egbalaharen ney naa ka lukes ne migleheng te atebey ney ne impeiling din de te malitan ne egkabaley-baley?”

\BibleSectionHeading{Ka pegpanalangin te Manama ki Hakub diye te Bitil}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{35}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{35:1: }Hin 28:11-17.}Ne migkahiyan te Manama si Hakub, “Halin ka kuntee diye te Bitil. Diya a nikeykew himuwi te altar, su sikeddi ka Manama ne migpakita keykew te pegpallahuy nu ki Isaw ne kakey nu.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{2}Sikan naa ka migkahiyan ni Hakub ka pamilya rin wey ka langun ne duma rin, “Awaa niyu ka me diyus-diyus ne egsimbeen niyu. Linisi niyu ka pegkeetew niyu wey saluub kew te meupiya ne manggad.
\verseNumber{3}Eggalin ki diye te Bitil. Diya a eggimu te altar te Manama ne migpangabang keddiey te neyirapan a wey migduma keddiey minsan hendei a migbaye.”
\verseNumber{4}Sikan naa ka impamehey ran e ki Hakub ka langun ne diyus-diyus dan wey me eritis dan, wey inlebeng e seeye ni Hakub diye te lenged te lebut te kayu ne uk ne diye te marani te Sikim.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{5}Te peggipanew ran, ware ded sikandan lupuha te me etew ne mig-ugpe te me siyudad te seeye ne inged, su impeyinalatan te Manama ka mahinged.
\verseNumber{6}Nataman, nekeume e ensi Hakub diye te Lus (wey ke Bitil) diye te inged te Kanaan.
\verseNumber{7}Diye miggimu sikandin te altar ne eg-unturan te egtutungen. Migngaranan din te Il-Bitil ka inged, su diye migpakita ka Manama kandin te migpallahuyan din ka kakey rin.
\verseNumber{8}Te seeye ne timpu, migpatey e ka buyag ne talagtanggu ki Ribika ne si Dibura. Ne diye sikandin ilebeng lenged te lebut te kayu ne matulus ne diye te diralem te Bitil. Purisu, ingngaranan te Alun-bakut\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{35:8 }Te Hibruwanen: “kayu ne miglungkuan” ka kaluwasan te lalag ne “Alun-bakut.”} ka seeye ne kayu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{9}Te pegginguma ni Hakub diye te Bitil puun te Padan-aram, migpakite e man‑e ka Manama kandin wey impanalanginan sikandin.
\verseNumber{10}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{35:10: }Hin 32:28.}Migkahiyan sikandin te Manama, “Kenad ne si Hakub ka ngaran nu kuntee, su Israil e.” Sikan naa ka migngaranan e sikandin ki Israil.
\verseNumber{11}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{35:11-12: }Hin 17:4-8.}Ne migkahiyan man‑e sikandin te Manama, “Sikeddi ka Manama ne Amana ne Maresen. Kabuhal ka wey egmannenasud ka me kabuhalan nu, wey due me kabuhalan nu ne egkeyimu ne me Hari.
\verseNumber{12}Igbehey ku keykew wey peendiye te me kabuhalan nu ka tane ne imbehey ku ki Abraham wey ki Isaak dengan.”
\verseNumber{13}Sikan de iya ne mig-awe e ka Manama.
\verseNumber{14}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{35:14-15: }Hin 28:18-19.}Ne migpes-ek si Hakub te batu ne eglimlimuan diye te inged ne inlalahan sikandin te Manama. Imbusbusan din seeye te binu wey in-itisan din man‑e te lana te ulibu, palinneu ne imbehey rin seeye te Manama.
\verseNumber{15}Migngaranan ni Hakub te Bitil\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{35:15 }Te Hibruwanen: “baley te Manama” ka kaluwasan te lalag ne “Bitil.”} ka seeye ne inged su diye sikandin lalahi te Manama.

\BibleSectionHeading{Ka pegpatey ni Rakil}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{16}Nataman, mig-awe e sikandan diye te Bitil. Te mariyu pad sikandan te inged ne Iprata, migbaletikan e si Rakil wey miglehenan sikandin.
\verseNumber{17}Te nabaybayaran e amana sikandin ka egkasakitan, migkahi ka mangnguyamu, “Kene ka kalaggew su lukes ded man‑e ka anak nu.”
\verseNumber{18}Piru hapit e egkapatey si Rakil. Te egkabigtawan e sikandin, migngaranan din ki Bin-uni ka bate, piru Binhamin ka ingngaran te amey te bate.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{19}Nakatapil iya si Rakil wey diye de sikandin ilebeng te dalan ne iggendiye te inged te Iprata (wey ke Bitlihim).
\verseNumber{20}Ne impes-ekan ni Hakub ka lebeng ni Rakil te batu ne talektek, ne diye ded kuntee.
\verseNumber{21}Migpabulus pad si Hakub ka miggipanew wey migtagtaheed pad mig-ugpe diye te limang te titikangi ne baley ne diye te Idir.

\BibleSectionHeading{Ka me lukes ne anak ni Hakub}
\BibleSectionCrossReference{(1 Kru. 2:1-2)}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{22}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{35:22: }Hin 49:4.}Te diye pad mig-ugpe si Hakub te seeye ne inged, nakalibug si Rubin ki Bilha, ka duwey te amey rin ne uripen. Nataman, nakanengneng e si Hakub.
\BibleParagraphStyleP
Sapulu wey daruwa (12) ka anak ni Hakub ne lukes.
\verseNumber{23}Seini ka me lukes ne anak dan ki Liya—si Rubin (ka panganey ne anak ni Hakub), si Simyun, si Libi, si Huda, si Isakar, wey si Sabulun.
\verseNumber{24}Seini man‑e ka me lukes ne anak dan ki Rakil—si Husi wey si Binhamin.
\verseNumber{25}Seini man‑e ka me lukes ne anak dan ki Bilha, ka uripen ni Rakil—si Dan wey si Naptali.
\verseNumber{26}Seini man‑e ka me lukes ne anak dan ki Silpa, ka uripen ni Liya—si Gad wey si Asir. Sikandan ka me anak ni Hakub ne lukes ne miglesut diye te Padan-aram.

\BibleSectionHeading{Ka pegpatey ni Isaak}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{27}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{35:27: }Hin 13:18.}Te seeye ne timpu, nekeuli e si Hakub diye te amey rin ne si Isaak diye te Mamri, ne marani te Kiryat-Arba ne egngaranan ded degma te Hibrun. Ka seini ne inged mig-ugpaan dengan enni Abraham wey ni Isaak.
\verseNumber{28}Te miggingume e te 180 ka idad ni Isaak,
\verseNumber{29}migpatey e sikandin ne nabuyag e amana, wey diyad degma ka gimukud din te me apu din ne migpatey e. Ne insabal sikandin te me anak din ne ensi Isaw wey si Hakub.

\BibleSectionHeading{Ka me kabuhalan ni Isaw}
\BibleSectionCrossReference{(1 Kru. 1:34-37)}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{36}Ne seini ka itulan te me kabuhalan ni Isaw (wey ke Idum).
\verseNumber{2}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{36:2: }Hin 26:34.}Due daruwa ne mengebay ne matig-Kanaan ne in-asawa ni Isaw ne ensi Ada ne anak ni Ilun ne Hitihanen, wey si Uhulibama ne anak ni Ana wey apu ni Sibyun ne Hibihanen.
\verseNumber{3}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{36:3: }Hin 28:9.}Due degma induwey ni Isaw ne anak ni Ismail ne anggam din ne egngaranan ki Basimat ne atebey ni Nibayut.
\verseNumber{4-5}Seini ka me anak ni Isaw ne miglesut diye te Kanaan: Si Ilipas ka anak dan ki Ada, si Riyuil ka anak dan ki Basimat, wey ensi Hiyus, si Halam, wey si Kura ka me anak dan degma ki Uhulibama.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{6}Nataman, impanguyan ni Isaw ka me asawa rin, me anak, me suluhuanen, me ayam, wey ka langun ne karatuan din ne nakuwa rin diye te Kanaan, wey migdiyu-diyu sikandin te hari rin ne si Hakub.
\verseNumber{7}Su kenad egkaayun ne egpalemungey pad sikandan ka eg-ugpe tenged te subla ne dakel ne kasangkapan dan, wey ka inged ne in-ugpaan dan kenad eleg tenged te masalig ne me ayam dan.
\verseNumber{8}Sikan naa ka miggalin e ensi Isaw diye te me bubungan te inged ne Idum.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{9}Seini ka itulan te me kabuhalan ni Isaw ne migligkatan te me matig-Idum ne diye te bubungan te Siir.
\verseNumber{10-13}Due lukes ne anak ni Isaw ki Ada ne egngaranan ki Ilipas. Ne si Ilipas, due lalimma ne anak din ne lukes: Si Timan, si Umar, si Sipu, si Gatam, wey si Kinas. Duen pad si Amalik ne anak ne lukes ni Ilipas ki Timna, ka duwey rin ne uripen.
\BibleParagraphStyleP
Due degma sabeka ne lukes ne anak ni Isaw ki Basimat ne egngaranan ki Riyuil. Ne si Riyuil, due hep‑at ne anak din ne lukes: Si Nahat, si Sira, si Sama, wey si Misa.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{14}Due degma me lukes ne anak ni Isaw ki Uhulibama: Si Hiyus, si Halam, wey si Kura. Si Uhulibama ka anak ni Ana ne apu ni Sibyun.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{15}Seini ka me kabuhalan ni Isaw ne neyimu ne me pangulu te nalein-lein ne me tribu: Si Timan, si Umar, si Sipu, si Kinas,
\verseNumber{16}si Kura, si Gatam, wey si Amalik. Me anak sikandan ni Ilipas ne panganey ne anak ni Isaw ki Ada. Ne diye sikandan nangugpe te inged ne Idum.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{17}Ka me anak ni Riyuil ne anak ni Isaw ki Basimat, neyimu degma ne me pangulu. Sikandan ensi Nahat, si Sira, si Sama, wey si Misa. Nangugpe degma sikandan diye te inged ne Idum.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{18}Ne neyimu degma ne me pangulu ka me anak ni Isaw ki Uhulibama ne ensi Hiyus, si Halam, wey si Kura. Sikandan ka me apu ni Ana ne amey ni Uhulibama.
\verseNumber{19}Sikandan langun ka me kabuhalan ni Isaw (wey ke Idum) ne me pangulu te tribu ran.

\BibleSectionHeading{Ka me kabuhalan ni Siir}
\BibleSectionCrossReference{(1 Kru. 1:38-42)}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{20}Due mahinged diye te inged ne Idum ne si Siir ne Hurihanen. Seini ka ngaran te me anak din ne me lukes: Si Lutan, si Subal, si Sibiyun, si Ana,
\verseNumber{21}si Disun, si Isir, wey si Disan. Neyimu sikandan ne me pangulu te me Hurihanen ne tribu diye te inged ne Idum.
\verseNumber{22}Seini ka me lukes ne anak ni Lutan: Si Huri wey si Himan. Ne due atebey ni Lutan ne egngaranan ki Timna.
\verseNumber{23}Seini ka me lukes ne anak ni Subal: Si Alban, si Manahat, si Ibal, si Sipu, wey si Unam.
\verseNumber{24}Seini ka me lukes ne anak ni Sibiyun: Si Aya wey si Ana. (Si Ana ka nakakita te meinit ne me sebseb ne diye te disirtu te migpepanabtab sikandin te me asnu te amey rin.)
\verseNumber{25}Seini ka me anak ni Ana: Si Disun ka lukes wey si Uhulibama ka malitan.
\verseNumber{26}Seini ka me lukes ne anak ni Disun: Si Himdan, si Isban, si Itran, wey si Siran.
\verseNumber{27}Seini ka me lukes ne anak ni Isir: Si Bilhan, si Saaban, wey si Akan.
\verseNumber{28}Seini ka me lukes ne anak ni Disan: si Us wey si Aran.
\verseNumber{29}Ka me pangulu te me Hurihanen ne tribu diye te Siir iyan ensi Lutan, si Subal, si Sibyun, si Ana,
\verseNumber{30}si Disun, si Isir, wey si Disan ka me pangulu te me Hurihanen ne tribu ne mahinged diye te inged te Siir.

\BibleSectionHeading{Ka me Hari te inged ne Idum}
\BibleSectionCrossReference{(1 Kru. 1:43-54)}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{31}Seini ka me Hari te inged ne Idum te timpu ne ware pad mighari diye te Israil:
\verseNumber{32}Si Bila ne anak ni Biyur ka migmandu diye te inged ne Idum. Ne iyan ngaran te siyudad din ka Dinhaba.
\verseNumber{33}Te migpatey e si Bila, iyan nakasubal kandin ne migmandu si Hubab ne anak ni Sira ne matig-Busra.
\verseNumber{34}Te migpatey e degma si Hubab, iyan e degma nakasubal kandin migmandu si Husam ne matig-Timan.
\verseNumber{35}Te migpatey e degma si Husam, iyan e degma nakasubal kandin migmandu ka anak ni Bidad ne si Hadad ne matig-Abit. Natalu ni Hadad ka me matig-Midiyan diye te napu te Muwab.
\verseNumber{36}Te migpatey e degma si Hadad, iyan e degma nakasubal kandin migmandu si Samla ne matig-Masrika.
\verseNumber{37}Te migpatey e degma si Samla, iyan e degma nakasubal kandin migmandu si Saul ne matig-Rihubut ne marani te Weyig ne Iyupratis.\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{36:37 }Mesi egkahi ka diye te Hibruwanen te “ka Weyig” iyan naa igpasabut due ka weyig ne Iyupratis. Piru kene ne klaru ke seini naa iya ne weyig ka igpasabut kayi ne birsikulu su migkahi ka duma te minsan nekey re due ne weyig.}
\verseNumber{38}Te migpatey e degma si Saul, iyan e degma nakasubal kandin migmandu si Baal-Hanan ne anak ni Akbur.
\verseNumber{39}Te migpatey e degma si Baal-Hanan, iyan e degma nakasubal kandin migmandu si Hadad ne matig-Pau. Ne ka asawa ni Hadad iyan si Mihitabil ne anak ni Matrid wey apu ni Misaab.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{40}Seini ka ngaran te me pangulu ne kabuhalan ni Isaw ne nangugpe diye te me inged ne impasangey kandan: Si Timna, si Alba, si Hitit,
\verseNumber{41}si Uhulibama, si Ila, si Pinun,
\verseNumber{42}si Kinas, si Timan, si Mibsar,
\verseNumber{43}si Magdiil, wey si Iram. Sikandan ka me pangulu ne kabuhalan ni Idum ne nangugpe diye te me inged ne impasangey kandan. (Si Idum ka dangeb ne ngaran ni Isaw, ka migligkatan te me matig-Idum.)

\BibleSectionHeading{Si Husi wey ka me kakey rin ne lukes}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{37}Ne migpalunggehaat si Hakub mig-ugpe diye te Kanaan ne mig-ugpaan te amey rin dengan.
\verseNumber{2}Ne seini ka guhuren meyitenged te me kabuhalan ni Hakub.
\BibleParagraphStyleP
Te sapulu e wey pitu (17) ka idad ni Husi, migtanggu sikandin te me karniru wey me kambing duma te me kakey rin ne me lukes ne anak enni Bilha wey ni Silpa, ka daruwa ne uripen ne asawa te amey rin. Ne innangen ni Husi diye te amey rin ka maddeet ne eggimuwen te me kakey rin.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{3}Ne si Husi ka indakelan te geyinawa ni Hakub te langun ne anak din, su miglesut sikandin te nabuyag e si Hakub. Sikan naa ka imbehayan din si Husi te malayat ne kumbale ne due belad.
\verseNumber{4}Piru te nakita te me kakey ni Husi ne sikandin ka amana indakelan te geyinawa te amey ran, nalangetan sikandan ki Husi wey warad lalag dan kandin ne meupiya.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{5}Sabeka ne karusileman, nakataheinep si Husi. Nataman, impangguhuran din ka me kakey rin, ne puun due, subla pad ne nalangetan sikandan kandin.
\verseNumber{6}Migkahiyan din sikandan, “Pammineg kew su due taheinep ku.
\verseNumber{7}Migpamagkes ki kun te me trigu diye te kamet, ne dutu, migsasindeg kun ka binagkes ku wey inlingutan te me binagkes niyu ne mig-unduk diye te binagkes ku.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}Ne migkahiyan si Husi te me kakey rin, “Ew, kahiyen nu buwa ne egkeyimu ka ne Hari wey egmandu kanami?” Ne subla ran pad ne nalangetan kandin tenged te taheinep din wey te guhuren din.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{9}Nataman, nakataheinep e man‑e si Husi wey impangguhuran din e man‑e ka me kakey rin. Migkahi sikandin, “Nakataheinep ad man‑e. Ne diye te taheinep ku, nakita ku ka aldew, ka bulan, wey ka sapulu wey sabeka (11) ne bituen ne miglangkeb kun diye te tangkaan ku.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{10}Piru te pegpangguhud din te amey rin wey te me kakey rin, indew‑ey sikandin te amey rin ne migkahi, “Nekey ka igpasabut nu te sika ne taheinep? Ka iney nu naa, ka me kakey nu wey sikeddi, egdani-rani ne eglangkeb diye te tangkaan nu?”
\verseNumber{11}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{37:11: }Him 7:9.}Ingkasekel si Husi te me kakey rin, piru ware naawe diye te suman-suman te amey rin ka guhuren din.

\BibleSectionHeading{Ka pegbelegye ki Husi te me kakey rin}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{12}Sabeka ne aldew, miggendiye ka me kakey ni Husi te Sikim eyew egpepanabtab te me ayam te amey ran.
\verseNumber{13}Ne migkahiyan ni Hakub si Husi, “Egpasundulen ku sikeykew te me kakey nu ne diye te Sikim ka egpepanabtab te me ayam ta.”
\BibleParagraphStyleP
Ne migtabak si Husi, “Uya, ame.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{14}Ne migkahiyan pad man‑e sikandin te amey rin, “Hendiye ka kuntee. Leuya nu ka me kakey nu ke ware ded neyitabu kandan wey te me ayam. Egkataman, uli kad kayi wey guhuri a.” Sikan naa ka impaligkat e si Husi te amey rin diye te napu te Hibrun.
\BibleParagraphStyleP
Pegginguma rin diye te Sikim,
\verseNumber{15}due etew ne nakakita kandin te migleug-leug pad diye te me kamet. Mig-insaan sikandin te etew, “Nekey ka egpamitawen nu?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{16}Ne migtabak si Husi, “Egpamitew a te me kakey ku. Kema ke nakanengneng ka ke hendei sikandan migpepanabtab te me ayam ney?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{17}Ne migtabak ka etew, “Warad sikandan kayi. Narineg ku ne eggendiye kun sikandan te Dutan.” Sikan naa ka insundul e ni Husi ka me kakey rin, wey nakita rin sikandan diye te Dutan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{18}Te madmariyu pad si Husi, nakita ran e sikandin. Te ware pad nekeuma sikandin, miglelalis e sikandan ne eggimatey kandin.
\verseNumber{19}Migpalalahey sikandan, “Sikan e ka mapanpannaheinep.
\verseNumber{20}Na, kuntee eggimatayan ta sikandin wey eg-uluhen ta ka lawa rin kayi te belun. Egkataman, egkahi ki re te indawi sikandin te dakel ne mahintalunan. Pitawen ta ke egkatuman pad ka me taheinep din.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{21}Piru te nakarineg si Rubin dutu, egpangabangan din perem si Husi wey migkahi, “Kene te re eggimatayan sikandin.
\verseNumber{22}Kene te re egpalangeseen su eg-uluhen te re sikandin te belun kayi te inged ne ware mahinged. Piru kene niyu re himatayi sikandin.” Su nakasuman-suman si Rubin ne egpangabangan din si Husi wey iglibed din ded diye te amey rin.
\verseNumber{23}Te nekeume e si Husi diye te me kakey rin, impehes dan luunga ka malayat ne kumbale din ne binelaran.
\verseNumber{24}Miggen-genan dan si Husi wey in-ulug dan e diye te belun ne warad weyig.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{25}Nataman, naminnuu e sikandan eyew egkeen. Ne dutu, due nakita ran ne me etew ne mig-untud te me kamil. Me Ismailita seeye ne migdurulan te me peemut wey me peemis ne migligkat diye te Gilyad wey igpeendiye te Ihiptu.
\verseNumber{26}Ne migkahiyan ni Huda ka me suled din, “Nekey naa ka egkaangey ta ke eggimatayan ta ka hari ta wey iggeles ta ka pegpatey rin?
\verseNumber{27}Meupiya pad ke igbelegye ta sikandin te me Ismailita. Kene te re eggimatayan sikandin su kene pad iya egkahuhud ne hari ta sikandin.” Ne nabennalan ka me suled din.
\verseNumber{28}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{37:28: }Him 7:9.}Te eglihad e ka me Ismailita ne nigusyanti ne matig-Midiyan, ingkuwa te me kakey rin si Husi diye te belun wey imbelegye dan sikandin diye te me Ismailita te daruwa ne pulu (20) ne pelata ne mahal. Nataman, impehes e uyana si Husi te me Ismailita diye te Ihiptu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{29}Te ware de naluhey, miglibed si Rubin diye te belun wey nakita rin ne warad diye si Husi. Seeye de iya, inggisi din e ka kumbale din tenged te laggew rin.
\verseNumber{30}Miglibed sikandin diye te me suled din wey migkahi, “Warad si Husi! Nekey naan e ka eggimuwen ku?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{31}Ne miggimatey sikandan te kambing wey in-eled dan te langesa ka kumbale ni Husi.
\verseNumber{32}In-uyan dan ka kumbale ni Husi diye te amey ran wey migkahi, “Nakita ney seini. Pitawa nu ke kumbale naa ni Husi seini wey se kene.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{33}Neila te amey ran ka kumbale wey migkahi, “Kumbale din iya sika! Etuwey, miggimatayan bes si Husi te mabulut ne mahintalunan! Indeesan bes e iya mule ka lawa rin!”
\verseNumber{34}Ne inggisi ni Hakub ka kumbale din wey migsaluub sikandin te saku\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{37:34 }Iyan igpasabut kayi ka meitem wey egdehes ne manggad ne inggimu puun te bulbul te kambing ne igsaluub te timpu te peglungku wey ke eg-inniyug naa te sale.} te pegpeila ne miglungku sikandin. Naluhey sikandin ka miglungku tenged te pegpatey te anak din.
\verseNumber{35}Inliwang sikandin te langun ne me anak, piru mig-apul sikandin wey migkahi, “Balahara a nikaniyu! Eglungku a taman te egkapatey ad wey egpakasundul ad kandin diye te Hadis ne inged te me gimukud.” Ne migsinehawan din e man‑e si Husi.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{36}Ne ensi Husi degma, nekeume e diye te Ihiptu wey imbelegye e sikandin te me matig-Midiyan diye ki Putipar. Sikandin ka sabeka ne upisyal wey ahalen te me talagtameng te palasyu te Hari te Ihiptu.

\BibleSectionHeading{Si Huda wey si Tamar}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{38}Te seeye ne timpu, mig-awe e si Huda diye te me suled din wey diye din e miglemung ki Hira te matig-Adulam.
\verseNumber{2}Ne diye nakakita si Huda te mengebay ne anak ni Sua ne matig-Kanaan, wey in-asawa rin e.
\verseNumber{3}Nataman, naberes e ka asawa rin wey nakaanak e te lukes, wey migngaranan ni Huda ka bate ki Ir.
\verseNumber{4}Nataman, naberes e man‑e ka asawa rin wey lukes ded man‑e ka anak din. Migngaranan din ka bate ki Unan.
\verseNumber{5}Nataman, nakaanak e man‑e sikandin te lukes wey migngaranan din ka bate ki Sila. Diye ensi Huda te Kisib te peglesut ni Sila.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{6}Ne migtulin e si Ir, ka panganey ne anak ni Huda, wey impaasawa rin e te mengebay ne egngaranan ki Tamar.
\verseNumber{7}Piru mareet ka batasan ni Ir diye te tangkaan te Magbebaye ne Manama. Sikan naa ka miggimatayan sikandin te Magbebaye ne Manama.
\verseNumber{8}Ne migkahiyan ni Huda si Unan ne hari ni Ir, “Keilangan ne egpamaluwen nu si Tamar sumale te batasan ta eyew duen ded anak te kakey nu ne migpatey e.”
\verseNumber{9}Piru nakanengneng si Unan ne kene ne kandin ka panganey ne anak dan ke eglesut. Sikan naa, mesi eggulid e sikandin ki Tamar, igpalihawang din ka muntus din eyew kene egpakaanak sikandin te anak te kakey rin.
\verseNumber{10}Piru ingkeepes te Magbebaye ne Manama ka himu rin. Sikan naa ka miggimatayan ded degma te Magbebaye ne Manama si Unan.
\verseNumber{11}Ne migkahiyan ni Huda ka ambey rin ne si Tamar, “Uli ke pa diye te amey nu wey igpepamalu ku red sikeykew ke egkanakan e si Sila.” Piru inlalag de seeye ni Huda ki Tamar su naaldek sikandin ne egpatey red si Sila iling te daruwa ne kakey rin ke egpamaluwen din ded si Tamar. Sikan naa ka nekeuli pad iya si Tamar diye te amey rin.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{12}Te pile e ne leg‑un ka miglihad, migpatey e ka asawa ni Huda. Te natuman e ka peglungku ni Huda, miggendiye sikandin te Timna duma te alukuy rin ne si Hira ne matig-Adulam eyew egpangabulug te me karniru rin.
\verseNumber{13}Ne due nakahuhud ki Tamar ne miggipanew e ka anuhang din ne eggendiye te Timna eyew egtabulug te me karniru rin.
\verseNumber{14}Te sikan de, inliwanan din e ka insaluub din ne manggad te pegkabalu wey imbunbunan din ka ulaula rin eyew ware egpekeila kandin. Nataman, migpinpinnuu e sikandin diye te gumawan te Inaim, ka lungsud ne diye te dalan ne iggendiye te Timna. Su nakatahe e si Tamar ne kanakan e si Sila, piru ware pamaluwa sikandin.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{15}Te nakita ni Huda si Tamar, kahiyen din ne egpabaley-baley ne malitan su imbunbunan ma ni Tamar ka ulaula rin.
\verseNumber{16}Indugpu sikandin ni Huda diye te ilis te dalan wey migkahiyan, “Apas kad su egpewulirey ki.” Su ware nekeila si Huda ne ambey rin bes seeye.
\BibleParagraphStyleP
Ne migtabak si Tamar, “Nekey ka igbayad nu keddi?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{17}Migtabak si Huda, “Egpeuyanan ku sikeykew te nati te kambing ne migligkat te me ayam ku.”
\BibleParagraphStyleP
Mig-inse si Tamar, “Nekey ka igkagerentiya nu keddi taman te igpeuyan nud seini?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{18}Migtabak si Huda, “Nekey ka igkeupii nu ne iggerentiya ku?”
\BibleParagraphStyleP
Migkahi si Tamar, “Ka imbebalieg nu ne due igpirma wey ka tuked ne inggen-genan nu.” Sikan naa ka imbehey rin e ki Tamar ka inggerentiya rin wey migguliran din e sikandin. Nataman, naberes e si Tamar.
\verseNumber{19}Ne mig-uli e si Tamar wey inluung din e ka imbunbun din te ulaula rin. Ne insaluub din e man‑e ka manggad te pegkabalu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{20}Nataman, impeuyan e ni Huda ki Hira ne alukuy rin ka nati te kambing diye te malitan, wey igpaawi e ka inggerentiya rin. Piru ware nakita ni Hira ka malitan.
\verseNumber{21}Ne migpanginse si Hira te mahinged diye te Inaim, “Hendeid naa ka egpabaley-baley ne malitan ne migpinpinnuu kayi te lenged te dalan?”
\BibleParagraphStyleP
Ne migtabak sikandan, “Ware egpabaley-baley ne malitan kayi.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{22}Purisu miglibed e sikandin diye ki Huda wey migkahi, “Ware ku nakita ka malitan wey migkahiyan a te mahinged ne ware kun egpabaley-baley ne malitan diye te kandan.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{23}Ne migkahi si Huda, “Balahad e, kandin e seeye su kema ke egngisiyan ki te me etew ke eglibed ki diye ka egpamitew. Manaa su impeuyanan kud sikandin te kambing piru ware nu ma kitaa sikandin.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{24}Peglihad te tatelu ne bulan, nahuhuran si Huda ne egpabaley-baley e ka ambey rin ne si Tamar wey naberes e. Ne migkahi si Huda, “Uyana niyu sikandin diye te lihawangan wey silabi niyu sikandin.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{25}Piru te in-uyan e si Tamar eyew eggimatayan e, migpanaha-taha sikandin te anuhang din ka migkahi, “Ka kamuney te seini ne balieg ne due igpirma wey te tuked ka nakaberes keddi. Menua, neila nu seini?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{26}Neila ni Huda ne kandin seeye, purisu migkahi e sikandin, “Matareng pad sikandin kuntere keddiey, su ware kud sikandin ipepamalu te anak ku ne si Sila.” Ne warad miggulid sikandin ki Tamar.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{27}Ne miggingume e ka timpu ne eglesutan e si Tamar wey migseseppingan sikandin.
\verseNumber{28}Te migbaletikan e sikandin, impalihawang te sabeka ne bate ka belad din wey miggiketan e seeye te mangnguyamu te lanut ne malalab-lalab. Migkahi ka mangnguyamu, “Seini ka egpekewun‑a eglesut.”
\verseNumber{29}Piru inggusud te bate ka belad din wey iyan e nekewun‑a nakalesut ka sepping din. Migkahi ka mangnguyamu, “Ingkeyis din bes ka sepping din!” Sikan naa ka migngaranan sikandin ki Piris.\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{38:29 }Te Hibruwanen: “egkeyis” ka kaluwasan te lalag ne “Piris.”}
\verseNumber{30}Nataman, namewuri e nakalesut ka sepping din ne due lanut ne malalab-lalab ne inggiket diye te belad din. Migngaranan sikandin ki Sira.\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{38:30 }Te Hibruwanen: “malalab” ka kaluwasan te lalag ne “Sira.”}

\BibleSectionHeading{Si Husi wey ka asawa ni Putipar}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{39}Ne si Husi, in-uyan e te me Ismailita diye te Ihiptu. Imbeli e sikandin ni Putipar ne sabeka ne upisyal te Hari te Ihiptu wey ahalen te me talagtameng te palasyu.
\verseNumber{2}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{39:2: }Him 7:9.}Migdumaan iya te Magbebaye ne Manama si Husi wey migbulig kandin te langun. Diye sikandin mig-ugpe te baley te ahalen din ne matig-Ihiptu.
\verseNumber{3}Nakita ni Putipar ne migdumaan te Magbebaye ne Manama si Husi wey migbulihan sikandin te langun ne miggimu rin.
\verseNumber{4}Sikan naa ka ingkabennali rin si Husi. Impiyalan din si Husi diye te baley rin wey te langun ne karatuan din.
\verseNumber{5}Ligkat te seeye ne timpu, impanalanginan te Magbebaye ne Manama si Putipar tenged ki Husi. Impanalanginan te Magbebaye ne Manama ka langun ne ki Putipar, ka diye te baley rin wey ka diye te me kamet din.
\verseNumber{6}Impiyal ni Putipar ka langun ki Husi, wey tenged kandin, warad e lein ne igkasasew rin su ka keenen din naan de iya.
\BibleParagraphStyleP
Ne mateles wey makeseg-keseg ne kanakan si Husi.
\verseNumber{7}Te ware naluhey, naalihan e kandin ka asawa ni Putipar wey migkahi, “Egpewulirey ki.”
\verseNumber{8}Piru mig-apul si Husi ka migtabak, “Impiyalan a te ahalen ku te langun kayi te baley wey warad e igkabantali rin su kayi ad.
\verseNumber{9}Nekeg-iling ka katenged ney te seini ne baley, wey impiyal rin keddi ka langun angin e keykew su asawa ke ma nikandin. Purisu, kena a egpekeyimu te sika ne dereeti ne himu, wey kena a egkeupian ne egpakasale te Manama.”
\verseNumber{10}Minsan tagse aldew ne egginggaten te asawa ni Putipar si Husi eyew egpewulirey sikandan, piru warad iya sikandin migparuma-ruma.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{11}Piru sabeka ne aldew, migseled si Husi diye te baley eyew eggimu diye, wey nakasalengan seeye te ware duma rin ne me suluhuanen.
\verseNumber{12}Ne dutu, miggen-genan te asawa ni Putipar ka kumbale ni Husi te migkahi, “Na, huliri a kuntee!” Te sikan de, migpallahuy e si Husi ne miglihawang te baley, piru nahaat ka kumbale din ne nahen-genan te malitan.
\verseNumber{13}Te nakita te malitan ka kumbale ne nahen-genan din su neengkeran ni Husi te migpallahuy ka miglihawang,
\verseNumber{14}in-umew rin e ka me lukes ne suluhuanen dan wey migkahi, “Pitew kew! Egpeyilawan ki te Hibruwanen ne in-uyan te asawa ku kayi te kanta. Migseled sikandin kayi te sinabeng ku eyew egleheng perem keddi, piru migpanguleyi a.
\verseNumber{15}Te nasahimanu rin ne migpanguleyi a, migpallahuy e sikandin wey neengkeran din e seini se kumbale din.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{16}Ne intetahu te malitan ka kumbale ni Husi taman te nekeuli e ka asawa rin.
\verseNumber{17}Ne migkahiyan din e ka asawa rin ne si Putipar, “Sika se uripen ne Hibruwanen ne in-uyan nu kayi te kanta, migseled sikandin te sinabeng ku eyew eglehengen a perem,
\verseNumber{18}piru migpanguleyi a. Te sikan de, migpallahuy e sikandin ka miglihawang wey neengkeran din ka kumbale din kayi te keddi.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{19}Te narineg te ahalen ni Husi ka guhuren te asawa rin, nangebel-ebel e se langet din.
\verseNumber{20}Imparakep din si Husi wey impalemung diye te impamirisu te Hari te Ihiptu.
\verseNumber{21}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{39:21: }Him 7:9.}Piru tenged te indumaan wey impapitew te Magbebaye ne Manama ka geyinawa rin ne kene egkabalbalawan ki Husi, ingkabennali sikandin te talagtameng te prisuwan.
\verseNumber{22}Sikan naa ka impiyal te talagtameng ki Husi ka katenged te egtanggu te langun ne naprisu wey te langun ne eggimuwen seled te prisuwan.
\verseNumber{23}Warad nabantali ka talagtameng te prisuwan te impiyal rin ki Husi su indumaan ma sikandin te Magbebaye ne Manama, wey imbulihan sikandin te langun ne eggimuwen din.

\BibleSectionHeading{Ka pegguhud ni Husi te kaluwasan te taheinep te daruwa ne pinirisu}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{40}Te pile e ne leg‑un ka miglihad, due talag-itis te binu wey talaggilutu te paan te Hari te Ihiptu ne nakasale diye te kandin.
\verseNumber{2}Ne nabelu sikandin te sika se daruwa ne upisyal,
\verseNumber{3}wey impaprisu rin sikandan diye te prisuwan te ahalen te me talagtameng ne diye degma prisuwa si Husi.
\verseNumber{4}Naluhey sikandan ka naprisu, wey si Husi ka impatanggu kandan te ahalen te talagtameng.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{5}Sabeka ne karusileman, nakataheinep diye te prisuwan ka talag-itis te binu wey ka talaggilutu te paan, wey tagse taheinep dan due kaluwasan.
\verseNumber{6}Pegleuy ni Husi kandan te maselem, nakita rin ne nalaggew sikandan.
\verseNumber{7}Sikan naa ka mig-insaan din sikandan, “Mania te mabehat-behat ka ulaula niyu kuntee?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}Migtabak sikandan, “Due me taheinep ney, piru ware egpakanangen kanami te kaluwasan.”
\BibleParagraphStyleP
Ne migtabak si Husi, “Ka Manama re ka egpakaluwas te me taheinep. Ne kun la, nangeni a te taheinep niyu.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{9}Migpangguhud ka talag-itis te binu te taheinep din. Migkahi sikandin, “Diye te taheinep ku, due nakita ku ne sabeka ne pinamula ne paras diye te tangkaan ku.
\verseNumber{10}Due tatelu ne sugpang te seeye ne paras ne migpangabukad wey migpamehas, wey sahuhune ne neyinuhan seeye.
\verseNumber{11}Inggen-genan ku kun ka ubab te Hari te Ihiptu. Sikan naa ka migpupu a te me behas wey ingkeles ku seini diye te ubab din. Nataman, imbehey ku ka ubab diye te Hari.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{12}Ne migkahi si Husi, “Seini ka kaluwasan te taheinep nu: Ka tatelu ne sugpang iyan igpasabut se tatelu ne aldew.
\verseNumber{13}Te ikatelu ne aldew, egpalekaan kad te Hari te Ihiptu wey egpasayluwen kad nikandin. Igpalibed ka nikandin diye te katungdanan nu dengan ne talag-itis te kandin ne binu.
\verseNumber{14}Piru kena a kalingawi nikeykew ke meupiye e ka peg-ugpe nu. Ikeyid‑u a nikeykew wey kahii nu ka Hari te Ihiptu meyitenged keddi eyew egpalekaan ad e nikandin.
\verseNumber{15}Su impepehes e re uyana kayi puun diye te inged ney te me Hibruwanen, wey kene eleg ne egprisuwen a nikandan kayi su wara a nakasale.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{16}Ne nakarineg ka talaggilutu te paan ne meupiya ka kaluwasan te taheinep te duma rin. Purisu, migkahiyan din si Husi, “Due degma taheinep ku. Diye te taheinep ku, duen kun tatelu ne nihu ne paan ne in-utuk ku.
\verseNumber{17}Ka kinaribabawan kun, due nakalkalasi ne me paan ne para te Hari te Ihiptu, piru ingkeen seeye te me manuk-manuk.”
\verseNumber{18}Migtabak si Husi, “Seini ka kaluwasan te taheinep nu: Ka tatelu ne nihu iyan igpasabut se tatelu ne aldew.
\verseNumber{19}Te ikatelu ne aldew, egpatamperan ka te Hari te lieg nu wey egbitinen e ka lawa nu diye te kayu wey egkeenen te me manuk-manuk ka sapu nu.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{20}Te igkatelu e ne aldew, migpasahakeen ka Hari te Ihiptu para te me upisyal din su sika ka aldew te pegkeetew rin. Impalekaan din ka talag-itis te kandin ne binu wey ka talaggilutu te paan, wey impeuyan din sikandan diye te tangkaan din.
\verseNumber{21}Impalibed din ka talag-itis te binu te katungdanan din dengan,
\verseNumber{22}piru migpeyimatayan din ka talaggilutu te paan sumale te innangen ni Husi kandan.
\verseNumber{23}Piru nalingawan te talag-itis te binu si Husi.

\BibleSectionHeading{Ka pegluwas ni Husi te taheinep te Hari te Ihiptu}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{41}Te daruwe e ne leg‑un ka miglihad, nakataheinep ka Hari te Ihiptu ne migsasindeg kun sikandin diye te ilis te Weyig ne Nilu.
\verseNumber{2}Duen kun pitu ne me baka ne mallambeg wey mateles se peglelawa ne miggakap puun te weyig wey migpanabtab e te me hilamunen diye te ilis.
\verseNumber{3}Ne duen e man‑e pitu ne baka ne maggase wey me kurulen ne miggakap puun te weyig. Migdani-rani sikandan te me mallambeg ne baka diye te ilis te weyig.
\verseNumber{4}Nataman, impangeen dan e ka mallambeg wey mateles se peglelawa! Te sikan de, napukew e ka Hari te Ihiptu.
\verseNumber{5}Ware de naluhey, nakalipereng e man‑e ka Hari te Ihiptu wey nakataheinep e man‑e sikandin. Diye te taheinep din, nakita rin ka sabeka ne lawa te aheley ne migpamehas te pitu ne bahal ne meupiya se behas wey derakel.
\verseNumber{6}Sahuhune ne due man‑e nakalepew ne pitu ne bahal te aheley diye te sikan ded ne lawa, piru mareet wey nangiles e ka behas tenged te meinit ne kalamag puun te igsile.
\verseNumber{7}Nataman, in-ameluk e te nangiles ka derakel! Te sikan de, napukew e ka Hari te Ihiptu wey natahaan din ne taheinep din bes de seeye.
\verseNumber{8}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{41:8: }Dan 2:2.}Peg-enew te Hari te Ihiptu te maselem, nabantalan sikandin. Sikan naa ka impeumew rin ka langun ne egmahehane diye te Ihiptu wey ka langun ne matagseb ne etew. Ne impangguhuran din e sikandan te me taheinep din, piru ware sabeka kandan ne nakanangen te kaluwasan dutu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{9}Nataman, migkahiyan e te talag-itis te binu ka Hari te Ihiptu, “Kuntee, nasuman-suman ku ka seyyup ku.
\verseNumber{10}Dengan, nabelu ka kanami te me suluhuanen nu, ne sikeddi wey ka pangulu te talaggilutu te paan, impaprisu key nikeykew diye te baley te ahalen te me talagtameng.
\verseNumber{11}Sabeka ne karusileman, nakataheinep key se daruwa wey nalein-lein ka kaluwasan te taheinep ney.
\verseNumber{12}Ne diye degma te prisuwan, due sabeka ne kanakan ne Hibruwanen ne uripen te ahalen te me talagtameng. Impangguhuran ney sikandin te me taheinep ney wey innangen din ka tagse kaluwasan te taheinep ney.
\verseNumber{13}Ne natuman iya ka langun sumale te innangen din kanami. Impalibed a nikeykew te katungdanan ku wey impabitin nu ka talaggilutu te paan.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{14}Sikan naa ka impeumew e te Hari te Ihiptu si Husi, wey indagdahawan dan palihawanga sikandin te prisuwan. Migdagdahew si Husi migpanumpe wey miggimmimasad, ne miggendiyad te tangkaan te Hari te Ihiptu.
\verseNumber{15}Ne migkahiyan te Hari te Ihiptu si Husi, “Due taheinep ku piru ware nakanangen keddi te kaluwasan kayi. Nahuhuran a ne egpakaluwas ke kun te me taheinep.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{16}Ne migtabak si Husi, “Kene ne sikeddi ka egpakaluwas, Mahal ne Hari. Ka Manama ka egnangen keykew te kaluwasan te taheinep nu.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{17}Ne migkahi ka Hari te Ihiptu, “Nakataheinep a ne migsasindeg e kun diye te ilis te Weyig ne Nilu.
\verseNumber{18}Due pitu ne baka ne mallambeg wey mateles se peglelawa ne miggakap puun te weyig wey migpanabtab e te me hilamunen diye te ilis.
\verseNumber{19}Ne duen e man‑e pitu ne baka ne maggase wey me kurulen ne miggakap puun te weyig. Ware e re due nakakita te iling dutu ne baka kayi te Ihiptu.
\verseNumber{20}Ne impangeen e te maggase wey me kurulen ne baka ka mallambeg.
\verseNumber{21}Piru kene egkeilaan ne nakakeen e sikandan, su maggase man ded wey hendue te ware nakakeen. Seeye de iya ne napukew ad.
\verseNumber{22}Nakataheinep ad man‑e ne duen kun nakita ku ne sabeka ne lawa te aheley ne migpamehas te pitu ne bahal ne meupiya se behas wey derakel.
\verseNumber{23}Sahuhune ne due man‑e nakalepew ne pitu ne bahal te aheley diye te sikan ded ne lawa, piru mareet ka behas wey migpangiles tenged te meinit ne kalamag puun te igsile.
\verseNumber{24}Nataman, in-ameluk e te nangiles ka derakel! Impangguhud kud e seini te egmahehane, piru ware minsan sabeka kandan ne nakanangen keddi te kaluwasan kayi.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{25}Ne migkahiyan ni Husi ka Hari te Ihiptu, “Nekeg-iling de ka kaluwasan te daruwa ne taheinep nu, Mahal ne Hari. Impakita keykew te Manama ka eggimuwen din keureme.
\verseNumber{26}Nekeg-iling ne pitu ne leg‑un ka igpasabut te pitu ne baka ne mallambeg wey ka pitu ne bahal te aheley ne meupiya.
\verseNumber{27}Nekeg-iling ne pitu ne leg‑un te bitil ka igpasabut te pitu ne baka ne maggase ne miglepew, wey ka pitu ne bahal te aheley ne mareet wey nangiles se behas tenged te meinit ne kalamag puun te igsile.
\verseNumber{28}Sumale te ingkahi ku keykew, Mahal ne Hari, impakita te Manama keykew ka eggimuwen din keureme.
\verseNumber{29}Egginguma ka pitu ne leg‑un ne matubung amana ka intiru ne inged te Ihiptu.
\verseNumber{30}Piru egpakasubal ka pitu ne leg‑un ne bitil wey egkalingawan e te me etew ka miglihad ne katubung, tenged su egkabitil e ka intiru ne Ihiptu.
\verseNumber{31}Ne kenad egkasuman-suman ka me timpu ne matubung pad, tenged su egkasublaan e ka bitil ne egpakasubal.
\verseNumber{32}Impataheinep ka te kararuwa, Mahal ne Hari, eyew egkatahaan nu ne intahahe e seini te Manama ne eggimuwen din, wey egkeyitabu iya seini te kene egkaluhey.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{33}“Sikan naa, alam ka te etew ne malayat se suman-suman wey matagseb ne egpiyalan nu te intiru ne Ihiptu.
\verseNumber{34}Alam ka te me upisyal kayi ne egpanguwa te igkalimma ne baad te langun ne eg-uma kayi seled te pitu ne leg‑un ne egmatubung pad ka Ihiptu.
\verseNumber{35}Ipalimud nu kandan ka egkakuwa ran ne baad te langun ne eg-uma seled te seeye ne me leg‑un. Ne pinaahi te keykew ne katenged, ipatahu nu naa diye te me siyudad ka egkalimud dan wey patamengi nu kandan.
\verseNumber{36}Igtahahe te langun ne etew ka sika ne egkakeen te egpakasubal ne pitu ne leg‑un ne bitil kayi te Ihiptu, eyew kene egkapatey ka me etew te gutas.”

\BibleSectionHeading{Ka pegpiyal ki Husi te inged ne Ihiptu}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{37}Ne nabennalan ka Hari te Ihiptu wey ka me upisyal din te inlalag ni Husi.
\verseNumber{38}Ne migkahiyan sikandan te Hari te Ihiptu, “Kene ki egpakakita te duma ne etew iling ki Husi ne due Panisingan te Manama.”
\verseNumber{39}Seeye naa, migkahiyan te Hari te Ihiptu si Husi, “Tenged su ka Manama ma ka migpanengneng keykew te langun ne innangen nu, ware etew ne malayat se suman-suman wey matagseb ne egpekeiling keykew.
\verseNumber{40}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{41:40: }Him 7:10.}Egpiyalan ku sikeykew te palasyu ku, wey egtumanen te langun ne sakup ku ka me suhu nu. Labew e re keykew tenged su Hari a.
\verseNumber{41}Kuntee, egpiyalan ku sikeykew kayi te intiru ne inged te Ihiptu.”
\verseNumber{42}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{41:42: }Dan 5:29.}Ne inluung e te Hari te Ihiptu ka sising din ne igpirma wey insaluub din e te kemel ni Husi. Insaluuban din man‑e si Husi te mateles ne kumbale wey balieg ne bulawan.
\verseNumber{43}Impeunturan man‑e te Hari te Ihiptu ki Husi ka igkarangeb ne karwahi rin, wey due eggun‑a kandin ne egpangpanguleyi ka egkahi, “Panimbuel kew kandin!” Seeye naa, impiyalan e si Husi te intiru ne inged te Ihiptu.
\verseNumber{44}Migkahiyan man‑e te Hari te Ihiptu si Husi, “Sikeddi ka Hari. Ware etew kayi te intiru ne inged te Ihiptu ne egpekeyimu te minsan nekey ke kene ka egkabennalan.”
\verseNumber{45}Migngaranan din e si Husi ki Sapinat-paniya.\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{41:45 }Te Ihiptuhanen: “eglalag wey neuyag pad ka Manama” ka kaluwasan te lalag ne “Sapinat-paniya.”} Ne impaasawaan din si Husi ki Asinat ne anak ni Putipira ne talagpanubad diye te Un. Ne inlingut e ni Husi te egleuy ka intiru ne inged te Ihiptu isip impiyalan kayi.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{46}Ne tatelu e ne pulu (30) ka idad ni Husi te migbunsud sikandin migpamakey te Hari te Ihiptu. Sikan naa, mig-awe si Husi diye te palasyu wey inlingut din te egleuy ka intiru ne inged te Ihiptu.
\verseNumber{47}Nekey naan iya te seled te pitu ne leg‑un, dakel amana ka mig-uma diye te me kamet.
\verseNumber{48}Te seeye ne me leg‑un, impepanlimud ni Husi ka baad te langun ne mig-uma diye te Ihiptu wey impatines e diye te me siyudad. Impatines din diye te tagse siyudad ka baad te mig-uma te me kamet ne nakalingut.
\verseNumber{49}Nataman, dakel e amana ka nalimud ni Husi ne egkakeen wey ware din e seela ka nalimud din, su suble e ne dakel ne nekeiling e te lelanek diye te ilis te dahat.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{50}Te ware pad migginguma ka bitil, nakaanak te daruwa ne lukes ensi Husi wey Asinat ne anak ni Putipira ne talagpanubad diye te Un.
\verseNumber{51}Migngaranan ni Husi ka panganey ki Manasis,\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{41:51 }Te Hibruwanen: “pegpalingew” ka kaluwasan te lalag ne “Manasis.”} su migkahi sikandin, “Impalingawan e te Manama keddi ka langun ne keyirapan ku dengan wey ka alimengew ku te pamilya ku.”
\verseNumber{52}Migngaranan din ka inggiba ki Ipraim,\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{41:52 }Te Hibruwanen: “egpaanak” ka kaluwasan te lalag ne “Ipraim.”} su migkahi sikandin, “Impaanak a te Manama te seini ne inged ne neyirapan a dengan.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{53}Nataman, napenge e ka pitu ne leg‑un ne matubung amana diye te Ihiptu,
\verseNumber{54}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{41:54: }Him 7:11.}wey nakasubal e ka pitu ne leg‑un ne bitil, sumale te innangen ni Husi. Te seeye ne timpu, due bitil diye te duma ne me inged. Piru diye te Ihiptu, dakel mule ka egkakeen.
\verseNumber{55}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{41:55: }Huw 2:5.}Nataman, nabitil e degma ka me matig-Ihiptu wey migbuyu sikandan te egkakeen diye te Hari te Ihiptu. Ne migkahi ka Hari, “Pangendiye kew ki Husi. Tumana niyu naa ka igkahi rin kaniyu.”
\verseNumber{56}Ne neempet e nabitil ka intiru ne Ihiptu, wey impalukatan e ni Husi ka langun ne inlimuran te egkakeen wey impamelegye e ka egkakeen diye te me matig-Ihiptu.
\verseNumber{57}Ka me etew te nalein-lein ne me nasud, nangendiye te Ihiptu eyew egbeli te egkakeen diye te ki Husi, su nabitil ne masumpit ka minsan hendei ne inged.

\BibleSectionHeading{Ka peggendiye te me suled ni Husi te Ihiptu}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{42}Te seeye ne timpu, nakarineg si Hakub ne dakel ka egkakeen diye te Ihiptu. Sikan naa ka ingkahiyan din ka me anak din, “Mania te egmatengtengey kew re due?
\verseNumber{2}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{42:2: }Him 7:12.}Te due narineg ku ne dakel kun ka egkakeen diye te Ihiptu. Na, hendiye kew wey beli kew te egkakeen eyew kene ki egkapatey te gutas.”
\verseNumber{3}Sikan naa ka miggendiye te Ihiptu ka sapulu ne kakey ni Husi eyew egbeli te egkakeen.
\verseNumber{4}Piru ware iparuma ni Hakub ka hari ni Husi ne si Binhamin, su napanseb sikandin kema ke due egkeyitabu kandin.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{5}Ne miggendiyad ka me anak ni Hakub te Ihiptu ne nekegtemu te duma ne me etew ne miggendiye degma te Ihiptu eyew egbeli te egkakeen, su due bitil diye te Kanaan.
\verseNumber{6}Si Husi ka gubirnadur diye te Ihiptu wey sikandin ka migpepameligye te egkakeen diye te me etew ne migpuun te langun ne nasud. Sikan naa ka miggendiye ki Husi ka me kakey rin ne miglangkeb diye te tangkaan din.
\verseNumber{7}Te pegkakita ni Husi kandan, nekeile e sikandin ne me kakey rin sikandan. Piru miglilibat ubag sikandin ne ware nekeila kandan wey miglangit-langit mig-inse, “Hendei kew ne mahinged?”
\BibleParagraphStyleP
Ne migtabak sikandan, “Matig-Kanaan key. Miggendini key su egbeli key te egkakeen.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}Ne minsan nekeila si Husi kandan, piru ware sikandan nekeila kandin.
\verseNumber{9}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{42:9: }Hin 37:5-10.}Ne nasuman-suman din e ka me taheinep din dengan meyitenged kandan wey migkahi sikandin, “Me tahasiliban kew! Miggendini kew ka eg-iipat ke hendei lenged ne mahuye ka nasud ney.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{10}Migtabak sikandan, “Kene, ahalen! Iyan ney innendini ka egbeli te egkakeen.
\verseNumber{11}Talaari key te amey. Kene key ne tahasiliban, ahalen, wey kene key ne me ubaten.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{12}Migkahi si Husi, “Kene! Iyan niyu iya innendini ka eg-iipat ke hendei lenged ne mahuye ka nasud ney.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{13}Migtabak sikandan, “Ahalen, sapulu key wey daruwa (12) ne talaari. Sabeka re ka amey ney ne matig-Kanaan. Diye ded te amey ney ka igkalitan wey migpatey e ka sabeka.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{14}Piru migtabak si Husi, “Nakahi kud e ne me tahasiliban kew iya.
\verseNumber{15}Seini ka ig-eleg-eleg ku te inlalag niyu: Mengeyibet te ngaran te Hari te Ihiptu, wey kew re egpekeuli ke egpekeendini ka igkalitan ne hari niyu.
\verseNumber{16}Due sabeka kaniyu ne egpaangayen te hari niyu. Ne sikaniyu se nasame, palunggehaat kew kayi te prisuwan taman te egkapamalehetan ku ne malehet ka inlalag niyu. Piru ke ware, malehet iya ne me tahasiliban kew.”
\verseNumber{17}Nataman, imprisu rin sikandan langun seled te tatelu ne aldew.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{18}Te igkatelu e ne aldew, migkahiyan ni Husi sikandan, “Egkaaldek a te Manama. Ke egtuman kew te iglalag ku kuntee, egkeuyag kew.
\verseNumber{19}Ke kene kew ne me ubaten, sabeka re kaniyu ka egpalunggaat kayi te prisuwan, wey ka duma egpekeuli diye te miggutasan ne pamilya niyu ne eg-uyan te nabeli niyu ne egkakeen.
\verseNumber{20}Piru uyana niyu kayi te keddi ka igkalitan ne hari niyu eyew igpakapapitew niyu ne malehet ka inlalag niyu wey eyew kene ku egpeyimatayan sikaniyu.” Ne mig-uyun sikandan.
\verseNumber{21}Migpalalahey ka me kakey ni Husi ne miggenendue, “Neyitabu seini kanta su nakasale ki dengan te hari ta. Nakita ta ka keyirapan din te pegpeyid‑u-hid‑u rin kanta, piru ware ta pammineha. Purisu egkeyirapan kid kuntee.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{22}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{42:22: }Hin 37:21-22.}Ne migkahi si Rubin, “Insaparan ku sikaniyu ne kene egdereetan ka bate, piru ware kew migpammineg keddi. Ne kuntee, egpabayaren kid te kamatayen din.”
\verseNumber{23}Nakasabut si Husi te lalag dan, piru ware sikandan nakanengneng, su nekeglalag sikandan pinaahi te talaggalin.
\verseNumber{24}Ne mig-awe si Husi diye te kandan wey migsinehew sikandin. Nataman, miglibed e sikandin wey miglalag man‑e kandan. Ne ingkuwa rin si Simyun wey impabaku din diye te tangkaan dan.

\BibleSectionHeading{Ka peg-uli te me kakey ni Husi diye te Kanaan}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{25}Ne impeyipenu ni Husi te egkakeen ka me saku dan wey impatahu din ded ka me seleppi ne imbayad dan diye te me saku dan wey impabewuwan din degma sikandan te egkakeen te peggipanew ran. Ne natuman ka langun ne insuhu ni Husi.
\verseNumber{26}Ne indulanan dan e te egkakeen ka me asnu ran wey migligkat e sikandan.
\verseNumber{27}Te nakaaran e sikandan te seeye ne karusileman, imbukalasan te sabeka kandan ka saku din su egsunggud te asnu rin. Te sikan de, nakita rin ka seleppi din diye te be‑be te saku din.
\verseNumber{28}Migkahiyan din ka me suled din, “In-uli bes ka seleppi ku kayi te saku ku!” Te sikan de, naaldek wey ingkelkel e sikandan. Migpalalahey sikandan, “Nekey buwa seini se inggimu te Manama kanta?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{29}Pegginguma ran diye te Kanaan, impangguhuran dan e ka amey ran ne si Hakub te langun ne neyitabu kandan.
\verseNumber{30}Migkahi sikandan, “Ka gubirnadur diye te Ihiptu, nabelu ka miglalag kanami wey imbayungan key ne tahasiliban key kun.
\verseNumber{31}Piru migtabak key, ‘Kene key ne me ubaten wey kene key ne tahasiliban.
\verseNumber{32}Sapulu key wey daruwa (12) ne talaari, wey sabeka re ka amey ney. Namatey e ka sabeka ne suled ney, wey diye ded kuntee te Kanaan ka igkalitan duma te amey ney.’
\verseNumber{33}Ne migtabak sikandin, ‘Eg-el-elehan ku sikaniyu ke malehet iya ne kene kew ne me ubaten: Ihaat niyu ka sabeka kaniyu kayi te keddi wey uyana niyu ka egkakeen diye te eggutasan ne me pamilya niyu.
\verseNumber{34}Piru uyana niyu kayi te keddi ka igkalitan ne hari niyu eyew egkanengnengan ku ne malehet ka inlalag niyu ne kene kew ne me tahasiliban. Ke egtumanen niyu seini, ig-uli ku kaniyu ka suled niyu wey egpakabebeli kew red kayi te Ihiptu.’ ”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{35}Ne imbusbus dan ka me saku dan, wey diye ded te seled ka puntil te tagse sabeka kandan ne napenu te seleppi ne igbayad perem te egkakeen. Te nakita ran ka seleppi, naaldek sikandan langun.
\verseNumber{36}Ne migkahiyan sikandan te amey ran ne si Hakub, “Migpalungku kew keddi tenged te me suled niyu ne naawe. Warad si Husi; warad e si Simyun; wey kuntee, si Binhamin e man‑e ka egkuen niyu. Keyey! Neyitabu seini se langun kayi te keddi.”
\verseNumber{37}Ne migkahiyan ni Rubin ka amey rin, “Egpeyimatayan ku keykew ka daruwa ne anak ku ne lukes ke kene ku egkaruma si Binhamin te eg-uli kayi te keykew. Ipiyal nu re sikandin keddi wey egdumeen ku red iya sikandin te eg-uli kayi te keykew.”
\verseNumber{38}Piru migtabak si Hakub, “Kene ku igparuma kaniyu ka anak ku, su napatey e ka kakey rin wey sikandin naan de ka nasame. Ke due egkeyitabu kandin te peggipanew niyu, egpalaggawen ad man‑e nikaniyu wey egkapatey ad su buyag ad e wey kena ad egpakaantus te masumpit ne peglungku.”

\BibleSectionHeading{Ka peglibed te me kakey ni Husi diye te Ihiptu ne migduruma ki Binhamin}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{43}Te seeye ne timpu, migmasumpit pad ka bitil diye te Kanaan,
\verseNumber{2}wey naamin e ka egkakeen ne naangey ran diye te Ihiptu. Ne migkahiyan ni Hakub ka me anak din, “Libed kew diye te Ihiptu wey bebeli kew naa ubag te deisek ne egkakeen ta.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{3}Piru migtabak si Huda, “Impegpehetan key panpanayi te gubirnadur ne kene key egpakita kandin ke kene egpakaruma kanami ka hari ney.
\verseNumber{4}Ke igparuma nu kanami ka hari ney, eglibed key red ka egbebeli te egkakeen.
\verseNumber{5}Piru ke kene nu igparuma sikandin kanami, kene key eggendiye. Su migkahiyan key nikandin ne wey key re egpakita kandin ke egpakaruma kanami ka hari ney.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{6}Ne migkahi si Hakub, “Mania iya mule te egpeyirapan e red iya nikaniyu pinaahi te pegkahi niyu kandin te duen pad hari niyu?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{7}Ne migtabak sikandan, “Mig-inse-inse ma iya sikandin kanami meyitenged kanta. Mig-inse sikandin ke neuyag ke naan pad Ame. Mig-inse man‑e sikandin ke duen naan pad hari ney. Ne intabak ney re degma ka me inse din. Hentew naa iya ka egsuman-suman ne igparuma rin bes kanami ka hari ney?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}Ne migkahiyan ni Huda ka amey rin, “Iparuma nu keddi si Tatu su egtaggel key e eyew kene ki red egkaamin egpatey te gutas.
\verseNumber{9}Sikeddi ka egpanabak keykew ke egkamenu sikandin. Sikeddi senditi nu te ware egtamanan ke kene ku egkeuyan sikandin te eg-uli kayi te keykew.
\verseNumber{10}Su ke ware key perem natalehen, kararuwa key buwad perem nakalibed diye.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{11}Ne migkahi si Hakub, “Ke sikan de ka egkaayunan, seini himuwa niyu: Kuwa kew te me subla ne meupiya ne egkakeen te seini ne inged wey ipanahu niyu diye te me saku eyew igdasag niyu te seeye se etew. Seini uyana niyu: Me peemut, me peemis, deisek ne teneb, wey behas te me kayu ne pistasiyu wey almindras.
\verseNumber{12}Kararuwaa niyu ka kentiddad te seleppi ne eg-uyanen niyu. Keilangan ne eg-uyanen niyu red te eggendiye ka seleppi ne inlibed itahu diye te me saku niyu, su kema ke naseyyup de sikandan ka egtahu.
\verseNumber{13}Dumaa niyud e ka hari niyu wey dagdahew kew libed diye te seeye ne etew.
\verseNumber{14}Igkeyid‑u kew perem te Manama ne Amana ne Maresen ke diye kew e te tangkaan te seeye se etew eyew egpalekaan din si Simyun wey egpeulien din ded degma si Binhamin. Piru ke egkaawaan ad iya te me anak ku, balahad e su nekey naan pad iya ka egkeyimu ku.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{15}Sikan naa ka migpanguyan e sikandan te igdasag dan wey indaruwa ran ne lupi ka kentiddad te seleppi dan, wey miggendiyad sikandan te Ihiptu duma ki Binhamin. Te nekeuma ran e diye, migpakigkita ran e ki Husi.
\verseNumber{16}Te nakita ni Husi ne nakaruma red kandan si Binhamin, migkahiyan din ka suluhuanen ne impiyalan din te langun diye te baley rin, “Uyana nu sika ne me etew diye te baley ku. Lape ka te ayam wey hilutua nu su igpalagpu ku sikandan keddi te egpaniudtu.”
\verseNumber{17}Ne intuman te suluhuanen ka innangen ni Husi wey in-uyan din ka taltalaari diye te baley ni Husi.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{18}Naaldek ka taltalaari te in-uyan sikandan diye te baley ni Husi. Migpalalahey sikandan, “In-uyan ki kayi tenged te seleppi ne in-uli diye te me saku ta dengan. Egbayungan ki nikandin ne impanakew ta seeye wey egdakepen kid nikandin. Eg-uripenen kid nikandin wey eg-ahawen e ka me asnu ta.”
\verseNumber{19}Te pegginguma ran diye te gumawan te baley ni Husi, migkahiyan dan ka suluhuanen ne impiyalan ni Husi te langun diye te baley rin,
\verseNumber{20}“Ahalen, nekeendini key e dengan eyew egbeli te egkakeen.
\verseNumber{21}Diye te in-aranan ney te peg-uli ney e, imbukalasan ney ka me saku ney. Mania mule te nakaampew man ded te me saku ney ka seleppi ne imbayad ney perem te egkakeen. Ware nasalini minsan deisek. Sikan naa ka in-uyan ney red man‑e kayi.
\verseNumber{22}Ware key nakataha ke hentew ka migtahu te seleppi ney diye te me saku ney. Ne mig-uyan key e man‑e te seleppi ne igbeli ney te egkakeen.”
\verseNumber{23}Ne migtabak ka suluhuanen, “Kene kew kapanseb wey kene kew kaaldek. Ka Manama niyu buwa ne Manama degma te amey niyu ka migtahu te seeye ne seleppi diye te me saku niyu. Nakuwa kud en iya ka imbayad niyu dengan.” Nataman in-uyan din e si Simyun diye te kandan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{24}Ne impaseled e te suluhuanen ka taltalaari diye te baley ni Husi. Imbehayan din sikandan te weyig eyew egpakapanlu‑lu te paa ran wey insungguran din degma ka me asnu ran.
\verseNumber{25}Ne in-ayun‑ayun dan e ka me dasag dan ki Husi ke eg-uli te meudtu, su narineg dan ne eglagpu dan kandin te egpaniudtu diye.
\verseNumber{26}Te peg-uli e ni Husi, impaseled dan e diye te baley ka igdasag dan wey imbehey ran e kandin, wey nangunduk sikandan diye te tangkaan din.
\verseNumber{27}Mig-inse si Husi kandan meyitenged te peg-ugpe dan. Ne mig-inse e man‑e sikandin, “Menua ka amey niyu, ka buyag ne innangen niyu keddi? Ware pad sikandin migpatey?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{28}Ne migtabak sikandan, “Manekal pad ka amey ney ne suluhuanen nu, wey meupiya red ka peglelawa rin.” Ne miglangkeb e man‑e sikandan diye te tangkaan din ka egtahud kandin.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{29}Te pegkakita ni Husi te hari rin ne si Binhamin, mig-inse sikandin, “Seini ka hari niyu ne innangen niyu keddi?” Ne migkahiyan din si Binhamin, “Tatu, egpanalanginan ka te Manama.”
\verseNumber{30}Ne migdagdahew mig-awe si Husi su egpakasinehew e sikandin tenged te amana ne alimengew rin te hari rin. Migseled sikandin diye te sinabeng din wey diyad e migsinehew.
\verseNumber{31}Nataman, migpandep‑ug e sikandin ne henduen pad ne miglihawang. Ne migtigkel naan de sikandin ka migsuhu te me suluhuanen din, “Ipangenat niyud e ka egkakeen.”
\verseNumber{32}Innenatan si Husi diye te sabeka ne lamisa wey diye degma te lein ne lamisa ka taltalaari. Due degma me matig-Ihiptu ne migsuwey ka migkeen, su kene ne meupiya ne batasan diye te kandan ka eglemung egkeen te me Hibruwanen.
\verseNumber{33}Ne diye te egkatangkaan ni Husi ka lamisa te taltalaari, wey immegsinsinundul sikandan papinnuuwa ligkat te panganey peendiye te igkalitan. Sikan naa ka migmasilsil-apey ka taltalaari ne neinu-inu.
\verseNumber{34}Innenatan sikandan te keenen ligkat te lamisa ni Husi piru ka innenat ki Binhamin, egkalalimmeen mule ka karakel du te innenat diye te me kakey rin. Ne miglagpu sikandan ki Husi te migkeen wey mig-inum te ware pegkehe.

\BibleSectionHeading{Ka ubab ne natarin}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{44}Ne insuhu ni Husi ka suluhuanen din ne impiyalan din diye te baley, “Hipenua nu te egkakeen ka me saku te sika ne me etew taman te egkeelehan dan te eg-uyan, wey iampew nu red te me saku dan ka seleppi ne imbayad dan.
\verseNumber{2}Itahu nu degma ka ubab ku ne mahal diye te saku te igkalitan duma te seleppi ne imbayad din.” Ne intuman din ka innangen ni Husi.
\verseNumber{3}Te maselem-selem pad, impaligkat e ka taltalaari duma te me asnu ran.
\verseNumber{4}Te ware pad nakariyu-diyu sikandan te siyudad, impalupug e ni Husi te suluhuanen din ka taltalaari te migkahi, “Lupuha nu sikandan wey kahii nu te mania te mareet ka igsuli dan te keupiya ku kandan?
\verseNumber{5}Mania te intakew ran ka mahal ne ubab ne eg-in-inuman ku wey eggamiten ku te pegpanagne? Mareet seini se inggimu ran!”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{6}Sikan naa, te neumaan e te suluhuanen ka taltalaari, ingkahiyan din e sikandan te inlalag ni Husi.
\verseNumber{7}Ne migtabak sikandan, “Ahalen, mania te nakakahi ka te iling due? Kene key egpekeyimu due!
\verseNumber{8}Nakanengneng ka ne inlibed ney keykew ka seleppi ne nakita ney ne nakaampew te me saku ney puun te Kanaan. Ne kuntee egpepanakawen key e nasi nikeykew te seleppi wey ke bulawan naa diye te baley te ahalen nu?
\verseNumber{9}Na, ke hentew kanami ka egkakitaan nu te ubab din, himatayi nu sikandin wey uripena key e degma.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{10}Ne migtabak sikandin, “Uya, egkabennalan a due. Piru ka migtakew re ka egkeyimu ne uripen, ne egpekeyipanew red ka duma kaniyu.”
\verseNumber{11}Sikan naa ka indagdahew ran e ipalegsad ka me saku dan wey impambukelasan dan e.
\verseNumber{12}Impaneilang ay-ayari te suluhuanen ni Husi ka me saku dan ligkat te panganey ne anak taman te igkalitan, ne diye din kitaa ka ubab te saku ni Binhamin.
\verseNumber{13}Te sikan de, nanggisi te taltalaari ka kumbale dan su nalaggew ran amana. Indulan dan e man‑e ka me saku dan diye te me asnu ran wey nanlibed diye te siyudad.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{14}Te peggingume e enni Huda diye te baley ni Husi, diye pad iya sikandin. Ne miglangkeb sikandan diye te tangkaan din.
\verseNumber{15}Migkahiyan sikandan ni Husi, “Mania te neyimu niyu seini? Ware kew bes nakanengneng ne egpakataha a te minsan nekey tenged te pegpanagne ku?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{16}Ne migkahi si Huda, “Ahalen, nekey naan pad iya se iglalag ney keykew? Nekey naan pad iya se igpakapangatarengan ney keykew ne ware key nakasale? Ka Manama en iya ka migpanengneng te nakasale key iya. Ne kuntee, uripena key e langun nikeykew duma te seeye se nakitaan te ubab.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{17}Piru migtabak si Husi, “Kena a egpekeyimu te iling due! Sikandin de se migtakew te ubab ku ka eg-uripenen ku. Piru sikaniyu se duma, egpekeuli kew diye te amey niyu ne ware igkabantali.”

\BibleSectionHeading{Ka pegpeyimmimenew ni Huda ki Husi}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{18}Ne migdani-rani si Huda diye te ki Husi wey migkahi, “Ahalen, palalahe e pa ubag nikeykew se suluhuanen nu. Ne kene ke re ubag kabelu keddi, minsan nekeiling ka te Hari te Ihiptu.
\verseNumber{19}Ahalen, in-insaan key nikeykew ke duen pad amey ney wey ke duen pad hari ney.
\verseNumber{20}Ne migtabak key, ‘Uya, duen pad amey ney ne egkabuyag e, wey duen pad hari ney ne neetew te egkabuyag e ka amey ney. Napatey e ka kakey rin wey sikandin naan de ka nasame ne anak te iney rin, wey inggeyinawaan amana sikandin te amey ney.’
\verseNumber{21}Ne migkahiyan key nikeykew, ‘Uyana niyu sikandin kayi eyew egpakakita a kandin.’
\verseNumber{22}Piru migtabak key, ‘Ahalen, kene egpakasuwey sikandin te amey ney, su ke egpakasuwey sikandin, egkapatey ka amey ney.’
\verseNumber{23}Piru ahalen, migkahi ka man‑e, ‘Wey kew re pakita keddiey ke egpakaruma kaniyu ka igkalitan ne hari niyu.’
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{24}“Te peg-uli ney diye te amey ney, ingkahiyan ney e sikandin te impanaha-taha nu kanami.
\verseNumber{25}Ne insuhu key nikandin, ‘Libed kew red diye wey bebeli kew te deisek ubag ne egkakeen ta.’
\verseNumber{26}Ne intabak ney sikandin, ‘Kene key egpakalibed ke kene egpakaruma kanami ka igkalitan ne hari ney. Su wey key re egpakita te gubirnadur ke egpakaruma sikandin kanami.’
\verseNumber{27}Ne migkahiyan key e man‑e te amey ney, ‘Nakanengneng kew e ne nakaanak de te daruwa ne lukes ka asawa ku ne si Rakil.
\verseNumber{28}Miggipanew ka sabeka piru warad e nekeuli. Malehet ne indeesan sikandin te mahintalunan wey ware kud iya nakita sikandin.
\verseNumber{29}Ke eg-uyanen niyu ka hari rin ne due egkeyitabu kandin, egkapatey ad iya te peglungku su egkabuyag ad e.’
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{30-31}“Purisu ahalen, kena a egpekeuli diye te amey ney ke kene egpakaruma ka hari ney kanami. Su nakaruma kandin ka geyinawa te amey ney. Ke egkakita te amey ney ne ware sikandin nakaruma kanami, egkapatey iya sikandin te peglungku su buyag e sikandin.
\verseNumber{32}Ahalen, sikeddi ka egpanabak te amey ney ke egkamenu sikandin. Migkahiyan ku sikandin, ‘Emun ke kene ku egkaruma ka hari ney te eg-uli kayi te keykew, sikeddi senditi nu te ware egtamanan.’
\verseNumber{33}Purisu ahalen, sikeddiey e uripena nu liwan kandin. Peulia nud ubag sikandin duma te me kakey rin.
\verseNumber{34}Su kena a egpekeuli diye te amey ney ke kene sikandin egpakaruma keddi. Kene ku egkaantus ka mareet ne egkeula-ula te amey ney.”

\BibleSectionHeading{Ka pegpeila ni Husi te me suled din}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{45}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{45:1: }Him 7:13.}Kenad egkatigkel ni Husi ka eggeramen din diye te tangkaan te me suluhuanen din, sikan naa ka impaawe din sikandan. Te sikandan naan de se taltalaari ka nahaat, migpeile e si Husi te me suled din ke hentew sikandin.
\verseNumber{2}Ne migpanaman migsinehew si Husi wey nakarineg ka me matig-Ihiptu wey nahuhuran e degma ka diye te palasyu te Hari te Ihiptu.
\verseNumber{3}Migkahiyan ni Husi ka me suled din, “Sikeddi si Husi! Menua, manekal pad ka amey ta?” Piru natanengan de iya sikandan tenged te liyas dan kandin.
\verseNumber{4}Sikan naa ka migkahiyan e man‑e ni Husi sikandan, “Ne dani-rani kew pa ubag keddiey.” Ne migparani sikandan, wey migkahi si Husi, “Sikeddiey si Husi, ka suled niyu ne imbelegye niyu wey neuyan e kayi te Ihiptu.
\verseNumber{5}Ne kene niyu ikalaggew wey kene niyu senditi ka pegbelegye niyu keddi kayi. Su ka Manama ka migpeendini keddi hun‑a kaniyu eyew egkapangabangan ka me etew.
\verseNumber{6}Su ikarangeb pad seini ne leg‑un te gutas. Duen pad lalimma ne leg‑un ne ware egpakadaru wey ware eg-umeen.
\verseNumber{7}Impewun‑a a te Manama kaniyu kayi eyew egkapangabangan kew duma te me anak niyu, wey eyew egkeyimu kew ne dakel ne nasud.
\verseNumber{8}Purisu, kene ne sikaniyu ka migpeendini keddi, ke kene, ka Manama. Inggimu a nikandin ne talagtambag te Hari te Ihiptu wey impiyalan a nikandin te langun diye te baley rin wey te pegmandu te intiru ne inged te Ihiptu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{9}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{45:9-11: }Him 7:14.}“Na, apas kew uli diye te amey ta wey pangguhuri niyu sikandin te seini ka innangen te anak din ne si Husi, ‘Inggimu a te Manama ne talagmandu te intiru ne inged te Ihiptu. Hendini kew te keddi te mahaan.
\verseNumber{10}Egpekeugpe kew kayi te inged te Gusin ne marani re keddi, sikeykew wey ka me anak nu, me apu nu, me karniru nu, me kambing, me baka, wey ka langun ne keykew.
\verseNumber{11}Egtangguwen ku sikeykew diye te Gusin, su duen pad lalimma ne leg‑un ne gutas. Su egkeyirapan kew ke kene kew eggendini, sikeykew wey ka me anak nu wey ka langun ne keykew.’ ”
\verseNumber{12}Ne migkahi man‑e si Husi, “Kuntee, nekeila kew e, minsan ka hari ku ne si Binhamin, te sikeddi seini se migpakiglalag kaniyu iyan iya si Husi.
\verseNumber{13}Pangguhuri niyu ka amey ta te kabantug ku kayi te Ihiptu wey te langun ne nakita niyu. Ne uyana niyu ka amey ta kayi te mahaan.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{14}Ne migkepkepan din e ka hari rin ne si Binhamin te migsinehew. Ne migsinehew degma si Binhamin.
\verseNumber{15}Te egkalihet pad ne egsinehew si Husi, in-atul rin te egpangarek ka me kakey rin. Ne henduen pad ne nakalalag sikandan kandin.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{16}Te nakarineg e ka diye te palasyu te Hari te Ihiptu te nekeume e ka me suled ni Husi, nahale amana ka Hari wey ka me upisyal din.
\verseNumber{17}Nataman, migkahiyan te Hari te Ihiptu si Husi, “Parulani nu te me suled nu ka me asnu ran wey peulia nud e sikandan diye te Kanaan.
\verseNumber{18}Ipaangey nu te me suled nu ka amey niyu wey ka me pamilya ran wey ipalibed nu sikandan kayi. Su igbehey ku kandan ka subla ne meupiya ne tane kayi te Ihiptu wey egpakakeen sikandan te meupiya ne ig-uma kayi.
\verseNumber{19}Kahii nu sikandan te egpeuyanen te me kerumata puun kayi te Ihiptu eyew due egpeunturan te me asawa ran, me anak dan, duma te amey niyu ne egpeendiniyen.
\verseNumber{20}Kahii nu sikandan ne kene egkatiglingey te me karatuan dan ne egkahaat diye, su kandan e ka langun ne subla ne meupiya kayi te Ihiptu.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{21}Intuman te me anak ni Hakub ka innangen kandan. Imbehayan sikandan ni Husi te me kerumata sumale te insuhu te Hari te Ihiptu, wey imbehayan din pad man‑e te bewu te eggipanew.
\verseNumber{22}In-atul rin pad man‑e sikandan pamehayi te me manggad ne egkeilisan dan. Piru si Binhamin ka imbehayan te lalimma ne manggad ne egkeilisan din wey tatelu ne gatus (300) ne pelata ne mahal.
\verseNumber{23}Ne impeuyanan din ka amey rin te sapulu ne asnu ne indulanan te subla pad ne meupiya ne mig-uma diye te Ihiptu wey sapulu pad man‑e ne asnu ne indulanan te trigu, paan, wey duma pad ne egkakeen ne igpabewu te amey rin te peggipanew rin.
\verseNumber{24}Ne impaligkat e ni Husi ka me suled din ne impanagtahaan, “Kene kew pasenditey ke diye kew e te dalan.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{25}Sikan naa ka migligkat e sikandan puun te Ihiptu wey miglibed e diye te amey ran ne si Hakub diye te Kanaan.
\verseNumber{26}Te pegginguma ran, migkahiyan dan e sikandin, “Ware bes ded migpatey si Husi! Ne migmandue kuntee sikandin te intiru ne inged te Ihiptu!” Natanengan si Hakub wey ware nakapalintutuu te ingguhud dan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{27}Piru te napangguhuran dan e sikandin te langun ne innangen ni Husi, wey te nakita rin e ka me kerumata ne impeuyan ni Husi eyew egpeunturan kandin te eggendiye te Ihiptu, henduen pad ne naalipaspasan sikandin ka natanengan.
\verseNumber{28}Ne migkahi sikandin, “Eleg e! Ware bes ded iya migpatey ka anak ku ne si Husi! Eggendiya a kandin eyew egkakita ku pad sikandin te kene e pad egpatey.”

\BibleSectionHeading{Ka peggendiye enni Hakub te Ihiptu}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{46}Sikan naa ka miggipanew e ensi Hakub wey impanguyan dan ka langun ne kasangkapan dan. Te nekeume e sikandan diye te Birsiba, migpanubad sikandin te Manama te amey rin ne si Isaak.
\verseNumber{2}Te seeye ne karusileman, migpakiglalag ka Magbebaye ne Manama ki Hakub pinaahi te taheinep. Migkahi sikandin, “Hakub, Hakub!”
\BibleParagraphStyleP
Ne migtabak sikandin, “Seini e red.”
\verseNumber{3}Ne migkahi man‑e ka Manama, “Sikeddi ka Manama, ka Manama te amey nu. Kene ka kaaldek ne eggendiye te Ihiptu, su eggimuwen ku ne dakel ne nasud ka me kabuhalan nu diye.
\verseNumber{4}Egdumaan ku sikeykew diye te Ihiptu, wey igpalibed ku red kayi te Kanaan ka me kabuhalan nu. Te pegpatey nu, diye te lenged nu si Husi.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{5}Sikan naa ka miglihad e si Hakub diye te Birsiba. Impeuntud e te me anak din si Hakub, ka me anak dan ne deisek pad, wey ka me asawa ran diye te me kerumata ne impeuyan te Hari te Ihiptu kandan.
\verseNumber{6}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{46:6: }Him 7:15.}Impanguyan dan man‑e ka ayam dan wey ka langun ne karatuan ne nakuwa ran diye te Kanaan. Miggendiye si Hakub te Ihiptu ne impanduma rin ka langun ne kabuhalan din;
\verseNumber{7}ka me anak din wey me apu din, lukes wey malitan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}Seini ka listaan te me ngaran te me kabuhalan ni Hakub ne migduma kandin diye te Ihiptu: Si Rubin ka panganey ne anak ni Hakub.
\verseNumber{9}Ka me lukes ne anak ni Rubin ne ensi Hanuk, si Pallu, si Hisrun, wey si Karmi.
\verseNumber{10}Si Simyun wey ka me anak din ne lukes ne ensi Himuwil, si Hamin, si Uhad, si Hakin, si Suhar, wey si Saul. Si Saul ka anak din te malitan ne matig-Kanaan.
\verseNumber{11}Si Libi wey ka me anak din ne lukes ne ensi Girsun, si Kuhat, wey si Mirari.
\verseNumber{12}Si Huda wey ka me anak din ne lukes ne ensi Sila, si Piris, wey si Sira. (Duen pad daruwa ne lukes ne anak ni Huda ne ensi Ir wey si Unan, piru migpatey e sikandan diye te Kanaan.) Ka me lukes ne anak ni Piris ne iyan ensi Hisrun wey si Hamul.
\verseNumber{13}Si Isakar wey ka me anak din ne lukes ne ensi Tula, si Puwa, si Hasub, wey si Simrun.
\verseNumber{14}Si Sabulun wey ka me anak din ne lukes ne ensi Sirid, si Ilun, wey si Haliil.
\verseNumber{15}Sikandan ka me lukes ne anak ni Hakub ki Liya duma ki Dina ne anak din ne malitan ne miglesut te diye pad sikandan mig-ugpe te Padan-aram. Miggingume e te tatelu ne pulu wey tatelu (33) ka kabuhalan din ki Liya.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{16}Si Gad wey ka me anak din ne lukes ne ensi Sipiun, si Hagi, si Suni, si Isbun, si Iri, si Arudi, wey si Arili.
\verseNumber{17}Si Asir wey ka me anak din ne lukes ne ensi Imna, si Isba, si Isbi, si Biryas, wey ka atebey ran ne si Sira. Ka me anak ni Biryas ne ensi Ibir wey si Malkiil.
\verseNumber{18}Sikandan se sapulu wey hen‑em (16) ka me kabuhalan ni Hakub ki Silpa, ka uripen ne imbehey ni Laban diye te anak din ne si Liya.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{19}Ensi Husi wey si Binhamin, ka me anak ni Hakub ki Rakil.
\verseNumber{20}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{46:20: }Hin 41:50-52.}Ka me anak ni Husi ki Asinat iyan ensi Manasis wey si Ipraim ne diye neetew te Ihiptu. Si Asinat, anak ni Putipira ne talagpanubad diye te Un.
\verseNumber{21}Ka me lukes ne anak ni Binhamin iyan ensi Bila, si Bikir, si Asbil, si Gira, si Naaman, si Ihi, si Rus, si Mupim, si Hupim, wey si Arid.
\verseNumber{22}Sikandan se sapulu wey hep‑at (14) ka me kabuhalan ni Hakub ki Rakil.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{23}Si Dan wey ka anak din ne lukes ne si Husim.
\verseNumber{24}Si Naptali wey ka me anak din ne lukes ne ensi Hasiil, si Guni, si Hisir, wey si Silim.
\verseNumber{25}Sikandan se pitu ka me kabuhalan ni Hakub ki Bilha, ka uripen ne imbehey ni Laban diye te anak din ne si Rakil.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{26}Migginguma te hen‑em ne pulu wey hen‑em (66) ka me kabuhalan ni Hakub ne miggendiye te Ihiptu, angin e te me ambey rin.
\verseNumber{27}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{46:27: }Him 7:14.}Tenged te duen e daruwa ne anak ni Husi ne miglesut diye te Ihiptu, miggingume e te pitu ne pulu (70) ka me kabuhalan ni Hakub ne diye te Ihiptu.

\BibleSectionHeading{Ka pegginguma enni Hakub diye te Ihiptu}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{28}Ne impewun-e e ni Hakub si Huda diye ki Husi eyew egpatemu sikandan kandin diye te Gusin. Te nekeume e ensi Hakub diye te Gusin,
\verseNumber{29}impataggel e ni Husi ka unturanan din wey miggendiyad sikandin te Gusin eyew egtemu te amey rin diye. Te nekeume e sikandin, migkepkepan din e ka amey rin wey migsinehew sikandin ne mananey mig-engked.
\verseNumber{30}Ne migkahiyan ni Hakub si Husi, “Egkaayun e ne egpatey ad, su nakita kud e ka ulaula nu wey nakataha ad ne ware ke bes ded migpatey.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{31}Ne migkahiyan ni Husi ka me suled din wey ka me pamilya ran, “Eggendiya a te Hari te Ihiptu wey egkahiyan ku sikandin te nekeuma kew e puun te Kanaan.
\verseNumber{32}Egkahiyan ku degma sikandin te talagtameng kew te me ayam, wey impanguyan niyu kayi ka ayam niyu wey ka langun ne kaniyu.
\verseNumber{33}Ne emun ke igpeumew kew te Hari te Ihiptu wey eg-insaan ke nekey ka himu niyu,
\verseNumber{34}tabaka niyu sikandin te talagtameng kew te me ayam puun pad dengan, iling te me apu niyu. Ne puun due, egpeugpeen kew te Hari te Ihiptu kayi te Gusin, su kene ne meupiya te me matig-Ihiptu ne eglemung te talagtameng te me ayam.”
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{47}Sikan naa ka miggendiyad e si Husi te Hari te Ihiptu wey migkahi, “Nekeume e ka amey ku wey ka me suled ku ne migpuun diye te Kanaan ne impanguyan dan ka me karniru wey me baka ran wey ka langun ne kandan. Ne kuntee, diyad e sikandan te Gusin.”
\verseNumber{2}Ne lalimma ka suled ni Husi ne induma rin wey impeila-ila rin te Hari te Ihiptu.
\verseNumber{3}Ne mig-insaan sikandan te Hari te Ihiptu, “Nekey‑a ka himu niyu?”
\BibleParagraphStyleP
Ne migtabak sikandan, “Ahalen, talagtanggu key te me ayam, iling te me apu ney.
\verseNumber{4}Miggendini key eyew kayid eg-ugpe su warad egkapanabtaban te me ayam ney diye te Kanaan su masumpit amana ka bitil. Ahalen, eghangyuen ney sikeykew ne diye key peugpaa te Gusin.”
\verseNumber{5}Ne migkahiyan te Hari te Ihiptu si Husi, “Tenged te kayid e te keykew ka amey nu wey ka me suled nu,
\verseNumber{6}egpekeugpe sikandan te minsan hendei ne igkeupii nu. Diye nu iya peugpaa sikandan te Gusin, su seeye ka subla ne meupiya ne tane kayi te Ihiptu. Ke due nanengnengan nu due te kandan ne amana egkateu ne egtanggu, iyan nu patangguwa te me ayam ku.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{7}Ne nataman, indume e ni Husi ka amey rin ne si Hakub wey impeila rin te Hari te Ihiptu, wey in-ampuan ni Hakub ka Hari eyew egpanalanginan sikandin te Manama.
\verseNumber{8}Ne mig-insaan te Hari te Ihiptu si Hakub, “Pile e ka idad nu?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{9}Ne migtabak si Hakub, “130 e ka idad ku. Malepet de wey mahirap ka peg-ugpe ku. Ne kene seini egpakalepeng te idad te amey ku wey te me apu ku dengan.”
\verseNumber{10}Ne impanalanginan e man‑e ni Hakub ka Hari te Ihiptu wey miggipanew e sikandin.
\verseNumber{11}Sikan naa ka impeugpe e ni Husi ka amey rin wey ka me suled din diye te Ihiptu. Imbehayan din sikandan te subla ne meupiya ne tane ne diye te marani te siyudad ne egngaranan te Ramasis, sumale te insuhu te Hari te Ihiptu.
\verseNumber{12}Imbegbehayan ni Husi te pegkeen ka intiru ne pamilya te amey rin, wey ka me suled din, sumale te kasuluhan te me anak dan.

\BibleSectionHeading{Ka pegmandu ni Husi te timpu te bitil}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{13}Ne tenged te masumpit amana ka bitil, warad egkakeen te me etew ne mig-ugpe diye te inged te Ihiptu wey Kanaan wey migmagguye e ka me etew.
\verseNumber{14}Sikan naa ka nangendiye ki Husi ka me matig-Kanaan wey me matig-Ihiptu eyew egpameli te egkakeen. Impanlimud ni Husi ka langun ne seleppi ne imbayad dan wey in-uyan din diye te palasyu te Hari te Ihiptu.
\verseNumber{15}Ne nataman, naaminan e te seleppi ka me etew diye te Ihiptu wey Kanaan. Ne nangendiyad e man‑e ki Husi ka langun ne me matig-Ihiptu ne migkahi, “Warad seleppi ney. Ne behayi key ubag te egkakeen wey kene key papataya nikeykew te gutas.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{16}Ne migtabak si Husi, “Tenged te warad e seleppi niyu, ibehey niyu keddi ka me ayam niyu su egsaliyuwan ku te egkakeen.”
\verseNumber{17}Sikan naa ka impanguyan dan ka me ayam dan diye te ki Husi, wey insaliyuwan din te egkakeen ka me kudde, me karniru, me kambing, me baka, wey ka me asnu ran. Te seeye ne leg‑un, impanaliyuwan ni Husi te egkakeen ka langun ne ayam dan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{18}Te seup e ne leg‑un, nangendiyad e man‑e sikandan ki Husi wey migkahi, “Ahalen, kene ney iggeles keykew ne naaminan key en iya te seleppi wey duen e te keykew ka langun ne ayam ney. Warad nasame ne igpakabehey ney keykew angin e te lawa ney wey te tane ney.
\verseNumber{19}Kene key ubag papataya nikeykew! Saliyuwi nud e ka lawa ney wey ka tane ney te egkakeen. Egpeuripen key e te Hari te Ihiptu wey kandin e ka tane ney. Behayi key degma te beni eyew egkeuyag key red wey kene egbenesan ka me kamet ney.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{20}Sikan naa ka impamelegye e te me matig-Ihiptu ka langun ne tane dan tenged te masumpit ne bitil. Ne impameli e seeye ni Husi para te Hari te Ihiptu ne iyan e kamuney te katantanaan te Ihiptu,
\verseNumber{21}wey impeuripen e kandin ka langun ne matig-Ihiptu.
\verseNumber{22}Ka tane naan de te me talagpanubad ka ware nakuwa ni Husi. Kene ne keilangan ne igbelegye dan ka tane dan su imbegbehayan de sikandan te Hari te Ihiptu te seleppi.
\verseNumber{23}Ne migkahiyan ni Husi ka me etew, “Kuntee ne aldew, nabeli kud e sikaniyu wey ka tane niyu para te Hari te Ihiptu. Seini red ka beni ne igpamula niyu te me kamet niyu.
\verseNumber{24}Ke eg-umeen kew e, ibehey niyu te Hari te Ihiptu ka igkalimma ne baad. Kaniyud e ka egkasame eyew egbenien wey egkeenen niyu te taltalaanak.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{25}Ne migkahi sikandan, “Ahalen, impangabangan key nikeykew! Ke egkeupian ka, egpeuripen key e te Hari te Ihiptu.”
\verseNumber{26}Sikan naa ka miggimu si Husi te balaud diye te Ihiptu ne ka igkalimma ne baad te eg-uma igbehey te Hari te Ihiptu. Minsan kuntee, duen pad ka sika ne balaud. Ka tane naan de te me talagpanubad ka ware nakuwa te Hari te Ihiptu.

\BibleSectionHeading{Ka pegpanaha-taha ni Hakub}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{27}Ne diye mig-ugpe ka me anak ni Israil\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{47:27 }Si Israil ka ingngaran te Manama ki Hakub te migpaleglehengey sikandan diye te Piniil (32:28).} te Gusin, wey migmeyaman sikandan diye wey nabuhal amana.
\verseNumber{28}Diye mig-ugpe si Hakub te Ihiptu seled te sapulu wey pitu (17) ne leg‑un taman te migpatey e sikandin ne migginguma te 147 ka idad din.
\verseNumber{29}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{47:29-30: }Hin 49:29-32; 50:6.}Te mahaan e egkapatey sikandin, impeumew rin ka anak din ne si Husi wey ingkahiyan, “Ke inggeyinawaan e red nikeykew, ipataliware nu ka belad nu te daruwa ne bubun ku wey saad ka keddi ne eg-ay-ayaran a nikeykew wey kene eg-ang-anggaan. Kena a ilebeng nikeykew kayi te Ihiptu.
\verseNumber{30}Su igkeupii ku ne diya a igsabal te insabalan te amey ku wey te apu ku. Ke egpatey ad, uyana a nikeykew puun kayi te Ihiptu wey diya a isabal te insabalan kandan.”
\BibleParagraphStyleP
Ne migtabak si Husi, “Egtumanen ku ka ingkahi nu.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{31}Ne migkahi e man‑e si Hakub, “Pahunlibet ka keddi ne egtumanen nu iya seini.” Sikan naa ka migpahunlibet si Husi. Ne miglangkeb si Hakub diye te hibatanan din eyew egpasalamat te Manama.

\BibleSectionHeading{Ka pegpanalangin ni Hakub engki Ipraim wey Manasis}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{48}Te ware naluhey, nahuhuran si Husi ne migderalu ka amey rin. Sikan naa ka inleuy rin si Hakub wey induma rin ka daruwa ne anak din ne ensi Manasis wey Ipraim.
\verseNumber{2}Te nahuhuran e si Hakub te miglepew e ka anak din ne si Husi, migtehel-tehel sikandin mig-enew wey migpinnuu diye te miggibatan din.
\verseNumber{3}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{48:3-4: }Hin 28:13-14.}Ne ingkahiyan ni Hakub si Husi, “Ka Manama ne Amana ne Maresen migpakita keddi diye te Lus, diye te tane te Kanaan wey impanalanginan a nikandin.
\verseNumber{4}Migkahiyan a nikandin, ‘Egbehayan ku sikeykew te masalig ne kabuhalan eyew egkeyimu sikandan ne masalig ne nasud. Ne igbehey ku kandan ka seini ne tane wey sikandan e ka kamuney kayi te ware egtamanan.’
\verseNumber{5}Ne ka daruwa ne anak nu ne si Ipraim wey si Manasis ne miglesut kayi te Ihiptu te ware e pad miggendini, eg-anaken kud e sikandan. Eg-isipen kud sikandan ne me anak ku iling engki Rubin wey Simyun.
\verseNumber{6}Kene kud eg-anaken ka me hari ran, su keykew e sikandan. Ke egkapatey ad, diyad e sikandan egpakakuwa te karatuan engki Ipraim wey ki Manasis.
\verseNumber{7}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{48:7: }Hin 35:16-19.}Te pegligkat ku diye te Padan-aram, migpatey e ka iney nu ne si Rakil diye te Kanaan te mariyu key pad te Iprata. Amana a miglungku te pegpatey rin wey diye ku ilebeng sikandin te ilis te dalan peendiye te Iprata (wey ke Bitlihim).”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}Te pegkakita ni Hakub te me lukes ne anak ni Husi, mig-inse sikandin, “Hentew‑a seini se me lukes-lukes?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{9}Ne migtabak si Husi, “Seini ka me anak ku ne imbehey te Manama keddi kayi te Ihiptu.”
\BibleParagraphStyleP
Ne migkahi man‑e si Hakub, “Ipeparani nu sikandan kayi te keddi su egpanalanginan ku sikandan.”
\verseNumber{10}Te seeye ne timpu, kenad e egpakameleg-meleg si Hakub su buyag e amana sikandin. Seeye naa, impeparani e ni Husi ka me anak din diye ki Hakub, wey migkepkepan wey migpangarekan din sikandan.
\verseNumber{11}Ne migkahiyan ni Hakub si Husi, “Wara ad mig-iman-iman ne egkakita ku pad sikeykew, piru kuntee, mania te kene ne sikeykew re ka impakita keddi te Manama, su minsan degma ka me anak nu?”
\verseNumber{12}Ne impeensig ni Husi ka me lukes-lukes ligkat te buel ni Hakub wey miglangkeb sikandin diye te tangkaan te amey rin.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{13}Ne nataman, inggen-genan ni Husi ka me anak din wey ingkitkit din peendiye ki Hakub. Ne diye din si Ipraim te kawanan din wey diye te gibang din si Manasis, eyew si Ipraim ka diye te igkahibang ni Hakub wey si Manasis ka diye te igkakawanan din.
\verseNumber{14}Piru impegsaliyu ni Hakub ka belad din. Diye din itel-eb ka kawanan ne belad din te ulu ni Ipraim ne iyan ka hari, wey diye din itel-eb ka gibang ne belad din te ulu ni Manasis ne iyan ka kakey.
\verseNumber{15-16}Ne impanalanginan din ensi Husi te migkahi,
\BibleParagraphStyleQ
“Egpanalanginan seini se me anak nu te Manama,
\BibleParagraphStyleQQ
ne insimba te apu ku ne si Abraham wey te amey ku ne si Isaak,
\BibleParagraphStyleQ
ne iyan ded degma ka Manama
\BibleParagraphStyleQQ
ne layun migpanulu keddi.
\BibleParagraphStyleQ
Egpanalanginan degma sikandan,
\BibleParagraphStyleQQ
te panalihan te Manama ne migpangabang
\BibleParagraphStyleQQ
te langun ne egpakarereet keddi.
\BibleParagraphStyleQ
Ne egkasuman-suman te me etew ka ngaran ku,
\BibleParagraphStyleQQ
ka ngaran te apu ku ne si Abraham,
\BibleParagraphStyleQ
wey ka ngaran degma te amey ku ne si Isaak
\BibleParagraphStyleQQ
pinaahi kandan.
\BibleParagraphStyleQ
Egkabuhal-buhal sikandan
\BibleParagraphStyleQQ
wey egnenasud dan e.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{17}Te pegkakita ni Husi ne ka ulu ni Ipraim ka intel-eban te kawanan ne belad te amey rin, neepes sikandin. Sikan naa ka inggen-genan din ka belad te amey rin eyew eggalinen din perem diye te ulu ni Manasis.
\verseNumber{18}Ne migkahiyan ni Husi ka amey rin, “Kene, Ame! Seini ka panganey ne anak ku. Kayi nu itel-eb ka kawanan ne belad nu te ulu rin.”
\verseNumber{19}Piru mig-apul ka amey rin ne migkahi, “Tatu, nakanengneng a. Ka me kabuhalan ni Manasis, egnenasud ded degma te dakel. Piru ka hari rin ka egpakasubla kandin wey egnenasud te dakel ka me kabuhalan din.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{20}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{48:20: }Hib 11:21.}Sikan naa ka impanalanginan din sikandan te seeye ne aldew te migkahi,
\BibleParagraphStyleQ
“Egkarawit ka me ngaran niyu te me kabuhalan ni Israil
\BibleParagraphStyleQQ
ke egpanalangin sikandan te duma.
\BibleParagraphStyleQQ
Egkahi sikandan keureme, ‘Egpanalanginan kew
\BibleParagraphStyleQ
te Manama iling te panalangin din
\BibleParagraphStyleQQ
ki Ipraim wey ki Manasis.’ ”
\BibleParagraphStyleM
Sikan naa ka impewun‑a ni Hakub ka ngaran ni Ipraim ki Manasis.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{21}Ne migkahiyan ni Hakub si Husi, “Mahaan ad egkapatey, piru egdumaan kew te Manama wey igpalibed kew nikandin diye te Kanaan ne inged te me kaap-apuan niyu.
\verseNumber{22}Ne sikeykew ka egbehayan ku te inged te Sikim, kene ne me suled nu. Naahew ku seeye ne tane dengan puun te me Amurihanen pinaahi re te kampilan wey me busug ku.”

\BibleSectionHeading{Ka pegpataha ni Hakub te egkeulaula te me anak din}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{49}Nataman, impeumew e ni Hakub ka me anak din wey migkahiyan, “Libulung kew kayi su igpangguhud ku kaniyu ka egkeula-ula niyu keureme.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{2}“Hendini kew wey pammineg kew,
\BibleParagraphStyleQQ
me anak ku;
\BibleParagraphStyleQ
pammineg kew keddi
\BibleParagraphStyleQQ
te amey niyu.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{3}“Rubin, sikeykew ka panganey ne anak ku,
\BibleParagraphStyleQ
sikeykew ka keseg ku,
\BibleParagraphStyleQQ
wey ka an-anayan ne palinneu te pegkalukes ku.
\BibleParagraphStyleQ
Subla ka bantug nu
\BibleParagraphStyleQQ
wey katenged nu te langun ne me anak ku.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{4}Piru iling ka te baggiyu ne kene egkabalabahan.
\BibleParagraphStyleQQ
Purisu kenad e ne subla ka bantug nu,
\BibleParagraphStyleQ
su miggulid ke ma
\BibleParagraphStyleQQ
te sabeka ne asawa ku ne uripen,
\BibleParagraphStyleQ
wey inlinditan nu ka hibatanan ku.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{5}“Si Simyun wey si Libi, talaari, wey nasabeka ka isip dan.
\BibleParagraphStyleQ
Inggamit dan ka me kampilan dan eyew egpanlusud.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{6}Kena a eg-ambag-ambag te me planu ran,
\BibleParagraphStyleQ
wey te me pegliblibulung dan.
\BibleParagraphStyleQQ
Su emun ke egkabelu sikandan,
\BibleParagraphStyleQ
eggimatey iya te etew,
\BibleParagraphStyleQQ
wey ke egkasakat sikandan ne egpanggepuan dan ka me baka,
\BibleParagraphStyleQ
egpanggepuan dan iya.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{7}Egdilusen sikandan
\BibleParagraphStyleQ
tenged te masumpit ne belu dan,
\BibleParagraphStyleQQ
wey te egmangebel-ebel degma ne langet dan.
\BibleParagraphStyleQ
Purisu, egpegsuwayen ku sikandan
\BibleParagraphStyleQQ
diye te inged te Israil,
\BibleParagraphStyleQ
wey diye ku degma egpegsuwaya ka me kabuhalan dan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{8}“Huda, egdayanen ka te me suled nu.
\BibleParagraphStyleQ
Egkareeg nu ka me kuntere nu.
\BibleParagraphStyleQQ
Eg-unduk ka me suled nu
\BibleParagraphStyleQQ
diye te tangkaan nu.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{9}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{49:9: }Num 24:9; Imp 5:5.}Iling ka, Huda, te nati te liyun
\BibleParagraphStyleQQ
ne nakarawi e,
\BibleParagraphStyleQ
ne eg-uli e diye te helesanan din
\BibleParagraphStyleQQ
wey egbuluku e.
\BibleParagraphStyleQ
Ne ware egpakarani-rani kandin.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{10}Eggen-genan nu, Huda, ka tuked te Hari,
\BibleParagraphStyleQQ
wey egpakamandu
\BibleParagraphStyleQ
ka me kabuhalan nu
\BibleParagraphStyleQQ
taman te peglepew
\BibleParagraphStyleQ
te Hari ne malehet ne kamuney,
\BibleParagraphStyleQ
ne iyan egtumanen te langun.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{11}Iggiket din ka nati ne asnu rin
\BibleParagraphStyleQQ
diye te subla ne meupiya ne pinamula ne paras.
\BibleParagraphStyleQ
Iyan din igpi‑pi te kumbale din ka binu,
\BibleParagraphStyleQQ
su neuralan e sikandin.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{12}Subla pad ne meitem ka mata rin
\BibleParagraphStyleQ
te binu,
\BibleParagraphStyleQQ
wey subla pad ne maangkag ka ngipen din
\BibleParagraphStyleQ
te gatas.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{13}“Sabulun, diye ka eg-ugpe te ilis te dahat.
\BibleParagraphStyleQ
Meupiya ne tuhunanan te me barku
\BibleParagraphStyleQQ
ka lenged te tane nu,
\BibleParagraphStyleQ
wey diye egkataman te Sidun ka tane nu.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{14}“Isakar, iling ka te manekal ne asnu
\BibleParagraphStyleQQ
ne egbuluku minsan indulanan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{15}Ke egkakita nu ne meupiya ka eggimelayan nu
\BibleParagraphStyleQQ
wey meupiya degma ka tane,
\BibleParagraphStyleQ
egkeenat nu ka dulan nu wey egkapehes ka eggimu
\BibleParagraphStyleQQ
isip uripen.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{16}“Dan, egpakamandu ka
\BibleParagraphStyleQQ
te me etew nu,
\BibleParagraphStyleQQ
iling te duma ne kabuhalan te Israil.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{17}Iling ka, Dan, te uled
\BibleParagraphStyleQQ
diye te ilis te dalan,
\BibleParagraphStyleQ
iling te mammiley
\BibleParagraphStyleQQ
ne egkahat te paa te kudde
\BibleParagraphStyleQQ
eyew egkewulus ka mig-untud.”
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{18}Ne migkahi si Hakub, “Egtetahad a te kaluwasan
\BibleParagraphStyleQ
ne egligkat keykew, Magbebaye ne Manama.”
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{19}“Gad, eglusuran ka wey egpangahawan te me kuntere nu,
\BibleParagraphStyleQQ
piru eglupuhen nu sikandan te egsuli.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{20}“Asir,
\BibleParagraphStyleQQ
mananam ka egkeenen nu,
\BibleParagraphStyleQ
wey eg-andam ka te egkakeen
\BibleParagraphStyleQQ
ne eleg te Hari.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{21}“Naptali, iling ka te usa ne kuleping
\BibleParagraphStyleQQ
ne inlekaan,
\BibleParagraphStyleQ
wey eg-anak te mateles ne me nati.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{22}“Husi, iling ka te mahintalunan ne asnu
\BibleParagraphStyleQQ
ne diye te sebseb;
\BibleParagraphStyleQ
iling te nati te asnu ne mahintalunan
\BibleParagraphStyleQQ
ne diye te masandig.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{23}In-atangan ka te me tummawan ne egpane
\BibleParagraphStyleQQ
te ware pegkeyid‑u.
\BibleParagraphStyleQ
Ne impane ka nikandan
\BibleParagraphStyleQQ
wey in-ehetan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{24}Piru kene degma egkasanggel ka pegsuli nu pegpane kandan,
\BibleParagraphStyleQQ
wey manekal layun ka belad nu
\BibleParagraphStyleQQ
tenged te geem te Maresen ne Manama ni Hakub,
\BibleParagraphStyleQ
ka Talagtameng
\BibleParagraphStyleQQ
wey ka Dakel ne Batu ni Israil.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{25}Ka Manama te amey niyu
\BibleParagraphStyleQQ
ka egbulig kaniyu,
\BibleParagraphStyleQ
ka Manama ne Amana ne Maresen
\BibleParagraphStyleQQ
ka egpanalangin kaniyu.
\BibleParagraphStyleQ
Egpanalanginan kew nikandin te uran,
\BibleParagraphStyleQQ
wey te weyig ne egligkat diye te diralem te tane.
\BibleParagraphStyleQ
Egbehayan kew nikandin te masalig ne me anak.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{26}Ka me panalangin te amey niyu,
\BibleParagraphStyleQQ
subla pad ne dakel
\BibleParagraphStyleQ
te katubung te ware egtamanan ne me bubungan,
\BibleParagraphStyleQQ
wey subla pad ne meupiya
\BibleParagraphStyleQ
te katubung te tapey ne me bubungan.
\BibleParagraphStyleQQ
Egkarawat nu seini, Husi,
\BibleParagraphStyleQ
ne labew
\BibleParagraphStyleQQ
te me suled nu.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{27}“Binhamin, iling ka te bubuluti ne singgalung.
\BibleParagraphStyleQ
Te maselem pad, egkeenen nu
\BibleParagraphStyleQ
ka impammued nu,
\BibleParagraphStyleQQ
wey te maapun e, egpanalaren nu ka same.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{28}Sikandan sika ka sapulu wey daruwa (12) ne anak ni Israil. Seeye ka inlalag te amey ran te pegpanalangin din kandan te panalangin ne eleg te tagse sabeka kandan.

\BibleSectionHeading{Ka pegpatey ni Hakub wey ka pegsabal kandin}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{29}Ne nataman, impanpanayan sikandan ni Hakub, “Hapit ad egkapatey. Isabal a nikaniyu diye te sulung ne diye te kamet ni Iprun ne Hitihanen ne insabalan te amey ku wey apu ku.
\verseNumber{30}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{49:30: }Hin 23:3-20.}Sika ka sulung ne diye te Makpila ne diye dapit te igsile ligkat te Mamri, diye te inged te Kanaan. Nabeli ni Abraham diye ki Iprun ka sika ne sulung wey kamet eyew eggimuwen ne sabalanan.
\verseNumber{31}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{49:31: a }Hin 25:9-10; \BibleCrossReferenceAnchor{b }Hin 35:29.}Diye isabal si Abraham wey si Sara ne asawa rin. Ne diye degma isabal si Isaak wey si Ribika ne asawa rin, wey diye ku red degma isabal si Liya.
\verseNumber{32}Nabeli e diye te me Hitihanen ka sika ne kamet wey ka sulung ne naseled dutu.”
\verseNumber{33}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{49:33: }Him 7:15.}Te nekeimpus e si Hakub ka migpaney-paney te me anak din, miggibat e man‑e sikandin. Ne migpatey e sikandin wey nakalemung e te me karumaan din ne nammatey.
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{50}Te sika, migkepkepan e wey miggarekan e ni Husi ka amey rin wey migsinehew.
\verseNumber{2}Ne nataman, migsuhu si Husi te talagbalsamar ne igpabalsamar ka lawa te amey rin. Seeye naa ka imbalsamar e si Hakub.
\verseNumber{3}Mighep‑at ne pulu (40) ne aldew ka pegbalsamar kandin su sika ka kaluhayan te pegbalsamar. Ne miglungku ka me matig-Ihiptu te pegpatey rin seled te pitu ne pulu (70) ne aldew.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{4}Te napenge e ka peglungku dan, migkahiyan ni Husi ka me upisyal te Hari te Ihiptu, “Ke ingkeyid‑u e red nikaniyu, ikahi niyu ubag seini te Hari:
\verseNumber{5}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{50:5: }Hin 47:29-31.}‘Te mahaan e egpatey ka amey ku, impasaad a nikandin ne diye igsabal sikandin te sabalanan ne intahahe din diye te Kanaan. Purisu, peendiyaa a nikeykew eyew egsabal te amey ku. Ke egpekeimpus ad, ne eg-uli ad e.’ ”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{6}Ne nabennalan ka Hari te Ihiptu te inhangyu ni Husi wey migkahi, “Hendiye kad wey isabal nu ka amey nu sumale te impasaad din keykew.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{7}Sikan naa ka migligkat e ensi Husi duma te langun ne upisyal te Hari te Ihiptu wey te igdatu diye te Ihiptu.
\verseNumber{8}Migduma degma ki Husi ka pamilya rin, ka me suled din wey ka me pamilya ran. Ka anak dan naan de ne deisek pad wey ka me ayam dan ka nahaat diye te Gusin.
\verseNumber{9}Sikan naa ka masalig sikandan se migduma ki Husi. Due nanguntud te kudde wey due degma nanguntud te unturanan ne kerumata.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{10}Nataman, migginguma ran e diye te diekanan te trigu diye te Atad ne diye dapit te Weyig ne Hurdan. Ne migpandalawit amana sikandan diye, wey miglungku si Husi te amey rin te pitu ne aldew.
\verseNumber{11}Te pegkakita te me matig-Kanaan ne subla ka pegpandalawit diye te Atad, migkahi sikandan, “Seini ka masumpit ne pegpandalawit te me matig-Ihiptu.” Purisu, migngaranan dan ka seeye ne inged te Abil-misraim.\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{50:11 }Te Hibruwanen: “pegpandalawit te me matig-Ihiptu” ka kaluwasan te lalag ne “Abil-misraim.”}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{12}Ne dutu, intuman te me anak ni Hakub ka impanaha-taha rin kandan.
\verseNumber{13}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{50:13: }Him 7:16.}Su in-uyan dan ka minatey diye te Kanaan wey diye dan isabal te sulung diye te Makpila, ne diye dapit te igsile ligkat te Mamri. Seeye ka sulung ne diye te kamet ni Iprun ne Hitihanen ne imbeli ni Abraham eyew eggimuwen ne sabalanan.
\verseNumber{14}Ne nataman, mig-uli e si Husi diye te Ihiptu duma te me suled din wey ka langun ne migduma kandin te migsabal te amey rin.

\BibleSectionHeading{Ka pegpasalig ni Husi te me suled din}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{15}Te nakasabal e ka amey ran, migpalalahey ka me suled ni Husi, “Kema ke egdumutan ki pad ni Husi wey ke egsulian ki nikandin tenged te mareet ne neyimu ta kandin dengan.”
\verseNumber{16}Sikan naa ka migpanaha sikandan ki Husi meyitenged te impanaha-taha kun te amey ran te ware pad sikandin migpatey ne migkahi,
\verseNumber{17}“Te wa pad migpatey ka amey ta, egpakahiyan ka nikandin te egpasayluwen key nikeykew se me suled nu te sale ne neyimu ney keykew. Ne kuntee, pasayluwa key ubag te sale ney se me suluhuanen te Manama te amey ta.” Te pegkarineg ni Husi te impanaha ran, nakasinehew sikandin.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{18}Ne nataman, miggendiye te kandin ka me suled din ne miglangkeb diye te tangkaan din ne migkahi, “Uripen key e nikeykew.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{19}Piru migkahiyan sikandan ni Husi, “Kene kew kaaldek, su kene ne sikeddi ka Manama.
\verseNumber{20}Mareet ka tuyu niyu te pegbelegye niyu keddi, piru nakanengneng e ka Manama ne meupiya ka egpangkusan dutu ne iyan se egkapangabangan ka masalig ne etew, ne ka seinid en iya.
\verseNumber{21}Purisu, kene kew kaaldek. Egtangguwen ku sikaniyu wey ka me anak niyu.” Ne ingguluan din sikandan wey inliwang din.

\BibleSectionHeading{Ka pegpatey ni Husi}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{22}Migpabulus si Husi ka mig-ugpe diye te Ihiptu duma te langun ne me kabuhalan te amey rin. Migginguma te 110 ka idad ni Husi,
\verseNumber{23}ne nakita rin pad ka me anak wey me apu ni Ipraim wey ka me anak te apu din ne si Makir ne anak ni Manasis. In-isip ni Husi ne me anak din mismu ka me anak ni Makir.
\verseNumber{24}Migkahiyan ni Husi ka me suled din, “Hapit ad egkapatey, piru kene kew egbalaharen te Manama, wey eg-uyanen kew nikandin puun kayi te Ihiptu peendiye te inged ne insaad din ki Abraham, Isaak, wey ki Hakub.
\verseNumber{25}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{50:25: }Iks 13:19; Huswi 24:32; Hib 11:22.}Na, saad kew keddi ne eg-uyanen niyu red ka me tul‑an ku ke eg-uyanen kew e te Manama diye te seeye se inged.” Ne migsaad sikandan.
\verseNumber{26}Ne migpatey si Husi diye te Ihiptu te 110 e ka idad din. Impabalsamar pad nikandan ka lawa rin wey intahu te lungun.
\BibleBookEnd

\BibleBook{Iksudu}

\BibleTitlePage
\BibleMainTitle{Iksudu}

\BibleIntroSectionHeading{Igpewun‑a}

\BibleIntro
\BibleParagraphStyleIP
Ka lalag ne \BibleCharacterStyleBK{Iksudu} puun te Grigu ne linalahan ne iyan igpasabut ka “peg-awe”. Te seini ne baseen, nasulat ka meyitenged te pegpaawe te Magbebaye te keet-etawan din ne neuripen diye te inged ne egngaranan te Ihiptu. Migpamalehet seini ne ka Magbebaye iyan iya ka malehet ne Manama wey labew te langun, su ware egpakabalabag kandin te igkeupii rin ne eggimuwen.
\BibleParagraphStyleIP
Seini ne baseen, insulatan te guhuren meyitenged te neula-ula te me kabuhalan ni Israil, wey nabaad seini te tatelu: 1.) ka peg-uripen kandan diye te Ihiptu, wey ka pegpaawe te Magbebaye kandan ne impepanguluwan din ki Muwisis ne in-anak-anak te sabeka ne prinsisa; 2.) ka pegpangabang te Magbebaye kandan te impanlupug e sikandan te me Ihiptuhanen ka egpeendiye te Bubungan ne Sinay, wey imbehayan pad sikandan te egkakeen wey egkeinum diye te bubungan; 3.) ka pegpakita te Magbebaye ki Muwisis diye te Bubungan ne Sinay, wey imbehayan din si Muwisis te Balaud wey miggimu ran te kasabutan; 4.) ne ka katammanan, iyan ka peggimu te balungbalung ne intahuan te Kasabutan wey ka impaney-paney meyitenged te pegsimba.
\BibleParagraphStyleIP
Ka pantek ne nahuhud iya te seini ne baseen ka meyitenged te neyimu te Manama te timpu ne impaawe din ka neuripen ne keet-etawan din wey impasasindeg din sikandan ne sabeka ne nasud ne due egkapallateng ne meupiya keureme.
\BibleParagraphStyleIP
Si Muwisis ka amana ne impurtanti ne etew kayi te guhuren wey in-alam sikandin te Manama ne iyan egpangulu te keet-etawan din puun te Ihiptu. Ka amana nataheyi te me etew ne Sapulu ne Balaud, nasulat iya kayi ne egbaseen ne diye egkakita te kapitulu daruwa ne pulu (20).
\BibleParagraphStyleIOT
Ka nenasulat te seini ne baseen
\BibleParagraphStyleIO
Ka kabuhalan ni Israil ne impaawe diye te Ihiptu \BibleCharacterStyleIOR{1:1–15:21}
\BibleParagraphStyleIOO
a. Ka neuripen diye te Ihiptu \BibleCharacterStyleIOR{1:1-22}
\BibleParagraphStyleIOO
b. Ka pegkeetew wey pegkankanakan ni Muwisis \BibleCharacterStyleIOR{2:1–4:31}
\BibleParagraphStyleIOO
c. Ka pegpakannekal pegpakig-apul ni Muwisis wey ni Aarun te Paraun ne Hari te Ihiptu \BibleCharacterStyleIOR{5:1–11:10}
\BibleParagraphStyleIOO
d. Ka Peglihad te Panalihan wey ka peg-awe te me kabuhalan ni Israil diye te Ihiptu \BibleCharacterStyleIOR{12:1–15:21}
\BibleParagraphStyleIO
Ka pegligkat diye te Malalab ne Dahat peendiye te Bubungan ne Sinay \BibleCharacterStyleIOR{15:22–18:27}
\BibleParagraphStyleIO
Ka Balaud wey ka kasabutan te Manama \BibleCharacterStyleIOR{19:1–24:18}
\BibleParagraphStyleIO
Ka balungbalung ne intahuan te Kasabutan wey ka impaney-paney meyitenged te pegsimba \BibleCharacterStyleIOR{25:1–40:38}

\BibleText

\BibleSectionHeading{Ka peg-uripen te me kabuhalan ni Israil}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{1}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{1:1-4: }Hin 46:8-27.}Seini ka me ngaran te me anak ne lukes ni Hakub\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{1:1 }Te Hibruwanen: Israil.} ne migduma kandin diye te Ihiptu wey ka me pamilya ran:
\verseNumber{2}Si Rubin, si Simyun, si Libi, si Huda,
\verseNumber{3}si Isakar, si Sabulun, si Binhamin,
\verseNumber{4}si Dan, si Naptali, si Gad, wey si Asir.
\verseNumber{5}Ne si Husi tapey e mule diye te Ihiptu. Pitu ne pulu (70) langun ka me kabuhalan ni Hakub.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{6}Nataman, migpatey e si Husi wey ka langun ne me suled din, wey ka langun ne neetew te kandan ne timpu.
\verseNumber{7}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{1:7: }Him 7:17.}Piru nanganak-anak ka me kabuhalan ni Israil wey amana sikandan nabuhal-buhal. Ne puun su migmasalig e sikandan, migmaresen e sikandan wey nekeempet e te Ihiptu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{1:8: }Him 7:18.}Te naluhey-luhey e, duen e iyam ne mighari te Ihiptu ne ware nekeila ki Husi.
\verseNumber{9}Ne migkahiyan din ka keet-etawan din, “Pammineg kew, amane e ne masulug ka me kabuhalan ni Israil wey madmaresen pad sikandan kanta.
\verseNumber{10}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{1:10: }Him 7:19.}Sikan naa ka egpamuhawang ki eg-ayad-ayad eyew kenad sikandan egmasulug pad. Su kema ke egsaamul sikandan te me kuntere ta ne eglusud kanta, wey egpakaawe e sikandan kayi te inged ta.”\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{1:10 }wey ke, sikandan e ka egkamkamuney te tane ta.}
\verseNumber{11}Purisu migkuwa sikandan te me etew ne egpangulu te me kabuhalan ni Israil eyew egpatrabahuwen te masumpit. Imbaybayran dan sikandan ne egpekeyimu te me siyudad ne egngaranan te Pitum wey Ramisis eyew egtinesan te egkakeen wey kasangkapan te Paraun ne Hari te Ihiptu.
\verseNumber{12}Piru minsan impatamtamanan sikandan te egbayad-bayad, nanasnasian de iya sikandan migmasalig wey nasi e nekeempet te Ihiptu. Seeye naa, nabantalan e kandan ka me Ihiptuhanen.
\verseNumber{13}Ne impatamtamanan e sikandan baybayari te me Ihiptuhanen iling te me uripen
\verseNumber{14}wey imbaybayaran te mabbehat ne me himu. Impeyimu sikandan te me tisa wey impakehal ne me basak, wey impataman-taman sikandan ipabasuk diye te me kamet.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{15}Nataman, migkahiyan te Paraun ka me mangnguyamu te me Hibruwanen ne si Sipra wey si Puwa,
\verseNumber{16}“Emun ke eg-uyamu kew te me Hibruwanen, himatayi niyu ke lukes ka bate, piru uyaha niyu ke malitan.”
\verseNumber{17}Piru egkaaldek te Manama ka me mangnguyamu, wey ware dan tumana ka insuhu kandan te Paraun, wey nasi dan uyaha ka me bate ne lukes.
\verseNumber{18}Seeye naa, impeumew e te Paraun ka me mangnguyamu wey mig-insaan din, “Mania te ware niyu tumana ka insuhu ku kaniyu? Mania te ware niyu pangimatayi ka me lukes ne bate?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{19}Ne migtabak ka me mangnguyamu, “Kene nahud ne iling te Ihiptuhanen ne me malitan ka me Hibruwanen ne me malitan. Eglemuwan de sikandan ke eg-anak wey eglesutan e te kene key pad egginguma ka eg-uyamu.”
\verseNumber{20}Seeye naa ka mig-upianan te Manama ka me mangnguyamu, wey nanasnasian pad iya migmasalig ka me kabuhalan ni Israil.
\verseNumber{21}Ne puun su due pegkaaldek te me mangnguyamu diye te Manama, imbehayan din sikandan te kandan ne pamilya.
\verseNumber{22}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{1:22: }Him 7:19.}Nataman, insuhu te Paraun ka langun ne keet-etawan din te migkahi, “Iregpak niyu diye te Weyig ne Nilu ka langun ne lukes ne sikan pad ig-anak te me Hibruwanen, piru uyaha niyu ka langun ne malitan.”

\BibleSectionHeading{Ka pegkeetew ni Muwisis}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{2}Te seeye ne timpu, due etew ne kabuhalan ni Libi ne mig-asawa te karumaan din.
\verseNumber{2}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{2:2: }Him 7:20; Hib 11:23.}Naberes ka malitan wey mig-anak te lukes. Pegkakita rin ne mateles ka bate, inneles din e seini te tatelu ne bulan.
\verseNumber{3}Piru te kene din e igpekeeles ka bate, migkuwe e sikandin te bukag ne inggimu puun te tibehew wey impiket din te tamba wey te alkitran. Intahu din dutu ka bate wey impeelat din diye te tibehawen ne diye te ilis te Weyig ne Nilu.
\verseNumber{4}Ne ka atebey rin, diye egsesasindeg te bayew madmariyu ka egbantey ke egkamenu ka hari rin.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{5}Nataman, migtupang ka anak te Paraun ne Hari te Ihiptu diye te Weyig ne Nilu eyew egpamanihus. Egkalihet degma ne egmangiphipanew ka me suluhuanen din ne me malitan diye te ilis te weyig. Ne dutu, nakita rin ka bukag diye te tibehawen, wey insuhu din ka sabeka ne suluhuanen din ne eg-angayen ka bukag.
\verseNumber{6}Te pegpuwas din te bukag, iyan din nakita ka bate ne migsinehew, sikan naa ka neyid‑u sikandin dutu. Ne migkahi sikandin, “Anak seini te Hibruwanen.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{7}Ne migparani e ka atebey te bate wey mig-insaan din e ka anak te Paraun, “Menua, egkeupian ka ne egpamitawan ku sikeykew te malitan ne Hibruwanen eyew egkapangabangan ka nikandin te egpasusu wey eglitan te bate?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}Ne migtabak ka anak te Paraun, “Uya, pammitawi a.” Purisu mig-ayun e ka beyi-beyi wey in-umew rin e ka iney rin.
\verseNumber{9}Ne migkahiyan te anak te Paraun ka malitan, “Uyana nu seini se bate wey pasusuwa nu sikandin wey litana nu. Egsuulan ku re sikeykew.” Ne in-uyan e te malitan ka bate wey impasusu rin e wey inlitan din.
\verseNumber{10}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{2:10: }Him 7:21.}Te dakel e ka bate, in-uyan e sikandin te iney rin diye te anak te Paraun. Ne in-anak-anak din ka bate wey migkahi sikandin, “Egngaranan ku sikandin ki Muwisis, su in-angey ku sikandin diye te weyig.”

\BibleSectionHeading{Ka pegpallahuy ni Muwisis diye te Midiyan}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{11}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{2:11-14: }Him 7:23-28.}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{2:11: }Hib 11:24.}Nataman, migkanakan e si Muwisis. Sabeka ne aldew, inleuy rin ka me karumaan din wey nakita rin ne amana sikandan egkabaybayaran. Ne due nakita rin ne Ihiptuhanen ne miggumi te sabeka ne Hibruwanen ne karumaan din.
\verseNumber{12}Migpalangas-langas si Muwisis wey ware etew ne nakakita, seeye naa ka miggimatayan din e ka Ihiptuhanen wey imbunbunan din te pantad.
\verseNumber{13}Te seup ne aldew, migleug-leug e man‑e sikandin wey due nakita rin ne daruwa ne Hibruwanen ne migpeehetey. Ne mig-insaan din seeye se nakasale, “Mania te miggumian nu ka duma nu red ne Hibruwanen?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{14}Ne migtabak ka etew, “Hentew bes ka miggimu keykew ne pangulu wey talaggukum ney? Eggimatayan e naa degma nikeykew iling te Ihiptuhanen ne innimatayan nu?” Ne dutu, naaldek e si Muwisis wey nakakahi sikandin, “Nanengnengan bes te me etew ka inggimu ku?”
\verseNumber{15}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{2:15: }Him 7:29; Hib 11:27.}Te nahuhuran e dutu ka Paraun, eggimatayan din en iya perem si Muwisis, piru migpallahuy si Muwisis diye te Midiyan. Pegginguma rin diye, migpinpinnuu sikandin diye te lenged te belun.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{16}Ne due talagpanubad diye te Midiyan ne due anak ne pitu ne malitan. Nangendiye naa ka me malitan te belun eyew egpanakeru, wey innipenu dan ka egpeinuman te me ayam te amey ran.
\verseNumber{17}Ne due degma me etew ne nanginguma ne me talagtameng te me ayam wey indeldel ran ka me malitan. Piru migweil-weil si Muwisis, impangabangan din ka me malitan wey impeinum din ka me ayam dan.
\verseNumber{18}Te peg-uli e te me malitan diye te amey ran ne si Hitru,\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{2:18 }Te Hibruwanen: Riyuil. Alukuy te Manama ka igpasabut te sika ne ngaran.} mig-insaan e sikandan te amey ran, “Mania te mahaan kew re nekeuli kuntee?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{19}Ne migtabak sikandan, “Uya su due matig-Ihiptu ne migpangabang kanami te me etew ne miglupig\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{2:19 }Te Hibruwanen: migpaawe kanami te belad te me talagtameng.} kanami ne me talagtameng te me ayam. Migsakuhan key pad man‑e nikandin te weyig wey impeinum din ka me ayam.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{20}Ne mig-insaan din ka me anak din, “Hendei naan e sikandin? Mania te in-engkeran niyu sikandin? Ipeendini niyu kayi eyew egpakakeen.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{21}Ne impalasud e si Muwisis. Nataman, mig-uyun si Muwisis ne diye eg-ugpe te engki Hitru, wey impaasawaan sikandin ni Hitru te anak din ne si Sipura.
\verseNumber{22}Nataman, mig-anak e si Sipura te lukes wey migkahi si Muwisis, “Egngaranan ku ka bate ki Girsum su nakalapu e re te seini ne inged.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{23}Naluhey-luhey ka miglihad, migpatey e ka Paraun. Piru migdeg-uy red ka me kabuhalan ni Israil ne neuripen su egkabaybayaran sikandan, wey migpangananey sikandan ne egbulihan. Ne nekeuma diye te Manama ka pegpangananey ran,
\verseNumber{24}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{2:24: }Hin 15:13-14.}wey narineg din ka pegdeg-uy ran. Ne nasuman-suman te Manama ka kasabutan din ki Abraham, ki Isaak, wey ki Hakub.
\verseNumber{25}Nakita rin ka egkeula-ula te me kabuhalan ni Israil wey neyid‑u sikandin kandan.

\BibleSectionHeading{Ka peg-umew te Manama ki Muwisis}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{3}Due aldew ne migtanggu si Muwisis te me karniru te anuhang din ne si Hitru, ka talagpanubad diye te Midiyan. In-uyan din ka me karniru diye te limang te disirtu, wey nekeuma sikandin diye te Sinay,\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{3:1 }Te Hibruwanen: Hurib. Dangeb seini ne ngaran te Sinay.} ka bubungan te Manama.
\verseNumber{2}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{3:2-10: }Him 7:30-34.}Ne migpakita ka panalihan te Magbebaye ne Manama kandin ne migbaluy ne hapuy diye te egkalegleg ne sapinit. Ne nakita ni Muwisis ne nalegleg ka sapinit piru ware seeye natutung.
\verseNumber{3}Te sikan de, nakakahi si Muwisis, “Kein-inuwan amana sika! Mania te ware natutung sika se sapinit? Egdandaniyan ku la wey egmelmelehan ku.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{4}Te pegkakita te Magbebaye ne Manama ne egparani e si Muwisis eyew egtengteng dutu, in-umew rin e sikandin puun te elat-elat te sapinit te miggenendue, “Muwisis, Muwisis!”
\BibleParagraphStyleP
Ne migtabak si Muwisis, “Nekey‑a?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{5}Migkahi ka Manama, “Kene ka dani-rani. Luunga nu ka sandal nu su matulus ka inged ne migsasindehan nu.
\verseNumber{6}Sikeddiey ka Manama te amey nu, ka Manama ni Abraham, ka Manama ni Isaak, wey ka Manama ni Hakub.” Seeye de iya, imbukusan e ni Muwisis ka ulaula rin su naaldek sikandin ne egpitew te Manama.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{7}Ne migkahi ka Magbebaye ne Manama, “Naay-ayaran ku nakita ka kalasayan te keet-etawan ku diye te Ihiptu, wey narineg ku ka pegpangananey ran tenged te pegleig-leig kandan te migpangulu kandan te pegtrabahu. Neyid‑u a kandan te mig-antus,
\verseNumber{8}wey miggendini a eyew egluwasen ku sikandan puun te me matig-Ihiptu, wey eg-uyanen ku sikandan diye te inged ne maluag wey meupiya ka tane wey dakel se eg-uma.\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{3:8 }Te Hibruwanen: tane ne egtulayasan te gatas wey teneb.} Mig-ugpaan seini kuntee te me Kanaanen, me Hitihanen, me Amurihanen, me Pirisihanen, me Hibihanen, wey te me Hibusihanen.
\verseNumber{9}Ne kuntee, narineg ku iya ka pegpangananey te me kabuhalan ni Israil wey nakita ku ke immenu sikandan te egbayad-bayad te me matig-Ihiptu.
\verseNumber{10}Ne sikeykew naa, igpeendiye ku sikeykew te Paraun ne Hari te Ihiptu eyew eg-angayen nu diye ka keet-etawan ku ne me kabuhalan ni Israil.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{11}Piru migkahi si Muwisis, “Hentew e kun naa ubag seini se eggendiye te Paraun, wey eg-angey te me kabuhalan ni Israil ligkat te Ihiptu?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{12}Ne migkahi ka Manama, “Egdumaan ku re sikeykew, wey seini ka palinneu ne insuhu ku iya sikeykew. Emun ke egkaangey nud e sikandan ligkat te Ihiptu, egsimbeen a nikaniyu kayi te seini ne bubungan.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{13}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{3:13: }Iks 6:2-3.}Ne mig-inse si Muwisis, “Na, emun ke eggendiyaan ku ka me kabuhalan ni Israil wey egkahiyan ku sikandan te insuhu a te Manama te me kabuybuyahan dan, nekey naa ka igtabak ku kandan ke eg-insaan a ke nekey ka ngaran nu?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{14}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{3:14: }Imp 1:4,8.}Ne migtabak ka Manama, “Sikeddiey iya Sikeddi.\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{3:14 }Ka ngaran ne “Sikeddi iya Sikeddi” iyan igpasabut seeye se kene egkaawe wey layun due puun pad dengan, kuntee, wey keureme.} Seini inangen nu te me kabuhalan ni Israil: Sikandin se egngaranan te ‘Sikeddi,’ iyan migpeendini keddi te kaniyu.”
\verseNumber{15}Migkahiyan pad man‑e te Manama si Muwisis, “Ihuhud nu seini te me kabuhalan ni Israil: ‘Ka Magbebaye ne Manama te me kabuybuyahan niyu ne si Abraham, si Isaak, wey si Hakub, ka migpeendini keddi te kaniyu.’ Magbebaye ne Manama\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{3:15 }Nekeg-iling de ka igpasabut te Magbebaye ne Manama kayi wey ka ‘Sikeddi iya Sikeddi’ te birsikulu 14.} ka ngaran ku te ware egkatamanan wey sika ka igngaran keddiey te langun ne kabuhalan keureme.
\verseNumber{16}Hipanew kad wey libulunga nu ka me igbuyag te me kabuhalan ni Israil, wey nangeni nu sikandan, ‘Ka Magbebaye ne Manama te me kabuybuyahan niyu ne si Abraham, si Isaak, wey si Hakub, migpakita keddi wey migkahi, “Migtantanuran ku sikaniyu wey nakita ku ka neula-ula niyu kayi te Ihiptu.
\verseNumber{17}Ne migsaad ad ne egpangabangan ku sikaniyu se egkalasey kayi te Ihiptu, wey eg-uyanen ku sikaniyu diye te inged ne meupiya ka tane wey dakel se eg-uma ne nangugpaan te me Kanaanen, me Hitihanen, me Amurihanen, me Pirisihanen, me Hibihanen, wey te me Hibusihanen.” ’
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{18}“Egkabennalan sikandan te iglalag nu wey egmarumeey kew e peendiye te Paraun. Ne nangeni nu ka Paraun, ‘Ka Magbebaye ne Manama te me Hibruwanen, migpakita kanami. Sikan naa ka peyipanawa key ubag nikeykew te tatelu ne aldew peendiye te disirtu eyew egpakapanubad key te Magbebaye ne Manama ney.’
\verseNumber{19}Piru nakanengneng a ne kene kew egpeyipanawen te Paraun angin e ke egkapehes sikandin.
\verseNumber{20}Purisu eglegparan\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{3:20 }Te Hibruwanen: egketengen ku ka belad ku wey egbarasan ku.} ku ka me Ihiptuhanen te langun ne me kein-inuwan ne eggimuwen ku diye te kandan. Egkataman, egpeyipanawen kew e te Paraun.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{21}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{3:21-22: }Iks 12:35-36.}“Ne egbulihan ku sikaniyu eyew eg-ay-ayaran kew te me Ihiptuhanen eyew due egkeuyan niyu te peggipanew niyud e.
\verseNumber{22}Ka langun ne malitan ne Hibruwanen, egpabuyuen te me kumbale, me mahal ne me balieg, wey me bulawan diye te me sumbaley ran ne me Ihiptuhanen wey te me mahaliyug dan. Ne ipasaluub niyu naa seini te me anak niyu. Ne nekeiling de te impangahawan niyu ka me Ihiptuhanen te me kasangkapan dan.”

\BibleSectionHeading{Ka pegbehey te Manama ki Muwisis te geem}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{4}Ne intabak ni Muwisis ka Manama, “Egmemenu e naan e ke kene sikandan egpalintutuu keddi wey kene egpammineg keddi? Kema ke egkahi sikandan te ware ka migpakita keddiey.”
\verseNumber{2}Ne mig-insaan sikandin te Magbebaye ne Manama, “Nekey sika se miggen-genan nu?”
\BibleParagraphStyleP
Ne migtabak si Muwisis, “Tuked.”
\verseNumber{3}Ne ingkahiyan sikandin te Manama, “Iantug nu sika due te tane.” Seeye naa, in-antug ni Muwisis ka tuked din diye te tane wey migbaluy e ne uled. Te sikan de iya, naaldek sikandin wey migpallahuy e.
\verseNumber{4}Piru migkahiyan sikandin te Manama, “Sinagkawa nu ka ikug te uled.” Purisu, insinagkew ni Muwisis ka ikug te uled wey nahen-genan din e, wey migbaluy e man‑e ne tuked.
\verseNumber{5}Migkahi ka Manama, “Himuwa nu sika ne kein-inuwan eyew egpalintutuu sikandan ne migpakita a keykew se Magbebaye, ka Manama te me kabuybuyahan dan ne si Abraham, si Isaak, wey si Hakub.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{6}Ne migkahiyan pad man‑e sikandin te Manama, “Isaluksuk nu ka belad nu due te akeb te kumbale nu.” Ne insaluksuk en iya ni Muwisis ka belad din wey te inggeun din e, migmaangkag-angkag e ka belad din iling te migpepahis.\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{4:6 }Te Hibruwanen: iling te migkehal ne weyig.}
\verseNumber{7}Migkahiyan e man‑e sikandin te Manama, “Iabey nu isaluksuk ka belad nu te akeb te kumbale nu.” Insaluksuk din e man‑e ka belad din wey te inggeun din e, ne neulian e ka belad din.
\verseNumber{8}Migkahi ka Manama, “Ke kene sikandan egpalintutuu te hun‑a ne kein-inuwan, egpalintutuu e sikandan te ikarangeb.
\verseNumber{9}Ke kene pad iya man‑e sikandan egpalintutuu keykew wey kene eglinga-linga te iglalag nu minsan egpakakite e sikandan te daruwa ne kein-inuwan, sakug ke naa te weyig puun te Weyig ne Nilu wey iitis nu seini diye te tane, wey egbaluy e seini ne langesa.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{10}Ne migkahiyan ni Muwisis ka Magbebaye ne Manama, “Etuwey Magbebaye, kena a ne meupiya ne eglalag puun pad dengan wey minsan iya kuntee te migpakiglalag kad keddiey te suluhuanen nu. Mananey a ne eglalag, wey kena a ne meupiya ne eglalag.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{11}Ne migkahiyan sikandin te Magbebaye ne Manama, “Hentew bes ka miggimu te be‑be te etew? Hentew‑a ka miggimu te etew ne kene egdineg wey ke ummew naa? Hentew‑a ka miggimu te etew ne egpakakita wey ke butud naa? Kene naa ne sikeddi se Magbebaye ne Manama?
\verseNumber{12}Purisu hendiye ka su egbulihan ku sikeykew te eglalag wey egpanuluen ku sikeykew ke nekey ka iglalag nu.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{13}Piru migkahi si Muwisis, “I-i, suhu kad e ubag te duma Magbebaye.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{14}Ne dutu, nabelu e ka Manama ki Muwisis wey migkahi, “Nekey naa iya mule si Aarun ne suled nu ne Libita!\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{4:14 }Si Muwisis wey si Aarun me kabuhalan ni Libi.} Nakanengneng a ne meupiya sikandin ne eglalag. Egpeendinid en iya sikandin kuntee eyew egpakigkita keykew, wey amana sikandin egkahale-gale ke egkakita ka nikandin.
\verseNumber{15}Lalahi nu sikandin wey panulua nu ke nekey ka iglalag din. Egbulihan ku sikaniyu se daruwa te peglalag, wey egpanuluen ku sikaniyu ke nekey ka eggimuwen niyu.
\verseNumber{16}Si Aarun ka talagpangasak nu diye te me etew, wey sikeykew ka egpekeiling te Manama rin ne talagpanulu kandin.
\verseNumber{17}Uyana nu ka tuked nu wey sika ka egpuunan ne egpekeyimu ka te me kein-inuwan.”

\BibleSectionHeading{Ka peglibed ni Muwisis diye te Ihiptu}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{18}Ne miglibed e si Muwisis diye te anuhang din ne si Hitru wey migkahi, “Kaayun ded ubag ne egpakalibed a diye te me karumaan ku diye te Ihiptu? Egnengnengan ku re ke neneuyag naan pad sikandan.” Ne migkahiyan sikandin ni Hitru, “Uya. Ne up-upiya ka te hipanew nu.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{19}Te diye pad si Muwisis te Midiyan, ingkahiyan sikandin te Magbebaye ne Manama, “Libed kad diye te Ihiptu su nammatey e ka langun ne egkeupian ne eggimatey keykew.”
\verseNumber{20}Purisu ingkuwa ni Muwisis ka asawa rin wey ka me anak din ne me lukes wey impeuntud din te asnu wey miglibed e diye te Ihiptu. In-uyan din degma ka tuked te Manama.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{21}Ne migkahiyan te Magbebaye ne Manama si Muwisis, “Emun ke egpakalibed kad diye te Ihiptu, himuwa nu diye te tangkaan te Paraun ka langun ne me kein-inuwan ne impakita ku keykew. Su imbehayan ku sikeykew te geem te peggimu te kein-inuwan, piru egpakehalen ku ka ulu te Paraun eyew kene din egpeyipanawen ka me etew.
\verseNumber{22}Ne kahii nu ka Paraun, ‘Seini ka ingkahi te Magbebaye ne Manama: Si Israil ka kinakakayan ne anak ku ne lukes.
\verseNumber{23}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{4:23: }Iks 12:29.}Ne egbanasalan ku sikeykew ne egpeyipanawen nu ka anak ku eyew egpakasimba keddi, piru eg-apul ka. Kuntee, eggimatayan ku ka kinakakayan ne anak nu ne lukes.’ ”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{24}Nakaaran ensi Muwisis diye te deralanen, wey imbayaan sikandin te Magbebaye ne Manama eyew eggimatayan e perem.
\verseNumber{25}Piru migkuwa si Sipura te mahalang ne batu wey intulian din ka anak din, wey ka laplap ne napeta, inlakulas din diye te paa\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{4:25 }Te Hibruwanen ne linalahan, kaayun degma ne lebut te lukes ka igpasabut.} ni Muwisis. Ne migkahi si Sipura, “Nakalangesa ki tenged keykew, asawa ku!”\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{4:25 Te Hibruwanen: asawa ku sikeykew te langesa.}
\verseNumber{26}Purisu warad himatayi te Manama si Muwisis. Su nakakahi e si Sipura, “Nakalangesa ki tenged keykew, asawa ku,”\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{4:26 }Te Hibruwanen: asawa te intulian te langesa.} tenged te pegtuli din.\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{4:26 Malehen ne egsabuten ka birsikulu 24 peendiye te 26, piru ka igpasabut buwa kayi ne impalangesaan si Muwisis eyew kene egkapatey, wey iyan nekeuyag kandin ka langesa te anak din ne intulian wey inlakulas te paa rin. Su keilangan ne egtumanen pad ni Muwisis ka balaud te Manama meyitenged te pegtuli te me anak din eyew egkeyimu sikandin ne pangulu wey talagluwas te me kabuhalan ni Israil.}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{27}Nataman, migkahiyan te Magbebaye ne Manama si Aarun, “Hendiye ka te katalunan wey sinug-unga nu si Muwisis.” Purisu miggipanew si Aarun ka egsinug-ung ki Muwisis diye te bubungan te Manama. Te nekeglambag e sikandan, inggarekan din sikandin eyew te peg-alumama kandin.
\verseNumber{28}Ne dutu, impanugtulan e ni Muwisis si Aarun te langun ne igpepangguhud te Manama kandin, wey te langun ne kein-inuwan ne igpeyimu kandin te Manama.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{29}Ne nangendiyad te Ihiptu si Muwisis wey si Aarun wey inlibulung dan ka langun ne igbuyag te me kabuhalan ni Israil.
\verseNumber{30}Impangguhuran ni Aarun sikandan te langun ne ingkahi te Magbebaye ne Manama diye te ki Muwisis. Ne inggimu ni Muwisis ka langun ne kein-inuwan diye te tangkaan te me etew
\verseNumber{31}wey migpalintutuu sikandan dutu. Te nakanengneng e sikandan ne nalulunu kandan ka Manama wey nakita rin ka kalasayan dan, nangunduk e sikandan wey migsimba te Manama.

\BibleSectionHeading{Ka pegpakiglalag enni Muwisis te Paraun ne Hari te Ihiptu}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{5}Nataman, miggendiyad si Muwisis wey si Aarun te Paraun ne Hari te Ihiptu wey migkahi, “Seini ka ingkahi te Magbebaye, ka Manama te me kabuhalan ni Israil: ‘Peyipanawa nu ka keet-etawan ku peendiye te disirtu eyew egpakasahakeen sikandan keddiey.’ ”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{2}Piru migkahi ka Paraun, “Hentew bes ka Magbebaye? Mani kun ubag te egpalintutuu a kandin ne egpeyipanawen ka me kabuhalan ni Israil? Wara a nekeila kandin, wey kene ku iya egpeyipanawen ka me etew.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{3}Migkahi si Muwisis wey si Aarun, “Ka Manama te me Hibruwanen, migpakigkita kanami. Peyipanawa key ubag nikeykew te tatelu ne aldew peendiye te disirtu eyew egpakapanubad key te Magbebaye ne Manama ney. Emun ke kene, egguleen key nikandin eggimatayi te gutas wey ke egpamunuen key naa nikandin.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{4}Piru migtabak ka Paraun, “Mania te egtalehenen niyu ka me etew te himu ran? Liberi niyud ka eggimuwen niyu diye.
\verseNumber{5}Kema pitawa niyu kamenu kasulug ka me etew ne egtalehenen niyu te himu ran!”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{6}Te seeye ded ne aldew, insuhu te Paraun ka me pangulu te me etew te egtrabahu wey ka kepatas dan te migkahi,
\verseNumber{7}“Kene niyud e behayi ka me etew te lahami ne eggamiten dan te eggimu te tisa. Peun-unaya niyud sikandan pepammitawa.
\verseNumber{8}Piru keilangan ne iling ded kasulug te hun‑a ka eggimuwen dan ne tisa, wey keilangan ne kene egdeisek. Me pehulen sikandan, sikan naa ka egpeyid-hid‑u ne egpeyipanawen ku eyew egpakapanubad te Manama ran.
\verseNumber{9}Patamtamani niyu patrabahuwa ka me lukes eyew egkatabikes sikandan te me himu ran wey kenad egpakapammineg te ubat ne me guhuren.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{10}Purisu miggendiyaan dan ka me etew wey migkahiyan, “Migkahi ka Paraun te kene kew e egpabehayan te lahami.
\verseNumber{11}Uney-uney kew e pamitew te lahami minsan hendei, piru iling ded kasulug te hun‑a ka eggimuwen niyu ne tisa.”
\verseNumber{12}Sikan naa, neempet te me etew ka inged te Ihiptu te egpanguwa te lahami.
\verseNumber{13}Ne indalusung sikandan te me pangulu te egtrabahu ne migkahi, “Keilangan ne egkatimpad niyu ka kasulug te tisa ne eggimuwen niyu tagse aldew iling te miglihad ne imbehayan kew pad te lahami.”
\verseNumber{14}Ne impanlampesan te me pangulu te egtrabahu ka in-alam dan ne me kepatas te me kabuhalan ni Israil, wey mig-insaan dan sikandan, “Mania te ware niyu natimpad taman kuntee ka kasulug te tisa ne eggimuwen niyu iling te egkeyimu niyu te miglihad ne me aldew?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{15}Ne miggendiyad te Paraun ka me kepatas wey migsagsahukul sikandan ne migkahi, “Mania te eg-ilingen key nikeykew kayi se me suluhuanen nu?
\verseNumber{16}Warad lahami ne imbehey kanami piru iling ded ka kasulug te tisa ne impeyimu kanami, wey impanlampesan key pad iya man‑e! Seyyup ma perem seini te me etew nu.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{17}Piru migkahi ka Paraun, “Subla kew iya ne me pehulen, sikan naa ka egkahi kew, ‘Peyipanawa key su egpanubad key te Magbebaye ne Manama.’
\verseNumber{18}Na, liberi niyud ka eggimuwen niyu! Warad lahami ne igbehey kaniyu, piru iling ded ka kasulug te tisa ne eggimuwen niyu.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{19}Nakita te me kepatas te me kabuhalan ni Israil ne egkahunaan iya sikandan su eggaheen sikandan te egpeyimu te tisa ne egpeg-ilingen pe ma ka kasulug tagse aldew.
\verseNumber{20}Ne mig-awe e sikandan diye te Paraun wey nakita ran si Muwisis wey si Aarun ne migtetahad kandan.
\verseNumber{21}Ne dutu, migkahiyan dan ensi Muwisis, “Kene perem egbalaharen te Magbebaye ne Manama ka inggimu niyu kanami wey eglegparan kew nikandin! Su sikaniyu ka egpuunan ne nalangetan kanami ka Paraun wey ka me suluhuanen din. Sikaniyu ka egpuunan ne eggimatayan key nikandan.”\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{5:21 }Te Hibruwanen: Impakemkem niyu sikandan te kampilan eyew eggimatey kanami.}

\BibleSectionHeading{Ka pegsagsahukul ni Muwisis diye te Manama}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{22}Ne migpangananey e man‑e si Muwisis diye te Magbebaye ne Manama wey migkahi, “Magbebaye, mania te imbaybayaran nu te iling kayi ka me etew? Mania te impeendini e pad iya nikeykew?
\verseNumber{23}Imbayaan ku ka Paraun wey innangenan ku te igpepangguhud nu keddi, piru nasi din de iya baybayari ka seini ne keet-etawan, wey ware nu sikandan pangabangi.”
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{6}Ne migkahiyan te Magbebaye ne Manama si Muwisis, “Egkakita nu kuntee ke nekey ka eggimuwen ku diye te Paraun ne Hari te Ihiptu. Egpehesen ku sikandin eyew egpeyipanawen din ka keet-etawan ku. Igpakita ku ka karesen ku, wey egkapehes sikandin te pegdeldel kaniyu ne eg-awe te inged din.”

\BibleSectionHeading{Ka pegsaad te Manama ne egluwasen ka me etew}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{2}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{6:2-3: }Hin 17:1; 28:3; 35:11; Iks 3:13-15.}Ne migkahiyan te Manama si Muwisis, “Sikeddiey ka Magbebaye ne Manama.
\verseNumber{3}Migpakita a ki Abraham, ki Isaak, wey ki Hakub wey neilaan a nikandan ne Manama ne Amana ne Maresen, piru ware ku ipanengneng kandan ka ngaran ku ne Magbebaye ne Manama.
\verseNumber{4}Miggimu a degma te kasabutan diye te kandan ne igbehey ku ka tane te Kanaan ne inlapuan dan dengan.
\verseNumber{5}Na, narineg ku ka pegdeg-uy te me kabuhalan ni Israil ne in-uripen te me Ihiptuhanen, wey nasuman-suman ku ka kasabutan ku kandan.
\verseNumber{6}Purisu, kahii nu sikandan: ‘Sikeddiey ka Magbebaye ne Manama. Egpangabangan ku sikaniyu ka egkabaybayaran, wey igpaawe ku sikaniyu ka in-uripen te me Ihiptuhanen. Eglegparan ku sikandan te masumpit wey igpaawe ku sikaniyu se neuripen.
\verseNumber{7}Eggimuwen ku sikaniyu ne keet-etawan ku wey egkeyimu a ne Manama niyu. Ne egkanengnengan niyu ne sikeddiey ka Magbebaye, ka Manama niyu ne migpaawe kaniyu te neuripen te me Ihiptuhanen.
\verseNumber{8}Eg-uyanen ku sikaniyu diye te tane ne insaad ku ne igbehey ki Abraham, ki Isaak, wey ki Hakub. Igbehey ku seini kaniyu wey sikaniyud e ka kamuney te seini ne tane. Sikeddiey ka Magbebaye ne Manama.’ ”
\verseNumber{9}Ne impangguhud seeye ni Muwisis diye te me kabuhalan ni Israil, piru warad iya sikandan miglinga-linga kandin su warad meupiya ne igbaye te suman-suman\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{6:9 }Te Hibruwanen: malepet ne panisingan.} dan wey tenged te makabayad-bayad ne peg-uripen kandan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{10}Ne migkahiyan te Magbebaye ne Manama si Muwisis,
\verseNumber{11}“Hendiyei nu ka Paraun wey kahii nu te egpepaaween din ka me kabuhalan ni Israil diye te inged din.”
\verseNumber{12}Piru migkahiyan ni Muwisis ka Manama, “Ke ware migpammineg keddi ka me etew, iyan naan pa iya ka Paraun? Kene e mem pa egkateu ne eglalag.”\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{6:12 }Te Hibruwanen: Ware natulii ka bibig ku.}
\verseNumber{13}Piru insuhu iya te Manama si Muwisis wey si Aarun ne egpakahiyan ka Paraun ne egpaaween din ka me kabuhalan ni Israil diye te Ihiptu.

\BibleSectionHeading{Ka kabuybuyahan ni Muwisis wey ni Aarun}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{14}Seini ka me kabuybuyahan te me pamilya ne nabuhal puun ki Israil: Si Rubin ka kinakakayan ne anak ni Hakub, ne seini ka me anak din ne me lukes: Si Hanuk, Si Pallu, si Hisrun, wey si Karmi.
\verseNumber{15}Seini ka me anak ni Simyun ne me lukes: Si Himuwil, si Hamin, si Uhad, si Hakin, si Suhar, wey si Saul ne matig-Kanaan se iney. Sikandan ka nabuhal ne me anak ni Simyun.
\verseNumber{16}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{6:16-19: }Num 3:17-20; 26:57-58; 1Kru 6:16-19.}Seini ka me lukes ne me anak ni Libi: Si Girsun, si Kuhat, wey si Mirari. Seini ka itulan te kabuhalan din. Neuyag si Libi te 137 ne leg‑un.
\verseNumber{17}Ne si Girsun, due me anak din ne me lukes ne si Libni, wey si Simii, wey nabuhal sikandan.
\verseNumber{18}Ne si Kuhat, due me anak din ne me lukes: Si Amram, si Isar, si Hibrun, wey si Usiil. Neuyag si Kuhat te 133 ne leg‑un.
\verseNumber{19}Ne si Mirari, due me anak din ne me lukes ne si Mali, wey Musi. Nabuhal sikandan wey ka me kabuhalan dan puun ki Libi.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{20}Migweil-weil si Amram, in-asawa rin si Hukabid ne atebey te amey rin wey nakaanak sikandan ki Aarun wey ki Muwisis. Si Amram neuyag te 137 ne leg‑un.
\verseNumber{21}Ne si Isar, due me anak din ne me lukes ne si Kura, si Nipig, wey si Sikri.
\verseNumber{22}Si Usiil, due me anak din ne me lukes ne si Misil, Ilsapan, wey si Sitri.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{23}Migweil-weil si Aarun, in-asawa rin si Ilisiba, ka anak ni Aminadab wey atebey ni Nasun. Nakaanak sikandan ki Nadab, ki Abilu, ki Iliyasar, wey ki Itamar.
\verseNumber{24}Si Kura, due me anak ne me lukes ne si Asir, si Ilkana, wey si Abiyasap. Nabuhal sikandan wey ka me kabuhalan dan puun ki Kura.
\verseNumber{25}Migweil-weil si Iliyasar ne anak ni Aarun, mig-asawa sikandin te sabeka ne anak ni Putiil wey nakaanak sikandan ki Pinihas.
\BibleParagraphStyleP
Sikandan langun ka me kaap-apuan te kabuhalan ne migpuun ki Libi.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{26}Sika se Aarun wey Muwisis ne egnangenen kayi, sikan ded ka migkahiyan te Magbebaye ne Manama te miggenendue, “Ipaawe niyu ka me kabuhalan ni Israil diye te Ihiptu wey pegluyura niyu sikandan sumale te kabuhalan dan.”
\verseNumber{27}Sikandan seeye se migpakiglalag te Paraun ne egpaaween ka me kabuhalan ni Israil diye te Ihiptu.

\BibleSectionHeading{Ka pegsuhu te Manama engki Muwisis}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{28}Te timpu ne migpakiglalag dengan ka Manama ki Muwisis diye te Ihiptu,
\verseNumber{29}migkahi sikandin, “Sikeddiey ka Magbebaye ne Manama. Inangen nu te Paraun ka langun ne impangguhud ku keykew.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{30}Piru migkahiyan ni Muwisis ka Manama, “Kena a egkateu ne eglalag,\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{6:30 }Te Hibruwanen: Ware natulii ka bibig ku.} sikan naa ka kene iya egpammineg keddiey ka Paraun.”
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{7}Ne migkahiyan te Magbebaye ne Manama si Muwisis, “Pammineg ka! Egpekeiling ka te Manama diye te Paraun ne Hari te Ihiptu, wey ka suled nu ne si Aarun ka egpekeiling te prupita nu ne iyan egpakiglalag kandin.
\verseNumber{2}Ipahuhud nu ki Aarun diye te Paraun ka langun ne igsuhu ku keykew. Panangeni nu ka Paraun ne egpaaween din ka me kabuhalan ni Israil diye te inged din.
\verseNumber{3}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{7:3: }Him 7:36.}Piru egpakehalen ku ka ulu te Paraun, wey minsan pad eggimu a te masulug ne me palinneu wey me kein-inuwan diye te inged te Ihiptu,
\verseNumber{4}kene iya sikandin egpammineg keykew. Egkataman eglegparan ku ka Ihiptu te pegpaawe ku te keet-etawan ku ne me kabuhalan ni Israil ligkat diye ne inged.
\verseNumber{5}Ke egkalegparan kud e ka Ihiptu wey igpakapaawe kud ka keet-etawan ku, egkanengnengan e te me Ihiptuhanen ne sikeddiey ka Magbebaye ne Manama.”
\verseNumber{6}Ne intuman ni Muwisis wey ni Aarun ka insuhu te Manama kandan.
\verseNumber{7}Walu ne pulu (80) ka idad ni Muwisis, wey walu ne pulu wey tatelu (83) ka ki Aarun te timpu ne migpakiglalag sikandan te Paraun.

\BibleSectionHeading{Ka tuked ni Aarun}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}Ne migkahiyan te Magbebaye ne Manama si Muwisis wey si Aarun,
\verseNumber{9}“Emun ke egpeyimuwen kew te kein-inuwan te Paraun eyew pamalehet niyu, ne iparegpak nu naa Muwisis ki Aarun ka tuked din diye te tangkaan te Paraun eyew egbaluy ne uled.”
\verseNumber{10}Sikan naa ka miggendiye sikandan te Paraun wey inggimu ran ka insuhu te Manama kandan. Indegpak ni Aarun ka tuked din diye te tangkaan te Paraun wey te me upisyal din, wey migbaluy seeye ne uled.
\verseNumber{11}Ne impeumew te Paraun ka me etew rin ne me matagseb wey ka egmahehane, ne sikandan ded iya man‑e ka egmammulingan diye te Ihiptu. Ne nekeiling degma sikandan te seeye ne kein-inuwan tenged te me pamulingan dan.
\verseNumber{12}In-antug dan langun ka me tuked dan wey namaluy degma ne me uled, piru impangabeleng de te uled ni Aarun ka me uled dan.
\verseNumber{13}Piru minsan iling dutu, makehal ded iya man‑e ka ulu\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{7:13 }Te Hibruwanen: pusung.} te Paraun wey ware migpammineg kandan, iling te ingkahi te Magbebaye ne Manama.

\BibleSectionHeadingTwo{Ka langesa}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{14}Nataman, migkahiyan te Magbebaye ne Manama si Muwisis, “Makehal ka ulu te Paraun wey kene din iya egpeyipanawen ka me etew.
\verseNumber{15}Sikan naa, hendiyei nu sikandin te maselem te peggendiye din e te Weyig ne Nilu, wey pakigkita ka kandin diye te ilis te weyig. Ne uyana nu naa ka tuked ne migbaluy ne uled.
\verseNumber{16}Ne kahii nu sikandin, ‘Impeendini a keykew te Magbebaye ne Manama te me Hibruwanen, wey impanangenan ka nikandin te peyipanawa nu ka keet-etawan din eyew egpakasimba sikandan kandin diye te katalunan. Piru ware ka migpalintutuu taman kuntee.’
\verseNumber{17}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{7:17: }Imp 16:4.}Purisu migkahi ka Manama keykew, ‘Egpeileen ku sikeykew ne sikeddiey ka Magbebaye ne Manama. Pammineg ka, eglampesan ku te tuked ku ka Weyig ne Nilu, wey egbaluy seini ne langesa.
\verseNumber{18}Egpamatey ka me isda wey egmangareg e ka weyig, wey kenad e egpekeinum ka me matig-Ihiptu te sika ne weyig.’ ”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{19}Ne migkahiyan pad man‑e te Magbebaye ne Manama si Muwisis, “Nangeni nu si Aarun te igpakuwa ka tuked din wey igpakayew ne igpalenged diye te me beuhan, wey diye te me kanal, wey diye te me subung, wey diye te me limuranan te weyig diye te Ihiptu eyew egbaluy seeye langun ne langesa. Ne egpekeempet ka langesa diye te Ihiptu, minsan ka me weyig ne diye te me tahuanan ne kayu wey batu.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{20}Ne intuman ni Muwisis wey ni Aarun ka insuhu kandan te Magbebaye ne Manama. Ingkayew ni Aarun ka tuked din diye te tangkaan te Paraun wey te me upisyal din wey inlampesan din ka Weyig ne Nilu, wey migbaluy e seini ne langesa.
\verseNumber{21}Nammatey ka me isda wey migmangareg e amana ka Nilu, sikan naa ka kenad e egpekeinum ka me Ihiptuhanen te weyig. Ne nekeempet de iya ka langesa te inged te Ihiptu.
\verseNumber{22}Piru neilingan degma seeye te egmahehane diye te Ihiptu tenged te me pamulingan dan. Sikan naa ka migmakehal ded man‑e ka ulu te Paraun wey ware sikandin migpalintutuu kandan, iling te ingkahi te Magbebaye.
\verseNumber{23}Ne mig-awe e ka Paraun wey mig-uli e diye te baley rin, wey imbalahad din de ka neyitabu.
\verseNumber{24}Ne migkekali ka langun ne Ihiptuhanen diye te ilis te Weyig ne Nilu eyew egpakasakug sikandan te weyig ne egkeinum dan, su kenad sikandan egpekeinum te Weyig ne Nilu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{25}Ne miglihad e ka pitu ne aldew puun te peglampes te Magbebaye ne Manama te Weyig ne Nilu.

\BibleSectionHeadingTwo{Ka me bakbak}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{8}Nataman, migkahiyan te Manama si Muwisis, “Hendiyei nu ka Paraun ne Hari te Ihiptu wey kahii nu sikandin te seini ka ingkahi te Magbebaye ne Manama, ‘Peyipanawa nu ka me keet-etawan ku eyew egpakasimba keddiey.
\verseNumber{2}Emun ke kene nu sikandan egpeyipanawen, egpasalerepan ku te me bakbak ka intiru ne inged nu.
\verseNumber{3}Egkapenu te me bakbak ka Weyig ne Nilu wey eggakap e seini wey egseled e diye te baley nu, wey eggendiyad te sinabeng nu, wey diye te hibatanan nu. Egseled man‑e ka me bakbak diye te me baley te me upisyal nu wey te keet-etawan nu, wey minsan diye te me abuwan wey te egmasaan te harina.
\verseNumber{4}Egpakupawan ka te me bakbak wey ka keet-etawan nu wey ka langun ne upisyal nu.’ ”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{5}Migkahiyan pad man‑e te Magbebaye ne Manama si Muwisis, “Nangeni nu si Aarun te igpakayew ka tuked din ne igpalenged diye te me weyig, wey te me kanal, wey me subung eyew egmanlepew ka me bakbak te inged te Ihiptu.”
\verseNumber{6}Purisu ingkayew ni Aarun ka belad din ne impalenged din diye te me weyig, wey nanlepew ka me bakbak wey nekeempet de iya te inged te Ihiptu.
\verseNumber{7}Piru in-ilingan degma seeye te egmahehane tenged te me pamulingan dan, wey nanlepew degma ka me bakbak te inged te Ihiptu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}Nataman, impeumew te Paraun si Muwisis wey si Aarun wey migkahiyan, “Ampu kew te Magbebaye ne Manama ne eg-aween din ka me bakbak kayi te keddiey wey te me keet-etawan ku, ne egpeyipanawen kud ka me keet-etawan niyu eyew egpakapanubad te Manama.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{9}Ne migkahiyan ni Muwisis ka Paraun, “Kahii e re ke ken‑u ku ig-ampu sikeykew wey ka me upisyal nu, wey ka me keet-etawan nu eyew egkaawe ka me bakbak kayi te kaniyu wey te me baley niyu. Ne eyew iyan naan de egkasame ka me bakbak ne diye te Weyig ne Nilu.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{10}Ne migtabak ka Paraun, “Kaaselem.”
\BibleParagraphStyleP
Ne migkahi si Muwisis, “Egkatuman ka ingkahi nu eyew egkanengnengan nu ne ware egpekeiling te Magbebaye ne Manama ney.
\verseNumber{11}Eg-awe ka me bakbak kayi te keykew wey te me upisyal nu, wey te me keet-etawan nu, wey iyan naan de egkasame ka diye te Weyig ne Nilu.”
\verseNumber{12}Ne mig-awe e si Muwisis wey si Aarun diye te Paraun, wey mig-ampu e si Muwisis te Manama ne eg-aween ka me bakbak ne impeuyan din diye te Ihiptu.
\verseNumber{13}Inggimu te Magbebaye ne Manama ka inhangyu ni Muwisis. Nammatey ka me bakbak ne diye te me baley, wey diye te me lama, wey ka diye te me kamet.
\verseNumber{14}Ne inlimud te me Ihiptuhanen ka me bakbak wey mig-um-umambu re iya, wey migngareg ka intiru ne inged te Ihiptu.
\verseNumber{15}Piru te nakita te Paraun ne egmeupiye e ka keugpe dan, migmakehal e man‑e ka ulu\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{8:15 }Te Hibruwanen: pusung.} rin wey ware migpammineg kandan, iling te ingkahi te Magbebaye ne Manama.

\BibleSectionHeadingTwo{Ka me ketiketi}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{16}Ne migkahiyan te Magbebaye ne Manama si Muwisis, “Kahii nu si Aarun te igpakayew ka tuked din wey egpalampesan ka tane eyew egbaluy ne me ketiketi ka me alinepung te intiru ne inged te Ihiptu.”
\verseNumber{17}Ne inggimu ran iya seeye. Ingkayew ni Aarun ka tuked din wey inlampesan din ka tane wey migbaluy ne me ketiketi ka me alinepung te intiru ne inged te Ihiptu, wey miggulunan e ka me etew wey ka me ayam.
\verseNumber{18}Mig-eleg-eleg ne eggimu te me ketiketi ka egmahehane ne due pamulingan, piru ware sikandan nekeiling. Ne miggulunan e te me ketiketi ka me etew wey ka me ayam.
\verseNumber{19}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{8:19: }Luk 11:20.}Ne migkahiyan te egmahehane ka Paraun, “Himu\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{8:19 }Te Hibruwanen: kemel.} seini te Manama!” Piru migmakehal ka ulu te Paraun wey ware sikandin migpammineg kandan, iling te ingkahi te Magbebaye ne Manama.

\BibleSectionHeadingTwo{Ka me langew}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{20}Ne migkahiyan te Magbebaye ne Manama si Muwisis, “Selem-selem ka enew wey lambaha nu ka Paraun ne eggendiye te weyig. Kahii nu sikandin, ‘Seini ka ingkahi te Magbebaye ne Manama. Peyipanawa nu ka keet-etawan ku eyew egpakasimba keddiey.
\verseNumber{21}Ke kene nu egpeyipanawen sikandan, egpeuyanan ku sikeykew te masulug ne me langew, wey ka me upisyal nu, wey ka keet-etawan nu degma. Egkapenu te langew ka me baley niyu wey egpekeempet man‑e te tane.
\verseNumber{22}Piru kene ku iglagkes ka tane te Gusin ne in-ugpaan te me keet-etawan ku, wey ware langew ne egpekeendiye, eyew egkanengnengan nu ne sikeddiey iya ka Magbebaye ne Manama, wey kayi a te seini ne inged.
\verseNumber{23}Igpapitew ku ne kene egpekeg-iling ka keet-etawan ku wey te keet-etawan nu. Ne eggimuwen ku seini ne kein-inuwan kaaselem.’ ”
\verseNumber{24}Ne inggimu iya seeye te Manama. Miglepew ka susuluhi ne me langew diye te baley te Paraun wey diye te me baley te me upisyal din. Neempet te me langew ka intiru ne inged te Ihiptu wey migmareet e tenged te me langew.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{25}Nataman, impeumew e te Paraun si Muwisis wey si Aarun wey migkahiyan, “Hendiye kew e, panubad kew e te Manama niyu, piru kayi re te Ihiptu.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{26}Piru migkahi si Muwisis, “Kene egkaayun ne kayi key egpanubad te Ihiptu su amana igkeepes te me mahinged kayi ka igpanubad ney diye te Magbebaye ne Manama ney. Ne emun ke igpanubad ney ka amana igkeepes te keet-etawan nu, egbatuwen key iya nikandan.
\verseNumber{27}Keilangan ne eggipanew key te tatelu ne aldew peendiye te katalunan eyew egpakapanubad key te Magbebaye ne Manama ney, su iling due ka insuhu din kanami.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{28}Seeye naa, migkahi ka Paraun, “Egtuhutan ku sikaniyu ne eggendiye te katalunan eyew egpakapanubad kew te Magbebaye ne Manama niyu, piru kene kew re amana pariyu. Ne iampu ad e nikeykew.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{29}Ne migkahi si Muwisis, “Na, eg-awa a kuntee kayi wey eg-ampu ad te Manama ne eg-aween din kaaselem ka me langew kayi te keykew, wey te me upisyal nu, wey te me keet-etawan nu. Piru kene key re man‑e nikeykew akali, su kema ke kene key e man‑e egpeyipanawen nikeykew ka egpanubad te Magbebaye ne Manama.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{30}Nataman, mig-engkeran e ni Muwisis ka Paraun, wey mig-ampu e te Manama.
\verseNumber{31}Ne inggimu te Manama ka inhangyu ni Muwisis, wey in-awe din e ka masulug ne me langew diye te langun ne mahinged te Ihiptu wey warad iya nasame minsan sabeka.
\verseNumber{32}Piru migmakehal red man‑e ka ulu\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{8:32 }Te Hibruwanen: pusung.} te Paraun te seeye ne timpu wey ware din peyipanawa ka me etew.

\BibleSectionHeadingTwo{Ka dalu te me ayam}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{9}Nataman, migkahiyan te Manama si Muwisis, “Hendiyei nu ka Paraun ne Hari te Ihiptu wey kahii nu sikandin te seini ka ingkahi te Magbebaye ne Manama te me Hibruwanen: ‘Peyipanawa nu ka me keet-etawan ku eyew egpakasimba sikandan keddiey.
\verseNumber{2}Ne emun ke eg-apul ka wey egbalabahan nu red man‑e sikandan,
\verseNumber{3}egpareraluwen ku te mangune-kune ka me ayam nu diye te kamet: Ka me kudde, me asnu, me kamil, me baka, me karniru, wey me kambing.
\verseNumber{4}Piru igpasangi ku mule ne kene egderalu ka me ayam te kabuhalan ni Israil puun te me ayam niyu, eyew ware egpatey ne ayam dan.’ ”
\verseNumber{5}Ne migkekerew ka Magbebaye ne Manama ne migkahi, “Eggimuwen ku seini kaaselem.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{6}Te napawe e, inggimu en iya te Magbebaye ne Manama ka ingkahi rin. Nammatey te dalu ka langun ne ayam te me matig-Ihiptu, piru warad iya migpatey minsan sabeka ne ayam te me kabuhalan ni Israil.
\verseNumber{7}Ne impanengnengan seeye te Paraun te me etew rin, wey nanengnengan dan ne ware iya migpatey minsan sabeka ne ayam te me kabuhalan ni Israil. Piru minsan iling dutu, migmakehal ded man‑e ka ulu\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{9:7 }Te Hibruwanen: pusung.} te Paraun wey ware din peyipanawa ka me etew.

\BibleSectionHeadingTwo{Ka buu}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}Nataman, migkahiyan te Magbebaye ne Manama si Muwisis wey si Aarun, “Kuwa kew te tigsenge-hamak ne abu diye te insugnuwan, wey isabulak nu naa Muwisis diye te aw-awangan taheed te egtengteng ka Paraun.
\verseNumber{9}Egpekeempet seini te intiru ne inged te Ihiptu iling te alinepung, wey egpamuuwen ka me etew wey ka me ayam tenged due.”
\verseNumber{10}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{9:10: }Imp 16:2.}Purisu, miggamak sikandan te abu diye te insugnuwan wey migsasindeg sikandan diye te tangkaan te Paraun. Ne insabulak ni Muwisis ka abu diye te aw-awangan, wey impanubuan te me buu ka me etew wey ka me ayam.
\verseNumber{11}Ware nakatemu ka egmahehane engki Muwisis, su impanubuan sikandan te me buu wey ka langun ne me Ihiptuhanen.
\verseNumber{12}Piru impakehal te Magbebaye ne Manama ka ulu\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{9:12 }Te Hibruwanen: pusung.} te Paraun wey ware migpammineg kandan, iling te ingkahi te Manama ki Muwisis.

\BibleSectionHeadingTwo{Ka apiyew}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{13}Nataman migkahiyan te Manama si Muwisis, “Selem-selem ka enew kaaselem wey hendiyei nu ka Paraun wey kahii nu te seini ka ingkahi te Magbebaye ne Manama te me Hibruwanen: ‘Peyipanawa nu ka me keet-etawan ku eyew egpakasimba keddiey.
\verseNumber{14}Ne emun ke eg-apul ka, egpasalerepen ku sikeykew te mangune-kune wey ka me upisyal nu, wey ka keet-etawan nu, eyew egkanengnengan nu ne ware egpekeiling keddi te intiru ne kalibutan.
\verseNumber{15}Su emun ke migweil-weil e pa wey impasalerep kud sikaniyu te masumpit ne dalu,\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{9:15 }Te Hibruwanen: ingkayew ku ka belad ku wey inlampesan ku sikaniyu te dalu.} nahule kew en iya perem kuntee kayi te kalibutan.
\verseNumber{16}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{9:16: }Rum 9:17.}Piru insumpulan ku pad ka umul niyu eyew egkakita niyu ka geem ku, wey eyew egkabantug ka ngaran ku te intiru ne kalibutan.
\verseNumber{17}Piru nasi ke red man‑e migpegpeggasal diye te me keet-etawan ku wey ware nu sikandan peyipanawa.
\verseNumber{18}Sikan naa, kaaselem te iling kayi ne uras, egpeuranan ku sikaniyu te apiyew. Ware de due apiyew ne neyitabu kayi te Ihiptu ne iling due kasumpit puun te neyimu seini ne inged.
\verseNumber{19}Purisu kuntee, ipeelung nu ka langun ne ayam nu wey ka langun ne uripen nu ne diye te me kamet, su egpatey ka langun ne egtubian te apiyew.’ ”
\verseNumber{20}Nenaaldek ka duma ne me upisyal te Paraun te ingkahi te Magbebaye ne Manama, sikan naa ka impaseled dan e diye te baley ka me uripen dan wey ka me ayam dan.
\verseNumber{21}Piru ware miglinga-linga ka duma te ingkahi te Manama, wey imbalahad dan de ka me uripen dan wey ka me ayam dan diye te me kamet.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{22}Ne migkahiyan te Magbebaye ne Manama si Muwisis, “Kayawa nu ka belad nu diye te aw-awangan wey eg-uranan te apiyew ka me etew, ka me ayam, wey ka me pinamula te intiru ne inged te Ihiptu.”
\verseNumber{23}Purisu ingkayew ni Muwisis ka tuked din diye te aw-awangan, wey imparagsang e te Manama ka luhung, wey impeuranan din e te apiyew ka Ihiptu, wey impakikilat din pad man‑e. Impeuranan te Manama ka Ihiptu te derakel ne apiyew
\verseNumber{24}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{9:24: }Imp 8:7; 16:21.}ne egkarumaan te kilat ne kene egkataman. Ware de due apiyew ne neyitabu diye te Ihiptu ne iling dutu kasumpit puun te neyimu seeye ne inged.
\verseNumber{25}Nahule te apiyew ka langun ne me etew, wey me ayam ne ware nekeelung, lagkes ka me pinamula.
\verseNumber{26}Iyan de ware urani te apiyew ka inged ne Gusin ne in-ugpaan te me kabuhalan ni Israil.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{27}Ne dutu, impeumew te Paraun si Muwisis wey si Aarun wey migkahiyan, “Sikeddi ka nakasale kuntee. Eleg ka Magbebaye ne Manama wey seyyup key te keet-etawan ku.
\verseNumber{28}Ampu kew te Manama ne egpeen-enengen e seini se luhung wey apiyew. Egpeyipanawen kud e sikaniyu, wey kene kew en iya egkatalehen pad ka eggipanew.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{29}Migkahiyan sikandin ni Muwisis, “Eg-awa a kayi te siyudad, wey egkayawen ku ka belad ku diye te Manama te peg-ampu ku. Ne eg-engked e ka luhung wey ka apiyew, eyew egkanengnengan nu ne ka kalibutan kandin te Manama.
\verseNumber{30}Piru nakanengneng a ne sikeykew wey ka me upisyal nu, kene kew red iya man‑e egkaaldek te Magbebaye ne Manama.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{31}(Naddeetan ka me pinamula ne eggimuwen ne hinabel wey naddeetan degma ka sibada, su te seeye ne timpu, neyinuhan e ka sibada wey migbubulak e ka pinamula ne eggimuwen ne hinabel.
\verseNumber{32}Piru ware nareeti ka trigu su egkamewuriyan seini egkeyinuhi.)
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{33}Ne mig-awe si Muwisis diye te Paraun wey miglihawang sikandin te siyudad. Ne mig-ampu sikandin wey ingkayew rin ka belad din diye te Magbebaye ne Manama. Ne dutu, migpeeneng-eneng e ka luhung wey ka apiyew, wey migkerit e degma ka uran.
\verseNumber{34}Te nakita te Paraun ne migkerit e ka uran wey migpeeneng-eneng e ka apiyew wey ka luhung, miggimu e man‑e sikandin te sale. Impakehal din e man‑e ka ulu\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{9:34 }Te Hibruwanen: pusung.} rin wey iling ded degma ka me upisyal din.
\verseNumber{35}Migmakehal ka ulu rin wey ware din e peyipanawa ka me kabuhalan ni Israil, iling te ingkahi te Magbebaye ne Manama ki Muwisis.

\BibleSectionHeadingTwo{Ka me talangas}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{10}Nataman, migkahiyan te Magbebaye ne Manama si Muwisis, “Libed ka diye te Paraun ne Hari te Ihiptu, su impakehal ku ka ulu\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{10:1 }Te Hibruwanen: pusung.} rin wey te me upisyal din eyew igpakapapitew ku kandan ka kein-inuwan ne me himu ku.
\verseNumber{2}Ne eyew egkahuhuran niyu degma ka me anak niyu wey ka me apu niyu ke immenu ku te egbayad-bayad ka me Ihiptuhanen, wey ke nekey ka me kein-inuwan ne inggimu ku diye te kandan. Ne puun due, egkanengnengan niyu ne sikeddiey ka Magbebaye ne Manama.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{3}Purisu miggendiye si Muwisis wey si Aarun te Paraun wey migkahi, “Seini ka ingkahi te Magbebaye ne Manama te me Hibruwanen: ‘Ken‑u ke naan pad egparuma-ruma te igkeupii ku? Peyipanawa nud e ka keet-etawan ku eyew egpakasimba sikandan keddiey.
\verseNumber{4}Su emun ke kene nu pad man‑e sikandan egpeyipanawen, egpeuyanan ku kaaselem ka inged nu te me talangas.
\verseNumber{5}Eggulanap ka susuluhi ne me talangas wey kenad e egkakita ka tane. Egpangeenen dan ka langun ne pinamula ne ware nareeti te apiyew, wey ka nanubu ne me kayu.
\verseNumber{6}Egkapenu man‑e te me talangas ka baley nu wey te me upisyal nu, wey ka baley te langun ne me Ihiptuhanen. Ware de due nakita te me amey niyu wey me apu niyu kayi te Ihiptu ne iling due kasumpit ne me talangas puun te pegginguma ran kayi.’ ” Pegkapenga dutu, mig-awe e si Muwisis diye te Paraun.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{7}Ne migkahiyan te me upisyal ka Paraun, “Ken‑u bu pad egpeeneng-eneng ka seini ne etew ne egdulihis kanta? Peyipanawa nud ka me lukes eyew egpakasimba sikandan te Magbebaye ne Manama ran. Ware ke bes nakamaan-maan te nareetan e ka Ihiptu?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}Purisu impalibed si Muwisis wey si Aarun diye te Paraun. Ne migkahiyan sikandan te Paraun, “Hipanew kew e wey simbaa niyud e ka Magbebaye ne Manama niyu. Piru nangeni a ke hentew ka egdumeen niyu.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{9}Ne migtabak si Muwisis, “Egkaamin-amin key langun lagkes ka me bate wey ka me buyag. Eg-uyanen ney man‑e ka me karniru ney, ka me kambing, wey ka me baka ney su keilangan ne diye key egsahakeen te Magbebaye ne Manama.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{10}Ne migsusumpalit ka Paraun ne migkahi, “Egdumaan kew te Magbebaye ne Manama ke egtuhutan ku ne igparuma kaniyu ka me bate! Klaru ne mareet ka insuman-suman niyu.
\verseNumber{11}Kene sika egkaayun! Iyan de egpekeyipanew ka me lukes eyew egpakasimba te Manama, su sikan ma iya ka igkeupii niyu.” Ne impaawe e si Muwisis wey si Aarun diye te tangkaan te Paraun.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{12}Ne migkahiyan te Magbebaye ne Manama si Muwisis, “Kayawa nu ka belad nu ne igpalenged diye te Ihiptu eyew eggingumaan sikandan te me talangas wey egkeenen ka langun ne me pinamula ne ware nareeti te apiyew.”
\verseNumber{13}Seeye naa, ingkayew ni Muwisis ka tuked din ne impalenged te Ihiptu, wey impakalamahan te Manama ka inged te Ihiptu. Napawaan ka kalamag ne egpuun te igsile, wey te maselem e, nakarume e ka me talangas te kalamag.
\verseNumber{14}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{10:14-15: }Imp 9:2-3.}Ne miglene ka susuluhi ne talangas diye te Ihiptu wey miggulanap te seeye ne inged. Ware pad iling dutu kasulug te talangas dengan ne miggulun te Ihiptu wey warad egpekeiling pad dutu.
\verseNumber{15}Su miggulanap de iya ka talangas wey nekeempet te Ihiptu, wey migmeitem e ka tane. Impangeen te me talangas ka langun ne pinamula wey ka me behas te kayu ne ware nareeti te apiyew. Warad iya nasame ne me derewunen te me kayu, wey ke pinamula naa diye te Ihiptu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{16}Ne imparagdahawan ipeumew te Paraun si Muwisis wey si Aarun wey migkahiyan, “Nakasala a te Magbebaye ne Manama niyu, wey nakasala a degma kaniyu.
\verseNumber{17}Sikan naa, pasayluwa a man‑e nikaniyu, wey ampu kew te Magbebaye ne Manama niyu ne eg-aween din kayi te keddi seini se egpakapatey ne legpad.”
\verseNumber{18}Ne dutu, mig-awe e si Muwisis diye te Paraun wey mig-ampu diye te Manama.
\verseNumber{19}Ne migpakalamag e man‑e ka Manama te nenekali ne egpuun te iglineb wey nanlayap ka langun ne talangas peendiye te Malalab ne Dahat. Ne warad iya nasame minsan sabeka naan de ne talangas diye te intiru ne inged te Ihiptu.
\verseNumber{20}Piru impakehal ded man‑e te Magbebaye ne Manama ka ulu\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{10:20 }Te Hibruwanen: pusung.} te Paraun wey ware din peyipanawa ka me kabuhalan ni Israil.

\BibleSectionHeadingTwo{Ka delem}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{21}Nataman, migkahiyan te Magbebaye ne Manama si Muwisis, “Kayawa nu ka belad nu diye te aw-awangan eyew due delem ne egpakabukus te inged te Ihiptu. Kekepali ka sika ne delem su hendue te egkaheram e.”
\verseNumber{22}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{10:22: }Sal 105:28; Imp 16:10.}Seeye naa, ingkayew ni Muwisis ka belad din diye te aw-awangan, wey nabukusan te mangune-kune ne delem ka intiru ne inged te Ihiptu te tatelu ne aldew.
\verseNumber{23}Ware nenekegkita ka me mahinged diye wey ware sikandan migmanlihawang te me baley ran te tatelu ne aldew. Piru malayag mule diye te inged ne in-ugpaan te me kabuhalan ni Israil.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{24}Nataman, impeumew te Paraun si Muwisis wey migkahiyan, “Hendiye kew e wey simbaa niyud ka Magbebaye ne Manama. Dumaa niyu langun ka me bate wey ka me malitan, wey iyan niyu naan de ihaat kayi ka me ayam niyu.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{25}Piru migkahi si Muwisis, “Keilangan ne egpeuyanen key nikeykew te me ayam su egtutungen ney ne igpanubad diye te Magbebaye ne Manama ney.
\verseNumber{26}Ne keilangan iya ne eg-uyanen ney ka langun ne ayam ney wey ware minsan sabeka ne iggaat eyew egpakaalam key te igpanubad ney te Manama ney. Ware key pad kuntee nakanengneng ke nekey ka igpanubad ney kandin, wey e ke egginguma key e diye.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{27}Piru impakehal red iya man‑e te Magbebaye ne Manama ka ulu\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{10:27 }Te Hibruwanen: pusung.} te Paraun wey ware din peyipanawa sikandan.
\verseNumber{28}Ne migkahiyan te Paraun si Muwisis, “Awe ka kayi! Kene kad iya bul‑ug pakita pad keddiey! Su emun ke egkakita ku pad sikeykew, egkeyimatayan ka iya.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{29}Migtabak si Muwisis, “Ke iling due ka igkeupii nu, kena ad iya egpakita pad keykew.”

\BibleSectionHeading{Ka katammanan ne igpasalerep te Ihiptu}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{11}Ne migkahiyan te Magbebaye ne Manama si Muwisis, “Duen pad sabeka ne igpasalerep ku te Paraun ne Hari te Ihiptu wey te keet-etawan din. Pegkapenga rue, egpeyipanawen kew e nikandin, wey egdeldelen kew pad iya nikandin su igkeupii rin ne eg-awe kew en iya.
\verseNumber{2}Kahii nu naa ka langun ne Hibruwanen ne egpepamuyuen te me kasangkapan ne pelata wey bulawan diye te me sumbaley ran.”
\verseNumber{3}Impangabangan te Magbebaye ne Manama ka me kabuhalan ni Israil ne eg-ay-ayaran te me Ihiptuhanen. Ne si Muwisis degma, intahud amana sikandin te me upisyal te Paraun wey te me mahinged te Ihiptu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{4}Ne migkahiyan ni Muwisis ka Paraun, “Seini ka ingkahi te Magbebaye ne Manama: ‘Kuntee te liware te marusilem, eglihad a te Ihiptu
\verseNumber{5}wey egpamatey ka langun ne panganey ne anak ne me lukes kayi te Ihiptu, puun te panganey ne anak te Paraun ne iyan egsubal te trunu te amey rin, peendiye te anak te uripen ne malitan ne talaggaling. Ne egpatey degma ka langun ne lukesan ne kinakakayan ne anak te me ayam.
\verseNumber{6}Ne due masumpit ne pegpandalawit te me etew te intiru ne inged te Ihiptu ne ware pad neyitabu dengan wey kenad egkeyitabu pad man‑e.
\verseNumber{7}Piru ware mule igkasamuk te me kabuhalan ni Israil wey te me ayam dan, wey ware minsan asu naan de ne eggebu. Puun due, egkanengnengan niyu ne kene ku egpeg-ilingen ka me Ihiptuhanen wey ka me kabuhalan ni Israil.’
\verseNumber{8}Ne egparani keddi ka langun ne upisyal nu wey egpanimbuel sikandan te tangkaan ku wey egkahi, ‘Awe kew kayi Muwisis wey ka me keet-etawan nu ne eg-ikul keykew!’ Pegkapenga due, eg-awa ad kayi.” Ne mig-awe e si Muwisis diye te Paraun ne nangebel-ebel se langet.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{9}Nataman, migkahiyan te Magbebaye ne Manama si Muwisis, “Kene egpammineg ka Paraun keykew su eyew masulug pad ka egkeyimu ku ne me kein-inuwan diye te inged te Ihiptu.”
\verseNumber{10}Inggimu ni Muwisis wey ni Aarun seeye se langun ne kein-inuwan diye te tangkaan te Paraun, piru impakehal te Manama ka ulu\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{11:10 }Te Hibruwanen: pusung.} te Paraun wey ware din paawaa ka me kabuhalan ni Israil diye te inged din.

\BibleSectionHeading{Ka peglihad te Panalihan}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{12}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{12:1-13: }Lib 23:5; Num 9:1-5; 28:16; Diy 16:1-2.}Ne migkahiyan te Magbebaye ne Manama si Muwisis wey si Aarun diye te Ihiptu,
\verseNumber{2}“Puun kuntee, seini ne bulan ka an-anayan ne bulan niyu te leg‑un.
\verseNumber{3}Ipanengneng niyu te langun ne kabuhalan ni Israil ne emun ke eggingume e ka igkasapulu ne aldew te seini ne bulan, egpaalamen te nati te karniru wey ke kambing naa ka senge-balayan eyew eggilangen dan te taltalaanak.
\verseNumber{4}Ke kene egkaamin te taltalaanak ka ngalap su deisek de sikandan, keilangan ne egpabulihan dan te marani ne sumbaley ran. Egbaaren dan seeye wey eg-alaheen dan de ka karakel te ngalap ne eleg dan te taltalaanak te egkeen wey kamenu karakel ka egkaamin te sabeka ne etew.
\verseNumber{5}Iyan niyu kua ka nati te karniru wey ke kambing naa ne senge-tuig pad, wey ware dalu.
\verseNumber{6}Tangguwa niyu pa sika taman te igkasapulu wey hep‑at (14) ne aldew te seini ne bulan, ne wey niyud gilanga ke egkasagkup e ka sika ne aldew. Keilangan ne eglagpu kew langun se kabuhalan ni Israil ka eggilang te ayam.
\verseNumber{7}Ne pakua nu sikandan te langesa wey ipapunas nu diye te daruwa ne sungkaleg te gumawan wey te ingketal diye te ampew te gumawan te baley ne egkeenan dan te ngalap.
\verseNumber{8}Te sika ne marusilem, ipatuug nu kandan ka ngalap wey ipakeen nu kandan ne egseraan te paan ne ware patulin wey te mapeit ne me gulay.
\verseNumber{9}Kene kew keen te meyilew wey ke insabawan ne ngalap, su timmana niyu tuuha ka ngalap lagkes ka ulu, ka paa, wey ka langun ne diye te getek.
\verseNumber{10}Amina niyu re seini wey kene niyu pasimahi. Ke due iya egkasame taman te maselem, tutunga niyu.
\verseNumber{11}Emun ke egkeen kew e, panakebut kew, wey keilangan ne eglilibed kew, wey egsesandal, wey ay-ayuna niyud ka me tuked niyu. Su iyan sika ka Peglihad te Magbebaye ne Manama.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{12}“Te sika ne marusilem, eglihad a te inged te Ihiptu wey egpangimatayan ku ka langun ne panganey ne anak ne lukes te me Ihiptuhanen wey te me ayam dan. Eglegparan ku ka langun ne manama te Ihiptu. Sikeddiey ka Magbebaye ne Manama.
\verseNumber{13}Ka langesa ne impunas niyu diye te baley niyu, iyan tuus te baley ne mig-ugpaan niyu. Ke egkakita ku ka langesa, egliharan ku re ka sika ne baley, wey ware mareet ne egkeyitabu kaniyu ke eglegparan ku ka Ihiptu.
\verseNumber{14}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{12:14-20: }Iks 23:15; 34:18; Lib 23:6-8; Num 28:17-25; Diy 16:3-8.}Keilangan ne egtantanuran niyu ka sika ne aldew wey eggimuwen ne tulumanen te ware egtamanan. Ne sahakeen kew te sika ne aldew eyew te pegpasalamat keddiey. Ipabulus niyu naa sika wey te me kabuhalan niyu te ware egtamanan.”

\BibleSectionHeading{Ka Sahakeen te Paan ne Ware Patulin}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{15}“Te pitu ne aldew, iyan niyu keena ka paan ne ware patulin. Te an-anayan ne aldew, awaa niyu diye te me baley niyu ka langun ne patulin te paan, su minsan hentew ne egkeen te paan ne due patulin puun te an-anayan ne aldew taman te igkapitu ne aldew, kenad e sikandin eg-ileen ne karumaan pad te kabuhalan ni Israil.
\verseNumber{16}Liblibulung kew te an-anayan ne aldew wey te igkapitu ne aldew eyew egsimba keddiey. Ne kene kew trabahu te sika ne aldew angin e te peg-andam te egkeenen niyu. Sikan de ka egkaayun ne eggimuwen niyu.
\verseNumber{17}Sumsumana niyu ka Sahakeen te Paan ne Ware Patulin su sika ka aldew ne impaawe ku sikaniyu te Ihiptu ne naamin-amin langun ka me kabuhalan niyu. Purisu sahakeen kew te sika ne aldew, wey himuwa niyu seini ne tulumanen wey te me kabuhalan niyu te ware egtamanan.
\verseNumber{18}Bunsud kew sahakeen te marusilem te igkasapulu wey hep‑at (14) ne aldew taman te marusilem te igkararuwa ne pulu wey sabeka (21) ne aldew te an-anayan ne bulan. Ne iyan niyu keena ka paan ne ware patulin.
\verseNumber{19}Keilangan ne warad e patulin te paan ne egkakita diye te me baley niyu, su kenad eg-ileen ne sakup pad te keet-etawan te Israil ka minsan hentew ne egkeen te minsan nekey ne due patulin, lapu ma sikandin wey ke mahinged naa te Israil.
\verseNumber{20}Kene kew en iya keen te paan ne due patulin, minsan hendei kew egpekeugpe.”

\BibleSectionHeading{Ka an-anayan ne sahakeen te peglihad te Panalihan}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{21}Nataman, impeumew ni Muwisis ka langun ne igbuyag te me Hibruwanen wey migkahiyan, “Alam kew te nati te karniru wey ke kambing naa eyew eggilangan niyu te taltalaanak te Sahakeen te Peglihad te Magbebaye ne Manama.
\verseNumber{22}Tayaa niyu te pelenggana ka langesa, wey angey kew te sugpang te isupu wey ieled niyu te langesa wey lakulasi niyu ka daruwa ne sungkaleg te gumawan te baley niyu wey ka ingketal dibabew te gumawan. Ne kene kew lihawang te baley niyu taman te maselem
\verseNumber{23}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{12:23: }Hib 11:28.}su eglihad ka Magbebaye ne Manama eyew egpangimatey te me Ihiptuhanen. Ne emun ke egkiteen din ka langesa diye te ingketal wey te daruwa ne sungkaleg te gumawan, eglihad de sikandin wey kene din egpaseleren te baley niyu ka talagdereet eyew eggimatey kaniyu.
\verseNumber{24}Keilangan ne egtantanuran niyu wey te me kabuhalan niyu seini ne tulumanen te ware egtamanan.
\verseNumber{25}Ne ipabulus niyu sika ne tulumanen ke egpekeendiye kew e te inged ne insaad te Magbebaye ne Manama ne igbehey kaniyu.
\verseNumber{26}Emun ke eg-insaan kew te me anak niyu ke nekey ka kaluwasan te sika ne pegsahakeen,
\verseNumber{27}kahii niyu re sikandan te sika ka Sahakeen te Peglihad te Magbebaye ne Manama. Su inliharan din de dengan ka me baley te me kabuhalan ni Israil diye te Ihiptu te pegpangimatey rin te me Ihiptuhanen.”
\BibleParagraphStyleP
Ne mig-usengul e diye te tane ka me etew wey migsimba te Manama.
\verseNumber{28}Nataman, nangipanew e sikandan wey intuman dan e ka insuhu te Magbebaye ne Manama ki Muwisis wey ki Aarun.

\BibleSectionHeading{Ka pegpangimatey te me panganey ne anak}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{29}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{12:29: }Iks 4:22-23.}Te egliware e te marusilem, impangimatayan te Magbebaye ne Manama ka langun ne panganey ne anak ne lukes diye te Ihiptu, puun te panganey ne anak te Paraun ne Hari te Ihiptu ne iyan egsubal te trunu te amey rin, peendiye te me anak te me pinirisu. Ne impangimatayan din degma ka me panganey ne anak te me ayam.
\verseNumber{30}Napukew ka Paraun wey ka me upisyal din wey ka langun ne Ihiptuhanen te seeye ne marusilem, su amana ne masumpit ka dalawitan te me mahinged. Impatayan ka langun ne baley diye te Ihiptu.
\verseNumber{31}Te seeye de ne karusileman, impeumew te Paraun si Muwisis wey si Aarun wey migkahiyan, “Na, pangipanew kew e wey awe kew e kayi te kanami! Simbaa niyud ka Magbebaye ne Manama iling te ingkahi niyu.
\verseNumber{32}Uyana niyu degma ka me ayam niyu te peggipanew niyu. Piru ampui e pa degma nikaniyu ne egpanalanginan a.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{33}Indalasek te me Ihiptuhanen ka me kabuhalan ni Israil ne egpaaween e sikandan diye te Ihiptu, su suman-suman dan ne kema ke egpatey degma sikandan langun ke kene sikandan eg-awe.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{34}Purisu neuyan de due te me etew ka inluyang ne harina ne ware patulin ne diye pad nakatahu te egluyangan dan te paan. Imbukusan dan seeye te hinabel wey intiang dan e.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{35}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{12:35-36: }Iks 3:21-22.}Intuman te me kabuhalan ni Israil ka ingkahi ni Muwisis kandan ne egpepamuyuen te mahal ne me kasangkapan ne pelata wey bulawan, wey te me kumbale te me Ihiptuhanen.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{36}Impangabangan te Magbebaye ne Manama ne eg-ay-ayaran te me Ihiptuhanen ka me kabuhalan ni Israil, sikan naa ka impamehayan sikandan te impamuyu dan. Puun due, nekeiling de te impangahawan dan ka me Ihiptuhanen te me kasangkapan dan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{37}Ne nangipanew e ka me kabuhalan ni Israil ligkat te Ramisis peendiye te Sukut. Me 600,000 langun ka me lukes, wey ware pad labet te me malitan wey te me bate.\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{12:37 }Te Hibruwanen: ware labet te me dereisek.}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{38}Due degma me etew ne kene ne me kabuhalan ni Israil ne migluyud kandan te eggipanew. Masalig degma amana ka in-uyan dan ne me ayam dan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{39}Nataman, innilutu dan ka inluyang dan ne harina ne ware patulin ne in-uyan dan puun te Ihiptu. Ware dan seini natahui te patulin su indalasek sikandan ne egpaaween diye te Ihiptu, wey warad sikandan nekeyilutu te egbewuwen dan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{40}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{12:40: }Hin 15:13; Gal 3:17.}Nekeugpe ka me kabuhalan ni Israil diye te Ihiptu te 430 ne leg‑un.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{41}Te katammanan ne aldew te igke-430 e ne leg‑un, nangawe e ka langun ne keet-etawan te Magbebaye ne Manama diye te Ihiptu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{42}Marusilem sikandan ipaawe te Manama diye te Ihiptu, wey imbantayan din sikandan te seeye ne karusileman. Purisu ke egginguma ka seeye ne timpu tagse leg‑un, kene degma eglipereng ka me etew te sika ne marusilem, su igbehey ran degma diye te Manama eyew pegsuman-suman kandin, wey eggimuwen dan seini taman te katamanan.

\BibleSectionHeading{Ka tulumanen te sahakeen te peglihad te Panalihan}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{43}Ne migkahiyan te Magbebaye ne Manama si Muwisis wey si Aarun, “Seini ka tulumanen meyitenged te Sahakeen te Peglihad te Panalihan: Kene egkaayun ne egpakakeen ka kene ne kabuhalan ni Israil.
\verseNumber{44}Piru egpakakeen ka uripen ne nabeli niyu ke natulian e sikandin.
\verseNumber{45}Piru kene egpakakeen ka me lapu wey ka me suluhuanen ne egbayaran.
\verseNumber{46}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{12:46: }Num 9:12; Huw 19:36.}Keilangan ne diye de seini egkeena te seled te baley; kene kew en iya uyan diye te lihawangan te baley, wey kene niyu gepua ka me tul‑an te egkeenen niyu.
\verseNumber{47}Keilangan ne eg-amin-amin egsahakeen ka langun ne kabuhalan ni Israil.
\verseNumber{48}Emun ke due lapu ne miglemung mig-ugpe kaniyu wey egkeupian ne egsahakeen te Peglihad te Magbebaye ne Manama, keilangan ne egtulian ka langun ne sakup din human pad sikandin egpakaambag te sahakeen, wey eg-isipen e sikandin ne sakup te kabuhalan ni Israil. Piru kene iya egpakakeen ka ware natulii.
\verseNumber{49}Sika iya ka balaud ne egtumanen niyu wey te me lapu ne miglemung kaniyu mig-ugpe.”
\verseNumber{50}Ne inggimu te langun ne me kabuhalan ni Israil ka insuhu te Magbebaye ne Manama ki Muwisis wey ki Aarun.
\verseNumber{51}Te seeye de iya ne aldew, impaawe sikandan te Manama puun te Ihiptu wey impegluyud-luyud din ka tagse kabuhalan.

\BibleSectionHeading{Ka panganey ne anak ne lukes}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{13}Ne migkahiyan te Magbebaye ne Manama si Muwisis,
\verseNumber{2}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{13:2: }Num 3:13; Luk 2:23.}“Ihalad nu keddiey ka langun ne panganey ne anak ne me lukes te me kabuhalan ni Israil wey te me ayam, su keddiey ka langun ne panganey.”

\BibleSectionHeading{Ka Sahakeen te Paan ne Ware Patulin}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{3}Nataman, migkahiyan ni Muwisis ka keet-etawan, “Tantanuri niyu ka seini ne aldew ne impaawe kew te Magbebaye ne Manama te Ihiptu ne mig-uripen kaniyu. Su maresen sikandin, wey nakaawe kew te seini ne inged. Ne kene kew naa keen te paan ne due patulin.
\verseNumber{4}Awe kew te Ihiptu kuntee ne aldew te bulan te Abib.\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{13:4 }Me elat-elat te Marsu peendiye te elat-elat te Abril.}
\verseNumber{5}Sikan naa, tantanuri niyu ka seini ne aldew wey sahakeen kew ke eg-uyanen kew e te Manama diye te inged ne mig-ugpaan te me Kanaanen, me Hitihanen, me Amurihanen, me Hibihanen, wey te me Hibusihanen. Insaad din dengan seeye ne inged ne igbehey diye te me kabuybuyahan niyu, wey meupiya ka tane wey dakel se eg-uma.\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{13:5 }Te Hibruwanen: tane ne egtulayasan te gatas wey teneb.}
\verseNumber{6}Te pitu ne aldew, iyan niyu keena ka paan ne ware patulin, wey te igkapitu e ne aldew, sahakeen kew e eyew egpasalamat te Magbebaye ne Manama.
\verseNumber{7}Keilangan ne iyan niyu re keena ka paan ne ware patulin te pitu ne aldew, wey keilangan ne ware patulin ne egkakita diye te inged ne eg-ugpaan niyu.
\verseNumber{8}Te sika ne aldew, nangeni niyu ka me anak niyu te migsahakeen kew tenged te inggimu te Manama ne pegpaawe kaniyu diye te Ihiptu.
\verseNumber{9}Ka sika ne sahakeen, egpekeiling te pangeteb diye te belad wey te buked niyu eyew kene niyu egkalingawan ka suhu te Manama. Su maresen sikandin ne migpaawe kaniyu puun te Ihiptu.
\verseNumber{10}Purisu keilangan ne eggimuwen niyu ka seini ne sahakeen te nateil e ne timpu tagse leg‑un.”

\BibleSectionHeading{Ka panganey ne anak}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{11}“Migsaad ka Magbebaye ne Manama kaniyu wey te kabuybuyahan niyu ne igbehey kaniyu ka inged ne mig-ugpaan te me Kanaanen. Ne emun ke eg-uyanen kew e te Manama diye,
\verseNumber{12}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{13:12: }Iks 34:19-20; Luk 2:23.}keilangan ne ighalad niyu kandin ka panganey ne me anak niyu ne lukes, wey ilagkes niyu degma ka panganey ne me anak ne lukes te me ayam niyu, su iyan kamuney kandan ka Manama.
\verseNumber{13}Egkaayun ne eglekaten niyu ka nati te asnu wey egsaliyuwan de seini te nati te karniru. Piru emun ke kene niyu eglekaten, keilangan ne eggepuen ka lieg te asnu. Keilangan ne eglekaten niyu degma ka panganey ne me anak niyu ne lukes.
\verseNumber{14}Emun ke eg-insaan kew keureme te me anak niyu ke mania te eggimuwen niyu sika, nangeni niyu sikandan, ‘Maresen ka Magbebaye ne Manama wey impaawe key nikandin ligkat te Ihiptu ne mig-uripen kanami dengan.
\verseNumber{15}Te timpu ne imbalabahan key te Paraun ne Hari te Ihiptu ne eg-awe, impangimatayan te Manama ka langun ne anak ne me lukes te me Ihiptuhanen wey ka langun ne panganey ne anak ne me lukes te me ayam. Purisu ighalad ney te Manama ka langun ne panganey ne anak ney wey minsan ka panganey ne me anak te me ayam. Piru keilangan mule ne eglekaten ney ka panganey ne me anak ney ne lukes.’
\verseNumber{16}Ne ka sika ne me tulumanen, nekeiling te pangeteb kayi te me belad ney wey te me buked ney, su egkasuman-suman ney ka pegpaawe kanami te Magbebaye ne Manama puun te Ihiptu su maresen sikandin.”

\BibleSectionHeading{Ka gapun wey ka hapuy}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{17}Te impeyipanew e te Paraun ka me kabuhalan ni Israil, ware sikandan uyana te Manama peendiye te inged te me Pilistihanen minsan seeye iya ka igpantek ne dalan. Su migkahi ka Manama, “Emun ke due gubut ne egkeumaan dan, kema ke egkabalbalawan ka suman-suman dan wey eglibed ded diye te Ihiptu.”
\verseNumber{18}Purisu in-uyan sikandan te Manama diye te disirtu peendiye te Malalab ne Dahat. Ne andam iya ne egpakiggira ka me kabuhalan ni Israil te pegligkat dan te Ihiptu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{19}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{13:19: }Hin 50:25; Huswi 24:32.}Ne in-uyan ni Muwisis ka tul‑an ni Husi tenged su impasaad wey impepahunlibet dengan ni Husi ka me kabuhalan ni Israil te igpeyimu rin kandan. Su migkahi si Husi, “Malehet iya ne egleuyen kew te Manama, wey uyana niyu naa ka tul‑an ku ke eg-awe kew e kayi.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{20}Nataman, mig-awe e sikandan diye te inged ne Sukut wey miggendiyad te Itam ne lenged te disirtu wey diyad sikandan migkekampu.
\verseNumber{21}Te maaldew, eggun‑a ka Magbebaye ne Manama kandan ne egpekeiling te sungkaleg ne gapun eyew egtuus te igbaye dan. Te marusilem, eggun‑a man‑e sikandin ne egpekeiling te sungkaleg ne hapuy eyew egteng‑ew kandan. Sikan naa ka egpekeyipanew sikandan te maaldew wey marusilem.
\verseNumber{22}Ne kene eg-awe diye te kewun‑aan dan ka gapun ne egpekeiling te sungkaleg ke maaldew, wey ka hapuy ne egpekeiling te sungkaleg ke marusilem.

\BibleSectionHeading{Ka peglapas te Malalab ne Dahat}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{14}Ne migkahiyan te Magbebaye ne Manama si Muwisis,
\verseNumber{2}“Kahii nu ka me kabuhalan ni Israil te egpaliberen diye te marani te Pi-hahirut ne neelat te Migdul wey te dahat. Ne pakampuwa nu naa sikandan diye te ilis te dahat ne egkatalipag te Baal-Sipun.
\verseNumber{3}Su migsuman-suman ka Paraun ne Hari te Ihiptu ne nalaag kew e wey kene kew e egpakaawe diye te disirtu.
\verseNumber{4}Na, egpakehalen ku ka ulu\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{14:4 }Te Hibruwanen: pusung.} te Paraun wey egtalukunan kew nikandan. Ne egdereetan ku sikandin wey ka me sundalu rin, wey sika ka egpuunan ne egmabantug a wey egkanengnengan te me Ihiptuhanen ne sikeddiey ka Magbebaye ne Manama.” Ne intuman seeye te me kabuhalan ni Israil.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{5}Te nahuhuran e ka Paraun ne mig-awe e ka me kabuhalan ni Israil, nabalbalawan e ka suman-suman din wey te me upisyal din meyitenged te peg-awe dan. Migkahi sikandan, “Mania te neyimu ta seini? Mania te inlekaan ta ka me Hibruwanen ne me uripen ta?”
\verseNumber{6}Ne in-andam te Paraun ka karwahi rin wey migduruma sikandin te me sundalu rin.
\verseNumber{7}Ne in-uyan din ka 600 ne karwahi ne amana ne memeupiya, wey ka duma pad ne me karwahi ne impangunturan te me upisyal.
\verseNumber{8}Impakehal te Magbebaye ne Manama ka ulu\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{14:8 }Te Hibruwanen: pusung.} te Paraun wey intalukunan din ka me kabuhalan ni Israil taheed te nangipanew sikandan ne maahet-ahet.\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{14:8 Te Hibruwanen: miglihawang ne ingkayew se belad.}
\verseNumber{9}Inlupug sikandan te Paraun duma te me sundalu, te nanguntud te me kudde te Paraun, wey te nanguntud te me karwahi. Ne diye sikandan nasapeni te ingkekampuwan dan ne diye te ilis te dahat ne marani te Pi-hahirut ne talipag te Baal-Sipun.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{10}Te egpakarani-rani e ka Paraun wey ka me sundalu rin, nakita sikandan te me kabuhalan ni Israil. Ne dutu, amana sikandan naaldek wey migpangananey sikandan te Magbebaye ne Manama.
\verseNumber{11}Ne migkahiyan dan si Muwisis, “Mania te in-angey key pad iya nikeykew diye te Ihiptu ke egpamatey key red kayi te disirtu? Ware bes lebenganan diye te Ihiptu?
\verseNumber{12}Ingkahiyan ney e sikeykew te diye ki pad te Ihiptu te balahara key e ka eg-uripenen te me Ihiptuhanen. Su meupiya pad ne egpeuripen key du te egpamatey key kayi te disirtu!”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{13}Migkahiyan ni Muwisis ka me etew, “Kene kew kaaldek! Pakannekal kew! Egkakita niyu ke egmenuwen kew te Magbebaye ne Manama te egluwas te seini ne aldew. Kunteen niyu naan de iya egkakita sika se me Ihiptuhanen. Kene niyud sikandan egkakita keureme.
\verseNumber{14}Peeneng-eneng kew re su ka Manama ka egpangabang kanta ne egpakig-ehet kandan.”
\verseNumber{15}Ne migkahiyan te Manama si Muwisis, “Mania te migpangananey ka keddi? Kahii nu ka me etew te egpabulus sikandan eggipanew.
\verseNumber{16}Kayawa nu ka tuked nu ne igpalenged te dahat eyew egkabaad ka weyig wey egpakalapas ka me etew te tane diye te elat te dahat.
\verseNumber{17}Egpakehalen ku ka me ulu te me Ihiptuhanen eyew egtalukunan kew nikandan. Ne puun due, egmabantug a su egdereetan ku ka Paraun wey ka me sundalu rin, wey ka nanguntud te me karwahi, wey ka migmangudde.
\verseNumber{18}Ke egkatalu kud e sikandan, egkatahaan te me Ihiptuhanen ne sikeddiey ka Magbebaye ne Manama.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{19}Ne ka panalihan te Magbebaye ne Manama ne miggun‑a te me kabuhalan ni Israil, migpamewuriyan e kandan, wey ka gapun ne egpekeiling te sungkaleg, miggalin degma diye te mewuri ran.
\verseNumber{20}Ne migsanggel ka malibusen ne gapun diye te elat-elat dan wey te me Ihiptuhanen. Te intiru ne marusilem, miglayahan sikandan te gapun piru delem mule diye te me Ihiptuhanen. Ne napawe de due ne ware nakarani ka me Ihiptuhanen kandan.
\verseNumber{21}Ne ingkayew ni Muwisis ka belad din diye te ampew te dahat wey nabaad e seini su impakalamahan te Magbebaye ne Manama te nenekali puun te igsile. Napawaan ka kalamag wey migmammara ka elat te dahat.
\verseNumber{22}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{14:22: }1Kur 10:1-2; Hib 11:29.}Ne miglapas e ka me kabuhalan ni Israil ne diye migbaye te elat te dahat ne mammara. Ne ka weyig, nekeiling e te nekeglimang ne dalama.\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{14:22 }Te Hibruwanen: alad ne makepal.}
\verseNumber{23}Ne intalukunan sikandan te me Ihiptuhanen wey te langun ne nanguntud te me kudde te Paraun, wey te nanguntud te me karwahi, wey te migmangudde. Mig-ikul degma sikandan te imbayaan dan diye te elat te dahat.
\verseNumber{24}Te egkasi-si e ka kaliwaswasan, impantew te Magbebaye ne Manama puun te hapuy wey te gapun ne egpekeiling te sungkaleg ka me sundalu ne me Ihiptuhanen wey ingginaaldek din sikandan.
\verseNumber{25}Impakehal rin ka pegtileng te liggid te me karwahi ran eyew egkeyirapan sikandan ka egpepallahuy. Ne migkahi ka me Ihiptuhanen, “Egpalilibed kid su impangabangan sikandan te Magbebaye ne Manama ne egpakig-ehet kanta.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{26}Migkahiyan te Magbebaye ne Manama si Muwisis, “Kayawa nu ka belad nu diye te ampew te dahat eyew egpekeglibed ded ka weyig ne nabaad, wey egkallened ka me Ihiptuhanen ne nanguntud te me karwahi wey ka migmangudde.”
\verseNumber{27}Ne ingkayew ni Muwisis ka belad din diye te ampew te dahat, wey te napawe e, nekeglibed e ka weyig ne nabaad. Mig-eleg-eleg migpallahuy ka me Ihiptuhanen piru nasi sikandan ipaabeleng te Manama te weyig.
\verseNumber{28}Nalened ka langun ne Ihiptuhanen ne miglupug kandan minsan ka nanguntud te me karwahi wey ka migmangudde. Ne warad iya nasame minsan sabeka kandan.
\verseNumber{29}Piru ka me kabuhalan ni Israil mule nakabaye te elat te dahat wey mammara ka tane, wey nekeiling e ka weyig te nekeglimang ne dalama.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{30}Te seeye ne aldew, inluwas te Magbebaye ne Manama ka me kabuhalan ni Israil puun te me Ihiptuhanen wey nakita ran ka me minatey diye te ilis te dahat.
\verseNumber{31}Nakita ran ka dakel ne geem te Manama su intalu rin ka me Ihiptuhanen. Ne puun due, duen e pegkaaldek dan te Manama, wey migpalintutuu wey migsalig e sikandan kandin wey te suluhuanen din ne si Muwisis.

\BibleSectionHeading{Ka peg-ulahing ni Muwisis}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{15}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{15:1: }Imp 15:3.}Ne mig-ulahing si Muwisis wey ka me kabuhalan ni Israil te seini ne ulahingen diye te Magbebaye ne Manama,
\BibleParagraphStyleQ
“Eg-ulahingan ku ka Manama su mabantug sikandin se migpanpanalu,
\BibleParagraphStyleQQ
indegpak din diye te dahat ka me kudde wey ka migmangudde dutu.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{2}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{15:2: }Sal 118:14; Isa 12:2.}Ka Manama ka egbehey te geem ku wey kanekal ku;
\BibleParagraphStyleQQ
wey sikandin iya ka talagluwas ku.
\BibleParagraphStyleQ
Sikandin ka Manama ku wey egdeyrayen ku sikandin.
\BibleParagraphStyleQQ
Sikandin ka Manama te amey ku, egdayanen ku sikandin.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{3}Bahani ka Manama;
\BibleParagraphStyleQQ
Magbebaye ne Manama ka ngaran din.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{4}“Ka me karwahi wey ka me sundalu te Paraun ne Hari te Ihiptu, indegpak din diye te dahat.
\BibleParagraphStyleQQ
Ka in-alam din ne me upisyal, nalened te Malalab ne Dahat.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{5}“Naalep sikandan te maralem ne dahat,
\BibleParagraphStyleQQ
wey nekeiling te batu ne natanled diye te pused te dahat.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{6}He Magbebaye, subla ne maresen ka kawanan ne belad nu;
\BibleParagraphStyleQQ
inlupet nu Manama te kawanan ne belad nu ka me kuntere nu.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{7}Tenged te amana ne dakel ka geem nu, intalu nu ka egkuntere keykew;
\BibleParagraphStyleQQ
impaneem-neem nu kandan ka nangebel-ebel ne langet nu,
\BibleParagraphStyleQQ
wey nekeiling sikandan te lahami ne insilaban nu.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{8}Sengehiyupan nu re, egkalimud e ka weyig,
\BibleParagraphStyleQQ
wey egkalulun ka weyig wey egsasindeg iling te dalama,
\BibleParagraphStyleQQ
wey egkammara ka pused te dahat.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{9}Migkahi ka kuntere, ‘Egtalukunan ku sikandan wey egpandakepen ku;
\BibleParagraphStyleQQ
egba-baaren ku ka langun ne kasangkapan dan wey egkuen ku ka langun ne igkeupii ku.
\BibleParagraphStyleQQ
Eggulabuten ku ka kampilan ku wey egguleen ku sikandan te belad ku.’
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{10}Kunaleg te kasabeka nu re sikandan hiyupa, nenaalep e te dahat;
\BibleParagraphStyleQQ
nekeiling sikandan te tingga ne natanled diye te pused te dahat.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{11}“He Magbebaye, hentew te me manama ka egpekeiling keykew?
\BibleParagraphStyleQQ
Manama, hentew‑a ka egpekeiling keykew te subla ne matulus wey maresen?
\BibleParagraphStyleQQ
Dakel ka himu nu wey amana ne kein-inuwan ka egmangimuwen nu!
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{12}Ingkayew nu ka kawanan ne belad nu,
\BibleParagraphStyleQQ
wey in-abeleng te tane ka me kuntere ney.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{13}Tenged te geyinawa nu ne kene egkabalbalawan, in-uyan nu ka me etew ne inluwas nu;
\BibleParagraphStyleQQ
Impanulud nu sikandan diye te matulus ne inged tenged te kanekal nu.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{14}Nakarineg ka me etew te minsan hendei, wey naliyasan sikandan wey nangelkel;
\BibleParagraphStyleQQ
ne migmemasakit ka geyinawa te me Pilistihanen.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{15}Nenaaldek ka me ahalen te Idum;
\BibleParagraphStyleQQ
nangelkel te liyas ka me pangulu te Muwab;
\BibleParagraphStyleQQ
nenallepu ka me mahinged te Kanaan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{16}Mig-umaan sikandan langun te liyas wey nangelkel,
\BibleParagraphStyleQ
tenged te karesen\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{15:16 }Te Hibruwanen: Tenged te maresen ka belad nu.} nu ne mangune-kune.
\BibleParagraphStyleQQ
Warad weilan dan iling te me batu,
\BibleParagraphStyleQQ
taman te nakalihad e ka keet-etawan nu,
\BibleParagraphStyleQQ
taman te nakabaye e ka munusiye nu,
\BibleParagraphStyleQQ
ka me etew ne neuripen ne impaawe nu.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{17}Eg-uyanen nu sikandan Magbebaye wey igteil nu diye te bubungan nu,
\BibleParagraphStyleQQ
ka inged, Manama ne inggimu nu ne ugpaan nu,
\BibleParagraphStyleQQ
ka ugpaan nu, Magbebaye ne inteil nu.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{18}Eghari ka Magbebaye ne Manama te ware egtamanan.”

\BibleSectionHeading{Ka peg-ulahing ni Miryam}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{19}Te peglapas te dahat te me kudde te Paraun wey te seeye se nanguntud te me karwahi wey te migmangudde, impalibed e man‑e te Magbebaye ne Manama ka dahat ne nabaad wey naalep sikandan langun. Piru ka me kabuhalan ni Israil, miglapas mule te tane ne mammara diye te elat te dahat.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{20}Ne dutu, due prupita ne malitan ne egngaranan ki Miryam ne atebey ni Aarun. Mig-angey sikandin te tamburin wey migsinundul kandin ka langun ne malitan ne due me tamburin wey nanesayew e sikandan.
\verseNumber{21}Ne mig-ulahingan sikandan ni Miryam,
\BibleParagraphStyleQ
“Ulahingi niyu ka Magbebaye ne Manama su mabantug sikandin se migpanpanalu;
\BibleParagraphStyleQQ
indegpak din diye te dahat ka me kudde wey ka migmangudde.”

\BibleSectionHeading{Ka mapeit ne weyig}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{22}Nataman, in-uyan e ni Muwisis ka me etew ligkat te Malalab ne Dahat peendiye te disirtu ne egngaranan te Sur. Natateluwan e sikandan ka miggipanew wey warad iya sikandan nakakita te weyig.
\verseNumber{23}Ne nataman miggingume e sikandan diye te Mara piru ware sikandan nekeinum te weyig dutu su mapeit. Purisu ingngaranan te Mara ka seeye ne inged su mapeit ka igpasabut te lalag ne Mara.
\verseNumber{24}Ne dutu, migsagsahukul e ka keet-etawan diye te ki Muwisis ne migkahi, “Nekey naan e ka eg-inumen ta?”
\verseNumber{25}Ne migpangananey si Muwisis te Magbebaye ne Manama wey impakita sikandin te Magbebaye te kayu. In-antug din seeye diye te weyig wey warad e migmapeit ka weyig.
\BibleParagraphStyleP
Te seeye ne inged, imbehayan sikandan te Manama te tulumanen wey balaud eyew eggeraman ke egparuma-ruma sikandan kandin.
\verseNumber{26}Migkahi sikandin, “Emun ke eg-ayad-ayad kew egpammineg keddi te Magbebaye ne Manama niyu, wey eleg ka eggimuwen te keddi ne suman-suman, wey egtumanen niyu ka me suhu wey me balaud ku, kene ku sikaniyu egpane-neemen te minsan nekey ne dalu ne impaneem-neem ku te me Ihiptuhanen, su sikeddiey ka Manama ne talagbawi kaniyu.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{27}Nataman, miggingume e sikandan diye te Ilim ne due sapulu wey daruwa (12) ne sebseb wey due pitu ne pulu (70) ne kayu ne palmira, wey nangekampu e sikandan diye te ilis te weyig.

\BibleSectionHeading{Ka mana wey ka me puhu}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{16}Ne mig-awe e ka langun ne kabuhalan ni Israil diye te Ilim wey miggendiyad sikandan te disirtu ne egngaranan te Sin ne neelat te Ilim wey te Sinay. Migginguma sikandan diye te igkasapulu wey lalimma (15) ne aldew te ikarangeb ne bulan ligkat te peg-awe dan diye te Ihiptu.
\verseNumber{2}Ne diye, migsagsahukul e ka langun ne keet-etawan ki Muwisis wey ki Aarun.
\verseNumber{3}Migkahi sikandan, “Meupiya pad perem ke impangimatayan key e te Magbebaye ne Manama diye te Ihiptu. Egpakapanaman-taman key pad mule egpakakeen diye. Piru kuntee, in-uyan key nikaniyu kayi te disirtu eyew egpatey key langun te gutas.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{4}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{16:4: }Huw 6:31.}Nataman migkahiyan te Manama si Muwisis, “Egpeuranan ku sikaniyu te paan. Keilangan ne egmanlihawang ka me etew tagse aldew eyew eglilimud te egkakeen dan ne eleg de te sika ne aldew. Duen ku egkakita ke egtumanen dan naa ka balaud ku kandan.
\verseNumber{5}Te igkeen‑em e ne aldew, keilangan ne eglilimud sikandan te egkakeen ne eleg te daruwa ne aldew.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{6}Purisu migkahiyan ni Muwisis wey ni Aarun ka langun ne kabuhalan ni Israil, “Egkanengnengan niyu kuntee te marusilem ne ka Magbebaye ne Manama iyan migpaawe kaniyu puun te Ihiptu.
\verseNumber{7}Ne egkakita niyu te egkaliwaswas e ka katelesan te Manama, su narineg din ka pegsagsahukul niyu kandin. Su hentew key naan de iya ubag seini se egsagsahukulan niyu?”
\verseNumber{8}Ne migkahi pad man‑e si Muwisis, “Egbehayan kew te Manama te ngalap ne egkakeen niyu te marusilem wey paan ne egkakeen niyu te maaldew su narineg din ka pegsagsahukul niyu kandin. Su hentew key naan de iya ubag seini se egsagsahukulan niyu? Kene ne sikanami ka egsagsahukulan niyu, su ka Manama.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{9}Ne migkahiyan ni Muwisis si Aarun, “Nangeni nu ka langun ne kabuhalan ni Israil te egpeparaniyen diye te tangkaan te Magbebaye ne Manama su narineg din ka pegsagsahukul ran.”
\verseNumber{10}Te sasangan pad ne egpangguhud si Aarun te keet-etawan, migtengteng sikandan diye te disirtu wey sahuhune ne miglepew diye te gapun ka katelesan te Manama.
\verseNumber{11}Ne migkahiyan te Manama si Muwisis,
\verseNumber{12}“Narineg ku ka pegsagsahukul te me kabuhalan ni Israil. Kahii nu sikandan te egpakakeen sikandan te ngalap te egkasagkup e, wey egpakapanaman-taman sikandan egpakakeen te paan te egkapawe e. Ne egkanengnengan niyu ne sikeddiey ka Magbebaye ne Manama niyu.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{13}Te nasagkup e, nanlepew e ka susuluhi ne me puhu wey nekeempet te kampu ran. Te maselem e, nalingut te demmug ka kampu ran.
\verseNumber{14}Te nammare e ka demmug, iyan dan e nakita ka dereisek wey memaangkag diye te tane ne egpekeiling te beug.
\verseNumber{15}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{16:15: }1Kur 10:3.}Seeye de iya, migmein-inseey e sikandan langun, “Nekey‑a sika?” Su ware sikandan nakanengneng ke nekey seeye.
\BibleParagraphStyleP
Ne migkahiyan ni Muwisis sikandan, “Imbehey sika te Magbebaye ne Manama eyew egkeenen niyu.
\verseNumber{16}Egpalilimuren kew langun nikandin te eleg de ne egkaamin niyu, me senge-hantang\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{16:16 }Te Hibruwanen: senge umir.} ka tagse etew. Ne al-alahaa niyu re ke mamenu kew kasulug diye te leeb niyu.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{17}Sikan naa ka nanguwa dutu ka me kabuhalan ni Israil; ka duma dakel ka ingkuwa, ka duma deisek de.
\verseNumber{18}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{16:18: }2Kur 8:15.}Te pegpanakug dan e, nekeg-iling de iya ka nakuwa te tagse etew. Ka dakel se inlimud wey ka deisek se inlimud, eleg-eleg de iya kandan wey warad egkasame dan te egkeen.
\verseNumber{19}Ne migkahiyan ni Muwisis ka keet-etawan, “Kene kew same para kaaselem.”
\verseNumber{20}Piru ware migpammineg ka duma ki Muwisis wey migsesame mule sikandan para te seup ne aldew. Te napawe e, in-uleran e ka insame dan wey migngareg e. Seeye naa ka nabelu si Muwisis kandan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{21}Miglilimud sikandan te tagse maselem te eleg ne egkakeen dan, ne emun ke egmeinit e amana ka aldew, egkaleney e ka nasame diye te tane.
\verseNumber{22}Te igkeen‑em ne aldew, miglilimud sikandan te egkakeen ne eleg te daruwa ne aldew; me daruwa ne gantang ka nalimud te tagse etew. Ne miggendiye ki Muwisis ka langun ne pangulu te me etew wey mig-inse meyitenged dutu.
\verseNumber{23}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{16:23: }Iks 20:8-11.}Ne migkahiyan ni Muwisis sikandan, “Seini ka suhu te Magbebaye ne Manama: ‘Kaaselem ka Aldew te Peggimeley, su matulus seini ne aldew diye te Manama. Sikan naa, hilutua niyu kuntee ka igkeupii niyu ne eggilutuen wey ge-gaa niyu ka igkeupii niyu ne egge-geen, wey itines niyu ka same niyu eyew egkeenen niyu kaaselem.’ ”
\verseNumber{24}Purisu intines dan ka same eyew egkeenen dan te seup ne aldew su sika iya ka insuhu ni Muwisis kandan, wey ware seeye namewu wey ware iyasi.
\verseNumber{25}Ne migkahi si Muwisis, “Keena niyud sika su Aldew te Peggimeley kuntee te Magbebaye ne Manama. Warad egkakeen ne egkakita niyu kuntee.
\verseNumber{26}Egpakalilimud kew te egkakeen te hen‑em ne aldew, piru te igkapitu ne aldew ne iyan ka Aldew te Peggimeley, warad egkakita niyu ne egkakeen.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{27}Te igkapitu ne aldew, due duma ne me etew ne migleug-leug eyew egpamitew te egkakeen piru ware nakita ran.
\verseNumber{28}Ne migkahiyan te Magbebaye ne Manama si Muwisis, “Ken‑u bu pad egtuman ka seini ne me etew te me suhu ku wey me balaud ku?
\verseNumber{29}Sumsumana niyu ne sikeddiey ka migbehey kaniyu te Aldew te Peggimeley, sikan naa ka tagse igkeen‑em ne aldew, egbehayan ku sikaniyu te egkakeen ne eleg te daruwa ne aldew. Keilangan ne eg-uugpe de iya ka langun ne etew te igkapitu ne aldew, wey ware egleleug eyew egpamitew te egkakeen.”
\verseNumber{30}Purisu miggimeley ka me etew te igkapitu ne aldew.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{31}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{16:31: }Num 11:7-8.}Ne migngaranan te me kabuhalan ni Israil te mana ka seeye se egkakeen. Egpekeiling seini te dereisek ne beni ne memaangkag, wey egpekeiling ka nanam din te manipis ne paan ne insewuhan te teneb.
\verseNumber{32}Ne migkahi si Muwisis, “Migsuhu ka Magbebaye ne Manama ne egpatinesen ki te mana eyew igpakita te me kabuhalan ta keureme, su eyew egkakita ran ka keenen ne impakeen din kanta kayi te disirtu te timpu ne impaawe ki nikandin diye te Ihiptu.”
\verseNumber{33}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{16:33: }Hib 9:4.}Migkahiyan ni Muwisis si Aarun, “Angey ka te tahuanan wey tahui nu te senge-hantang ne mana, wey itahu nu diye te tangkaan te Manama eyew igpakita te me kabuhalan ta keureme.”
\verseNumber{34}Purisu intuman ni Aarun ka insuhu te Magbebaye ne Manama ki Muwisis wey intahu din ka mana diye te tangkaan te Tahuanan te Kasabutan eyew igtines.
\verseNumber{35}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{16:35: }Huswi 5:12.}Ne mana re iya ka keuyahan te me kabuhalan ni Israil te hep‑at ne pulu (40) ne leg‑un, taman te nekeume e sikandan diye te eg-ugpaan dan, ka inged te Kanaan.
\verseNumber{36}(Me senge-hantang ne mana ka egkalimud te sabeka ne etew tagse aldew.\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{16:36 }Te Hibruwanen miggenendue ka seini ne birsikulu: ka sabeka ne umir igkasapulu ne baad te ipa.})

\BibleSectionHeading{Ka weyig diye te batu}
\BibleSectionCrossReference{(Num. 20:1-13)}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{17}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{17:1-7: }Num 20:2-13.}Ne mig-awe e ka me kabuhalan ni Israil diye te disirtu ne egngaranan te Sin wey migpabulus sikandan miggipanew su insuhu sikandan te Magbebaye ne Manama. Miggalin-halin sikandan mig-ugpe taman te migginguma ran diye te Ripidim wey diyad nangekampu. Piru ware weyig diye ne egkeinum te me etew,
\verseNumber{2}sikan naa ka intebek dan si Muwisis te migkahi, “Behayi key te weyig ne eg-inumen ney.”
\BibleParagraphStyleP
Ne migkahiyan sikandan ni Muwisis, “Mania te egtebeken a nikaniyu? Mania te eg-el-elehan niyu ka Magbebaye ne Manama?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{3}Piru nammaraan e amana ka me etew wey migsagsahukul e ki Muwisis ka migkahi, “Mania te impaawe key pad iya nikeykew diye te Ihiptu ke egpamatey key re kayi su ware egkeinum ney kayi? Duen pe ma me anak ney wey me ayam ney ne egkengammaraan e amana!”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{4}Purisu migpangananey si Muwisis te Magbebaye ne Manama ka migkahi, “Nekey‑a ka eggimuwen ku te seini ne me etew? Deisek naan de iya ne egderegpaken ad e nikandan.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{5}Ne migkahiyan te Manama si Muwisis, “Hun‑a ka te me etew wey duruma ka te me igbuyag, wey uyana nu ka tuked nu ne inlampes nu te Weyig ne Nilu.
\verseNumber{6}Egtaharan ku sikeykew diye te dibabew te batu diye te Bubungan ne Sinay.\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{17:6 }Te Hibruwanen: Bubungan ne Hurib. Dangeb seini ne ngaran te Bubungan ne Sinay.} Lampesi nu naa ka batu diye wey egtulayas ka weyig ne egkeinum te me etew.” Ne inggimu iya seeye ni Muwisis diye te tangkaan te me igbuyag te me kabuhalan ni Israil.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{7}Migngaranan ni Muwisis seeye ne inged te Masa wey Miriba tenged te pegtebek kandin te me etew wey te peg-eleg-eleg dan te Magbebaye ne Manama, su migmaap-apuley sikandan ke indumaan naan ded sikandan te Manama wey ke ware.

\BibleSectionHeading{Ka peggira te Hibruwanen wey te Amalikanen}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}Te diye pad sikandan te Ripidim, miglusuran sikandan te me Amalikanen wey migpakig-ehet kandan.
\verseNumber{9}Ne migkahiyan ni Muwisis si Huswi, “Alam ka te me etew wey pakig-ehet kew te me Amalikanen. Egsasindeg a kaaselem diye te ampew te bubungan ne eggen-gen te tuked te Manama.”
\verseNumber{10}Ne intuman ni Huswi ka insuhu kandin ni Muwisis wey migpakig-ehet sikandan te me Amalikanen taheed te migtakereg te bubungan si Muwisis, si Aarun, wey si Hur.
\verseNumber{11}Ke egkayawen ni Muwisis ka belad din, egpanalu ka me kabuhalan ni Israil, piru ke egtuntunen din ka belad din, egpanalu ka me Amalikanen.
\verseNumber{12}Nataman, napu-pu e ka belad ni Muwisis, sikan naa ka migkuwa si Aarun wey si Hur te batu eyew egpapinnuuwan ki Muwisis. Ne migpalimangey sikandan ka egkayew te belad ni Muwisis taman te miglineb ka aldew.
\verseNumber{13}Purisu natalu enni Huswi ka me Amalikanen.
\verseNumber{14}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{17:14: }Diy 25:17-19; 1Sam 15:2-9.}Ne ingkahiyan te Magbebaye ne Manama si Muwisis, “Isulat nu seini diye te baseen eyew kene egkalingawan, wey ipanengneng nu ki Huswi ne egguleen ku iya eg-am-amina ka me Amalikanen.”
\verseNumber{15}Nataman miggimu si Muwisis te altar wey ingngaranan din te, “Ka Manama ka kapanaluwan\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{17:15 }Te Hibruwanen: bendila.} ku.”
\verseNumber{16}Migkahi sikandin, “Ingkayew ku ka belad ku diye te trunu te Magbebaye ne Manama. Egpabulus sikandin ne egpakig-ehet te me Amalikanen te ware egtamanan!”

\BibleSectionHeading{Ka pegpanumbaley te anuhang ni Muwisis}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{18}Ka anuhang ni Muwisis ne si Hitru ne talagpanubad diye te Midiyan, nakarineg te langun ne inggimu te Manama ki Muwisis wey te keet-etawan din ne me kabuhalan ni Israil. Nakarineg sikandin ke immenu sikandan te Magbebaye ne Manama te egpaawe ligkat te Ihiptu.
\verseNumber{2}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{18:2-3: }Iks 2:21-22.}Sikan naa, migpanumbaley sikandin ki Muwisis wey induma rin ka anak din ne si Sipura, ka asawa ni Muwisis ne impeuli din diye te kandan.
\verseNumber{3}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{18:3: }Him 7:29.}Induma rin degma ka daruwa ne anak ni Sipura ne si Hirsum wey si Ilisir. Ingngaranan ni Muwisis ka panganey ne anak din ki Hirsum, su migkahi sikandin te peglesut te bate, “Lapu e re te seini ne inged.”
\verseNumber{4}Ingngaranan din degma ki Ilisir ka inggiba, su migkahi sikandin te peglesut te bate, “Ka Manama te kaap-apuan ku ka migbulig wey ka migluwas keddi puun te kampilan te Paraun ne Hari te Ihiptu.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{5}Ne miggendiyad ensi Hitru te ingkampuwan enni Muwisis diye te disirtu ne diye te bubungan te Manama.
\verseNumber{6}Tapey e patahaa ni Hitru si Muwisis te egpanumbaley sikandin wey egdumeen din ka anak din wey ka daruwa ne apu din.
\verseNumber{7}Sikan naa ka insinug-ung ni Muwisis sikandan wey mig-usengul sikandin diye te tangkaan te anuhang din wey inggarekan din sikandin. Migmeel-elitey sikandan, nataman, naneled e sikandan diye te leeb ni Muwisis.
\verseNumber{8}Ne dutu, impanugtulan e ni Muwisis ka anuhang din te langun ne inggimu te Magbebaye ne Manama diye te Paraun wey te me Ihiptuhanen eyew egpangabangan din ka me Hibruwanen. Ingguhud degma ni Muwisis ka langun ne keyirapan ne nabayaan dan diye te deralanen, wey ke immenu sikandan te Manama te egluwas.
\verseNumber{9}Nahale amana si Hitru tenged te langun ne meupiya ne inggimu te Manama diye te me Hibruwanen, wey te pegluwas din kandan puun te me Ihiptuhanen.
\verseNumber{10}Migkahi si Hitru, “Egdayanen ka Magbebaye ne Manama ne migluwas kaniyu wey te me keet-etawan puun te me Ihiptuhanen wey te Paraun.
\verseNumber{11}Kuntee natahaan kud e ne maresen iya ka Manama te langun ne me manama, su inluwas din ka me etew puun te me Ihiptuhanen ne mig-ayu-ayu kandan.”
\verseNumber{12}Ne migtutung si Hitru te impanubad din wey te duma pad ne me dasag diye te Manama. Ne dutu, miggingume e degma si Aarun duma te langun ne igbuyag te me etew, wey miglagpu sikandan ki Hitru ka migkeen diye te tangkaan te Manama.

\BibleSectionHeading{Ka pegtambag ni Hitru ki Muwisis}
\BibleSectionCrossReference{(Diy. 1:9-18)}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{13}Te napawe e, migpinnuu si Muwisis diye te tangkaan te me etew eyew eggusayen din sikandan. Ne miglarey sikandin te aldew ka miggusey te me etew ne migmasinsinunduley peendiye te kandin.
\verseNumber{14}Te nakita te anuhang ni Muwisis ne sikandin de langun ka eggusey te me etew, mig-insaan din e sikandin, “Nekey seini se eggimuwen nu diye te me etew? Mania te migsabsabeka ke re kayi ka egpinpinnuu wey egkaapunan e ka me etew ne eg-alungut keykew?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{15}Ne migtabak si Muwisis te anuhang din, “Inggimu ku seini su nangendini te keddiey ka me etew eyew egnengneng te igkeupii te Manama.
\verseNumber{16}Emun ke due igmekeg-apul ran, eggendini sikandan keddi wey eggusayen ku sikandan. Ne egpanengnengen ku man‑e sikandan meyitenged te me suhu te Manama wey te me balaud din.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{17}Ne migkahiyan si Muwisis te anuhang din, “Kene ne meupiya seini se inggimu nu.
\verseNumber{18}Egkabaybayaran ka wey ka me etew ne egmangendini te keykew, su mabehat keykew ka seini ne himu. Kene nu egkeyimu seini ke sikeykew re.
\verseNumber{19}Kema pammineg ka su due igtambag ku keykew, wey ka Manama ka egduma keykew! Keilangan ne sikeykew ka egsasindeg diye te tangkaan te Manama para te me etew, wey ipeyinguma nu diye te kandin ka me samuk dan.
\verseNumber{20}Keilangan ne igpanulu nu kandan ka me suhu din wey ka me balaud din, wey panengnenga nu sikandan te eleg ne peg-ugpe wey te eleg ne eggimuwen dan.
\verseNumber{21}Piru alam ka te me etew ne egpakabulig keykew. Keilangan ne due pegkaaldek dan te Manama, egkasalihan, egkateu ne eggusey, wey kene egdawat te igbayad eyew igbunbun te mareet. Himuwa nu sikandan ne me pangulu te tigsenge-libu (1,000) ne me etew, tigmahatus (100), tiglalimma ne pulu (50), wey tigsapulu (10).
\verseNumber{22}Ne sikandan e ka egpewusayen te me etew, piru keilangan ne igpeyinguma ran diye te keykew ka derakel ne me prublima wey iyan dan de eggusayen ka dereisek ne me samuk. Puun due, egmaagkap de ka himu nu wey egkabulihan ka nikandan.
\verseNumber{23}Ke egtumanen nu ka tambag ku, wey ke sika iya ka igsuhu te Manama keykew, kene ka egkabaybayaran wey egpekeuli degma ka seini ne me etew diye te kandan ne warad igkabantali.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{24}Ne intuman ni Muwisis ka langun ne intambag kandin te anuhang din.
\verseNumber{25}Mig-alam sikandin te egkateu ne me etew ligkat te keet-etawan wey impepangulu rin sikandan te tigsenge-libu (1,000), tigmahatus (100), tiglalimma ne pulu (50), wey tigsapulu (10) ne me etew.
\verseNumber{26}Ne nateil e sikandan ne me talaggusey te me etew, piru impeyinguma ran diye te ki Muwisis ka derakel ne me prublima, wey sikandan de ka miggusey te dereisek de ne me samuk.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{27}Nataman, impaligkat e ni Muwisis ka anuhang din wey mig-uli e diye te inged din.

\BibleSectionHeading{Ka peg-ugpe diye te Bubungan ne Sinay}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{19}\verseNumber{1-2}Nataman, mig-awe e man‑e ka me kabuhalan ni Israil diye te Ripidim wey migginguma diye te disirtu ne diye te Bubungan ne Sinay. Ne diye sikandan nangekampu te lenlen te bubungan. Igkatatelu e seeye ne bulan ligkat te peg-awe dan puun te Ihiptu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{3}Ne migtakereg si Muwisis diye te bubungan eyew egpakigkita te Manama.
\BibleParagraphStyleP
Ne in-umew sikandin te Magbebaye ne Manama diye te bubungan wey migkahiyan, “Inangen nu seini te me anak ni Hakub, pangguhuri nu ka me kabuhalan ni Israil.
\verseNumber{4}Namelmelehan niyu ke nekey ka inggimu ku te me Ihiptuhanen wey ke immenu ku sikaniyu te eg-uyan kayi te keddiey. Nekeiling a te banug ne mig-uyan kaniyu iling te me pispis.
\verseNumber{5}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{19:5-6: }1Pid 2:9.}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{19:5: }Diy 4:20; 7:6; 14:2; 26:18; Tit 2:14.}Na, emun ke eggeteng-geteng kew egtuman keddiey wey egpalintutuuwen niyu ka inggimu ku ne kasabutan, eg-alamen ku sikaniyu te langun ne me etew\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{19:5 }Te Hibruwanen: nasud.} wey eggimuwen ku sikaniyu ne keet-etawan ku. Su minsan keddi ka intiru ne kalibutan,
\verseNumber{6}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{19:6: }Imp 1:6; 5:10.}piru eggimuwen ku sikaniyu ne sabeka ne migharian te me talagpanubad wey matulus ne keet-etawan.\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{19:6 }Te Hibruwanen: nasud.} Sika ilalag nu te me kabuhalan ni Israil.”
\verseNumber{7}Purisu miglibed si Muwisis wey impeumew rin ka me igbuyag te me etew, wey innangenan din sikandan te langun ne insuhu kandin te Magbebaye ne Manama.
\verseNumber{8}Ne naamin sikandan langun ka migkahi, “Eggimuwen ney ka langun ne insuhu te Magbebaye ne Manama.” Ne ingguhuran ni Muwisis ka Manama te intabak te me etew.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{9}Ne migkahiyan te Manama si Muwisis, “Eggenduen a te keykew ne egkabukusan te makepal ne gapun eyew egpakarineg ka me etew keddi te egpakiglalag keykew, wey eyew egpalintutuu sikandan layun keykew.”
\BibleParagraphStyleP
Ne impanugtulan e ni Muwisis ka Manama te inlalag te me etew.
\verseNumber{10}Ne migkahiyan te Manama si Muwisis, “Hendiyei nu ka me etew wey banasali nu sikandan ne egmalinis puun kuntee taman kaaselem. Keilangan ne egpami‑pian dan ka me kumbale dan,
\verseNumber{11}wey paandama nu ikaruwa su siak se Magbebaye ne Manama, egpamaneug a diye te Bubungan ne Sinay eyew egkakita a te langun ne etew.
\verseNumber{12}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{19:12-13: }Hib 12:18-20.}Linguta nu naa ka bubungan te egtahu te eletanan wey kahii nu ka me etew te kene egpatakerehen te bubungan wey kene egpasamsamen te minsan nekey diye te eletanan. Eggimatayan seeye se egsamsam,
\verseNumber{13}etew ma wey ke ayam. Ka egkeyimatayan tenged due, kene degma egpahen-genan minsan pad ke ayam de ka migpatey, su minsan hentew ne egpakahen-gen, egbatuwen wey ke egpaneen naa. Ne mesi egkarineg niyud e ka trumpita ne igparahing te mananey, human nu pa patakereha ka me etew.”
\verseNumber{14}Seeye naa, migpatupang e si Muwisis te bubungan peendiye te me etew wey impaandam din e sikandan eyew egsimba. Ne impami‑pian dan e ka me kumbale dan.
\verseNumber{15}Ne migkahiyan ni Muwisis ka me etew, “Pangandam kew ikaruwa, wey kene kew pa hulid te asawa niyu.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{16}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{19:16: }Imp 4:5.}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{19:16-18: }Diy 4:11-12.}Te napawe te igkatelu e ne aldew, migluluhung wey migkikilat. Ne due makepal ne gapun diye te ampew te bubungan wey due degma dahing te amana ne marahing ne trumpita. Ne dutu, nangelkel te liyas ka langun ne etew.
\verseNumber{17}Ne induma ni Muwisis ka me etew diye te kampu peendiye te pabunsuran te bubungan eyew egtemu te Magbebaye ne Manama, wey diye de iya sikandan nanasindeg.
\verseNumber{18}Nabukusan te ebel ka Bubungan ne Sinay su migpamaneug ka Magbebaye ne Manama ne egpekeiling te hapuy wey migtiptipuuk ka ebel iling te kamet ne insilaban.\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{19:18 }Te Hibruwanen: insugnuwan.} Nawelwel man‑e ka bubungan te manekal ne linug.
\verseNumber{19}Ne nanasnasian ne migmarahing ka trumpita. Ne miglalag si Muwisis wey intabak sikandin te Manama ne egpekeiling te luhung.
\verseNumber{20}Diye migpamaneug ka Manama te ampew te Bubungan ne Sinay, wey impatakereg din si Muwisis diye te ampew. Seeye naa, migtakereg e si Muwisis.
\verseNumber{21}Nataman, migkahiyan te Manama si Muwisis, “Tupang ka wey panpanayi nu ka me etew ne kene egpalapasen due te eletanan eyew egpitew keddiey, su masulug ka egpatey kandan.
\verseNumber{22}Minsan ka me talagpanubad ne egparani keddiey, keilangan ne malinis sikandan, su ke kene, egparusaan ku sikandan.”
\verseNumber{23}Migkahiyan ni Muwisis ka Manama, “Kene egpatakerehen ka me etew kayi su impanpanayan key ma nikeykew ne egtahuan te eletanan ka bubungan wey eg-ileen seeye ne matulus.”
\verseNumber{24}Ne migkahi ka Manama, “Tupang ka wey dumaa nu si Aarun kayi. Piru kene nu palapasa te eletanan ka me talagpanubad wey ka me etew eyew kene ku sikandan egdusaan.”
\verseNumber{25}Purisu migtupang si Muwisis diye te me etew wey innangenan din sikandan te inlalag te Manama.

\BibleSectionHeading{Ka Sapulu ne Balaud}
\BibleSectionCrossReference{(Diy. 5:1-21)}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{20}Ne nataman, impanpanayan te Manama ka me etew te migkahi,
\verseNumber{2}“Sikeddiey ka Magbebaye ne Manama niyu ne mig-angey kaniyu puun te inged te Ihiptu, wey ka migpaawe kaniyu te neuripen.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{3}“Kene kew simba te duma ne me manama, su sikeddi de iya simbaa niyu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{4}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{20:4-5: }Iks 34:17; Lib 19:4; 26:1; Diy 4:15-18; 27:15.}“Kene kew himu te larawan te minsan nekey ne diye te langit, diye te tane, wey diye te weyig\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{20:4 }Te Hibruwanen: diye te langit ne ampew, wey ke diye te tane ne diralem, wey ke diye te weyig ne diralem te tane.} eyew egsimbeen niyu.
\verseNumber{5}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{20:5-6: }Iks 34:6-7; Num 14:18; Diy 7:9-10.}Kene kew panimbuel wey ke egsimba naa rue, su sikeddi se Magbebaye ne Manama niyu, talikuren a ne Manama; igkeupii ku ne sikeddi de ka egsimbeen. Iglagkes ku te egparusa ka me anak tenged te sale te me amey ran, peendiye te apu dan te mata, tenged su eg-apul sikandan keddiey.
\verseNumber{6}Piru igpakita ku ka geyinawa ku ne kene egkabalbalawan diye te libu-libu ne kabuhalan ne miggeyinawa keddi wey migtuman te me suhu ku.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{7}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{20:7: }Lib 19:12.}“Kene niyu gamita ka ngaran te Magbebaye ne Manama niyu te mareet ne tuyu. Su egdusaan ku iya seeye se eggamit te ngaran ku te mareet ne tuyu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{20:8: }Iks 16:23-30; 31:12-14.}“Tantanuri niyu layun ka Aldew te Peggimeley, wey iteil niyu seini para keddi.\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{20:8 }Te Hibruwanen: eggimuwen ne matulus.}
\verseNumber{9}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{20:9-10: }Iks 23:12; 31:15; 34:21; 35:2; Lib 23:3.}Trabahu kew te hen‑em ne aldew, wey himuwa niyu ka langun ne eggimuwen niyu,
\verseNumber{10}piru ka igkapitu ne aldew, Aldew sika te Peggimeley, wey iteil niyu para te Magbebaye ne Manama niyu. Kene kew trabahu te minsan nekey, sikaniyu langun se taltalaanak, minsan ka me suluhuanen niyu ne lukes wey malitan, wey ka me ayam niyu, wey ka me mahaliyug niyu ne miglapu due te kaniyu.
\verseNumber{11}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{20:11: }Hin 2:1-3; Iks 31:17.}Su te hen‑em ne aldew, inggimu te Manama ka langit wey ka tane, ka dahat, wey ka langun ne nakatahu dutu. Te igkapitu ne aldew, miggimeley e sikandin, sikan naa ka impanalanginan din ka Aldew te Peggimeley wey inteil din para kandin.\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{20:11 }Te Hibruwanen: inggimu ne matulus.}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{12}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{20:12: a }Diy 27:16; Mat 15:4; 19:19; Mar 7:10; 10:19; Luk 18:20; Ipi 6:2; \BibleCrossReferenceAnchor{b }Ipi 6:3.}“Tahura niyu ka amey wey iney niyu su eyew egmalayat ka umul niyu diye te tane ne igbehey te Magbebaye ne Manama niyu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{13}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{20:13: }Hin 9:6; Lib 24:17; Mat 5:21; 19:18; Mar 10:19; Luk 18:20; Rum 13:9; San 2:11.}“Kene kew himatey.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{14}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{20:14: }Lib 20:10; Mat 5:27; 19:18; Mar 10:19; Luk 18:20; Rum 13:9; San 2:11.}“Kene kew panlibug.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{15}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{20:15: }Lib 19:11; Mat 19:18; Mar 10:19; Luk 18:20; Rum 13:9.}“Kene kew panakew.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{16}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{20:16: }Iks 23:1; Mat 19:18; Mar 10:19; Luk 18:20.}“Kene kew uubat ka egpamalehet eyew igdakesel ka duma ne etew.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{17}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{20:17: }Rum 7:7; 13:9.}“Kene kew keimma te baley te duma ne etew, te asawa rin, te me suluhuanen din ne me lukes wey me malitan, te me ayam din, wey te minsan nekey ne kandin.”

\BibleSectionHeading{Ka pegkaaldek te me etew}
\BibleSectionCrossReference{(Diy. 5:22-33)}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{18}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{20:18-19: }Hib 12:18-19.}Nangelkel te liyas ka me etew te pegkarineg dan te luhung wey te dahing te trumpita, wey te pegkakita ran te kilat wey te bubungan ne mig-eebel. Ne diye de iya sikandan nanasindeg te mariyu.
\verseNumber{19}Ne migkahiyan dan si Muwisis, “Sikeykew re ka egpakiglalag kanami, ne egpammineg key, kene de ne ka Manama su kema ke egpamatey key.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{20}Ne migkahiyan sikandan ni Muwisis, “Kene kew kaaldek su miggendini ka Manama eyew eg-el-elehan kew, wey eyew due pegkaaldek niyu kandin eyew kene kew e eggimu te sale.”
\verseNumber{21}Ne diye ded man‑e nanasindeg ka me etew te mariyu, ne si Muwisis, sasangan e ne egparani te makepal ne gapun ne neugpaan te Manama.

\BibleSectionHeading{Ka balaud meyitenged te pegpanubad}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{22}Ne migkahiyan te Magbebaye ne Manama si Muwisis, “Inangen nu seini diye te me Hibruwanen: ‘Nakita niyud ne migpakiglalag a kaniyu puun te langit.
\verseNumber{23}Kene kew himu te me manama ne pelata wey ke bulawan naa eyew iglagkes niyu keddi te egsimba.
\verseNumber{24}Himuwi a nikaniyu te altar ne tane, wey duen niyu ipanubad ka egtutungen ne me dasag niyu para te keupianan. Iyan niyu ipanubad ka me karniru wey me baka. Diya a man‑e nikaniyu simbaa\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{20:24 }Te Hibruwanen: egkasuman-suman ka ngaran ku.} te inged ne igpanulu ku kaniyu, wey egbayaan ku sikaniyu wey egpanalanginan.
\verseNumber{25}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{20:25: }Diy 27:5-7; Huswi 8:31.}Ne emun ke eggimuwan a nikaniyu te altar ne batu, kene niyu sapsapi ka me batu, su kene ne likes ne eghalaran sika keddi ke eggamitan niyu te igpanapsap ka peggimu te altar.
\verseNumber{26}Kena a nikaniyu himuwi te altar ne due haheran, su egkakita ka me lebut\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{20:26 }Te Hibruwanen: egkakita ka nalebasan.} niyu ke egpamaneyik kew te haheran.’ ”

\BibleSectionHeading{Ka balaud meyitenged te uripen}
\BibleSectionCrossReference{(Diy. 15:12-18)}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{21}“Seini ka me balaud ne ipanengneng nu te me etew.
\verseNumber{2}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{21:2-6: }Lib 25:39-46.}Emun ke egbebeli kew te uripen ne Hibruwanen, hen‑em de ne leg‑un sikandin ka egkeuripen niyu, wey te igkapitu ne leg‑un, lekei niyud e sikandin ne ware egkabayaran din.
\verseNumber{3}Ne emun ke neuripen sikandin ne kanakan pad, eg-awe sikandin ne kanakan ded. Ne emun ke nakaasawe e sikandin human neuripen, egkaruma rin ded ka asawa rin te peg-awe din.
\verseNumber{4}Ne emun ke impaasawaan sikandin te ahalen din, wey duen e anak dan, keilangan ne iggaat ka asawa rin wey ka me anak din diye te ahalen din. Sikandin de sabeka ka egpakaawe.
\verseNumber{5}Piru ke egkahi ka uripen te kene sikandin eg-awe su inggeyinawaan din ka ahalen din, ka asawa rin, wey ka me anak din,
\verseNumber{6}keilangan ne egpamalehetan din seini diye tangkaan te Manama.\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{21:6 }Kahiyen te duma ne diye kun sikandin eg-uyana te me talewukum.} Eg-uyanen sikandin te ahalen din diye te tangkaan te Manama, wey diye te marani te sungkaleg te gumawan eglungahan ka talinga rin te us-us. Puun due, egkeuripen naan de iya sikandin te ahalen din wey kenad sikandin egpakaawe.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{7}“Emun ke igbelegye te etew ka anak din ne malitan eyew igpeuripen, kenad egpakaawe ka malitan. Iyan de egpakaawe ka me lukes ne egkengeuripen.
\verseNumber{8}Piru ke kene igkatelesi ka malitan te ahalen din, egkaayun ded ne igpalekat sikandin te karumaan din. Ware katenged te ahalen din ne egbelegye kandin diye te mahaliyug, su kene ne meupiya ka peglayam din te malitan.
\verseNumber{9}Emun ke imbeli rin ka uripen ne malitan eyew igpaasawa te anak din, keilangan ne eg-isipen din sikandin ne malehet ne anak din.
\verseNumber{10}Ne emun ke egduruwey ka lukes, keilangan ne egbehayan din ded te egkakeen wey manggad ka tapey ne asawa rin, wey egguliran din ded degma.
\verseNumber{11}Ne emun ke kene din eggimuwen seini se tatelu diye te tapey ne asawa rin, keilangan ne egpaween ka malitan ne ware egkabayaran.”

\BibleSectionHeading{Ka me balaud meyitenged te mareet ne me himu}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{12}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{21:12: }Lib 24:17.}“Seeye se eggumi wey egpakapatey te etew, keilangan ne eggimatayan.
\verseNumber{13}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{21:13: }Num 35:10-34; Diy 19:1-13; Huswi 20:1-9.}Piru ke ware din tuyui te eggimatey ka etew, wey intuhutan ku seini ne egkeyitabu, egpakaaput sikandin diye te inged ne igtahahe ku te iling due ne samuk.
\verseNumber{14}Piru ke intuyuan din te eggimatey ka etew, dakepa niyu sikandin wey himatayi niyu, minsan pad eg-aput sikandin diye te altar ku.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{15}“Ne seeye se eggumi te amey wey ke iney rin, keilangan ne eggimatayan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{16}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{21:16: }Diy 24:7.}“Ne seeye se egdakep te etew, keilangan ne eggimatayan, minsan ke imbelegye din ka etew wey ke nasapenan naa ne diye te kandin.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{17}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{21:17: }Lib 20:9; Mat 15:4; Mar 7:10.}“Ne seeye se egdilus te amey wey ke iney rin, keilangan ne eggimatayan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{18}“Emun ke due egpeehetey ne indukduk te sabeka ka duma rin te batu, wey ke insuntuk din naa ne ware ded migpatey, ne egpekeyibat-hibat naan de man‑e,
\verseNumber{19}kene egkarusaan ka miggumi kandin ke egpekeenew e ka etew wey egpekeyipanew e diye te lihawangan minsan egtutuked de. Piru keilangan ne egbayaran din ke pila ne aldew ka ware natrabahuwi te seeye se napaddel, wey keilangan ne egtangguwen din sikandin taman te egkeulian e.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{20}“Emun ke eglampesan te sabeka ne etew ka uripen din ne malitan wey ke lukes naa, wey sahuhune ne egpatey sikandin, keilangan ne egparusaan ka etew.
\verseNumber{21}Piru ke egkeuyag pad ka uripen te sabeka ne aldew wey ke daruwa ne aldew naa, keilangan ne kene egparusaan ka etew, su sikandin iya ka kamuney te uripen.\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{21:21 }Te Hibruwanen: seleppi.}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{22}“Ke due egpeehetey ne nakasangkiyat te egkaberes wey nalanlanan\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{21:22 }Te Hibruwanen: wey miglihawang e ka me anak din.} e ka malitan, piru warad duma ne mareet ne eggeramen din, keilangan ne egbayaran te nakasangkiyat ke pila ka egbuyuen te asawa te malitan sumale te in-uyunan degma te me talewusey.
\verseNumber{23}Piru ke masumpit ka eggeramen te malitan, keilangan degma ne eglegparan ka nakasangkiyat te masumpit. Ke egpatey ka malitan, eggimatayan degma sikandin.
\verseNumber{24}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{21:24: }Lib 24:19-20; Diy 19:21; Mat 5:38.}Ka nakabutud te senge-etew, egbuturen degma; ka nakabingew, egbingawan degma; ka nakarereet te belad wey ke paa te senge-etew, egdereetan degma ka belad wey ke paa rin.\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{21:24 }Te Hibruwanen: mata te mata, ngipen te ngipen, belad te belad, paa te paa.}
\verseNumber{25}Ka nakatutung, egtutungen degma; ka nakapali, egpalian degma; ka eggumi te senge-etew, eggumian degma.\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{21:25 }Te Hibruwanen: tutung te tutung, pali te pali, laplap te laplap.}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{26}“Ke inlampesan te sabeka ne etew ka mata te uripen din ne lukes wey ke malitan naa, wey nabutud e sikandan, keilangan ne eglekaan din ka uripen eyew mahabayad te mata rin ne nabutud.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{27}“Ke nabingawan din man‑e ka uripen din, keilangan ne eglekaan din e ka uripen eyew mahabayad te ngipen din ne nabingew.”

\BibleSectionHeading{Ka balaud meyitenged te me ayam}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{28}“Emun ke egpakasungey ka baka te etew wey migpatey e, keilangan ne egbatuwen ka baka taman te egpatey, piru kene igpakeen ka ngalap. Kene egkaayun ne egsenditan wey egpabayaren ka kamuney te baka.
\verseNumber{29}Piru ke tapey e egpanungey ka baka piru imbalahad de te kamuney minsan ke impanpanayan e sikandin, keilangan ne egbatuwen ka baka taman te egpatey, lagkes ka kamuney.
\verseNumber{30}Piru ke egpewusey re ka napatayan, keilangan ne egbayaran din ke pila ka egbuyuen dan eyew kenad sikandin eggimatayan.\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{21:30 }Te Hibruwanen: iglekat te umul rin.}
\verseNumber{31}Minsan ke bate de ka egkapatey te baka, iling ded iya man‑e ne balaud ka eg-ikulen.
\verseNumber{32}Ke uripen ka egkapatey te baka, keilangan ne egbayad ka kamuney te baka te kentiddad ne tatelu ne pulu (30) ne pelata diye te ahalen te uripen, wey egbatuwen ka baka taman te egpatey.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{33}“Emun ke due inlungag te etew ne ware tel-eb, wey ke ware din tel-ebi, wey due egkeulug ne baka wey ke asnu naa,
\verseNumber{34}keilangan ne egbayaran te miglulungag ka neulug ne ayam, wey kandin e ka napatey ne ayam.
\verseNumber{35}Emun ke due baka te sabeka ne etew ne egpakapatey te baka degma te senge-etew, keilangan ne igbelegye dan ka neuyag ne baka wey egbaaren dan ka halin, wey egsulayen dan degma ka baka ne namatey.
\verseNumber{36}Piru ke tapey e ne egpanungey ka seeye ne baka piru imbalahad de te kamuney, keilangan ne egsaliyuwan din te manekal ne baka ka napatey te baka rin. Ne kandin e ka napatey ne baka.”

\BibleSectionHeading{Ka balaud meyitenged te me karatuan}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{22}“Emun ke due migpanakew te baka wey ke karniru naa, keilangan ne egliwanan din ka tinakew rin minsan ke miggimatayan din ka tinakew rin wey ke imbelegye naa. Lalimma ne baka ka igliwan te sabeka ne baka, wey hep‑at ne karniru ka igliwan te sabeka ne karniru.
\verseNumber{2}Ne emun ke nasapenan ka takawen ne diye te kandin ka tinakew rin ne baka wey ke asnu wey ke karniru naa, keilangan ne daruwa ka ayam ne igbayad din te sabeka ne tinakew rin. Ke ware igbayad din, igbelegye e sikandin ne uripen eyew due igbayad te tinakew rin.\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{22:2 }Ka duma ne me sinulat, kene ne iling kayi ka pegsinsinundul te birsikulu 1 peendiye te birsikulu 4.}
\verseNumber{3}Ne emun ke nasapenan sikandin te marusilem ka migpanakew wey neyimatayan sikandin, keilangan ne kene egguusey\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{22:3 }Te Hibruwanen: eglebuten te langesa.} ka nekeyimatey.
\verseNumber{4}Piru ke maaldew e sikandin neyimatayi, keilangan ne egguusey ka nekeyimatey.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{5}“Emun ke nakaawe ka ayam te sabeka ne etew wey migpanabtab e te pinamula te senge-etew, keilangan ne egliwanan te kamuney ka nareetan te subla ne meupiya ne behas te pinamula rin diye te kamet din.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{6}“Emun ke due migsisilab wey migdalapdap ka hapuy peendiye te kamet te senge-etew wey nasilaban e ka me pinamula rin, keilangan ne egbayaran te migsisilab ka langun ne nareetan ne pinamula, minsan ka sikan pad migtubu wey ka nahaani e wey ka diyad te lelapeng.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{7}“Emun ke igtahu te sabeka ne etew ka seleppi din wey minsan nekey ne karatuan din diye te senge-etew, wey egkatarin seini su intakew diye te baley, keilangan ne egpabayaren te dubli ka migtakew ke egkarakep sikandin.
\verseNumber{8}Piru ke kene egkarakep ka migtakew, keilangan ne eg-uyanen diye te tangkaan te Manama ka kamuney te baley eyew egkanengnengan te me talewusey ke sikandin naa ka mig-angey dutu wey se kene.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{9}“Minsan nekey ne apulanan meyitenged te pegpaag-ahawey te baka, asnu, karniru, manggad, wey minsan nekey pad ne me kasangkapan, keilangan ne eg-uyanen diye te tangkaan te Manama eyew eggusayen. Seeye se egkewukuman ne egpangangken de, keilangan ne egbayad te dubli diye te malehet ne kamuney.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{10}“Emun ke egpatey, egkapalian, wey ke egkalaag ka impaalimaan ne asnu wey ke baka, wey ke karniru naa, wey minsan nekey ne ayam, wey ware nakakita te neyitabu,
\verseNumber{11}keilangan ne eggendiye te tangkaan te Magbebaye ne Manama ka etew ne mig-alima wey egpahunlibet ne ware kalintahaan din te neyitabu. Keilangan ne egpalintutuuwan seeye te kamuney wey kene din egpabayaren ka mig-alima.
\verseNumber{12}Piru ke intakew ka ayam, keilangan ne egbayaran te mig-alima ka kamuney te ayam.
\verseNumber{13}Piru ke indawi te mahintalunan ka ayam, keilangan ne igpakita te mig-alima ka same eyew due pamalehet, wey kenad sikandin egpabayaren.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{14}“Ke egsambey ka sabeka ne etew te ayam te senge-etew, wey egkapalian seini wey ke egpatey ne ware nakakita ka kamuney, keilangan ne egbayaran seini te migsambey.
\verseNumber{15}Piru ke due ka kamuney, kene ne keilangan ne egbayad ka migsambey. Emun ke in-abangan ka insambayan ne ayam, iyan e mahabayad ka seleppi ne in-abang te ayam.”

\BibleSectionHeading{Ka balaud meyitenged te peg-ugpe}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{16}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{22:16-17: }Diy 22:28-29.}“Emun ke egtintalen te lukes wey egguliran ka mengebay ne ware pad egpangasawa, keilangan ne eg-asaween din ka malitan wey egbehey te pantun.
\verseNumber{17}Piru ke kene eg-uyun ka amey te malitan ne eg-asaween ka anak din, keilangan ne egduwad ded ka lukes te eleg ne pantun.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{18}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{22:18: }Diy 18:10-11.}“Keilangan ne eggimatayan ka egmahehane ne me malitan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{19}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{22:19: }Lib 18:23; 20:15-16; Diy 27:21.}“Keilangan ne eggimatayan ka minsan hentew ne eggilabet te mananap.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{20}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{22:20: }Diy 17:2-7.}“Keilangan ne eggimatayan ka minsan hentew ne egpanubad diye te me manama, su sikeddi de ka eleg ne egpanubaran.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{21}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{22:21-22: }Iks 23:9; Lib 19:33-34; Diy 24:17-18; 27:19.}“Kene niyu ay-ayuwa wey le-leiha ka me lapu, su nakalapu kew red degma dengan diye te Ihiptu.
\verseNumber{22}Kene niyu ang-anggei ka me balu wey ka me ilu.
\verseNumber{23}Ke eg-ang-anggaan niyu sikandan, egtabaken ku sikandan ke egpangananey keddi.
\verseNumber{24}Ne eggimatayan\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{22:24 }Te Hibruwanen: eggimatayan ku sikaniyu te kampilan.} ku sikaniyu tenged te egmangebel-ebel ne langet ku kaniyu. Egkataman, egkengabalu ka me asawa niyu wey egkengeilu ka me anak niyu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{25}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{22:25: }Lib 25:35-38; Diy 15:7-11; 23:19-20.}“Emun ke egpasambey kew te seleppi te duma niyu ne egkaayu-ayu,\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{22:25 }Te Hibruwanen: minsan hentew te keet-etawan ku ne duma niyu.} kene niyud e paanaki ka seleppi niyu iling te eggimuwen te egpasambey te seleppi.
\verseNumber{26}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{22:26-27: }Diy 24:10-13.}Emun ke eg-angayen niyu ka kumbale te sabeka ne etew eyew igpalenged te utang din, keilangan ne ig-uli niyu kandin ka kumbale te kene pad eglineb ka aldew.
\verseNumber{27}Su seeye de iya ubag ka igpakabukus din te lawa rin, wey warad iya uulesenen din te peglipereng din. Ne emun ke egpangananey sikandin keddiey, egbulihan ku sikandin su hiid‑uwen a.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{28}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{22:28: }Him 23:5.}“Kene kew lalag te mareet diye te Manama wey kene niyu dilusa ka pangulu te inged niyu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{29}“Kene kew kannuhun ne egdasag keddi te egkahaani niyu, wey te binu te behas te paras, wey te lana te ulibu.
\BibleParagraphStyleP
“Ihalad niyu keddi ka panganey niyu ne me lukes,
\verseNumber{30}wey ka panganey ne me anak te me baka wey me karniru. Iparuma niyu pa te iney ka nati ne iyam pad miglesut taman te pitu ne aldew human niyu idasag keddi.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{31}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{22:31: }Lib 17:15.}“In-alam ku sikaniyu eyew egkeyimu ne matulus ne keet-etawan ku. Purisu kene kew keen te ngalap te ayam ne indawi. Ipakeen niyu seini te me asu.”

\BibleSectionHeading{Ka pegpanulu meyitenged te meupiya ne pegbebatasan}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{23}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{23:1: }Iks 20:16; Lib 19:11-12; Diy 5:20.}“Kene kew pangguhud te me guhuren ne kene ne malehet. Kene kew pangguhud te ubat eyew te pegpangabang te etew ne due sale.
\verseNumber{2}Kene kew iling te mareet ne eggimuwen te keet-etawan, wey kene kew paruma-ruma te kasuluhan ke egpamalehet kew. Kene kew iling kandan te egdereet te eleg ne peggukum.
\verseNumber{3}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{23:3: }Lib 19:15.}Piru kene niyu man‑e lapihi ka egkaayu-ayu puun de su egkaayu-ayu sikandan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{4}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{23:4-5: }Diy 22:1-4.}“Emun ke egpakakita kew te baka ne nakaleke wey ke asnu naa te kuntere niyu, uyana niyu red seini diye te kamuney.
\verseNumber{5}Ke egkakita niyu ne napeled ka asnu te etew ne egkuntere kaniyu su indulanan din te mabehat, kene niyu balahara sikandin, su bulihi niyu te eg-enew te asnu rin.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{6}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{23:6-8: }Lib 19:15; Diy 16:19.}“Keilangan ne eleg ka peggukum niyu te egkengaayu-ayu diye te hukumanan.
\verseNumber{7}Kene kew taweles pamayung wey kene kew himatey te ware sale wey te matareng ne etew, su egdusaan ku ka eggimu te iling due.
\verseNumber{8}Kene kew dawat te igbayad eyew igbunbun te mareet, su egpakabunbun sika te mata niyu wey kene niyud egkakita ka malehet, wey egkalupihan e ka ware sale.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{9}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{23:9: }Iks 22:21; Lib 19:33-34; Diy 24:17-18; 27:19.}“Kene kew bayad-bayad te me lapu su nakanengneng kew te egkeula-ula te me lapu puun su nakalapu kew degma dengan diye te Ihiptu.”

\BibleSectionHeading{Ka igkapitu ne leg‑un wey ka igkapitu ne aldew}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{10}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{23:10-11: }Lib 25:1-7.}“Pamulei niyu ka tane niyu te hen‑em ne leg‑un, wey limura niyu ka egkahaani niyu.
\verseNumber{11}Piru te igkapitu ne leg‑un, peyimmelaya niyu pa ka tane wey kene niyu gaaniya ka minsan nekey ne egtubu. Ibehey niyud seini te duma niyu ne egkaayu-ayu wey iyan e balahad te egkasame ka me mahintalunan. Ne iling ded degma ka me pinamula niyu ne me paras wey me ulibu, balahara niyu ka me behas te igkapitu ne leg‑un.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{12}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{23:12: }Iks 20:9-11; 31:15; 34:21; 35:2; Lib 23:3; Diy 5:13-14.}“Trabahu kew te hen‑em ne aldew, piru himeley kew te igkapitu ne aldew, eyew egpekeyimeley degma ka me baka niyu, ka me asnu niyu, ka me uripen niyu, wey ka me lapu ne me trabahanti niyu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{13}“Tantanuri niyu ka langun ne innangen ku kaniyu. Kene kew panubad-tubad te me manama, wey ke egdawit naa te me ngaran dan.”

\BibleSectionHeading{Ka tatelu ne sahakeen te tagse leg‑un}
\BibleSectionCrossReference{(Iks. 34:18-26; Diy. 16:1-17)}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{14}“Keilangan ne katatelu kew egsahakeen tagse leg‑un eyew te pegsuman-suman keddi.
\verseNumber{15}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{23:15: }Iks 12:14-20; Lib 23:6-8; Num 28:17-25.}Kene niyu kalingawi ka Sahakeen te Paan ne Ware Patulin. Nakahiyan kud sikaniyu te kene egkeen te paan ne due patulin te pitu ne aldew te nateil e ne timpu te bulan te Abib,\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{23:15 }Me elat-elat te Marsu peendiye te elat-elat te Abril.} su sika ka bulan ne mig-awe kew diye te Ihiptu. Keilangan ne eg-uyan kew langun te dasag niyu keddiey.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{16}“Kene niyu degma kalingawi ka Sahakeen te Pegsawit te timpu ne eggaani kew te an-anayan ne behas te me pinamula niyu diye te me kamet niyu.
\BibleParagraphStyleP
“Ne kene niyu man‑e kalingawi ka Sahakeen te Pegpunpun te katamanan te leg‑un, ke egkalimud niyud e ka langun ne behas te me pinamula niyu.
\verseNumber{17}Keilangan degma ne katatelu te sabeka ne leg‑un egpakigkita te Magbebaye ne Manama ka me lukes.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{18}“Ke egpanubad kew keddi te langesa, kene niyu parumeyi te paan ne due patulin. Ne kene niyu pasimahi ka tabe te ngalap ne inggilutu niyu keddi.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{19}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{23:19: }Diy 26:2; Iks 34:26; Diy 14:21.}“Uyana niyu diye te baley te Magbebaye ne Manama niyu ka subla ne meupiya ne behas te me pinamula niyu.
\BibleParagraphStyleP
“Kene kew susubba te ngalap te nati ne iyan ded igweyig ka gatas te iney rin.”

\BibleSectionHeading{Ka me saad wey me pegpanulu}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{20}“Egpeuyan a te panalihan ne eggun‑a kaniyu eyew egtantanuran kew te peggipanew niyu taman te egpekeuma kew diye te inged ne intahahe ku kaniyu.
\verseNumber{21}Pammineg kew kandin wey tumana niyu ka langun ne ignangen din kaniyu. Kene kew apul kandin su sikeddi ka migpeuyan kandin\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{23:21 }Te Hibruwanen: diye te kandin ka ngaran ku.} wey kene din egpasayluwen ka eg-apul kandin.
\verseNumber{22}Piru ke eg-ayad-ayad kew egpammineg kandin wey egtumanen niyu ka langun ne inlalag ku, egkuntereen ku ka egkuntere kaniyu wey egpakig-ehet a te eg-ehet kaniyu.
\verseNumber{23}Eggun‑a kaniyu ka panalihan ku wey eg-uyanen kew nikandin diye te tane te me Amurihanen, te me Hitihanen, te me Pirisihanen, te me Kanaanen, te me Hibihanen, te me Hibusihanen, wey egguleen ku sikandan.
\verseNumber{24}Kene kew panimbuel wey simba te me manama ran, wey kene kew paruma-ruma wey ikul te me himu ran. Keilangan ne egdereetan niyu sikandan wey guhusa niyu ka me sungkaleg ne egsimbeen dan.
\verseNumber{25}Keilangan ne egsimbeen a nikaniyu se Magbebaye ne Manama niyu, wey egmatubungen ku sikaniyu te egkakeen wey te egkeinum niyu. Igpariyu ku man‑e sikaniyu te me dalu.\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{23:25 }Te Hibruwanen: eg-aween ku ka dalu puun te taliware niyu.}
\verseNumber{26}Ware egkaberes ne egkaawaan, wey ware degma kene egpakaanak due te inged niyu. Ne egbehayan ku sikaniyu te malayat ne umul.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{27}“Egginaalreken ku ka me etew ne egbalabag kaniyu, wey eglibehen ku ka me etew ne egpakigkuntere kaniyu, wey eglibed e sikandan langun ka egpamallahuy.\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{23:27 }Te Hibruwanen: eggimuwen ku ka langun ne me kuntere niyu ne egbalikid te peka ran kaniyu.}
\verseNumber{28}Te egpalundaniyan kew e kandan, egginaalreken\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{23:28 }Te Hibruwanen: Egsuhu a te patiyukan hun‑a kaniyu.} ku sikandan, wey egdeldelen ku diye te mariyu niyu ka me Hibihanen, ka me Kanaanen, wey ka me Hitihanen.
\verseNumber{29}Piru kene ku pad sikandan eg-aminen te egdeldel langun te sabeka re ne leg‑un diye te mariyu niyu eyew kene egkaawaan te etew ka sika ne tane wey eyew kene egmasalig ka me mahintalunan.
\verseNumber{30}Eg-in-inuten ku sikandan te egdeldel due te kaniyu taman te egkabuhal kew e wey sikaniyud e ka kamuney te tane.
\verseNumber{31}Egteilen ku ka katamanan te tane niyu puun te Malalab ne Dahat taman te Dahat te me Pilistihanen,\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{23:31 }Kuntee, Dahat e seini te Miditiranyu.} wey puun te disirtu diye te igsile, peendiye te Weyig ne Iyupratis. Ne egpalupihan ku kaniyu ka me etew ne nangugpe dutu, wey egmandeldelen niyu sikandan diye te mariyu.
\verseNumber{32}Ne kene kew himu te kasabutan kandan wey te me diyus-diyus dan.
\verseNumber{33}Kene niyu sikandan peugpaa diye te inged niyu su kema ke egkaalak kew kandan wey egpakasale kew e keddiey. Su emun ke egsimba kew te me diyus-diyus dan, egsahap kew en iya.”\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{23:33 }Te Hibruwanen: baled sika kaniyu.}

\BibleSectionHeading{Ka peggehet te kasabutan}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{24}Nataman, migkahiyan te Magbebaye ne Manama si Muwisis, “Takereg ka kayi te keddi te bubungan, wey dumaa nu si Aarun, si Nadab, si Abihu, wey ka pitu ne pulu (70) ne igbuyag te Israil. Ne simbaa a nikaniyu diye te bayew re madmariyu keddi.
\verseNumber{2}Sikeykew re Muwisis ka egpakarani keddi, ne ka duma, keilangan ne egpariyu de keddi. Ne kene egkaayun ne egduma ka me etew keykew te egtakereg kayi.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{3}Seeye naa, inggendiyaan e ni Muwisis ka me etew wey ingguhuran din e sikandan te langun ne insuhu te Manama. Ne naamin-amin de iya sikandan langun ka migkahi,\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{24:3 }Te Hibruwanen: Migtabak ka langun ne etew te sabeka ne laheng.} “Eggimuwen ney ka langun ne inlalag te Magbebaye ne Manama.”
\verseNumber{4}Ne insulat ni Muwisis ka langun ne inlalag te Manama. Te napawe e, migselem-selem sikandin mig-enew wey miggimu te altar diye te pabunsuran te bubungan, wey migtahu degma sikandin te sapulu wey daruwa (12) ne batu eyew eggimuwen ne limlimuan te tagse me kabuhalan te sapulu wey daruwa (12) ne anak ni Israil.
\verseNumber{5}Migsuhu man‑e sikandin te me kanakan ne egpatutungen te me dasag diye te Manama wey te igpanubad dan para te keupianan.
\verseNumber{6}Ne ingkuwa rin ka liware te langesa te me ayam wey intahu din diye te me yahung, ne ka same, insawig din diye te altar.
\verseNumber{7}Ne ingkuwa rin ka Libru te Kasabutan wey imbasa rin te meemen\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{24:7 }Te Hibruwanen: diye te talinga.} diye te keet-etawan. Ne migkahi ka me etew, “Eggimuwen ney ka langun ne inlalag te Magbebaye ne Manama wey egtumanen ney sikandin.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{24:8: a }Mat 26:28; Mar 14:24; Luk 22:20; 1Kur 11:25; Hib 10:29; \BibleCrossReferenceAnchor{b }Hib 9:19-20.}Ne ingkuwa ni Muwisis ka langesa wey insawig din diye te me etew wey migkahi sikandin, “Seini ka langesa ne migpamalehet te kasabutan ne inggimu te Magbebaye ne Manama kanta sumale te inlalag din kanta.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{9}Nataman, migtakereg e te bubungan si Muwisis, si Aarun, si Nadab, si Abihu, wey ka pitu ne pulu (70) ne igbuyag te Israil,
\verseNumber{10}wey nakita ran diye ka Manama te Israil. Ne due egpekeiling te impabunsud ne batu ne sapiru diye te indiekan din ne iling keilem te langit.
\verseNumber{11}Ne ware dereeti\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{24:11 }Te Hibruwanen: ware ketenga ka belad.} te Manama ka me igbuyag te Israil. Nakita ran sikandin, wey nangekeen e sikandan wey nangiinum.

\BibleSectionHeading{Ka pegtalun ni Muwisis diye te Bubungan ne Sinay}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{12}Ne migkahiyan te Magbebaye ne Manama si Muwisis, “Takereg ka kayi te keddi te bubungan wey kene ka mahaan awe,\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{24:12 }Te Hibruwanen: tetahad ka diye.} su igbehey ku keykew ka malumpayag ne me batu ne nasulatan te langun ne Balaud.\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{24:12 Te Hibruwanen: duma te balaud wey suhu.} Insulat ku seini eyew igpanulu te me keet-etawan.”
\verseNumber{13}Sikan naa ka migtaggel e si Muwisis wey ka suluhuanen din ne si Huswi, wey migtakereg e sikandan\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{24:13 }Te Hibruwanen: migtakereg si Muwisis. Piru te duma ne sinulat si Muwisis wey si Huswi.} diye te bubungan te Manama.
\verseNumber{14}Te ware pad sikandan nakaligkat, impanagtahaan pad ni Muwisis ka me igbuyag te miggenendue, “Tahad kew re kayi taman te egpakalibed key. Kayi re si Aarun wey si Hur te kaniyu. Ke due igkasamuk niyu, diye kew parani kandan.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{15}Nabunbunan te gapun ka bubungan te pegtakereg enni Muwisis dutu.
\verseNumber{16}Migtulen ka katelesan te Magbebaye ne Manama diye te Bubungan ne Sinay, wey nabunbunan seini te gapun te hen‑em ne aldew. Te igkapitu ne aldew, in-umew e si Muwisis te Manama puun te gapun.
\verseNumber{17}Ne nakita te me kabuhalan ni Israil ka katelesan te Manama ne egpekeiling te egkanlabkanlab ne hapuy diye te ampew te bubungan.
\verseNumber{18}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{24:18: }Diy 9:9.}Ne migtale e si Muwisis te gapun wey migtakereg e te bubungan. Ne neep‑atan ne pulu (40) ne aldew wey marusilem sikandin diye te bubungan.

\BibleSectionHeading{Ka me igmandasag para te Balungbalung}
\BibleSectionCrossReference{(Iks. 35:4-9)}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{25}Ne migkahiyan te Magbebaye ne Manama si Muwisis,
\verseNumber{2}“Nangeni nu ka me kabuhalan ni Israil te egpabehayen sikandan langun keddiey te minsan nekey ne igkeupii ran ne igbehey. Sikeykew naa ka egdawat te igbehey ran keddiey
\verseNumber{3}ne bulawan, pelata, burunsi,
\verseNumber{4}me hinabel ne meilem, malalab, malugtem, wey mahal ne hinabel, hinabel ne ligkat te bulbul te me kambing,
\verseNumber{5}me laplap te lukesan ne me karniru ne imbatekan te malalab, me laplap te me kambing, me kayu ne akasya,
\verseNumber{6}lana ne igtubil te sulu, me leggu ne eggimuwen ne lana ne ig-itis te ulu wey meemut ne insinsu,
\verseNumber{7}mahal ne me batu ne kurnalina, wey duma pad ne mahal ne me batu ne igdayan-dayan te kumbale te talagpanubad ne egngaranan te ipud\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{25:7 }Ka ipud iyan ka kumbale ne egpekeiling te sening ne igpagket te Labew ne Talagpanubad diye te kumeng din ke egseled diye te balungbalung. Due hiket ne igsampey diye te pamanayen wey igbanggut diye te kumbale te liwaraan te talagpanubad.} wey te hagpi te kumeng te talagpanubad.
\verseNumber{8}Ne peyimuwa nu sikandan te balungbalung eyew egpakalemung a kandan te eg-ugpe.
\verseNumber{9}Igpapitew ku keykew ka egpeilingan te matulus ne balungbalung ne eg-alaran wey ka langun ne kasangkapan ne igtahu dutu.”

\BibleSectionHeading{Ka Tahuanan te Kasabutan}
\BibleSectionCrossReference{(Iks. 37:1-9)}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{10}“Peyimuwa nu sikandan te Tahuanan te Kasabutan ligkat te kayu ne akasya—lalimma ne dangew ka kalayat, wey tatelu ne dangew ka kaluag, wey tatelu ne dangew ka katikang.
\verseNumber{11}Buliti nu te bulawan ka seled wey ka lihawangan te Tahuanan te Kasabutan, wey linguta nu seini te egdayan-dayan te bulawan.
\verseNumber{12}Himuwi nu seini te derakel ne sising ne bulawan, wey italinga nu iatul diye te hep‑at ne paa eyew egkaatul te sising ka tagse kakiliran te tahuanan.
\verseNumber{13}Ne himu ka te me dullug ne akasya ne igyayung, wey buliti nu degma te bulawan.
\verseNumber{14}Iluglug nu seini diye te intalinga ne me sising te tagse kakiliran te Tahuanan te Kasabutan eyew egkayayungan te me etew.
\verseNumber{15}Igpatalu re iya diye te me sising ka me dullug ne igyayung wey kenad eg-aween.
\verseNumber{16}Ne keilangan ne itahu nu diye te tahuanan ka igbehey ku keykew ne kasabutan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{17}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{25:17: }Hib 9:5.}“Ne himuwi nu te bulawan ne supe\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{25:17 }Te Hibruwanen: pinnuuwan te himenew.} ka Tahuanan te Kasabutan, wey lalimma ne dangew ka kalayat, wey tatelu ne dangew ka kaluag.
\verseNumber{18}Ne himuwi nu ka supe te daruwa ne kirubin\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{25:18 }Ka kirubin, sabeka ne klasi te panalihan ne egpekeiling te mananap ne due pakpak wey belad.} ne indekdek ne bulawan, wey pegdangdanga nu te egtahu diye te ampew te supe.
\verseNumber{19}Ka sabeka ne kirubin, diye igpagket te pulipusan te supe, wey ka dangeb, diye degma igpagket te limang ne pulipusan. Ig-uney re igpagket te supe ka daruwa ne kirubin eyew egpekegsumpul re.
\verseNumber{20}Keilangan ne egpabekalen ka me pakpak te me kirubin ne egpakaralung te supe te Tahuanan te Kasabutan. Keilangan ne egpegtangkeen ka daruwa ne kirubin wey igpeunduk diye te supe.
\verseNumber{21}Itahu nu naa diye te seled te Tahuanan te Kasabutan ka igbehey ku keykew ne kasabutan, wey supei nu naa.
\verseNumber{22}Ne egpakigkita a wey egpakiglalag a keykew diye te supe te tahuanan, diye te taliware te me kirubin, eyew igpakabehey ku keykew ka langun ne balaud para te me kabuhalan ni Israil.”

\BibleSectionHeading{Ka lamisa}
\BibleSectionCrossReference{(Iks. 37:10-16)}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{23}“Kuwa ka te kayu ne akasya wey himu ka te lamisa ne hep‑at ne dangew ka kalayat, wey daruwa ne dangew ka kaluag, wey tatelu ne dangew ka katikang.
\verseNumber{24}Buliti nu seini te bulawan wey linguta nu te egdayan-dayan te bulawan.
\verseNumber{25}Talingei nu ka lamisa te me senge-palad ne tabla, wey linguta nu te egdayan-dayan te bulawan.
\verseNumber{26}Himu ka te hep‑at ne derakel ne me sising ne bulawan, wey italinga niyu diye te hep‑at ne paa te lamisa.
\verseNumber{27}Ilenged nu te intalinga nu ne tabla ka me sising eyew eglugluhan te igyayung te lamisa.
\verseNumber{28}Ne himu ka te me dullug ne akasya ne igyayung, wey buliti nu te bulawan. Sika ka eggamiten te pegtiang te lamisa.
\verseNumber{29}Ne himu ka te bulawan ne me kasangkapan diye te lamisa: Me pinggan, me tahuanan te me insinsu, me ubab, wey me pitsil ne eg-itisan te igpanubad ne me inumen.
\verseNumber{30}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{25:30: }Lib 24:5-8.}Ne keilangan ne itahu nu layun ka paan ne impanubad keddiey diye te lamisa ne diye te tangkaan ku.”

\BibleSectionHeading{Ka tahuanan te sulu}
\BibleSectionCrossReference{(Iks. 37:17-24)}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{31}“Dekdek ka te bulawan wey himuwa nu ne tahuanan te sulu. Piru keilangan ne ig-uney red igtangen te pabunsuran wey te lawa, ka me ubab, ka me pakew, wey ka me bulak eyew egpekegsumpul re langun.
\verseNumber{32}Keilangan ne egtahuan te hen‑em ne pakew diye te lawa te tahuanan te sulu, tigtatelu te tagse kakiliran.
\verseNumber{33}Ka tagse pakew, egtahuan te tigtatelu ne ubab ne egpekeiling te bulak te almindras ne migbukadkad wey migderewun.
\verseNumber{34}Ne ka lawa te tahuanan te sulu, egtahuan te hep‑at ne ubab ne egpekeiling te bulak te almindras ne migbukadkad wey migderewun.
\verseNumber{35}Ne tahui nu te bulak ka diye te diralem te tagse tetemuwan te daruwa ne pakew.
\verseNumber{36}Dekdek ka te bulawan wey iyan nu iya himuwa ne me ubbus wey me sugpang. Piru keilangan ne ig-uney red igtangen seini diye te lawa te tahuanan te sulu eyew egpekegsumpul re langun.
\verseNumber{37}Ne himu ka te pitu ne lamparilya wey itahu nu diye te tahuanan te sulu eyew egkalayahan ka egkatangkaan te sulu.
\verseNumber{38}Ka me lipit wey me tayaan, keilangan ne me bulawan degma.
\verseNumber{39}Keilangan ka te me tatelu ne pulu wey lalimma (35) ne kilu ne bulawan te peggimu langun te tahuanan te sulu wey te me kasangkapan te sulu.
\verseNumber{40}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{25:40: }Him 7:44; Hib 8:5.}Keilangan ne eg-ay-ayaran niyu te eggimu ka langun ne egpekeiling iya te impapitew ku keykew ne egpeilingan kayi te bubungan.”

\BibleSectionHeading{Ka matulus ne balungbalung}
\BibleSectionCrossReference{(Iks. 36:8-38)}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{26}“Himu ka te matulus ne balungbalung ne eg-alaren, ligkat te sapulu ne mahal ne hinabel ne egbateken te hinabel ne meilem, malalab, wey malugtem. Pateyii nu naa ka me hinabel te kirubin ne naay-ayaran te eggimu.
\verseNumber{2}Keilangan ne egpekeg-iling ka seked te langun ne me hinabel; sapulu wey daruwa (12) ne mitrus ka kalayat, wey daruwa ne mitrus ka kaluag.
\verseNumber{3}Pegtembila nu te egteyi ka lalimma ne hinabel wey ka lein ne lalimma degma ne hinabel.
\verseNumber{4}Kuwa ke naa te meilem ne hinabel wey italinga nu te sidsid te tagse pulipusan te impegtembil ne me hinabel.
\verseNumber{5}Lalimma ne pulu (50) ne hinabel ka italinga nu diye te hun‑a ne tapid te me hinabel ne immegtembil, wey lalimma ne pulu (50) degma ka senge-tapid ne me hinabel. Ne pegtangkaa nu naa ka daruwa ne tapid.
\verseNumber{6}Himu ka man‑e te lalimma ne pulu (50) ne bulawan ne sanggatanan, wey isanggat nu ka immegtembil ne me hinabel eyew egpekegtupu ka daruwa ne tapid ne me hinabel. Sikan naa ka egkeyimu e ne balungbalung ka langun ne hinabel.\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{26:6 }Te Hibruwanen: eyew egkasabeke e ka balungbalung.}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{7}“Ne himu ka man‑e te sapulu wey sabeka (11) ne hinabel puun te bulbul te kambing eyew ig-atep\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{26:7 }Daruwa ne lapis ka atep te balungbalung: ka bulbul te kambing iyan igpaampew wey ka hinabel iyan igpariralem.} te matulus ne balungbalung.
\verseNumber{8}Keilangan ne egpekeg-iling ka seked te sapulu wey sabeka (11) ne hinabel; elin sapulu wey tatelu (13) ne mitrus ka kalayat, wey daruwa ne mitrus ka kaluag.
\verseNumber{9}Pegtembila nu te egteyi ka lalimma ne hinabel eyew egsenge-tapid, wey pegtembila nu degma ka hen‑em ne hinabel. Ne lupia nu naa te kasabeka ka nekegtembil ne hen‑em ne hinabel diye te tangkaan te balungbalung.
\verseNumber{10}Ne talingei nu te lalimma ne pulu (50) ne hinabel ka pulipusan te hun‑a ne tapid, wey lalimma ne pulu (50) degma ka senge-tapid.
\verseNumber{11}Himu ka te lalimma ne pulu (50) ne sanggatanan ne burunsi wey ipananggat nu naa diye te intalinga ne me hinabel, wey pegsumpula nu ka me hinabel eyew egpekegsumpul ka daruwa ne tapid.
\verseNumber{12}Ka egtimpa ne hinabel, igpabitin-bitin de iya diye te peka te balungbalung, minsan ka senge-liware te hinabel ne inseb-ung te balungbalung.
\verseNumber{13}Ne ka egtimpa degma ne daruwa ne dangew te hinabel diye te tagse kakiliran te balungbalung, igpabitin-bitin de iya eyew igdingding te balungbalung.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{14}“Ne himu ka te daruwa pad man‑e ne ig-atep te balungbalung; ka sabeka, sika se laplap te lukesan ne karniru ne intinaan te malalab, ne ka dangeb ne iglapis dutu, sika se laplap te kambing.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{15}“Himu ka te tukeg\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{26:15 }tukeg seini te balungbalung ne in-iling te egtangenan te lekeb ne pididus.} te balungbalung ne akasya ne igpasasindeg.
\verseNumber{16}Ka tagse tukeg, keilangan ne daruwa wey liware ne depa ka kalayat wey tatelu ne dangew ka kaluag.
\verseNumber{17}Ne ka tagse tukeg, tangeni nu te tigdaruwa ne paa-paa su eyew egpekegsumpul te duma ne tukeg. Ka langun ne tukeg, egtangenan iya te daruwa ne paa-paa.
\verseNumber{18}Ne tukehi nu te daruwa ne pulu (20) ne tukeg ka dapit te igkakawanan ne balabahan te balungbalung.
\verseNumber{19}Ne himu ke naa te hep‑at ne pulu (40) ne pelata ne pabunsuran ne due lungag eyew egtiyukan te daruwa ne pulu (20) ne me tukeg; tigdaruwa ne pabunsuran ka tagse tukeg.
\verseNumber{20}Ne tukehi nu degma te daruwa ne pulu (20) ne me tukeg ne igpasasindeg ka limang te balungbalung, ka diye dapit te igkahibang ne balabahan te balungbalung.
\verseNumber{21}Ne ka me tukeg, tahui nu red degma te hep‑at ne pulu (40) ne pelata ne pabunsuran; tigdaruwa ka pabunsuran ne egtiyukan te tagse tukeg.
\verseNumber{22}Ne tukehi nu degma te hen‑em ne tukeg ne igpasasindeg ka diye te peka te balungbalung, ka diye egpakarapit te iglineb,
\verseNumber{23}wey tahui nu te daruwa ne tukeg ka me pikungan te balungbalung.
\verseNumber{24}Keilangan ne egpekegdangdang ka me tukeg wey egpegketen te derakel ne me sising ka diye te ampew. Ne ka duma ne me tukeg ne diye te me pikungan te balungbalung, egpegdangdangen wey egpegketen ded degma.
\verseNumber{25}Ne walu langun ne tukeg ka igtahu diye te peka te balungbalung, wey sapulu wey hen‑em (16) degma ka pabunsuran ne pelata, su tigdaruwa ka pabunsuran te tagse tukeg.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{26}“Ne himu ka te dullug ne akasya eyew igbalabag te balungbalung. Keilangan ne lalimma ne dullug ka igbalabag diye te sabeka ne tukeg te balungbalung,
\verseNumber{27}wey lalimma degma ka igbalabag diye te limang ne tukeg, wey lalimma red degma ka diye te peka ne egpakarapit te iglineb.
\verseNumber{28}Ka dullug ne igpeelat igbalabag te tagse tukeg, keilangan ne igpeuma diye te tupuan te pikungan te balungbalung.
\verseNumber{29}Buliti nu te bulawan ka me tukeg wey talingei nu te derakel ne me sising ne bulawan ne iyan eglugluhan te me dullug ne igbalabag. Ne egbulitan ded degma te bulawan ka me dullug ne igbalabag.
\verseNumber{30}Na, ipasasindeg nu naa ka balungbalung ne egpekeiling iya te impapitew ku keykew ne egpeilingan kayi te bubungan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{31}“Himu ka man‑e te meupiya ne hinabel ne egbateken te meilem, malalab, malugtem, wey te mahal ne hinabel. Pateyii nu seini te kirubin te mangngateu ne egteyi wey paay-ayari nu te egpeyimu.
\verseNumber{32}Himuwi nu ka hinabel te bulawan ne me sanggat wey itangen nu seini diye te hep‑at ne sungkaleg ne akasya ne imbulitan te bulawan, wey igpabunsud diye te hep‑at ne pabunsuran ne pelata.
\verseNumber{33}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{26:33: }Hib 6:19; 9:3-5.}Keilangan ne diye nu ibitin ka hinabel te sanggatanan te me sungkaleg. Ne uyana nu ka Tahuanan te Kasabutan wey diye nu itahu te limang te Matulus ne Sinabeng ne in-eletan te hinabel. Ka hinabel ka eletanan te Matulus ne Sinabeng wey te Amana ne Matulus ne Sinabeng.\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{26:33 }Te Hibruwanen: Matulus ne Inged puun te Amana ne Matulus ne Inged.}
\verseNumber{34}Ne ipeuntud nu ka supe\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{26:34 }Te Hibruwanen: pinnuuwan te himenew.} diye te Tahuanan te Kasabutan ne diye te Amana ne Matulus ne Sinabeng.
\verseNumber{35}Itahu nu ka lamisa diye te Matulus ne Sinabeng, wey ipalenged nu diye te igkahibang ne balabahan te sinabeng, wey itahu nu naa diye te egkatangkaan te lamisa ka tahuanan te sulu, diye te igkakawanan ne balabahan te sinabeng.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{36}“Himu ka te hinabel ne igdingding te gumawan te balungbalung. Parayan-dayani nu seini te egpateyi te meilem, malalab, malugtem, wey te mahal ne hinabel.
\verseNumber{37}Ne isanggat nu seini diye te me sanggatanan ne bulawan diye te lalimma ne sungkaleg ne akasya ne imbulitan te bulawan. Ne ipabunsud nu naa ka me sungkaleg diye te lalimma ne pabunsuran ne burunsi.”

\BibleSectionHeading{Ka altar ne egtutungan te igpanubad}
\BibleSectionCrossReference{(Iks. 38:1-7)}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{27}“Ne kuwa ka te kayu ne akasya wey himu ka te altar. Keilangan ne sapulu ne dangew ka kalayat wey sapulu degma ne dangew ka kaluag eyew egkakuwaddradu ka altar, wey hen‑em ne dangew ka katikang.
\verseNumber{2}Himuwi nu te sungey-sungey ka tagse pikungan, wey tapey nud e itangen diye te altar human nu buliti langun te burunsi eyew egpekegsumpul re.
\verseNumber{3}Ne himu ka man‑e te me tayaanan te abu, me pala ne dereisek, me yahung, me tinidur ne derakel, wey tahuanan te baha. Keilangan ne burunsi ka langun ne eggimuwen ne kasangkapan diye te altar.
\verseNumber{4}Ne himu ka degma te mahalat ne tuuhanan ne burunsi, wey himu ka man‑e te derakel ne sising ne burunsi ne igtalinga diye te hep‑at ne pikungan te altar.
\verseNumber{5}Itangen nu naa ka tuuhanan diye te seled te altar, wey ipalenged nu te liwaraan te altar.
\verseNumber{6}Ne himu ka man‑e te me dullug ne akasya ne igyayung te altar wey buliti nu te burunsi.
\verseNumber{7}Iluglug nu ka me dullug diye te me derakel ne me sising diye te hep‑at ne pikungan eyew egpekeglimang ke egyayungan ka altar.
\verseNumber{8}Mahalata nu ka altar ne eg-alabatan te tabla, iling te impapitew ku keykew diye te bubungan.”

\BibleSectionHeading{Ka lama te matulus ne balungbalung}
\BibleSectionCrossReference{(Iks. 38:9-20)}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{9}“Teili nu te lama ka matulus ne balungbalung, wey ipalingut nu naa. Ne alara nu ka diye dapit te igkakawanan te balungbalung, wey alabati nu ka alad te mahal ne hinabel ne me hep‑at ne pulu wey lalimma (45) ne mitrus ka kalayat.
\verseNumber{10}Himu ka te daruwa ne pulu (20) ne sungkaleg ne burunsi ne ig-alad wey dutun nu isanggat ka me hinabel. Tahui nu te me sanggatanan wey me sanggat ne pelata ka me sungkaleg, wey due man‑e daruwa ne pulu (20) ne pabunsuran ne burunsi red.
\verseNumber{11}Iling ded degma ka diye te igkahibang ne balabahan te balungbalung, tukehi nu te daruwa ne pulu (20) ne burunsi ne sungkaleg ne impabunsud diye te daruwa ne pulu (20) ne pabunsuran ne burunsi. Egtahuan ded degma te pelata ne me sanggatanan ka me sungkaleg wey te igsanggat te hinabel. Ne alabati nu naa seeye te mahal ne hinabel ne me hep‑at ne pulu wey lalimma (45) ne mitrus ka kalayat.
\verseNumber{12}Alara nu degma ka diye te liyu\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{27:12 }Te Hibruwanen: iglineb.} te balungbalung te sapulu ne burunsi ne sungkaleg ne impabunsud diye te sapulu (10) ne pabunsuran ne burunsi red. Tahui nu te me pelata ne me sanggatanan ka me sungkaleg wey te igsanggat te hinabel. Ne alabati nu naa seeye te mahal ne hinabel ne me daruwa ne pulu wey daruwa (22) ne mitrus ka kalayat.
\verseNumber{13}Ne me daruwa ne pulu wey daruwa (22) ne mitrus degma ka kaluag te lama diye te egpakarapit te igsile.
\verseNumber{14}Keilangan ne diye dapit te igsile ka gumawan te alad. Ne ka diye te igkakawanan te gumawan, alara nu te tatelu ne sungkaleg ne impabunsud diye te tatelu degma ne pabunsuran. Ne alabati nu naa seeye te mahal ne hinabel ne me pitu ne mitrus se kalayat.
\verseNumber{15}Ne alara nu degma ka igkahibang te gumawan te alad ne tatelu ne sungkaleg ne impabunsud diye te tatelu ne pabunsuran, wey alabati nu te mahal ne hinabel ne me pitu ne mitrus se kalayat.
\verseNumber{16}Ne ka gumawan te alad te lama, keilangan ne egdingdingan te hinabel ne me siyam ne mitrus ka kalayat. Pegseleta nu ka igdingding te gumawan te hinabel ne meilem, malalab, malugtem, wey te mahal ne hinabel, wey egdayan-dayanan seini te egteyi. Itangen nu seini diye te hep‑at ne sungkaleg ne impabunsud diye te hep‑at ne pabunsuran.
\verseNumber{17}Ka langun ne sungkaleg ne nakalingkus dutu, keilangan ne egtahuan te me pelata ne sanggatanan wey igsanggat te me hinabel, wey keilangan ne burunsi ka pabunsuran te me sungkaleg.
\verseNumber{18}Ka nakalingut ne alad te lama te balungbalung, keilangan ne eg-alabatan te mahal ne me hinabel ne hep‑at ne pulu wey lalimma (45) ne mitrus ka kalayat, wey me daruwa ne pulu wey daruwa (22) ne mitrus ka kaluag, wey senge-depa wey daruwa ne dangew ka katikang. Diye naa igsanggat ka hinabel te me sungkaleg ne burunsi se pabunsuran.
\verseNumber{19}Keilangan ne neelin ne burunsi ka langun ne kasangkapan ne inggamit diye te matulus ne balungbalung ne in-alad, lagkes ka igpakpak te tane ne eggiketan te lubid te balungbalung wey te me hinabel ne ig-alabat te alad.”

\BibleSectionHeading{Ka lana ne igtubil te me sulu}
\BibleSectionCrossReference{(Lib. 24:1-4)}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{20}“Peuyana nu ka me Israilita diye te keykew te mating‑ew ne lana te ulibu ne igtubil te sulu diye te balungbalung eyew kene egkeeb-ebukan.
\verseNumber{21}Diye nu itahu ka me sulu te tangkaan te hinabel ne indingding te Tahuanan te Kasabutan. Si Aarun de wey ka me kabuhalan din ka egmareket te sulu diye te tangkaan te Magbebaye ne Manama te maaldew wey marusilem. Keilangan ne egtumanen te me Israilita wey te langun ne egpakasinundul pad ne me kabuhalan dan ka sika ne suhu.”

\BibleSectionHeading{Ka igsaluub te me talagpanubad}
\BibleSectionCrossReference{(Iks. 39:1-7)}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{28}“Umawa nu ka suled nu ne si Aarun wey ka me anak din ne me lukes ne si Nadab, si Abihu, si Iliyasar, wey si Itamar. Ipasuwey nu naa sikandan te me etew su eggimuwen ku sikandan ne me talagpanubad keddi.
\verseNumber{2}Ne peyimuwi nu si Aarun te matulus ne me kumbale eyew egmabantug wey egmateles sikandin.
\verseNumber{3}Nangeni nu ka langun ne mangngateu ne imbehayan ku te katuenan,\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{28:3 }Te Hibruwanen: panisingan te katagseb.} ne eggimuwan dan si Aarun te me kumbale eyew egkateil sikandin ne talagpanubad keddi.
\verseNumber{4}Seini ka me kumbale ne igpeyimu kandan: Hagpi te kumeng, kumbale ne egngaranan te ipud, ka igpaampew ne malayat ne kumbale, ka igpariralem ne kumbale ne due dayan-dayan, ka salakey, wey ka libed. Keilangan ne eggimuwan dan si Aarun te sika ne me kumbale wey ka me anak din degma ne me lukes eyew egkeyimu sikandan ne me talagpanubad keddi.
\verseNumber{5}Keilangan ne egbehayan sikandan te bulawan, me hinabel ne me meilem, malalab wey malugtem, wey mahal ne me hinabel.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{6}“Ka kumbale ne ipud, keilangan ne eg-ay-ayaran te eggimu wey egpegseleten ka imbula-bula ne bulawan, ka me hinabel ne meilem, malalab, malugtem, wey ka mahal ne hinabel.
\verseNumber{7}Keilangan ne egtahuan ka ipud te daruwa ne baba eyew egpekegpegket ka tangkaan wey ka peka.
\verseNumber{8}Ka libed, keilangan ne eg-ay-ayaran te eggimu wey egpegseleten ded te imbula-bula ne bulawan, me hinabel ne meilem, malalab, malugtem, wey te mahal ne hinabel. Keilangan ne igpegket ded seini diye te kumbale.
\verseNumber{9}Ne kuwa ka te daruwa ne batu ne egngaranan te kurnalina wey ikulit nu dutu ka me ngaran te me anak ni Hakub ne me lukes.
\verseNumber{10}Ka hen‑em ne ngaran, diye nu isulat te sabeka ne batu wey diye degma te dangeb ka hen‑em ne ngaran. Keilangan ne egmegsinsinundulen nu ka me ngaran dan puun te kinakakayan peendiye te kinaariyan.
\verseNumber{11}Ikulit nu ka me ngaran te anak ni Hakub diye te daruwa ne batu, iling te eggimuwen te talaggimu te sising ne igkulit ka ngaran diye te batu. Ne himuwi nu naa ka me batu te tahuanan ne bulawan ne igpakepkep de te me batu.
\verseNumber{12}Ne ipegket nu diye te baba te ipud ka me batu eyew eggimuwen ne limlimuan te me kabuhalan ni Israil. Ke eggendiye si Aarun te tangkaan te Magbebaye ne Manama ne egsaluub te ipud, egkeuyan-uyan din ka me ngaran dan diye te pamanayen din.
\verseNumber{13}Himuwi nu seini te tahuanan ne bulawan ne igpakepkep te me batu
\verseNumber{14}wey daruwa ne keddina ne inlubid ne neelin ne bulawan, wey ibitin nu seini diye te impakepkep ne tahuanan ne bulawan.”

\BibleSectionHeading{Ka hagpi te kumeng}
\BibleSectionCrossReference{(Iks. 39:8-21)}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{15}“Ne himu ka te hagpi te kumeng ne ilaan te peggukum te Manama, wey keilangan ne egpaay-ayaran seini te eggimu. Ka inggamit te peggimu te ipud, sikan ded degma ka eggamiten: Ka imbula-bula ne bulawan, ka me hinabel ne meilem, malalab, malugtem, wey ka mahal ne hinabel.
\verseNumber{16}Keilangan ne ka hagpi te kumeng, senge-rangew ka kalayat wey senge-rangew degma ka kaluag eyew egkakuwaddradu. Keilangan man‑e ne egpeg-akeben seini te eggimu eyew egpekeiling te sening.
\verseNumber{17}Ne tahui nu seini te hep‑at ne linya te me mahal ne me batu. Ka an-anayan ne linya, tahui nu te malalab-lalab ne batu ne egngaranan te sardiyus, wey te makalawag ne batu ne egngaranan te tupasyu, wey te meilem ne batu ne egngaranan te karbungku.
\verseNumber{18}Ka ikarangeb ne linya, tahui nu te meilem-ilem ne batu ne egngaranan te ismiralda, wey te sapiru, wey te maangkag ne batu ne egngaranan te diyamanti.
\verseNumber{19}Ka igkatatelu ne linya, tahui nu te malalab-lalab ne batu ne egngaranan te hasintu, wey te mabatek ne batu ne egngaranan te agata, wey te malugtem ne batu ne egngaranan te amatista.
\verseNumber{20}Ka igkeep‑at ne linya, tahui nu te makalawag ne batu ne egngaranan te birilu, wey te malalab-lalab ne batu ne egngaranan te kurnalina, wey te meilem ne batu ne egngaranan te haspi. Ne balakesa nu seini langun pakepkepi te bulawan ne iyan egtahuan.
\verseNumber{21}Ka sapulu wey daruwa (12) ne batu, egkulitan te me ngaran te me anak ni Israil. Ka tagse batu egkulitan te sabeka ne ngaran, iling te eggimuwen te talaggimu te sising ne igkulit ka ngaran diye te batu.
\verseNumber{22}Himu ka te me keddina ne inlubid ne bulawan eyew igsen-ung te hagpi te kumeng.
\verseNumber{23}Ne himu ka te daruwa ne sising ne bulawan wey talingei nu ka daruwa ne sidsid te hagpi.
\verseNumber{24}Itiyuk nu naa ka me keddina ne bulawan diye te daruwa ne sising ne bulawan,
\verseNumber{25}wey ihiket nu ka pulipusan te me keddina diye te bulawan ne tahuanan te me batu ne impegket diye te baba te ipud eyew egpakabitin-bitin diye te tangkaan ka hagpi te kumeng.
\verseNumber{26}Ne himu ka man‑e te daruwa ne sising ne bulawan, wey italinga nu diye te lebut te hagpi te kumeng, diye te bengel ne egpakarapit te ipud.
\verseNumber{27}Himu kad man‑e te daruwa ne sising ne bulawan, wey italinga nu diye te tangkaan te baba te ipud, diye te diralem te baba, wey ampew-ampew te indayan-dayanan ne libed te ipud.
\verseNumber{28}Ibanggut nu ka hagpi diye te ipud wey peyiketi nu te meilem ne hinabel ka intalinga ne me sising eyew egpakaayad-ayad egpakaampew te libed te ipud ka hagpi wey eyew kene egpekegsuwey.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{29}“Ne igsaluub ni Aarun ka hagpi ne ilaan te peggukum te Manama ne insulatan te ngaran te me anak ni Israil ke egseled sikandin diye te Matulus ne Sinabeng. Purisu layun egkasuman-suman sikandan diye te tangkaan te Magbebaye ne Manama.
\verseNumber{30}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{28:30: }Num 27:21; Diy 33:8; Isra 2:63; Nih 7:65.}Ne itahu nu diye te hagpi te kumeng ka Urim wey ka Tumim\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{28:30 }Ka Urim wey Tumim iyan ka me kasangkapan ne eggamiten te talagpanubad te pegnengneng te igkeupii te Manama, piru ware nataheyi kuntee ke egmenuwen seini te eggamit.} eyew layun seini egkeuyan-uyan ni Aarun ke eggendiye sikandin te tangkaan te Manama. Puun due, egkeuyan-uyan ni Aarun diye te kumeng din ka peggukum te me kabuhalan ni Israil.”

\BibleSectionHeading{Ka duma pad ne me kumbale}
\BibleSectionCrossReference{(Iks. 39:22-31)}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{31}“Himu ka te malayat ne kumbale ne eg-akeban te ipud, wey elina nu ne meilem ne hinabel.
\verseNumber{32}Peyimuwi nu seini te lieg diye te elat eyew egsaluuban te ulu ni Aarun, wey eglinguten te egteyi ka ulang eyew kene egkahisi.
\verseNumber{33}Peyimuwi nu ka sidsid te kumbale te me palungpung ne meilem, malalab, wey malugtem ne me hinabel, wey peelati nu te me saliyew ne bulawan. Keilangan ne egpekeiling te behas te granada ka palungpung.
\verseNumber{34}Pegselseleta nu te egtahu diye te sidsid ka me palungpung wey ka me saliyew ne bulawan, wey ipalingut nu te sidsid te kumbale.
\verseNumber{35}Igsaluub ni Aarun ka kumbale ke egtrabahu e sikandin diye te tangkaan te Magbebaye ne Manama. Egkarineg ka dahing te saliyew te pegseled din te Matulus ne Sinabeng wey te peglihawang din, sikan naa ka kene sikandin egpatey.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{36}“Ne himu ka te malibusen ne balieg ne neelin ne bulawan wey seini ikulit nu te balieg, ‘Inhalad\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{28:36 }Te Hibruwanen: Matulus.} seini diye te Magbebaye ne Manama.’ Keilangan ne egpekeiling seini te eggimuwen te talaggimu te sising ne igkulit ka ngaran diye te batu.
\verseNumber{37}Ne ibanggut nu seini diye te tangkaan te salakey wey iyan nu ihiket ka meilem ne hinabel.
\verseNumber{38}Keilangan ne egpakabitin-bitin seini diye te buked ni Aarun eyew palinneu te pegdawat din te sale te me kabuhalan ni Israil te pegpanubad\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{28:38 }Te Hibruwanen: matulus ne dasag.} dan keddi. Ipasaluub nu layun seini ki Aarun eyew egdawaten ku ka igpanubad dan keddiey.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{39}“Mahal ne hinabel ka eggimuwen ne kumbale ne igpariralem ni Aarun te kumbale din, wey minsan ka salakey rin wey ka libed din. Ne egpaay-ayaran man‑e seini egpateyii te igdayan-dayan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{40}“Ka me anak ni Aarun, himuwi nu degma te malayat ne me kumbale, me libed, wey me salakey eyew egmabantug wey egmateles sikandan.
\verseNumber{41}Ne isaluub nu naa seeye diye te hari nu ne si Aarun wey te me anak din, wey itisi nu sikandan te lana, wey eg-urdinaan.\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{28:41 }Te Hibruwanen: hipenua nu ka belad.} Iteil nu sikandan keddiey eyew egkeyimu sikandan ne me talagpanubad keddi.
\verseNumber{42}Himuwi nu sikandan te hinabel ne salual ne igpariralem dan eyew igbunbun te me lebut\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{28:42 }Te Hibruwanen: migpalawas ne sapu.} dan.
\verseNumber{43}Keilangan ne igsaluub dan seini ke egseled sikandan diye te sinabeng\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{28:43 }Te Hibruwanen: balungbalung ne temuwanan.} wey ke egparani naa sikandan te altar diye te Matulus ne Sinabeng eyew egtrabahu diye. Su emun kene dan seini igsaluub, egpatey sikandan puun te pegsupak dan. Keilangan ne egtumanen ni Aarun wey te me kabuhalan din te ware egtamanan ka seini ne tulumanen.”

\BibleSectionHeading{Ka me talagpanubad ne impanubaran}
\BibleSectionCrossReference{(Lib. 8:1-36)}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{29}“Seini himuwa nu engki Aarun wey te me anak din eyew egpanubaran nu sikandan ne egkeyimu ne me talagpanubad keddi. Kuwa ka te turu ne nati te baka wey daruwa ne lukesan ne karniru ne ware nabalbalangi.
\verseNumber{2}Kuwa ka te amana ne meupiya ne harina te trigu wey himu ka te tatelu ne klasi te paan ne ware patulin. Himu ka te paan ne ware mentikei, paan ne insewuhan te mentika te ulibu, wey ka ninipisi ne paan ne eglakulasan te mentika.
\verseNumber{3}Itahu nu seini langun diye te liyang wey uyana nu kayi te keddi. Uyana nu degma ka turu ne baka wey ka daruwa ne karniru.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{4}“Dumaa nu si Aarun wey ka me anak din ne me lukes diye te gumawan te balungbalung,\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{29:4 }Te Hibruwanen: balungbalung ne temuwanan.} wey dihusa nu sikandan diye.
\verseNumber{5}Ne ipasaluub nu ki Aarun ka egpekeiling te linayun ne malayat se belad,\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{29:5 }Seini ka an-anayan ne igsaluub te talagpanubad.} wey ka eg-akeban te ipud, ka ipud, wey ka hagpi te kumeng. Ne ipalilibed nu degma kandin ka libed ne in-ay-ayaran te eggimu.
\verseNumber{6}Isaluub nu kandin ka salakey wey ibanggut nu ka matulus ne balieg\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{29:6 }Te Hibruwanen: kuruna.} diye te salakey.
\verseNumber{7}Ne kua nu ka lana ne ig-itis te ulu rin wey itisi nu sikandin.
\verseNumber{8}Ne isinundul nu degma ka me anak ni Aarun wey kumbalei nu sikandan,
\verseNumber{9}liberi nu, wey kalui nu. Egkeyimu sikandan ne me talagpanubad tenged te ware egtamanan ne me suhu ku. Sikan naa, urdineyi nu si Aarun wey ka me anak din.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{10}“Ne uyana nu ka turu ne baka diye te tangkaan te balungbalung,\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{29:10 }Te Hibruwanen: balungbalung ne temuwanan.} wey iparapli nu ka me belad ni Aarun wey te me anak din diye te ulu te baka.
\verseNumber{11}Ne gilanga nu ka baka diye te tangkaan te Magbebaye ne Manama, diye te gumawan te balungbalung.
\verseNumber{12}Ne kuwa ka te langesa te baka wey puliti nu ka me sungey-sungey te altar. Ne iitis nu ka nasame ne langesa diye te pabunsuran te altar.
\verseNumber{13}Egkataman, ebui nu ka baka wey kua nu ka langun ne tabe diye te getek, wey ka subla ne meupiya ne atey,\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{29:13 }Te Hibruwanen: pusung te atey.} wey ka daruwa ne iihian wey ka tabe te iihian, wey tutunga nu langun diye te altar.
\verseNumber{14}Piru tutunga nu diye te lihawangan te kampu ka sapu, ka lundis, wey ka bituka te baka eyew iglinis te me sale dan.\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{29:14 }Te Hibruwanen: igpanubad te sale.}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{15}“Ne kua nu ka sabeka ne karniru, wey ipatel-eb nu ka me belad ni Aarun wey te me anak din diye te ulu te karniru.
\verseNumber{16}Ne gilanga nu ka karniru, wey kua nu ka langesa wey ilingut nu isawig te altar.
\verseNumber{17}Panggupala nu ka karniru wey lu‑lui nu ka langun ne diye te getek wey ka me paa, wey limura nu seini lagkes ka ulu,
\verseNumber{18}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{29:18: }Ipi 5:2; Pil 4:18.}wey tutunga nu langun diye te altar. Igpanubad seini ne egtutungen, wey meemut ka lansi diye te Magbebaye ne Manama.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{19}“Egkataman, kua nud man‑e ka dangeb ne karniru wey ipatel-eb nu ka me belad ni Aarun wey te me anak din diye te ulu te karniru.
\verseNumber{20}Gilanga nu seini wey kuwa ka te langesa wey puliti nu ka igkakawanan ne talinga ni Aarun wey te me anak din, wey ka me timbebakal te igkakawanan ne belad wey paa ran. Ne ilingut nu isawig te altar ka same te langesa.
\verseNumber{21}Ne kuwa ka te langesa diye te altar wey isewug nu te lana ne ig-itis te ulu, wey pabesiki nu si Aarun wey ka kumbale din, wey ka me anak din wey ka me kumbale dan. Puun due, igpakahalad\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{29:21 }Te Hibruwanen: egmatulus.} nud keddi si Aarun wey ka me anak din, wey ka me kumbale dan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{22}“Awaa nu langun ka tabe te karniru, ka malambeg ne ikug, wey ka tabe diye te getek, wey ka subla ne meupiya ne atey, wey ka daruwa ne iihian wey ka tabe te iihian, wey ka kawanan ne bubun. Sika ka karniru ne igpanubad para te peg-urdina.
\verseNumber{23}Ne kuwa ka te senge-timman ne paan ne ware patulin diye te liyang ne in-uyan nu diye te tangkaan te Magbebaye ne Manama, wey sabeka ne manipis ne paan ne immentikaan, wey paan ne ninipisi.
\verseNumber{24}Pahen-geni nu seini langun ki Aarun wey te me anak din ne me lukes, wey ipakayew nu kandan eyew igpanubad\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{29:24 }Te Hibruwanen: igpakayew eyew igpanubad ne egkayawen.} diye te Manama.
\verseNumber{25}Egkataman, kua nu seeye diye te kandan wey iuntud nu te karniru ne egtutungen diye te altar wey tutunga nu. Igpanubad seini ne egtutungen, wey meemut ka lansi diye te Magbebaye ne Manama.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{26}“Ne kua nu ka kumeng ne inggamit nu te pegpanubad ki Aarun, wey kayawa nu eyew igpanubad diye te Manama. Pegkapenga, kua nud ka kumeng su keykew e ka sika ne baad.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{27}“Iteil nu ka bubun te karniru ne inggamit nu te pegpanubad ki Aarun wey te me anak din, wey ipanubad nu seini wey ka kumeng ne ingkayew nu.
\verseNumber{28}Keilangan ne igdapig seini ne baad eyew igbehey ki Aarun wey te me anak din tagse egbehey ka me kabuhalan ni Israil te igpanubad dan ne me ayam keureme. Baad dan sika ne egkarawat dan te ware egtamanan puun te me ayam ne igpanubad te me etew para te keupianan diye Magbebaye ne Manama.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{29}“Ke egpatey e si Aarun, keilangan ne igbehey ka matulus ne me kumbale din diye te me anak din ne igliwan kandin keureme. Igsaluub dan ka me kumbale te timpu ne eg-urdinaan e sikandan wey igtubad e ne me talagpanubad.
\verseNumber{30}Keilangan ne igsaluub te talagpanubad ne anak ni Aarun ka me kumbale te pitu ne aldew ke igliwan e sikandin ki Aarun te egseled-seled diye te balungbalung eyew egtrabahu diye te Matulus ne Sinabeng.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{31}“Kua nu ka ngalap te karniru ne inggamit nu te pegpanubad ki Aarun wey te me anak din, wey subbaa nu diye te inteil nud keddi ne baad te balungbalung.\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{29:31 }Te Hibruwanen: matulus ne inged.}
\verseNumber{32}Ipakeen nu ki Aarun wey te me anak din ka ngalap, wey ka me paan diye te liyang ne intahu diye te gumawan te balungbalung.
\verseNumber{33}Sikandan de ka egpakakeen te inggamit te peg-urdina wey pegpanubad kandan, wey kene egkaayun ka me lerew re due, su matulus sika ne egkakeen wey iyan miglinis te me sale dan.
\verseNumber{34}Ke egkasimahan pad ka ngalap wey ka paan su kene dan egkaamin, keilangan ne egtutungen e seini wey kene igpakeen su matulus sika ne egkakeen.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{35}“Urdineyi\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{29:35 }Te Hibruwanen: hipenua nu ka belad dan.} nu si Aarun wey ka me anak din te pitu ne aldew ne insuhu ku keykew.
\verseNumber{36}Tagse aldew panubad ka te turu ne baka eyew igpalangesa te peglinis te me sale dan wey te altar. Itisi nu man‑e ka altar te inteil ne lana eyew egmatulus.
\verseNumber{37}Kene ka sanggel ka egpanubad te igpalangesa taman te pitu ne aldew eyew egmalinis ka altar wey egmatulus. Egkataman, egmatulus e ne subla ka altar, wey egmatulus degma ka langun ne egpakaragket dutu.”

\BibleSectionHeading{Ka dasag tagse aldew}
\BibleSectionCrossReference{(Num. 28:1-8)}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{38}“Seini ipanubad nu diye te altar te tagse aldew: Daruwa ne nati te karniru ne senge-tuig e.
\verseNumber{39}Ipanubad nu te maselem ka sabeka ne karniru, ne ka dangeb, ipanubad nu te maapun.
\verseNumber{40}Patapiki nu ka sabeka ne karniru te tatelu ne salmun\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{29:40 }Te Hibruwanen: senge-baad te sapulu.} ne harina ne amana ne meupiya wey tatelu ne salmun ne mentika te ingkeles ne ulibu. Lagkesi nu degma te egdasag te inumen ne senge-litru.
\verseNumber{41}Te pegpanubad nu te maapun te dangeb ne karniru, parumeyi nu red degma te harina wey inumen iling te pegpanubad nu te maselem. Igpanubad seini ne egtutungen, wey meemut ka lansi diye te Magbebaye ne Manama.
\verseNumber{42}Keilangan ne egpanubad kew te egtutungen tagse aldew, minsan ka me kabuhalan niyu keureme. Diye kew panubad te tangkaan te Manama, diye te gumawan te balungbalung, wey egtemuwen ku sikaniyu diye wey egpakiglalag a keykew.
\verseNumber{43}Egtemuwen ku ka me kabuhalan ni Israil diye, wey egmatulus seeye tenged te katelesan ku.
\verseNumber{44}Egmatulusen ku ka balungbalung wey ka altar, wey egmatulusen ku degma si Aarun wey ka me anak din eyew egkeyimu ne me talagpanubad keddi.
\verseNumber{45}Eglemung a eg-ugpe te me kabuhalan ni Israil wey Manama a nikandan.
\verseNumber{46}Ne egkanengnengan dan iya ne sikeddiey ka Magbebaye ne Manama ran ne iyan mig-angey kandan puun te Ihiptu eyew egpakalemung a kandan eg-ugpe. Sikeddiey ka Magbebaye ne Manama ran.”

\BibleSectionHeading{Ka altar ne egtutungan te insinsu}
\BibleSectionCrossReference{(Iks. 37:25-28)}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{30}“Kuwa ka te kayu ne akasya wey himu ka te altar eyew egtutungan te insinsu.
\verseNumber{2}Keilangan ne daruwa ne dangew ka kalayat wey daruwa ne dangew degma ka kaluag eyew egkakuwaddradu ka altar, wey hep‑at ne dangew ka katikang. Ne himuwi nu man‑e seini te hep‑at ne sungey-sungey wey iuney nu red itangen diye te altar.
\verseNumber{3}Empeta nu naa seini langun buliti te bulawan—ka ampew, ka kakiliran, ka me sungey-sungey, wey linguta nu te egdayan-dayan te bulawan ka altar.
\verseNumber{4}Himu ka te daruwa ne derakel ne sising ne bulawan wey italinga nu diye te diralem te indayan-dayan ne bulawan eyew due eglugluhan te me dullug ke eg-uyanen e ka altar.
\verseNumber{5}Daruwa ne dullug ne akasya himuwa nu ne igyayung wey buliti nu te bulawan.
\verseNumber{6}Itahu nu seini se altar diye te egkatangkaan te hinabel ne in-elet te Tahuanan te Kasabutan ne inggimuwan te supe ne egtemtemuwan ku keykew.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{7}“Keilangan ne egtutung si Aarun te meemut ne insinsu diye te altar te tagse maselem te timpu ne eg-ay-ayaran din ka me sulu.
\verseNumber{8}Ne emun ke eg-andamen din e man‑e ka me sulu te egkasagkup, keilangan ne egtutung man‑e sikandin te insinsu diye te tangkaan te Magbebaye ne Manama. Ne ipabulus niyu naa seini peendiye te me kabuhalan niyu keureme.
\verseNumber{9}Kene kew tutung te kene ne eleg ne insinsu, wey kene niyu seini tutungi te minsan nekey ne igpanubad niyu ne me ayam wey ke harina naa. Ne kene kew man‑e itis dutu te inumen ne igpanubad niyu.
\verseNumber{10}Keilangan ne egpalangesaan ni Aarun ka me sungey te altar tagse leg‑un puun te impanubad din ne me ayam eyew te peglinis te sale te me etew. Keilangan ne eggimuwen niyu seini layun te tagse leg‑un minsan ka me kabuhalan niyu keureme, su sika ka subla ne matulus ne altar te Magbebaye ne Manama.”

\BibleSectionHeading{Ka buhis para te peggimu te balungbalung}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{11}Ne migkahiyan te Magbebaye ne Manama si Muwisis,
\verseNumber{12}“Emun ke egsinsusen nud ka me kabuhalan ni Israil, keilangan ne pabehaya nu sikandan langun diye te Magbebaye ne Manama te bayad ne iglekat te umul ran te pegparihistru ran, eyew kene sikandan egkakita te mareet ke egkarihistru e sikandan.
\verseNumber{13}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{30:13: }Iks 38:25-26; Mat 17:24.}Iyan nu ipabehey te seeye se egkaseel e ka senge-tipak\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{30:13 }Te Hibruwanen: liware te sikil. Me hen‑em buwa ne gramu seini.} te pelata eyew igdasag dan te Magbebaye ne Manama. Egtimbangen seini diye te timbangan te me talagpanubad.\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{30:13 Te Hibruwanen: sikil te balungbalung.}
\verseNumber{14}Seeye se egkarihistru e ne migdaruwa ne pulu (20) e wey subla ka idad, pabehaya nu sikandan langun te igdasag dan te Manama.
\verseNumber{15}Ka meyaman, keilangan ne kene egbehey te subla, wey ka egkaayu-ayu, keilangan ne kene ne deisek amana ka igbehey rin. Egpeg-ilingey re iya sikandan ne senge-tipak de te pelata ka igbehey ran diye te Manama eyew te peglekat te umul ran.
\verseNumber{16}Dawata nu ka pelata puun te me kabuhalan ni Israil, wey gamita nu te minsan nekey ne eggimuwen diye te balungbalung.\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{30:16 }Te Hibruwanen: balungbalung ne temuwanan.} Puun due, egkasuman-suman ka me etew diye te tangkaan te Manama, ne eyew egkalekat dan\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{30:16 Te Hibruwanen: niyu.} ka umul ran.”

\BibleSectionHeading{Ka pelenggana ne lu‑luanan}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{17}Ne migkahiyan te Magbebaye ne Manama si Muwisis,
\verseNumber{18}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{30:18: }Iks 38:8.}“Himu ka te pelenggana wey te egpapinnuuwan ne burunsi eyew egtahuan te weyig ne iglu‑lu. Ne diye nu naa seini itahu te elat-elat te balungbalung\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{30:18 }Te Hibruwanen: balungbalung ne temuwanan.} wey te altar ne tutunganan te igpanubad.
\verseNumber{19}Dutu egpanlu‑lu si Aarun wey ka me anak din te me belad dan wey te me paa ran.
\verseNumber{20}Keilangan ne egpanlu‑lu pad sikandan human egseled diye te balungbalung wey ke egparani naa te altar eyew egtrabahu wey egtutung te igpanubad te Magbebaye ne Manama. Ke kene sikandan egpanlu‑lu, egpatey sikandan.
\verseNumber{21}Sikan naa, keilangan ne eglu‑luan dan iya ka me belad dan wey ka me paa ran eyew kene sikandan egpatey. Keilangan ne eggimuwen seini ne tulumanen enni Aarun te me kabuhalan din te ware egtamanan.”

\BibleSectionHeading{Ka lana ne igbaluhu}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{22}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{30:22-38: }Iks 37:29.}Ne migkahiyan te Magbebaye ne Manama si Muwisis,
\verseNumber{23}“Kuwa ka te subla ne meupiya ne me leggu: Hen‑em ne kilu te meemut ne mira, tatelu ne kilu te meemut ne sinamun, wey tatelu ne kilu ne sukal,\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{30:23 }Te Hibruwanen: 500 te mira ne egtulayas, 250 te meemut ne sinamun, 250 te meemut ne tire.}
\verseNumber{24}wey hen‑em ne kilu ne kasiya, wey hep‑at ne kilu ne lana te ulibu. Egtimbangen seini diye te timbangan te me talagpanubad.\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{30:24 }Te Hibruwanen: sikil te balungbalung.}
\verseNumber{25}Ne megsewuha nu seini langun eyew egpekeyimu ka te matulus ne lana ne igbaluhu, wey ay-ayari nu te eggimu iling te talaggimu te peemut.
\verseNumber{26}Baluhuwi nu naa te lana ka balungbalung, ka Tahuanan te Kasabutan,
\verseNumber{27}ka lamisa wey ka langun ne kasangkapan te lamisa, ka tahuanan te sulu wey ka langun ne kasangkapan te sulu, wey ka altar ne egtutungan te insinsu.
\verseNumber{28}Ilagkes nu degma te egbaluhu ka altar ne tutunganan te igpanubad, wey ka langun ne kasangkapan te altar, wey ka pelenggana wey egpapinnuuwan.
\verseNumber{29}Ihalad nu sika langun eyew egkeyimu ne amana ne matulus. Ne ka minsan nekey ne egparagket dutu, egmatulus e degma.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{30}“Ne baluhuwi nu degma si Aarun wey ka me anak din wey ihalad nu sikandan eyew egkeyimu sikandan ne me talagpanubad keddi.
\verseNumber{31}Ne nangeni nu ka me kabuhalan ni Israil, ‘Seini ka matulus ne lana ne igteil niyu te Manama minsan te me kabuhalan niyu keureme.
\verseNumber{32}Kene niyu seini ibaluhu te minsan hentew re due, wey kene niyu ilingi te eggimu su matulus seini ne lana wey ilaa niyu ne matulus.
\verseNumber{33}Ka minsan hentew ne eg-iling kayi, wey egbaluhu te lerew re due ne etew, kenad e eg-ileen ne sakup pad te keet-etawan ku.’ ”\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{30:33 }Te Hibruwanen: egtamperen e puun te keet-etawan din.}

\BibleSectionHeading{Ka insinsu}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{34}Ne migkahiyan te Mabebaye ne Manama si Muwisis, “Kuwa ka te meemut ne me leggu ne istakti, unika, galbanu, wey meemut ne insinsu. Peg-ilinga nu ka kasulug te me leggu wey pegsewuha nu langun.
\verseNumber{35}Himuwa nu naa seeye ne insinsu wey ay-ayari nu te eggimu iling te talaggimu te peemut. Sewuhi nu seini te asin eyew meupiya wey matulus.
\verseNumber{36}Lupeta nu ka duma wey ibukbuk nu diye te tangkaan te Tahuanan te Kasabutan ne diye te balungbalung ne temuwanan ku keykew. Keilangan ne eg-isipen niyu langun ne matulus seini ne insinsu.
\verseNumber{37}Kene niyu ilingi seini te eggimu eyew eggamiten niyu, su iteil niyu ne matulus diye te Magbebaye ne Manama.
\verseNumber{38}Ka minsan hentew ne eg-iling kayi eyew igpeemut din, kenad e eg-ileen ne sakup pad te keet-etawan ku.”\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{30:38 }Te Hibruwanen: egtamperen e puun te keet-etawan din.}

\BibleSectionHeading{Si Bisalil wey si Uhuliab}
\BibleSectionCrossReference{(Iks. 35:30–36:1)}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{31}Ne migkahiyan te Magbebaye ne Manama si Muwisis,
\verseNumber{2}“Pammineg ka. In-alam ku puun te me kabuhalan ni Huda si Bisalil ne anak ni Uri wey apu ni Hur.
\verseNumber{3}Innipenu ku sikandin te Panisingan ku wey imbehayan ku sikandin te katuenan wey katagseb, wey egkateu sikandin te langun ne kapandayan.
\verseNumber{4}Sikandin ka eggimu te me meupiya ne kapandayan ne bulawan, pelata, wey burunsi.
\verseNumber{5}Sikandin man‑e ka egsapsap te igdayan-dayan ne me batu, wey eggeli te me kayu, wey eggimu te langun ne kapandayan.
\verseNumber{6}Ne in-alam ku degma si Uhuliab ne anak ni Ahisamak ne egpuun te me kabuhalan ni Dan eyew egbulig ki Bisalil. Imbehayan ku degma te katuenan ka langun ne mangngateu eyew egkeyimu ran ka langun ne insuhu ku keykew.
\BibleParagraphStyleLI
\verseNumber{7}Ipeyimu nu kandan ka balungbalung,\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{31:7 }Te Hibruwanen: balungbalung ne temuwanan.}
\BibleParagraphStyleLI
ka Tahuanan te Kasabutan wey ka supe,\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{31:7 }Te Hibruwanen: pinnuuwan te himenew.}
\BibleParagraphStyleLI
ka langun ne kasangkapan te balungbalung,
\BibleParagraphStyleLI
\verseNumber{8}ka lamisa wey ka me kasangkapan te lamisa,
\BibleParagraphStyleLI
ka bulawan ne tahuanan te sulu wey ka me kasangkapan te sulu,
\BibleParagraphStyleLI
ka altar te insinsu,
\BibleParagraphStyleLI
\verseNumber{9}ka altar ne tutunganan te igpanubad wey ka langun ne kasangkapan te altar,
\BibleParagraphStyleLI
ka pelenggana ne lu‑luanan wey ka egpapinnuuwan te pelenggana,
\BibleParagraphStyleLI
\verseNumber{10}ka mateles ne me kumbale te me talagpanubad, ka matulus ne me kumbale ni Aarun wey te me anak din ne me talagpanubad ne igsaluub dan ke egtrabahu e sikandan,
\BibleParagraphStyleLI
\verseNumber{11}ka lana ne ig-itis,
\BibleParagraphStyleLI
wey ka meemut ne insinsu para te Matulus ne Sinabeng.
\BibleParagraphStyleM
Keilangan ne eggimuwen dan seini langun sumale te insuhu ku keykew.”

\BibleSectionHeading{Ka Aldew te Peggimeley}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{12}Ne migkahiyan te Magbebaye ne Manama si Muwisis,
\verseNumber{13}“Nangeni nu ka me kabuhalan ni Israil te keilangan ne egtantanuran dan ka Aldew ku te Peggimeley su sika ka tuus te kasabutan ku kaniyu peendiye te me kabuhalan niyu keureme. Ke egtantanuran niyu sika, egkanengnengan niyu ne sikeddiey ka Magbebaye ne Manama ne iyan egmatulus kaniyu.
\verseNumber{14}Tantanuri niyu ka Aldew te Peggimeley su matulus seini diye te kaniyu. Eggimatayan seeye se eg-apul,\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{31:14 }Te Hibruwanen: eglindit.} wey kenad e eg-ileen ne sakup pad te keet-etawan ku\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{31:14 Te Hibruwanen: egtamperen e puun te keet-etawan din.} seeye se egtrabahu te Aldew te Peggimeley.
\verseNumber{15}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{31:15: }Iks 20:8-11; 23:12; 34:21; 35:2; Lib 23:3; Diy 5:12-14.}Due hen‑em niyu ne aldew eyew egtrabahu, piru ka igkapitu ne aldew iyan seini ka Aldew te Peggimeley, su matulus seini diye te Manama. Eggimatayan seeye se egtrabahu te sika ne aldew.
\verseNumber{16}Keilangan ne egtantanuran te me kabuhalan ni Israil ka Aldew te Peggimeley wey kene eg-apulen minsan te me kabuhalan dan. Tulumanen\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{31:16 }Te Hibruwanen: kasabutan.} dan seini te ware egtamanan.
\verseNumber{17}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{31:17: }Iks 20:11.}Sika ka tuus te kasabutan ku kaniyu te ware egtamanan, su inggimu ku ka langit wey ka tane te hen‑em ne aldew, wey te igkapitu ne aldew, migpeeneng-eneng a wey miggimeley a.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{18}Te neimpusan e lalahi te Manama si Muwisis diye te Bubungan ne Sinay, imbehey rin e kandin ka daruwa ne malumpayag ne batu ne in-un-unayan din te egsulat te kasabutan.\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{31:18 }Te Hibruwanen: imbehey rin ka daruwa ne batu te kasabutan ne insulat din te kemel din.}

\BibleSectionHeading{Ka larawan te nati te baka ne bulawan}
\BibleSectionCrossReference{(Diy. 9:6-29)}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{32}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{32:1: }Him 7:40.}Te nasahimanu te me etew ne mananey nakatupang si Muwisis puun te bubungan, miglibulung e sikandan diye ki Aarun wey migkahi, “Ne kun la, himuwi key te manama\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{32:1 }Te Hibruwanen: me manama.} ne egpangulu kanta. Ware kid e nakanengneng ke namenu e si Muwisis, ka etew ne migpaawe kanta puun te Ihiptu.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{2}Ne migkahiyan sikandan ni Aarun, “Pangua niyu ka me bulawan ne eritis te me asawa niyu wey te me anak niyu wey uyana niyu kayi te keddi.”
\verseNumber{3}Purisu impanguwa te langun ne etew ka me eritis dan ne bulawan wey impanguyan dan diye te ki Aarun.
\verseNumber{4}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{32:4: }1Har 12:28; Him 7:41.}Ne ingkuwa ni Aarun ka imbehey ran ne me bulawan, wey inleney rin e wey inggimu rin e ne larawan te nati te baka. Pegkakita dutu te me etew, migkahi sikandan, “Sein e ka manama ta te me kabuhalan ni Israil ne iyan mig-uyan\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{32:4 }Te Hibruwanen: migpatakereg.} kanta kayi puun te Ihiptu!”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{5}Ne dutu, migpangimu e si Aarun te altar diye te egkatangkaan te baka wey impanengneng din ka me etew te migkahi, “Egsahakeen ki kaaselem eyew te pegbantug te Magbebaye ne Manama.”
\verseNumber{6}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{32:6: }1Kur 10:7.}Te napawe e, migselem-selem sikandan nangimata wey migtutung te igpanubad ne egtutungen wey mig-uyan degma sikandan te igpanubad para te keupianan. Nataman, naminnuu e sikandan wey nangekeen, nangiinum, wey nanesayew te mekeyilew-hilew\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{32:6 }Te Hibruwanen: migsasindeg eyew egkelag.} naan de iya.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{7}Ne migkahiyan te Magbebaye ne Manama si Muwisis, “Dagdahew ka tupang su ka keet-etawan nu ne in-uyan nu puun te Ihiptu, migsupak e keddi.
\verseNumber{8}Mahaan de sikandan migsuwey te igkeupii ku ne eg-ikulen\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{32:8 }Te Hibruwanen: te dalan ne insuhu ku kandan.} dan. Miggimu sikandan te larawan te nati te baka wey insimba ran seini wey impanubaran dan. Migkahi pad sikandan, ‘Sein e ka manama ta te me kabuhalan ni Israil ne iyan mig-uyan kanta kayi puun te Ihiptu!’
\verseNumber{9}Nakita ku ne makehal iya se me ulu\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{32:9 }Te Hibruwanen: lieg.} te seini ne me etew.
\verseNumber{10}Purisu balahara a kuntee eyew egkaneem-neem\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{32:10 }Te Hibruwanen: egkatutung dan te langet ku.} dan ka egpangebel-ebel ne langet ku kandan wey egkahule sikandan egpatey. Ne sikeykew mule, eggimuwen ku ne dakel ne nasud ka me kabuhalan nu.”
\verseNumber{11}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{32:11-14: }Num 14:13-19.}Piru migpeyid‑u-hid‑u si Muwisis te Magbebaye ne Manama rin wey migkahi, “Manama, in-uyan nu kayi ka keet-etawan nu puun te Ihiptu pinaahi te karesen wey dakel ne geem nu. Ne kuntee mania te amana egpangebel-ebel e ka langet nu kandan?
\verseNumber{12}Kema ke egpakakahi nasi ka me matig-Ihiptu te impaawe nu sikandan eyew egdereetan, wey in-uyan nu sikandan diye te me bubungan eyew egpangimatayan, wey eyew egkahule e sikandan kayi te inged. Kene nud e ubag ipabulus ka pegdereet te keet-etawan nu puun te egpangebel-ebel ne langet nu.
\verseNumber{13}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{32:13: }Hin 22:16-17; Hin 17:8.}Sumsumana nu ka me suluhuanen nu ne si Abraham, si Isaak, wey si Hakub ne migsaaran nu te pegkahi nu, ‘Egpabugbuhalen ku ka me kabuhalan niyu iling kasulug te me bituen diye te langit. Igbehey ku diye te me kabuhalan niyu ka langun ne tane ne insaad ku wey sikandan e ka egpakakamuney te ware egtamanan.’ ”
\verseNumber{14}Purisu warad e ipabulus te Magbebaye ne Manama ka ingkahi rin ne pegdereet te keet-etawan din.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{15}Ne mig-ayun e migpatupang si Muwisis te bubungan ne mig-uyan te daruwa ne malumpayag ne batu ne nekeglimang ka sulat.
\verseNumber{16}Ka Manama ka miggimu te daruwa ne malumpayag ne batu, wey sikandin ded iya man‑e ka migsulat te nakasulat dutu te me batu. Intulis din de diye te me batu ka insulat din.
\verseNumber{17}Te mariyu pad ensi Muwisis, narineg e ni Huswi\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{32:17 }Pitawa niyu degma ka 24:13.} ka me etew ne egmanguleyi wey migkahiyan din si Muwisis, “Hendue te egkasamuk sikandan diye te kampu su mahulub amana!”
\verseNumber{18}Ne migtabak si Muwisis, “Ware de due ne. Ware sikandan migkuleyi puun te kahale te pegpanalu ran wey ke migpandalawit naa te pegkareeg dan. Ka kahulub ne egkarineg ku, laheng te peg-ulahing.”
\verseNumber{19}Te egpakarani-rani e ensi Muwisis te kampu, nakita rin ka larawan te nati te baka wey ka me etew ne migsesayew. Sikan de iya, nabelu e si Muwisis wey nangebel-ebel e ka langet din, wey imbantulang din e ka malumpayag ne me batu ne in-uyan din, wey napese e diye te pabunsuran te bubungan.
\verseNumber{20}Ne ingkuwa rin ka larawan te nati te baka ne inggimu ran wey insilaban din e. Inlupet din seini wey imbukbuk din diye te weyig wey impeinum din e dutu ka me kabuhalan ni Israil.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{21}Ne migkahiyan din si Aarun, “Immenu kaa te me etew—mania te impababaan nu sikandan te makaalat-halat ne sale?”
\verseNumber{22}Migtabak si Aarun, “Kene ke re ubag kabelu, ahalen ku. Nakanengneng kad en iya te amana egkeupian ne eggimu te mareet ka seini ne me etew.
\verseNumber{23}Migkahiyan a nikandan, ‘Himuwi key te manama ne egpangulu kanta. Ware kid nakanengneng ke namenu e si Muwisis, ka etew ne mig-uyan kanta kayi puun te Ihiptu.’
\verseNumber{24}Ne ingkahiyan kud iya sikandan, ‘Hentew seeye se due bulawan, uyana niyu kayi te keddi.’ Sikan naa ka imbehey ran e keddi ka me bulawan dan, wey insubuk kud e diye te hapuy taman te neyimu e ne larawan te nati te baka.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{25}Nakita ni Muwisis ne imbalahad de ni Aarun ka me etew ne egmamakeiran e, wey ware din sapari sikandan ka egkengeungel e diye te tangkaan te me kuntere dan.
\verseNumber{26}Purisu migsasindeg si Muwisis diye te gumawan te kampu wey migpanguleyi ne miggenendue, “Ka eglapig te Magbebaye ne Manama egparani keddi!” Ne migparani kandin ka langun ne kabuhalan ni Libi.
\verseNumber{27}Ne migkahiyan din sikandan, “Seini ka ingkahi te Manama te Israil, ‘Ka tagse sabeka kaniyu keilangan ne egsiniket te kampilan wey empeta niyu te egleug-leug ka kampu wey pangimatayi niyu ka me suled niyu, me duma niyu, wey me sumbaley niyu.’ ”
\verseNumber{28}Ne intuman te me kabuhalan ni Libi ka insuhu ni Muwisis, wey nekeyimatey sikandan te me tatelu ne libu ne etew te seeye ne aldew.
\verseNumber{29}Ne ingkahiyan ni Muwisis ka me kabuhalan ni Libi, “In-urdinaan\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{32:29 }Te Hibruwanen: hipenua niyu ka belad niyu.} kew kuntee ne aldew eyew egpamakey te Magbebaye ne Manama su migtuman kew te impeyimu rin. Impangimatayan niyu ka me anak niyu, wey ka me suled niyu eyew egpanalanginan kew nikandin kuntee ne aldew.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{30}Te napawe e, ingkahiyan ni Muwisis ka me etew, “Dakel amana ka sale niyu, piru kuntee egtakereg a diye te bubungan su egliberan ku ka Magbebaye ne Manama, su kema ke egkapehes ku red sikandin wey egkabennalan ded ne egpasayluwen kew te sale niyu.”
\verseNumber{31}Seeye naa, miglibed e si Muwisis diye te Manama wey migkahi, “Pasayluwa nu re ubag ka me etew. Amana ne dakel ka sale ne neyimu ran su miggimu sikandan te me manama ne bulawan.
\verseNumber{32}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{32:32: }Sal 69:28; Imp 3:5.}Ne kuntee, pasayluwa nud ubag sikandan te me sale dan. Ke kene nu sikandan egpasayluwen, awaa nud ka ngaran ku due te libru ne insulatan nu.”
\verseNumber{33}Piru migkahiyan te Magbebaye ne Manama si Muwisis, “Ka nakasale de keddi ka eg-aween ku se ngaran kayi te libru ku.
\verseNumber{34}Purisu hipanew kad wey dumaa nu ka me etew diye te inged ne ingkahi ku keykew. Na, eggun‑a keykew ka panalihan ku. Piru te timpu ne egleuy a kandan, egdusaan ku iya sikandan tenged te me sale dan.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{35}Nataman, impareralu te Magbebaye ne Manama ka me etew tenged te larawan te nati te baka ne impeyimu ran ki Aarun.

\BibleSectionHeading{Ka pegpaawe kandan diye te Sinay}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{33}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{33:1: a }Hin 12:7; \BibleCrossReferenceAnchor{b }Hin 26:3; \BibleCrossReferenceAnchor{c }Hin 28:13.}Migkahiyan te Magbebaye ne Manama si Muwisis, “Awe kad due wey dumaa nu ka me etew ne in-uyan nu kayi puun te Ihiptu, wey hendiye kew te inged ne insaad ku ki Abraham, ki Isaak, wey ki Hakub. Migkahiyan ku sikandan dengan, ‘Igbehey ku seini ne tane diye te me kabuhalan niyu.’
\verseNumber{2}Egsuhu a te panalihan ne iyan eggun‑a keykew, wey egdeldelen ku ka me Kanaanen, ka me Amurihanen, ka me Hitihanen, ka me Pirisihanen, ka me Hibihanen, wey ka me Hibusihanen.
\verseNumber{3}Takereg kew diye te meupiya ne tane wey dakel se eg-uma,\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{33:3 }Te Hibruwanen: tane ne egtulayasan te gatas wey teneb.} piru kena a egduma kaniyu, su me makehal ka ulu\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{33:3 Te Hibruwanen: migkeleg se lieg.} niyu wey kema ke kene ku sikaniyu egkeul-ulungan te egdusa diye te deralanen.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{4}Miglungku ka me etew te pegkarineg dan te mareet ne guhuren te Manama, wey ware sikandan miggimmimasad ka eglungku.
\verseNumber{5}Su migkahiyan te Magbebaye ne Manama si Muwisis, “Kahii nu ka me kabuhalan ni Israil, ‘Makehal iya ka me ulu niyu ne me etew. Ne emun ke egdumaan ku sikaniyu minsan dagdahew re, kene ku iya sikaniyu egkeul-ulungan te egdusa. Na, luunga niyu ka immanaluub niyu ne me dayan-dayan te lawa eyew igpalene-lene kud ke nekey ka eggimuwen ku kaniyu.’ ”
\verseNumber{6}Purisu warad miggimmimasad ka me kabuhalan ni Israil puun te pegligkat dan diye te Bubungan ne Sinay.\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{33:6 }Te Hibruwanen: Bubungan ne Hurib. Dangeb seini ne ngaran te Bubungan ne Sinay.}

\BibleSectionHeading{Ka Balungbalung ne Temuwanan}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{7}Nabatasan e ni Muwisis ne eg-uy-uyanen din ka balungbalung wey diye igpasasindeg te madmariyu te kampu wey ingngaranan din seini te Balungbalung ne Temuwanan. Ka minsan hentew ne egkeupian ne egpanginginse te Magbebaye ne Manama, eggendiye de te balungbalung.
\verseNumber{8}Emun ke eggendiyad e si Muwisis te balungbalung, egmanasindeg ka langun ne etew diye te me balungbalung dan wey egtengtengan dan sikandin taman te egpakaseled e diye te balungbalung.
\verseNumber{9}Ke egpakaseled e si Muwisis te balungbalung, eglene e ka gapun ne egpekeiling te sungkaleg wey diye eglenged te gumawan te balungbalung, wey egpakiglalag e ka Manama ki Muwisis.
\verseNumber{10}Ne emun ke egkakite e te langun ne etew ka gapun ne egpekeiling te sungkaleg diye te gumawan te balungbalung, egmanasindeg e sikandan wey egsimba diye te gumawan te me balungbalung dan.
\verseNumber{11}Egpatangkeey iya si Muwisis te Magbebaye ne Manama ka egpalalahey iling te talag-alukuy. Pegkapenga, eglibed e si Muwisis diye te kampu, piru egpalunggehaat de diye te balungbalung ka suluhuanen din ne si Huswi ne anak ni Nun.

\BibleSectionHeading{Ka pegkita ni Muwisis te katelesan te Magbebaye}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{12}Ne migkahiyan ni Muwisis ka Magbebaye ne Manama, “Malehet iya ne egpepanguluwen a nikeykew te seini ne me etew te peggipanew, piru wara a nikeykew nangeni ke hentew ka igparuma nu keddiey. Ne migkahi ke pad iya man‑e te neilaan a iya nikeykew wey ingkatelesi a nikeykew.\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{33:12 }Te Hibruwanen: nanengnengan ku sikeykew te ngaran nu wey igkatelesi ka te mata ku.}
\verseNumber{13}Purisu ke malehet ne ingkatelesi a nikeykew, nangeni a ubag nikeykew te me planu nu eyew egpekeila a keykew, wey eyew igkatelesi e pad nikeykew. Sumsumana nu degma ne keet-etawan nu ka seini ne tribu.”\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{33:13 }Te Hibruwanen: nasud.}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{14}Ne migkahi ka Manama, “Egdumaan ku sikeykew wey egbehayan te keupianan.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{15}Ne migkahi si Muwisis, “Kene key paawaa te seini ne inged ke kene ka egduma kanami.
\verseNumber{16}Menuwen naa te egnengneng ke ingkatelesi a nikeykew wey ka keet-etawan nu, ke kene key egdumaan nikeykew? Menuwen te egnengneng te langun ne keet-etawan kayi te inged ne kene key ne iling kandan, ke kene key egdumaan nikeykew?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{17}Ne migkahiyan te Magbebaye ne Manama si Muwisis, “Eggimuwen ku iya ka ingkahi nu su ingkatelesi ku sikeykew wey nekeila a keykew.”\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{33:17 }Te Hibruwanen: neilaan ku sikeykew te ngaran nu.}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{18}Ne migkahi si Muwisis, “Papitawa a ubag nikeykew te katelesan nu.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{19}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{33:19: }Rum 9:15.}Ne migkahi ka Manama, “Igpakita ku keykew ka langun ne keupiya ku wey egngaranan ku ka ngaran ku ne iyan ka Magbebaye ne Manama. Ne igkeyid‑u ku seeye se igkeyid‑u ku, wey igkalulunu ku seeye se igkalulunu ku.”
\verseNumber{20}Ne migkahi pad sikandin, “Piru kene ka egpakakita te ulaula ku, su egpatey ka etew ne egpakakita keddi.
\verseNumber{21}Pitew ka, due batu seini te lenged ku ne egkasasindehan nu.
\verseNumber{22}Igtahu ku sikeykew diye te lungag te batu su eglihad a, wey egbunbunan ku sikeykew te belad ku taman te egpakalihad e ka katelesan ku.
\verseNumber{23}Egkataman, eg-aween kud e ka belad ku wey egkakita nu ka peka ku, piru kene egkaayun ne egkakita ka ulaula ku.”

\BibleSectionHeading{Ka iyam ne malumpayag ne batu}
\BibleSectionCrossReference{(Diy. 10:1-5)}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{34}Ne migkahiyan te Magbebaye ne Manama si Muwisis, “Sesapsap ka te daruwa ne malumpayag ne batu ne iling te an-anayan, su egsulatan ku te insulat ku diye te an-anayan ne me batu ne impese nu.
\verseNumber{2}Ne taggel ka kaaselem te maselem wey takereg ka te Bubungan ne Sinay, wey lambaha a diye te puntul te bubungan.
\verseNumber{3}Kene ka duruma te minsan hentew ka egtakereg, wey keilangan ne ware egkakita ne etew te minsan hendei diye te bubungan, wey ware man‑e egpepanabtab te me ayam diye te lenged te bubungan.”
\verseNumber{4}Seeye naa, migsesapsap e si Muwisis te daruwa ne batu ne iling te an-anayan ne me batu. Te napawe e, migselem-selem sikandin mig-enew wey migtakereg e diye te Bubungan ne Sinay su seeye iya ka insuhu kandin te Magbebaye ne Manama, wey in-uyan din ka daruwa ne malumpayag ne batu.
\verseNumber{5}Ne migpamaneug ka Manama ne narumaan te makepal ne gapun wey migdangdang ki Muwisis te migsasindeg. Ne ingngaranan din ka ngaran din ne iyan ka Magbebaye ne Manama.
\verseNumber{6}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{34:6-7: }Iks 20:5-6; Num 14:18; Diy 5:9-10; 7:9-10.}Ne diye sikandin migbaye te tangkaan ni Muwisis ne migkahi, “Sikeddiey ka Magbebaye, ka Manama ne hiid‑uwen wey hiimenawen, ka mapariralemen wey amana ne dakel se geyinawa ne kene egkabalbalawan, wey amana egtuman te saad.
\verseNumber{7}Impakita ku ka geyinawa ku ne kene egkabalbalawan diye te libu-libu ne me etew, wey impasaylu ku ka me sale wey me seyyup dan. Piru tenged te me sale dan, eglegparan ku red iya ka me anak dan wey ka me apu dan wey ka egpakasinundul\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{34:7 }Te Hibruwanen: igkatelu wey igkeep‑at ne kabuhalan.} pad ne me kabuhalan dan.”\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{34:7 Kema ke iyan igpasabut te seini ne birsikulu ke nekey ka nakasulat diye te Diyuturunumiyu 5:9-10 ne eggenendue “Kene kew simba te minsan hendei te seini ne me larawan su sikeddi de ka Manama niyu, wey kena a egkeupian ne due lein ne egsimbeen niyu. Egparusaan ku ka minsan hentew ne eg-inniyug keddi taman te igkatelu wey igkeep‑at ne kabuhalan. Piru ka eggeyinawa keddi wey egtuman te me suhu ku, eggeyinawaan ku degma taman te linibu ne kabuhalan.”}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}Ne sahuhune ne miglangkeb si Muwisis diye te tane wey migsimba.
\verseNumber{9}Migkahi sikandin, “He Manama, ke malehet iya ne ingkatelesi a nikeykew, eghangyuen ku sikeykew ne duma ka kanami. Makehal iya amana ka me ulu\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{34:9 }Te Hibruwanen: migkeleg se lieg.} te seini ne keet-etawan, piru pasayluwa key re ubag te me sale wey te me seyyup ney, wey himuwa key red ne keet-etawan nu.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{10}Ne migkahiyan te Manama si Muwisis, “Eggimu a te kasabutan kaniyu. Eggimu a te me kein-inuwan diye te tangkaan te langun ne keet-etawan nu, wey ware pad seini nakita te minsan hendei ne inged te intiru ne kalibutan. Ne egpakakita ka langun ne etew ne miglemung kaniyu te amana ne kein-inuwan ne eggimuwen ku diye te kaniyu.
\verseNumber{11}Tumana niyu ka igsuhu ku kaniyu te seini ne aldew. Egdeldelen ku ka me Amurihanen, ka me Kanaanen, ka me Hitihanen, ka me Pirisihanen, ka me Hibihanen, wey ka me Hibusihanen.
\verseNumber{12}Tanud-tanud kew ne kene kew egpekeyimu te kasabutan diye te me mahinged ne egkeumaan niyu, su egpakarereet seini kaniyu iling te balatik.
\verseNumber{13}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{34:13: }Diy 16:21.}Guhusa niyu ka me altar dan ne tutunganan te igpanubad, wey panempuha niyu ka insimba ran ne me sungkaleg, wey ka me sungkaleg dan ne larawan ni Asira.
\verseNumber{14}Kene kew simba te duma ne manama, su ka Magbebaye ne Manama, talikuren ne Manama.\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{34:14 }Te Hibruwanen: Talikuren ka ngaran din.}
\verseNumber{15}Kene kew en iya himu te kasabutan te me mahinged, su te timpu ne egsimba\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{34:15 }Te Hibruwanen: egpamelegye te lawa.} sikandan wey egpanubad te me manama ran, egkatintal kew ne egkeen te impanubad dan ke egginggaten kew nikandan ne egtambung.
\verseNumber{16}Ne igmaasawa niyud ka me anak niyu te me mengebay ran wey sikan e ka egpuunan ne egkeinniyat e ka me anak niyu ne egsimba te me manama ne egsimbeen te me asawa ran.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{17}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{34:17: }Iks 20:4; Lib 19:4; Diy 5:8; 27:15.}“Kene kew himu te me diyus-diyus ne me putew.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{18}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{34:18: }Iks 12:14-20; Lib 23:6-8; Num 28:16-25.}“Tantanuri niyu ka Sahakeen te Paan ne Ware Patulin. Kene niyu kalingawi ka ingkahi ku kaniyu ne egkeen te paan ne ware patulin te pitu ne aldew te bulan te Abib, su sika ka bulan ne mig-awe kew diye te Ihiptu.
\verseNumber{19}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{34:19: }Iks 13:2.}Keddiey ka langun ne panganey ne me anak niyu, wey ka me lukesan ne panganey te me ayam niyu.
\verseNumber{20}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{34:20: }Iks 13:13.}Piru keilangan ne eglekaten niyu te karniru ka panganey ne anak te asnu niyu. Ke kene niyu seini egkalekat, bulengua niyu ka lieg te asnu. Lekata niyu degma ka langun ne panganey ne anak niyu ne me lukes. Ne kene kew parani keddiey ne ware inuyanan ne dasag.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{21}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{34:21: }Iks 20:9-10; 23:12; 31:15; 35:2; Lib 23:3; Diy 5:13-14.}“Trabahu kew te hen‑em ne aldew piru himeley kew te igkapitu ne aldew minsan pad timpu seini te tingdaru wey ke tinggaani.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{22}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{34:22: a }Lib 23:15-21; Num 28:26-31; \BibleCrossReferenceAnchor{b }Lib 23:39-43.}“Tantanuri niyu ka Sahakeen te Pegsawit\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{34:22 }Te Hibruwanen: Sahakeen te me Simana.} te timpu ne eggaani kew te an-anayan ne behas te trigu niyu. Tantanuri niyu man‑e ka Sahakeen te Pegpunpun\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{34:22 Te Hibruwanen: Sahakeen te Pegpanebas.} te katamanan te leg‑un.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{23}“Ka me lukes, keilangan ne katatelu te sabeka ne leg‑un egpakigkita te Magbebaye, ka Manama te Israil.
\verseNumber{24}Egdeldelen ku ka me etew pariyu kaniyu wey egtimulan ku ka kaluag te tane niyu, wey ware eg-ahew te tane niyu te timpu ne egpakigkita kew te Manama niyu te katatelu te sabeka ne leg‑un.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{25}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{34:25: }Iks 12:10.}“Kene niyu sewuhi te paan ne due patulin ka ayam ne igpanubad niyu keddi,\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{34:25 }Te Hibruwanen: langesa te igpanubad ku.} wey kene niyu pasimahi ka igpanubad niyu te Sahakeen te Peglihad te Panalihan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{26}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{34:26: a }Diy 26:2; \BibleCrossReferenceAnchor{b }Diy 14:21.}“Uyana niyu diye te baley te Magbebaye ne Manama niyu ka subla ne meupiya ne behas te me pinamula niyu ne egkapupu niyu te an-anayan.
\BibleParagraphStyleP
“Ne kene niyu hilutua ka nati ne iyan igweyig ka gatas te iney rin ded.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{27}Ne migkahiyan pad man‑e te Magbebaye ne Manama si Muwisis, “Isulat nu seini se iglalag ku su seini ka eg-ikulen ku te peggimu te kasabutan ta wey te me kabuhalan ni Israil.”
\verseNumber{28}Ne nekegduma si Muwisis wey ka Manama diye te hep‑at ne pulu (40) ne aldew wey hep‑at ne pulu (40) ne marusilem, wey ware sikandin migkeen wey mig-inum. Ne insulat din diye te malumpayag ne me batu ka igsulat ne kasabutan ne iyan ka Sapulu ne Balaud.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{29}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{34:29-35: }2Kur 3:7-16.}Nataman, migtupang e si Muwisis ne mig-uyan te daruwa ne malumpayag ne batu ne insulatan te Balaud. Ware sikandin nakanengneng te miglayag bes ka ulaula rin tenged te pegpakiglalag din te Manama.
\verseNumber{30}Te pegkakita ni Aarun wey te langun ne keet-etawan te miglayag ka ulaula ni Muwisis, nenaaldek e sikandan ne egparani kandin.
\verseNumber{31}Piru in-umew sikandan ni Muwisis, wey migparani e kandin si Aarun wey ka langun ne igbuyag te me etew, wey migpalalahey e sikandan.
\verseNumber{32}Nataman, migparani e ki Muwisis ka langun ne keet-etawan wey impangguhud din e kandan ka langun ne suhu te Magbebaye ne Manama ne innangen kandin diye te Bubungan ne Sinay.
\verseNumber{33}Te nekeimpus e si Muwisis ka migpakiglalag kandan, imbunbunan din e ka ulaula rin.
\verseNumber{34}Piru ke egseled sikandin te balungbalung eyew egpakiglalag te Magbebaye ne Manama, eg-aween din ka bunbun taman te eglihawang e sikandin. Ke egpakalihawang e sikandin, egnangenan din e ka me kabuhalan ni Israil te langun ne igsuhu te Manama kandan.
\verseNumber{35}Ne egkakita ran iya ne eglayag ka ulaula rin. Ne egbunbunan din e man‑e ka ulaula rin taman te egseled e man‑e sikandin te balungbalung eyew egpakiglalag te Manama.

\BibleSectionHeading{Ka balaud te Aldew te Peggimeley}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{35}Ne inlibulung ni Muwisis ka langun ne kabuhalan ni Israil wey ingkahiyan, “Seini ka inlalag te Magbebaye ne Manama ne igpeyimu kaniyu.
\verseNumber{2}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{35:2: }Iks 20:8-11; 23:12; 31:15; 34:21; Lib 23:3; Diy 5:12-14.}Trabahu kew te hen‑em ne aldew, piru himeley kew te igkapitu ne aldew su Aldew seini te Peggimeley wey matulus diye te Manama. Eggimatayan ka minsan hentew ne egtrabahu te sika ne aldew.
\verseNumber{3}Kene kew en iya bul‑ug minsan egtetemeg naan de diye te me ugpaan niyu te Aldew te Peggimeley.”

\BibleSectionHeading{Ka igmandasag te Manama}
\BibleSectionCrossReference{(Iks. 25:1-9)}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{4}Ne ingkahiyan ni Muwisis ka langun ne kabuhalan ni Israil, “Seini ka inlalag te Magbebaye ne Manama ne igpeyimu kaniyu.
\verseNumber{5}Kuwa kew te igdasag niyu te Manama ne minsan nekey ne due te kaniyu. Ke egkeupian kew, egkaayun degma ne egdasag kew te bulawan, pelata, burunsi,
\verseNumber{6}me hinabel ne meilem, malalab, wey malugtem, mahal ne hinabel, hinabel ne ligkat te bulbul te kambing,
\verseNumber{7}laplap te lukesan ne me karniru wey te kambing ne imbatekan te malalab, me kayu ne akasya,
\verseNumber{8}lana ne igtubil te me sulu, me leggu ne eggimuwen ne lana ne ig-itis te ulu wey meemut ne insinsu,
\verseNumber{9}wey mahal ne me batu ne kurnalina, wey duma pad ne mahal ne me batu ne igdayan-dayan te kumbale ne egngaranan te ipud\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{35:9 }Ka ipud iyan ka egsaluuben te Labew ne Talagpanubad ke egseled sikandin diye te balungbalung.} wey te hagpi te kumeng te Labew ne Talagpanubad.”

\BibleSectionHeading{Ka me kasangkapan diye te matulus ne balungbalung}
\BibleSectionCrossReference{(Iks. 39:32-43)}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{10}“Libulung kew langun se mangngateu te minsan nekey ne kapandayan wey himuwa niyu ka langun ne igpeyimu te Magbebaye ne Manama.
\verseNumber{11}Himuwa niyu ka balungbalung wey ka me sinabeng, me sanggatan, me tukeg,\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{35:11 }Tukeg seini te balungbalung ne in-iling te egtangenan te lekeb ne pididus.} me dullug, me sungkaleg wey ka me pabunsuran,
\verseNumber{12}ka Tahuanan te Kasabutan wey ka me dullug ne igyayung, ka supe te tahuanan, ka hinabel ne ig-elet te me sinabeng,
\verseNumber{13}ka lamisa wey ka me dullug ne igyayung, ka paan ne igpanubad diye te Manama,
\verseNumber{14}ka tahuanan te sulu wey ka me kasangkapan te sulu, ka me lamparilya wey ka igtubil ne lana te sulu,
\verseNumber{15}ka altar ne egtutungan te insinsu wey ka me dullug ne igyayung, ka lana ne igbaluhu, ka meemut ne insinsu, wey ka hinabel ne igdingding te gumawan te balungbalung,
\verseNumber{16}ka altar ne tutunganan te igpanubad wey ka mahalat ne egtuuhan ne burunsi, wey ka me dullug ne igyayung, ka pelenggana wey ka egpapinnuuwan te pelenggana,
\verseNumber{17}ka me hinabel ne ig-alad te lama, ka me sungkaleg ne ig-alad, wey ka me pabunsuran te me sungkaleg, ka hinabel ne igdingding te gumawan te alad,
\verseNumber{18}ka igpakpak te tane ne eggiketan te me lubid, wey me hiket te balungbalung wey te alabat te alad,
\verseNumber{19}ka mateles ne me kumbale te talagpanubad ne egtrabahu diye te Matulus ne Sinabeng, ka matulus ne me kumbale ni Aarun ne talagpanubad, wey ka me kumbale te me anak din ne igsaluub dan ke egkeyimu e ne me talagpanubad.”

\BibleSectionHeading{Ka pegdasag te me etew}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{20}Nataman, nangawe e ka langun ne kabuhalan ni Israil diye te tangkaan ni Muwisis.
\verseNumber{21}Seeye se neupian wey due geyinawa ne egbulig,\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{35:21 }Te Hibruwanen: neenat din te pusung din wey napehes din te gimukud din.} mig-uyan te dasag diye te Magbebaye ne Manama eyew igbulig te eggimuwen ne balungbalung, te me kasangkapan te balungbalung, wey te me matulus ne me kumbale.
\verseNumber{22}Ka me lukes wey me malitan ne egkeupian ne egdasag te Manama, nanguyan sikandan te mahal ne me sengel, me eritis, me sising, me binukul, wey langun ne kasangkapan ne me bulawan. Ne migbehey iya ka langun ne etew te bulawan eyew igdasag te Manama.
\verseNumber{23}Migbehey degma seeye se due me hinabel ne meilem, malalab, malugtem, wey mahal ne hinabel, wey hinabel ligkat te bulbul te kambing, wey te laplap te lukesan ne karniru ne imbatek te malalab, wey laplap te kambing.
\verseNumber{24}Seeye se due pelata wey burunsi, migbehey degma sikandan diye Magbebaye ne Manama, wey seeye se due me kayu ne akasya, migbehey red degma eyew egkahamit te peggimu te balungbalung.
\verseNumber{25}Ka langun ne malitan ne mangngateu ne eggimu te bula-bula, migbehey te me bula-bula ne meilem, malalab, wey malugtem. Migbehey degma sikandan te mahal ne hinabel.
\verseNumber{26}Nangimu degma te bula-bula ligkat te bulbul te kambing ka langun ne me malitan ne egkeupian wey egkateu ne eggimu te bula-bula.
\verseNumber{27}Ne nanguyan ka me igbuyag te me etew te batu ne kurnalina wey duma pad ne me batu ne mahal eyew igdayan-dayan te ipud wey te hagpi te kumeng.
\verseNumber{28}Nanguyan man‑e sikandan te me leggu wey lana te ulibu ne igtubil te sulu wey eggimuwen ne lana ne igbaluhu wey meemut ne insinsu.
\verseNumber{29}Ka langun ne kabuhalan ni Israil, lukes wey malitan, ne egkeupian ne egbulig te himu ne insuhu te Manama ki Muwisis, nanguney-uney re due sikandan nanguyan te igpakarasag dan diye te Manama.

\BibleSectionHeading{Ka pegbehey te katuenan ki Bisalil wey ki Uhuliab}
\BibleSectionCrossReference{(Iks. 31:1-11)}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{30}Ne migkahiyan ni Muwisis ka me kabuhalan ni Israil, “Pammineg kew, in-alam te Magbebaye ne Manama puun te me kabuhalan ni Huda si Bisalil ne anak ni Uri wey apu ni Hur.
\verseNumber{31}Innipenu din sikandin te Panisingan din wey imbehayan te katuenan wey katagseb, wey egkateu sikandin te langun ne kapandayan.
\verseNumber{32}Sikandin ka eggimu te meupiya ne kapandayan ne bulawan, pelata, wey burunsi,
\verseNumber{33}wey egsapsap te me batu ne igdayan-dayan, wey eggeli te me kayu, wey eggimu te langun ne kapandayan.
\verseNumber{34}Ne imbehayan man‑e sikandin te Manama te katuenan te pegpanulu te duma, wey iyan din duma si Uhuliab ne anak ni Ahisamak ne kabuhalan ni Dan.
\verseNumber{35}Ne innipenu sikandan te Manama te katuenan te peggimu te langun iling te pegkulit te me batu, pegdayan-dayan, pegpaneyi te me hinabel ne meilem, malalab, wey malugtem, wey te mahal ne hinabel, wey egtuhul te hinabel. Mangngateu iya sikandan wey egpekeyimu te minsan nekey ne himu wey kapandayan.
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{36}“Si Bisalil wey si Uhuliab wey ka langun ne imbehayan te Magbebaye ne Manama te katuenan wey katagseb te peggimu te balungbalung, keilangan ne eggimu te langun ne igpeyimu te Manama.”

\BibleSectionHeading{Ka masalig ne me dasag te me etew}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{2}Ne in-umew ni Muwisis si Bisalil wey si Uhuliab wey ka langun ne imbehayan te Magbebaye ne Manama te katuenan wey egkeupian ne egbulig eyew egtrabahu e.
\verseNumber{3}Ingkuwa ran diye ki Muwisis ka langun ne dasag ne in-uyan te me keet-etawan eyew eggamiten te peggimu te balungbalung. Ne sasangan de due ka me etew ne egpanguyan te me dasag dan te tagse maselem.
\verseNumber{4}Nataman, in-engkeran pad te me trabahanti ka me himu ran diye te balungbalung wey miggendiye ki Muwisis
\verseNumber{5}wey migkahi, “Dakel e amana ka impanguyan te me etew wey suble e te eggamiten ta te eggimu te balungbalung ne igpeyimu te Manama.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{6}Sikan naa ka insaparan ni Muwisis ka me etew te intiru ne kampu, “Peeneng-eneng kew e ka egbehey te igbulig te peggimu te balungbalung.” Sikan naa ka warad e nanguyan ka me etew te me dasag dan
\verseNumber{7}su migsuble e ka indulung dan te langun ne eggimuwen dan.

\BibleSectionHeading{Ka pegpasasindeg te balungbalung}
\BibleSectionCrossReference{(Iks. 26:1-37)}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}Ka langun ne mangngateu ne me trabahanti, iyan miggimu te matulus ne balungbalung ne in-alad. Iyan dan inggamit te peggimu te balungbalung ka sapulu ne hinabel ne inggimu puun te mahal ne hinabel wey te imbatek te meilem, malalab, wey malugtem. Ka hinabel, inteyi-teyian te kirubin ne naay-ayaran te eggimu.
\verseNumber{9}Sapulu wey daruwa (12) ne mitrus ka kalayatan te tagse hinabel wey daruwa ne mitrus ka kaluag. Nenekeg-iling ka seked te langun ne hinabel.
\verseNumber{10}Impegtembil dan te egteyi ka lalimma ne hinabel wey inlein dan degma te egpegsumpul ka lein man‑e ne lalimma ne hinabel.
\verseNumber{11}Intalingaan dan te me hinabel ne me meilem ka tagse pulipusan te daruwa ne tapid te me hinabel ne impegtembil.
\verseNumber{12}Due lalimma ne pulu (50) ne intalinga ran te hun‑a ne tapid te me hinabel ne impegtembil, wey lalimma ne pulu (50) degma ka dangeb ne tapid te me hinabel.
\verseNumber{13}Miggimu degma sikandan te lalimma ne pulu (50) ne sanggatanan ne bulawan ne egsanggatan dan te daruwa ne tapid te impegtembil ne me hinabel. Sikan naa ka nekegsumpul de ka langun ne hinabel.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{14}Miggimu sikandan te sapulu wey sabeka (11) ne hinabel puun te bulbul te kambing eyew ig-atep te balungbalung.
\verseNumber{15}Sapulu wey tatelu (13) ne mitrus ka kalayat te tagse hinabel wey daruwa ne mitrus ka kaluag.
\verseNumber{16}Impegtembil dan te egteyi ka lalimma ne hinabel wey inlein dan degma te egpegtembil ka hen‑em ne hinabel.
\verseNumber{17}Intalingaan dan te lalimma ne pulu (50) ne me hinabel ka hun‑a ne tapid ne me hinabel ne impegtembil, wey lalimma ne pulu (50) degma ka dangeb ne tapid te me hinabel.
\verseNumber{18}Miggimu degma sikandan te lalimma ne pulu (50) ne sanggatanan ne burunsi ne egsanggatan dan te daruwa ne tapid te impegtembil ne me hinabel.
\verseNumber{19}Miggimu man‑e sikandan te ig-atep te balungbalung ligkat te laplap te lukesan ne karniru wey in-akeban dan pad te laplap te kambing diye te ampew.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{20}Ne inggimuwan dan te tukeg\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{36:20 }Igtukeg seini te balungbalung ne in-iling te egtangenan te lekeb ne pididus.} ne akasya ka balungbalung eyew igtukeg ne igpasasindeg.
\verseNumber{21}Daruwa ne depa wey liware ka kalayat te tagse tabla wey tatelu ne dangew ka kaluag.
\verseNumber{22}Intahuan dan te daruwa ne paa-paa ka tukeg eyew egpekegtupu te duma ne me tukeg. Ka langun ne tukeg intahuan dan te paa-paa.
\verseNumber{23}Daruwa ne pulu (20) ne tukeg ka intukeg dan ne impasasindeg diye te igkakawanan ne balabahan te balungbalung,
\verseNumber{24}wey inggimuwan dan te hep‑at ne pulu (40) ne pabunsuran ne pelata. Daruwa ka pabunsuran te tagse tukeg ne due daruwa ne paa-paa.
\verseNumber{25}Ne intukehan dan degma te daruwa ne pulu (20) ne tukeg ne impasasindeg ka diye te limang te balungbalung, ka diye dapit te igkahibang ne balabahan te balungbalung,
\verseNumber{26}wey intahuan te hep‑at ne pulu (40) ne pabunsuran ne pelata. Daruwa ka pabunsuran te tagse tukeg.
\verseNumber{27}Ne intukehan dan te hen‑em ne tukeg ne impasasindeg ka diye te liyu te balungbalung ne diye dapit te iglineb,
\verseNumber{28}wey intahuan dan te daruwa ne tukeg ka me pikungan te balungbalung.
\verseNumber{29}Ne impegdangdang ka me tukeg ligkat te diralem wey impegket dan te derakel ne me sising ka diye te ampew. Ne iling ded degma ka duma ne me pikungan te balungbalung, impegdangdang ded wey impegket ka me tukeg diye te ampew.
\verseNumber{30}Ne walu ka tukeg diye te peka te balungbalung, wey sapulu wey hen‑em (16) ka pabunsuran ne pelata, tigdaruwa te tagse tukeg.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{31}Miggimu man‑e sikandan te me dullug ne akasya eyew igbalabag te balungbalung. Lalimma ne dullug ka igbalabag diye te sabeka ne tukeg te balungbalung,
\verseNumber{32}lalimma degma ka igbalabag diye te limang ne tukeg, wey lalimma degma ka diye te peka te balungbalung ne egpakarapit te iglineb.
\verseNumber{33}Ne impeelatan dan degma te dullug ka tagse tukeg wey nekeuma ka dullug diye te tupuan te pikungan te balungbalung.
\verseNumber{34}Imbulitan dan te bulawan ka me tukeg wey intalingaan dan te derakel ne me sising ne bulawan ne iyan eglugluhan te me dullug ne igbalabag ne imbulitan ded degma te bulawan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{35}Miggimu sikandan te meupiya ne hinabel ne imbatek te meilem, malalab, wey malugtem, wey te mahal ne hinabel. Ka hinabel, inteyi-teyian te kirubin ne naay-ayaran te eggimu.
\verseNumber{36}Ne miggimu sikandan te hep‑at ne sungkaleg ne akasya wey imbulitan dan te bulawan. Intahuan dan ka me sungkaleg te sanggatan ne bulawan ne egsanggatan te hinabel, wey impabunsud dan ka me sungkaleg te hep‑at ne pabunsuran ne pelata.
\verseNumber{37}Ka gumawan te balungbalung inggimuwan dan te hinabel ligkat te me hinabel ne meilem, malalab, wey malugtem, wey te mahal ne hinabel, wey indayan-dayanan dan seini te egteyi.
\verseNumber{38}Ne miggimu man‑e sikandan te lalimma ne sungkaleg te hinabel ne due sanggatanan wey impabunsud diye te lalimma ne pabunsuran ne burunsi. Imbulitan dan ka me sungkaleg wey ka me sanggatan te bulawan.

\BibleSectionHeading{Ka peggimu te Tahuanan te Kasabutan}
\BibleSectionCrossReference{(Iks. 25:10-22)}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{37}Nataman, miggimu si Bisalil te Tahuanan te Kasabutan ligkat te kayu ne akasya. Lalimma ne dangew ka kalayat, wey tatelu ne dangew ka kaluag, wey tatelu ne dangew ka katikang.
\verseNumber{2}Imbulitan din te bulawan ka seled wey ka lihawangan te tahuanan, wey inlingut din dayan-dayani te bulawan.
\verseNumber{3}Inggimuwan din seini te hep‑at ne derakel ne sising ne bulawan ne intalinga rin iatul diye te hep‑at ne paa te Tahuanan te Kasabutan, eyew egkaatul te sising ka tagse kakiliran te tahuanan.
\verseNumber{4}Miggimu degma sikandin te me dullug ne akasya ne igyayung wey imbulitan din te bulawan.
\verseNumber{5}Inluglug din seini diye te intalinga ne me sising te tagse kakiliran te tahuanan eyew egkayayungan te me etew.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{6}Inggimuwan din man‑e seini te supe\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{37:6 }Te Hibruwanen: pinnuuwan te himenew.} ne bulawan ne lalimma ne dangew ka kalayat wey tatelu ne dangew ka kaluag.
\verseNumber{7}Migdekdek man‑e sikandin te bulawan wey inggimu rin ne daruwa ne kirubin wey impegdangdang te egtahu diye te ampew te supe.
\verseNumber{8}Ka sabeka ne kirubin, diye ipagket te pulipusan te supe, wey ka dangeb, diye ipagket te limang ne pulipusan. In-uney re impagket te supe ka daruwa ne kirubin eyew egpekegsumpul re.
\verseNumber{9}Impabekal ka me pakpak te daruwa ne kirubin ne impegtangke, wey naralungan te me pakpak dan ka supe. Ka ulaula te me kirubin, nekeunduk diye te supe.

\BibleSectionHeading{Ka peggimu te lamisa}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{10}Miggimu sikandin te lamisa ne akasya, wey hep‑at ne dangew ka kalayat, wey daruwa ne dangew ka kaluag, wey tatelu ne dangew ka katikang.
\verseNumber{11}Imbulitan din te bulawan ka lamisa wey inlingut din dayan-dayani te bulawan.
\verseNumber{12}Intalingaan din ka tagse kakiliran te lamisa te tabla ne me senge-palad ka kaluag wey inlingut din seini te egdayan-dayan te bulawan.
\verseNumber{13}Miggimu degma sikandin te hep‑at ne derakel ne sising ne bulawan ne intalinga rin te tagse pikungan te lamisa, diye te lenged te paa.
\verseNumber{14}Diye degma italinga ka me sising te lenged te tabla ne intalinga ne iyan eglugluhan te igyayung te lamisa.
\verseNumber{15}Ne iyan din inggimu ne igyayung ka me dullug ne akasya wey imbulitan din te bulawan.
\verseNumber{16}Miggimu degma sikandin te bulawan ne me kasangkapan diye te lamisa: Me pinggan, me ubab, me yahung, wey me pitsil ne eg-itisan te igpanubad ne me inumen.

\BibleSectionHeading{Ka peggimu te tahuanan te sulu}
\BibleSectionCrossReference{(Iks. 25:31-40)}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{17}Migdekdek degma si Bisalil te bulawan wey inggimu rin ne tahuanan te sulu. Inggimuwan din seini te pabunsuran wey lawa, wey in-uney rin ded itangen dutu ka me ubab, me ubbus, wey me bulak-bulak eyew egpekegsumpul re langun.
\verseNumber{18}Hen‑em ne pakew ka intahu diye te lawa te sulu, tigtatelu te tagse kakiliran.
\verseNumber{19}Due tatelu ne ubab ne imparuma te tagse pakew, wey egpekeiling seini te bulak te almindras ne migbukadkad wey migderewun.
\verseNumber{20}Ka lawa te tahuanan te sulu, intahuan te hep‑at ne ubab ne egpekeiling te bulak te almindras ne migbukadkad wey migderewun.
\verseNumber{21}Ka tatelu ne pakew, due tigsalimbeka ne ubbus ne impaleput diye te diralem wey in-uney red te egtangen. Ne iling ded degma ka tatelu ne pakew diye te limang te lawa, su hen‑em ma langun ka pakew te tahuanan te sulu.
\verseNumber{22}In-uney re langun himuwa puun te indekdek ne bulawan ka me ubbus, ka me pakew, wey ka lawa te tahuanan te sulu eyew egpekegsumpul re.
\verseNumber{23}Ne miggimu sikandin te pitu ne lamparilya eyew igtahu diye te tahuanan te sulu, wey me sipit, wey me tayaan, wey me bulawan ded degma.
\verseNumber{24}Me tatelu ne pulu wey lalimma (35) ne kilu ne bulawan ka nahamit langun te peggimu te tahuanan te sulu wey te me kasangkapan te sulu.

\BibleSectionHeading{Ka peggimu te altar ne egtutungan te insinsu}
\BibleSectionCrossReference{(Iks. 30:1-5)}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{25}Miggimu man‑e si Bisalil te altar ne akasya ne egtutungan te insinsu, wey daruwa ne dangew ka kalayat, wey daruwa ne dangew ka kaluag eyew egkakuwadradu ka altar, wey hep‑at ne dangew ka katikang. Inggimuwan degma seini te me sungey-sungey wey in-uney red itangen diye te altar eyew egpekegsumpul re.
\verseNumber{26}Ne imbulitan din ka altar te bulawan wey inlingut din man‑e te egbulit ka kakiliran wey ka me sungey-sungey te altar. Inlingut din man‑e dayan-dayani te bulawan ka altar.
\verseNumber{27}Miggimuwan din seini te daruwa ne derakel ne sising ne bulawan ne eglugluhan te me dullug ne igyayung, wey intalinga rin seini diye te diddiralem te indayan-dayan ne bulawan te altar.
\verseNumber{28}Kayu ne akasya ka inggimu rin ne me dullug ne igyayung, wey imbulitan din te bulawan.
\verseNumber{29}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{37:29: }Iks 30:22-38.}Ne miggimu sikandin te matulus ne lana ne igbaluhu wey insewuhan din te neelin ne insinsu, iling te peggimu te talaggimu te peemut.

\BibleSectionHeading{Ka peggimu te altar ne egtutungan te igpanubad}
\BibleSectionCrossReference{(Iks. 27:1-8)}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{38}Ne miggimu si Bisalil te altar ne akasya ne tutunganan te igpanubad. Sapulu ne dangew ka kalayat wey sapulu degma ne dangew ka kaluag eyew egkakuwadradu ka altar, wey hen‑em ne dangew ka katikang.
\verseNumber{2}Inggimuwan din te sungey-sungey ka hep‑at ne me pikungan wey tapey rin e itangen diye te altar human din buliti langun te burunsi eyew egpekegsumpul re.
\verseNumber{3}Ne migpangimu sikandin te langun ne burunsi ne kasangkapan te altar: Me tayaanan te abu, me pala ne dereisek, me pelenggana, me tinidur ne derakel, wey tahuanan te baha.
\verseNumber{4}Ne miggimu sikandin te mahalat ne tuuhanan ne burunsi ne egtuuhan te igpanubad ne intangen diye te seled te altar, wey diye din itangen te liwaraan te altar.
\verseNumber{5}Ne miggimu degma sikandin te hep‑at ne derakel ne sising ne burunsi ne eglugluhan te me dullug ne igyayung te altar, wey intalinga rin seini diye te lenged te intangenan te tuuhanan ne burunsi.
\verseNumber{6}Ne miggimu man‑e sikandin te me dullug ne akasya ne igyayung te altar wey imbulitan din te burunsi.
\verseNumber{7}Inluglug din ka me dullug diye te derakel ne me sising ne intalinga diye te hep‑at ne pikungan te altar. Immahalat din te eggimu ka altar ne iyan alabat se tabla.

\BibleSectionHeading{Ka peggimu te pelenggana ne lu‑luanan}
\BibleSectionCrossReference{(Iks. 30:18)}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{38:8: }Iks 30:18.}Ne miggimu si Bisalil te burunsi ne pelenggana ne lu‑luanan duma te egpapinnuuwan te pelenggana. Alungan ne burunsi te me malitan ne migtrabahu diye te gumawan te balungbalung\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{38:8 }Te Hibruwanen: balungbalung ne temuwanan.} ka inggamit din te peggimu te pelenggana wey te papinnuuwan te pelenggana.

\BibleSectionHeading{Ka lama te matulus ne balungbalung}
\BibleSectionCrossReference{(Iks. 27:9-19)}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{9}Ne inteilan din ka balungbalung te lama ne nakalingut wey in-alad din ka diye te igkakawanan te balungbalung, wey in-alabatan din te mahal ne hinabel ne me hep‑at ne pulu wey lalimma (45) ne mitrus ka kalayat.
\verseNumber{10}Insanggat din ka hinabel diye te daruwa ne pulu (20) ne sungkaleg ne burunsi ne ig-alad wey impabunsud te daruwa ne pulu (20) ne pabunsuran ne burunsi red, wey intahuan te pelata ne me sanggatanan wey te igsanggat te hinabel.
\verseNumber{11}In-alad din degma ka diye te igkahibang ne balabahan te balungbalung te daruwa ne pulu (20) ne sungkaleg ne burunsi ne impabunsud te daruwa ne pulu (20) ne pabunsuran ne burunsi red. Ne in-alabatan din seeye te mahal ne hinabel ne me hep‑at ne pulu wey lalimma (45) ne mitrus ka kalayat, wey insanggat din seeye diye te me sanggatanan ne me pelata ne diye te me sungkaleg wey te igsanggat te hinabel.
\verseNumber{12}In-alad din degma ka diye dapit te liyu\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{38:12 }Te Hibruwanen: iglineb.} te balungbalung te sapulu ne sungkaleg ne impabunsud diye te sapulu ne pabunsuran. In-alabatan din seeye te mahal ne hinabel ne me daruwa ne pulu wey daruwa (22) ne mitrus ka kalayat, wey insanggat din seeye diye te pelata ne me sanggatanan diye te me sungkaleg wey te igsanggat te hinabel.
\verseNumber{13}Inteilan din degma te mahal ne hinabel ne me daruwa ne pulu wey daruwa (22) ne mitrus ka kalayat ka diye dapit te tangkaan te balungbalung ne egpakarapit te igsile.
\verseNumber{14}Ne in-alad din ka igkakawanan te gumawan te alad te tatelu ne sungkaleg ne impabunsud te tatelu ne pabunsuran, wey in-alabatan din te mahal ne hinabel ne me pitu ne mitrus ka kalayat.
\verseNumber{15}Ne ka diye te igkahibang te gumawan te alad, in-alad din degma te tatelu ne sungkaleg ne impabunsud te tatelu ne pabunsuran, wey in-alabatan te mahal ne hinabel ne me pitu ne mitrus se kalayat. Sikan naa ka nekeg-iling ka kalayat te in-alabat te igkakawanan wey igkahibang te gumawan te alad te balungbalung.
\verseNumber{16}Ka langun ne hinabel ne inlingut te eg-alabat te alad te lama, inggimu puun te mahal ne hinabel.
\verseNumber{17}Ne burunsi ka pabunsuran te tatelu ne sungkaleg, piru pelata ka me sanggatanan wey ka igsanggat te hinabel. Ne pelata red degma ka imbulit te me ulu-ulu te me sungkaleg, wey imbalabahan te malibusen ne pelata ka langun ne me sungkaleg.
\verseNumber{18}Ka hinabel ne igdingding te gumawan te alad te lama, impegselet te hinabel ne meilem, malalab, wey malugtem, wey te mahal ne hinabel. Siyam ne mitrus ka kalayat te hinabel wey daruwa ne mitrus ka kaluag iling te hinabel ne in-alabat te alad te lama.
\verseNumber{19}Imbitin ka hinabel diye te hep‑at ne sungkaleg ne impabunsud te hep‑at ne pabunsuran ne burunsi. Piru pelata ka me sanggatanan wey ka igsanggat diye te me sungkaleg ne imbulitan te pelata.
\verseNumber{20}Neelin ne burunsi ka igpakpak te tane ne eggiketan te lubid te balungbalung wey te me hinabel ne ig-alabat te alad.

\BibleSectionHeading{Ka me kasangkapan te peggimu te balungbalung}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{21}Seini ka listaan te me kasangkapan ne inggamit te pegpasasindeg te matulus ne balungbalung ne in-alad, ne intahuan te Tahuanan te Kasabutan. Inlista seini te me Libita ne impanguluwan te anak ni Aarun ne si Itamar, sumale te insuhu kandan ni Muwisis.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{22}Si Bisalil ka miggimu te langun ne insuhu te Magbebaye ne Manama ki Muwisis. Si Bisalil, anak ni Uri wey apu ni Hur ne egpuun te me kabuhalan ni Huda.
\verseNumber{23}Si Uhuliab ka duma rin, wey iyan talagtulis wey talagdayan-dayan te me batu, wey talagteyi te me hinabel ne meilem, malalab wey malugtem, wey te mahal ne hinabel. Si Uhuliab, anak ni Ahisamak ne egpuun te me kabuhalan ni Dan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{24}Indasag te me etew diye te Manama ka bulawan ne inggamit te peggimu te balungbalung, wey migsabeka ne libu (1,000) ne kilu ka bulawan ne natimbang diye te timbangan te me talagpanubad.\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{38:24 }Te Hibruwanen: sikil te balungbalung.}
\verseNumber{25}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{38:25-26: }Iks 30:11-16.}Tatelu ne libu wey hep‑at ne gatus wey tatelu ne pulu (3,430) ne kilu ka pelata ne natimbang dan diye te timbangan te me talagpanubad.\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{38:25 }Te Hibruwanen: sikil te balungbalung.}
\verseNumber{26}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{38:26: }Mat 17:24.}Sika langun ka imbehey te me etew ne migpasinsus. Migbehey ka tagse sabeka kandan te dasag dan wey intimbang dan te timbangan te me talagpanubad.\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{38:26 }Te Hibruwanen: sikil te balungbalung.} Mighen‑em ne gatus wey tatelu ne libu wey lalimma ne gatus wey lalimma ne pulu (603,550) ka me etew ne nasinsus ne daruwa ne pulu wey ke suble e ka idad.
\verseNumber{27}Ka tatelu ne libu wey hep‑at ne gatus (3,400) ne kilu ne pelata, inggamit te peggimu te sabeka ne gatus (100) ne pabunsuran te balungbalung wey te me hinabel. Tatelu ne pulu wey hep‑at (34) ne kilu ka nahamit te tagse pabunsuran.
\verseNumber{28}Ka nasame ne daruwa ne pulu (20) ne kilu ne pelata, inggamit dan te peggimu te me sanggatanan, igmananggat te me hinabel, wey imbulit dan man‑e te me sungkaleg.
\verseNumber{29}Migdaruwa ne libu wey hep‑at ne gatus wey daruwa ne pulu wey lalimma (2,425) ne kilu ka burunsi ne indasag te me etew diye te Manama.
\verseNumber{30}Inggamit dan ka me burunsi te peggimu te me pabunsuran te me sungkaleg te gumawan te balungbalung,\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{38:30 }Te Hibruwanen: balungbalung ne temuwanan.} wey te altar, wey te mahalat ne egtuuhan te igpanubad, wey te langun ne kasangkapan te altar.
\verseNumber{31}Ka duma ne burunsi, inggamit dan te peggimu te me pabunsuran te me sungkaleg ne in-alad te lama, wey te gumawan te alad, wey te langun ne igpakpak te tane ne eggiketan te lubid te balungbalung wey te me hinabel ne in-alabat te alad te lama.

\BibleSectionHeading{Ka peggimu te igsaluub te me talagpanubad}
\BibleSectionCrossReference{(Iks. 28:1-14)}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{39}Ne miggimu si Bisalil wey si Uhuliab te amana ne tetelesi ne kumbale te me talagpanubad ne igsaluub dan te egseled diye te Matulus ne Sinabeng. Impegselet-selet dan ka me hinabel ne meilem, malalab, wey malugtem te peggimu ran te matulus ne me kumbale ni Aarun, su sika iya ka insuhu te Magbebaye ne Manama ki Muwisis.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{2}Ne miggimu sikandan\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{39:2 }Te Hibruwanen: sikandin.} te kumbale ne ipud, wey impegselet dan ka imbula-bula ne bulawan, ka me hinabel ne meilem, malalab, wey malugtem, wey ka mahal ne hinabel.
\verseNumber{3}Migdekdek sikandan te bulawan wey indereisek dan te egpisang eyew igpeelat dan te impegselet ne me hinabel ne meilem, malalab, wey malugtem, wey te mahal ne hinabel.
\verseNumber{4}Miggimuwan dan ka ipud te daruwa ne baba eyew egpekegpegket ka tangkaan wey ka peka.
\verseNumber{5}Iyan dan inggimu ne baba te ipud ka impegselet ne hinabel ne impegketan te imbula-bula ne bulawan, wey me hinabel ne meilem, malalab, wey malugtem, wey mahal ne hinabel. Nataman, impegket dan e seeye diye te ipud. Ne sika iya ka insuhu te Magbebaye ne Manama ki Muwisis.
\verseNumber{6}Migkuwa sikandan te me batu ne kurnalina wey impakepkep dan te tahuanan ne bulawan. Ingkulitan dan seini te me ngaran te anak ni Hakub iling te eggimuwen te talaggimu te sising ne igkulit ka ngaran diye te batu.
\verseNumber{7}Impegket dan seini diye te baba te ipud eyew eggimuwen ne limlimuan ne me batu te me kabuhalan ni Israil, wey sika iya ka insuhu te Magbebaye ne Manama ki Muwisis.

\BibleSectionHeading{Ka peggimu te hagpi te kumeng}
\BibleSectionCrossReference{(Iks. 28:15-30)}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}Ne miggimu sikandan te hagpi te kumeng wey impaay-ayaran dan te eggimu iling te ipud. Impegselet dan ka imbula-bula ne bulawan, me hinabel ne meilem, malalab, wey malugtem, wey ka mahal ne hinabel.
\verseNumber{9}Ingkuwadradu ran ka hagpi te kumeng wey impeg-akeb man‑e. Senge-rangew ka kalayat wey senge-rangew degma ka kaluag.
\verseNumber{10}Intahuan dan seini te hep‑at ne linya te mahal ne me batu: Ka an-anayan ne linya iyan ka me batu ne egngaranan te sardiyus, tupasyu, wey karbungku.
\verseNumber{11}Ka igkarangeb ne linya iyan ka me batu ne ismiralda, sapiru, wey diyamanti.
\verseNumber{12}Ka igkatatelu ne linya iyan ka me batu ne hasintu, agata, wey amatista.
\verseNumber{13}Ka igkeep‑at ne linya iyan ka me batu ne birilu, kurnalina, wey haspi. Ne imbalakes dan ka me batu pakepkepi te bulawan ne iyan egtahuan.
\verseNumber{14}Sapulu wey daruwa (12) langun ka me batu, wey ingkulitan dan seini te ngaran te sapulu wey daruwa (12) ne anak ni Hakub. Ka tagse batu ingkulitan te sabeka ne ngaran, iling te eggimuwen te talaggimu te sising ne igkulit ka ngaran diye te batu.
\verseNumber{15}Miggimu sikandan te inlubid ne me keddina puun te neelin ne bulawan eyew igsen-ung te hagpi te kumeng.
\verseNumber{16}Miggimu sikandan te daruwa ne tahuanan ne bulawan wey daruwa ne sising ne bulawan wey intalinga ran seini diye te sidsid te hagpi te kumeng.
\verseNumber{17}Intiyuk dan ka daruwa ne keddina ne inlubid ne bulawan diye te daruwa ne sising ne bulawan ne diye te sidsid te hagpi te kumeng.
\verseNumber{18}Ne inggiket dan degma ka daruwa ne pulipusan te me keddina ne bulawan diye te daruwa ne tahuanan te me batu ne bulawan ne impegket diye te baba te ipud.
\verseNumber{19}Miggimu e man‑e sikandan te daruwa ne sising ne bulawan wey impakepkep dan diye te diralem ne sidsid te hagpi te kumeng ne egpakarapit te ipud.
\verseNumber{20}Miggimu degma sikandan te daruwa ne sising ne bulawan, wey intalinga ran diye te tangkaan ne baba te ipud, diye dapit te pulipusan te baba ne marani te tupuan te libed ne impaay-ayaran te eggimu.
\verseNumber{21}Ne inggakut dan ka hagpi te kumeng diye te ipud wey inggiketan dan te meilem ne lubid ka me sising te hagpi wey te ipud eyew kene egpekegsuwey. Sikan naa ka nakaampew e ka hagpi te kumeng diye te libed wey kenad egkaweil. Ne sika iya ka insuhu te Magbebaye ne Manama ki Muwisis.

\BibleSectionHeading{Ka peggimu te duma pad ne me kumbale}
\BibleSectionCrossReference{(Iks. 28:31-43)}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{22}Ne miggimu si Bisalil\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{39:22 }Te Hibruwanen: sikandin.} te malayat ne kumbale ne eg-akeban te ipud, wey in-elin ne meilem ne hinabel.
\verseNumber{23}In-ay-ayaran din te eggimu ka lieg te kumbale wey inlingut te egteyi ka ulang eyew kene egkahisi.
\verseNumber{24}Inlingut din man‑e ka kumbale te me palungpung ne egpekeiling te behas te prutas ne granada. Iyan din inggimu ne palungpung ka me hinabel ne meilem, malalab, wey malugtem, wey ka mahal ne hinabel.
\verseNumber{25}Ne immegselet din te egtahu ka me saliyew ne bulawan wey ka me palungpung palingut te sidsid te kumbale.
\verseNumber{26}Sikan naa ka nakalingut de iya ka me saliyew ne bulawan wey ka me palungpung ne egpekeiling te granada diye te sidsid te kumbale ne nekegselet. Seini ne kumbale ka igsaluub te egtrabahu diye te Manama, wey sika iya ka insuhu te Magbebaye ne Manama ki Muwisis.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{27}Ne migtuhul sikandan te mahal ne me hinabel wey inggimu ran ne me kumbale ne mallayat se belad eyew igpakumbale ki Aarun wey te me anak din.
\verseNumber{28}Ne migpangimu sikandan te salakey, me kalu, wey me kumbale ne igpariralem, wey iyan dan inggamit ka mahal ne hinabel.
\verseNumber{29}Miggimu man‑e sikandan te me libed ne impegselet ka me hinabel ne meilem, malalab, wey malugtem, wey mahal ne hinabel, wey inteyi-teyian dan seini. Ne sika iya ka insuhu te Magbebaye ne Manama ki Muwisis.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{30}Ne miggimu sikandan te matulus ne balieg ne malibusen wey neelin ne bulawan. Ingkulitan dan seini te egpekeiling te silyu ne “Inhalad\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{39:30 }Te Hibruwanen: matulus.} seini diye te Magbebaye ne Manama.”
\verseNumber{31}Imbanggut dan seini diye te tangkaan te salakey wey iyan dan inggiket ka meilem ne lubid, su sika iya ka insuhu te Manama ki Muwisis.

\BibleSectionHeading{Ka pegkapenga te peggimu te balungbalung}
\BibleSectionCrossReference{(Iks. 35:10-19)}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{32}Nataman, neimpusan e te eggimu ka matulus ne balungbalung\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{39:32 }Te Hibruwanen: balungbalung ne temuwanan.} ne in-alad, wey in-ikul iya te me kabuhalan ni Israil ka langun ne insuhu te Magbebaye ne Manama ki Muwisis.
\verseNumber{33}In-uyan dan diye ki Muwisis ka balungbalung wey ka langun ne kasangkapan te balungbalung: Ka me sanggatanan, ka me tukeg,\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{39:33 }Igtukeg seini te balungbalung ne in-iling te egtangenan te lekeb ne pididus.} ka me dullug, ka me sungkaleg, ka me pabunsuran,
\verseNumber{34}ka laplap te lukesan ne karniru ne imbatek te malalab, ka laplap te kambing, ka hinabel ne ig-elet te me sinabeng,
\verseNumber{35}ka Tahuanan te Kasabutan wey ka me dullug ne igyayung, ka supe te tahuanan,
\verseNumber{36}ka lamisa wey ka me kasangkapan te lamisa, ka paan ne impanubad diye te Manama,
\verseNumber{37}ka tahuanan te sulu ne bulawan, ka me lamparilya wey ka me kasangkapan te sulu, ka lana ne igtubil te me sulu,
\verseNumber{38}ka bulawan ne altar, ka lana ne ig-itis te ulu, ka meemut ne insinsu, ka hinabel ne igdingding te gumawan te balungbalung,
\verseNumber{39}ka burunsi ne altar wey mahalat ne egtuuhan te igpanubad, ka me dullug ne igyayung wey ka me kasangkapan te altar, ka pelenggana wey ka egpapinnuuwan te pelenggana,
\verseNumber{40}ka me hinabel ne ig-alabat te alad te lama, ka me sungkaleg ne ig-alad, wey ka me pabunsuran te me sungkaleg, ka hinabel ne igdingding te gumawan te alad, ka me hiket te balungbalung wey ka igpakpak te tane ne eggiketan, wey ka langun ne egkeilanganen diye te balungbalung,\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{39:40 }Te Hibruwanen: balungbalung ne temuwanan.}
\verseNumber{41}ka mateles ne me kumbale te talagpanubad ne egtrabahu diye te Matulus ne Sinabeng, ka matulus ne me kumbale ni Aarun ne talagpanubad, wey ka me kumbale te me anak din ne igsaluub dan ke egkeyimu e ne me talagpanubad.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{42}In-ikul iya te me kabuhalan ni Israil te eggimu ka langun ne insuhu te Mabebaye ne Manama ki Muwisis.
\verseNumber{43}Ne intengtengan ni Muwisis ka langun ne inggimu ran wey nakita rin ne neyimu ran iya ka langun wey in-ikul dan ka insuhu kandin te Magbebaye ne Manama. Ne impanalanginan din sikandan.

\BibleSectionHeading{Ka pegpasasindeg te balungbalung}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{40}Ne migkahiyan te Magbebaye ne Manama si Muwisis,
\verseNumber{2}“Ipasasindeg nud ka matulus ne balungbalung\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{40:2 }Te Hibruwanen: balungbalung ne temuwanan.} ne in-alad, te an-anayan ne aldew te hun‑a ne bulan.
\verseNumber{3}Itahu nu diye te seled te balungbalung ka Tahuanan te Kasabutan wey dingdingi nu seini te hinabel.\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{40:3 }Nabaad te daruwa ne sinabeng ka balungbalung wey iyan eletanan ka hinabel. Diye nakatahu ka Tahuanan te Kasabutan te Amana ne Matulus ne Sinabeng.}
\verseNumber{4}Iseled nu diye te balungbalung ka lamisa wey ipeuntud nu ka me kasangkapan te lamisa. Iseled nu degma ka tahuanan te sulu wey itahu nu ka me lamparilya diye te me pakew te tahuanan.
\verseNumber{5}Itahu nu ka bulawan ne altar ne egtutungan te insinsu diye te tangkaan te Tahuanan te Kasabutan, wey ibitin nu ka hinabel diye te gumawan te balungbalung.
\verseNumber{6}Itahu nu ka altar ne tutunganan te igpanubad diye te egkatangkaan te gumawan te balungbalung.
\verseNumber{7}Ne itahu nu naa ka pelenggana ne lu‑luanan diye te elat-elat te balungbalung wey te altar, wey tahui nu seini te weyig.
\verseNumber{8}Ilingkus nu ialabat ka me hinabel te alad te lama te balungbalung, wey itangen nu degma ka hinabel te gumawan te alad te lama.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{9}“Egkataman, kua nu ka lana ne ig-itis te ulu wey itisi nu ka balungbalung wey ka langun ne tahu diye eyew igpakahalad nu keddi, wey egkeyimu ka langun ne matulus.
\verseNumber{10}Itisi nu degma ka altar ne tutunganan te igpanubad wey ka langun ne kasangkapan te altar eyew igpakahalad nu keddi, wey egkeyimu ka altar ne matulus.
\verseNumber{11}Itisi nu man‑e ka pelenggana ne lu‑luanan wey ka papinnuuwan eyew igpakahalad nu keddi.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{12}“Ne dumaa nu si Aarun wey ka me anak din diye te gumawan te balungbalung wey dihusa nu sikandan.
\verseNumber{13}Ne ipasaluub nu ki Aarun ka matulus ne me kumbale wey itisi nu sikandin te lana eyew igpakahalad nu sikandin keddi, wey egkeyimu e sikandin ne talagpanubad keddi.
\verseNumber{14}Uyana nu degma ka me anak din wey pasaluubi nu te me kumbale te me talagpanubad,
\verseNumber{15}wey itisi nu degma sikandan te lana iling te peg-itis nu te amey ran eyew egkeyimu e sikandan ne me talagpanubad keddi. Ka peg-itis kandan te lana, iyan tuus te ware katamanan ne peg-alam te kandan ne kabuhalan eyew egkeyimu ne me talagpanubad.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{16}Ne intuman ni Muwisis ka langun ne insuhu te Magbebaye ne Manama kandin.
\verseNumber{17}Seeye naa ka nakasasindeg e ka balungbalung te an-anayan ne aldew te hun‑a ne bulan te igkarangeb ne leg‑un ligkat te peg-awe dan te Ihiptu.
\verseNumber{18}Ne in-iling kayi ni Muwisis te egpasasindeg ka balungbalung. Intahu din ka me pabunsuran, wey impasasindeg din e ka me tukeg,\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{40:18 }Igtukeg seini te balungbalung ne in-iling te egtangenan te lekeb ne pididus.} wey imbalabag din e ka me dullug, wey impasasindeg din e ka me sungkaleg.
\verseNumber{19}Inseb-ungan din ka balungbalung wey in-akeban din pad man‑e atepi, su sika iya ka insuhu kandin te Magbebaye ne Manama.
\verseNumber{20}Nataman, ingkuwa rin ka kasabutan\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{40:20 }Seini iya ka daruwa ne batu ne insulatan te sapulu ne balaud te Manama.} wey intahu din diye te Tahuanan te Kasabutan, wey inluglug din ka igyayung ne me dullug diye te intalinga te tahuanan wey insupaan din e.
\verseNumber{21}Ne impaseled din e ka Tahuanan te Kasabutan diye te balungbalung, wey intangen din ka hinabel eyew egkaringdingan seini, su sika iya ka insuhu kandin te Magbebaye ne Manama.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{22}Intahu din ka lamisa diye te balungbalung, diye te limang te intahuan te Tahuanan te Kasabutan wey nakarapit te igkahibang ne balabahan te balungbalung.
\verseNumber{23}Ne in-untud din te lamisa ka paan ne impanubad diye te Magbebaye ne Manama, su sika iya ka insuhu kandin te Manama.
\verseNumber{24}Intahu din degma diye te balungbalung ka tahuanan te sulu, diye te egkatangkaan te lamisa wey dapit te igkakawanan te balungbalung.
\verseNumber{25}Ne impareketan din ka sulu diye te tangkaan te Magbebaye ne Manama su sika iya ka insuhu kandin te Manama.
\verseNumber{26}Ne intahu din ka bulawan ne altar diye te balungbalung, diye lenged te egkatangkaan te hinabel,
\verseNumber{27}wey migtutung sikandin te meemut ne insinsu diye te altar, su sika iya ka insuhu kandin te Magbebaye ne Manama.
\verseNumber{28}Ne intangen din ka hinabel diye te gumawan te balungbalung.
\verseNumber{29}Ne diye din itahu te gumawan te balungbalung ka altar ne tutunganan te igpanubad, wey migtutung sikandin te igpanubad ne egtutungen wey harina, su sika iya ka insuhu kandin te Magbebaye ne Manama.
\verseNumber{30}Ne intahu din ka pelenggana diye te elat-elat te balungbalung wey te altar, wey intahuan din te weyig eyew egpanlu‑luan.
\verseNumber{31}Dutu iya egpanlu‑lu si Muwisis, si Aarun wey ka me anak din te me belad wey me paa ran.
\verseNumber{32}Keilangan ne egpanlu‑lu sikandan ke egseled diye te balungbalung wey ke egparani te altar, su sika iya ka insuhu te Magbebaye ne Manama ki Muwisis.
\verseNumber{33}Nataman, inlingkus din ialabat ka me hinabel diye te lama te balungbalung, wey intangen din degma ka hinabel te gumawan te alad te lama. Purisu napengaan iya ni Muwisis ka langun ne eggimuwen.

\BibleSectionHeading{Ka katelesan te Magbebaye ne Manama}
\BibleSectionCrossReference{(Num. 9:15-23)}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{34}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{40:34: }1Har 8:10-11; Isa 6:4; Isi 43:4-5; Imp 15:8.}Te ware naluhey, nabunbunan te gapun ka balungbalung wey napenu seini te katelesan te Magbebaye ne Manama.
\verseNumber{35}Ware nakaseled si Muwisis te balungbalung su napenu seini te gapun wey te katelesan te Manama.
\verseNumber{36}Emun ke egparibabew ka gapun puun te balungbalung, egmangalaglag e degma ka me kabuhalan ni Israil.
\verseNumber{37}Emun ke kene egparibabew ka gapun, kene degma sikandan egmangalaglag, wey egtetahad de sikandan ke eg-awe e man‑e ka gapun human sikandan eggalin.
\verseNumber{38}Ka gapun ka tuus te katelesan te Magbebaye ne Manama ne eg-uugpe diye te ampew te balungbalung te maaldew, wey egkalegleg seini ke marusilem. Layun seini egkakita te me kabuhalan ni Israil te timpu te peggiphipanew ran.
\BibleBookEnd

\BibleBook{Libitiku}

\BibleTitlePage
\BibleMainTitle{Libitiku}

\BibleIntroSectionHeading{Igpewun‑a}

\BibleIntro
\BibleParagraphStyleIP
Ka kaluwasan te \BibleCharacterStyleBK{Libitiku} iyan ka “Ka in-umew rin” ne iyan ka me talagpanubad eyew te pegpatuman te me balaud ne imbehey te Manama kandan.
\BibleParagraphStyleIP
Impalintutuuwan te me etew ne si Muwisis ded ka migsulat te seini ne libru diye te Bubungan ne Sinay te timpu te nangekampu sikandan diye, su egkabasa seini diye te: 1:1, 4:1, 6:1,24, wey te 8:1.
\BibleParagraphStyleIP
Ka Libitiku ne baseen meyitenged seini te eleg ne egbatasanen te me kabuhalan ni Israil eyew eg-isipen sikandan ne malinis te Manama. Ka sabeka ne paahi ne eg-isipen sikandan ne malinis te Manama iyan ka pegpanubad te igkeupii te Manama.
\BibleParagraphStyleIP
Ne eyew egkaay-ayaran iya ka pegpanubad, mig-alam ka Manama te etew ne si Aarun wey te me kabuhalan din.
\BibleParagraphStyleIOT
Ka nenasulat te seini ne baseen
\BibleParagraphStyleIO
Ka me balaud meyitenged te me halad wey te me pegpanubad \BibleCharacterStyleIOR{1:1–7:38}
\BibleParagraphStyleIO
Ka peghalad engki Aarun wey te me anak din ne me lukes eyew egkeyimu ne me talagpanubad \BibleCharacterStyleIOR{8:1–10:20}
\BibleParagraphStyleIO
Ka me balaud meyitenged te peglinis wey te kene ne malinis \BibleCharacterStyleIOR{11:1–15:33}
\BibleParagraphStyleIO
Ka aldew te pegpasaylu te sale \BibleCharacterStyleIOR{16:1-34}
\BibleParagraphStyleIO
Ka me balaud meyitenged te pegpamatulus te pegkeetew wey te pegsimba \BibleCharacterStyleIOR{17:1–27:34}

\BibleText

\BibleSectionHeading{Ka egtutungen ne igpanubad}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{1}In-umew te Magbebaye ne Manama si Muwisis diye te Balungbalung ne Temuwanan\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{1:1 }Ka Balungbalung ne Temuwanan impeyimu te Magbebaye ki Muwisis eyew diye sikandin egpakigkita wey ke egpakita naa te keet-etawan din.} wey ingkahiyan,
\verseNumber{2}“Kahii nu ka me kabuhalan ni Israil ne emun ke due egpanubad te mananap diye te Magbebaye, keilangan ne iyan din igpanubad ka karniru, wey ke kambing naa.
\verseNumber{3}Ke baka ka igkeupii rin ne igpanubad eyew egtutungen, keilangan ne turu seini ne ware nabalbalangi. Igpanubad din sika ne baka diye te gumawan te Balungbalung ne Temuwanan eyew egdawaten te Magbebaye.
\verseNumber{4}Igdagket din ka palad din diye te ulu te baka ne egtutungen ne igpanubad wey egdawaten te Magbebaye ka pegpalangesa eyew iglinis te sale.
\verseNumber{5}Ne eggilangen din ka turu ne baka diye te tangkaan te Magbebaye. Ne ka langesa rue, iglingut igsawig te me talagpanubad ne me kabuhalan ni Aarun diye te altar ne eg-unturan te igpanubad, ne diye te gumawan ne egkatangkaan te Balungbalung ne Temuwanan.
\verseNumber{6}Ne egluwitan te migpanubad ka mananap wey egpanggupalen din e seini.
\verseNumber{7}Ne egtetemeg e diye te altar ka me talagpanubad ne kabuhalan ni Aarun wey eg-ay-ayaran dan te egtemeg ka me kayu.
\verseNumber{8}Ne igpaayad-ayad dan e igpanahu diye te altar ne intemehan ka impanggupal ran wey iglagkes dan degma ka ulu wey ka tabe.
\verseNumber{9}Piru eglu‑luan pad te etew ne egpanubad ka me tahu te getek wey ka me paa te baka. Mesi egkeimpusan e, egtutungen e te talagpanubad ka intiru ne igpanubad diye te altar, wey meemut ka lansi due diye te Magbebaye ne Manama.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{10}“Ne emun ke karniru wey ke kambing naa ka egtutungen ne igpanubad te sabeka ne etew, keilangan ne lukesan seini wey ware nabalbalangi.
\verseNumber{11}Eggilangen din seini diye te igkahibang ne balabahan te altar ne tutunganan te igpanubad ne diye te tangkaan te Magbebaye. Ne ka langesa te sika ne igpanubad, igsawig diye te me kakiliran te altar te me talagpanubad ne me kabuhalan ni Aarun.
\verseNumber{12}Ne egpanggupalen e seini te etew ne egpanubad wey egpaay-ayaran e seini igpanahu te me talagpanubad diye te altar ne intemehan wey iglagkes dan degma ka ulu wey ka tabe.
\verseNumber{13}Piru eglu‑luan pad te etew ne egpanubad ka me tahu te getek wey ka me paa te karniru. Ke egkeimpusan e, egtutungen e te talagpanubad ka intiru ne igpanubad diye te altar, wey meemut ka lansi due diye te Magbebaye ne Manama.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{14}“Emun ke manuk-manuk ka egtutungen ne igpanubad te sabeka ne etew, keilangan ne selepati seini wey ke tukmu naa.
\verseNumber{15}Eg-uyanen seini te talagpanubad diye te altar wey eggulibiren din ka lieg taman te egkatempug, ne egtutungen din e ka ulu diye te altar ne eg-unturan te egtutungen. Ne igpatihis din ka langesa diye te kakiliran te altar.
\verseNumber{16}Ne egpamulbulan din seini wey eg-aween din ka abenan wey igdegpak din seini diye te tahuanan te abu ne diye te lenged te altar dapit te igsile.
\verseNumber{17}Egpeglimangen din te eggen-gen ka pakpak wey egbintengen din seini taman te egkapekang, piru kene din de egpeteen. Ne egtutungen din e seini langun diye te altar ne eg-unturan te egtutungen, wey meemut ka lansi due diye te Magbebaye ne Manama.”

\BibleSectionHeading{Ka peghalad te egkakeen diye te Magbebaye}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{2}“Ke due egkeupian ne eghalad diye te Magbebaye ne Manama te egkakeen,\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{2:1 }harina seini ne egpuun te sibada wey trigu.} keilangan ne amana ne meupiya ka harina ne ighalad din wey eg-itisan din sika te mentika wey egsewuhan din te meemut ne insinsu.
\verseNumber{2}Ne eg-uyanen din sika diye te me talagpanubad ne me kabuhalan ni Aarun. Ne eggamak ka talagpanubad te harina ne amana ne meupiya ne insewuhan te mentika wey te langun ne insewug ne meemut ne insinsu. Ne egtutungen sika diye te altar isip pegsuman-suman te Magbebaye, wey meemut sika diye te Magbebaye.
\verseNumber{3}Ka egkasame te inhalad, kandan e te me talagpanubad ne me kabuhalan ni Aarun wey amana ne matulus sika su baad ma te inhalad diye te Magbebaye.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{4}“Ke due eghalad te paan ne inggilutu diye te hilutuanan te paan, keilangan ne iyan din eggilutuen ka harina ne amana ne meupiya wey kene egsewuhan te patulin. Egkaayun ne ighalad ka makepal ne paan ne insewuhan te mentika wey ke manipis naa ne paan ne inlakulasan te mentika.
\verseNumber{5}Ne emun ke due eghalad te paan ne diye hilutua te kale, keilangan ne iyan din eggilutuen ka harina ne amana ne meupiya ne insewuhan te mentika piru ware sewuhi te patulin.
\verseNumber{6}Egteptepiken din sika wey eg-itisan te mentika—sika ka egkakeen ne ighalad.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{7}“Ke diye hilutua te kale ka paan ne ighalad, keilangan ne iyan eggilutuen ka harina ne amana ne meupiya wey egsewuhan te mentika.
\verseNumber{8}Eg-uyanen din seini diye te talagpanubad wey ka talagpanubad e ka eg-uyan due diye te altar ne eg-unturan te egtutungen eyew ighalad diye te Magbebaye.
\verseNumber{9}Ne egkuwa ka talagpanubad te seeye se paan ne inhalad e wey egtutungen din seini eyew te pegpapitew ne ka langun nakahalad e te Magbebaye, wey meemut sika diye te Magbebaye.
\verseNumber{10}Ka egkasame te ighalad, kandan e te me talagpanubad ne me kabuhalan ni Aarun wey matulus seini su baad ma te inhalad diye te Magbebaye.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{11}“Ka langun ne egkakeen ne ighalad, keilangan ne ware patulin, su kene kew egkaayun ne egtutung te patulin wey ke teneb naa ke eghalad kew diye te Magbebaye.
\verseNumber{12}Egkaayun ne ighalad niyu diye te Magbebaye ka an-anayan ne me behas te me pinamula niyu piru kene egkaayun ne egtutungen sika diye te altar isip halad ne meemut.
\verseNumber{13}Asini niyu ka langun ne egkakeen ne ighalad. Keilangan ne kene egkaawe ka asin su ka asin palinneu te kasabutan niyu te Magbebaye.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{14}“Ke eghalad kew diye te Magbebaye te an-anayan ne me behas te egketuen ne me pinamula, iyan niyu ihalad ka inggaling wey ke insandag naa ne me trigu.
\verseNumber{15}Itisi niyu sika te mentika wey sewuhi niyu te meemut ne insinsu. Sika ka egkakeen ne ighalad.
\verseNumber{16}Ne egtutungen te talagpanubad ka duma ne inggaling ne egpuun te egkakeen ne ighalad ne insewuhan te mentika lagkes ka langun ne meemut ne insinsu ne insewug. Egtutungen sika ne ighalad eyew te pegpapitew ne ka langun nakahalad e diye te Magbebaye.”

\BibleSectionHeading{Ka igpanubad diye te Magbebaye para te keupianan}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{3}“Ke due egpanubad te baka diye te Magbebaye ne Manama eyew igpanubad para te keupianan, keilangan ne ware seini nabalbalangi, turu ma wey se beyan.
\verseNumber{2}Igdagket din ka palad din diye te ulu te baka wey eggilangen din seini diye te gumawan te Balungbalung ne Temuwanan. Ne ka langesa te baka, iglingut igsawig te me talagpanubad ne me kabuhalan ni Aarun diye te me kakiliran te altar ne eg-unturan te egtutungen.
\verseNumber{3}Te sika ne igpanubad, egkuwa ka talagpanubad te me baad ne egtutungen din para te Magbebaye, ne iyan ka langun ne tabe diye te getek,
\verseNumber{4}ka me iihian wey ka nandeket ne me tabe kayi, wey ka atey ne indeketan te tabe.
\verseNumber{5}Ne egtutungen sika te me talagpanubad ne me kabuhalan ni Aarun, diye te altar ne eg-unturan te igpanubad, duma te igmanubad ne egtutungen, wey meemut ka lansi due diye te Magbebaye ne Manama.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{6}“Ke karniru wey ke kambing naa ka igpanubad te etew diye te Magbebaye eyew igpanubad para te keupianan, keilangan ne ware seini nabalbalangi, lukesan ma wey se beyan.
\verseNumber{7}Ke nati te karniru ka igpanubad din, eg-uyanen din seini diye te Magbebaye.
\verseNumber{8}Igdagket din ka palad din diye te ulu te karniru wey eggilangen din seini diye te gumawan te Balungbalung ne Temuwanan. Ne ka langesa te lukesan ne karniru, iglingut igsawig te me talagpanubad ne me kabuhalan ni Aarun diye te me kakiliran te altar ne eg-unturan te egtutungen.
\verseNumber{9}Ne egkuen din ka tabe, ka tabe ne diye te ikug ne impekpek te egtempug, wey ka langun ne tabe ne diye te getek wey ka diye te bituka,
\verseNumber{10}ka me iihian wey ka nandeket ne me tabe kayi, wey ka atey ne indeketan te tabe.
\verseNumber{11}Egtutungen seeye langun te talagpanubad diye te altar eyew igpanubad diye te Magbebaye ne Manama.\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{3:11 }Te Hibruwanen: igpanubad ne egtutungen ne egkakeen diye te Magbebaye ne Manama.}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{12}“Ke kambing ka igpanubad din diye te tangkaan te Magbebaye,
\verseNumber{13}igdagket din ka palad din diye te ulu te kambing wey eggilangen din seini diye te gumawan te Balungbalung ne Temuwanan. Ne ka langesa due, iglingut igsawig te me talagpanubad ne kabuhalan ni Aarun diye te altar ne eg-unturan te egtutungen.
\verseNumber{14}Ne puun te igpanubad, egkuwa ka talagpanubad te egtutungen ne igpanubad para te Magbebaye ne iyan ka tabe diye te bituka,
\verseNumber{15}ka me iihian wey ka nandeket ne me tabe kayi, wey ka atey ne indeketan te tabe.
\verseNumber{16}Egtutungen seeye langun te talagpanubad diye te altar eyew igpanubad diye te Magbebaye ne Manama.\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{3:16 }Te Hibruwanen: igpanubad ne egtutungen ne egkakeen diye te Magbebaye ne Manama. Ne ka langun ne tabe, iyan kamuney ka Magbebaye.}
\verseNumber{17}Eggimuwen niyu seini ne tulumanen te ware egtamanan lagkes ka langun ne egpakasinundul pad ne kabuhalan niyu, minsan hendei kew eg-ugpe ne kene kew keen te tabe wey ke langesa naa.”

\BibleSectionHeading{Ka me halad ne iglinis te sale}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{4}Ne ingkahiyan te Magbebaye ne Manama si Muwisis,
\verseNumber{2}“Kahii nu ka me kabuhalan ni Israil ne emun ke due etew ne nakasale te minsan nekey te me suhu te Magbebaye ne ware tuyui, seini ka eggimuwen dan:
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{3}“Emun ke iyan egpakasale ka Labew ne Talagpanubad ne egpakalagkes ka me kabuhalan ni Israil, keilangan ne eg-uyan sikandin diye te Magbebaye te turu ne nati te baka ne ware nabalbalangi eyew igpanubad ne iglinis te sale din.
\verseNumber{4}Ne diye din seini eg-uyana te gumawan te Balungbalung ne Temuwanan wey igdagket din ka palad din te ulu te turu ne nati te baka, wey eggilangen din seini diye te tangkaan te Magbebaye.
\verseNumber{5}Egkataman, egkuwa ka Labew ne Talagpanubad te langesa te turu ne baka wey eg-uyanen din seini diye te seled te Balungbalung ne Temuwanan.
\verseNumber{6}Ne ig-eled din te langesa ka kemel rin wey igpabesik din seini te kapapitu diye te tangkaan te kurtina ne indingding te Amana ne Matulus ne Sinabeng ne diye ka Magbebaye.
\verseNumber{7}Ne egpulitan din degma te langesa ka me sungey-sungey te altar ne tutunganan te insinsu ne diye te tangkaan te Magbebaye ne diye te seled te Balungbalung ne Temuwanan. Ne ka egkasame ne langesa, ig-itis din diye te pabunsuranan te altar ne eg-unturan te egtutungen ne diye te gumawan te Balungbalung.
\verseNumber{8}Ne egkataman, eg-aween e te talagpanubad ka langun ne tabe te turu ne baka ne igpalangesa ne ig-awe te sale—ka langun ne tabe ne diye te getek,
\verseNumber{9}ka me iihian wey ka nandeket ne me tabe kayi, wey ka atey ne indeketan te tabe.
\verseNumber{10}(Ne iling ded degma due ka eggimuwen diye te ayam ne igpanubad para te keupianan.) Ne egtutungen seini te talagpanubad diye te altar ne eg-unturan te egtutungen.
\verseNumber{11}Piru ka nasame iling te laplap, ka langun ne sapu, ka ulu, ka me paa, ka me tahu te getek, wey ka tei,
\verseNumber{12}eg-uyanen din seini diye te lihawangan te kampu, diye te dapit ne in-isip ne malinis ne tambuanan te abu wey diye din seini egtutunga.\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{4:12 }Te Hibruwanen: diye te ampew te igtemeg.}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{13}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{4:13-21: }Num 15:22-26.}“Emun ke iyan nakasale ka langun ne kabuhalan ni Israil te minsan nekey ne me suhu te Magbebaye ne Manama ne ware dan tuyui, nakasale ded sikandan minsan ka se kasuluhan kandan ware nakanengneng te seini ne sale.
\verseNumber{14}Ke nanengnengan dan e ne nakasale bes sikandan, keilangan ne eg-uyan sikandan te turu ne nati te baka eyew igpalangesa ne ig-awe te sale dan diye te tangkaan te Balungbalung ne Temuwanan.
\verseNumber{15}Egkataman, igtel-eb te me igbuyag te langun ne kabuhalan ni Israil ka me belad dan diye te ulu te baka wey eggilangen dan seini diye te tangkaan te Magbebaye.
\verseNumber{16}Ne egkuwa ka Labew ne Talagpanubad te langesa te turu ne nati te baka wey eg-uyanen din seini diye te Balungbalung ne Temuwanan.
\verseNumber{17}Ig-eled din te langesa ka kemel rin wey igpabesik din seini te kapapitu diye te tangkaan te kurtina ne indingding te Amana ne Matulus ne Sinabeng ne diye ka Magbebaye.
\verseNumber{18}Ne egpulitan din degma te langesa ka me sungey-sungey te altar ne tutunganan te insinsu ne diye te tangkaan te Magbebaye ne diye te seled te Balungbalung ne Temuwanan. Ne ka egkasame ne langesa, ig-itis din diye te pabunsuranan te altar ne eg-unturan te egtutungen ne diye te lenged te gumawan te Balungbalung ne Temuwanan.
\verseNumber{19}Egkataman, egkuen din ka langun ne tabe te turu ne nati te baka, wey egtutungen din seini diye te altar ne eg-unturan te egtutungen.
\verseNumber{20}Ka inggimu rin te turu ne baka ne impalangesa ne ig-awe te sale, iling ded degma ka eggimuwen din te seini ne turu ne baka. Iling due ka eggimuwen te talagpanubad te pegpalangesa eyew iglinis te sale te kabuhalan ni Israil wey egpasayluwen sikandan te Magbebaye.
\verseNumber{21}Egkataman, eg-uyanen din seini diye te lihawangan te kampu wey egtutungen din seini iling te pegtutung din te seeye se impanubad te sale din. Sika ka peglinis te sale te langun ne kabuhalan ni Israil.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{22}“Ke iyan nakasale ka pangulu te minsan nekey ne me suhu te Magbebaye ne ware tuyui, nakasale ded degma sikandin,
\verseNumber{23}ke nakamaan-maan e ne nakasale bes sikandin. Keilangan ne eg-uyan sikandin te igpanubad din ne lukesan ne kambing ne ware nabalbalangi.
\verseNumber{24}Igdagket din ka palad din te ulu te lukesan ne kambing wey eggilangen din seini diye te gilanganan te egtutungen ne igpanubad ne diye te tangkaan te Magbebaye, eyew ig-awe te sale din.
\verseNumber{25}Ne ig-eled te talagpanubad ka kemel rin diye te langesa te igpanubad te peg-awe te sale wey egpulitan din ka me sungey-sungey te altar ne eg-unturan te egtutungen. Ne ka nasame ne langesa ig-itis din diye te pabunsuranan te altar ne eg-unturan te egtutungen.
\verseNumber{26}Ne egtutungen din ka langun ne tabe te ayam diye te altar iling te pegtutung din te tabe te igpanubad para te keupianan. Iling due ka eggimuwen te talagpanubad te pegpalangesa eyew iglinis te sale te pangulu wey egpasayluwen sikandin te Magbebaye.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{27}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{4:27-31: }Num 15:27-28.}“Emun ke iyan nakasale ka lerew ne etew te minsan nekey ne me suhu te Magbebaye ne ware din tuyui, nakasale ded sikandin.
\verseNumber{28}Ke nakamaan-maan e ne nakasale bes sikandin, keilangan ne eg-uyan sikandin te igpanubad din ne beyan ne kambing ne ware nabalbalangi.
\verseNumber{29}Igdagket din ka palad din te ulu te beyan ne kambing wey eggilangen din seini diye te gilanganan te egtutungen ne igpanubad.
\verseNumber{30}Ne ig-eled te talagpanubad ka kemel rin diye te langesa wey egpulitan din ka me sungey-sungey te altar ne eg-unturan te egtutungen. Ne ka nasame ne langesa, ig-itis din diye te pabunsuranan te altar ne eg-unturan te egtutungen.
\verseNumber{31}Eg-aween din ka langun ne tabe te beyan ne kambing iling te peg-awe te tabe te seeye se igpanubad para te keupianan, wey egtutungen din sika diye te altar ne eg-unturan te egtutungen wey ka lansi due igkeemuti te Magbebaye. Iling due ka eggimuwen te talagpanubad te pegpalangesa eyew iglinis te sale te etew wey egpasayluwen sikandin te Magbebaye.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{32}“Piru ke iyan din igpanubad ka nati te karniru eyew igpalangesa ne ig-awe te sale din, iyan din eg-uyanen ka beyan ne ware nabalbalangi.
\verseNumber{33}Igdagket din ka palad din te ulu te nati te karniru, wey eggilangen din seini diye te gilanganan te egtutungen ne igpanubad.
\verseNumber{34}Ne ig-eled te talagpanubad ka kemel rin te langesa te karniru, wey egpulitan din ka me sungey-sungey te altar ne eg-unturan te egtutungen. Ne ka nasame ne langesa, ig-itis din diye te pabunsuranan te altar ne eg-unturan te egtutungen.
\verseNumber{35}Eg-aween din ka langun ne tabe te nati te karniru iling te peg-awe te tabe te seeye se igpanubad para te keupianan, wey egtutungen sika te talagpanubad diye te altar duma te egtutungen ne igmanubad para te Magbebaye ne Manama. Iling due ka eggimuwen te talagpanubad te pegpalangesa eyew iglinis te sale wey egpasayluwen sikandin te Magbebaye.”

\BibleSectionHeading{Ka igpanubad eyew ig-awe te sale}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{5}“Ke due etew ne kene egpamalehet diye te hukumanan ke nekey ka nakita rin, wey ke nanengnengan din naa, nakasale sikandin wey due egkaneem-neem din ne legpad.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{2}“Ke due etew ne nakasamsam te minsan nekey ne in-isip ne malindit, iling te ayam ne napatey,\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{5:2 }Te Hibruwanen: wey ke te lawa naa te migpatey ne baka ne malindit, wey ke te lawa naa te migpatey ne me mananap ne egdul‑ug ne in-isip ne malindit.} nakasale sikandin wey eg-isipen sikandin ne malindit minsan ke ware sikandin nakamaan-maan ne nakasamsam bes sikandin.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{3}“Ke nakasamsam sikandin te egpakamalindit te etew\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{5:3 }Basaa nu ka kapitulu 12 peendiye te 15.} ne ware sikandin nakataha ne egmalindit bes sikandin, egpakasale e sikandin ke egpakamaan-maan e sikandin.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{4}“Ke due etew ne mahaan egsaad wey kene egsuman-suman ke meupiya wey ke mareet naa ka igsaad din ne iyan egpuunan ne eg-isipen sikandin ne malindit—egpakasale sikandin ke egpakamaan-maan e sikandin ne naseyyup sikandin.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{5}“Ke due etew ne egpakasale te minsan hendei te sika ne me sale, keilangan ne igpangguhud din sika.
\verseNumber{6}Ne keilangan ne egpanubad sikandin diye te Magbebaye ne Manama te beyan ne nati te karniru wey ke kambing naa eyew igbayad te sale din. Ne igpanubad seini te talagpanubad eyew igpalangesa ne ig-awe te sale din.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{7}“Piru ke ware nati te karniru ne igpakabehey rin, egkaayun ne iyan din naan de igpanubad ka daruwa ne tukmu wey ke daruwa naa ne selepati eyew igbayad te sale din: Ka sabeka igpalangesa ne ig-awe te sale wey ka sabeka igpanubad ne egtutungen.
\verseNumber{8}Eg-uyanen din seini diye te talagpanubad wey iyan din iggun‑a igpalangesa ka ig-awe te sale. Eggulibiren de te talagpanubad ka lieg te igpanubad piru kene din egpeteen.
\verseNumber{9}Ne igpatihis din ka duma ne langesa te impanubad diye kakiliran te altar ne eg-unturan te egtutungen, wey ka nasame ne langesa, ig-itis din ig-amin diye te pabunsuranan te seeye ne altar. Igpalangesa seini eyew ig-awe te sale.
\verseNumber{10}Egkataman, igpanubad te talagpanubad ka ikarangeb ne manuk-manuk ne egtutungen, sumale te me tulumanen te pegpanubad te sika ne igpanubad. Iling due ka eggimuwen te talagpanubad te pegpalangesa eyew iglinis te sale wey egkapasaylu e ka sale din.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{11}“Piru ke ware pad iya man‑e tukmu wey ke daruwa naa ne selepati ne igpakabehey rin, egkaayun ne iyan din naan de ighalad ka senge-kilu ne harina ne amana ne meupiya. Keilangan ne kene din egsewuhan te mentika wey ke meemut naa ne insinsu, su halad seini te peglinis te sale.
\verseNumber{12}Eg-uyanen din ka harina ne amana ne meupiya diye te talagpanubad wey eggamak ka talagpanubad dutu eyew te pegpapitew ne ka langun nakapanubad e te Magbebaye ne Manama, wey egtutungen din ka inggamak din duma te me halad diye te altar ne eg-unturan te egtutungen ne para te Manama. Halad seini ne ig-awe te sale.
\verseNumber{13}Iling due ka eggimuwen te talagpanubad te pegpalangesa eyew iglinis te minsan nekey ne sale te etew. Ne ka same, kandin e te talagpanubad iling te egkakeen ne ighalad.”

\BibleSectionHeading{Ka ig-awe te sale}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{14}Ne ingkahiyan te Magbebaye ne Manama si Muwisis,
\verseNumber{15}“Ke due etew ne nakasupak te Magbebaye tenged su ware sikandin nakabehey te ighalad diye te Magbebaye, keilangan ne egpanubad sikandin te lukesan ne karniru ne ware nabalbalangi eyew igbayad te sale din. Ne keilangan ne ka kentiddad te karniru igpeiling te kentiddad te pelata ne intimbang diye te timbangan te me talagpanubad.\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{5:15 }Te Hibruwanen: sikil diye te balungbalung.} Sika ka igpanubad eyew igbayad te sale.
\verseNumber{16}Ne keilangan ne egbayaran din pad man‑e ka ware din ikabehey diye te Magbebaye, wey egtimulan din pad seini te daruwa ne pulu (20) ne pursintu. Ne igbehey rin seini te talagpanubad ne iyan egpalangesa te sabeka ne lukesan ne karniru eyew te peglinis te sale din wey egkapasaylu e sikandin.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{17}“Ke due etew ne nakasupak te Magbebaye, minsan ke ware din nataheyi, nakasale sikandin wey due egkaneem-neem din ne legpad.
\verseNumber{18}Keilangan ne eg-uyan sikandin diye te talagpanubad te lukesan ne karniru ne ware nabalbalangi eyew igpanubad te talagpanubad te peg-awe te sale. Ne keilangan ne ka kentiddad te karniru, igpeiling te kentiddad te pelata ne intimbang diye te timbangan te me talagpanubad. Iling due ka eggimuwen te talagpanubad te pegpalangesa eyew iglinis te sale te etew ne ware tuyui wey egkapasaylu e sikandin te sale din.
\verseNumber{19}Sika ka igpanubad ne ig-awe te sale, su nakasale ma sikandin diye te Magbebaye ne Manama.”
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{6}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{6:1-7: }Num 5:5-8.}Ne ingkahiyan e man‑e te Magbebaye ne Manama si Muwisis,
\verseNumber{2}“Ke due etew ne nakasupak te Magbebaye puun su inlimbungan din ka duma rin ne migtaleu kandin te kasangkapan wey ke impanakawan din naa wey ke inlupihan din naa,
\verseNumber{3}wey ke nakakita naa sikandin te kasangkapan ne nasi din iheles, wey ke migpahunlibet naa te ware sikandin nekeyimu te minsan nekey ne sale,
\verseNumber{4}wey emun ke nakasale iya sikandin, keilangan ne ig-uli din ka intakew rin wey ke sika se nakuwa rin te pegpanlupig din wey ke inggeles din naa ka impatahu kandin wey ka nalaag ne kasangkapan ne nakita rin,
\verseNumber{5}wey ka minsan nekey ne inggeles din wey impahunlibetan ne ware diye te kandin. Keilangan ne ig-uli din seini diye te kamuney ne ware naawei minsan deisek wey egtimulan din pad te daruwa ne pulu (20) ne pursintu ka kentiddad dutu. Ig-uli din seini te sasangan e sikandin ne egpanubad eyew igbayad te sale din.
\verseNumber{6}Ne eg-uyan sikandin diye te talagpanubad te sabeka ne lukesan ne karniru ne ware nabalbalangi eyew igbayad te sale din. Ne keilangan ne ka kentiddad te karniru igpeiling te kentiddad te pelata ne intimbang diye te timbangan te me talagpanubad.
\verseNumber{7}Ne egpalangesa ka talagpanubad diye te tangkaan te Magbebaye ne Manama eyew iglinis te sale din, wey egkapasaylu e sikandin tenged te sale din.”

\BibleSectionHeading{Ka tulumanen te talagpanubad}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}Ne ingkahiyan te Magbebaye si Muwisis,
\verseNumber{9}“Kahii nu si Aarun wey ka me anak din te seini ka me tulumanen meyitenged te egtutungen ne igpanubad. Ka egtutungen ne igpanubad kene eg-aw-aween diye te altar taman te egkapawaan wey keilangan ne kene egkeebukan ka hapuy diye te altar.
\verseNumber{10}Ne igsaluub te talagpanubad ka kumbale ne linu wey ka malepet ne salual ne igbunbun te lebut, wey egkuen din ka naabu e ne intutung ne impanubad wey igtahu din seini diye te lenged te altar.
\verseNumber{11}Emun ke egkeimpusan din e ka eggimuwen din, egliwanan din e ka ingkukumbale din wey eg-uyanen din e ka abu diye te lihawangan te kampu ne in-isip ne malinis.
\verseNumber{12}Keilangan ne layun egkalegleg ka hapuy diye te altar wey kene egkeebukan. Ne tagse maselem eg-undulan te talagpanubad wey eg-ay-ayaran din te egtutung ka egtutungen ne igpanubad diye te hapuy. Ne iglagkes din te egtutung ka tabe te ayam ne igpanubad para te keupianan.
\verseNumber{13}Keilangan ne layun egkalegleg ka hapuy diye te altar wey kene egkeebukan.”

\BibleSectionHeading{Ka me halad ne egpuun te egkakeen}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{14}“Seini ka me tulumanen meyitenged te egkakeen ne ighalad: Ka me talagpanubad ne kabuhalan ni Aarun ka eghalad te halad ne egketuen diye te Magbebaye ne Manama diye te tangkaan te altar.
\verseNumber{15}Ne eggamak ka talagpanubad te inhalad ne harina ne amana ne meupiya ne insewuhan te mentika, wey egtutungen din sika diye te altar lagkes ka langun ne meemut ne insinsu ne insewug kayi. Egtutungen sika diye te altar isip pegsuman-suman te Magbebaye, wey meemut ka lansi due diye te Magbebaye.
\verseNumber{16}Ka egkasame ne harina eggilutuen ne ware patulin wey egkeenen enni Aarun wey te me talagpanubad ne kabuhalan din. Ne keilangan ne diye dan de sika egkeena te lama te Balungbalung ne Temuwanan ne in-isip ne matulus ne inged.
\verseNumber{17}Eggilutuen sika ne ware patulin. Imbehey sika kandan te Magbebaye su sika iya ka baad dan puun te egtutungen ne inhalad diye te Magbebaye. Amana ne matulus seini iling te halad te peg-awe te sale wey te halad eyew igbayad te sale.
\verseNumber{18}Ne egpakakeen due ka langun ne kabuhalan ni Aarun lagkes ka langun ne egpakasinundul pad ne kabuhalan su sika iya ka baad dan puun te halad ne egtutungen ne ighalad diye te Magbebaye. Ne minsan hentew ne eggen-gen due keilangan ne matulus.”\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{6:18 }Ka duma ne me sinulat iling kayi ka pegsabut, “Ne minsan hentew ne eggen-gen due, egkareetan tenged su matulus ma seini.”}

\BibleSectionHeading{Ka halad te talagpanubad}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{19}Ne ingkahiyan te Magbebaye ne Manama si Muwisis,
\verseNumber{20}“Kahii nu ka me kabuhalan ni Aarun te seini ka ighalad dan keddi te Magbebaye ke egkeitisan e sikandan te lana eyew egkeyimu ne me talagpanubad: Sabeka ne kilu te harina ne amana ne meupiya. Ighalad dan sika isip halad ne egkakeen ne egpuun te egketuen ne me pinamula. Ne egbaaren dan ka harina te eghalad te maselem wey marusilem.
\verseNumber{21}Egpirituwen sika diye te kale wey keilangan ne eg-ugseb ka mentika diye te harina. Emun egkalutu e, egteptepiken dan sika iling te halad ne egkakeen ne egpuun te egketuen ne me pinamula, wey meemut ka lansi due diye te Magbebaye.
\verseNumber{22}Ighalad langun sika ne egtutungen. Ne keilangan ne iyan eghalad due diye te Magbebaye ka tagse talagpanubad ne kabuhalan ni Aarun ne in-itisan te lana eyew egsubal kandin te Labew ne Talagpanubad. Balaud sika ne ware egtamanan.
\verseNumber{23}Egtutungen ka langun ne egkakeen ne egpuun te egketuen ne me pinamula ne ighalad te talagpanubad—kene sika egkeenen.”

\BibleSectionHeading{Ka tulumanen te igpanubad te peglinis te sale}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{24}Ne ingkahiyan te Magbebaye ne Manama si Muwisis,
\verseNumber{25}“Kahii nu si Aarun wey ka me kabuhalan din ne seini ka me tulumanen meyitenged te igpalangesa ne ig-awe te sale. Ka igpalangesa ne ig-awe te sale keilangan ne eggilangen diye te tangkaan te Magbebaye diye te gilanganan te egtutungen ne igpanubad. Ka igpalangesa ne ig-awe te sale amana ne matulus.
\verseNumber{26}Ka nasame te impanubad keilangan ne egkeenen te talagpanubad ne iyan migpanubad due. Piru diye din de egkeena te lama te Balungbalung ne Temuwanan, wey in-isip ne matulus.
\verseNumber{27}Ka minsan hentew ne egsamsam te impanubad e, keilangan ne matulus. Ke nabesikan te langesa te impanubad ka malayat ne kumbale, keilangan ne egpi‑pian sika diye te lama te Balungbalung ne Temuwanan, wey in-isip ne matulus.
\verseNumber{28}Ne emun ke kuren ne tane ka inggilutuan te impanubad, keilangan ne egpeseen. Piru ke kuren ne inggimu puun te burunsi, keilangan ne eg-unasan wey eglu‑luan.
\verseNumber{29}Egkaayun ne egkeen te ngalap ka langun ne kabuhalan ni Aarun ne me lukes ne talagpanubad. Amana ne matulus seini.
\verseNumber{30}Piru kene egkaayun ne egkeenen ka ngalap te impalangesa ke in-uyan e ka langesa due diye te matulus ne sinabeng te Balungbalung eyew ig-awe te sale te etew; egtutungen iya sika wey kene egkeenen.”

\BibleSectionHeading{Ka igpanubad ne igbayad te sale}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{7}“Seini ka me tulumanen meyitenged te igpanubad eyew igbayad te sale. Amana ne matulus seini ne igpanubad:
\verseNumber{2}Ka igpanubad eyew igbayad te sale, diye eggilanga te gilanganan te egtutungen ne igpanubad. Ka langesa te sika ne igpanubad, iglingut igsawig diye te me kakiliran te altar ne eg-unturan te egtutungen.
\verseNumber{3}Ne igpanubad ka langun ne tabe te ayam: ka malambu ne ikug, ka me tabe ne diye te getek,
\verseNumber{4}ka me iihian wey ka nandeket ne me tabe kayi, wey ka atey ne indeketan te tabe. Sika ka egpangaween duma te iihian.
\verseNumber{5}Egtutungen sika te talagpanubad diye te altar eyew igpanubad diye te Magbebaye ne Manama. Igpanubad sika eyew igbayad te sale.
\verseNumber{6}Ka langun ne lukes ne kabuhalan te me talagpanubad, egpakakeen te nasame te impanubad. Ne keilangan ne diye dan de egkeena sika te matulus ne inged su amana sika ne matulus.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{7}“Nekeg-iling de ka tulumanen te igpalangesa eyew ig-awe te sale wey te igpanubad eyew igbayad te sale; ka ngalap te impanubad, kandin e te talagpanubad ne iyan migpalangesa.
\verseNumber{8}Ka laplap te ayam ne impanubad te minsan hentew eyew igpanubad ne egtutungen, kandin e te talagpanubad ne iyan migpanubad te ayam.
\verseNumber{9}Ka langun ne halad ne egkakeen ne egpuun te egketuen ne me pinamula ne inggilutu diye te hilutuanan te paan, minsan ka inggilutu diye te kale, wey ke diye naa te kuren, kandin e te migpanubad.
\verseNumber{10}Piru ka langun ne halad ne egpuun te egketuen ne me pinamula ne ware hilutua ne insewuhan te mentika wey ke ware naa sewuhi, kandin e te me talagpanubad ne kabuhalan ni Aarun wey eg-ay-ayaran dan seini egba-baara.”

\BibleSectionHeading{Ka igpanubad para te keupianan}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{11}“Seini ka me tulumanen meyitenged te igpanubad para te keupianan ne ighalad diye te Magbebaye ne Manama.
\verseNumber{12}Ke egpanubad sikandin te mananap para te keupianan eyew te pegpasalamat, keilangan ne egpatapikan din te nakalkalasi ne paan ne ware patulin—makepal ne paan ne insewuhan te mentika, manipis ne paan ne inlakulasan te mentika, wey paan ne inggimu puun te harina ne amana ne meupiya ne insewuhan ded te mentika.
\verseNumber{13}Egpanguyanen din seini duma te igpanubad para te keupianan wey egtimulan din pad seini te paan ne due patulin eyew te pegpasalamat din.
\verseNumber{14}Ne egkuwa sikandin te tigsalimbeka puun te nalein-lein ne paan ne ighalad eyew igdasag te Magbebaye ne Manama. Ne iyan egpakakamuney due ka talagpanubad ne migsawig te langesa te igpanubad para te keupianan.
\verseNumber{15}Ne ka ngalap te impanubad din eyew te pegpasalamat, keilangan ne egkeenen de te sika ne aldew, ware egsameen minsan deisek de taman te egkapawe.
\verseNumber{16}Piru ke iyan din igpanubad ka para te keupianan eyew te pegtuman te saad wey ke pegpanubad naa ne egpuun te pusung, sikan de iya ne aldew egkeena ka ngalap due. Piru ke duen pad egkasame te egkapawe, egkaayun ded ne egkeenen.
\verseNumber{17}Ne emun ke duen pad iya man‑e egkasame te igkarangeb ne aldew, keilangan ne egtutungen e seini.
\verseNumber{18}Ne emun ke due etew ne egkeen te ngalap te igkatatelu e ne aldew, kene egdawaten te Magbebaye ne Manama ka etew ne migpanubad wey egkeyimu ne ware karuan te pegpanubad din. Eg-isipen seini ne malindit wey ke due egkeen kayi egpakaneem-neem sikandin te legpad.
\verseNumber{19}Ne emun ke egpakaragket ka ngalap te minsan nekey ne in-isip ne mallindit, kenad e sika egkeenen, su egtutungen e. Ne iyan de egpakakeen te impanubad seeye se malinis.
\verseNumber{20}Piru ka etew ne in-isip ne malindit pad ne egkeen te ngalap te igpanubad para te keupianan, keilangan ne egdeldelen e sikandin puun te me karumaan din.
\verseNumber{21}Ne emun ke due etew ne egpakahen-gen te in-isip ne mallindit—ka minsan nekey ne egpakamalindit te etew, ka mananap wey ka langun ne in-isip ne mallindit, ke egkeen sikandin te ngalap te igpanubad para te keupianan, ka sika ne etew, egdeldelen e puun te me karumaan din.”

\BibleSectionHeading{Ka tulumanen meyitenged te tabe wey te langesa}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{22}Ne ingkahiyan e man‑e te Magbebaye ne Manama si Muwisis,
\verseNumber{23}“Kahii nu ka me kabuhalan ni Israil ne kene sikandan egkaayun ne egkeen te tabe te baka, te karniru wey ke kambing naa.
\verseNumber{24}Ne ka tabe te mananap ne napatey re due wey ke inggimatayan naa te mahintalunan, egkaayun ne eggamiten niyu seini piru kene niyu keena.
\verseNumber{25}Su ka egkeen te tabe te ayam ne igpanubad diye te Magbebaye ne Manama eyew egtutungen, egdeldelen e sikandin puun te me karumaan din.
\verseNumber{26}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{7:26-27: }Hin 9:4; Lib 17:10-14; 19:26; Diy 12:16,23; 15:23.}Ne kene ne sikan de, minsan ke hendei kew egpekeugpe, kene kew iya egkaayun ne egkeen te langesa te manuk-manuk wey te ayam.
\verseNumber{27}Ka egkeen te langesa, keilangan ne egdeldelen e puun te me karumaan din.”

\BibleSectionHeading{Ka igteil ne baad te talagpanubad}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{28}Ne migkahiyan e man‑e te Magbebaye ne Manama si Muwisis,
\verseNumber{29}“Kahii nu ka me kabuhalan ni Israil te minsan hentew ne eg-uyan te igpanubad para te keupianan, keilangan ne egteil te baad te Magbebaye ne igbehey diye te talagpanubad.
\verseNumber{30}Ne sikandin de ka eg-uyan te seeye se igdasag diye te Magbebaye. Eg-uyanen din degma ka tabe duma te kumeng. Ne ighalad ne egkayawen ka kumeng diye te tangkaan te Magbebaye.
\verseNumber{31}Egtutungen te talagpanubad diye te altar ka tabe piru ka kumeng, igbehey diye ki Aarun wey te me karumaan din ne talagpanubad.
\verseNumber{32}Ne ka kawanan ne bubun te igpanubad ne ayam, igbehey diye te talagpanubad su sika iya ka baad din te igpanubad para te keupianan.
\verseNumber{33}Ne ka talagpanubad ne migpanubad te langesa wey te tabe te igpanubad para te keupianan, iyan egbehayan te igkakawanan ne bubun te ayam su sika iya ka baad din.
\verseNumber{34}Su ka kumeng ne indasag wey bubun te igpanubad para te keupianan, igbehey e ki Aarun wey te me anak din su sika iya ka baad dan te ware egtamanan puun te igmanubad te me kabuhalan ni Israil.
\verseNumber{35}Sika ka baad ni Aarun wey te me anak din puun te igmanubad ne egtutungen para te Magbebaye. Egkarawat dan sika ne baad puun te aldew ne immatulus sikandan eyew egpamakey te Magbebaye isip me talagpanubad.
\verseNumber{36}Igpabehey sika kandan te Magbebaye te me kabuhalan ni Israil te timpu ne egkeitisan e sikandan ni Muwisis te lana. Sika ka baad dan wey te me kabuhalan dan keureme.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{37}Seeye ka me tulumanen te igpanubad ne egtutungen, te egkakeen ne ighalad, te igpanubad te peg-awe te sale, te igpanubad eyew igbayad te sale, te igpanubad te peg-urdina te me talagpanubad, wey te igpanubad para te keupianan.
\verseNumber{38}Seeye ne me tulumanen insuhu te Magbebaye ne Manama ki Muwisis diye te Bubungan ne Sinay te timpu ne insuhu te Manama ka langun ne kabuhalan ni Israil ne eg-uyan te ighalad wey igpanubad diye te kandin.

\BibleSectionHeading{Ka peggimu ne me talagpanubad ki Aarun wey te anak din}
\BibleSectionCrossReference{(Iks. 29:1-37)}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{8}Ne ingkahiyan te Magbebaye ne Manama si Muwisis,
\verseNumber{2-3}“Dumaa nu si Aarun wey ka me anak din ne me lukes diye te gumawan te Balungbalung ne Temuwanan, wey libulunga nu ka langun ne kabuhalan ni Israil diye. Uyana nu naa ka igpasaluub te me talagpanubad, ka lana ne ig-itis te peg-urdina, wey ka turu ne baka ne igpanubad te peg-awe te sale. Ne uyana nu man‑e ka daruwa ne lukesan ne karniru wey senge-liyang ne paan ne ware patulin.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{4}Ne intuman ni Muwisis ka insuhu te Magbebaye ne Manama kandin. Te nalibulung e ka langun ne kabuhalan ni Israil diye te gumawan te Balungbalung ne Temuwanan,
\verseNumber{5}migkahiyan e sikandan ni Muwisis, “Insuhu keddi te Magbebaye seini se eggimuwen ku.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{6}Ne dutu, impeendiyad e ni Muwisis te tangkaan si Aarun wey ka me anak din wey indihus din e sikandan.
\verseNumber{7}Ne insaluuban din e si Aarun te egpekeiling te linayun ne malayat se belad,\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{8:7 }Seini ka an-anayan ne igsaluub te talagpanubad.} wey intaberan din wey insaluuban te binelaran ne kumbale. Insaluuban din pad man‑e te kumbale ne egngaranan te ipud wey impalilibed din e te libed ne in-ay-ayaran te eggimu.
\verseNumber{8}Nataman, impakepkep e ni Muwisis te kumeng ni Aarun ka hagpi te kumeng ne due me burusa wey intahu din e dutu ka Urim wey ka Tumim.
\verseNumber{9}Nataman, insalakayan din e si Aarun, wey intahuan din te malibusen ne balieg ne bulawan ka tangkaan te salakey eyew egkeila ne in-alam sikandin te Manama. Inggimu sika ni Muwisis su insuhu ma sikandin te Manama.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{10}Ne ingkuwa ni Muwisis ka lana wey in-itisan din ka Balungbalung ne Temuwanan wey ka langun ne diye te seled, wey inhalad din e seeye.
\verseNumber{11}Ne kapapitu rin itisi te lana ka altar ne tutunganan te igpanubad wey ka langun ne kasangkapan diye, ka pelenggana wey ka egpapinnuuwan kayi. Inggimu rin sika eyew te peghalad diye te Magbebaye ne Manama.
\verseNumber{12}Ne in-itisan ni Muwisis te lana ka ulu ni Aarun eyew te peg-urdina kandin.
\verseNumber{13}Ne impeendiye din e degma ka me anak ni Aarun te tangkaan te me etew wey insaluuban din te egpekeiling te linayun ne malayat se belad. Intaberan din degma sikandan wey insalakayan. Inggimu sika ni Muwisis su sika ka insuhu kandin te Magbebaye ne Manama.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{14}Pegkapenga dutu, ingkuwa ni Muwisis ka turu ne baka ne igpalangesa eyew ig-awe te sale, wey indagket ni Aarun wey te me anak din ka palad dan diye te ulu te turu ne baka.
\verseNumber{15}Nataman, inggimatayan e ni Muwisis ka baka wey ingkuwa rin ka langesa. In-eled din ka kemel rin te langesa wey impulitan din ka me sungey-sungey te altar, eyew egmalinis. Ne in-ule din ka nasame ne langesa diye te pabunsuranan te altar ne eg-unturan te egtutungen eyew iglinis te altar.
\verseNumber{16}Ne ingkuwa degma ni Muwisis ka langun ne tabe ne diye te getek, ka atey ne indeketan te tabe, ka me iihian wey ka tabe kayi, wey intutung din diye te altar.
\verseNumber{17}Piru ka nasame ne baad te turu ne baka, iling te laplap, te sapu, wey te bituka, diye din tutunga te lihawangan te kampu sumale te insuhu kandin te Magbebaye ne Manama.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{18}Nataman, impakuwa ni Muwisis ka an-anayan ne lukesan ne karniru eyew igpanubad ne egtutungen, wey indagket ni Aarun wey te me anak din ka belad dan diye te ulu te lukesan ne karniru.
\verseNumber{19}Ne inggimatayan ni Muwisis seini wey inlingut din isawig ka langesa diye te me kakiliran te altar.
\verseNumber{20-21}Insapu din ka karniru wey inlu‑luan din ka langun ne diye te getek wey ka me paa. Nataman, intutung din e ka langun diye te altar, lagkes ka ulu wey ka me tabe eyew igpanubad, wey meemut ka lansi due diye te Magbebaye. Inggimu seini ni Muwisis sumale te suhu te Magbebaye.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{22}Ne impakuwa ni Muwisis ka ikarangeb ne lukesan ne karniru ne igpanubad para te peg-urdina. Ne imparagket ni Aarun wey te me anak din ka belad dan diye te ulu te lukesan ne karniru.
\verseNumber{23}Ne nataman, inggimatayan e ni Muwisis ka karniru wey migkuwa sikandin te langesa wey impulit din diye te sesel-ayan te igkakawanan ne talinga ni Aarun wey diye te timbebakal te igkakawanan ne belad din wey te paa rin.
\verseNumber{24}Nataman, impeendiye degma ni Muwisis te tangkaan ka me anak ni Aarun wey impulitan din degma ka sesel-ayan te igkakawanan ne talinga ran wey te timbebakal te igkakawanan ne belad wey te paa ran. Nataman, inlingut din isawig ka duma ne langesa diye te altar.
\verseNumber{25}Ne ingkuwa rin ka me tabe, ka malambu ne ikug, ka langun ne tabe ne diye te getek, ka atey ne nandeketan te tabe, ka me iihian wey ka tabe kayi, wey ka kawanan ne bubun.
\verseNumber{26}Ne migkuwa sikandin te sabeka ne paan puun te liyang ne intahuan te me paan ne ware patulin ne inhalad e diye te Magbebaye ne Manama. Migkuwa degma sikandin te paan ne insewuhan te mentika, wey te manipis ne paan. In-untud din seini langun diye te tabe wey te kawanan ne bubun te karniru.
\verseNumber{27}Ne imbehey rin e seini langun diye ki Aarun wey te me anak din eyew igkayew ran diye te Manama isip igdasag ne egkayawen.
\verseNumber{28}Pegkeimpus dan te egkayew, ingkuwa red seini ni Muwisis wey inlagkes din te egtutung te igpanubad ne egtutungen diye te altar. Igpanubad seini para te peg-urdina kandan wey meemut ka lansi due diye te Magbebaye ne Manama.
\verseNumber{29}Ne ingkuwa degma ni Muwisis ka kumeng te karniru wey ingkayew rin diye te Manama eyew igdasag ne egkayawen. Seini ka baad din te lukesan ne karniru ne impanubad para te peg-urdina. Inggimu seini langun ni Muwisis su insuhu sikandin te Magbebaye.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{30}Ne migkuwa si Muwisis te lana ne ig-itis te peg-urdina wey te langesa ne diye te altar wey impatihisan din si Aarun wey ka me anak din, wey ka me kumbale dan. Iling due ka peg-urdina ki Aarun wey te me anak din wey te me kumbale dan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{31}Ne migkahiyan ni Muwisis si Aarun wey ka me anak din, “Hilutua niyu ka ngalap te ikarangeb ne karniru diye te gumawan te Balungbalung ne Temuwanan. Nakahiyan kud sikaniyu te diye niyu re seini keena wey ka paan ne diye te liyang ne inhalad para te peg-urdina.
\verseNumber{32}Ne tutunga niyu ka same niyu te egkeen.
\verseNumber{33}Kene kew awe kayi te seled te Balungbalung ne Temuwanan te pitu ne aldew, taman te egkeimpusan e ka peg-urdina kaniyu.
\verseNumber{34}Ne ka langun ne inggimu ta kuntee, insuhu te Magbebaye ne Manama eyew iglinis te me sale niyu.
\verseNumber{35}Ne kene kew awe diye te gumawan te Balungbalung ne Temuwanan te aldew wey marusilem te pitu ne aldew. Ne himuwa niyu ka insuhu te Manama keddi ne igpeyimu rin kaniyu eyew kene kew egpatey. Sika ka insuhu te Magbebaye keddi.”
\verseNumber{36}Purisu, intuman ni Aarun wey te me anak din ka langun ne insuhu te Manama ki Muwisis ne igpeyimu kandan.

\BibleSectionHeading{Ka pegbunsud te me talagpanubad te trabahu ran}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{9}Te igkawalu e ne aldew, in-umew ni Muwisis si Aarun wey ka me anak din, wey ka me igbuyag te Israil.
\verseNumber{2}Ne migkahiyan din si Aarun, “Kuwa ka te sabeka ne turu ne nati te baka wey lukesan ne karniru ne ware nabalbalangi, wey ipanubad nu te Magbebaye ne Manama. Ka baka, para igpalangesa ne ig-awe te sale, wey ka karniru, para te egtutungen ne igpanubad.
\verseNumber{3}Ne pakua nu ka me kabuhalan ni Israil te lukesan ne kambing eyew igpalangesa ne ig-awe te sale. Ne pakua nu man‑e sikandan te baka wey nati te karniru ne nekeg-iling ne tigsabeka pad ne leg‑un, wey ware nabalbalangi eyew egtutungen ne igpanubad.
\verseNumber{4}Pakua nu degma sikandan te turu ne baka wey lukesan ne karniru ne igpanubad para te keupianan diye te Magbebaye ne Manama. Ne pakua nu degma sikandan te egkakeen ne ighalad ne insewuhan te mentika, su kuntee ne aldew egpakita ka Manama kaniyu.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{5}Sikan naa, ingkuwa ran ka me ayam ne ingkahi ni Muwisis wey in-uyan dan diye te tangkaan te Balungbalung ne Temuwanan. Ne miglibulung ka langun ne kabuhalan ni Israil diye te tangkaan te Magbebaye.
\verseNumber{6}Ne migkahi si Muwisis kandan, “Insuhu kew te Magbebaye ne egpanubad eyew igpakita rin kaniyu ka karesen din.”
\verseNumber{7}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{9:7: }Hib 7:27.}Ne migkahiyan ni Muwisis si Aarun, “Parani kad dutu te altar wey ipanubad nud ka igpalangesa eyew ig-awe te sale nu wey ka egtutungen ne igpanubad ne igpalangesa ne iglinis te sale nu. Ne sumale te insuhu te Magbebaye, ipanubad nu degma ka igpanubad te me etew wey palangeseyi nu sikandan eyew iglinis te me sale dan.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}Purisu migparani e si Aarun te altar wey inggimatayan din ka turu ne nati te baka eyew igpalangesa ne ig-awe te sale din.
\verseNumber{9}Ne ka langesa te baka, in-uyan te me anak din diye te kandin wey in-eled din ka kemel rin te langesa wey impulit din te me sungey-sungey te altar ne eg-unturan te egtutungen. Ka nasame ne langesa, in-ule din diye te pabunsuranan te altar.
\verseNumber{10}Piru intutung din diye te altar ka tabe, ka me iihian, wey ka atey ne nandeketan te tabe su sika ka insuhu te Magbebaye ki Muwisis.
\verseNumber{11}Ne ka sapu wey ka laplap te baka, diye din tutunga te lihawangan te kampu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{12}Nataman inggimatayan din e man‑e ka ayam ne igpanubad ne egtutungen. Ne ka langesa te ayam, imbehey e te me anak din diye te kandin, wey insawig din langun seini diye te me kakiliran te altar.
\verseNumber{13}Imbehey te me anak ni Aarun ka me ngalap ne impanggupal e diye te kandin lagkes ka ulu, wey intutung din e diye te altar.
\verseNumber{14}Ne inlu‑luan din ka langun ne tahu ne diye te getek wey ka me paa, wey intutung din e diye te altar duma te duma pad ne baad te ayam.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{15}Pegkapenga dutu, in-uyan e ni Aarun ka igmanubad te keet-etawan. Inggun‑aan din te egkuwa ka kambing ne igpalangesa eyew te peg-awe te sale te me etew. Ne inggimatayan din e seini wey impanubad din e iling te inggimu rin te pegpalangesa rin te ig-awe te sale din.
\verseNumber{16}Nataman, in-uyan din e man‑e ka igpanubad ne egtutungen, wey in-ikul din ka tulumanen ke egmenuwen seini te pegpanubad.
\verseNumber{17}Ne in-uyan din degma diye te tangkaan ka egkakeen ne ighalad wey miggamak sikandin dutu wey intimul rin diye te igpanubad ne egtutungen te tagse maselem, wey intutung din e.
\verseNumber{18}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{9:18: }Lib 3:1-11.}Inggilang degma ni Aarun ka turu ne baka wey ka lukesan ne karniru ne igpanubad para te keupianan te me etew. Ne imbehey kandin te me anak din ka langesa te baka wey inlingut din isawig diye te altar.
\verseNumber{19}Ka tabe te turu ne baka wey te karniru, lagkes ka mallambu ne me ikug wey ka tabe ne migbukus diye te getek lagkes ka me iihian wey ka tabe ne migbukus te atey,
\verseNumber{20}in-untud te me anak ni Aarun diye te me kumeng te me ayam. Ne intutung ni Aarun ka me tabe diye te altar.
\verseNumber{21}Piru ka me kumeng wey ka kawanan ne bubun, ingkayew ni Aarun eyew igdasag diye te Magbebaye ne Manama ne egkayawen su sika iya ka insuhu ki Muwisis.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{22}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{9:22: }Num 6:22-26.}Ne ingkayew ni Aarun ka belad din diye te me etew wey impanalanginan din sikandan. Ne migpamaneug sikandin te pegkapenga rin te egpalangesa te ig-awe te sale, pegpanubad te egtutungen wey te pegpanubad para te keupianan.
\verseNumber{23}Nataman, migseled si Muwisis wey si Aarun diye te Balungbalung ne Temuwanan. Te peglihawang dan e, impanalanginan dan ka me etew. Ne dutu, impakita te Manama ka katelesan din diye te langun ne etew.
\verseNumber{24}Sahuhune ne miglepew ka hapuy ne migpuun te tangkaan te Magbebaye wey natutung ka impanubad ne egtutungen wey ka me tabe ne diye te altar. Te pegkakita te me etew dutu, migpanguleyi sikandan wey mig-usengul sikandan diye te tane te pegsimba te Manama.

\BibleSectionHeading{Ka sale ni Nadab wey ni Abihu}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{10}Nekey naa te due daruwa ne anak ni Aarun ne egngaranan ki Nadab wey Abihu. Migkuwa sikandan te tigsabeka ne tahuanan te insinsu\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{10:1 }Te Hibruwanen: tigsabeka ne sinsir.} wey intahuan dan seeye te baha wey inhalad dan diye te tangkaan te Magbebaye ne Manama. Ne ka seeye ne baha, kene ne eleg ne eggamiten, su ware ma migsuhu ka Magbebaye kandan.
\verseNumber{2}Sikan naa ka migpeuyan ka Magbebaye te hapuy wey natutung e sikandan, diye de sikandan nammatey te tangkaan te Magbebaye.
\verseNumber{3}Ne migkahiyan ni Muwisis si Aarun, “Sika ka igpasabut te Magbebaye te pegkahi rin, ‘Seeye se egparani keddi, keilangan ne eg-ileen a ne matulus, wey keilangan ne egdayanen a diye te tangkaan te keet-etawan ku.’ ” Piru migpeeneng-eneng de si Aarun.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{4}Ne in-umew ni Muwisis si Misil wey si Ilsapan ne me anak ni Usiil ne anggam ni Aarun, wey ingkahiyan din, “Awaa niyu ka nammatey ne me suled niyu due te tangkaan te Balungbalung ne Temuwanan wey uyana niyu diye te lihawangan te kampu.”
\verseNumber{5}Purisu, in-angey ran e ka me minatey wey diye dan de gen-geni te kumbale dan, wey in-uyan dan e diye te lihawangan te kampu sumale te insuhu ni Muwisis kandan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{6}Ne migkahiyan ni Muwisis si Aarun wey ka me anak din ne si Iliyasar wey si Itamar, “Kene kew lungku. Tapira niyu ka me bulbul niyu wey kene niyu gisia ka kumbale niyu eyew kene kew egpatey wey eyew kene egkabelu ka Magbebaye ne Manama te langun ne kabuhalan ni Israil. Piru ka me karumaan niyu ne me kabuhalan langun ni Israil, egpakaramag mule te seeye se immannilaban te Manama.
\verseNumber{7}Ne kene kew pa man‑e lihawang te Balungbalung ne Temuwanan. Su emun ke eglihawang kew iya egpatey kew, su in-urdinaan kew e te Magbebaye ne me talagpanubad pinaahi te peg-itis kaniyu te lana.” Ne intuman dan ka insuhu ni Muwisis kandan.

\BibleSectionHeading{Ka me tulumanen te me talagpanubad}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}Ne migkahiyan te Magbebaye ne Manama si Aarun,
\verseNumber{9}“Sikeykew wey ka me anak nu ne me lukes, kene egkaayun ne egseled te Balungbalung ne Temuwanan ke nekeinum te binu wey te minsan nekey ne inumen ne egpekewubug. Ke eggimuwen niyu sika, egpatey kew iya. Keilangan ne egtumanen niyu wey te me kabuhalan niyu ka sika ne tulumanen te ware egtamanan.
\verseNumber{10}Ne keilangan ne eg-ileen niyu ke nekey ka matulus wey ka kene, wey ke nekey ka in-isip ne malinis wey ka in-isip ne malindit.
\verseNumber{11}Ne panulua niyu ka duma niyu ne kabuhalan ni Israil te langun ne me tulumanen ne impabehey ku kaniyu ki Muwisis.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{12}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{10:12-13: }Lib 6:14-18.}Migkahi si Muwisis ki Aarun wey te daruwa ne anak din ne nasame, ne si Iliyasar wey si Itamar, “Kua niyu ka egkakeen ne ighalad ne nasame te halad ne intutung. Hilutua niyu seini wey kene niyu tahui te patulin wey diye niyu re keena te lenged te altar, su amana ne matulus seini.
\verseNumber{13}Keena niyu sika diye te lama ne in-isip ne matulus, su baad niyu iya sika puun te halad ne egtutungen ne para te Magbebaye ne Manama. Sika ka insuhu te Magbebaye keddi.
\verseNumber{14}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{10:14-15: }Lib 7:30-34.}Piru ka kumeng ne ingkayew wey ka bubun ne impanubad e, egkakeen niyu te taltalaanak minsan hendei ne in-isip ne malinis. Su sika iya ka baad niyu puun te igpanubad para te keupianan te kabuhalan ni Israil.
\verseNumber{15}Ka impanubad ne bubun, wey kumeng ne ingkayew, keilangan ne eg-uyanen dan duma te me tabe ne igpanubad ne egtutungen eyew igdasag te Magbebaye ne Manama. Ne kaniyu ne baad sika te taltalaanak te ware egtamanan sumale te suhu te Magbebaye.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{16}Ne hengkayi te mig-ugsi-ugsi e si Muwisis meyitenged te kambing ne igpanubad eyew te peg-awe te sale, wey te pegkanengnengi rin ne natutung bes e seeye, nabelu e sikandin ki Iliyasar wey ki Itamar. Purisu migkahi sikandin,
\verseNumber{17}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{10:17: }Lib 6:24-26.}“Mania te ware niyu keena diye te lama te Matulus ne Balungbalung ka impalangesa ne ig-awe te sale? Amana ne matulus sika! Imbehey sika te Magbebaye ne Manama eyew te peg-awe te sale te langun ne kabuhalan ni Israil wey eyew igpalangesa te peglinis te sale te me etew diye te Magbebaye.
\verseNumber{18}Ne puun su ware neuyan diye te Matulus ne Sinabeng ka langesa, keilangan ne ingkeen niyud e perem ka kambing diye te Matulus ne Sinabeng sumale te insuhu ku kaniyu.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{19}Ne migtabak si Aarun ki Muwisis, “Ganna, migpalangesa ka daruwa ne anak ku te ig-awe te sale wey te egtutungen ne igpanubad diye te Magbebaye ne Manama, piru nammatey red sikandan se daruwa. Na, egkabennalan bu red ka Magbebaye ke ingkeen ney ka impalangesa te ig-awe te sale te seini ne aldew?”
\verseNumber{20}Nabennalan si Muwisis te pegkarineg din te tabak ni Aarun.

\BibleSectionHeading{Ka me ayam ne in-isip ne malinis wey malindit}
\BibleSectionCrossReference{(Diy. 14:3-21)}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{11}Ne migkahiyan te Magbebaye ne Manama si Muwisis wey si Aarun,
\verseNumber{2}“Kahii nu ka me kabuhalan ni Israil ne ka langun ne mananap kayi te tane, seini re ka egkaayun ne egkeenen:
\verseNumber{3}Ka minsan nekey ne ayam ne naperi se sulu wey egsepe-sepe ke egkeen.
\verseNumber{4-6}Piru kene niyu keena ka kamil, ka rabit, wey ke ambew naa. Keilangan ne eg-isipen niyu sika ne malindit su minsan ke egsepe-sepe sika ne egkeen piru ware naperi ka sulu.
\verseNumber{7}Ne ka mahintalunan ne babuy minsan ke naperi ka sulu piru kene egsepe-sepe ke egkeen, sikan naa ka isipa niyu seini ne malindit.
\verseNumber{8}Kene kew en iya keen te ngalap te sika ne me mananap wey minsan te pegsamsam naan de te nammatey ne me lawa ran. Isipa niyu sika ne malindit.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{9}“Egkaayun ne egkeenen niyu ka langun ne me ngalap diye te dahat wey te weyig ne due piyapis wey engil.
\verseNumber{10-12}Piru ka minsan nekey ne isda ne ware piyapis wey engil, kene niyu keena. Kene kew degma samsam te nammatey ne lawa ran wey isipa niyu ne malindit sika.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{13-19}“Seini ka me manuk-manuk ne kene egkaayun ne egkeenen su in-isip ne malindit: me banug, me uwak, me manuk-manuk ne egkeen te napatey ne etew wey ke ayam naa, me dakel ne manuk-manuk ne ustrits, me ekang, me manuk-manuk ne egpandagmang te ngalap diye te weyig, bayaku ne egngaranan te bangkiyud, me tandungan ne bayaku, wey kalapenit.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{20}“Ka langun ne me uled-uled ne due pakpak wey due hep‑at ne me paa, kene egkaayun ne egkeenen. Isipa niyu ne malindit sika.
\verseNumber{21}Piru, due duma ne egkaayun ne egkeenen niyu, iling te me uled-uled ne due pakpak wey hep‑at se me paa ne due mule lelenguan diye te elat-elat te paa wey bubun eyew egpekeum-umbetut dan.
\verseNumber{22}Ne seini ka me uled-uled ne eglayang wey egdul‑ug ne egkeenen niyu: me talangas, me tulung-tulung, dalen‑ug, wey palahe.
\verseNumber{23}Piru ka duma pad ne me uled-uled ne due pakpak wey hep‑at se paa, isipa niyud ne malindit.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{24-28}“Kene kew samsam te napatey ne ayam ne ware naperi se sulu wey kene egsepe ke egkeen. Kene kew man‑e samsam te napatey ne ayam ne hep‑at se paa ne due sulu ne igkalus. Isipa niyu sika ne malindit ne me ayam. Minsan hentew ne eggen-gen te napatey ne lawa, keilangan ne egpami‑pi te insaluub din, piru eg-isipen ded sikandin ne malindit taman te egkasagkup.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{29-31}“Ne isipa niyu ne malindit ka me mananap ne egpananap iling te palabasan, me ambew, tuku, palees, buaya, ibid, ammahal wey ambekang.\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{11:29-31 }Ka duma kayi ne me mananap mahirap ne eg-ileen, su ware kayi te kanta.} Ka minsan hentew ne egsamsam te sika ne me mananap ke egpatey, eg-isipen ne malindit taman te egkasagkup.
\verseNumber{32}Ne minsan nekey ne egkeuluhan te sika ne me mananap ke egpatey, eg-isipen degma ne malindit, minsan ka me kasangkapan ne kayu, kumbale, laplap te mananap, hinabel ne saku, wey ka minsan nekey ne kasangkapan. Keilangan ne ig-eled seini te weyig, piru eg-isipen ded man‑e ne malindit seini taman te egkasagkup. Pegkapenga due, eg-isipen e ne malinis wey egkahamit e man‑e.
\verseNumber{33}Ne emun ke diye egkeulug te kuren ne tane ka lawa te napatey ne mananap ne egpananap, ka langun ne tahu kayi eg-isipen degma ne malindit, ne keilangan ne egpeseen e seini.
\verseNumber{34}Ne ka minsan nekey ne egkakeen ne egkatihisan te weyig ne egpuun te sika ne kuren ne tane, eg-isipen ne malindit degma. Ne ka langun ne egkeinum ne weyig ne tahu te sika ne kuren ne tane, eg-isipen degma ne malindit.
\verseNumber{35}Ne ka minsan nekey ne egkeuluhan te napatey ne mananap, eg-isipen ne malindit. Ke iyan egkeuluhan ka kuren wey ke sikan naa se hilutuanan, eg-isipen seini ne malindit wey keilangan ne egpeseen.
\verseNumber{36}Piru ke iyan egkeuluhan ka belun wey ke sikan naa se inlimuran te weyig, kene sika eg-isipen ne malindit; piru ka minsan hentew ne eg-awe te napatey ne mananap, eg-isipen iya ne malindit.
\verseNumber{37}Kene degma eg-isipen ne malindit ka minsan nekey ne beni ne egkeuluhan kayi.
\verseNumber{38}Piru ke iyan egkeuluhan ka beni ne in-eled e te weyig, ka sika ne beni, eg-isipen e ne malindit.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{39}“Ke egkapatey ka minsan nekey ne mananap ne egkakeen, eg-isipen ne malindit ka egpakasamsam kayi taman te egkasagkup.
\verseNumber{40}Ne ka minsan hentew ne egkuwa wey ke egkeen naa kayi, keilangan ne egpi‑pian din ka insaluub din, piru eg-isipen ded sikandin ne malindit taman te egkasagkup.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{41}“Kene niyu keena ka langun ne mananap ne egdul‑ug te tane, su in-isip ne malindit sika.
\verseNumber{42}Kene kew man‑e keen te egdul‑ug wey ke egpananap naa ne mananap ne hep‑at se paa wey subla pad, su in-isip ne malindit sika.
\verseNumber{43}Ne kene niyu linditi ka pegkeetew niyu. Keilangan ne kene kew egmalindit tenged te me mananap ne in-isip ne malindit.
\verseNumber{44}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{11:44: }Lib 19:2; 1Pid 1:16.}Su sikeddi ka Magbebaye ne Manama niyu. Keilangan ne egmatulusen niyu ka pegkeetew niyu, su matulus e ma. Purisu kene niyu linditi ka pegkeetew niyu te minsan nekey ne mananap ne egdul‑ug te tane.
\verseNumber{45}Su sikeddiey ka Magbebaye ka impaawe kaniyu puun te Ihiptu eyew egkeyimu a ne Manama niyu. Purisu matulusa niyu ka pegkeetew niyu, su matulus e ma.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{46}Sika ka me tulumanen meyitenged te me mananap wey me manuk-manuk wey te langun ne me mananap ne diye te weyig wey diye te tane,
\verseNumber{47}eyew egkeila niyu ka in-isip ne malindit wey malinis, ka mananap ne egkaayun ne egkeenen wey ka kene egkaayun ne egkeenen.

\BibleSectionHeading{Ka peglinis te malitan ne miglesutan}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{12}Ne migkahiyan te Magbebaye ne Manama si Muwisis,
\verseNumber{2}“Kahii nu ka me kabuhalan ni Israil, te emun ke due eg-anak te lukes, eg-isipen ka malitan ne malindit taman te pitu ne aldew iling te malitan ne eglangeseen.
\verseNumber{3}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{12:3: }Hin 17:12; Luk 2:21.}Ne keilangan ne egtulian\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{12:3 }Egtempuhen ka laplap te pupul te lasu.} ka bate te igkawalu e ne aldew.
\verseNumber{4}Pegkapenga kayi, egtetahad pad man‑e ka mig-anak te tatelu ne pulu wey tatelu (33) ne aldew human pad eg-isipa sikandin ne malinis. Te kene pad egkapenga ka peglinis kandin, keilangan ne kene pad egsamsam sikandin te minsan nekey ne matulus ne kasangkapan wey kene pad egseled diye te Balungbalung.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{5}“Piru ke malitan ka ig-anak din, eg-isipen sikandin ne malindit te daruwa ne simana iling te malitan ne eglangeseen. Keilangan ne egtetahad pad man‑e sikandin te hen‑em ne pulu wey hen‑em (66) ne aldew human eg-isipa sikandin ne malinis.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{6}“Ke egkapenge e ka aldew te peglinis te mig-anak te lukes wey ke malitan naa—eg-uyan sikandin te nati te karniru ne sabeka pad ne leg‑un diye te talagpanubad ne diye te gumawan te Balungbalung ne Temuwanan. Igpanubad din seini ne egtutungen ne eglagkesan te tukmu wey ke selepati naa ne igpalangesa ne ig-awe te sale.
\verseNumber{7}Ne igmanubad seini te talagpanubad diye te tangkaan te Magbebaye ne Manama wey igpalangesa eyew iglinis te sale din. Ne egmalinis e sikandin puun te langesa rin te peg-anak din. Sika ka tulumanen te peglinis te malitan ne mig-anak.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{12:8: }Luk 2:24.}“Piru ke ware nati te karniru ne igpakabehey rin, eg-uyan naan de sikandin te daruwa ne tukmu wey ke daruwa naa ne selepati; ka sabeka egtutungen ne igpanubad wey ka sabeka, iglinis te sale. Ne egpalangesaan te talagpanubad ka malitan eyew iglinis te sale din wey eg-isipen e sikandin ne malinis.”

\BibleSectionHeading{Ka me tulumanen meyitenged te dalu te laplap}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{13}Ne migkahiyan te Magbebaye ne Manama si Muwisis wey si Aarun,
\verseNumber{2}“Ke due etew ne due miglebag diye te laplap din, wey ke miglambetug naa wey ke migkekehang naa, ne hendue te egkeyimu ne ibung, keilangan ne eg-uyanen sikandin diye te talagpanubad ne si Aarun wey ke diye naa te sabeka te me talagpanubad ne me kabuhalan din.
\verseNumber{3}Ne egpitawen te talagpanubad ka migbubusuwak. Ne emun ke migmaangkag e ka me bulbul diye te intubuan te busuwak, wey mig-ugseb e seini diye te sapu, ibung naa sika. Ne igpanengneng din e seini wey eg-isipen e ne malindit ka ibungen.
\verseNumber{4}Piru ke migbubusuwak ka laplap din wey ware ded mig-ugseb ka miglebag diye te sapu wey ware migmaangkag ka bulbul dutu, igpasuwey te talagpanubad sikandin igpeugpe te pitu ne aldew.
\verseNumber{5}Te igkapitu e ne aldew, egpitawen e man‑e te talagpanubad ka miglebag. Ne emun ke egkakita te talagpanubad ne ware seini migdalapdap, igpasuwey pad man‑e sikandin igpeugpe te talagpanubad puun te me etew te pitu e man‑e ne aldew.
\verseNumber{6}Te igkapitu e ne aldew, egpitawen e man‑e sikandin te talagpanubad. Ne emun ke migkiles e wey ware migdalapdap ka miglebag, igpanengneng e te talagpanubad ne eg-isipen e ne malinis ka seeye ne etew su me busuwak de seini. Keilangan ne egpi‑pian e te etew ka insaluub din, wey eg-isipen e sikandin ne malinis.
\verseNumber{7}Piru ke egdalapdap ka migbubusuwak diye te laplap din, keilangan ne egpapitew pad man‑e sikandin te talagpanubad minsan ke nakapanengneng e sikandin ne malinis e.
\verseNumber{8}Ne egpitawen e man‑e sikandin te talagpanubad. Ne emun ke malehet ne migdalapdap ka migbubusuwak, igpanengneng te talagpanubad ne due ibung din wey eg-isipen e sikandin ne malindit.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{9}“Ke due etew ne due dalu te laplap ne hendue te ibung, keilangan ne eg-uyanen sikandin diye te talagpanubad.
\verseNumber{10}Ne emun ke egkakita te talagpanubad ne due migbubusuwak diye te miglebag ne iyan egpuunan ne migmaangkag ka me bulbul, wey egkakite e ka sapu,
\verseNumber{11}ibung naa sika ne naluhey e diye te kandin. Ne igpanengneng e te talagpanubad ne due ibung din wey eg-isipen e ka sika ne etew ne malindit. Kenad igpasuwey sikandin, su natuenan e ne eg-isipen iya sikandin ne malindit.
\verseNumber{12}Piru emun ke egkakita te talagpanubad ne migdalapdap e amana ka dalu te laplap diye te intiru ne lawa te etew—puun te ulu peendiye te paa,
\verseNumber{13}keilangan ne eg-abayan egpitawa eg-ay-ayari te talagpanubad. Ne emun ke malehet ne migdalapdap e amana ka dalu te laplap din wey migbubusuwak e ka langun ne laplap din, igpanengneng te talagpanubad ne eg-isipen e sikandin ne malinis su busuwak de.\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{13:13 }Sabeka seini ne dalu ne in-isip te kabuhalan ni Israil ne kene ne malindit su ware ma miglebag wey ke migleput naa ka sapu wey ke ka nane naa, ke kene eg-aween de ka an-anayan ne batek te laplap.}
\verseNumber{14}Piru ke egkakita ne migleput e ka sapu din, eg-isipen e sikandin ne malindit.
\verseNumber{15}Piru ke pegpitew te talagpanubad ne migleput ka sapu, igpanengneng din e ne eg-isipen sikandin ne malindit su due dalu rin ne malindit su migleput ka sapu ne iyan palinneu te ibung ne dalu.
\verseNumber{16}Piru ke egkabalbalawan e ka pali wey migmaangkag e, keilangan ne egpapitew man‑e sikandin te talagpanubad.
\verseNumber{17}Ne eg-abayan e man‑e sikandin te egpitew te talagpanubad. Ne emun ke migmaangkag e ka pali, igpanengneng e te talagpanubad ne eg-isipen e sikandin ne malinis.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{18}“Ke due etew ne due buu ne neulian e,
\verseNumber{19}wey miglebag e seini wey ke migbubusuwak naa, keilangan ne igpapitew rin seini diye te talagpanubad.
\verseNumber{20}Ne keilangan ne egpitawen seini te talagpanubad. Ke egkakita rin ne mig-ugseb e seini diye te sapu wey migmaangkag e ka bulbul, igpanengneng te talagpanubad ne eg-isipen ne malindit ne etew sikandin su due ibung din ne migbubusuwak.
\verseNumber{21}Piru ke egkakita te talagpanubad ne ware mig-ugseb diye te sapu wey ware degma migmemaangkag ka bulbul te intubuan, ne bayew e neuli, igpasuwey sikandin te talagpanubad puun te me etew te pitu ne aldew.
\verseNumber{22}Ne emun ke migdalapdap seini diye te laplap din, igpanengneng te talagpanubad ne due dalu rin wey eg-isipen e ne malindit; su sika ka palinneu ne due dalu rin ne makaaldek-haldek.
\verseNumber{23}Piru ke ware seini migdalapdap, wey migbebateg de ka intubuan te buu, keilangan ne igpanengneng te talagpanubad ne eg-isipen sikandin ne malinis.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{24}“Ne emun ke due etew ne natutung ka laplap wey migmalalab e ka sapu wey ke migbubusuwak naa,
\verseNumber{25}keilangan ne igpapitew seini te talagpanubad. Ne emun ke mig-ugseb seini diye te sapu wey migmaangkag e ka me bulbul, ibung naa sika ne diye migtubu te natutung ne laplap. Ne igpanengneng te talagpanubad ne eg-isipen e sikandin ne malindit su due dalu rin ne ibung.
\verseNumber{26}Piru emun ke egkakita te talagpanubad ne ware seini mig-ugseb diye te sapu wey ware migmemaangkag ka me bulbul te natutung ne laplap wey bayew e neulii, igsuwey sikandin te talagpanubad puun te me etew te pitu ne aldew.
\verseNumber{27}Te igkapitu e ne aldew, eg-abayan e man‑e sikandin egpitawa te talagpanubad. Ne emun ke migdalapdap e ka migbubusuwak diye te laplap din, igpanengneng e te talagpanubad ne due ibung din wey eg-isipen e sikandin ne malindit su duen e ibung din.
\verseNumber{28}Piru ke ware migdalapdap wey ke migkiles e seini, miglebag de ka natutung ne laplap. Ne igpanengneng e te talagpanubad ne eg-isipen e sikandin ne malinis su migbebateg de ka natutung.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{29}“Ke due lukes wey ke malitan naa ne due migtubu ne dalu te laplap diye te ulu wey ke diye naa te bake,
\verseNumber{30}keilangan ne igpapitew rin seini te talagpanubad. Ne emun ke mig-ugseb e seini diye te sapu wey migmakalawag e ka bulbul rin wey migmahalat e, igpanengneng te talagpanubad ne eg-isipen ka sika ne etew ne malindit su due ibung ne migtubu diye te ulu rin wey ke bake din naa.
\verseNumber{31}Ne emun ke egkakita te talagpanubad ne ware mig-ugseb diye te sapu ka migtubu ne dalu te laplap wey warad meitem ne bulbul wey ke sumpe naa, igpasuwey te talagpanubad ka etew ne due migtubu ne dalu te laplap te pitu ne aldew.
\verseNumber{32}Te igkapitu e ne aldew, egpitawen e man‑e te talagpanubad ka migtubu ne dalu te laplap. Ne emun ke ware seini migdalapdap wey ware migmakalawag ka bulbul wey ke sumpe naa, wey ware man‑e seini mig-ugseb te sapu,
\verseNumber{33}eg-eabulug sikandin wey ke egpanumpe naa piru kene din iglagkes ka intubuan te dalu te laplap. Ne iglein sikandin te talagpanubad te pitu e man‑e ne aldew.
\verseNumber{34}Te igkapitu e man‑e ne aldew, egpitawen e man‑e te talagpanubad ka migtubu ne dalu te laplap. Ne emun ke ware seini migdalapdap wey ware mig-ugseb te sapu, igpanengneng e te talagpanubad ne eg-isipen e sikandin ne malinis. Ne egpi‑pian din e ka insaluub din, wey eg-isipen e sikandin ne malinis.
\verseNumber{35}Piru ke migdalapdap ka migtubu ne dalu te laplap din minsan impakapanengneng e sikandin ne malinis,
\verseNumber{36}egpitawen sikandin eg-abayi te talagpanubad. Ne emun ke malehet ne migdalapdap ka kehang diye te laplap din, eg-isipen e sikandin ne malindit. Kenad keilangan ne egpamitew pad ka talagpanubad te bulbul ne egmakalawag.
\verseNumber{37}Piru emun ke egkakita te talagpanubad ne ware migdalapdap ka migtubu ne dalu te laplap, wey migtubu e ka meupiya ne bulbul rin wey ke sumpe din naa, neulian naan e seini. Ne igpanengneng e te talagpanubad ne eg-isipen e sikandin ne malinis.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{38}“Ke due lukes wey ke malitan naa ne due pamuti diye te laplap din,
\verseNumber{39}keilangan ne igpapitew rin seini diye te talagpanubad. Ne emun ke kenad egkamelmelehan ka pamuti, me kaliskis de seini ne miglepew. Eg-isipen ka sika ne etew ne malinis.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{40}“Ke egkaluluwan ka bulbul te sabeka ne lukes wey egkeupew e sikandin, eg-isipen ded sikandin ne malinis.
\verseNumber{41}Ke egkaluluwan ka panabas din, eg-isipen ded man‑e sikandin ne malinis.
\verseNumber{42}Piru ke due egmalalab ne egbubusuwak diye te naluluwan ne ulu rin, ibung naa seini ne migtubu diye.
\verseNumber{43}Ne keilangan ne egpitawen sikandin te talagpanubad, ne emun ke egmalalab wey egmaangkag iling te ibung ka migbubusuwak diye te ulu rin,
\verseNumber{44}ibung naa iya sika. Keilangan ne igpanengneng te talagpanubad ne eg-isipen sikandin ne malindit su due dalu te laplap ne migtubu diye te ulu rin.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{45}“Ne ka ibungen ne etew, keilangan ne egsaluub te nahisi ne kumbale wey kene egpanugkad wey egdingdingan din ka be‑be din, wey egpanguleyi sikandin ne egkahi, ‘Malindit a! Malindit a!’
\verseNumber{46}Eg-isipen sikandin ne malindit taman te kene pad egkeulian ka dalu rin. Ne keilangan ne egsuwey-suwey sikandin wey diye sikandin eg-ugpe te lihawangan te kampu.”

\BibleSectionHeading{Ka balaud meyitenged te abungew}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{47}“Ke due abungew diye te kumbale\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{13:47 }Te Hibruwanen: Ka hinabel ne due dalu ne ibung ne makaalat-halat.} wey ke diye naa te hinabel
\verseNumber{48}ne inhabel puun te minsan nekey, puun te bulbul te ayam, wey ke diye naa te laplap te ayam, wey ke diye naa te minsan nekey ne inggimu puun te laplap te ayam,
\verseNumber{49}ne migmeilem-ilem naa wey ke miglahem naa, abungew seini ne migdalapdap, wey keilangan ne igpapitew seini diye te talagpanubad.
\verseNumber{50}Ne keilangan ne egpitawen te talagpanubad ka in-abungew, wey iglein din igtahu seini te pitu ne aldew.
\verseNumber{51}Te igkapitu e ne aldew, eg-abayan seini egpitawa te talagpanubad. Ne emun ke migdalapdap ka abungew diye te hinabel, diye te inhabel puun te minsan nekey, wey ke diye naa te laplap te ayam, malehet naa seini ne abungew ne egpakarereet wey eg-isipen sika ne malindit.
\verseNumber{52}Ne keilangan ne egtutungen te talagpanubad ka manggad, wey ke seeye naa se inhabel puun te minsan nekey, wey ke seeye naa se egpuun te bulbul te ayam, wey ke seeye naa se hinabel, wey ke seeye naa se minsan nekey ne inggimu puun te laplap te ayam, su abungew seini ne egpakarereet.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{53}“Piru emun ke egkakita te talagpanubad ne ware migdalapdap ka abungew te minsan nekey ne kumbale,
\verseNumber{54}egpapi‑pian din ka minsan nekey ne in-abungew wey iglein igtahu seini seled te pitu e man‑e ne aldew.
\verseNumber{55}Egkataman, eg-abayan seini egpitawa te talagpanubad. Ke migmeilem ded wey miglahem ded ka manggad minsan napi‑pian e, eg-isipen ne malindit seini minsan ke ware migdalapdap ka abungew. Sikan naa, keilangan ne egtutungen e seini minsan ke iyan de in-abungew ka diye te tangkaan wey ke diye naa te peka.
\verseNumber{56}Piru emun ke egkakita te talagpanubad ne kenad e egkamelmelehan ka abungew, te napengaan e te egpi‑pi ka manggad, egbindasen din ka in-abungawan diye te manggad wey ke diye naa te laplap te ayam, wey ke diye naa te inhabel puun te minsan nekey.
\verseNumber{57}Piru ke eglibed ded wey egdalapdap ded ka abungew diye te kumbale, wey ke diye naa te inhabel puun te minsan nekey, wey ke diye naa te laplap te ayam, keilangan ne egtutungen e seini.
\verseNumber{58}Piru ke naawe e ka abungew diye te manggad, wey ke diye naa te inhabel puun te minsan nekey, wey ke diye naa te laplap te ayam, te napi‑pian e ka manggad, egpi‑pian pad man‑e eg-abayi seini, wey eg-isipen e seini ne malinis.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{59}Sika iya ka tulumanen meyitenged te abungew diye te kumbale eyew egkanengnengan ke eg-isipen ne malinis wey ke malindit naa ka minsan nekey ne hinabel ne inggimu puun te bulbul te ayam, wey ke hinabel naa, wey ke inhabel naa puun te minsan nekey, wey ke minsan nekey ne inggimu puun te laplap te ayam.

\BibleSectionHeading{Ka tulumanen te peglinis te ibungen}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{14}Ne ingkahiyan e man‑e te Magbebaye ne Manama si Muwisis,
\verseNumber{2}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{14:2: }Mat 8:4; Mar 1:44; Luk 5:14; 17:14.}“Seini ka me tulumanen te peglinis te etew ne neulian te ibung. Te aldew te peglinis kandin, igpapitew sikandin diye te talagpanubad.
\verseNumber{3}Ne eglihawang diye te kampu ka talagpanubad eyew te pegpitew kandin. Ne emun ke egkakita te talagpanubad ne neulian en iya ka etew,
\verseNumber{4}egpaangayen sikandin te seini: daruwa ne manuk-manuk ne neuyag pad wey in-isip ne malinis, sabeka ne sugpang te sidar, malalab-lalab ne hiket, wey sugpang te isupu.
\verseNumber{5}Egkataman, igpahilang te talagpanubad ka sabeka ne manuk-manuk diye te ampew te kuren ne tane ne inweyihan te egpuun te sebseb.
\verseNumber{6}Ne egbalakesen te talagpanubad te eggen-gen ka neuyag pad ne manuk-manuk, ka sugpang te sidar, ka malalab-lalab ne hiket, wey ka sugpang te isupu, wey ig-eled din seini diye te langesa te manuk-manuk ne nakaampew te weyig diye te kuren.
\verseNumber{7}Ne egpabesikan din te langesa te kapapitu ka etew ne eglinisan. Pegkapenga kayi, igpanengneng din e ka etew ne malinis e, wey eglekaan din e ka sabeka ne manuk-manuk.
\verseNumber{8}Ne egpi‑pian te etew ka insaluub din wey egkahisen din ka langun ne bulbul rin, wey egpamanihus sikandin. Ne puun due, eg-isipen e sikandin ne malinis wey egpakaseled e diye te kampu, piru diye pad sikandin eg-uugpe te lihawangan te Balungbalung din te pitu ne aldew.
\verseNumber{9}Emun ke egpitu e ne aldew, eg-abayan din e man‑e te egkahis ka langun ne bulbul rin, ka sumpe din, wey kiley rin. Egpi‑pian din man‑e ka insaluub din wey egpamanihus man‑e sikandin, wey egmalinis e man‑e sikandin.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{10}“Te igkawalu e ne aldew, keilangan ne eg-uyan sikandin te daruwa ne lukesan ne nati te karniru, wey sabeka ne beyan ne nati te karniru ne sabeka pad ne leg‑un wey ware nabalbalangi. Eg-uyan man‑e sikandin te tatelu ne kilu ne harina ne amana ne meupiya ne insewuhan te mentika, wey senge-ubab man‑e ne mentika.
\verseNumber{11}Ne ka talagpanubad ne egpanengneng te malinis e ka etew, iyan eg-uyan te sika ne etew duma te langun ne igpanubad diye te gumawan te Balungbalung ne Temuwanan.
\verseNumber{12}Egkataman, egkuen te talagpanubad ka sabeka ne lukesan ne karniru wey ka senge-ubab ne mentika, wey igpanubad eyew igbayad te sale. Ne igkayew rin seini diye te tangkaan te Magbebaye ne Manama eyew igdasag ne egkayawen.
\verseNumber{13}Ne eggilangen din ka nati te karniru diye te gilanganan ne in-isip ne matulus ne eggilangan te ig-awe te sale wey te egtutungen ne igpanubad. Amana red degma ne matulus ka igpanubad ne igbayad te sale iling te igpanubad ne iglinis te sale, wey iyan egpakakamuney ka talagpanubad.
\verseNumber{14}Egkataman, egkuwa ka talagpanubad te langesa te karniru ne igpanubad wey egpulitan din ka sesel-ayan te igkakawanan ne talinga te etew ne eglinisan, wey iglagkes degma ka timbebakal te kawanan ne belad wey paa te etew.
\verseNumber{15}Egkuwa degma ka talagpanubad te mentika ne diye te ubab wey ig-itis din diye te gibang ne palad din,
\verseNumber{16}ig-eled din dutu ka kemel te igkakawanan ne belad din, wey igpatihis din e seini te kapapitu diye te tangkaan te Magbebaye ne Manama.
\verseNumber{17}Ne ka same te mentika ne diye te palad din, ig-ampew rin igpulit diye te langesa ne impulit din diye te sesel-ayan te igkakawanan ne talinga te etew ne eglinisan, wey iglagkes din degma ka timbebakal te kawanan ne belad wey paa te etew.
\verseNumber{18}Ne ka langun ne nasame te mentika ne diye te palad te talagpanubad, igpulit din diye te ulu te etew ne eglinisan. Ne egpalangesaan sikandin te talagpanubad eyew iglinis te sale din diye te tangkaan te Magbebaye ne Manama.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{19}“Ne igpanubad te talagpanubad ka igpalangesa eyew iglinis te kalindit te etew. Pegkapenga kayi, eggilangen din ka egtutungen ne igpanubad
\verseNumber{20}wey igpanubad din e diye te altar lagkes ka egkakeen ne ighalad. Ne egpalangesa ka talagpanubad eyew iglinis te sale te etew wey eg-isipen e sikandin ne malinis.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{21}“Piru ke egkaayu-ayu sikandin wey kene egpakabehey te seeye ne igmanubad, egkaayun ne iyan din de igbehey ka nati te karniru eyew igbayad te sale. Egkayawen seini eyew iglinis te sale. Egpakabehey re degma sikandin te sabeka ne kilu te harina ne amana ne meupiya ne insewuhan te mentika eyew ighalad, wey senge-ubab te mentika.
\verseNumber{22}Ne egkaayun ne egbehey man‑e sikandin te daruwa ne tukmu wey ke daruwa naa ne selepati ke hendei ka egkaayunan din: ka sabeka para te igpalangesa ne ig-awe te sale, wey ka sabeka, igpanubad ne egtutungen.
\verseNumber{23}Te igkawalu e ne aldew, eg-uyanen din seini langun diye te talagpanubad ne eglinis kandin diye te gumawan te Balungbalung ne Temuwanan diye te tangkaan te Magbebaye ne Manama.
\verseNumber{24}Ne egkuen te talagpanubad ka nati te karniru ne igpanubad eyew igbayad te sale wey ka senge-ubab ne mentika, wey egkayawen din seini diye te tangkaan te Magbebaye eyew igdasag ne egkayawen.
\verseNumber{25}Egkataman, eggilangen din ka nati te karniru ne igpanubad eyew igbayad te sale. Egkuwa sikandin te langesa wey igpulit din diye te sesel-ayan te kawanan ne talinga wey diye te timbebakal te kawanan ne belad wey paa te etew ne eglinisan.
\verseNumber{26}Egtahuan degma te talagpanubad ka igkahibang ne palad din te mentika ne diye te ubab,
\verseNumber{27}ig-eled din te mentika ka kemel te igkakawanan ne belad din wey igpatihis din e seini te kapapitu diye te tangkaan te Magbebaye ne Manama.
\verseNumber{28}Ne ka same te mentika ne diye te palad din, ig-ampew rin igpulit diye te langesa ne impulit din diye te sesel-ayan te igkakawanan ne talinga te etew ne eglinisan wey iglagkes degma ka timbebakal te kawanan ne belad wey paa rin.
\verseNumber{29}Ne ka langun ne nasame te mentika ne diye te palad te talagpanubad, igpulit din diye te ulu te etew ne eglinisan. Ne egpalangesa ka talagpanubad eyew iglinis te sale te etew diye te tangkaan te Magbebaye ne Manama.
\verseNumber{30}Ne egpanubad ka etew te daruwa ne tukmu wey ke daruwa naa ne selepati ke hendei ka igpakabehey rin:
\verseNumber{31}ka sabeka, igpalangesa eyew ig-awe te sale, wey ka sabeka, egtutungen ne igpanubad ne eglagkesan te egkakeen ne ighalad. Ne egpalangesa ka talagpanubad diye te tangkaan te Magbebaye ne Manama eyew iglinis te sale te etew ne eglinisan.
\verseNumber{32}Sika ka me tulumanen te etew ne due ibung, ke ware ayam ne igpanubad ne igpakabehey rin eyew egkalinisan sikandin.”

\BibleSectionHeading{Ka peglinis te abungew diye te baley}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{33}Ne migkahiyan te Magbebaye ne Manama si Muwisis wey si Aarun,
\verseNumber{34}“Emun ke egpekeuma kew e te inged te Kanaan ne igbehey ku kaniyu, wey ke due baley diye ne egpaabungawan ku,
\verseNumber{35}keilangan ne eggendiye te talagpanubad ka mahinged dutu wey igpangguhud kandin ka abungew.
\verseNumber{36}Ne egpitawen e te talagpanubad ka baley wey egnengnengan ka abungew. Piru te kene pad sikandin eglasud te baley, igpalihawang din pad ka langun ne diye te seled eyew kene eg-isipen ne malindit.
\verseNumber{37}Emun ke diye te alabat ka abungew wey migmeilem wey migmalalab ka migkepkep diye te me alabat,
\verseNumber{38}eglihawang sikandin te baley wey eglekeban din seini wey kene eglukatan taman te pitu ne aldew.
\verseNumber{39}Te igkapitu ne aldew, egpitawen din e man‑e seini. Ne emun ke migdalapdap e ka abungew diye te me alabat,
\verseNumber{40}igpalekat din seeye se me batu ne in-alabat ne in-abungew wey igparegpak diye te lihawangan te siyudad ne egdegpakan te langun ne in-isip ne malindit.
\verseNumber{41}Egkataman, egpakahisan din langun ka seled te alabat wey igparegpak dan ka kinahis diye te lihawangan te siyudad ne degpakanan te malindit.
\verseNumber{42}Ne egkuwa man‑e sikandan te lein ne me batu ne igliwan te me batu ne in-awe, eg-akeban dan te egpulit ka alabat ne nakahisan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{43}“Ke eglibed ka abungew te naawe e ka batu, wey nakahisan e wey napulitan e,
\verseNumber{44}eggendiyaan e man‑e seeye te talagpanubad wey egpitawen e man‑e. Ke migdalapdap e ka abungew diye te baley, abungew naa seini ne egpakarereet su eglibed-libed, wey eg-isipen ne malindit seini ne baley.
\verseNumber{45}Purisu, igpahuhus din ka baley wey igparegpak ka langun-langun diye te lihawangan te siyudad, diye te degpakanan te eg-isipen ne malindit.
\verseNumber{46}Ne minsan hentew ne egseled te seeye ne baley ne inlekeban pad, eg-isipen ne malindit taman te egkasagkup,
\verseNumber{47}wey minsan hentew ne eglipereng wey ke egkeen naa diye te seled te sika ne baley, keilangan ne egpami‑pi te insaluub din.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{48}“Piru ke egkakita te talagpanubad ne warad migdalapdap ka abungew diye te napulitan e, igpanengneng din ne kenad seeye ne malindit su naawe e ka abungew.
\verseNumber{49}Ne eyew eg-isipen ne malinis ka baley, egkuwa ka talagpanubad te daruwa ne manuk-manuk, wey sabeka ne sugpang te sidar, wey malalab-lalab ne lubid, wey sugpang te isupu.
\verseNumber{50}Ne eggimatayan din ka sabeka ne manuk-manuk ne egtayeen ka langesa te kuren ne due weyig.
\verseNumber{51}Ne egbalakesen din te eggen-gen ka sabeka ne sugpang te sidar, wey ka malalab-lalab ne lubid, wey ka sugpang te isupu, wey iglagkes din ka sabeka ne manuk-manuk ne neuyag, wey ig-eled din ka langun diye te weyig ne due langesa te manuk-manuk ne inggimatayan. Ne egpapesikan din ka baley te kapapitu.
\verseNumber{52}Iling due ka peglinis te baley ne iyan eggamiten ka langesa te manuk, ka weyig, ka neuyag ne manuk-manuk, wey ka kayu ne sidar, ka sugpang te isupu, wey ka malalab-lalab ne lubid.
\verseNumber{53}Ne eglekaan ka neuyag ne manuk-manuk diye te lihawangan te siyudad. Iling due ka pegpalangesa rin te peglinis te baley ne in-abungew.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{54-56}Sika ka me tulumanen meyitenged te dalu te laplap iling te me kehang, buu wey ke busuwak naa, wey meyitenged te abungew ne diye te manggad, wey ke diye naa te me baley,
\verseNumber{57}eyew egkanengnengan ke eg-isipen naan e ne malindit wey eg-isipen naan e ne malinis. Sika ka me tulumanen meyitenged te dalu ne egtubu te laplap wey te abungew.

\BibleSectionHeading{Ka me balaud te me dalu ne eglihawang te lawa te etew}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{15}Ne migkahiyan te Magbebaye ne Manama si Muwisis wey si Aarun,
\verseNumber{2}“Kahii niyu ka me kabuhalan ni Israil: emun ke due eglihawang diye te lebut\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{15:2 }Ka igpasabut te “lebut” iyan se “kuwa te lukes”.} te lukes tenged te dalu, sika se eglihawang, eg-isipen ne malindit.
\verseNumber{3}Ne seini ka tulumanen meyitenged te etew ne due eglihawang diye te lebut din, minsan eglihawang wey se kene, eg-isipen ded sikandin ne malindit.
\verseNumber{4}Ka minsan nekey ne egkeyibatan wey ke egkapinnuuwan din naa, eg-isipen degma ne malindit.
\verseNumber{5}Ne minsan hentew ne egpakasamsam te inggibatan din, keilangan ne egpi‑pian din ka insaluub din wey egpamanihus sikandin. Eg-isipen sikandin ne malindit taman te egkasagkup.
\verseNumber{6}Ka egpakapinnuu te impinnuuwan din, keilangan ne egpi‑pi te insaluub din wey egpamanihus. Eg-isipen sikandin ne malindit taman te egkasagkup.
\verseNumber{7}Ne ka egpakasamsam te etew ne due eglihawang diye te lebut, keilangan ne egpi‑pi te insaluub din wey egpamanihus. Eg-isipen sikandin ne malindit taman te egkasagkup.
\verseNumber{8}Ka minsan hentew ne egkeileban te etew ne due eglihawang diye te lebut, keilangan ne egpi‑pi te insaluub din wey egpamanihus. Eg-isipen sikandin ne malindit taman te egkasagkup.
\verseNumber{9}Ne ka minsan nekey ne sakang ne egkeunturan din, eg-isipen ne malindit.
\verseNumber{10}Ka minsan hentew ne egpakasamsam te napinnuuwan te etew ne due eglihawang diye te lebut wey ka eg-uyan te seeye ne kasangkapan, eg-isipen degma ne malindit taman te egkasagkup. Ne keilangan egpi‑pian din ka insaluub din wey egpamanihus sikandin. Eg-isipen sikandin ne malindit taman te egkasagkup.
\verseNumber{11}Ne emun ke ware nakapanlu‑lu te belad din ka etew ne due eglihawang diye te lebut wey nakahen-gen te lein ne etew, keilangan ne egpi‑pian te etew ne nahen-genan ka insaluub din wey egpamanihus. Eg-isipen sikandin ne malindit taman te egkasagkup.
\verseNumber{12}Ne ka kuren ne tane ne egkahen-genan te etew ne due eglihawang diye te lebut, keilangan ne egpeseen, wey ka tahuanan ne kayu ne nahen-genan din, keilangan ne eglu‑luan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{13}“Ke warad e eglihawang puun te lebut din, egtetahad sikandin te pitu ne aldew human pad sikandin egmalinis. Ne egpi‑pian din ka insaluub din wey egpamanihus sikandin, wey egmalinis e sikandin.
\verseNumber{14}Te igkawalu e ne aldew, egkuwa sikandin te daruwa ne tukmu wey ke daruwa naa ne selepati. Ne eggendiye sikandin te tangkaan te Magbebaye ne Manama diye te gumawan te Balungbalung ne Temuwanan, wey igbehey rin seini diye te talagpanubad.
\verseNumber{15}Ne igpanubad seini te talagpanubad—ka sabeka, igpalangesa eyew ig-awe te sale, wey ka sabeka, igpanubad ne egtutungen. Ne egpalangesaan te talagpanubad ka sika ne etew diye te tangkaan te Magbebaye eyew te peglinis te sale din tenged te miglihawang te lebut din.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{16}“Ke due lukes ne eglihawangan te muntus, keilangan ne egpamanihus sikandin piru eg-isipen ded sikandin ne malindit taman te egkasagkup.
\verseNumber{17}Ka me manggad wey ke kasangkapan naa ne laplap te ayam ne natihisan te muntus, keilangan ne egpi‑pian. Eg-isipen sika ne malindit taman te egkasagkup.
\verseNumber{18}Ke eggilabet ka lukes te malitan, keilangan ne egpamanihus sikandan se daruwa. Ne eg-isipen ded sikandan ne malindit taman te egkasagkup.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{19}“Ke eglangeseen ka malitan, eg-isipen sikandin ne malindit taman te pitu ne aldew. Ne ka egsamsam kandin eg-isipen ne malindit taman te egkasagkup.
\verseNumber{20}Ne ka minsan nekey ne egkeyibatan wey egkapinnuuwan din, eg-isipen degma ne malindit.
\verseNumber{21-23}Ka minsan hentew ne egsamsam te neyibatan din wey ke minsan nekey ne kasangkapan ne napinnuuwan din, keilangan ne egpami‑pi te insaluub din wey egpamanihus. Eg-isipen sikandin ne malindit taman te egkasagkup.
\verseNumber{24}Ke eggilabet ka lukes te eglangeseen, eg-isipen ka lukes ne malindit te pitu ne aldew, wey eg-isipen ne malindit degma ka langun ne neyibatan din.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{25}“Ke egsubla te pila ne aldew ne eglangeseen ka malitan, wey ke eglangeseen de due sikandin minsan kene perem ne timpu ne eglangeseen sikandin, eg-isipen sikandin ne malindit iling te tagse bulan ne eglangeseen sikandin. Eg-isipen sikandin ne malindit taman te duen pad langesa rin.
\verseNumber{26}Ne ka minsan nekey ne egkeyibatan din wey ke egkapinnuuwan din naa te sasangan pad sikandin ne eglangeseen, eg-isipen degma ne malindit iling te tagse bulan ne eglangeseen sikandin.
\verseNumber{27}Ka egpakasamsam te seeye ne me kasangkapan, eg-isipen ne malindit degma wey keilangan ne egpami‑pi sikandin te insaluub din wey egpamanihus. Eg-isipen sikandin ne malindit taman te egkasagkup.
\verseNumber{28}Ke kenad sikandin eglangeseen, egtetahad pad sikandin te pitu ne aldew human pad sikandin egmalinis.
\verseNumber{29}Te igkawalu e ne aldew, eg-uyan sikandin te daruwa ne tukmu wey ke selepati naa wey eg-uyanen din seini diye te talagpanubad, diye te gumawan te Balungbalung ne Temuwanan.
\verseNumber{30}Igpanubad seini te talagpanubad—ka sabeka, igpalangesa eyew ig-awe te sale, wey ka sabeka, igpanubad ne egtutungen. Ne egpalangesa ka talagpanubad eyew iglinis te sale din diye te tangkaan te Magbebaye ne Manama tenged su eglangeseen sikandin.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{31}Ne impepanpanayan te Magbebaye ki Muwisis wey ki Aarun ka me kabuhalan ni Israil meyitenged te egpakamalindit kandan eyew kene sikandan egkapatey ke egseled te Balungbalung ne Temuwanan ne diye te taliware te kampu ran.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{32-33}Sika ka tulumanen meyitenged te etew ne in-isip ne malindit tenged su eglihawangan sikandin te muntus wey ke duen naa eglihawang diye te lebut din, wey meyitenged te malitan ne eglangeseen, wey te lukes ne eggilabet te malitan ne in-isip ne malindit.

\BibleSectionHeading{Ka aldew te peglinis te sale}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{16}Te migpatey e ka daruwa ne anak ni Aarun tenged su migparani sikandan diye te tangkaan te Magbebaye ne Manama, migkahiyan e te Magbebaye si Muwisis,
\verseNumber{2}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{16:2: }Hib 6:19.}“Kahii nu ka suled nu ne si Aarun ne kene egseled egtakuseng diye te Amana ne Matulus ne Sinabeng ne diye te limang te kurtina ne diye ka Tahuanan te Kasabutan. Ke egseled sikandin diye ne egpakakita te katelesan ku pinaahi te gapun diye te ampew te supe\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{16:2 }Te Hibruwanen: diye te gapun ampew te pinnuuwan te himenew.} te Tahuanan te Kasabutan, egpatey sikandin.
\verseNumber{3}Egpakaseled de sikandin diye te Amana ne Matulus ne Sinabeng ke eg-uyan sikandin te turu ne baka ne igpalangesa ne ig-awe te sale wey lukesan ne karniru ne igpanubad ne egtutungen.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{4}“Keilangan ne egpamanihus sikandin wey igsaluub din ka egpekeiling te kumbale ne malayat se belad, malepet ne salual ne igbunbun te lebut, tabed, wey salakey.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{5}“Egbuyuan din ka langun ne kabuhalan ni Israil te daruwa ne lukesan ne kambing ne igpalangesa ne ig-awe te sale wey lukesan ne karniru ne igpanubad ne egtutungen.
\verseNumber{6}Ne keilangan ne igpanubad ni Aarun ka turu ne baka ne igpalangesa eyew ig-awe te sale din wey sale te pamilya rin.
\verseNumber{7}Egkataman, eg-uyanen din ka daruwa ne kambing, wey igtahu din diye te tangkaan te Magbebaye ne Manama diye te gumawan te Balungbalung ne Temuwanan.
\verseNumber{8}Ne egpintut-pintut sikandin eyew te pegnengneng ke hendei te daruwa ne kambing ka para te Magbebaye wey hendei ka para ki Asasil.\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{16:8 }Kene ne klaru diye te Hibruwanen ne linalahan ke nekey ka igpasabut te Asasil piru masulug ka migpalintutuu ne ngaran seini te busew ne diye mig-ugpe te inged ne ware mig-ugpe.}
\verseNumber{9}Ne ka kambing ne naalam ne para te Magbebaye, eg-uyanen ni Aarun diye te seled wey igpalangesa rin eyew ig-awe te sale.
\verseNumber{10}Piru ka kambing ne para ki Asasil, igpanubad din diye te Magbebaye piru kene din seini eggimatayan. Ne eglekaan din seini diye te disirtu eyew iglinis te sale te me etew.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{11}“Ne eg-uyanen ni Aarun ka igpanubad din ne igpalangesa ne ig-awe te sale wey egpalangesa sikandin para kandin mismu, wey te pamilya rin. Te egkeyimatayan din e ka turu ne baka ne igpalangesa eyew ig-awe te sale,
\verseNumber{12}egkuen din ka tahuanan te insinsu wey eggipenuen din te baha ne egpuun te altar ne eg-unturan te egtutungen ne diye te tangkaan te Magbebaye. Ne egkuwa man‑e sikandin te daruwa ne kemkem te insinsu ne meemut ne impatamtamanan te eglupet, wey eg-uyanen din seini diye te Amana ne Matulus ne Sinabeng.
\verseNumber{13}Ne igbukbuk din seini diye te baha ne diye te tangkaan te Magbebaye eyew egkabunbunan te ebel te insinsu ka supe te Tahuanan te Kasabutan eyew kene sikandin egpatey.
\verseNumber{14}Ne egkuwa sikandin te langesa te baka wey ig-eled din te langesa ka kemel rin, wey egpabesikan din ka baad te supe ne diye nakatangke te igsile. Egpabesikan din degma te kapapitu ka ampew te supe.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{15}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{16:15: }Hib 9:12.}“Eggilangen din degma ka kambing ne igpalangesa eyew ig-awe te sale te keet-etawan. Ne eg-uyanen din ka langesa te kambing diye te Amana ne Matulus ne Sinabeng wey egpabesikan din ka supe te Tahuanan te Kasabutan, iling te inggimu rin te langesa te turu ne baka.
\verseNumber{16}Sika ka eggimuwen ni Aarun te pegpalangesa te peglinis te Amana ne Matulus ne Sinabeng tenged te kalindit te kabuhalan ni Israil wey te langun ne me sale dan, wey te pegsupak dan. Eggimuwen din degma seini diye te nalinditan ne duma ne baad te Balungbalung ne Temuwanan ne diye te taliware dan.
\verseNumber{17}Keilangan ne ware etew diye te Balungbalung ne Temuwanan ke egseled si Aarun diye eyew eglinis te Amana ne Matulus ne Sinabeng taman te eglihawang sikandin. Ne emun ke egpakapalangese e sikandin eyew iglinis te sale dan te taltalaanak wey te langun ne kabuhalan ni Israil,
\verseNumber{18}eglihawang e sikandin diye wey eggendiye sikandin te altar ne diye te lenged te gumawan te Balungbalung ne Temuwanan. Ne egkuwa sikandin te langesa te turu ne baka wey te kambing, wey egpulitan din kayi ka me sungey-sungey te altar.
\verseNumber{19}Igpabesik ni Aarun te kemel rin te kapapitu ka duma ne langesa diye te altar, wey puun due, egkalinisan e seini wey egmatulus e puun te kalindit te me kabuhalan ni Israil.”

\BibleSectionHeading{Ka kambing ne eglekaan}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{20}“Ke egkeimpusan e ni Aarun te egpalangesa ka Matulus ne Sinabeng wey ka Balungbalung ne Temuwanan, wey ka altar, eg-uyanen din e diye te Manama ka neuyag ne kambing ne para ki Asasil.
\verseNumber{21}Igtel-eb din ka daruwa ne belad din te ulu te kambing wey igpangguhud din ka langun ne sale te kabuhalan ni Israil. Te seini ne paahi, egkaalin ka pegkamalindit dan, wey ka me seyyup dan diye te ulu te kambing. Ne egpalekaan e ni Aarun te me etew ne talagpaleke ka kambing diye te disirtu.
\verseNumber{22}Ne egkeuyan e te kambing ka langun ne sale dan diye te diriyui ne inged, su eglekaan ma seini diye te disirtu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{23}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{16:23: }Isi 44:19.}“Ne egseled si Aarun te Balungbalung ne Temuwanan wey egluungen din ka insaluub din te migseled wey iggaat din de seini diye te Matulus ne Sinabeng.
\verseNumber{24}Ne egpamanihus sikandin diye te Matulus ne Sinabeng, wey igsaluub din ka lerew ne kumbale din. Ne egkataman, eglihawang e sikandin wey egtutungen din e ka kandin ne igpanubad eyew iglinis te sale din, wey ka igpanubad degma te me etew eyew iglinis te sale dan.
\verseNumber{25}Ne egtutungen din diye te altar ne tutunganan te igpanubad ka tabe te igpalangesa ne iglinis te sale.
\verseNumber{26}Ne ka etew ne talagleke te kambing ne para ki Asasil, keilangan ne egpami‑pi te insaluub din, wey egpamanihus te kene pad sikandin egseled diye te kampu.
\verseNumber{27}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{16:27: }Hib 13:11.}Keilangan ne eg-uyanen diye te lihawangan te kampu wey egtutungen ka nasame ne turu ne baka wey ka kambing ne in-angayan te langesa eyew iglinis te Matulus ne Sinabeng. Iglagkes te egtutung ka laplap, sapu, wey ka tei te me ayam.
\verseNumber{28}Ne seeye se migtutung te same te me ayam, keilangan ne egpami‑pi pad te insaluub din wey egpamanihus pad human eglibed diye te kampu.”

\BibleSectionHeading{Ka Aldew te Pegpasaylu te Sale}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{29}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{16:29-34: }Lib 23:26-32; Num 29:7-11.}“Seini ka tulumanen ne eg-ikulen niyu te langun ne timpu: keilangan ne egpuasa kew te igkapitu ne bulan te igkasapulu ne aldew wey kene kew himu te minsan nekey, mahinged ma wey se lapu ne miglemung kaniyu.
\verseNumber{30}Su sika ka aldew ne egpalangesaan kew eyew egmalinis kew diye te tangkaan te Magbebaye ne Manama.
\verseNumber{31}Himeley kew wey peeneng-eneng kew te eggimuwen niyu te sika ne aldew wey puasa kew man‑e. Tulumanen seini ne kene egkataman.
\verseNumber{32}Ne iyan egpalangesa kaniyu ka egkaalam ne talagpanubad ne eg-itisan te lana ne iyan igliwan te amey rin isip Labew ne Talagpanubad. Igsaluub din ka igsaluub te Labew ne Talagpanubad,
\verseNumber{33}wey egpalangesaan din ka Amana ne Matulus ne Sinabeng wey ka balungbalung ne temuwanan, wey ka altar, wey iglagkes din te egpalangesa ka me talagpanubad wey ka langun ne keet-etawan eyew egmalinis.
\verseNumber{34}Ne keilangan ne egtumanen niyu seini ne tulumanen ne pegpalangesa te langun ne sale te kabuhalan ni Israil te ware egtamanan wey himuwa niyu seini tagse leg‑un.” Ne intuman ni Muwisis ka insuhu te Magbebaye ne Manama kandin.

\BibleSectionHeading{Ka inged ne eleg ne egpanubaran}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{17}Ne migkahiyan te Magbebaye ne Manama si Muwisis,
\verseNumber{2}“Kahii nu si Aarun wey ka me anak din, wey ka langun ne kabuhalan ni Israil ne seini ka igsuhu ku kandan:
\verseNumber{3}Minsan hentew kandan ne eggilang te baka wey ke nati naa te karniru wey ke kambing naa ne igpanubad, keilangan ne diye din seini eggimuwa te gumawan te Balungbalung ne Temuwanan eyew igdasag diye te Magbebaye ne Manama.
\verseNumber{4}Ke diye din seini eggilanga te minsan hendei diye te kampu wey ke diye naa te lihawangan te kampu, nakasale sikandin iling te nakapatey. Ne puun due, egdeldelen e sikandin puun te me karumaan din.
\verseNumber{5}Inggimu seini ne suhu eyew egkeengked ka pegpanubad te kabuhalan ni Israil te minsan hendei. Pegpehet-pehet man‑e seini ne ka igpanubad para te keupianan, igbehey diye te me talagpanubad ne diye te gumawan te Balungbalung ne Temuwanan ne iyan egpanubad diye te Magbebaye.
\verseNumber{6}Ne egpatihisan te talagpanubad te langesa te igpanubad ka altar te Magbebaye ne diye dapit te gumawan te Balungbalung. Egtutungen sika wey meemut ka lansi due diye te Magbebaye.
\verseNumber{7}Su kenad e egpanubad sikandan diye te me busew ne kambing ne insimba ran. Tulumanen seini ne ware egtamanan para kandan wey te egginguma pad ne kabuhalan dan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}“Sikan naa, kahii nu sikandan ne minsan hentew te kabuhalan ni Israil wey ke lapu naa ne miglemung kandan ne egpanubad te egtutungen
\verseNumber{9}ne kene dan eg-uyanen diye te gumawan te Balungbalung ne Temuwanan eyew igpanubad te Magbebaye ne Manama, ka sika ne etew, egdeldelen e puun te me karumaan din.”

\BibleSectionHeading{Ka balaud meyitenged te langesa}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{10}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{17:10: }Hin 9:4; Lib 7:26-27; 19:26; Diy 12:16,23; 15:23.}“Ne emun ke due kabuhalan ni Israil wey ke lapu naa ne miglemung kandan ne egkeen te due langesa, egbalaharen ku sikandin wey egdeldelen e sikandin te me kabuhalan din.
\verseNumber{11}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{17:11: }Hib 9:22.}Su puun te langesa ka umul te langun ne eggeheyinawa. Ne ka langesa iya ka in-alam ku ne iglinis kaniyu diye te altar. Su ka langesa ne iyan egpuunan te umul, iyan egpakalinis te sale te me etew.
\verseNumber{12}Seini ka egpuunan mania te inlalahan ku ka me kabuhalan ni Israil ne kene egkaayun ne egkeen te langesa ka minsan hentew kandan wey ke me lapu naa ne miglemung kandan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{13}“Ka minsan hentew ne kabuhalan ni Israil wey ke me lapu naa ne miglemung kaniyu ne egpanganup wey egpanitingen te egkaayun ne egkeenen, keilangan ne igpatihis din te tane ka langesa te egkeutel rin wey egbunbunan din.
\verseNumber{14}Tenged su egpuun te langesa ka umul te langun ne eggeheyinawa, sikan naa, egbalabahan ku ka me kabuhalan ni Israil ne egkeen te langesa te minsan nekey ne mananap. Ka egkeen te langesa, egdeldelen e puun te me karumaan din.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{15}“Ka minsan hentew te kabuhalan ni Israil wey ke me lapu naa ne mig-ugpe duma kaniyu ne egkeen te mananap ne napatey re due wey ke inggimatayan te lein ne mananap, keilangan ne egpami‑pi sikandin te insaluub din wey egpamanihus, piru eg-isipen ded sikandin ne malindit taman te egkasagkup.
\verseNumber{16}Piru ke kene din egpi‑pian ka insaluub din wey kene egpamanihus, due egkaneem-neem din ne legpad.”

\BibleSectionHeading{Ka kene ne eleg ne pegpeyilabetey}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{18}Ne migkahiyan te Magbebaye ne Manama si Muwisis,
\verseNumber{2}“Kahii nu ka me kabuhalan ni Israil te seini: Sikeddiey ka Magbebaye niyu.
\verseNumber{3}Kene kew ikul te me hinimuwan te me matig-Ihiptu ne mig-ugpaan niyu dengan, wey kene kew ikul te me hinimuwan te me matig-Kanaan ne eg-uyanan ku kaniyu. Kene kew ikul te me batasan dan.
\verseNumber{4}Tumana niyu ka me suhu ku wey ikula niyu ka me balaud ku kaniyu. Sikeddiey ka Magbebaye ne Manama niyu.
\verseNumber{5}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{18:5: }Nih 9:29; Isi 18:9; 20:11-13; Luk 10:28; Rum 10:5; Gal 3:12.}Sikan naa, tumana niyu ka me suhu ku wey ikula niyu ka me balaud ku kaniyu, su ka egtuman due, egkeuyag. Sikeddiey ka Magbebaye.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{6}“Kene kew hilabet te karumaan niyu pad iya. Sikeddiey ka Magbebaye.
\verseNumber{7}Kene kew hilabet te iney niyu su egpakapeyilew sika te amey niyu. Iney niyu sikandin; kene niyu sikandin huliri.
\verseNumber{8}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{18:8: }Lib 20:11; Diy 22:30; 27:20.}Ne kene kew hilabet te duwey te amey niyu, su egpakapeyilew sika te amey niyu.
\verseNumber{9}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{18:9: }Lib 20:17; Diy 27:22.}Kene kew hilabet te atebey niyu, minsan ke nekegtalaari kew re te amey wey ke iney naa, minsan ke diye miglesut sikandin te baley niyu wey se ware.
\verseNumber{10}Ne kene kew hilabet te apu niyu ne malitan—apu niyu ma sikandin te anak niyu ne lukes wey se malitan—su egpekeyilew kaniyu sika.
\verseNumber{11}Kene kew hilabet te anak te amey niyu te lein ne malitan su atebey niyu red sikandin.
\verseNumber{12}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{18:12-14: }Lib 20:19-20.}Ne kene kew hilabet te aye niyu su atebey pad iya sikandin te amey niyu.
\verseNumber{13}Kene kew hilabet te hari te iney niyu ne malitan, su karumaan pad iya sikandin te iney niyu.
\verseNumber{14}Kene kew hilabet te asawa te anggam niyu su egpakapeyilew sika te anggam niyu, wey egkaaye niyu pad man‑e ka asawa rin.
\verseNumber{15}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{18:15: }Lib 20:12.}Kene kew hilabet te ambey niyu su asawa ma sikandin te anak niyu. Keilangan ne kene niyu egguliran sikandin.
\verseNumber{16}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{18:16: }Lib 20:21.}Ne kene kew hilabet te ipag niyu su egkeyilawan ka suled niyu.
\verseNumber{17}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{18:17: }Lib 20:14; Diy 27:23.}Kene niyu peglakita te eggilabet ka anak wey ka iney. Kene kew man‑e hilabet te me apu din su amana rin pad iya sikandan wey mareet sika ne himu.
\verseNumber{18}Kene kew duruwey te ipag niyu wey kene kew hilabet kandin su neuyag pad ka asawa niyu wey eyew kene egpekeg-ehet sikandan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{19}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{18:19: }Lib 20:18.}“Kene kew man‑e hilabet te eglangeseen ne malitan, su in-isip sikandin ne malindit.
\verseNumber{20}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{18:20: }Lib 20:10.}Ne kene kew hilabet te asawa te senge-etew eyew kene kew eg-isipen ne malindit.
\verseNumber{21}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{18:21: }Lib 20:1-5.}Kene niyu ipanubad ka me anak niyu diye te diyus-diyus ne si Muluk, su eyew kene egkabaley-baley ka ngaran te Manama niyu. Sikeddiey ka Magbebaye ne Manama.
\verseNumber{22}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{18:22: }Lib 20:13.}Kene kew hilabet te iling niyu red ne lukes iling te peggulid niyu te malitan, su eg-isipen sika ne malindit.
\verseNumber{23}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{18:23: }Iks 22:19; Lib 20:15-16; Diy 27:21.}Ne sikaniyu se me lukes, kene kew hilabet te mananap eyew kene kew eg-isipen ne malindit. Ne sikaniyu degma se me malitan, kene kew peyilabet te me mananap su eg-isipen iya sika ne malindit.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{24}“Kene niyu linditi ka pegkeetew niyu te minsan hendei te seeye ne me himu, su sika ka nakalindit te me etew ne egdeldelen ku te in-ugpaan dan eyew egkasubalan niyu.
\verseNumber{25}Tenged te nalinditan dan e ka intiru ne tane, imparusaan ku ka inged dan, purisu narelrel e sikandan.
\verseNumber{26}Piru tumana niyu mule ka me suhu ku wey ka me balaud ku, sikaniyu se kabuhalan ni Israil wey ke me lapu naa. Ne kene niyu himuwa ka minsan hendei te seeye se eg-isipen ne malindit ne himu
\verseNumber{27}su sika iya ka nakalindit te tane te me etew ne egsubalan niyu.
\verseNumber{28}Su emun ke eg-iling kew red kandan, egdeldelen ku degma sikaniyu iling te pegdeldel ku kandan te nekewun‑a kaniyu.
\verseNumber{29}Minsan hentew ne eggimu te seeye se eg-isipen ne malindit, egdeldelen e puun te me karumaan din.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{30}“Purisu tanud-tanud kew ne egkatuman niyu ka igpeyimu ku kaniyu, wey kene niyu ilingi ka mallindit ne hinimuwan te me etew ne nekewun‑a kaniyu. Kene kew en iya bul‑ug himu te iling due su egpakamalindit sika kaniyu. Sikeddiey ka Magbebaye ne Manama niyu.”

\BibleSectionHeading{Ka nalein-lein ne me suhu}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{19}Ne migkahiyan te Magbebaye ne Manama si Muwisis,
\verseNumber{2}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{19:2: }Lib 11:44-45; 1Pid 1:16.}“Kahii nu ka langun ne kabuhalan ni Israil: Keilangan ne egmatulus kew su matulus a se Magbebaye niyu.
\verseNumber{3}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{19:3: a }Iks 20:12; Diy 5:16; \BibleCrossReferenceAnchor{b }Iks 20:8; Diy 5:12.}Tahura niyu ka iney wey ka amey niyu, wey himeley kew te Aldew te Peggimeley. Sikeddiey ka Magbebaye niyu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{4}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{19:4: a }Lib 26:1; \BibleCrossReferenceAnchor{b }Iks 20:23; 34:17; Diy 17:25.}“Kene kew simba te me diyus-diyus wey ke egpanggimu naa te diyus-diyus ne me putew. Sikeddiey ka Magbebaye niyu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{5}“Ke egpanubad kew te igpanubad para te keupianan, keilangan ne eleg ka pegpanubad niyu eyew egdawaten ku sikaniyu.
\verseNumber{6}Keilangan ne egkasimahan de seini wey ke egkararuan naa. Ne emun ke due egkasame te egkatateluwan e, keilangan ne egtutungen e seini.
\verseNumber{7}Ke egkeenen niyu seini te egkatateluwan e, kene ku seini egdawaten, su in-isip e seini ne malindit.
\verseNumber{8}Ka minsan hentew ne egkeen due, due egkaneem-neem din ne legpad tenged su imbaley-baley rin ka inhalad e keddi, sikan naa, egdeldelen e sikandin puun te me karumaan din.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{9}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{19:9-10: }Lib 27:15; Diy 24:19-22.}“Ke eggaani kew, kene niyu re amina wey ke pakilalawi naa.
\verseNumber{10}Kene niyu re man‑e amina te egpamupu ka parasan niyu wey ke egpamuruten naa ka neneulug. Pangengkeri niyud e seini para te seeye se ware egkeyimu wey te me lapu. Sikeddiey ka Magbebaye ne Manama niyu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{11}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{19:11: a }Iks 20:15; Diy 5:19; \BibleCrossReferenceAnchor{b }Iks 20:16; Diy 5:20.}“Kene kew panakew, kene kew paak-akaley wey ke peub-ubatey naa.
\verseNumber{12}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{19:12: }Iks 20:7; Diy 5:11; Mat 5:33.}Ne kene niyu gamita ka ngaran ku eyew igpamalehet niyu te ubat su ke eggimuwen niyu sika, egkabaley-baley niyu re ka ngaran ku. Sikeddiey ka Magbebaye.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{13}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{19:13: }Diy 24:14-15.}“Kene niyu le-leiha wey ke panakawi naa ka duma niyu. Kene niyu pasimahi te egbayad ka trabahanti niyu.
\verseNumber{14}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{19:14: }Diy 27:18.}Kene niyu balbalaya ka kene egdineg ne etew wey kene niyu balabahi ka egbayaan te butud, ke kene, kaaldeki a nikaniyu se Manama niyu. Sikeddiey ka Magbebaye niyu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{15}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{19:15: }Iks 23:6-8; Diy 16:19.}“Kene kew hukum te kene ne eleg ne peggukum eyew te peglapig te egkaayu-ayu wey ke meyaman naa. Ke kene, peg-ilinga niyu te eggukum ka langun.
\verseNumber{16}Kene kew sesalupet te duma niyu. Kene kew himu te minsan nekey ne egpakarereet te duma niyu. Sikeddiey ka Magbebaye.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{17}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{19:17: }Mat 18:15.}“Kene kew tetahu te langet te pusung niyu ke due ig-ehet niyu te duma niyu, eyew kene kew egpakalagkes kandan te due sale.
\verseNumber{18}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{19:18: }Mat 5:43; 19:19; 22:39; Mar 12:31; Luk 10:27; Rum 13:9; Gal 5:14; San 2:8.}Kene kew suli wey ke ehet naa te duma niyu. Ke kene, geyinawei niyu ka duma niyu iling te peggeyinawa niyu te pegkeetew niyu. Sikeddiey ka Magbebaye.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{19}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{19:19: }Diy 22:9-11.}“Tumana niyu ka me balaud ne igpatuman ku kaniyu. Kene niyu paahari ka ayam niyu te lein ne klasi te ayam. Kene niyu pamulei te daruwa ne klasi te beni ka kamet niyu. Kene niyu isaluub ka manggad ne inggimu puun te daruwa ne klasi te hinabel.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{20}“Ke due lukes ne eggilabet te uripen ne malitan ne duen e egpangasawa, piru ware pad nalekat te eg-asawa kandin wey ware pad kaligwangan din puun te nekeuripen kandin, keilangan ne egparusaan sikandan. Piru kene de sikandan eggimatayan su ware mem pad kaligwangan te malitan puun te nekeuripen kandin.
\verseNumber{21}Ne ka lukes ne nekeyilabet, eg-uyan te lukesan ne karniru diye te Magbebaye ne Manama, diye te gumawan te Balungbalung ne Temuwanan eyew igbayad te sale ne neyimu rin.
\verseNumber{22}Ne igpalangesa te talagpanubad ka lukesan ne karniru diye te tangkaan te Magbebaye eyew iglinis te sale te lukes wey egkapasaylu e ka sale din.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{23}“Ke diye kew e te Kanaan wey ke egpamula kew e te minsan nekey ne prutas ne egkakeen, kene kew egkaayun ne egkeen te behas te tatelu ne leg‑un. Kene kew pa keen te behas su kene egkaayun.
\verseNumber{24}Te igkeep‑at ne leg‑un, ka langun ne behas, ihalad niyu eyew te pegdayan keddi.
\verseNumber{25}Te igkalalimme e ne leg‑un, egkaayun e ne egkeenen niyu ka me behas te me prutas wey egmasalig e ka me behas kayi. Sikeddiey ka Magbebaye ne Manama niyu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{26}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{19:26: a }Hin 9:4; Lib 7:26-27; 17:10-14; Diy 12:16,23; 15:23; \BibleCrossReferenceAnchor{b }Diy 18:10.}“Kene kew keen te ngalap te minsan nekey ne duen pad langesa. Ne kene kew panagne wey ke pahehane naa.
\verseNumber{27}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{19:27-28: }Lib 21:5; Diy 14:1.}Kene niyu abuluhi ka tagse kakiliran te ulu niyu wey kene kew panumpe.
\verseNumber{28}Ne kene niyu man‑e tulisi ka lawa niyu wey ke pangetebi naa eyew te peglungku te minatey. Sikeddiey ka Magbebaye ne Manama.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{29}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{19:29: }Diy 23:17.}“Kene niyu ipabaley-baley ka me anak niyu ne me malitan su eg-isipen sikandan ne malindit. Ke eggimuwen niyu sika, egkeempet te malindit ka inged niyu wey egkeelin e ne mareet ka langun.
\verseNumber{30}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{19:30: }Lib 26:2.}Himeley kew te Aldew te Peggimeley, wey kaaldeki niyu ka inged ne egsimbaan niyu keddi. Sikeddiey ka Magbebaye.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{31}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{19:31: }Diy 18:11; 1Sam 28:3; 2Har 23:4; Isa 8:19.}“Kene kew pabulig te egmahehane. Ke egpabulig kew kandan, eg-isipen kew ne malindit. Sikeddiey ka Magbebaye niyu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{32}“Tahura niyu ka me buyag. Kaaldeki a degma nikaniyu se Manama niyu. Sikeddiey ka Magbebaye niyu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{33}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{19:33-34: }Iks 22:21; Diy 24:17-18; 27:19.}“Ke due lapu ne eglemung kaniyu diye te tane niyu, kene niyu le-leiha sikandin,
\verseNumber{34}ke kene, sahipaa niyu iling te duma niyu red te mahinged. Geyinawei niyu sikandin iling te peggeyinawa niyu te pegkeetew niyu tenged su me lapu kew ma degma dengan diye te Ihiptu. Sikeddiey ka Magbebaye niyu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{35}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{19:35-36: }Diy 25:13-16; Lal 20:10; Isi 45:10.}“Kene kew lilimbung te pegseked niyu, pegtimbang wey ke pegtakes naa.
\verseNumber{36}Gamita niyu ka eleg ne sekeranan,\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{19:36 }Te Hibruwanen: balans.} timbangan wey takesanan.\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{19:36 Te Hibruwanen: ipa.} Sikeddiey ka Magbebaye ne Manama niyu ka migpalihawang kaniyu diye te Ihiptu.
\verseNumber{37}Ne keilangan ne egtumanen niyu ka langun ne balaud wey ka langun ne me suhu ku. Sikeddiey ka Magbebaye.”

\BibleSectionHeading{Ka igdusa te me sale}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{20}Ne migkahiyan te Magbebaye ne Manama si Muwisis,
\verseNumber{2}“Kahii nu ka me kabuhalan ni Israil wey ka me lapu te egbatuwen taman te egpatey ka minsan hentew kandan ne egpanubad te me anak dan diye ki Muluk.
\verseNumber{3}Egbalaharen kud ka sika ne etew wey egdeldelen e puun te me karumaan din. Tenged te pegpanubad din te anak din diye ki Muluk, nalinditan ka Balungbalung ku, wey imbaley-baley rin ka ngaran ku.
\verseNumber{4}Ne emun ke egbalaharen niyu re sikandin te pegpanubad din te anak din diye ki Muluk wey kene niyu eggimatayan sikandin,
\verseNumber{5}egbalaharen kud sikandin wey ka pamilya rin, wey ka langun ne migparuma-ruma kandin te pegpanubad din ki Muluk. Egdeldelen e sikandan puun te me karumaan dan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{6}“Ke due etew ne egparani wey egparuma-ruma te egmahehane, egbalaharen kud sikandin, wey egdeldelen e puun te me karumaan din.
\verseNumber{7}Purisu keilangan ne matulus kew su sikeddiey ka Magbebaye ne Manama niyu.
\verseNumber{8}Tantanuri niyu wey tumana niyu ka me balaud ku. Sikeddiey ka Magbebaye ne migmatulus kaniyu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{9}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{20:9: }Iks 21:17; Mat 15:4; Mar 7:10.}“Ke due egdilus te amey wey iney rin, keilangan ne eggimatayan. Sikandin ded ka egpuunan te kamatayen din su indilus din ma ka amey wey iney rin.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{10}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{20:10: }Iks 20:14; Lib 18:20; Diy 5:18.}“Ke due etew ne nakalibug te asawa te senge-etew, egpeg-unungen de iya sikandan te eggimatey se daruwa.
\verseNumber{11}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{20:11: }Lib 18:8; Diy 22:30; 27:20.}Ne ka lukes ne eggilabet te nasunud din ne iney, migpeyilew te amey rin. Keilangan ne egpeg-unungen de sikandan te eggimatey; sikandan ded ka egpuunan te kamatayen dan.
\verseNumber{12}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{20:12: }Lib 18:15.}Ke due etew ne eggilabet te ambey rin, egpeg-unungen sikandan te eggimatey su mareet ka inggimu ran. Sikandan ded ka egpuunan te kamatayen dan.
\verseNumber{13}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{20:13: }Lib 18:22.}Ke due lukes ne eggilabet te iling din ne lukes, eg-isipen sikandan ne malindit. Keilangan ne egpeg-unungen de sikandan te eggimatey; sikandan ded ka egpuunan te kamatayen dan.
\verseNumber{14}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{20:14: }Lib 18:17; Diy 27:23.}Ke due etew ne egpegduwayen ka anak wey iney, keilangan ne egsilaban sikandan se tatelu, su mareet ka inggimu ran. Kene ne meupiya ne egkasewuhan kew te mareet.
\verseNumber{15-16}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{20:15-16: }Iks 22:19; Lib 18:23; Diy 27:21.}Ke due lukes wey ke malitan naa ne eggilabet te mananap, keilangan ne eggimatayan sikandin wey ka mananap. Sikandan ded ka egpuunan te kamatayen dan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{17}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{20:17: }Lib 18:9; Diy 27:22.}“Ke due lukes ne eg-asawa te atebey rin, minsan nekeg-atebey re sikandan te amey wey ke iney naa, impeyilawan din ka me suled din wey due egkaneem-neem din ne legpad. Ne tenged te inggimu rin, egdeldelen e sikandin wey ka atebey rin puun te me karumaan dan.
\verseNumber{18}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{20:18: }Lib 18:19.}Ke due lukes ne eggilabet te malitan ne eglangeseen, egdeldelen e sikandan se daruwa puun te me karumaan dan su nekeiling te inwakisan dan ka kalindit\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{20:18 }Te Hibruwanen: sebseb te langesa.} te malitan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{19}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{20:19-20: }Lib 18:12-14.}“Ke due lukes ne eggilabet te aye din, impeyilawan din ka aye din. Ne due egkaneem-neem dan ne legpad te daruwa.
\verseNumber{20}Ke due lukes ne eggilabet te asawa te anggam din, impeyilawan din ka anggam din. Ne due egkaneem-neem dan ne legpad te daruwa wey egpatey sikandan ne ware anak.
\verseNumber{21}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{20:21: }Lib 18:16.}Ke due etew ne egpakalibug te suled din, impeyilawan din ka suled din. Eg-isipen ne malindit sika ne himu wey keilangan ne eggimatayan sikandan se daruwa ne migpalibuhey ne ware anak.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{22}“Tumana niyu ka langun ne me balaud ku wey ka me suhu ku su eyew kene ku sikaniyu egdeldelen diye te tane ne egpeendiyaan ku wey egpeugpaan ku kaniyu.
\verseNumber{23}Kene kew iling te me batasan te keet-etawan ne egdeldelen ku diye te inged ne eggendiyaan niyu. Ingkeepes ku sikandan tenged te peggimu ran te mekeyilew-hilew ne himu.
\verseNumber{24}Ne sumale te ingkahi ku kaniyu, sikaniyud e ka egpakakamuney te tane. Igbehey ku kaniyu sika se meupiya ne tane wey dakel se eg-uma.\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{20:24 }Te Hibruwanen: tane ne egtulayasan te gatas wey teneb.} Sikeddiey ka Magbebaye ne Manama niyu ne mig-alam kaniyu puun te duma ne keet-etawan.
\verseNumber{25}Sikan naa, ilein niyu degma ka in-isip ne malinis ne mananap puun te mananap ne in-isip ne malindit wey ka malindit ne manuk-manuk puun te malinis. Kene kew keen te in-isip ne malindit ne me mananap, manuk-manuk, wey minsan nekey ne egdul‑ug te tane ne impalein ku kaniyu su eg-isipen kew ne malindit.
\verseNumber{26}Keilangan ne matulus kew su sikeddi se Magbebaye niyu, matulus a. In-alam ku sikaniyu puun te duma ne keet-etawan eyew sikeddiey e ka egpakakamuney kaniyu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{27}“Ke due egpahehane, lukes ma wey se malitan, keilangan ne egbatuwen taman te egpatey. Sikandin ded ke egpuunan te kamatayen din.”

\BibleSectionHeading{Ka kene ne eleg ne eggimuwen te talagpanubad}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{21}Ne migkahiyan te Magbebaye ne Manama si Muwisis, “Kahii nu ka me talagpanubad ne kabuhalan ni Aarun: Kene kew duma te eglebeng minsan te karumaan niyu su egkeisip kew ne malindit,
\verseNumber{2}angin e ke amana niyu pad iya sikandin ne karumaan iling te iney niyu, amey, me anak, me suled,
\verseNumber{3}wey ke atebey niyu naa ne ware pad nakaasawa wey sikaniyu pad ka eg-uyag.
\verseNumber{4}Keilangan ne kene kew duma te eglebeng te karumaan te asawa niyu su egkeisip kew ne malindit.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{5}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{21:5: }Lib 19:27-28; Diy 14:1.}“Kene niyu kahisi ka ulu niyu wey ke sumpe naa wey ke panultulisi naa ka me lawa niyu.
\verseNumber{6}Keilangan ne igteil niyu ka pegkeetew niyu para keddi te Manama niyu, wey kene niyu balbalaya ka ngaran ku. Keilangan ne matulus kew su sikaniyu ka egpanubad te egkakeen ne egtutungen kayi te keddi te Magbebaye.
\verseNumber{7}Kene kew asawa te malitan ne egpamelegye te lawa wey ke nabaley-baley e ne malitan, wey ke in-engkeran e te asawa, su inteil ku sikaniyu para keddi.
\verseNumber{8}Keilangan ne eg-isipen kew ne matulus te me duma niyu ne kabuhalan ni Israil tenged su sikaniyu ka egpanubad te egkakeen diye te Manama. Keilangan ne eggimuwen niyu sika su sikeddi se Magbebaye, matulus a wey sikeddi ka migmatulus kaniyu.
\verseNumber{9}Ke due anak niyu ne malitan ne egpamelegye te lawa wey egpakapeyilew kaniyu, keilangan ne egsilaban niyu sikandin.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{10}“Ne ka Labew ne Talagpanubad iyan pangulu te langun ne me talagpanubad. In-itisan sikandin te lana te peg-alam kandin wey imbehayan te katenged ne egsaluub te kumbale te talagpanubad. Sikan naa ka kene din eggusengen ka bulbul din wey kene din eggisgisien ka insaluub din.
\verseNumber{11-12}Ne tenged su neitisan e sikandin te lana te peghalad kandin kayi te keddiey te Manama rin, keilangan ne kene din eg-engkeran ka Balungbalung, wey kene eggendiye te baley ne due migpatey, minsan ke amey rin pad sikandin wey ke iney rin naa eyew kene eg-isipen ne malindit ka Balungbalung. Sikeddiey ka Magbebaye ne Manama.
\verseNumber{13}Keilangan ne ware pad neyilabeti ka eg-asaween din.
\verseNumber{14}Keilangan ne kene sikandin eg-asawa te malitan ne balu wey ke malitan naa ne in-engkeran te asawa rin wey ke malitan naa ne egpamelegye te lawa. Keilangan ne iyan din eg-asaween ka malitan ne ware pad neyilabeti wey karumaan din ded,
\verseNumber{15}eyew kene egkalinditan ka kabuhalan din su sikeddiey ka Magbebaye ne Manama ka migmatulus kandin.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{16}Ne migkahiyan e man‑e te Magbebaye si Muwisis,
\verseNumber{17}“Kahii nu si Aarun te kene egkaayun ne eg-uyan te egkakeen ne igpanubad diye te Manama ka me kabuhalan din ne nabalbalangan se lawa kuntee lagkes ka langun ne egpakasinundul pad ne kabuhalan din.
\verseNumber{18}Kene egkaayun ka butud, pungku, nabalbalangan se ulaula wey ke lawa naa,
\verseNumber{19}nahepu se paa wey ke belad naa,
\verseNumber{20}napeku wey ke deisek ne etew, seeye se due dalu te mata wey ke seeye naa se due kehang, wey seeye se kene egpakaanak.
\verseNumber{21}Kene egkaayun ne egpakapanubad te igdasag din te Magbebaye ne Manama ka nabalbalangan ne me kabuhalan ni Aarun ne talagpanubad. Ne tenged te nabalbalangan sikandin, kene sikandin egkaayun ne egpakahalad te egkakeen para te Manama.
\verseNumber{22}Piru egpakakeen ded sikandin te igpanubad ne egkakeen diye te Manama, matulus ma wey se amana ne matulus ne egkakeen.
\verseNumber{23}Piru tenged te nabalbalangan sikandin, keilangan ne kene sikandin egseled diye te Amana ne Matulus ne Sinabeng wey ke diye naa te altar eyew kene din egkabaley-baley ka Matulus ne Ugpaan ku, su sikeddiey ka Magbebaye ne migmatulus te Balungbalung.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{24}Purisu, ingguhud seini langun ni Muwisis ki Aarun wey te me anak din ne me lukes, wey te langun ne kabuhalan ni Israil.

\BibleSectionHeading{Ka me halad}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{22}Ne migkahiyan te Magbebaye ne Manama si Muwisis,
\verseNumber{2}“Kahii nu si Aarun wey ka me kabuhalan din te egpatantanuran kandan ka me halad te kabuhalan ni Israil keddi eyew kene egkabaley-baley ka matulus ne ngaran ku. Sikeddiey ka Magbebaye.
\verseNumber{3}Ne ka minsan hentew te me kabuhalan din lagkes ka langun ne egpakasinundul pad ne kabuhalan din, ne in-isip ne malindit ne egdani te egkakeen ne inhalad e keddi te kabuhalan ni Israil, egdeldelen e sikandin puun te tangkaan ku. Sikeddiey ka Magbebaye.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{4}“Kene egkaayun ne egkeen te egkakeen ne impanubad e ka kabuhalan ni Aarun ne duen e ibung wey ke duen naa eglihawang diye te lebut din. Egpakakeen de sikandin te egkakeen ne inhalad e ke egmalinis e sikandin. Ne eg-isipen man‑e sikandin ne malindit ke egpakahen-gen sikandin te migpatey wey ke etew naa ne miglihawangan te muntus,
\verseNumber{5}wey ke nakasamsam naa sikandin te mananap ne egdul‑ug wey egpananap wey ke nakasamsam naa sikandin te etew ne in-isip ne malindit.
\verseNumber{6}Ka minsan hentew ne talagpanubad ne egpakasamsam te minsan nekey te mananap ne egdul‑ug wey egpananap wey te etew ne in-isip ne malindit, egmalindit taman te egkasagkup wey kene egpakakeen te egkakeen ne inhalad e, angin e ke egpamanihus sikandin.
\verseNumber{7}Ne saliet de te eglineb e ka aldew, egmalinis e sikandin wey egpakakeen e sikandin te egkakeen ne inhalad e diye te Manama su sika iya ka pegkeen din.
\verseNumber{8}Kene sikandin egkeen te minsan nekey ne napatey re due wey ke inggimatayan naa te duma ne mananap eyew kene sikandin egkeisip ne malindit. Sikeddiey ka Magbebaye ne Manama.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{9}“Keilangan ne egtumanen dan ka insuhu ku kandan eyew kene sikandan egpakasale wey kene egpatey tenged te pegsupak dan kayi. Sikeddiey ka Magbebaye ne migmatulus kandan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{10}“Kene egpakakeen te inhalad ne egkakeen ka kene ne karumaan te me talagpanubad. Ne kene man‑e egpakakeen due ka mahaliyug te talagpanubad wey ka insuulan din naa ne trabahanti.
\verseNumber{11}Piru ka imbeli rin ne uripen wey ka neetew diye te baley rin, kaayun ded ne egpakakeen due.
\verseNumber{12}Kene man‑e egpakakeen te immanubad e ka me malitan ne anak te talagpanubad ne mig-asawa te kene ne talagpanubad.
\verseNumber{13}Piru ke nabalu e ka malitan wey ke nekeg-engked naan e sikandin te asawa rin, wey ware nakaanak, egpakakeen e sikandin te pegkeen te amey rin. Piru kene iya egkaayun ne egkeen kayi ka kene ne karumaan te talagpanubad.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{14}“Ke due egpakakeen te inhalad e ne ware din tuyui, eg-ulian din ka talagpanubad te nakeen din wey egtimulan din pad ka bali te nakeen din te daruwa ne pulu (20) ne pursintu.
\verseNumber{15}Keilangan ne kene egkabaley-baley te talagpanubad ka inhalad e te me kabuhalan ni Israil diye te Magbebaye ne Manama.
\verseNumber{16}Kene nu iya sikandan pakeena rue te inhalad e eyew kene sikandan egpakasale wey egparusaan. Sikeddiey ka Magbebaye ne migmatulus kandan.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{17}Ne migkahi man‑e ka Magbebaye ki Muwisis,
\verseNumber{18}“Kahii nu si Aarun wey ka me kabuhalan din ne me lukes wey ka langun ne kabuhalan ni Israil, wey ka me lapu te Israil. Emun ke iyan niyu igpanubad ka egtutungen ne igpanubad isip pegtuman te impahunlibet niyu wey ke igdasag niyu naa,
\verseNumber{19}keilangan ne lukesan ne baka, lukesan ne karniru, wey ke kambing naa ne ware nabalbalangi eyew egdawaten ku ka igpanubad niyu.
\verseNumber{20}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{22:20: }Diy 17:1.}Kene kew panubad te nabalbalangan su kene ku sika egdawaten.
\verseNumber{21}Emun ke iyan niyu igpanubad ka igpanubad para te keupianan eyew igpanubad isip pegtuman te impahunlibet niyu wey ke igdasag naa, keilangan ne baka wey ke karniru naa ne ware nabalbalangi eyew egdawaten ku seini.
\verseNumber{22}Kene egkaayun ne igpanubad keddi ka mananap ne butud, nalepuan, napalian, due kehang, wey due kaliskis. Kene egkaayun ne egtutungen sika diye te altar eyew igdasag keddi.
\verseNumber{23}Egkaayun ne igpanubad niyu eyew igdasag ka baka wey ke nati te karniru naa ne nabalbalangan piru kene egkarawat ne igpanubad seini eyew te pegtuman te impahunlibet niyu ne eggimuwen.
\verseNumber{24}Kene egkaayun ne igpanubad niyu keddi ka mananap ne nalupet se butu, napigse, nakepun wey ke napalian naa. Kene niyu iya seini himuwa diye te inged niyu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{25}“Kene egkaayun ne igmanubad niyu ka me ayam ne egkuen niyu puun te me lapu su in-isip sika ne nabalbalangan wey kene seini egdawaten.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{26}Ne migkahiyan e man‑e te Magbebaye ne Manama si Muwisis,
\verseNumber{27}“Ka iyam eglesut ne baka, karniru wey ke kambing naa, keilangan ne kene pad egpitasen diye te iney te pitu ne aldew. Piru ke egsuble e te pitu ne aldew, egkaayun e ne igpanubad sika keddiey.
\verseNumber{28}Kene niyu peglegsaa te egpanubad te sikan ded ne aldew ka talaanak ne baka, wey ke talaanak ne karniru.
\verseNumber{29}Ke eggilang kew te igpanubad eyew te pegpasalamat keddi, ikula niyu ka eleg ne paahi te pegpanubad kayi eyew egdawaten ku seini.
\verseNumber{30}Keilangan ne eg-aminen niyu re seini te egkeen te sikan de ne aldew wey kene kew sesame taman te egkapawe. Sikeddiey ka Magbebaye ne Manama.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{31}“Tantanuri niyu wey tumana niyu ka me suhu ku. Sikeddiey ka Magbebaye.
\verseNumber{32}Kene niyu balbalaya ka matulus ne ngaran ku wey keilangan ne eg-ileen a nikaniyu ne matulus. Sikeddiey ka Magbebaye ka migmatulus kaniyu,
\verseNumber{33}wey migpaawe kaniyu puun te Ihiptu eyew egkeyimu a ne Manama niyu. Sikeddiey ka Magbebaye.”

\BibleSectionHeading{Ka me sahakeen te kabuhalan ni Israil}
\BibleSectionCrossReference{(Num. 28:16-25)}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{23}Ne migkahiyan te Magbebaye ne Manama si Muwisis,
\verseNumber{2}“Kahii nu ka me kabuhalan ni Israil te seini ka me sahakeen ne in-alam te Magbebaye ne keilangan ne eglibulung kew eyew te pegsimba te Magbebaye.”

\BibleSectionHeading{Ka Aldew te Peggimeley}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{3}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{23:3: }Iks 20:8-10; 23:12; 31:15; 34:21; 35:2; Diy 5:12-14.}“Due hen‑em ne aldew ne egpakatrabahu kew piru ka igkapitu ne aldew, sika ka Aldew te Peggimeley. Kene kew trabahu te sika ne aldew, ke kene, libulung kew eyew te pegsimba minsan hendei kew mig-ugpe, su aldew sika te pegsaye te Manama.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{4}“Seini ka me aldew ne in-alam te Magbebaye ne eglibulung kew eyew te pegsimba. Keilangan ne eggimuwen seini te intahahe ne timpu:
\verseNumber{5}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{23:5: }Iks 12:1-13; Diy 16:1-2.}Ka Sahakeen te Peglihad te Panalihan eggimuwen te marusilem te an-anayan ne bulan\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{23:5 }Te Hibruwanen: Nisan.} te ikasapulu wey hep‑at (14) ne aldew.
\verseNumber{6}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{23:6-8: }Iks 12:14-20; 23:15; 34:18; Diy 16:3-8.}Ka Sahakeen te Paan ne ware Patulin eggimuwen te igkasapulu wey lalimma (15) ne aldew te sikan ded ne bulan. Sahakeen kew te pitu ne aldew ne iyan egkeenen se paan ne ware patulin.
\verseNumber{7}Te an-anayan ne aldew te pegsahakeen niyu, libulung kew eyew te pegsimba te Magbebaye ne Manama wey kene kew trabahu.
\verseNumber{8}Pitu ne aldew ka pegpanubad niyu te egtutungen diye te Magbebaye. Te igkapitu ne aldew, kene kew trabahu wey libulung kew eyew te pegsimba te Magbebaye.”

\BibleSectionHeading{Ka pegsahakeen te an-anayan ne eg-uma}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{9}Ne migkahiyan e man‑e te Magbebaye si Muwisis,
\verseNumber{10}“Kahii nu ka me kabuhalan ni Israil: Emun ke diye kew e te tane ne igbehey ku kaniyu, wey egpakahaani kew e te an-anayan ne eg-uma, uyan kew diye talagpanubad te senge-bagkes.
\verseNumber{11}Ne igkayew rin seini diye te tangkaan te Magbebaye eyew egdawaten kew nikandin. Eggimuwen seini te talagpanubad te aldew ne egkeimpusan e ka Aldew te Peggimeley.
\verseNumber{12}Te sikan ded man‑e ne aldew, panubad kew e man‑e diye te Magbebaye te nati te karniru ne sabeka pad ne leg‑un wey ware nabalbalangi eyew egtutungen ne igpanubad.
\verseNumber{13}Parumeyi niyu seini te daruwa ne kilu te harina ne amana ne meupiya ne insewuhan te mentika. Ighalad seini ne egkakeen diye te Magbebaye wey ka keemut kayi egpakahale kandin. Lagkesi niyu man‑e te eghalad te eg-inumen ne binu ne senge-litru.
\verseNumber{14}Ke ware kew pad nakahalad te mig-uma ne pinamula niyu, kene niyu pa seini keeni, meyilew ma seini wey ke insandag naa wey ke inggilutu naa ne paan. Sika ka tulumanen ne keilangan ne egtumanen niyu lagkes ka langun ne egpakasinundul pad ne kabuhalan niyu minsan hendei kew eg-ugpe.”

\BibleSectionHeading{Ka pegsahakeen te pegsawit}
\BibleSectionCrossReference{(Num. 28:26-31)}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{15}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{23:15-21: }Iks 23:16; 34:22; Diy 16:9-12.}“Seel kew naa te pitu ne simana pegkeimpus te Aldew te Peggimeley, te aldew ne mig-uyan kew te senge-bagkes ne ingkayew niyu.
\verseNumber{16}Peglihad te pitu ne simana, bunsud kew e man‑e seel taman te igkalalimma ne pulu ne aldew (50) wey halad kew e man‑e diye te Magbebaye ne Manama te iyam ne halad ne egkakeen ne egpuun te egketuen ne me pinamula.
\verseNumber{17}Ne minsan hendei kew eg-ugpe, halad kew te daruwa ne paan ne derakel ne inggimu puun te daruwa ne kilu te harina ne amana ne meupiya, wey due patulin. Kayawa niyu seini eyew ighalad ne egkayawen.
\verseNumber{18}Ne parumeyi niyu sika te pitu ne lukesan ne karniru ne tigsabeka pad ne leg‑un se kabuyahi, sabeka ne turu ne baka, wey daruwa ne lukesan ne karniru ne ware nabalbalangi. Ipanubad niyu sika isip igpanubad ne egtutungen duma te halad ne egkakeen ne egpuun te egketuen ne me pinamula lagkes ka halad ne inumen su ka keemut due egpakahale te Magbebaye.
\verseNumber{19}Ne panubad kew man‑e te sabeka ne lukesan ne kambing eyew igpalangesa ne ig-awe te sale, wey daruwa ne karniru ne sabeka pad ne leg‑un ne para te keupianan.
\verseNumber{20}Ne igkayew te talagpanubad diye te tangkaan te Magbebaye ka daruwa ne karniru wey ka ighalad ne an-anayan ne eg-uma te me pinamula eyew igdasag te Manama. Ighalad iya seeye langun diye te Magbebaye wey baad iya seeye te me talagpanubad.
\verseNumber{21}Te sikan ded man‑e ne aldew kene kew trabahu wey libulung kew eyew te pegsimba te Magbebaye. Keilangan ne egtumanen niyu sika ne me tulumanen lagkes ka langun ne egpakasinundul pad ne kabuhalan niyu, minsan hendei kew eg-ugpe.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{22}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{23:22: }Lib 19:9-10; Diy 24:19-22.}“ ‘Ke eggaani kew, kene niyu amina te eggaani ka diye te ilis te pinamulaan niyu, wey kene niyu pakilalawi seini. Igtahahe e seini te egkengaayu-ayu wey te me lapu. Sikeddiey ka Magbebaye niyu.’ ”

\BibleSectionHeading{Ka pegsahakeen te iyam ne leg‑un}
\BibleSectionCrossReference{(Num. 29:1-6)}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{23}Ne migkahiyan e man‑e te Magbebaye si Muwisis,
\verseNumber{24}“Kahii nu ka me kabuhalan ni Israil: Himeley kew te an-anayan ne aldew te igkapitu ne bulan. Ne emun ke egkarineg niyud ka dahing te me trumpita, libulung kew e eyew te pegsimba.
\verseNumber{25}Keilangan ne kene kew trabahu te sika ne aldew wey panubad kew diye te Magbebaye te igpanubad ne egtutungen.”

\BibleSectionHeading{Ka Aldew te Pegpasaylu te Sale}
\BibleSectionCrossReference{(Num. 29:7-11)}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{26}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{23:26-32: }Lib 16:29-34.}Ne migkahiyan e man‑e te Magbebaye si Muwisis,
\verseNumber{27}“Ka igkasapulu ne aldew te seini se igkapitu ne bulan, ka Aldew te Pegpasaylu te me sale niyu. Sika ne timpu ka peglibulung niyu eyew te pegsimba, ne puasa kew naa wey panubad kew te egtutungen para te Magbebaye.
\verseNumber{28}Kene kew trabahu te sika ne aldew su sika ka Aldew te Pegpasaylu te me Sale, te pegpalangesa eyew iglinis te sale niyu diye te Magbebaye niyu.
\verseNumber{29}Ka kene egpuasa te sika ne aldew, egdeldelen e puun te me karumaan din.
\verseNumber{30}Ne ka minsan hentew ne egtrabahu te sika ne aldew, eggimatayan te Magbebaye.
\verseNumber{31}Ne keilangan ne kene kew iya trabahu. Tulumanen seini ne ware egtamanan para kaniyu lagkes ka langun ne egpakasinundul pad ne kabuhalan niyu, minsan hendei kew eg-ugpe.
\verseNumber{32}Himeley kew te seini ne aldew wey keilangan ne egpuasa kew. Egbunsud seini te maapun te igkasiyam ne aldew te igkapitu ne bulan wey egkeimpusan seini te maapun te igkasapulu ne aldew.”

\BibleSectionHeading{Ka pegsahakeen diye te me leeb}
\BibleSectionCrossReference{(Num. 29:12-40)}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{33}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{23:33-36: }Diy 16:13-15.}Ne migkahiyan e man‑e te Magbebaye ne Manama si Muwisis,
\verseNumber{34}“Kahii nu ka me kabuhalan ni Israil: Ka Sahakeen diye te me Leeb para te Magbebaye, eggimuwen te igkasapulu wey lalimma ne aldew te igkapitu ne bulan. Sahakeen kew te pitu ne aldew.
\verseNumber{35}Te an-anayan ne aldew, kene kew trabahu wey libulung kew te pegsimba te Magbebaye.
\verseNumber{36}Panubad kew te egtutungen diye te Manama te pitu ne aldew wey libulung kew eyew te pegsimba te Magbebaye te igkawalu ne aldew, wey panubad kew te egtutungen. Katammanan seini te pegsahakeen niyu, purisu kene kew trabahu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{37}“Seini ka in-alam ne me sahakeen te Magbebaye ne eglibulung kew eyew egsimba kandin, wey panubad kew te egtutungen ne igpanubad, halad kew te egkakeen ne egpuun te egketuen ne pinamula, igmanubad wey me halad ne igkeinum te timpu te intahahe ne pegsahakeen niyu.
\verseNumber{38}Ne ihalad niyu sika timul te me dasag niyu, te me halad niyu te pegtuman te impahunlibet niyu, wey te me dasag niyu diye te Magbebaye. Ka sika ne sahakeen timul te Aldew te Peggimeley ne eggimuwen niyu tagse simana.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{39}“Ke egkatines niyud ka me uma niyu, sahakeen kew para te Magbebaye te igkasapulu wey lalimma (15) ne aldew te igkapitu ne bulan. Sahakeen kew te pitu ne aldew; kene kew trabahu te an-anayan ne aldew wey te igkawalu ne aldew.
\verseNumber{40}Te an-anayan ne aldew, kuwa kew te amana ne meupiya ne behas te me kayu, me pakew te palmira, me sugpang te mallapung ne me kayu, wey ka me kayu-kayu diye te ilis te bangalug. Ne gale-gale kew te pitu ne aldew diye te tangkaan te Magbebaye.
\verseNumber{41}Sahakeen kew para te Magbebaye te pitu ne aldew te igkapitu ne bulan te tagse leg‑un, wey tantanuri niyu seini lagkes ka langun ne egpakasinundul pad ne kabuhalan niyu.
\verseNumber{42}Sikaniyu langun se mahinged te Israil, diye kew re ugpe te me leeb niyu taman te pitu ne aldew,
\verseNumber{43}eyew egpakanengneng ka kabuhalan niyu keureme ne impalihawang ku ka me kabuhalan ni Israil puun te Ihiptu wey impeugpe ku sikandan te me leeb. Sikeddiey ka Magbebaye ne Manama niyu.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{44}Sika ka in-alam ne me sahakeen te Magbebaye ne ingguhud ni Muwisis diye te kabuhalan ni Israil.

\BibleSectionHeading{Ka lana ne igtubil te me sulu}
\BibleSectionCrossReference{(Iks. 27:20-21)}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{24}Ne migkahiyan te Magbebaye ne Manama si Muwisis,
\verseNumber{2}“Kahii nu ka me kabuhalan ni Israil te egpeuyanen te mating‑ew ne lana te ulibu eyew igtubil te sulu eyew kene seini egkeebukan.
\verseNumber{3}Keilangan ne egpareketan ni Aarun ka sulu diye te tangkaan te Magbebaye ne Manama diye te tangkaan te hinabel ne indingding te Tahuanan te Kasabutan, ne diye te Balungbalung ne Temuwanan, wey kene eg-ebukan seini taman te maselem. Tulumanen seini ne keilangan ne egtumanen niyu lagkes ka langun ne egpakasinundul pad ne kabuhalan niyu.
\verseNumber{4}Ne keilangan ne ig-untud ni Aarun ka me sulu diye te tahuanan te sulu ne bulawan eyew eglayag layun seini diye te tangkaan te Magbebaye ne Manama.”

\BibleSectionHeading{Ka paan ne ighalad diye te Manama}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{5}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{24:5-6: }Iks 25:30.}“Ne kuwa kew te daruwa ne kilu te harina ne amana ne meupiya wey hilutu kew te sapulu wey daruwa (12) ne paan.
\verseNumber{6}Keilangan ne egbaaren niyu seini te daruwa ne baad. Tighen‑em ka tagse baad wey meg-un-untura niyu diye te lamisa ne impulitan te bulawan.
\verseNumber{7}Sewuhi niyu te meemut ne insinsu ka tagse dangdang te daruwa ne baad ne paan. Ka insinsu ne egtutungen iyan pegpapitew ne ka langun nakapanubad e te Magbebaye ne Manama.
\verseNumber{8}Keilangan ne layun egtahu si Aarun te paan diye te tangkaan te Magbebaye ne Manama, tagse Aldew te Peggimeley. Sika ka layun niyu igbehey te Manama te ware egtamanan.
\verseNumber{9}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{24:9: }Mat 12:4; Mar 2:26; Luk 6:4.}Si Aarun wey ka me anak din iyan egpakakamuney te paan ne ighalad, wey diye dan de seini egkeena te Matulus ne Sinabeng, tenged su amana ma ne matulus seini para te Magbebaye ne Manama. Kene egkataman ka pegdawat dan te seini ne paan.”

\BibleSectionHeading{Ka pegbatu te etew ne migbaley-baley te Manama}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{10}Ne due etew ne matig-Ihiptu se amey wey kabuhalan ni Israil ka iney. Ka ngaran te iney rin, si Silumit ne anak ni Dibri ne kabuhalan ni Dan. Ka seini ne etew migpakig-ehet te sabeka ne kabuhalan ni Israil diye te kampu,
\verseNumber{11}wey imbaley-baley rin wey indilus ka ngaran te Magbebaye ne Manama. Purisu in-uyan dan e sikandin diye ki Muwisis.
\verseNumber{12}Ne imprisu ran pad sikandin taheed te ware pad nanengnengi ka igkeupii te Magbebaye ne Manama ne eggimuwen diye te kandin.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{13}Ne migkahiyan te Magbebaye ne Manama si Muwisis,
\verseNumber{14}“Ipalihawang niyu ka etew ne migbaley-baley keddi. Ne ka langun ne nakarineg te pegbaley-baley rin, egtel-eb te belad dan diye te ulu rin, wey egbatuwen sikandin te langun ne kabuhalan ni Israil.
\verseNumber{15}Ne kahii nu ka me kabuhalan ni Israil ne ka egbaley-baley te Manama rin, keilangan ne eglegparan iya.
\verseNumber{16}Ka egbaley-baley te ngaran te Magbebaye ne Manama, keilangan ne eggimatayan iya. Igpabatu sikandin te langun ne kabuhalan ni Israil. Ne egpeg-ilingen de iya ka lapu wey ka mahinged ne egbaley-baley te Manama, keilangan ne eggimatayan iya.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{17}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{24:17: }Iks 21:12.}“Ka egpakapatey te etew keilangan ne eggimatayan degma,
\verseNumber{18}wey ka egpakapatey te ayam te senge-etew, keilangan ne egliwanan din ka neyimatayan din. Tantanuri niyu ne ka umul, egbayaran ded degma te umul.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{19}“Ke due etew ne nekeyimu te mareet diye te duma rin, sikan ded degma ka eggimuwen diye te kandin.
\verseNumber{20}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{24:20: }Iks 21:23-25; Diy 19:21; Mat 5:38.}Ka nakalepu te senge-etew, eglepuan ded degma; ka nakabutud te senge-etew, egbuturen degma; ka nakabingew te senge-etew, egbingawan degma. Ne, ka nekeyimu te mareet diye te duma rin, sikan ded degma ka eggimuwen diye te kandin.
\verseNumber{21}Ka nakapatey te ayam te senge-etew, keilangan ne egliwanan din ka neyimatayan din, piru ka nakapatey te etew, keilangan ne eggimatayan degma.
\verseNumber{22}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{24:22: }Num 15:16.}Para te langun ka sika ne balaud, mahinged ma wey se lapu. Sikeddiey ka Magbebaye ne Manama niyu.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{23}Ne miglalahan e ni Muwisis ka me kabuhalan ni Israil. Pegkapenga rin te eglalag, in-uyan dan e diye te mariyu te kampu ka etew ne migbaley-baley te Manama. Ne imbebatu ran e sikandin su seeye ma iya ka insuhu te Magbebaye ne Manama ki Muwisis.

\BibleSectionHeading{Ka igkapitu ne leg‑un}
\BibleSectionCrossReference{(Diy. 15:1-11)}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{25}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{25:1-7: }Iks 23:10-11.}Ne migkahiyan te Magbebaye ne Manama si Muwisis diye te Bubungan ne Sinay,
\verseNumber{2}“Kahii nu ka me kabuhalan ni Israil te emun ke diye kew e te tane ne igbehey ku kaniyu, kene niyu pa pamulei ka tane te tagse igkapitu ne leg‑un su egpeyimelayen pad te Magbebaye ne Manama.
\verseNumber{3}Egpakapamula kew, egpakapanengul kew te parasan niyu wey egpakapamupu kew te me behas te pinamula niyu, seled te hen‑em ne leg‑un.
\verseNumber{4}Piru te igkapitu e ne leg‑un, keilangan ne kene niyu egtrabahuwen ka tane niyu. Kene niyu pamulei ka me kamet niyu wey kene niyu man‑e panenguli ka me parasan niyu.
\verseNumber{5}Kene niyu gaaniya ka me pinamula niyu ne nanubu de due diye te inggaaniyan niyu wey kene niyu pamupuwa ka behas te me paras ne ware napanenguli. Keilangan man‑e ne kene niyu egtrabahuwen ka tane te sika ne leg‑un eyew egpekeyimmeley.
\verseNumber{6}Piru egpakakuwa kew red te egkeenen niyu puun dutu, wey ka me uripen niyu, ka me suluhuanen niyu, ka me lapu ne mig-ugpe te marani niyu,
\verseNumber{7}ka me ayam niyu, wey ka me mahintalunan ne diye te tane niyu. Egkaayun ne egkeenen niyu ka minsan nekey ne uma te tane.”

\BibleSectionHeading{Ka Leg-un te Kaligwangan}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}“Ne keilangan ne egseel kew te pitu ne leg‑un ne peggimeley. Ne kapapituwa niyu sika se pitu ne leg‑un ne peggimeley eyew egkeyimu ne hep‑at ne pulu wey siyam (49) ne leg‑un.
\verseNumber{9}Parahinga niyu te derahingi ka me trumpita te minsan hendei, te igkapitu ne bulan ne Aldew red degma te Pegpasaylu te me Sale niyu.
\verseNumber{10}Matulusa niyu ka igkalalimma ne pulu (50) ne leg‑un wey behayi niyu te kaligwangan ka langun ne nangugpe te tane niyu. Leg-un te Kaligwangan seini su egpakalibed kaniyu ka me kasangkapan ne nakabelegye niyu. Egbehayan degma te kaligwangan ka neuripen ne egpekeuli diye te pamilya ran wey diye te me karumaan dan.
\verseNumber{11}Ka igkalalimma (50) ne pulu ne leg‑un, ka Leg-un te Kaligwangan para kaniyu. Ne keilangan ne kene niyu egpamulaan ka me kamet niyu wey ke eggaaniyan naa ka pinamula ne nanubu de due wey ke egpamupuwen naa ka behas te paras ne ware napanenguli.
\verseNumber{12}Matulus sika ne leg‑un para kaniyu su due Kaligwangan niyu wey egpakakeen kew red te me behas te me pinamula niyu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{13}“Te Leg-un te Kaligwangan, ilibed niyu diye te kamuney ka kasangkapan ne nakabelegye din kaniyu.
\verseNumber{14}Ke egbelegye kew te tane diye te duma niyu ne kabuhalan ni Israil wey ke egbeli kew naa, kene kew pale-leihey.
\verseNumber{15}Ne emun ke egbeli kew te tane diye te duma niyu ne kabuhalan ni Israil, seela niyu ke pila naan de ne leg‑un ka nahaat ne eggingume e ka Leg-un te Kaligwangan, wey alahaa niyu re ka kentiddad ke kapapila naan de egpakahaani.
\verseNumber{16}Ke pila pad ne leg‑un ne human ka Leg-un te Kaligwangan, egdakel degma ka kentiddad kayi piru ke malepet naan de, deisek naan de degma ka kentiddad due. Su ka malehet, kene ne ka tane ka imbeli niyu, ke kene, ka karakel te egkahaani.
\verseNumber{17}Purisu kene kew pale-leihey, ke kene, kaaldeki niyu ka Manama niyu su sikeddiey ka Magbebaye ne Manama niyu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{18}“Tumana niyu iya ka me balaud wey me suhu ne igpeyimu ku kaniyu eyew egpekeugpe kew diye te tane ne ware igkabantali.
\verseNumber{19}Ne dakel ka eg-uma te tane wey kene kew e egkaawaan te egkakeen, wey eg-ugpe kew ne warad e egpamitawen.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{20}“Piru ke eg-inse kew ke nekey ka egkeenen niyu te igkapitu ne leg‑un te kene kew ma egpakapamula wey ke egpakahaani naa,
\verseNumber{21}egpanalanginan ku sikaniyu te igkeem‑em ne leg‑un eyew egpakahaani kew te egkakeen ne eleg te tatelu ne leg‑un.
\verseNumber{22}Purisu taheed te egpamula kew te igkawalu ne leg‑un, iyan niyu pad egkakeen ka nahaani niyu te igkeen‑em ne leg‑un, wey dakel pad ka egkakeen niyu taman te tinggaani e te igkasiyam ne leg‑un.”

\BibleSectionHeading{Ka peg-uli te me kasangkapan}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{23}“Kene kew bebelegye te tane ne kene niyud egkaawi, su sikeddiey ka kamuney te tane. Impeugpaan ku re sika kaniyu wey impalapuan ku re sika kaniyu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{24}“Purisu ipaawi niyu red te kamuney ka tane din puun kaniyu. Himuwa niyu seini te langun ne tane ne egkabeli niyu.
\verseNumber{25}Ke naayu-ayu e ka duma niyu ne kabuhalan ni Israil wey egkapehes e sikandin ne egbelegye te tane din, kaayun ne ka amana rin pad iya ne karumaan ka eglekat due.
\verseNumber{26}Piru ke ware karumaan din ne egpakalekat te nabelegye din, sikandin ded ka eglekat due ke egmatubung e man‑e sikandin.
\verseNumber{27}Keilangan ne egbayaran din langun ka kentiddad te egkahaani puun te tane din taman te eggingume e ka Leg-un te Kaligwangan. Ne egkaawi din e ka tane din.
\verseNumber{28}Piru ke kene ne eleg ka iglekat din, kene din pad egkaawi seini diye te nabelegyaan din taman te eggingume e ka Leg-un te Kaligwangan. Te sika ne leg‑un, egkaawi din e ka tane din ne warad bayad.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{29}“Ke due etew ne migbelegye te baley rin ne nakaseled te alad te siyudad, egkaayun pad ne eglekaten din seeye seled te sabeka ne leg‑un.
\verseNumber{30}Piru ke kene din egkalekat seeye seled te sabeka ne leg‑un, iyan e egpakakamuney dutu ka nakabeli wey ka me kabuhalan din keureme, minsan ke eggingume e ka Leg-un te Kaligwangan.
\verseNumber{31}Piru ka me baley ne diye te me bariyu ne ware nalinguti te alad, eg-isipen ne iling te me kamet, egkaayun ne eglekaten te kamuney te Leg-un te Kaligwangan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{32}“Piru ka me baley te me Libita ne diye te me siyudad dan, egkaayun mule ne eglekaten dan te minsan ken‑u.
\verseNumber{33}Ke kene dan seeye egkalekat, ig-uli seeye diye te kandan te timpu te Leg-un te Kaligwangan, su ka me baley ne diye te siyudad, baad dan iya puun te me karumaan dan ne kabuhalan ni Israil.
\verseNumber{34}Piru ka me panabtaban ne diye lenged te me siyudad dan, keilangan ne kene dan igbelegye su kandan ma iya seini te ware egtamanan.”

\BibleSectionHeading{Ka pegpasambey te egkaayu-ayu}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{35}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{25:35: }Diy 15:7-8.}“Ke warad egkeyimu te duma niyu ne kabuhalan ni Israil wey kenad e egpekeyimu ne eg-uyag-uyag, bulihi niyu sikandin iling te pegbulig niyu te lapu wey ke mahaliyug naa eyew egpakalemung ded sikandin kaniyu.
\verseNumber{36}Pasambaya niyu sikandin te seleppi piru kene niyu paanaki ka egsambayan din, ke kene, kaaldeki niyu ka Manama niyu eyew egpakalemung ded sikandin kaniyu.
\verseNumber{37}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{25:37: }Iks 22:25; Diy 23:19-20.}Kene niyu paanaki ka seleppi ne impasambayan niyu kandin wey kene niyu pasubleyi ka bayad te keenen ne igpakeen niyu kandin.
\verseNumber{38}Sikeddiey ka Magbebaye ne Manama niyu ne migpalihawang kaniyu puun te Ihiptu eyew igbehey kaniyu ka inged te Kanaan wey eyew egkeyimu a ne Manama niyu.”

\BibleSectionHeading{Ka pegpaawe te me uripen}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{39}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{25:39-46: }Iks 21:2-6; Diy 15:12-18.}“Ke warad egkeyimu te duma niyu ne kabuhalan ni Israil ne egkapehes e sikandin ne egpeuripen kaniyu, kene niyu patrabahuwa sikandin iling te uripen.
\verseNumber{40}Isipa niyu sikandin ne egsuulan ne trabahanti wey iling te lapu. Egtrabahu sikandin kaniyu taman te Leg-un te Kaligwangan.
\verseNumber{41}Te sika ne leg‑un, ipaawe niyud e sikandin wey ka me anak din wey egpakalibed e sikandan diye te karumaan dan, wey diye te tane te kaap-apuan dan.
\verseNumber{42}Impaawe ku sikandan puun te Ihiptu, purisu kene egkaayun ne igbelegye sikandan eyew igpeuripen.
\verseNumber{43}Kene niyu de-deeha ka duma niyu, ke kene, kaaldeki a nikaniyu ne Manama niyu.
\verseNumber{44}Ne egkaayun ne egpekeuuripen kew te lukes wey malitan piru beliya niyu sikandan diye te marani niyu re ne me inged.
\verseNumber{45}Egpakabeli kew man‑e te me etew ne miglapu kaniyu wey ke me sakup naa te pamilya ran ne neetew te inged niyu. Ka me uripen ne nabeli niyu puun kandan, eg-uripenen iya.
\verseNumber{46}Ne egkaayun ne igpeuripen niyud e man‑e sikandan te me anak niyu wey egkeuripen sikandan taman te egpatey sikandan. Piru kene niyu iya de-deeha ka duma niyu ne kabuhalan ni Israil ne egkeuripen niyu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{47}“Emun ke due lapu de ne naratu, wey due karumaan niyu ne warad iya egkeyimu, wey imbelegye din e ka pegkeetew rin diye te naratu eyew egpeuripen,
\verseNumber{48}egkaayun ded ne eglekaten sikandin te duma rin ne kabuhalan ni Israil
\verseNumber{49}ne anggam wey ke suled din naa, wey ke minsan hentew ne amana rin pad iya ne karumaan wey ke duen naan e seleppi din ne igbayad din te kaligwangan din.
\verseNumber{50}Ka eggimuwen din duma te lapu ne nakabeli kandin, egseelen dan ke pile e ne leg‑un ne neuripen sikandin wey ke pila naan de ne leg‑un ne eggingume e ka Leg-un te Kaligwangan. Ke pila naan de ne leg‑un ka nasame, sikan naan de ka egbayaran din ne igpeiling te igbayad te egsuulan ne trabahanti.
\verseNumber{51}Ke mananey pad egginguma ka Leg-un te Kaligwangan, dakel degma ka igbayad din te kaligwangan din.
\verseNumber{52}Ke mahaan e, deisek naan de degma ka igbayad din te kaligwangan din. Ne ka bali te igbayad din, igpeiling te bayad te egsuulan ne trabahanti.
\verseNumber{53}Keilangan ne eg-isipen sikandin ne trabahanti te seeye se lapu ne nakabeli kandin, wey keilangan ne kene sikandin egle-leihen.
\verseNumber{54}Ne emun ke ware egpakalekat kandin wey ware seleppi ne igbayad te kaligwangan din, egpakaligwang ded sikandin wey ka me anak din ke eggingume e ka Leg-un te Kaligwangan.
\verseNumber{55}Su sikeddiey re ka ahalen te me kabuhalan ni Israil ne me suluhuanen ku. Sikandan ka me suluhuanen ku ne impalihawang ku puun te Ihiptu. Sikeddiey ka Magbebaye ne Manama niyu.”

\BibleSectionHeading{Ka me unag te seeye se matinumanen}
\BibleSectionCrossReference{(Diy. 7:12-24; 28:1-14)}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{26}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{26:1: a }Lib 19:4; \BibleCrossReferenceAnchor{b }Iks 20:4; Diy 5:8; 16:21-22; 27:1.}“ ‘Kene kew himu te me diyus-diyus ne larawan, batu ne limlimuan, sungkaleg wey ke ingkulit naa ne batu eyew egsimbeen niyu, su sikeddiey ka Magbebaye ne Manama niyu.
\verseNumber{2}Himeley kew te Aldew te Peggimeley, wey tahura niyu ka ugpaanan ku. Sikeddiey ka Magbebaye ne Manama.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{3}“ ‘Ke eg-ikulen niyu ka me balaud wey egtumanen niyu ka me suhu ku,
\verseNumber{4}egpeuranen ku te timpu te ting-uran eyew egdakel ka eg-uma wey egpakapamehas ka me kayu niyu.
\verseNumber{5}Te kene kew pad egpekeimpus ka egmandiriek, egkengeyinuhan e ka me behas te paras, wey te kene kew pad egpekeimpus ka egpamupu te behas te paras, egpamula kew e man‑e. Ne dakel amana ka egkakeen niyu wey egmatubung kew te peg-ugpe niyu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{6}“ ‘Ne due keupianan te nasud niyu wey egmanlipereng kew ne warad igkengabantali. Eg-alawen ku ka mabbulut ne mananap diye te tane niyu wey igpariyu ku sikaniyu te gira.
\verseNumber{7}Ne sikaniyud e nasi ka egpanalukun te me kuntere niyu wey egpangimatayan niyu sikandan te me kampilan niyu.
\verseNumber{8}Ka lalimma kaniyu, egpakapatey te sabeka ne gatus (100), wey ka sabeka ne gatus (100) kaniyu, egpakapatey te sapulu ne libu (10,000).
\verseNumber{9}Egpanalanginan ku sikaniyu, egpamatubungen ku wey egpamasuluhen, wey egtumanen ku ka kasabutan ku kaniyu.
\verseNumber{10}Ne kene niyu egkaamin te egkeen ka nahaani niyu. Egpangaween niyu naan de ka an-anayan ne nahaani niyu wey egliwanan te iyam ne eg-uma.
\verseNumber{11}Eglemung a kaniyu wey kene ku sikaniyu eg-engkeran.
\verseNumber{12}Egdumaan ku sikaniyu wey egkeyimu a ne Manama niyu wey egkeyimu kew degma ne keet-etawan ku.
\verseNumber{13}Sikeddiey ka Magbebaye ne Manama ne migpalihawang kaniyu puun te Ihiptu eyew kene kew e egkeuripen. Impalihawang kud sikaniyu purisu kene kew e kengeyilew.’ ”\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{26:13 }Te Hibruwanen: Inggepu ku ka yuggu ne insangen kaniyu, wey hipanew kew ne meupiya.}

\BibleSectionHeading{Me dusa te seeye se kene ne matinumanen}
\BibleSectionCrossReference{(Diy. 28:15-68)}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{14}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{26:14-33: }Diy 28:15-68.}“ ‘Piru ke kene kew egpammineg keddi wey ke kene niyu egtumanen ka langun ne me suhu ku,
\verseNumber{15}wey ke kene niyu eg-ikulen ka me balaud ku, wey egsupaken niyu ka kasabutan ku kaniyu,
\verseNumber{16}due eggimuwen ku kaniyu—egtigkawen ku sikaniyu egginalati, egpareraluwen, wey egpalusungan te mangune-kune ne iyan egpuunan ne kene kew e egpakameleg-meleg, wey egmaggase kew e. Ne warad e meupiya ne egpangkusan te pegpamula niyu su iyan man e egpangeen te eg-uma ka me kuntere niyu.
\verseNumber{17}Egbalaharen kud sikaniyu wey egdereetan kew te me kuntere niyu. Ne iyan e egmandu kaniyu seeye se eg-ehet kaniyu wey egpamallahuy kew re due minsan ware egtalukun kaniyu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{18}“ ‘Ne emun ke kene kew pad iya man‑e egpammineg keddi, egdusaan ku sikaniyu egpatamtamani\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{26:18 }Te Hibruwanen: te kapapitu egpitu.} tenged te me sale niyu.
\verseNumber{19}Egdereetan ku ka impeggasal niyu ne karesen niyu wey kene ku egpeuranen, eyew egpangehal e ne subla ka tane niyu.
\verseNumber{20}Ware karuan te peglasey-lasey niyu su deisek naan de ka eg-uma te tane niyu wey kenad degma egpamehas ka me kayu niyu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{21}“ ‘Ne emun ke egsupak kew pad iya man‑e wey kene egpammineg keddi, egtimulan ku pad iya man‑e ka legpad ku.
\verseNumber{22}Egpalusuran ku sikaniyu te mabbulut ne me mahintalunan, wey egpangimatayan dan ka me anak niyu wey ka me ayam niyu, wey egdeisek kew naan de, wey warad eetawen te me dalan niyu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{23}“ ‘Emun ke kene kew pad iya man‑e egpammineg keddi wey egpabulus kew ka egsupak keddi,
\verseNumber{24}sikeddiey e ka eg-uney-uney egkuntere kaniyu wey egdusaan ku sikaniyu egpatamtamani.
\verseNumber{25}Egpalusuran ku sikaniyu te me kuntere niyu wey egpalegparan kandan su insupak niyu ma ka kasabutan ta. Minsan pad ke egpangeles kew diye te me siyudad niyu, egmareraluwen ku ma iya man‑e sikaniyu te masumpit, wey egkarakep kew e man‑e te me kuntere niyu.
\verseNumber{26}Kene ne eleg ka egkakeen niyu, sikan naa ka sabeka naan de ne hilutuanan te paan ka egkeyilutuan te sapulu ne malitan, wey egba-baaren dan naan de ka paan. Egpakakeen kew iya piru kene kew egkabbulung.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{27}“ ‘Ne emun ke kene kew pad iya man‑e egpammineg keddi wey ke egsupak kew red iya keddi,
\verseNumber{28}sikeddiey e ka eg-uney-uney egkuntere kaniyu tenged te langet ku wey egdusaan ku sikaniyu egpatamtamani.
\verseNumber{29}Egkabitil kew wey egkapehes kew e ne egkeen te me anak niyu.
\verseNumber{30}Egpangguhusen ku ka me panubaran diye te me bubungan, wey ka me altar ne egtutungan te insinsu. Ne igpangantug ku ka nammatey ne lawa niyu diye te diyus-diyus niyu ne kene eggeheyinawa, wey egbalaharen kud e sikaniyu.
\verseNumber{31}Egpatamtamanan ku te eglundus ka me siyudad niyu wey warad eetawen te me matulus ne simbaanan niyu, wey kene ku igkeupii ka me meemut ne lansi te igmanubad niyu.
\verseNumber{32}Egdereetan ku ka inged niyu wey egkengeinu-inu naan de ka me kuntere niyu ne eg-ahew te inged niyu.
\verseNumber{33}Ne egpegsusuwayen ku sikaniyu diye te duma ne me nasud su egpalusuran ku sikaniyu. Warad eetawen te tane niyu wey egkallundus e ka me siyudad niyu.
\verseNumber{34-35}Taheed te naddakep kew wey neuyan te me kuntere niyu wey nalundus pad ka inged niyu, egpekeyimeley pad ka tane niyu, su te timpu ne mig-ugpe kew pad te tane niyu, intrabahu niyu seini minsan te leg‑un ne kene seini egtrabahuwen. Piru kuntee, egpekeyimeley en iya seini.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{36}“ ‘Ne seeye se ware nammatey kaniyu diye te inged te me kuntere niyu, egpeumaan ku te mangune-kune ne liyas eyew minsan ke egpakarineg de sikandan te dewun ne egkengeulug, egpamallahuy e sikandan iling te due egpanlupug kandan ne eg-uyan te kampilan, minsan ware iya egpanlupug kandan.
\verseNumber{37}Egmekegsangkub kew e ka egpallahuy iling te etew ne egpallahuy te kampilan, minsan ke ware eglupug kaniyu, wey kene kew egpakaatu te me kuntere niyu.
\verseNumber{38}Te katammanan, egpamatey kew diye te duma ne nasud wey iglebeng kew diye te tane te me kuntere niyu.
\verseNumber{39}Ne ka egkasame kaniyu, egkabaas-baas egpatey diye te tane te me kuntere niyu tenged te me sale niyu wey te sale te kabuybuyahan niyu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{40-41}“ ‘Tenged te peg-akal niyu wey pegsupak keddi, egkuntereen ku sikaniyu wey igpeuripen te me kuntere niyu. Piru ke egpangguhud kew te me sale niyu wey te me sale te kabuybuyahan niyu, wey kene kew egpakehal te me ulu niyu, wey egdawaten niyu ka igparusa kaniyu,
\verseNumber{42}egtumanen ku ka kasabutan ku ki Hakub, ki Isaak wey ki Abraham wey egtantanuran ku ka tane niyu.
\verseNumber{43}Piru egpaaween ku pad sikaniyu due ne tane eyew egpekeyimeley pad seini wey eyew egkaneem-neem niyu pad ka pegparusa ku kaniyu tenged te pegsawile niyu te me suhu ku wey te me tulumanen ku.
\verseNumber{44}Piru minsan pad ke diye kew te tane te me kuntere niyu, kene ku red sikaniyu eg-engkeran wey ke eg-ang-anggaan naa. Kene ku sikaniyu egguleen, su egkasupak ku ka kasabutan ku kaniyu su sikeddiey ka Magbebaye ne Manama niyu.
\verseNumber{45}Te iling due ne paahi, egtumanen ku ka kasabutan ku diye te kaap-apuan niyu te pegpalihawang ku kandan puun te Ihiptu eyew egkakita te me nasud ka karesen ku. Inggimu ku seini kandan eyew egkeyimu a ne Manama ran. Sikeddiey ka Magbebaye ne Manama.’ ”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{46}Seeye ka langun ne nalein-lein ne me balaud wey me suhu te Magbebaye ne Manama ne imbehey rin te me kabuhalan ni Israil ne impataha rin ki Muwisis diye te Bubungan ne Sinay.

\BibleSectionHeading{Ka halad ne iglekat te me saad}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{27}Ne migkahiyan te Magbebaye ne Manama si Muwisis,
\verseNumber{2}“Kahii nu ka me kabuhalan ni Israil: Emun ke due etew ne ighalad eyew te pegtuman te saad, egkalekat ded sika te iling kayi ne paahi:
\verseNumber{3}Emun ke lukes ne migdaruwe e ne pulu (20) peendiye te hen‑em ne pulu (60) ka idad, egkalekat sikandin te me 570 ne gramu ne pelata sumale te timbangan te me talagpanubad diye te Balungbalung.
\verseNumber{4}Ke malitan sikandin, me 340 ne gramu ne pelata ka kentiddad te iglekat kandin.
\verseNumber{5}Ne emun ke lukes sikandin ne miglalimme e peendiye te daruwa ne pulu (20) ne leg‑un, egkalekat sikandin te me 228 ne gramu ne pelata. Ne emun ke malitan, 114 ne gramu ka iglekat.
\verseNumber{6}Ne emun ke senge-bulan pad sikandin peendiye te lalimma ne leg‑un, me lalimma ne pulu wey pitu (57) ne gramu ne pelata ka iglekat. Ne emun ke malitan, me tatelu ne pulu wey hep‑at (34) ne gramu ka iglekat.
\verseNumber{7}Ne emun ke hen‑em e ne pulu (60) ka idad te lukes wey ke subla pad due, egkalekat sikandin te me 171 ne gramu ne pelata. Ne emun ke malitan, me 114 ne gramu ka iglekat.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}“Ke due etew ne ware egkeyimu wey migpanaad sikandin ne egbehey piru kene egpakabehey, keilangan ne eg-uyanen sikandin diye te talagpanubad. Ne ka talagpanubad e ka egkahi ke pila ka igbehey rin sumale te egkeyimu rin.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{9}“Ke iyan din insaad ka mananap eyew igpanubad diye te Magbebaye ne Manama, ka sika ne mananap, kandin e te Magbebaye ne Manama.
\verseNumber{10}Keilangan ne kene din seini egsaliyuwan wey ke egliwanan naa, minsan pad ke meupiya wey ke mareet naa ka igliwan din. Emun ke egliwanan din ma te lein ne mananap, egkaamul e nasi ne daruwa ne mananap ka igkabehey rin te Manama.
\verseNumber{11}Emun ke in-isip ne malindit ka mananap ne insaad din diye te Magbebaye ne Manama ne kene egkaayun ne igpakahalad, keilangan ne eg-uyanen din seini diye te talagpanubad.
\verseNumber{12}Ne egkentidaran din seini wey kenad egkabalbalawan ka seeye ne kentiddad—meupiya ma ka mananap wey se mareet.
\verseNumber{13}Piru ke egkeupian ka kamuney ne eggawien ka mananap din, egtimulan din te daruwa ne pulu (20) ne pursintu ka bali due.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{14}“Ne emun ke due eghalad te baley rin diye te Magbebaye ne Manama, egpitawen pad te talagpanubad ka baley ke meupiya naan pad seini wey ke mareet e, ne egkentidaran e seini te talagpanubad wey kenad egkabalbalawan ka kentiddad due.
\verseNumber{15}Ne emun ke eggawien ded te kamuney ka baley rin, keilangan ne egbayaran din ka kentiddad te baley wey egtimulan din pad te daruwa ne pulu (20) ne pursintu. Ne egkaawi din e ka baley rin.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{16}“Ke due eghalad diye te Magbebaye ne Manama te tane ne inggaat kandin, keilangan ne igpeiling din ka kentiddad te mig-uma te tane. Te tagse lalimma ne pulu (50) ne gantang te impamula ne sibada, lalimma ne pulu (50) ne pelata ka bali.
\verseNumber{17}Ke ighalad din ka kamet din, pegkeimpus de te Leg-un te Kaligwangan, kenad egkabalbalawan ka kentiddad dutu taman te eggingume e man‑e ka Leg-un te Kaligwangan.
\verseNumber{18}Piru ke eglihad e ka Leg-un te Kaligwangan ne human din pad ighalad ka kamet din, keilangan ne egseelen te talagpanubad ka kentiddad te sika ne tane sumale te kasuluhan te nasame ne me leg‑un. Ne egsalinan din ka kentiddad dutu.
\verseNumber{19}Ne emun ke eggawien ded te kamuney ka kamet ne inhalad din, keilangan ne egbayaran din ka kentiddad te kamet wey egtimulan din pad te daruwa ne pulu (20) ne pursintu. Ne egkaawi din e seini.
\verseNumber{20}Piru ke kene din e eglekaten ka kamet din wey ke nabelegye din e naan e seini diye te lein ne etew, kene din e seini egkaawi.
\verseNumber{21}Ne emun ke eggingume e ka Leg-un te Kaligwangan, kenad e seini egkaawi su kandin man e seini te Manama. Egpekeiling e seini te kamet ne imbehey diye te Manama wey iyan e egpakakamuney ka me talagpanubad.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{22}“Ke ighalad te etew ka kamet ne imbeli rin ne ware nalagkes te karatuan ne inggaat kandin,
\verseNumber{23}egkentiddaran seini te talagpanubad sumale ke pila ne leg‑un te kene pad egginguma ka Leg-un te Kaligwangan. Egbayaran te etew te sikan de ne aldew ke pila ka ingkentiddad te talagpanubad wey kandin e seini te Magbebaye ne Manama.
\verseNumber{24}Te Leg-un te Kaligwangan, ig-uli diye te malehet ne kamuney ka tane ne nabeli te senge-etew su karatuan ma seini ne inggaat kandin.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{25}“Keilangan ne ka langun ne kentiddad te seeye se ighalad diye te Magbebaye ne Manama, egtimbangen diye te timbangan te me talagpanubad.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{26}“Piru ka an-anayan ne nati te mananap, kandin iya te Magbebaye ne Manama purisu kenad keilangan ne igpanubad pad kandin.
\verseNumber{27}Piru ke in-isip ne malindit sika ne mananap, egkalekat din ded sika sumale te ingkentiddad te talagpanubad wey egtimulan din pad te daruwa ne pulu ne pursintu (20). Piru ke kene din eggawien, igbelegye e sika sumale te ingkentiddad te talagpanubad.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{28}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{27:28: }Num 18:14.}“Ware minsan nekey ne imbehey e diye te Magbebaye ne Manama ne egkaayun ded ne igbelegye wey ke egbeliyen naa, etew ma wey se mananap ne karatuan ne inggaat. Ighalad iya sika te Magbebaye ne Manama.
\verseNumber{29}Ka etew ne imbehey e diye te Manama eyew eggimatayan, kenad e egkaawi su keilangan ne eggimatayan iya sikandin.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{30}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{27:30-33: }Num 18:21; Diy 14:22-29.}“Kandin te Magbebaye ne Manama ka langun ne igkasapulu ne egpuun te eg-uma te tane, nahaani puun te tane wey ke behas naa te me kayu; ighalad iya seini te Magbebaye ne Manama.
\verseNumber{31}Ke due eglibed egbeli te minsan nekey ne igkasapulu din, keilangan ne egbayaran din ka kentiddad dutu wey egtimulan din te daruwa ne pulu (20) ne pursintu.
\verseNumber{32}Emun ke egseel kew te me baka wey me karniru niyu, ka tagse igkasapulu, ihalad niyu iya diye te Magbebaye ne Manama.
\verseNumber{33}Keilangan ne kene din seini ug-ugsiyen ke meupiya naa seini wey ke mareet. Kene man‑e egkaayun ne egsaliyuwan din seini. Ke egsaliyuwan din iya seini, egkaamul e nasi ne daruwa ne ayam igkabehey diye te Manama wey kenad seini egkaawi.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{34}Sika ka me suhu te Magbebaye ne Manama ki Muwisis diye te Bubungan ne Sinay eyew igpatuman te me kabuhalan ni Israil.
\BibleBookEnd

\BibleBook{Numiru}

\BibleTitlePage
\BibleMainTitle{Numiru}

\BibleIntroSectionHeading{Igpewun‑a}

\BibleIntro
\BibleParagraphStyleIP
Ka baseen te Numiru migpangguhud meyitenged te me kabuhalan ni Israil seled te hep‑at ne pulu (40) ne leg‑un puun te peg-awe dan te Bubungan ne Sinay, taman te migginguma sikandan diye te igsile te tane ne insaad te Manama ne igbehey kandan. Ka ngaran te seini ne baseen, due kalabetan te amana ne impurtanti ne baad te seini ne pangguhuren ne iyan ka pegpanlista ni Muwisis te me kabuhalan ni Israil diye te Bubungan ne Sinay te ware pad sikandan mig-awe diye. Peglihad te hep‑at ne pulu (40) ne leg‑un, inggimu e man‑e ka pegpanlista diye te Muwab, ne dapit te igsile te Weyig ne Hurdan. Te elat-elat te seini se kararuwa ne pegpanlista te keet-etawan, miggendiye ka me kabuhalan ni Israil te Kadis-Barniya te igkakawanan ne balabahan ne eletanan te Kanaan. Piru puun te Kadis-Barniya, ware sikandan nakaseled te tane ne insaad te Manama ne igbehey kandan. Peglihad te masulug ne me leg‑un te peg-ugpe dan te seeye ne inged, miggendiye sikandan te tane ne dapit te igsile te Weyig ne Hurdan. Ka sabeka ne punduk te keet-etawan mig-ugpe diye, wey ka duma miglapas te Weyig ne Hurdan peendiye te Kanaan.
\BibleParagraphStyleIP
Ka baseen te Numiru migpangguhud man‑e meyitenged te keet-etawan ne layun naawei te kabagget, nenaaldek taliware te kalised, wey migsukul te Manama wey ki Muwisis ne in-alam te Manama eyew iyan egpangulu kandan. Migpangguhud man‑e seini meyitenged te pegkamatinumanen te Manama wey te pegsagman din te keet-etawan din ne ware egtamanan minsan pad nenaawaan sikandan te kabagget, wey migmasinupaken. Migpangguhud man‑e seini meyitenged te kene egkataman ne pegpamakey ni Muwisis te Manama wey te keet-etawan din minsan pad te due me timpu ne naaminan sikandin te pegpariralem.
\BibleParagraphStyleIOT
Ka nenasulat te seini ne baseen
\BibleParagraphStyleIO
Ka pegpangandam te me kabuhalan ni Israil te pegligkat te Sinay \BibleCharacterStyleIOR{1:1–9:23}
\BibleParagraphStyleIOO
a. Ka hun‑a ne pegpanlista ni Muwisis te me kabuhalan ni Israil \BibleCharacterStyleIOR{1:1–4:49}
\BibleParagraphStyleIOO
b. Ka nalein-lein ne me balaud wey me tulumanen \BibleCharacterStyleIOR{5:1–8:26}
\BibleParagraphStyleIOO
c. Ka igkarangeb ne Sahakeen te Peglihad te Panalihan \BibleCharacterStyleIOR{9:1-23}
\BibleParagraphStyleIO
Puun te Bubungan ne Sinay peendiye te Muwab \BibleCharacterStyleIOR{10:1–21:35}
\BibleParagraphStyleIO
Ka neneyitabu diye te Muwab \BibleCharacterStyleIOR{22:1–32:42}
\BibleParagraphStyleIO
Ka me inged ne nabayaan te me kabuhalan ni Israil \BibleCharacterStyleIOR{33:1-49}
\BibleParagraphStyleIO
Me paney-paney te ware pad miglapas te Hurdan \BibleCharacterStyleIOR{33:50–36:13}

\BibleText

\BibleSectionHeading{Ka hun‑a ne pegpanlista ni Muwisis te me kabuhalan ni Israil}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{1}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{1:1-46: }Num 26:1-51.}Te an-anayan ne aldew te igkarangeb ne bulan te igkarangeb ne leg‑un puun te peg-awe te me kabuhalan ni Israil te Ihiptu, migpakiglalag ka Magbebaye ne Manama ki Muwisis diye te seled te Balungbalung ne Temuwanan diye te disirtu, diye te Sinay. Migkahi ka Magbebaye,
\verseNumber{2-3}“Sinsusa niyu ki Aarun ka langun ne kabuhalan ni Israil sumale te tagse kabuhalan wey pamilya. Ilista niyu ka me ngaran te langun ne lukes ne puun te daruwa ne pulu (20) se idad wey ke buyag-buyag e ne egkaayun e ne eg-apil te gira.
\verseNumber{4}Keilangan ne due sabeka ne etew ne egpuun te tagse kabuhalan. Ka sika ne etew, pangulu te kabuhalan din eyew egbulig kaniyu te egpanlista.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{5}Ne ka me ngaran te naalam ne me pangulu te kabuhalan para te sika ne himu iyan ensi:
\BibleParagraphStyleLI
Ilisur ne anak ni Sidiyur, ne egpuun te me kabuhalan ni Rubin;
\BibleParagraphStyleLI
\verseNumber{6}Silumil ne anak ni Surisaday, ne egpuun te me kabuhalan ni Simyun;
\BibleParagraphStyleLI
\verseNumber{7}Naasun ne anak ni Aminadab, ne egpuun te me kabuhalan ni Huda;
\BibleParagraphStyleLI
\verseNumber{8}Natanail ne anak ni Suar, ne egpuun te me kabuhalan ni Isakar;
\BibleParagraphStyleLI
\verseNumber{9}Iliyab ne anak ni Hilun, ne egpuun te me kabuhalan ni Sabulun;
\BibleParagraphStyleLI
\verseNumber{10}Ilisama ne anak ni Amihud, ne egpuun te me kabuhalan ni Ipraim;
\BibleParagraphStyleLI
Gamalil ne anak ni Pidasur, ne egpuun te me kabuhalan ni Manasis;
\BibleParagraphStyleLI
\verseNumber{11}Abidan ne anak ni Gidyun, ne egpuun te me kabuhalan ni Binhamin;
\BibleParagraphStyleLI
\verseNumber{12}Ahisir ne anak ni Amisaday, ne egpuun te me kabuhalan ni Dan;
\BibleParagraphStyleLI
\verseNumber{13}Pagil ne anak ni Ukran, ne egpuun te me kabuhalan ni Asir;
\BibleParagraphStyleLI
\verseNumber{14}Iliyasap ne anak ni Diyuwil, ne egpuun te me kabuhalan ni Gad;
\BibleParagraphStyleLI
\verseNumber{15}Ahira ne anak ni Inan, ne egpuun te me kabuhalan ni Naptali.
\verseNumber{16}Sikandan ka me pangulu te tagse kabuhalan ne naalam puun te keet-etawan te Israil.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{17}Ne impeumew e ni Muwisis wey ni Aarun ka impangingaranan ne me etew.
\verseNumber{18}Ne te an-anayan ne aldew te igkarangeb ne bulan, impalibulung dan e ka langun ne me kabuhalan ni Israil. Immanlista ka me etew sumale te kaap-apuan dan wey pamilya, wey insalsallimbeka te eglista ka langun ne me lukes ne puun te daruwa ne pulu (20) se idad wey ke buyag-buyag e,
\verseNumber{19}sumale te insuhu te Magbebaye ne Manama ki Muwisis. Inggimu ni Muwisis seini ne pegpanlista diye te disirtu, diye te Sinay.
\verseNumber{20-46}Ne ka me lukes ne puun te daruwa ne pulu (20) se idad wey ke buyag-buyag e ne egkaayun e ne eg-apil te gira, imanlista sumale te tagse kabuhalan wey me pamilya. Ne seini ka kasuluhan te me lukes ne kabuhalan dan:
\BibleParagraphStyleLI
46,500 te me kabuhalan ni Rubin ka kinakakayan ne anak ni Hakub;
\BibleParagraphStyleLI
59,300 te me kabuhalan ni Simyun;
\BibleParagraphStyleLI
45,650 te me kabuhalan ni Gad;
\BibleParagraphStyleLI
74,600 te me kabuhalan ni Huda;
\BibleParagraphStyleLI
54,400 te me kabuhalan ni Isakar;
\BibleParagraphStyleLI
57,400 te me kabuhalan ni Sabulun;
\BibleParagraphStyleLI
40,500 te me kabuhalan ni Ipraim ne anak ni Husi;
\BibleParagraphStyleLI
32,200 te me kabuhalan ni Manasis, ka dangeb ne anak ni Husi;
\BibleParagraphStyleLI
35,400 te me kabuhalan ni Binhamin;
\BibleParagraphStyleLI
62,700 te me kabuhalan ni Dan;
\BibleParagraphStyleLI
41,500 te me kabuhalan ni Asir;
\BibleParagraphStyleLI
53,400 te me kabuhalan ni Naptali.
\BibleParagraphStyleLI
Migginguma te 603,550 ka langun ne lukes.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{47}Piru ware mule ilagkes te egpanlista ka me kabuhalan ni Libi
\verseNumber{48}su ingkahiyan ma te Magbebaye ne Manama si Muwisis te,
\verseNumber{49}“Kene nu ilagkes te egsinsus ka me kabuhalan ni Libi.
\verseNumber{50}Sikandan ka egpiyalan te Matulus ne Balungbalung ne In-alad ne intahuan te Kasabutan, wey te me kasangkapan kayi. Sikandan ka eg-uyan-uyan te Balungbalung wey te langun ne me kasangkapan kayi. Keilangan ne egtangguwen dan seini wey eglingutan dan te egkekampu.
\verseNumber{51}Ke eggalinen ka Balungbalung, ka me kabuhalan ni Libi ka egtines kayi, wey sikandan ded man‑e ka egpasasindeg. Ne eggimatayan ka minsan hentew ne kene ne kabuhalan ni Libi ne egdani-rani te Balungbalung.
\verseNumber{52}Ne ka duma ne me kabuhalan ni Israil, keilangan ne egkekampu sumale te tagse punduk, wey egpes-ek te bendila dan.
\verseNumber{53}Piru keilangan ne eglingutan te me kabuhalan ni Libi te egkekampu ka Balungbalung eyew te pegbantey ne ware minsan hentew ne egpakarani-rani kayi eyew kena a egkalangetan te me kabuhalan ni Israil. Ka me kabuhalan ni Libi ka egpiyalan te sika ne Balungbalung.”
\verseNumber{54}Purisu intuman te me kabuhalan ni Israil ka langun ne insuhu te Magbebaye ne Manama kandan pinaahi ki Muwisis.

\BibleSectionHeading{Ka pegkateil te me kabuhalan diye te kampu}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{2}Ne ingkahiyan te Magbebaye ne Manama si Muwisis wey si Aarun:
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{2}Pakekampuwa niyu ka tagse kabuhalan diye te lenged te bendila te tagse kabuhalan dan ne diye egpakatangke wey egpakalingut te Balungbalung ne Temuwanan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{3}“Ka me punduk enni Huda, Isakar, wey Sabulun diye egkekampu dapit te igsile te Balungbalung ne Temuwanan, diye te diralem te me bendila te tagse kabuhalan dan. Seini ka me ngaran te me kabuhalan dan, me pangulu ran, wey ka kasuluhan te me sakup dan: Te me kabuhalan ni Huda si Naasun ne anak ne lukes ni Aminadab ka pangulu,
\verseNumber{4}ne 74,600 ka kasuluhan dan.
\verseNumber{5}Te me kabuhalan ni Isakar si Natanail ne anak ne lukes ni Suar ka pangulu,
\verseNumber{6}ne 54,400 ka kasuluhan dan.
\verseNumber{7}Te me kabuhalan ni Sabulun si Iliyab ne anak ne lukes ni Hilun ka pangulu,
\verseNumber{8}ne 57,400 ka kasuluhan dan.
\verseNumber{9}Ne 186,400 ka kasuluhan te me lukes diye te me kampu enni Huda, Isakar, wey Sabulun. Sikandan ka eggun‑a eggipanew.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{10}“Ka me punduk enni Rubin, Simyun, wey Gad diye egkekampu dapit te igkakawanan ne balabahan te Balungbalung ne Temuwanan, diye te diralem te me bendila te tagse kabuhalan dan. Seini ka me ngaran te me kabuhalan dan, me pangulu ran, wey ka kasuluhan te me sakup dan: Te me kabuhalan ni Rubin si Ilisur ne anak ne lukes ni Sidiyur ka pangulu,
\verseNumber{11}ne 46,500 ka kasuluhan dan.
\verseNumber{12}Te me kabuhalan ni Simyun si Silumil ne anak ne lukes ni Surisaday ka pangulu,
\verseNumber{13}ne 59,300 ka kasuluhan dan.
\verseNumber{14}Te me kabuhalan ni Gad si Iliyasap ne anak ne lukes ni Diyuwil ka pangulu,
\verseNumber{15}ne 45,650 ka kasuluhan dan.
\verseNumber{16}Ne 151,450 ka kasuluhan te me lukes diye te me kampu enni Rubin, ni Simyun, wey ni Gad. Sikandan ka igkarangeb ne eggipanew.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{17}Ne ka egsinundul te me kabuhalan ni Gad, iyan ka me kabuhalan ni Libi ne eg-uyan te Balungbalung ne Temuwanan, wey diye sikandan te elat-elat te duma ne punduk. Ne ka langun ne kabuhalan egsinundul eggipanew iling te pegkateil te pegkekampu ran, wey eglenged te tagse bendila dan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{18}“Ka me punduk enni Ipraim, Manasis, wey Binhamin diye egkekampu dapit te iglineb te Balungbalung ne Temuwanan, diye te diralem te me bendila te tagse kabuhalan dan. Seini ka me ngaran te me kabuhalan dan, me pangulu ran, wey ka kasuluhan te me sakup dan: Te me kabuhalan ni Ipraim si Ilisama ne anak ne lukes ni Amihud ka pangulu,
\verseNumber{19}ne 40,500 ka kasuluhan dan.
\verseNumber{20}Te me kabuhalan ni Manasis si Gamalil ne anak ne lukes ni Pidasur ka pangulu,
\verseNumber{21}ne 32,200 ka kasuluhan dan.
\verseNumber{22}Te me kabuhalan ni Binhamin si Abidan ne anak ne lukes ni Gidyun ka pangulu,
\verseNumber{23}ne 35,400 ka kasuluhan dan.
\verseNumber{24}Ne 108,100 ka kasuluhan te me lukes diye te me kampu enni Ipraim, ni Manasis, wey ni Binhamin. Sikandan ka igkatelu ne eggipanew puun te kampu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{25}“Ka me punduk enni Dan, Asir, wey Naptali diye egkekampu dapit te igkahibang ne balabahan te Balungbalung ne Temuwanan, diye te diralem te me bendila te tagse kabuhalan dan. Seini ka me ngaran te me kabuhalan dan, me pangulu ran, wey ka kasuluhan te me sakup dan: Te me kabuhalan ni Dan si Ahisir ne anak ne lukes ni Amisaday ka pangulu,
\verseNumber{26}ne 62,700 ka kasuluhan dan.
\verseNumber{27}Te me kabuhalan ni Asir si Pagil ne anak ne lukes ni Ukran ka pangulu,
\verseNumber{28}ne 41,500 ka kasuluhan dan.
\verseNumber{29}Te me kabuhalan ni Naptali si Ahira ne anak ne lukes ni Inan ka pangulu,
\verseNumber{30}ne 53,400 ka kasuluhan dan.
\verseNumber{31}Ne 157,600 ka kasuluhan te me lukes diye te me kampu enni Dan, ni Asir, wey ni Naptali. Sikandan ka igkeep‑at wey kamewuriyan ne eggipanew puun te kampu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{32}Sika ka langun ne me kabuhalan ni Israil ne nalista diye te listaan te tagse kabuhalan. Migginguma te 603,550 ka kasuluhan te langun ne diye te me kampu.
\verseNumber{33}Piru ware ilagkes te egpanlista ka me kabuhalan ni Libi, sumale te insuhu te Magbebaye ne Manama.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{34}Sikan naa ka intuman te me kabuhalan ni Israil ka langun ne insuhu te Magbebaye kandan pinaahi ki Muwisis. Migkekampu ka tagse tribu ne miglenged te kandan ne bendila wey miggipanew ka tagse sabeka duma te tribu wey pamilya rin.

\BibleSectionHeading{Ka me lukes ne anak ni Aarun}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{3}Ne seini ka pangguhuren meyitenged te me kabuhalan enni Aarun, wey ni Muwisis te timpu ne migpakiglalag ka Magbebaye ne Manama ki Muwisis diye te Bubungan ne Sinay.
\verseNumber{2}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{3:2: }Num 26:60.}Due hep‑at ne anak ni Aarun ne me lukes ne iyan ensi Nadab, si Abihu, si Iliyasar, wey si Itamar.
\verseNumber{3}Ne seini se me anak ni Aarun, in-alam wey in-urdinaan isip me talagpanubad.
\verseNumber{4}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{3:4: }Lib 10:1-2; Num 26:61.}Piru migpatey ensi Nadab wey si Abihu diye te tangkaan te Magbebaye te diye pad sikandan langun te disirtu, diye te Sinay, tenged te peggamit dan te hapuy ne kene ne matulus te timpu ne migpanubad sikandan. Ne tenged te ware me anak enni Nadab wey ni Abihu, ensi Iliyasar naan de wey si Itamar ka migpamakey isip me talagpanubad duma te amey ran ne si Aarun.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{5}Ne ingkahiyan te Magbebaye si Muwisis,
\verseNumber{6}“Ipeumew nu ka me kabuhalan ni Libi wey dumaa nu sikandan diye ki Aarun ne talagpanubad eyew egbulig kandin.
\verseNumber{7}Sikandan ka egbulig ki Aarun wey te langun ne kabuhalan ni Israil pinaahi te peggimu te me himu diye te Balungbalung ne Temuwanan.
\verseNumber{8}Sikandan man‑e ka egtanggu te langun ne me kasangkapan te Balungbalung ne Temuwanan wey egtrabahu diye para te me kabuhalan ni Israil.
\verseNumber{9}Ipiyal nu ki Aarun wey te me anak din ka me kabuhalan ni Libi eyew egbulig kandan.
\verseNumber{10}Ne ibehey nu ki Aarun wey te me anak din ka katenged isip me talagpanubad. Ne eggimatayan ka minsan hentew ne kene ne kabuhalan ni Libi ne eggimu te himu te talagpanubad.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{11}Ne ingkahiyan e man‑e te Magbebaye ne Manama si Muwisis,
\verseNumber{12}“In-alam ku ka me kabuhalan ni Libi puun te me kabuhalan ni Israil isip liwan te langun ne lukes ne kinakakayan ne anak te me kabuhalan ni Israil. Keddiey ka me kabuhalan ni Libi,
\verseNumber{13}su keddiey ma ka langun ne lukes ne kinakakayan ne anak te me kabuhalan ni Israil. Te diye kew pad te Ihiptu, impangimatayan ku ka langun ne lukes ne kinakakayan ne anak te me Ihiptuhanen piru inlein ku mule ka langun ne lukes ne kinakakayan ne anak te me kabuhalan ni Israil wey te me mananap dan. Sikan naa ka keddiey sikandan. Sikeddi ka Magbebaye.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{14}Ne ingkahiyan e man‑e te Magbebaye si Muwisis diye te disirtu, diye te Sinay,
\verseNumber{15}“Seela nu ka langun ne lukes ne sakup te kabuhalan ni Libi sumale te me pamilya ran wey me kabuhalan. Ilista nu ka langun ne bate ne lukes ne senge-bulan pad se idad peendiye te buyag-buyag e.”
\verseNumber{16}Purisu impanlista ni Muwisis ka langun ne lukes ne kabuhalan ni Libi sumale te insuhu kandin te Magbebaye.
\verseNumber{17}Si Libi due tatelu ne anak ne me lukes ne iyan ensi Girsun, si Kuhat, wey si Mirari.
\verseNumber{18}Ne ka me lukes ne anak ni Girsun iyan ensi Libni wey Simii.
\verseNumber{19}Ne ka me lukes ne anak ni Kuhat iyan ensi Amram, Isar, Hibrun, wey si Usil.
\verseNumber{20}Ne ka me lukes ne anak ni Mirari iyan ensi Mali wey si Musi.
\BibleParagraphStyleM
Sikandan langun ka me kabuhalan ni Libi, sumale te me pamilya ran.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{21}Ne ka me kabuhalan ni Girsun, iyan ka me pamilya enni Libni wey ni Simii.
\verseNumber{22}Ne migginguma te 7,500 ka langun ne lukes ne senge-bulan pad se idad peendiye te buyag-buyag e.
\verseNumber{23}Ne diye migkekampu ka me kabuhalan ni Girsun te liyu te Matulus ne Balungbalung ne In-alad dapit te iglineb.
\verseNumber{24}Ne ka egpangulu te me kabuhalan dan, iyan si Iliyasap ne anak ni Lail.
\verseNumber{25}Sikandan ka egtanggu te Balungbalung ne Temuwanan, te tel-eb kayi, wey te kurtina te gumawan
\verseNumber{26}wey te me kurtina ne nakalingut diye te lama te Matulus ne Balungbalung ne In-alad, te altar ne tutunganan te igpanubad, te kurtina te gumawan, wey te me hiket kayi. Sikandan man‑e ka egtanggu te langun-langun ne himu ne egkahamitan te seini ne me kasangkapan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{27}Ne ka me kabuhalan ni Kuhat, iyan ka me pamilya enni Amram, Isar, Hipuni, wey ni Usil.
\verseNumber{28}Ne migginguma te 8,600 ka langun ne lukes ne senge-bulan pad se idad peendiye te buyag-buyag e.
\verseNumber{29}Ne diye migkekampu ka me kabuhalan ni Kuhat te igkakawanan ne balabahan te Matulus ne Balungbalung ne In-alad.
\verseNumber{30}Ne ka egpangulu te me kabuhalan dan, iyan si Ilisapan ne anak ni Usil.
\verseNumber{31}Sikandan ka egtanggu te Tahuanan te Kasabutan, te lamisa, te tahuanan te sulu, te me altar, te me kasangkapan ne eggamiten te me talagpanubad te pegtrabahu diye te Matulus ne Sinabeng, wey te kurtina te gumawan. Sikandan man‑e ka egtanggu te langun-langun ne himu ne egkahamitan te seini ne me kasangkapan.
\verseNumber{32}Ne si Iliyasar ne anak ni Aarun ne talagpanubad, iyan egpangulu te me igbuyag te me kabuhalan ni Libi, wey te seeye se me talagtanggu te Matulus ne Sinabeng.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{33}Ne ka me kabuhalan ni Mirari, iyan ka me pamilya enni Mali wey ni Musi.
\verseNumber{34}Ne migginguma te 6,200 ka langun ne lukes ne senge-bulan pad se idad peendiye te buyag-buyag e.
\verseNumber{35}Si Suriil ne anak ni Abihail ka egpangulu te me kabuhalan ni Mirari. Ne diye sikandan migkekampu te igkahibang ne balabahan te Matulus ne Balungbalung ne In-alad.
\verseNumber{36}Ka me kabuhalan ni Mirari ka impiyalan te pegtanggu te me tukeg\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{3:36 }Igtukeg seini te balungbalung ne in-iling te egtangenan te lekeb ne pididus.} te Balungbalung, te me sungkaleg, lagkes ka me balabag, wey me pabunsuranan. Sikandan man‑e ka eggimu te langun-langun ne himu ne egkahamitan te seini ne me kasangkapan.
\verseNumber{37}Sikandan man‑e ka egtanggu te me sungkaleg te alad te lama, te me pabunsuranan, te igpakpak te tane ne eggiketan te lubid te balungbalung, wey te me lubid.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{38}Ne diye migkekampu te egkatangkaan te Matulus ne Balungbalung ne In-alad dapit te igsile ensi Muwisis wey Aarun wey ka me anak ni Aarun. Sikandan man‑e ka impiyalan te langun-langun ne himu diye te Balungbalung ne Temuwanan, wey te minsan nekey ne keilangan ne eggimuwen para te me kabuhalan ni Israil. Ne eggimatayan ka minsan hentew ne kene ne kabuhalan ni Libi ne egdani-rani te Matulus ne Sinabeng.
\verseNumber{39}Ne migginguma te 22,000 ka langun ne kabuhalan ni Libi ne lukes. Inseel sikandan ni Muwisis sumale te insuhu te Magbebaye ne Manama. Ne iyan de inlagkes te egseel ka senge-bulan pad se idad peendiye te buyag-buyag e.

\BibleSectionHeading{Ka peglekat te me kinakakayan}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{40}Ne ingkahiyan te Magbebaye si Muwisis, “Seela nu wey ilista nu ka langun ne lukes ne kinakakayan ne anak te me kabuhalan ni Israil puun te senge-bulan pad se idad peendiye te buyag-buyag e.
\verseNumber{41}Iteil nu ka me kabuhalan ni Libi para keddi isip liwan te langun ne lukes ne kinakakayan ne anak te me kabuhalan ni Israil. Ne ihalad nu degma keddi ka me ayam dan, isip liwan te me panganey ne anak te me ayam te me kabuhalan ni Israil. Sikeddi ka Magbebaye.”
\verseNumber{42}Purisu inseel ni Muwisis ka langun ne lukes ne kinakakayan ne anak te me kabuhalan ni Israil sumale te insuhu kandin te Magbebaye.
\verseNumber{43}Ne migginguma te 22,273 ka langun ne kinakakayan ne me lukes ne senge-bulan pad se idad peendiye te buyag-buyag e.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{44}Ne ingkahiyan te Magbebaye si Muwisis,
\verseNumber{45}“Ihalad nu keddi ka me kabuhalan ni Libi isip liwan te langun ne kinakakayan ne me lukes ne anak te me kabuhalan ni Israil wey ka me ayam te me kabuhalan ni Libi isip liwan te me ayam te me kabuhalan ni Israil. Keddiey ka me kabuhalan ni Libi. Sikeddi ka Magbebaye.
\verseNumber{46}Ne tenged te due subla ne 273 ne kinakakayan ne me anak te me kabuhalan ni Israil du te anak te me kabuhalan ni Libi, keilangan ne eglekaten sikandan.
\verseNumber{47}Ka iglekat te tagse sabeka kandan, lalimma ne buuk ne pelata ne seleppi. Ne ka tagse buuk te seleppi egtimbangen te timbangan te me talagpanubad.\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{3:47 }Te Hibruwanen: sikil te balungbalung.}
\verseNumber{48}Ne ibehey nu seini ki Aarun wey te me anak din isip iglekat te nakasubla ne kinakakayan ne me lukes ne anak te me kabuhalan ni Israil.”
\verseNumber{49}Purisu migpanguwa si Muwisis te seleppi isip iglekat te seeye se me kinakakayan ne me lukes ne anak te me kabuhalan ni Israil ne nakasubla te kasuluhan te me kabuhalan ni Libi.
\verseNumber{50}Ne ka nalimud din ne seleppi ne iglekat te me kinakakayan ne me lukes ne anak te me kabuhalan ni Israil, migginguma te 1,365. Ne ka kabehat te tagse buuk te seleppi, nekeiling kabehat te pelata ne intimbang te timbangan te me talagpanubad.\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{3:50 }Te Hibruwanen: sikil te balungbalung.}
\verseNumber{51}Ne imbehey e ni Muwisis ka seleppi ki Aarun wey te me anak din sumale te insuhu kandin te Magbebaye ne Manama.

\BibleSectionHeading{Ka himu te me kabuhalan ni Kuhat}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{4}Ne ingkahiyan te Magbebaye ne Manama si Muwisis wey si Aarun,
\verseNumber{2}“Sinsusa niyu ka tagse pamilya te kabuhalan ni Kuhat ne sakup te me kabuhalan ni Libi.
\verseNumber{3}Iyan niyu re ilagkes te egsinsus ka me lukes ne puun te tatelu ne pulu (30) se idad peendiye te lalimma ne pulu (50) ne eleg e ne egtrabahu diye te Balungbalung ne Temuwanan.
\verseNumber{4}Ka eggimuwen te me kabuhalan ni Kuhat, iyan ka pegtanggu te me kasangkapan ne ingkapanubad e ne diye te Balungbalung ne Temuwanan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{5}“Ne emun ke eggalin e egkekampu ka me kabuhalan ni Israil, egseled diye te Balungbalung ensi Aarun wey ka me anak din wey egpekasen dan ka kurtina wey igbunbun dan seini te Tahuanan te Kasabutan.
\verseNumber{6}Ne egbunbunan dan pad iya man‑e seini te meupiya ne klasi te laplap te kambing wey eg-akeban dan pad iya man‑e te manggad ne malugtem. Ne pegkeimpus kayi, igtangen dan e ka me yayunganan kayi.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{7}“Eghagpiyan dan man‑e te manggad ne malugtem ka lamisa ne egtahuan te paan ne igpanubad diye te Manama. Ne igpanguntud dan ka me palatu, me ubab, me yahung, wey me tahuanan te binu ne ighalad. Ne layun dan degma egtahui ka lamisa te paan ne ighalad diye te Manama.
\verseNumber{8}Ne pegkeimpus kayi, egbunbunan dan e man‑e seini te manggad ne meilem wey eg-akeban pad man‑e te meupiya ne klasi te laplap te kambing wey igtangen dan e man‑e ka me yayunganan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{9}“Ne egbunbunan dan man‑e te manggad ne malugtem ka tahuanan te sulu, lagkes ka me sulu kayi, ka igmangebuk, ka igpanaya te igmuk, wey ka me tahuanan te lana ne igtubil te sulu.
\verseNumber{10}Egbukusan dan man‑e seini te meupiya ne klasi te laplap te kambing wey ig-untud dan e diye te yayunganan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{11}“Ne eghagpiyan dan man‑e te manggad ne malugtem ka altar ne bulawan wey egbunbunan dan seini te meupiya ne klasi te laplap te kambing wey igtangen dan e ka me yayunganan kayi.
\verseNumber{12}Ne egkuen dan ka langun ne kasangkapan ne inggamit diye Matulus ne Sinabeng wey egbukusan dan seini te manggad ne malugtem, wey egbunbunan dan e man‑e te meupiya ne klasi te laplap te kambing. Pegkeimpus kayi, igpanguntud dan e diye te yayunganan.
\verseNumber{13}Ne eg-aween dan ka abu puun te burunsi ne altar, wey eghagpiyan dan seini te manggad ne malugtem.
\verseNumber{14}Ne igpanahu dan kayi ka langun ne kasangkapan te altar ne iyan ka igpanaya te baha, me tinidur, me pala, wey me pelenggana. Ne egbunbunan dan seini te meupiya ne klasi te laplap te kambing, wey igtangen dan e ka me yayunganan kayi.
\verseNumber{15}Ne emun ke egkabunbunan e ni Aarun wey te me anak din ka langun ne kasangkapan ne ingkapanubad e diye te Manama, wey emun ke andam e ka me etew ne eggipanew, egdani-rani e ka me kabuhalan ni Kuhat eyew egyayung kayi. Piru keilangan ne kene dan egkasamsam ka matulus ne me kasangkapan eyew kene sikandan egpatey. Sika ka me kasangkapan te Balungbalung ne Temuwanan ne eg-uyanen te me kabuhalan ni Kuhat.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{16}“Ne si Iliyasar ne anak ni Aarun iyan egtanggu te lana ne igtubil te sulu, te meemut ne insinsu, te inaldew-aldew ne me halad ne egkakeen ne egpuun te egketuen ne pinamula, wey te lana ne ig-itis te ulu. Sikandin ka egtanggu te intiru ne Matulus ne Balungbalung ne In-alad wey te langun ne kasangkapan kayi.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{17}Ne ingkahiyan te Magbebaye ne Manama si Muwisis wey si Aarun,
\verseNumber{18}“Kene niyu balahara ne egkaawe ka me kabuhalan ni Kuhat puun te me kabuhalan ni Libi.
\verseNumber{19}Ne seini ka keilangan ne eggimuwen niyu eyew kene sikandan egpatey ke egdani-rani te me kasangkapan ne ingkapanubad e diye te Manama: emun ke egseled te Balungbalung ne Temuwanan ka me kabuhalan ni Kuhat, keilangan ne egdumaan ni Aarun wey te me anak din wey egpanuluen dan ka tagse sabeka ke nekey ka eleg ne eggimuwen wey ke nekey ka eg-uyanen dan.
\verseNumber{20}Piru keilangan ne kene egseled ka me kabuhalan ni Kuhat eyew egtengteng te me kasangkapan ne ingkapanubad e diye te Manama minsan egdagdahew re eyew kene sikandan egpatey.”

\BibleSectionHeading{Ka himu te me kabuhalan ni Girsun}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{21}Ne ingkahiyan e man‑e te Magbebaye ne Manama si Muwisis,
\verseNumber{22}“Seela nu degma ka tagse pamilya te kabuhalan ni Girsun.
\verseNumber{23}Iyan nu re ilagkes te egseel ka me lukes ne puun te tatelu ne pulu (30) se idad peendiye te lalimma ne pulu (50) ne eleg e ne egtrabahu diye te Balungbalung ne Temuwanan.
\verseNumber{24}Ne seini ka eggimuwen te me kabuhalan ni Girsun:
\verseNumber{25}sikandan ka eg-uyan te kurtina te Matulus ne balungbalung ne In-alad, wey te Balungbalung ne Temuwanan wey te me tel-eb kayi, te me tel-eb diye te dibabew ne inggimu puun te meupiya ne klasi te laplap te kambing, te me kurtina te gumawan,
\verseNumber{26}te me kurtina ne nakalingut te lama te Matulus ne Balungbalung ne In-alad, te altar, te kurtina te gumawan te lama, wey te me lubid. Sikandan man‑e ka eggimu te langun ne keilangan ne eggimuwen ne egkahamitan te seini ne me kasangkapan.
\verseNumber{27}Ne si Aarun wey ka me anak din ka egpangulu te me kabuhalan ni Girsun te pegpanguyan wey te peggimu te duma pad ne eggimuwen, wey sikeykew Muwisis ka egbehey kandan te langun ne eggimuwen dan.
\verseNumber{28}Sika ka eggimuwen te me kabuhalan ni Girsun diye te Balungbalung ne Temuwanan. Ne iyan egpangulu kandan si Itamar, ka anak te talagpanubad ne si Aarun.”

\BibleSectionHeading{Ka himu te me kabuhalan ni Mirari}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{29}“Ne seela nu degma ka tagse pamilya te me kabuhalan ni Mirari.
\verseNumber{30}Iyan nu re ilagkes te egseel ka me lukes ne puun te tatelu ne pulu (30) se idad peendiye te lalimma ne pulu (50) ne eleg e ne egtrabahu diye te Balungbalung ne Temuwanan.
\verseNumber{31}Ne seini ka eggimuwen dan te intiru ne pegtrabahu ran diye te Balungbalung ne Temuwanan: sikandan ka egpaniang te me tukeg\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{4:31 }Igtukeg seini te balungbalung ne in-iling te egtangenan te lekeb ne pididus.} te Balungbalung, me sungkaleg, me balabag, me pabunsuran,
\verseNumber{32}me sungkaleg ne nakalingut te lama, me igpakpak te tane ne eggiketan te lubid te balungbalung, me lubid, wey te minsan nekey ne due kalabetan kayi. Panulua niyu ki Aarun ka tagse sabeka kandan ke nekey ka eg-uyanen dan.
\verseNumber{33}Sika ka eggimuwen te me kabuhalan ni Mirari diye te Balungbalung ne Temuwanan. Ne iyan egpangulu kandan si Itamar, ka dangeb ne anak te talagpanubad ne si Aarun.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{34-48}Inseel ni Muwisis wey ni Aarun wey te me pangulu te me kabuhalan ni Israil ka tagse pamilya te me kabuhalan ni Kuhat, ni Girsun, wey ni Mirari. Inlista ran ka langun ne lukes ne puun te tatelu ne pulu (30) se idad peendiye te lalimma ne pulu (50) ne eleg e ne egtrabahu diye te Balungbalung ne Temuwanan:
\BibleParagraphStyleLI
2,750 ka kabuhalan ni Kuhat;
\BibleParagraphStyleLI
2,630 ka kabuhalan ni Girsun;
\BibleParagraphStyleLI
3,200 ka kabuhalan ni Mirari.
\BibleParagraphStyleLI
Migginguma te 8,580 ka langun ne lukes.
\BibleParagraphStyleM
\verseNumber{49}Ne inseel ka tagse sabeka kandan wey impamehayan te himu wey impanulu ke nekey ka eleg ne eg-uyanen sumale te insuhu te Magbebaye ne Manama ki Muwisis.

\BibleSectionHeading{Ka pegpalihawang te mallindit ne etew}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{5}Ne ingkahiyan te Magbebaye ne Manama si Muwisis,
\verseNumber{2}“Suhua nu ka me kabuhalan ni Israil ne keilangan ne igpalihawang dan puun te kampu ka me ibungen, ka egmanweweyig se lawa, wey ka nallinditan tenged te nakasamsam te minatey.
\verseNumber{3}Lukes ma wey se malitan, keilangan ne igpalihawang eyew kene dan egkalinditan ka kampu ne in-ugpaan ku duma kaniyu.”
\verseNumber{4}Intuman seini te me kabuhalan ni Israil; impalihawang dan puun te kampu ka sika ne me etew sumale te insuhu te Magbebaye ki Muwisis.

\BibleSectionHeading{Ka bayad te me sale ne neyimu}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{5}Ne ingkahiyan e man‑e te Magbebaye si Muwisis,
\verseNumber{6}“Kahii nu ka me kabuhalan ni Israil: ‘Emun ke due me etew—me lukes wey ke me malitan naa ne mig-akal te Magbebaye ne Manama pinaahi te peggimu te seyyup diye te duma ne etew, nakasale sikandan.
\verseNumber{7}Ne keilangan ne igpangguhud din ka sale din, wey egbayad sikandin te kumplitu wey egpasublaan din seini te daruwa ne pulu (20) ne pursintu. Ne igbehey rin seini diye te etew ne neyimuwan din te sale.
\verseNumber{8}Piru ke namatey e ka etew wey ware karumaan kayi ne egkabehayan te igbayad, diye naan de seini igbehey te Magbebaye eyew egkahamit te me talagpanubad. Ka sika ne bayad, igtimul te lukesan ne karniru ne igpalangesa rin eyew te peg-awe te sale din.
\verseNumber{9}Ne ka langun ne eg-uyanen te me kabuhalan ni Israil ne dasag wey me kasangkapan ne igpanubad diye te Manama, egkakandan e seini te talagpanubad.
\verseNumber{10}Ka langun ne igbehey diye te talagpanubad, egkakandin e seini.’ ”

\BibleSectionHeading{Ka peg-eleg-eleg para te masinupaken ne asawa}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{11}Ne ingkahiyan e man‑e te Magbebaye ne Manama si Muwisis,
\verseNumber{12}“Kahii nu ka me kabuhalan ni Israil: Emun ke egpakasale ka malitan te iglukes din,
\verseNumber{13}tenged su nalibuhan sikandin, wey ware seini nataheyi te iglukes din, wey ware iya egpakapamalehet kayi tenged su ware sikandin nasapeni ne nalibuhan,
\verseNumber{14}piru egpangalikud e kandin ka iglukes din minsan ware sikandin nakataha ne nalibuhan ka asawa rin, wey ke egpangalikud naa sikandin minsan ware mareet ne neyimu te asawa rin,
\verseNumber{15}keilangan ne eg-uyanen din ka asawa rin diye te talagpanubad. Ne eg-uyan sikandin te senge-kilu ne harina ne sibada ne ighalad para te asawa rin. Ne kene din seini eg-amutan te mentika wey ke meemut naa ne insinsu su egkakeen ma seini ne halad te pegpangalikud din te asawa rin. Halad seini ne egkakeen te pegnengneng te neyimu ne sale.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{16}“Ne egdumeen e te talagpanubad ka malitan, wey igpasasindeg din e diye te tangkaan te Magbebaye.
\verseNumber{17}Ne egkuwa ka talagpanubad te matulus ne weyig wey igtahu din te banga, wey eg-amutan din seini te alinepung ne egpuun te seeg te Matulus ne Balungbalung ne In-alad.
\verseNumber{18}Ne egpasasindehen te talagpanubad ka malitan diye te tangkaan te Magbebaye wey eggusengen din ka bulbul te malitan, wey egpahen-genan din te malitan ka halad ne egkakeen ne egpuun te egketuen ne pinamula. Ne eggen-genan te talagpanubad ka banga ne intahuan te weyig ne mapeit ne eg-uyan te dilus.
\verseNumber{19}Ne egpeuyunen te talagpanubad ka malitan te seini ne pahunlibet, ‘Emun ke ware ka nalibuhi, kene ka eg-utengan te dilus ne eg-uyanen te seini se mapeit ne weyig.
\verseNumber{20}Piru ke nalibuhan ka,
\verseNumber{21}eggimuwen ka perem te Magbebaye ne panunggilingan te me etew pinaahi te dilus din keykew ne iyan se kene kad egpakaanak.
\verseNumber{22}Egseled perem te bituka nu seini se weyig ne eg-uyan te dilus, wey tenged kayi, eglebag e ka getek nu wey egkipes e ka aanakan nu.’ Ne egtabak ka malitan, ‘Malehet iya, malehet iya sika.’
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{23}“Ne igsulat te talagpanubad ka seini ne dilus diye te laplap te ayam, wey eglu‑luan din seini te mapeit ne weyig su eyew egpekeendiyad te weyig ka me lalag te pegdilus.
\verseNumber{24}Ne egpeinumen din ka malitan te mapeit ne weyig ne eg-uyan te dilus. Ne emun ke nalibuhan iya ka malitan, eg-antus sikandin te masakit ne egkeuyan te mapeit ne weyig.
\verseNumber{25}Ne egkuen te talagpanubad puun te malitan ka egkakeen ne halad tenged te pegpangalikud, wey igkayew rin seini diye te tangkaan te Magbebaye wey eg-uyanen diye te altar.
\verseNumber{26}Ne egkuwa ka talagpanubad te senge-hamak te halad ne egkakeen ne egpuun te egketuen ne pinamula isip eglimlimuan ne halad, wey egtutungen din seini diye te altar. Ne pegkeimpus due, egpeinumen din ka malitan te mapeit ne weyig.
\verseNumber{27}Ke malehet ne nalibuhan iya ka malitan, eg-antus sikandin te subla ne masakit tenged te weyig ne eg-uyan te dilus ne in-inum din. Ne eglebag e ka getek din, wey egkipes e ka aanakan din wey egkeyimu e sikandin ne panunggilingan te me etew tenged te pegdilus kandin te Manama.
\verseNumber{28}Piru ke ware sikandin nakasale, kene sikandin egkamenu wey egpakaanak ded sikandin.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{29}“Seini ka balaud meyitenged te pegpangalikud. Emun ke inlinditan te malitan ka pegkeetew rin pinaahi te pegpalibug-libug,
\verseNumber{30}wey egpangalikud ka lukes te asawa rin: egpasasindehen te talagpanubad ka malitan diye te tangkaan te Magbebaye, eyew igpeyimu kandin ka sika ne me balaud.
\verseNumber{31}Ne kene eg-isipen ka lukes ne due sale. Piru eg-antus ka malitan ke nakasale sikandin.”

\BibleSectionHeading{Ka me balaud meyitenged te Nasariyu}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{6}Ne ingkahiyan te Magbebaye ne Manama si Muwisis,
\verseNumber{2}“Kahii nu ka me kabuhalan ni Israil: ‘Emun ke due lukes wey ke malitan naa ne egpanaad te pegka-Nasariyu\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{6:2 }Ka Nasariyu iyan ka etew ne migpanaad diye te Manama ne kene eg-inum te binu, kene egpaalut, wey kene eggen-gen te minatey.} wey eghalad te pegkeetew rin diye te Magbebaye,
\verseNumber{3}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{6:3: }Luk 1:15.}keilangan ne kene sikandin eg-inum te binu wey te duma pad ne inumen ne egpekewubug. Kene degma sikandin eg-inum te suka ne inggimu puun te binu, wey ke inumen naa ne ingkeles puun te behas te paras, wey ke egkeen naa te iyam pad ne behas te paras wey ke indampil e.
\verseNumber{4}Te intiru ne timpu te pegka-Nasariyu rin, keilangan ne kene sikandin egkeen te minsan nekey ne egpuun te paras, minsan behas de te behas te paras wey ke luwit naa kayi.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{5}“ ‘Keilangan ne kene sikandin egpatabulug te kene pad egkeimpusan ka panaad din tenged su matulus sikandin wey nateil para te Magbebaye. Ne egbalaharen din de due ne egmalayat ka bulbul rin te kene pad egkataman ka saad din.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{6}“ ‘Ne keilangan man‑e ne kene sikandin egdani-rani te minatey
\verseNumber{7}minsan ke amey rin wey ke iney rin naa, ke suled din wey ke atebey rin naa. Keilangan ne kene din eglinditan ka pegkeetew rin tenged de kandan, su ka malayat ne bulbul rin ka palinneu te peghalad kandin diye te Magbebaye.
\verseNumber{8}Te intiru ne timpu te pegka-Nasariyu rin, inhalad sikandin diye te Magbebaye.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{9}“ ‘Ne emun ke due etew ne egkatigkew egpatey diye te dulug din wey nalinditan ka bulbul rin ne iyan palinneu te peghalad kandin diye te Magbebaye, keilangan ne egpatabulug sikandin te igkapitu ne aldew te peglinis. Ne egmalinis e man‑e sikandin puun te pegkalinditi rin.
\verseNumber{10}Te igkawalu ne aldew, keilangan ne eg-uyan sikandin te daruwa ne buuk ne selepati wey ke tukmu naa diye te talagpanubad diye te gumawan te Balungbalung ne Temuwanan.
\verseNumber{11}Ne egtutungen te talagpanubad ka sabeka isip egtutungen ne igpanubad, wey ka dangeb, igpalangesa eyew te peglinis te sale. Te seini ne paahi, egkapasaylu ka etew te sale din te pegsamsam din te minatey. Te sika ne aldew, ighalad din e man‑e ka pegkeetew rin wey egpatulinen din e man‑e ka bulbul rin.
\verseNumber{12}Ne egbunsud e man‑e sikandin te panaad din te pegka-Nasariyu. Keilangan ne eg-uyan man‑e sikandin te lukesan ne nati te karniru ne sabeka pad ne leg‑un se kabuyahi eyew igpanubad tenged te sale din. Ne tenged te nalinditan ma sikandin, eg-isipen ne ware karuan te me aldew te pegka-Nasariyu rin dengan te ware pad sikandin nalinditi.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{13}“ ‘Ne seini ka eggimuwen para te Nasariyu ke egkeimpusan e ka panaad din: eg-uyanen sikandin diye te gumawan te Balungbalung ne Temuwanan.
\verseNumber{14}Ne eg-uyan sikandin te lukesan ne nati te karniru ne sabeka pad ne leg‑un se kabuyahi wey ware nabalbalangi eyew igpanubad ne egtutungen, wey sabeka ne beyan ne nati te karniru ne sabeka man‑e ne leg‑un se kabuyahi wey ware nabalbalangi eyew igpalangesa ne ig-awe te sale. Eg-uyan man‑e sikandin te sabeka ne lukesan ne karniru ne ware nabalbalangi isip panubad para te keupianan.
\verseNumber{15}Ne eg-uyan man‑e sikandin te senge-liyang ne paan ne ware patulin ne inggimu puun te meupiya ne klasi te harina ne linuyang te mentika, wey mannipis ne paan ne impamulitan te mentika duma te halad ne egkakeen wey binu.
\verseNumber{16}Ne eg-uyanen seini te talagpanubad diye te tangkaan te Magbebaye ne Manama wey ighalad din ka halad eyew te peglinis te sale, wey ka igpanubad ne egtutungen.
\verseNumber{17}Ne igpanubad te talagpanubad diye te Magbebaye ka lukesan ne karniru isip igpanubad ne para te keupianan, duma te senge-liyang ne paan ne ware patulin. Ne eghalad man‑e sikandin te binu wey halad ne egkakeen ne egpuun te egketuen ne pinamula.
\verseNumber{18}Ne egpatabulug ka Nasariyu diye te gumawan te Balungbalung ne Temuwanan. Ne egkuen din ka bulbul rin ne palinneu te peghalad kandin diye te Magbebaye, wey igtuug din seini te hapuy ne intutungan te impanubad para te keupianan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{19}“ ‘Ne emun ke egkeimpusan e te egtabulug ka Nasariyu, egkuwa ka talagpanubad te pamanayen te lukesan ne karniru ne impakalkalaan, wey daruwa ne paan—manipis ka sabeka wey makepal ka sabeka ne neelin ne ware patulin, wey igbehey rin seini te Nasariyu.
\verseNumber{20}Ne egkuen e man‑e seini te talagpanubad wey igkayew rin diye te tangkaan te Magbebaye isip egkayawen ne igpanubad. Matulus seini ne baad te halad wey kandin seini te talagpanubad, lagkes ka kumeng wey ka bubun te karniru ne ingkayew degma diye te tangkaan te Magbebaye. Ne pegkeimpus kayi, egkaayun e man‑e ne eg-inum te binu ka Nasariyu.’
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{21}“Seini ka balaud para te sabeka ne Nasariyu ne egpanaad: ka igpanubad din te Magbebaye keilangan ne eleg iya te impanaad din isip Nasariyu. Ke duen pad igtimul rin, keilangan ne egtumanen din iya seini sumale te balaud te pegka-Nasariyu.”

\BibleSectionHeading{Ka peg-ampu te talagpanubad}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{22}Ne ingkahiyan e man‑e te Magbebaye si Muwisis,
\verseNumber{23}“Kahii nu si Aarun wey ka me anak din te eg-ilingen dan kayi te eg-ampu para te me kabuhalan ni Israil,
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{24}‘Egpanalanginan wey egbantayan kew te Magbebaye.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{25}Igkeyid‑u kew te Magbebaye wey egtumpisan kew nikandin.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{26}Igkahale kew te Magbebaye wey egbehayan kew nikandin te keupianan.’ ”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{27}Ne migkahi ka Magbebaye, “Ke egdawiten ni Aarun wey te me anak din ka ngaran ku eyew egpanalanginan ku ka keet-etawan ku ne me kabuhalan ni Israil, egpanalanginan ku iya sikandan.”

\BibleSectionHeading{Ka me halad te me pangulu}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{7}Te neimpusan e ni Muwisis te egpasasindeg ka Matulus ne Balungbalung ne in-alad, immapespesikan din e seini te lana wey inhalad din e diye te Magbebaye ne Manama duma te langun ne kasangkapan kayi. Ne in-itisan din e degma te lana ka altar wey ka langun degma ne kasangkapan kayi.
\verseNumber{2}Ne migpanguyan te me halad para te Magbebaye ka me pangulu te Israil wey ka me pangulu te tagse tribu ne impiyalan degma ne egpangulu te seeye se immanlista.
\verseNumber{3}Migpanguyan sikandan te hen‑em ne karwahi wey sapulu wey daruwa (12) ne baka. Tigsabeka ne buuk ne karwahi ka egpuun te tagse daruwa ne pangulu, wey tigsabeka ne buuk ne baka ka egpuun te tagse sabeka kandan. Impanguyan dan seini diye te tangkaan te Magbebaye.
\verseNumber{4}Ne ingkahiyan te Magbebaye si Muwisis,
\verseNumber{5}“Dawata nu ka me halad dan eyew egkahamit seini para te me himu te pegtrabahu diye te Balungbalung ne Temuwanan, wey ibehey nu seini diye te me kabuhalan ni Libi sumale te egkeilanganen te tagse sabeka ke nekey ka eggimuwen din.”
\verseNumber{6}Purisu indawat ni Muwisis ka me karwahi wey me baka, wey imbehey rin e seini diye te me kabuhalan ni Libi.
\verseNumber{7}Daruwa ne karwahi wey hep‑at ne baka ka imbehey rin te me anak ni Girsun sumale te egkeilanganen te tagse sabeka ke nekey ka eggimuwen din.
\verseNumber{8}Ne hep‑at ne karwahi wey walu ne baka ka imbehey rin te me anak ni Mirari sumale te egkeilanganen te tagse sabeka ke nekey ka eggimuwen din. Ne iyan dan pangulu si Itamar ne anak ni Aarun.
\verseNumber{9}Piru ware behayi ni Muwisis ka me anak ni Kuhat minsan sabeka su sikandan ma ka impiyalan te pegtiang te me kasangkapan ne ingkahalad e diye te Manama.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{10}Te timpu ne in-itisan e te lana ka altar, migpanguyan e degma te me dasag ka me pangulu para te peghalad kayi. In-uyan dan seini diye te tangkaan te altar.
\verseNumber{11}Ne ingkahiyan te Magbebaye si Muwisis, “Keilangan ne tagse aldew te sapulu wey daruwa (12) ne aldew, tigsabeka re ne pangulu ka eg-uyan te me dasag para te peghalad te altar.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{12-83}Te an-anayan ne aldew, iyan eg-uyan te ighalad si Naasun ne anak ni Aminadab, ka pangulu te me kabuhalan ni Huda. Te igkarangeb ne aldew, iyan eg-uyan te ighalad si Natanail ne anak ni Suar, ka pangulu te me kabuhalan ni Isakar. Te igkatelu ne aldew, iyan eg-uyan te ighalad si Iliyab ne anak ni Hilun, ka pangulu te me kabuhalan ni Sabulun. Te igkeep‑at ne aldew, iyan eg-uyan te ighalad si Ilisur ne anak ni Sidiyur, ka pangulu te me kabuhalan ni Rubin. Te igkalimma ne aldew, iyan eg-uyan te ighalad si Silumil ne anak ni Surisaday, ka pangulu te me kabuhalan ni Simyun. Te igkeen‑em ne aldew, iyan eg-uyan te ighalad si Iliyasap ne anak ni Diyuwil, ka pangulu te me kabuhalan ni Gad. Te igkapitu ne aldew, iyan eg-uyan te ighalad si Ilisama ne anak ni Amihud, ka pangulu te me kabuhalan ni Ipraim. Te igkawalu ne aldew, iyan eg-uyan te ighalad si Gamalil ne anak ni Pidasur, ka pangulu te me kabuhalan ni Manasis. Te igkasiyam ne aldew, iyan eg-uyan te ighalad si Abidan ne anak ni Gidyun, ka pangulu te me kabuhalan ni Binhamin. Te igkasapulu (10) ne aldew, iyan eg-uyan te ighalad si Ahisir ne anak ni Amisaday, ka pangulu te me kabuhalan ni Dan. Te igkasapulu wey sabeka (11) ne aldew, iyan eg-uyan te ighalad si Pagil ne anak ni Ukran, ka pangulu te me kabuhalan ni Asir. Te igkasapulu wey daruwa (12) ne aldew, iyan eg-uyan te ighalad si Ahira ne anak ni Inan, ka pangulu te me kabuhalan ni Naptali.
\BibleParagraphStyleP
Egmekeg-iling-iling de ka me halad ne eg-uyanen te tagse sabeka ne pangulu: sabeka ne buuk ne palatu ne pelata ne senge-kilu wey liware ka kabehat, wey sabeka ne buuk ne pelenggana ne pelata ne walu ne gatus (800) ne gramu. Egtimbangen seini diye te timbangan te me talagpanubad.\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{7:12-83 }Te Hibruwanen: sikil te balungbalung.} Ne ka tagse sabeka kayi, eggipenuen te meupiya ne klasi te harina ne in-amutan te mentika isip halad ne egkakeen. Eg-uyan man‑e sikandan te sabeka ne buuk ne palatu ne bulawan ne 114 ne gramu se kabehat ne eggipenuen te insinsu. Ne eg-uyan man‑e sikandan te sabeka ne lukesan ne nati te baka, sabeka ne lukesan ne karniru, sabeka ne lukesan ne nati te karniru ne sabeka pad ne leg‑un se kabuyahi eyew igmanubad ne egtutungen, wey sabeka ne lukesan ne kambing isip igpalangesa ne ig-awe te sale. Eg-uyan man‑e ka tagse sabeka te daruwa ne turu ne baka, lalimma ne lukesan ne karniru, lalimma ne lukesan ne kambing, wey lalimma ne nati te karniru ne tigsabeka ne leg‑un se kabuyahi, eyew igpanubad diye te Magbebaye para te keupianan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{84}Seini ka me dasag te sapulu wey daruwa (12) ne pangulu te Israil te timpu te peghalad te altar: sapulu wey daruwa (12) ne palatu ne pelata, sapulu wey daruwa (12) ne pelata ne yahung, wey sapulu wey daruwa (12) ne bulawan ne ubab.
\verseNumber{85}Sabeka ne kilu wey liware ka kabehat te tagse sabeka te palatu ne pelata, wey tigwalu ne gatus (800) ne gramu ka pelata ne yahung. Ne intimbang seini diye te timbangan te me talagpanubad wey daruwa ne pulu wey walu (28) ne kilu ka langun.
\verseNumber{86}Nenapenu te insinsu ka sapulu wey daruwa (12) ne bulawan ne ubab ne 114 ne gramu ka tagse sabeka. Ne intimbang seini diye te timbangan te me talagpanubad wey 1,368 langun ne gramu seini.
\verseNumber{87}Ne seini ka kasuluhan te langun ne mananap ne egtutungen ne igmanubad: sapulu wey daruwa (12) ne nati ne turu ne baka, sapulu wey daruwa (12) ne lukesan ne karniru, wey sapulu wey daruwa (12) ne lukesan ne nati te karniru ne tigsabeka ne leg‑un se kabuyahi duma te me halad ne egkakeen ne egpuun te egketuen ne pinamula. Ne due man‑e sapulu wey daruwa (12) ne kambing ne igpalangesa ne ig-awe te sale.
\verseNumber{88}Ne seini ka kasuluhan te langun ne mananap ne egtutungen ne igmanubad para te keupianan: daruwa ne pulu wey hep‑at (24) ne turu ne baka, hen‑em ne pulu (60) ne lukesan ne karniru, hen‑em ne pulu (60) ne lukesan ne kambing, wey hen‑em ne pulu (60) ne lukesan ne nati te karniru ne tigsabeka ne leg‑un se kabuyahi. Sika ka langun ne igdasag te peghalad te altar ke igkahalad e seini.
\verseNumber{89}Ne emun ke egseled si Muwisis te Balungbalung ne Temuwanan eyew te pegpakiglalag te Magbebaye ne Manama, egkarineg din ka laheng ne egpakiglalag kandin. Egpuun ka laheng diye te elat-elat te daruwa ne kirubin\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{7:89 }Ka kirubin, larawan te panalihan ne inggimu re te etew, wey egpekeiling seini te mananap ne due pakpak.} ne diye te ampew te Tahuanan te Kasabutan.

\BibleSectionHeading{Ka pegpareket te me sulu}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{8}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{8:1-4: }Iks 25:31-40; 37:17-24.}Ne ingkahiyan te Magbebaye ne Manama si Muwisis,
\verseNumber{2}“Kahii nu si Aarun: ‘Emun ke egpareketan nud e ka me sulu, keilangan ne egkalayahan kayi ka diye te egkatangkaan te tahuanan te sulu.’ ”
\verseNumber{3}Ne intuman seeye ni Aarun. Immareketan din e ka me sulu ne egkalayahan ka diye te egkatangkaan te tahuanan kayi sumale te insuhu te Manama ki Muwisis.
\verseNumber{4}Indekdek ne bulawan ka intiru ne tahuanan te sulu, puun te diralem peendiye te dibabew; impeiling seini te impapitew te Manama ki Muwisis.

\BibleSectionHeading{Ka peghalad te me Libita}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{5}Ne ingkahiyan e man‑e te Magbebaye ne Manama si Muwisis,
\verseNumber{6}“Ilein nu ka me kabuhalan ni Libi puun te duma ne me kabuhalan ni Israil wey matulusa nu sikandan.
\verseNumber{7}Ilinga nu sikandan kayi te egmatulus: papespesiki nu sikandan te weyig ne eggamiten te peglinis, wey pakahisi nu ka intiru ne me lawa ran, wey papi‑pii nu kandan ka me kumbale dan. Ne pegkeimpus due, eg-isipen e sikandan ne matulus.
\verseNumber{8}Ne peuyana nu sikandan te sabeka ne buuk ne turu ne nati te baka duma te halad ne egkakeen ne inggimu puun te meupiya ne klasi te harina ne insewuhan te mentika. Ne peuyana nu man‑e sikandan te lein ne turu ne baka isip igpanubad ne ig-awe te sale.
\verseNumber{9}Ne libulunga nu ka langun ne kabuhalan ni Israil wey pasasindeha nu ka me kabuhalan ni Libi diye te katangkaan te Balungbalung ne Temuwanan.
\verseNumber{10}Pasasindeha nu ka me kabuhalan ni Libi kayi te tangkaan ku wey ipatel-eb nu te me kabuhalan ni Israil ka me belad dan diye te me ulu te me kabuhalan ni Libi.
\verseNumber{11}Ne si Aarun ka eghalad te me kabuhalan ni Libi kayi te tangkaan ku isip egkayawen ne halad para keddi puun te me kabuhalan ni Israil, eyew egpakapamakey sikandan keddi.
\verseNumber{12}Ne igtel-eb te me kabuhalan ni Libi ka me belad dan diye te me ulu te daruwa ne turu ne nati te baka. Ka sabeka ne baka, igpanubad ne egtutungen, wey ka sabeka, igpalangesa eyew ig-awe te sale te me kabuhalan ni Libi.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{13}“Pasasindeha nu ka me kabuhalan ni Libi diye te tangkaan ni Aarun wey te me anak din wey ihalad nu sikandan isip egkayawen ne halad para keddi.
\verseNumber{14}Te seini ne paahi, igpakalein nu ka me kabuhalan ni Libi puun te me kabuhalan ni Israil, wey keddiey e sikandan.
\verseNumber{15}Ke egkeimpusan nud te eglinis ka me kabuhalan ni Libi wey igpakahalad nud sikandan keddi isip ingkayew ne halad, egkaayun e sikandan ne eggimu te me himu ran diye te Balungbalung ne Temuwanan.
\verseNumber{16}Sikandan ka me kabuhalan ni Israil ne iglein ne para re iya keddi, isip igliwan te langun ne lukes ne kinakakayan ne anak te me kabuhalan ni Israil.
\verseNumber{17}Keddiey ka langun ne kinakakayan ne lukes ne anak te me kabuhalan ni Israil wey ka me panganey ne anak te me ayam dan. Te timpu ne impangimatayan ku ka langun ne lukes ne kinakakayan ne anak te me Ihiptuhanen, inlein ku mule ka langun ne lukes ne kinakakayan ne anak te me kabuhalan ni Israil wey ka me panganey ne anak te me ayam dan.
\verseNumber{18}In-alam ku ka me kabuhalan ni Libi isip igliwan te langun ne lukes ne kinakakayan ne anak te me kabuhalan ni Israil.
\verseNumber{19}Te langun ne me kabuhalan ni Israil, ka me kabuhalan ni Libi ka in-alam ku eyew egbulig ki Aarun wey te me anak din te pegtrabahu diye te Balungbalung ne Temuwanan, para te me kabuhalan ni Israil. Sikandan ka egpalangesa eyew te peglinis te sale te me kabuhalan ni Israil eyew kene sikandan egpatey ke egdani-rani te Balungbalung ne Temuwanan.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{20}Purisu inhalad ni Muwisis wey ni Aarun wey te kabuhalan ni Israil ka me kabuhalan ni Libi sumale te insuhu te Magbebaye ne Manama.
\verseNumber{21}Immatulus te me kabuhalan ni Libi ka me pegkeetew ran wey impami‑pian dan ka me kumbale dan. Ne inhalad e sikandan ni Aarun isip ingkayew ne halad para te Magbebaye. Ne migpalangesa man‑e si Aarun te peg-awe te sale eyew egmatulus sikandan.
\verseNumber{22}Pegkeimpus kayi, migseled e ka me kabuhalan ni Libi te Balungbalung ne Temuwanan eyew egtrabahu diye isip me talagbulig ki Aarun wey te me anak din. Inggimu te keet-etawan diye te me kabuhalan ni Libi ka langun ne insuhu te Magbebaye ki Muwisis.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{23}Ne ingkahiyan te Magbebaye si Muwisis,
\verseNumber{24}“Seini ka me balaud ne keilangan ne eg-ikulen te me kabuhalan ni Libi: keilangan ne egbunsud te pegtrabahu diye te Balungbalung ne Temuwanan ka me lukes ne kabuhalan ni Libi ne puun te daruwa ne pulu wey lalimma (25) se idad wey buyag-buyag e.
\verseNumber{25}Ne keilangan ne eg-engked sikandan te trabahu ran ke eggingume e te lalimma ne pulu (50) ka idad dan.
\verseNumber{26}Egbulig-bulig naan de sikandan te me duma ran ne kabuhalan ni Libi diye te Balungbalung ne Temuwanan, piru kene sikandan egkaayun ne iyan eggimu ke nekey ka eggimuwen. Sika ka me balaud ne keilangan ne igpeyimu nu te me kabuhalan ni Libi.”

\BibleSectionHeading{Ka pegsahakeen te Peglihad te Panalihan}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{9}Ne migpakiglalag ka Magbebaye ne Manama ki Muwisis diye te disirtu, diye te Sinay, te an-anayan ne bulan te igkarangeb ne leg‑un puun te peg-awe te me kabuhalan ni Israil te Ihiptu.
\verseNumber{2}Migkahi ka Magbebaye, “Kahii nu ka me kabuhalan ni Israil: ‘Keilangan ne egsahakeen kew te Peglihad te Panalihan, te intahahe ne timpu.
\verseNumber{3}Keilangan ne egsahakeen kew te Peglihad te Panalihan te timpu te marusilem te igkasapulu wey hep‑at (14) ne aldew te seini ne bulan. Ikula niyu ay-ayari ka langun ne tulumanen wey me suhu meyitenged te sahakeen.’ ”
\verseNumber{4}Purisu ingkahiyan ni Muwisis ka me kabuhalan ni Israil ne keilangan ne egsahakeen sikandan te Peglihad te Panalihan.
\verseNumber{5}Ne migsahakeen sikandan te timpu te marusilem te igkasapulu wey hep‑at (14) ne aldew te seeye ne bulan diye te disirtu, diye te Sinay. Intuman te me kabuhalan ni Israil ka langun ne insuhu te Magbebaye kandan pinaahi ki Muwisis.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{6}Piru due me etew ne nalinditan tenged te nakasamsam te minatey, purisu, ware sikandan nakaapil te Pegsahakeen te Peglihad te Panalihan te seeye ne aldew. Nangendiye sikandan engki Muwisis wey Aarun
\verseNumber{7}wey migkahi sikandan, “Nalinditan\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{9:7 }Eg-isipen te me kabuhalan ni Israil ne malindit ka etew ne egpakasamsam te minsan nekey ne in-isip ne malindit.} key su nakasamsam key te minatey. Piru mania te ware key paapila te duma ne me kabuhalan ni Israil te peghalad te me dasag para te Magbebaye te intahahe ne timpu?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}Ne ingkahiyan sikandan ni Muwisis, “Tahad kew pa taman te egkanengnengan ku ke nekey ka igsuhu te Magbebaye keddi meyitenged kaniyu.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{9}Ne ingkahiyan te Magbebaye si Muwisis,
\verseNumber{10}“Kahii nu ka me kabuhalan ni Israil: Emun ke nalinditan kew wey ke ka me kabuhalan niyu naa tenged te nakasamsam te minatey, wey ke diye naa te mariyu ne hipanawan, egkaayun kew red ne egsahakeen te Peglihad te Panalihan.
\verseNumber{11}Piru himuwa niyu seini te timpu te marusilem te igkasapulu wey hep‑at (14) ne aldew te igkarangeb ne bulan. Keena niyu ka ighalad niyu ne nati te karniru duma te me mapeit ne gulay, wey te me paan ne ware patulin.
\verseNumber{12}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{9:12: }Iks 12:46; Huw 19:36.}Ne keilangan ne ware egsameen niyu taman te egkapawe, wey keilangan ne ware minsan sabeka ne tul‑an te karniru ne egkahepu. Te pegsahakeen niyu, keilangan ne eg-ikulen niyu eg-ay-ayari ka me balaud te pegsahakeen.
\verseNumber{13}Piru ke ware kew mule nallinditi wey ke ware kew naa miggipanew diye te mariyu, piru ware kew mig-apil te Pegsahakeen te Peglihad te Panalihan, eg-isipen kew e ne kenad ne kabuhalan pad ni Israil, su ware kew ma mighalad para keddi te intahahe ne timpu. Eg-antus kew tenged te sale niyu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{14}“Ne emun ke due me lapu ne egkeupian ne eg-apil te Pegsahakeen te Peglihad te Panalihan, keilangan ne eg-ikulen dan ka langun ne balaud wey me suhu te pegsahakeen. Nekeg-iling de ka me tulumanen para kaniyu wey te me lapu.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{15-16}Te aldew ne nakapasasindeg e ka Matulus ne Balungbalung ne In-alad, nabunbunan seini te gapun puun te egkasagkup taman te egkapawe. Te marusilem, egpekeiling seini te hapuy ne egtengtengan.
\verseNumber{17}Emun ke egparibabew e ka gapun, egmangalaglag e degma ka me kabuhalan ni Israil, wey ke hendei seini egsanggel, diye degma sikandan egkekampu.
\verseNumber{18}Purisu eggipanew ka me kabuhalan ni Israil wey egkekampu sumale te suhu te Magbebaye ne Manama; kene sikandan egpangipanew ke diye pad ka gapun te ampew te Matulus ne Balungbalung ne In-alad.
\verseNumber{19}Ne kene iya sikandan eggipanew minsan egkaluhey ne egsanggel ka gapun diye te dibabew te Matulus ne Balungbalung ne In-alad. Intuman dan iya ka suhu te Manama.
\verseNumber{20}Ne due me timpu ne egsanggel ka gapun te pila re ne aldew diye dibabew te Matulus ne Balungbalung ne In-alad, purisu kene degma egkaluhey ka me kabuhalan ni Israil ne eg-uugpe. Ne eggipanew e man‑e sikandan sumale te suhu te Manama.
\verseNumber{21}Ne due degma me timpu ne egsanggel re ka gapun diye te dibabew te Balungbalung ne Temuwanan puun te egkasagkup taman te egkapawe, wey egpabulus e man‑e sikandan te peggipanew ran ke egparibabew e man‑e ka gapun. Ne minsan maaldew wey ke marusilem naa ne egparibabew ka gapun, eggipanew degma sikandan.
\verseNumber{22}Ne minsan pad ke egkararuan wey ke senge-bulan naa wey ke senge-leg‑un naa ne egsanggel ka gapun diye te dibabew te Matulus ne Balungbalung ne In-alad, kene iya eggipanew ka me kabuhalan ni Israil. Piru ke egparibabew e seini, human pad man‑e sikandan eggipanew.
\verseNumber{23}Purisu egkekampu wey egpangipanew ka me kabuhalan ni Israil sumale te suhu te Magbebaye pinaahi ki Muwisis.

\BibleSectionHeading{Ka me trumpita ne pelata}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{10}Ne ingkahiyan te Magbebaye ne Manama si Muwisis,
\verseNumber{2}“Himu ka te daruwa ne trumpita ne indekdek ne pelata eyew eggamiten nu te pegpangumew te keet-etawan te peglibulung, wey pegpeyipanew kandan.
\verseNumber{3}Ke egpegdenganen te egparahing ka daruwa ne trumpita, eglibulung ka keet-etawan due te tangkaan nu, diye te gumawan te Balungbalung ne Temuwanan.
\verseNumber{4}Piru ke sabeka re ne trumpita ka egparahingen, ka me pangulu re te tagse tribu ka eglibulung due te tangkaan nu.
\verseNumber{5}Ne emun ke egparahingen nu ka trumpita te pegpanengneng, egpangipanew e ka me tribu ne nangekampu diye te marani te Balungbalung ne Temuwanan, dapit te igsile.
\verseNumber{6}Ne emun ke egparahingen nu ka trumpita te igkarangeb ne pegpanengneng, egpangipanew e degma ka me tribu ne nangekampu diye te igkakawanan ne balabahan. Ka sika ne pegparahing, iyan pegpanengneng ne eggipanew sikandan.
\verseNumber{7}Ne emun ke egpalibulungen nu ka keet-etawan, parahinga nu ka trumpita piru lein ne pegparahing.
\verseNumber{8}Ne iyan egparahing te me trumpita ka me talagpanubad ne me anak ni Aarun. Sika ka me tulumanen ne keilangan ne eg-ikulen niyu wey te me kabuhalan niyu te langun ne timpu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{9}“Ne emun ke diye kew e te tane niyu, wey te timpu ne egpakiggira kew te me kuntere ne egmanlusud kaniyu, parahinga niyu ka seini ne me trumpita eyew egkasuman-suman ku sikaniyu. Ne sikeddi se Magbebaye ne Manama, egluwasen ku sikaniyu.
\verseNumber{10}Ne emun man‑e ke egmanggale-gale kew te pegsahakeen te Pegbunsud te Bulan, wey te duma pad ne me pegsahakeen, parahinga niyu man‑e ka me trumpita lenged te igmandasag niyu, wey te igmanubad niyu ne egtutungen para te keupianan. Sika ka egpakabulig kaniyu ne egkasuman-suman niyu ka Manama niyu. Sikeddi ka Magbebaye ne Manama niyu.”

\BibleSectionHeading{Ka peg-awe te me kabuhalan ni Israil te Sinay}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{11}Te igkararuwa ne pulu (20) ne aldew te igkarangeb ne bulan te igkarangeb ne leg‑un puun te peg-awe te keet-etawan te Israil diye te Ihiptu, migparibabew e ka gapun puun te Matulus ne Balungbalung ne In-alad.
\verseNumber{12}Ne nangipanew e ka me kabuhalan ni Israil puun te disirtu, diye te Sinay. Ne diye migsanggel ka gapun te disirtu, diye te Paran.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{13}Seeye ka an-anayan ne timpu ne miggipanew sikandan sumale te suhu te Magbebaye ki Muwisis.
\verseNumber{14}Ne ka hun‑a ne punduk ne miggipanew ne mig-uyan te bendila dan, iyan ka punduk te me kabuhalan ni Huda. Ne ka egpangulu te me kabuhalan ni Huda, iyan si Naasun ne anak ni Aminadab.
\verseNumber{15}Ne ka egpangulu te me kabuhalan ni Isakar, iyan si Natanail ne anak ni Suar.
\verseNumber{16}Ne ka egpangulu te me kabuhalan ni Sabulun, iyan si Iliyab ne anak ni Hilun.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{17}Te neimpusan e te egtines ka Matulus ne Balungbalung, intitiang e seini te me kabuhalan ni Girsun wey ni Mirari, wey migsinundul sikandan nangipanew.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{18}Ne ka migsinundul ne miggipanew ne mig-uyan te bendila dan, iyan ka punduk te me kabuhalan ni Rubin. Ne ka egpangulu te me kabuhalan ni Rubin, iyan si Ilisur ne anak ni Sidiyur.
\verseNumber{19}Ne ka egpangulu te me kabuhalan ni Simyun, iyan si Silumil ne anak ni Surisaday.
\verseNumber{20}Ne ka egpangulu te me kabuhalan ni Gad, iyan si Iliyasap ne anak ni Diyuwil.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{21}Ne ka migsinundul ne miggipanew iyan ka me kabuhalan ni Kuhat ne mig-uyan te matulus ne me kasangkapan. Te ware pad sikandan nekeuma diye te seup ne egkekampuwan dan, nakapasasindeg e ka Matulus ne Balungbalung ne In-alad.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{22}Ne ka migsinundul ne miggipanew ne mig-uyan te bendila dan, iyan ka punduk te me kabuhalan ni Ipraim. Ne ka egpangulu te me kabuhalan ni Ipraim, iyan si Ilisama ne anak ni Amihud.
\verseNumber{23}Ne ka egpangulu te me kabuhalan ni Manasis, iyan si Gamalil ne anak ni Pidasur.
\verseNumber{24}Ne ka egpangulu te me kabuhalan ni Binhamin, iyan si Abidan ne anak ni Gidyuni.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{25}Ne ka kinamewuriyan ne miggipanew ne mig-uyan te bendila dan, iyan ka punduk te me kabuhalan ni Dan. Sikandan ka egbantey diye te keinniyuhan te langun ne punduk. Ne ka pangulu ran, iyan si Ahisir ne anak ni Amisaday.
\verseNumber{26}Ne ka egpangulu te me kabuhalan ni Asir, iyan si Pagil ne anak ni Ukran.
\verseNumber{27}Ne ka egpangulu te me kabuhalan ni Naptali, iyan si Ahira ne anak ni Inan.
\verseNumber{28}Iling due ka pegkateil te me punduk te me tribu te Israil te timpu ne egpangipanew sikandan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{29}Ne ingkahiyan ni Muwisis ka uyang din ne si Hubab ne anak te anuhang din ne si Hitru ne matig-Midiyan, “Egpeendiye key e te Inged ne Insaad te Magbebaye ne Manama ne igbehey rin kanami. Duma ka kanami, su eg-ay-ayaran ney ma sikeykew su migsaad ma ka Magbebaye ne egmatubungen din ka Israil.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{30}Piru migtabak si Hubab ki Muwisis, “Kena a egduma. Eg-uli ad e diye te inged ku wey te me karumaan ku.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{31}Piru ingkahiyan sikandin ni Muwisis, “Kene key ubag engkeri su sikeykew ma ka nakataha ke hendei ka meupiya ne egkekampuwan ney diye te disirtu. Sikeykew ka egpanulu kanami.
\verseNumber{32}Ne emun ke egduma ka kanami, egbaaran ney degma sikeykew te langun ne panalangin ne igbehey kanami te Magbebaye.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{33}Purisu nangawe e sikandan puun te bubungan te Magbebaye wey nangipanew e te tatelu ne aldew. Ne layun dan igpewun‑a ka Tahuanan te Kasabutan eyew egpamitew te inged ne egkeyimelayan dan.
\verseNumber{34}Ne egparibabew kandan ka gapun te Magbebaye te tagse aldew ne eggipanew sikandan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{35}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{10:35: }Sal 68:1.}Te tagse timpu ne eg-uyanen ka Tahuanan te Kasabutan, egkahi si Muwisis, “Sasindeg kad Magbebaye wey megsusuwaya nu ka me kuntere nu; egmakapallahuy perem ka langun ne eg-ehet keykew.”
\verseNumber{36}Ne emun ke igsabuk e man‑e ka Tahuanan te Kasabutan, egkahi e man‑e si Muwisis, “Libed kad Magbebaye kayi te linibu ne kabuhalan ni Israil.”

\BibleSectionHeading{Ka inged ne Tabira}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{11}Ne migsagsahukul ka keet-etawan tenged te me malised ne nabayaan dan. Te pegkarineg te Magbebaye ne Manama kandan, nabelu-belu sikandin wey impeuyanan din sikandan te hapuy ne nakatutung te duma ne diye te eletanan te kampu.
\verseNumber{2}Ne tenged kayi, migpabulig sikandan ki Muwisis. Ne mig-ampu si Muwisis te Magbebaye, wey neebukan e ka hapuy.
\verseNumber{3}Sikan naa ka ingngaranan seeye ne inged te Tabira\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{11:3 }Te Hibruwanen: iyan igpasabut te lalag ne Tabira ka “Egkanlabkanlab”.} su migkanlabkanlab ma ka hapuy te Magbebaye diye te taliware dan.

\BibleSectionHeading{Ka pegsagsahukul te keet-etawan}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{4}Ne ka me talagsagsahukul duma te me etew, amane e egkekeibeg te ngalap. Ne ka duma ne me kabuhalan ni Israil, migmanagsahukul e wey migkahi sikandan, “Meupiya ubag perem ke due egkakeen ta ne ngalap!
\verseNumber{5}Te diye ki pad te Ihiptu, egpakakeen ki te isda ne ware bayad, me timun, tanggiyayun, bumbay, sibuyas, wey me ahus.
\verseNumber{6}Piru kayi, kene kid e egkekeibeg ne egkeen su egkeelin naan de iya ne mana se egkakeen ta.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{7}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{11:7-8: }Iks 16:31.}Egpekeiling ka mana te dereisek ne beni ne memaangkag.
\verseNumber{8}Egmanlimuren seini te me kabuhalan ni Israil tagse maselem, wey eggalingen dan seini wey ke egbinayyuwen naa. Ne egpakalkalaan dan seini diye te kuren wey eggimuwen dan ne manipis ne paan. Ne ka nanam kayi, egpekeiling te nanam te paan ne inggilutu te mentika.
\verseNumber{9}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{11:9: }Iks 16:13-15.}Egmakatapik ka mana te egkengeulug ne demmug diye te kampu tagse marusilem.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{10}Narineg ni Muwisis ka pegsagsahukul te tagse pamilya diye te me gumawan te me balungbalung dan. Ne nalanglangetan ka Magbebaye ne Manama, wey tenged dutu, nasuhey degma si Muwisis.
\verseNumber{11}Ne migkahi si Muwisis diye te Magbebaye, “Mania te inlised-lised a nikeykew se suluhuanen nu Magbebaye? Mania te ware ka nahale keddi wey imbehayan a nikeykew te katenged te pegpangulu te seini ne keet-etawan?
\verseNumber{12}Sikeddi bes ka naberes wey migpalelesut kandan? Mania te igpasapipi nu sikandan keddi iling te talagtanggu ne egsapsapipi te bate peendiye te tane ne insaad nu te me kabuybuyahan dan?
\verseNumber{13}Hendei e naan e egpamitew te ngalap ne igpakeen ku kandan? Migsagsahukul e sikandan keddi ka egbuyu te ngalap ne egkeenen dan.
\verseNumber{14}Kene ku egkeyimu te sikeddi de ka pegtanggu te seini se keet-etawan. Dakel amana seini ne himu para keddi.
\verseNumber{15}Ke iling ma rue, meupiya pad mule ke eggimatayan ad nikeykew. Ke ingkahale e red nikeykew ne kene nu balahara ne eg-antus e pad.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{16}Ne ingkahiyan te Magbebaye si Muwisis, “Libulunga nu ka pitu ne pulu (70) ne me igbuyag te me kabuhalan ni Israil ne neilaan nu ne me pangulu wey me upisyal te keet-etawan. Ne peendiyaa nu sikandan te Balungbalung ne Temuwanan, wey pasasindeha nu sikandan diye duma keykew.
\verseNumber{17}Egpamaneug a diye eyew egpakiglalag keykew. Ne egbaaren ku ka Panisingan ne imbehey ku keykew wey igbehey ku kandan eyew egbulihan ka nikandan te pegtanggu te me kabuhalan ni Israil.
\verseNumber{18}Ne kahii nu ka keet-etawan, ‘Matulusa niyu ka pegkeetew niyu su kaaselem ne aldew duen e ngalap ne egkakeen niyu. Narineg te Magbebaye ka pegpaninehew niyu wey ka pegkahi niyu te egkeupian kew ne egkeen te ngalap, wey ka pegkahi niyu te meupiya pad ka keugpe niyu diye te Ihiptu. Purisu egbehayan kew kaaselem te Magbebaye ne Manama te ngalap ne egkakeen niyu.
\verseNumber{19}Ne kene ne senge-kaaldew re ne egpakakeen kew kayi wey ke daruwa naa wey ke lalimma naa wey ke sapulu naa wey ke daruwa ne pulu (20) naa ne aldew,
\verseNumber{20}ke kene, senge-bulan iya. Egbehayan ku sikaniyu taman te egkasengit kew wey kene kew e egkengeupian ne egkeen kayi, su imbalahad e ma nikaniyu se migduma-ruma kaniyu wey migsinehew kew wey migkahi keddi te meupiya pad perem ke ware kew mig-awe puun te Ihiptu.’ ”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{21}Piru migkahi si Muwisis diye te Magbebaye, “Hen‑em ne gatus ne libu (600,000) ka langun ne etew ne migduma keddi, wey kuntee migkahi ka te egbehayan nu sikandan te ngalap ne egkakeen dan te senge-bulan?
\verseNumber{22}Minsan pad eglapeen ney ka langun ne karniru wey me baka ney wey ke egbiyaleen ney naa ka langun ne isda diye te dahat, eleg naa seini kandan?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{23}Ne ingkahiyan te Magbebaye si Muwisis, “Migsuman-suman ke buwa ne kene ku egkeyimu sika? Egkakita nu kuntee ne egkeyimu ku ke nekey ka ingkahi ku.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{24}Purisu miglihawang si Muwisis wey ingkahiyan din e ka keet-etawan te ingkahi kandin te Magbebaye. Ne inlibulung din e ka pitu ne pulu (70) ne me igbuyag wey impalingut din pasasindeha diye te Balungbalung ne Temuwanan.
\verseNumber{25}Ne migpamaneug ka Magbebaye ne migpeiling te gapun wey migpakiglalag ki Muwisis. Ne ingkuwa te Magbebaye ka duma ne Panisingan ne diye te ki Muwisis, wey imbehey diye te pitu ne pulu (70) ne pangulu. Te narawat dan e seini, migpanagne sikandan ne iling te prupita piru kasabeka re seeye neyitabu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{26}Ne due daruwa ne etew ne egngaranan ki Ildad wey ki Midad ne inlagkes te eglista isip me pangulu, piru ware sikandan nekeendiye te Balungbalung ne Temuwanan, su diye de mule sikandan te kampu, piru nabehayan degma sikandan te Panisingan wey migpanagne degma sikandan diye te kampu.
\verseNumber{27}Ne due sabeka ne lukes-lukes ne migpallahuy diye ki Muwisis wey migkahi, “Migpanagne ensi Ildad wey si Midad diye te kampu.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{28}Ne migkahi si Huswi ne anak ni Nun wey talagbulig ki Muwisis puun pad te pegkabate din, “Ahalen, pape-peenenga nu sikandan.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{29}Piru migtabak si Muwisis, “Nalaggew ke naa ke nekey ka egkatamanan te pegkapangulu ku? Para keddi, egkeupian a mule perem ne egkeyimu ne prupita ka langun ne keet-etawan te Manama wey egbehayan te Panisingan din.”
\verseNumber{30}Ne miglibed e diye te kampu si Muwisis wey ka me pangulu te me kabuhalan ni Israil.

\BibleSectionHeading{Ka peg-peuyan te Manama te me puhu}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{31}Ne migpeuyan ka Magbebaye ne Manama te kalamag puun te dahat wey mig-uyan te susuluhi ne puhu. Ne miglingut seini migmanlatun diye te ingkekampuwan dan. Ne hep‑at ne dangew ka katikangan kayi puun te tane. Ne ka kaluahan te impanlatunan kayi, senge-kaaldew ka peggipanew peendiye te tagse kilid ke egtaleen seini.
\verseNumber{32}Ne migmanlihawang ka keet-etawan wey migmandakep te me puhu te intiru ne aldew wey marusilem, wey te seup pad man‑e ne aldew. Ne ware minsan sabeka ne nakarakep te de-deisek de te sabeka ne libu (1,000) ne kilu. Ne impalingut dan seini immandampil diye te kampu.
\verseNumber{33}Piru te diye pad te be‑be dan ka ngalap wey ware pad naabeleng, amana nabelu kandan ka Magbebaye, wey impeuyanan din sikandan te dalu wey migpatey ka masulug ne etew.
\verseNumber{34}Purisu ingngaranan ka seeye ne inged te Kibrut-Hataaba\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{11:34 }Te Hibruwanen: iyan igpasabut te ngaran ne “Kibrut-Hataaba” ka “Lebenganan te me halamlamen.”} su diye ma iglebeng ka me etew ne me halamlamen.
\verseNumber{35}Ne puun te Kibrut-Hataaba, nangipanew e man‑e ka me kabuhalan ni Israil peendiye te Hasirut wey diye pad man‑e sikandan nangekampu.

\BibleSectionHeading{Ka peglegpad ki Miryam}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{12}Taheed te diye sikandan te Hasirut, inderew‑ey enni Miryam wey ni Aarun si Muwisis su migpangasawa ma sikandin te malitan ne matig-Kusi.
\verseNumber{2}Migkahi sikandan, “Si Muwisis bu re iya mule ka egpakiglalahan te Magbebaye ne Manama? Kene bes naa degma sikandin egpakiglalag kanta?” Piru narineg seeye te Magbebaye.
\verseNumber{3}Ne si Muwisis iyan subla ne mapariralemen ne etew te intiru ne kalibutan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{4}Te sikan de, ingkahiyan te Magbebaye ensi Muwisis, si Miryam, wey si Aarun, “Lihawang kew ka tatelu, wey hendiye kew te Balungbalung ne Temuwanan.” Ne migmanlihawang e sikandan se tatelu.
\verseNumber{5}Ne migpamaneug ka Magbebaye pinaahi te gapun ne iling te sungkaleg, wey migsasindeg diye te gumawan te Balungbalung ne Temuwanan. Ne in-umew rin e ensi Aarun wey si Miryam. Ne migparani e sikandan se daruwa.
\verseNumber{6}Ne ingkahiyan sikandan te Magbebaye, “Pammineg kew! Ke due prupita te Magbebaye due te kaniyu, egpeila a kandin pinaahi te igmakita wey egpakiglalag a kandin pinaahi te me taheinep.
\verseNumber{7}Piru kene ne iling due ne paahi ka pegpakiglalag ku te suluhuanen ku ne si Muwisis. Sikandin ka impiyalan ku te pegpangulu te keet-etawan ku.
\verseNumber{8}Egpatangtangkeey key ka egpalalahey te klaru wey kene ne pinaahi te me lalag ne malised ne egsabuten, wey nakita a nikandin. Ne mania te ware kew naaldek ne egderew‑ey kandin?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{9}Ne migpangebel-ebel ka langet te Magbebaye kandan, wey mig-awe e sikandin.
\verseNumber{10}Te warad e ka gapun diye te dibabew te Balungbalung ne Temuwanan, in-ibung e si Miryam wey migmaangkag e ka laplap din. Te pegpitew ni Aarun, nakita rin ne in-ibung e si Miryam.
\verseNumber{11}Ne migkahi si Aarun ki Muwisis, “Ahalen ku, kene key re ubag nikeykew legpari tenged te keungelan ne neyimu ney wey nakasale key.
\verseNumber{12}Kene nu ituhut ne egpekeiling e si Miryam te bate ne miglesut ne migpatey e wey namewu e ka liware te lawa.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{13}Ne migpeyimmimenew si Muwisis te Magbebaye ne Manama te migkahi, “He Manama, bawii nu re ubag si Miryam.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{14}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{12:14: }Num 5:2-3.}Piru ingkahiyan te Magbebaye si Muwisis, “Ke egkulepaan te amey ni Miryam ka ulaula rin, eg-antusen din ka keyilawan te pitu ne aldew. Purisu palihawanga nu sikandin te kampu te pitu ne aldew. Ne peglihad te pitu ne aldew, henduen pad man‑e ne egpakaseled sikandin te kampu.”
\verseNumber{15}Purisu impalihawang e te kampu si Miryam te pitu ne aldew. Ne ware nangipanew ka keet-etawan taman te impaseled e man‑e si Miryam.
\verseNumber{16}Pegkeimpus dutu, mig-awe e man‑e sikandan diye te Hasirut, wey diyad man‑e nangekampu te disirtu, diye te Paran.

\BibleSectionHeading{Ka me talag-iipat}
\BibleSectionCrossReference{(Diy. 1:19-33)}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{13}Ne ingkahiyan te Magbebaye ne Manama si Muwisis,
\verseNumber{2}“Suhu ka te me etew ne egpeiipaten diye te Kanaan—ka tane ne igbehey ku te me kabuhalan ni Israil. Keilangan ne ka tagse etew ne egsuhuen nu, sikan de se me pangulu te tagse tribu ni Israil.”
\verseNumber{3}Ne intuman ni Muwisis ka insuhu kandin te Magbebaye; insuhu din ka me pangulu te tagse tribu ni Israil, puun te disirtu, diye te Paran.
\verseNumber{4}Ne seini ka me ngaran dan: si Samuwa ne anak ni Sakur, ka pangulu te me kabuhalan ni Rubin;
\verseNumber{5}si Sapat ne anak ni Huri, ka pangulu te me kabuhalan ni Simyun;
\verseNumber{6}si Kalib ne anak ni Hipuni, ka pangulu te me kabuhalan ni Huda;
\verseNumber{7}si Igal ne anak ni Husi, ka pangulu te me kabuhalan ni Isakar;
\verseNumber{8}si Husiyas ne anak ni Nun, ka pangulu te me kabuhalan ni Ipraim;
\verseNumber{9}si Palti ne anak ni Rapu, ka pangulu te me kabuhalan ni Binhamin;
\verseNumber{10}si Gadil ne anak ni Sudi, ka pangulu te me kabuhalan ni Sabulun;
\verseNumber{11}si Gadi ne anak ni Susi, ka pangulu te me kabuhalan ni Manasis ne kabuhalan ni Husi;
\verseNumber{12}si Amil ne anak ni Gimali, ka pangulu te me kabuhalan ni Dan;
\verseNumber{13}si Situr ne anak ni Maykil, ka pangulu te me kabuhalan ni Asir;
\verseNumber{14}si Nabi ne anak ni Bupsi, ka pangulu te me kabuhalan ni Naptali;
\verseNumber{15}si Giyuwil ne anak ni Maki, ka pangulu te me kabuhalan ni Gad.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{16}Sikandan ka insuhu ni Muwisis ne egpeiipaten diye te tane te Kanaan. Ne inliwanan ni Muwisis ki Huswi ka ngaran ni Husiyas ne anak ni Nun.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{17}Te ware pad sikandan paligkata ni Muwisis eyew te peg-iipat diye te tane te Kanaan, impanagtahaan din pad sikandan te migkahi, “Pangendiye kew te inged te Nigib, wey panakereg kew diye te bubungan,
\verseNumber{18}wey pitawa niyu ke mamenu ka tane diye, wey ke me makeseg naa ka me etew diye wey ke magguye, ke masulug naa sikandan wey ke pila-pila re.
\verseNumber{19}Pitawa niyu ke nekey ne klasi te inged ka impangugpaan dan—meupiya naa wey ke mareet. Mamenua ka me lungsud dan wey ke kampu naa—impalingutan naa te malig‑en, makepal, wey matikang ne alad wey ke ware,
\verseNumber{20}ke meupiya naa ka tane diye wey ke kene, ke duen naa me kayu wey ke ware. Ne panihuru kew ne egpekeuyan kew te me behas te kayu ne egkakeen te peg-uli niyu.” Te seeye ne timpu iyan pegkekeyinuhi te me behas te paras.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{21}Purisu nangendiyad e sikandan wey inleuy ran e ka tane puun te disirtu, diye te Sin, taman te Rihub ne marani te Hamat.
\verseNumber{22}Ne nangendiyad sikandan te inged te Nigib taman te nekeuma sikandan diye te siyudad te Hibrun, ka nangugpaan enni Ahiman, ni Sisay, wey ni Talmay ne me kabuhalan te eleggasi ne egngaranan ki Anak. (Impasasindeg ka Hibrun seled e te pitu ne leg‑un te ware pad ipasasindeg ka siyudad te Suwan diye te Ihiptu.)
\verseNumber{23}Te pegginguma ran diye te bangalug ne egngaranan te Iskul, migpanempug sikandan te me pungpung te paras ne due me behas wey inyayungan te tigdaruwa ne etew. Nanguyan degma sikandan te me prutas ne granada wey me iggira.
\verseNumber{24}Ingngaranan ka seeye ne bangalug te Iskul\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{13:24 }Te Hibruwanen: ka Iskul iyan igpasabut ka “me pungpung te paras.”} tenged te me pungpung te me paras ne impanempug te me kabuhalan ni Israil diye.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{25}Peglihad te hep‑at ne pulu (40) ne aldew te peg-iipat dan diye te tane te Kanaan,
\verseNumber{26}nanlibed e sikandan diye ki Muwisis wey ki Aarun wey te keet-etawan te Israil diye te Kadis, ka disirtu, diye te Paran. Ne impangguhuran dan e ka keet-etawan te nakita ran, wey impapitew ran pad man‑e ka impanguyan dan ne me prutas.
\verseNumber{27}Ne migkahi sikandan, “Inleuy ney ka tane ne impeendiyaan niyu kanami wey meupiya amana seeye ne tane wey seini red iya ka me prutas diye.
\verseNumber{28}Piru maddesen ka me mahinged diye, wey malluag ka me siyudad dan ne impalingutan te malig‑en, matikang, wey makepal ne alad. Nenakita ney degma diye ka me kabuhalan ni Anak.
\verseNumber{29}Ne ka me Amalikanen, iyan nangugpe te inged te Nigib. Ne ka me Hitihanen, me Hibusihanen, wey me Amurihanen, diye nangugpe te me bubungan. Ne ka me Kanaanen, diye nangugpe te ilis te dahat wey te ilis te Weyig ne Hurdan.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{30}Piru impape-peeneng ni Kalib ka keet-etawan ne egmanagsahukul diye te tangkaan ni Muwisis wey ingkahiyan, “Keilangan ne eggendiye kid kuntee ka eglusud wey eg-ahawen ta ka tane su egkaahew ta iya seini.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{31}Piru ka me etew ne migduma ki Kalib te mig-iipat migkahi, “Kene ta egkatalu sikandan su madmaresen sikandan kanta!”
\verseNumber{32}Ne in-empet dan te egguhud te me kabuhalan ni Israil ka seini se ubat ne guhuren meyitenged te tane ne in-iipatan dan wey migkahi sikandan, “Ka tane ne in-iipatan ney, kene egpakabehey te dakel ne egkahaani eyew egkakeen te me etew, wey mallangkew wey derakel amana ka me etew ne nakita ney diye.
\verseNumber{33}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{13:33: }Hin 6:4.}Nenakita ney degma diye ka me eleggasi ne me kabuhalan ni Anak. Egmekeiling de te me talangas ka peggeram-geram ney te pegkeetew ney wey iling ded degma ka pegpitew ran kanami.”

\BibleSectionHeading{Ka pegsagsahukul te me kabuhalan ni Israil}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{14}Ne migmanguleyi wey migpandalawit ka langun ne kabuhalan ni Israil te seeye ne karusileman tenged te kalaggew.
\verseNumber{2}Ne migsagsahukul sikandan ki Muwisis wey ki Aarun te migkahi, “Meupiya pad perem ke migpatey key e diye te Ihiptu wey ke kayi naa te disirtu!
\verseNumber{3}Mania te eg-uyanen key pad te Magbebaye te seeye ne tane eyew re egpatey te gira wey egpandakepen ka asawa ney wey me anak ney ne dereisek pad? Meupiya pad mule ke eglibed key e diye te Ihiptu.”
\verseNumber{4}Ne migmalalahey sikandan ne migkahi, “Eg-alam ki te egpangulu kanta wey eglibed kid diye te Ihiptu.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{5}Ne miglangkeb ensi Muwisis wey si Aarun diye te tangkaan te langun ne kabuhalan ni Israil ne migmanlibulung.
\verseNumber{6}Ne inggisi ni Huswi ne anak ni Nun wey ni Kalib ne anak ni Hipuni ka me kumbale dan tenged te kalaggew. Sikandan se daruwa ka migduma te peg-iipat.
\verseNumber{7}Ne ingkahiyan dan ka langun ne kabuhalan ni Israil ne migmanlibulung, “Meupiya ma amana ka tane ne inleuy wey in-iipatan ney.
\verseNumber{8}Ke nahale ka Magbebaye kanta, eg-uyanen ki nikandin diye te sika ne tane ne dakel se eg-uma\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{14:8 }Te Hibruwanen: tane ne egtulayasan te gatas wey teneb.} wey igbehey rin sika kanta.
\verseNumber{9}Kene kew re sukul te Magbebaye. Ne kene kew kaaldek te me etew diye su egkatalu ta iya sikandan. Ware egpakabulig kandan, piru egbulihan ki mule te Magbebaye. Purisu kene kew kaaldek kandan.”
\verseNumber{10}Piru egkeupian nasi ka me kabuhalan ni Israil ne egbebatuwen dan ensi Muwisis wey si Aarun. Ne sahuhune ne migpapitew te me kabuhalan ni Israil ka katelesan te Magbebaye diye te Balungbalung ne Temuwanan.

\BibleSectionHeading{Ka peghangyu ni Muwisis te Manama}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{11}Ne ingkahiyan te Magbebaye si Muwisis, “Ken‑u bes naa mule egkataman ka pegsamsamili keddi te me kabuhalan ni Israil? Kene buwa iya mule sikandan egpalintutuu keddi minsan pad te langun ne kein-inuwan ne inggimu ku diye te kandan?
\verseNumber{12}Egpeuyanan ku te karereetan ka me kabuhalan ni Israil wey egpangimatayan ku sikandan. Piru eggimuwen ku sikeykew ne dakel ne nasud ne madmaresen pad kandan.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{13}Piru ingkahiyan ni Muwisis ka Magbebaye, “Ne nekey naan e ka igpakalalag te me Ihiptuhanen ke egkanengnengan dan seini? Nakanengneng sikandan ne impalihawang nu ka me kabuhalan ni Israil puun te Ihiptu, pinaahi te geem nu.
\verseNumber{14}Ne emun ke egdereetan nu ka keet-etawan nu, egguhuran te me Ihiptuhanen ka me Kanaanen. Ne nakanengneng e ka me Kanaanen ne keet-etawan key nikeykew, wey migpapitew ka kanami. Ne nakanengneng sikandan ke immenu key nikeykew te egduma pinaahi te gapun ne egpekeiling te sungkaleg te timpu te maaldew, wey te hapuy ne egpekeiling te sungkaleg te timpu te marusilem.
\verseNumber{15}Ne kuntee, emun ke egpangimatayan nu ka keet-etawan nu, egpakakahi ka me nasud ne nakataha te kabantug nu,
\verseNumber{16}‘Tenged te kene egkeyimu te Magbebaye ka peg-uyan te seini se keet-etawan diye te tane ne insaad din, sikan naa ka impangimatayan din e sikandan diye te disirtu.’
\verseNumber{17}Purisu kuntee, Magbebaye, ipapitew nu ka geem nu sumale te insaad nu ne miggenendue,
\verseNumber{18}‘Kena a mahaan egkabelu wey dakel se geyinawa ku ne kene egkabalbalawan; mapasayluwen a te me sale te me etew. Piru egdusaan ku ka nenakasale taman te igkatelu wey igkeep‑at ne kabuhalan.’
\verseNumber{19}Ne sumale te karakel te geyinawa nu ne kene egkabalbalawan, migpeyid‑u-hid‑u a keykew ne egpasayluwen nu seini se keet-etawan, iling te pegpasaylu nu kandan puun te peglihawang dan te Ihiptu.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{20}Ne migtabak ka Magbebaye, “Egpasayluwen ku sikandan sumale te inhangyu nu.
\verseNumber{21}Piru tenged te neuyag e ma se Magbebaye, wey tenged te nekeempet ka katelesan ku te kalibutan,
\verseNumber{22}igsaad ku ne ware minsan sabeka kandan ne egpekeendiye te tane ne insaad ku te me kaap-apuan dan. Su minsan nakita ran e ka karesen ku wey ka me kein-inuwan ne inggimu ku diye te Ihiptu wey diye te disirtu, layun e red iya man‑e nikandan el-elehi wey wara a nikandan palintutuuwi.
\verseNumber{23}Kene sikandan egpekeendiye te tane ne insaad ku te me kabuybuyahan dan. Ware minsan sabeka te migsamsamili keddi ne egpakaseled te seeye ne tane.
\verseNumber{24}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{14:24: }Huswi 14:9-12.}Piru ka suluhuanen ku ne si Kalib, egpaseleren ku mule te tane ne inleuy rin su kene ma mule sikandin ne iling te duma, wey mapahetpet mule ka pegpalintutuu rin keddi. Ne diyad e egmangugpe ka me kabuhalan din.
\verseNumber{25}Ne kene kew pa leus su duen pad me Amalikanen wey me Kanaanen ne nangugpe diye te me napu. Ne libed kew naan pa kaaselem diye te disirtu, wey ikul kew te dalan ne migpabulus diye te Malalab ne Dahat.”

\BibleSectionHeading{Ka peglegpad te me sagsahukulen}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{26}Ne ingkahiyan e man‑e te Magbebaye ne Manama si Muwisis wey si Aarun,
\verseNumber{27}“Ken‑u bes naa mule egpeeneng-eneng seini se me etew ne maddeet se hinimuwan? Narineg ku ka me pegsagsahukul ran keddi.
\verseNumber{28}Purisu kahii nu sikandan te migkahi a se neuyag ne Magbebaye, ‘Eggimuwen ku iya due te kaniyu ka ingkahi niyu.
\verseNumber{29}Egpatey kew kayi te disirtu su migsagsahukul kew ma keddi; ware minsan sabeka kaniyu ne puun te daruwa ne pulu (20) se idad wey buyag-buyag ne egpakaseled te seeye ne tane ne insaad ku,
\verseNumber{30}angin e mule ki Kalib ne anak ni Hipuni, wey ki Huswi ne anak ni Nun.
\verseNumber{31}Ne ka ingkahi niyu ne egpandakepen ne dereisek pad ne me anak niyu, egpanguyanen ku mule diye te seeye ne tane ne insamsamilian niyu. Ne egkaangken dan e mule seini.
\verseNumber{32}Piru egpatey kew re mule kayi te disirtu.
\verseNumber{33}Ne ka me anak niyu egkengeyimu ne talagbantey te me karniru kayi te disirtu taman te hep‑at ne pulu (40) ne leg‑un. Ne eg-antus sikandan taman te egpatey kew langun su ware kew ma migmatinumanen keddi.
\verseNumber{34}Ne iling ne hep‑at ne pulu (40) ne aldew ka peg-iipat niyu diye te seeye ne tane, eg-antus kew degma taman te hep‑at ne pulu (40) ne leg‑un tenged te me sale niyu—tigsabeka ne leg‑un ka tagse aldew. Ne egkanengnengan niyu ke mamenu ka langet ku te langun ne egsukul keddi.
\verseNumber{35}Sikeddi ka Magbebaye ne Manama ka miglalag kayi. Ne eggimuwen ku iya seini kayi te maddeet ne me etew ne nasabeka ka egsukul keddi. Egpatey iya sikandan langun kayi te disirtu.’ ”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{36}Ne ka sapulu ne etew te insuhu ni Muwisis te peg-iipat diye te tane te Kanaan, migmanlibed ne nanguyan te ubat ne guhuren ne iyan egpuunan ne migsagsahukul ka me kabuhalan ni Israil diye te Magbebaye.
\verseNumber{37}Ka seeye ne me etew ne mig-uyan te ubat ne guhuren, migpatey diye te tangkaan te Magbebaye tenged te dalu.
\verseNumber{38}Te sapulu wey daruwa (12) ne etew ka nangiipat te tane, si Huswi re ne anak ni Nun, wey si Kalib ne anak ni Hipuni ka ware migpatey.

\BibleSectionHeading{Ka peglusud te me kabuhalan ni Israil ne natalu sikandan}
\BibleSectionCrossReference{(Diy. 1:41-46)}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{39}Te impangguhuran e ni Muwisis ka me kabuhalan ni Israil te ingkahi te Magbebaye, miglungku e amana sikandan.
\verseNumber{40}Ne migselem-selem sikandan nangenew te seup ne aldew, wey migpanakereg e diye te bubungan. Ne migkahi sikandan, “Seini key e, wey andam key e ne eggendiye te tane ne insaad te Magbebaye. Eg-angkenen ney ne nakasale key.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{41}Piru migtabak si Muwisis, “Piru mania te egsupaken niyud e man‑e ka suhu te Magbebaye ne egpaliberen kew pad nikandin diye te inged ne ware mig-ugpe? Kene kew iya eglampus!
\verseNumber{42}Kene kew pabulus ka eglusud su kene kew egdumaan te Magbebaye wey egkatalu kew iya te me kuntere niyu.
\verseNumber{43}Ke egsukulan kew te me Kanaanen wey me Amalikanen, egkahule kew iya; kene kew egdumaan te Magbebaye su insupak niyu ma sikandin.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{44}Piru migpaalag-alag iya sikandan miglusud diye te me bubungan te Kanaan minsan ware migduma si Muwisis wey ware dan uyana ka Tahuanan te Kasabutan.
\verseNumber{45}Ne migtupang ka me Amalikanen wey me Kanaanen ne mig-ugpe diye te me bubungan ka egsukul, wey natalu iya ka me kabuhalan ni Israil wey impanlupug taman te Hurma.

\BibleSectionHeading{Ka me balaud meyitenged te igmanubad}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{15}Ne ingkahiyan te Magbebaye ne Manama si Muwisis,
\verseNumber{2}“Kahii nu ka me kabuhalan ni Israil: Emun ke egginguma kew e diye te tane ne igbehey ku kaniyu eyew eg-ugpaan niyu,
\verseNumber{3}panubad kew diye te Magbebaye te egtutungen ne igpanubad puun te me karniru niyu wey ke me baka naa. Igpanubad sika ne egtutungen, eyew te pegtuman te panaad wey ke me dasag naa para te Magbebaye, wey ke para naa te me sahakeen. Ne ka lansi te sika ne igpanubad ka igkeemuti te Magbebaye.
\verseNumber{4-5}Ne emun ke egpanubad kew te nati te karniru isip egtutungen ne igpanubad para te Magbebaye, keilangan degma ne egpatapikan sika te sabeka ne kilu te meupiya ne klasi te harina ne linuyang te senge-litru ne mentika, wey egpatapikan man‑e te binu ne senge-litru wey liware, isip halad ne egkeinum.
\verseNumber{6}Emun ke lukesan ne karniru ka igpanubad niyu, patapiki niyu sika te hep‑at ne kilu te meupiya ne klasi te harina ne linuyang te senge-litru wey liware ne mentika.
\verseNumber{7}Ne patapiki niyu man‑e sika te binu ne senge-litru wey liware isip pegpahale te Magbebaye.
\verseNumber{8}Ne emun ke egpanubad kew te turu ne baka diye te Magbebaye eyew te pegtuman te panaad wey ke igpanubad naa para te keupianan,
\verseNumber{9}keilangan degma ne egpatapikan niyu sika te hen‑em ne kilu te meupiya ne klasi te harina ne linuyang te daruwa ne litru ne mentika.
\verseNumber{10}Ne patapiki niyu man‑e sika te daruwa ne litru ne binu isip pegpahale te Magbebaye.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{11}“Sika ka eggimuwen niyu te tagse turu ne baka, wey ke lukesan naa ne karniru ne buyag e, wey ke lukesan naa ne karniru ne nati pad, wey ke kambing naa.
\verseNumber{12}Himuwa niyu sika te tagse sabeka te ayam minsan pad ke pila ne buuk ka igpanubad niyu.
\verseNumber{13}Ne ka langun ne diye neetew te Israil wey diye migtulin ne egpanubad te egtutungen isip meemut ne egpakapahale te Magbebaye, keilangan ne eg-ikul te sika langun ne me balaud.
\verseNumber{14}Ne emun ke due lapu ne migtaheed de mig-ugpe due te kaniyu wey ke kenad naa eg-awe ne egkeupian degma ne egpanubad te egtutungen isip pegpahale te Magbebaye, keilangan ne eg-ikul sikandin te sika ne me balaud.
\verseNumber{15}Sikaniyu se me kabuhalan ni Israil wey ka me lapu, nenekeg-iling kew re te pegtengteng ku, wey nekeg-iling de ka me balaud ne eg-ikulen niyu. Me balaud seini ne ware egtamanan ne keilangan ne eg-ikulen niyu wey te mewuri ne egkabuwad ne me kabuhalan niyu.
\verseNumber{16}Ka sika ne me balaud wey me suhu, keilangan ne egtumanen niyu wey te me lapu ne mig-ugpe due te kaniyu.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{17}Ne ingkahiyan e man‑e te Magbebaye ne Manama si Muwisis,
\verseNumber{18}“Kahii nu ka me kabuhalan ni Israil: ‘Emun ke egpekeuma kew e diye te tane ne igbehey ku kaniyu,
\verseNumber{19}kaayun ne egkeen kew te me pinamula diye. Piru keilangan ne egteil kew te ighalad niyu te Magbebaye.
\verseNumber{20}Halad kew te an-anayan ne paan ne inggimu puun te linuyang niyu ne harina iling te peghalad niyu te trigu puun te diekanan.
\verseNumber{21}Halad kew diye te Magbebaye ne Manama puun te an-anayan ne linuyang niyu ne harina. Iling due ka eggimuwen te langun ne kabuhalan niyu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{22}“ ‘Piru panunggiling ke ware niyu tuyui ne nakasupak kew te sabeka te seini ne me suhu ne imbehey ku kaniyu pinaahi ki Muwisis,
\verseNumber{23}wey ke nakasupak degma ka me kabuhalan niyu te ware dan tuyui,
\verseNumber{24}wey ke ware minsan sabeka ne nakanengneng kayi, keilangan ne eg-uyan ka langun ne keet-etawan te sabeka ne nati ne turu ne baka isip egtutungen ne igpanubad, wey ka lansi due ka igkeemuti te Magbebaye. Ne egpatapikan seini te binu wey harina. Ne eg-uyan man‑e sikandan te lukesan ne kambing isip igpalangesa ne ig-awe te sale.
\verseNumber{25}Ne ka talagpanubad ka egpalangesa eyew ig-awe te sale te langun ne keet-etawan. Egpasayluwen ku sikandan su ware dan ma tuyui ne nakasupak, wey mig-uyan pad man‑e sikandan te igpanubad ne egtutungen.
\verseNumber{26}Egpasayluwen ku ka langun ne kabuhalan ni Israil lagkes ka me lapu ne migmanlemung su narahabas ma ka langun te sale ne ware tuyui.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{27}“ ‘Piru ke sabeka re ne etew ka nakasale te ware tuyui, keilangan ne eg-uyan sikandin te sabeka ne beyan ne nati ne kambing ne sabeka pad ne leg‑un se kabuyahi isip panubad ne ig-awe te sale.
\verseNumber{28}Ne ka talagpanubad ka egpalangesa diye te tangkaan te Magbebaye ne Manama, eyew te peg-awe te sale te etew ne nakasale te ware tuyui, wey egpasayluwen sikandin.
\verseNumber{29}Nekeg-iling de ka tulumanen para te nenakasale ne ware tuyui—me kabuhalan ma ni Israil wey se me lapu.
\verseNumber{30}Piru ka minsan hentew ne egpakasale te intuyuan, kabuhalan ma ni Israil wey se lapu ne egbaley-baley keddi, ka sika ne etew kenad e eg-isipen ne duma niyu pad,
\verseNumber{31}su insamsamilian din ma ka lalag ku wey insupak din ka suhu ku. Kenad e sikandin eg-isipen ne duma niyu pad. Sikandin ded ka egpuunan te peg-antus din tenged te sale din.’ ”

\BibleSectionHeading{Ka etew ne migsupak te Aldew te Peggimeley}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{32}Taheed te diye pad ka me kabuhalan ni Israil te disirtu, nakakita sikandan te etew ne migpangayu te Aldew te Peggimeley.
\verseNumber{33}Ne in-uuyan sikandin te me etew ne nakakita kandin diye te engki Muwisis wey ki Aarun wey te langun ne kabuhalan ni Israil.
\verseNumber{34}Ne imprisu ran sikandin su ware ma sikandan nakataha ke nekey ka eleg ne eggimuwen dan diye te kandin.
\verseNumber{35}Ne ingkahiyan te Magbebaye ne Manama si Muwisis, “Keilangan ne eggimatayan ka sika ne etew! Ipabatu nu sikandin te keet-etawan diye te lihawangan te kampu.”
\verseNumber{36}Purisu in-uuyan e sikandin te keet-etawan diye te lihawangan te kampu wey imbebatu e taman te migpatey, sumale te insuhu te Magbebaye.

\BibleSectionHeading{Ka me palungpung te kumbale}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{37}Ne insuhu te Magbebaye si Muwisis ne egpakahiyan ka me kabuhalan ni Israil,
\verseNumber{38}“Himuwi niyu te me palungpung ka me sidsid te me kumbale niyu wey panahui niyu te malugtem ne bula-bula ka tagse palungpung. Sika ka eggimuwen te langun ne kabuhalan niyu.
\verseNumber{39}Ka sika ne me palungpung ka egpasuman-suman kaniyu te langun ne suhu te Magbebaye eyew egtumanen niyu. Ne tenged kayi, kene ne iyan niyu egtumanen ka igkeupii niyu ne eggimuwen, wey ka igkengeeyami niyu ne iyan egpakapanulu kaniyu ne egmasinupaken.
\verseNumber{40}Pinaahi te sika ne me palungpung, egpakasuman-suman kew te pegtuman te langun ne suhu te Magbebaye wey egmatulus kew e diye te Manama niyu.
\verseNumber{41}Sikeddi ka Magbebaye niyu, ne migpalihawang kaniyu puun te Ihiptu eyew egkeyimu ne Manama niyu. Sikeddi iya ka Magbebaye, ne Manama niyu.”

\BibleSectionHeading{Ka pegsukul enni Kura}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{16}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{16:1-35: }Hud 11.}Sabeka ne aldew, migsukul ki Muwisis si Kura, ka lukes ne anak ni Isar ne anak ni Kuhat ne anak ni Libi. Duma rin te migsukul ka me sakup te me kabuhalan ni Rubin ne ensi Datan wey si Abiram ne me anak ni Iliyab, wey si Un ne anak ni Pilit.
\verseNumber{2}Migsukul sikandan ki Muwisis duma te 250 ne me lukes ne neila ne me pangulu te me kabuhalan ni Israil.
\verseNumber{3}Migsabeka sikandan wey ingkahiyan dan si Muwisis wey si Aarun, “Suble e seini se inggimu niyu kanami! Mania te igpalabew-labew niyu ka pegkeetew niyu te langun ne keet-etawan te Magbebaye ne Manama, te in-alam ma degma te Manama ka keet-etawan, wey migduma sikandin kandan?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{4}Te pegkarineg ni Muwisis kayi, miglangkeb sikandin diye te tane wey mig-ampu diye te Magbebaye.
\verseNumber{5}Ne ingkahiyan din si Kura wey ka langun ne duma ne migsukul kandin, “Kaaselem te maselem, igpapitew te Magbebaye ke hentew ka kandin wey hentew ka matulus. Ne egpeparaniyen din diye te tangkaan din ka etew ne eg-alamen din.
\verseNumber{6}Purisu seini himuwa niyu kaaselem: kuwa kew te tahuanan te insinsu,
\verseNumber{7}wey tahui niyu seini te hapuy wey insinsu diye te tangkaan te Magbebaye. Ne ka etew ne eg-alamen te Magbebaye, iyan eg-isipen ne matulus. Sikaniyu se me kabuhalan ni Libi ka migsuble e.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}Ne migpabulus-bulus pad man‑e si Muwisis ka migkahi ki Kura, “Pammineg kew kayi me kabuhalan ni Libi!
\verseNumber{9}Kene bes naan pad ne eleg para kaniyu ne sikaniyu ka in-alam te Magbebaye puun te langun ne kabuhalan ni Israil, eyew egpakaparani kew kandin pinaahi te pegtrabahu diye te Matulus ne Balungbalung, wey egpakabulig te keet-etawan?
\verseNumber{10}In-alam kew nikandin wey ka langun ne karumaan niyu ne me kabuhalan ni Libi eyew egpakaparani kew diye te tangkaan din. Ne kuntee, eg-awes kew pad iya man‑e ne egkeyimu ne me talagpanubad?
\verseNumber{11}Hentew kun bes naa ubag si Aarun ne insagsahukulan niyu? Iyan niyu insagsahukulan ka Magbebaye.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{12}Ne impeumew ni Muwisis si Datan wey si Abiram ne me anak ni Iliyab. Piru migkahi re iya sikandan, “Kene key eggendue!
\verseNumber{13}Kene bes naan pad ne eleg ka pegpalihawang nu kanami puun te Ihiptu ne meupiya ne tane ne dakel se eg-uma,\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{16:13 }Te Hibruwanen: tane ne egtulayasan te gatas wey teneb.} eyew egpatey key kayi te disirtu? Ne kuntee, egpalabew-labew ke pad iya man‑e kanami?
\verseNumber{14}Ne timul pad, ware key nikeykew uyana diye te meupiya ne tane wey dakel se eg-uma wey ke impamehayan key naa nikeykew te egkapanunud ne me kamet wey me parasan. Ne kuntee, eglimbungan key pad iya man‑e nikeykew?\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{16:14 }Te Hibruwanen: egpamuturan nu pad iya man‑e ka keet-etawan?} Kene key eggendue!”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{15}Ne nalanglangetan si Muwisis wey ingkahiyan din ka Magbebaye, “Kene nu pandawata ka ighalad dan. Ware ingkuwa ku ne minsan sabeka ne asnu puun kandan, wey ware minsan sabeka kandan ne impasakitan ku.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{16}Ne ingkahiyan ni Muwisis si Kura, “Hendiye ka kaaselem te tangkaan te Magbebaye diye te Balungbalung ne Temuwanan, duma te langun ne me duma nu, wey eggendiye degma si Aarun.
\verseNumber{17}Ne ka tagse sabeka te 250 ne me duma niyu, keilangan ne eg-uyan te tahuanan te insinsu, wey keilangan ne egtahuan dan seini te insinsu wey ighalad dan diye te Magbebaye. Ne sikeykew degma wey si Aarun, uyan kew degma te tahuanan te insinsu.”
\verseNumber{18}Purisu migkuwa te tahuanan te insinsu ka tagse sabeka, wey intahuan dan seini te hapuy wey insinsu, wey migmanasindeg sikandan duma ki Muwisis wey ki Aarun diye te gumawan te Balungbalung ne Temuwanan.
\verseNumber{19}Te nalibulung e ni Kura ka langun ne me duma rin te migsukul ki Muwisis wey ki Aarun, sahuhune ne migpapitew te langun ne miglibulung ka sisil-awi ne katelesan te Magbebaye diye te Balungbalung ne Temuwanan.
\verseNumber{20}Ne ingkahiyan te Magbebaye si Muwisis wey si Aarun,
\verseNumber{21}“Pariyu kew puun te seini ne me etew su eglegparan ku sikandan te senge-pele-pele de.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{22}Piru migmanlangkeb ensi Muwisis wey si Aarun wey migkahi, “He Manama, ka Manama ne migbehey te umul te langun ne etew, egkabelu ke bes naa te langun te sabeka man de ne etew ka nakasale?”
\verseNumber{23}Ne ingkahiyan te Magbebaye si Muwisis,
\verseNumber{24}“Kahii nu ka keet-etawan ne nalibulung te egpepariyuen te me balungbalung enni Kura, ni Datan, wey ni Abiram.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{25}Ne inggendiyaan ni Muwisis si Datan wey si Abiram, wey migmanduma kandin ka me pangulu te Israil.
\verseNumber{26}Ne ingkahiyan din ka keet-etawan, “Pariyu kew te me balungbalung te seini se me etew ne maddeet, wey kene kew samsam te minsan nekey ne kandan, su kema ke igpakalagkes kew te eglegpad tenged te me sale dan.”
\verseNumber{27}Purisu migpariyu e ka keet-etawan puun te me balungbalung enni Kura, ni Datan, wey ni Abiram. Ne miglihawang si Datan wey si Abiram puun te me balungbalung dan wey migmanasindeg diye te gumawan duma te me asawa wey me anak dan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{28}Ne ingkahiyan ni Muwisis ka me kabuhalan ni Israil, “Te seini ne paahi, egkanengnengan niyu ne ka Magbebaye ka migsuhu keddi te seini ne me himu wey kene ne keddi ne pegbuut.
\verseNumber{29}Ke egpatey ka seini ne me etew te iling ded te kamatayen te langun, migpasabut naa ne wara a suhua te Magbebaye.
\verseNumber{30}Piru ke eggimu ka Magbebaye te kein-inuwan wey egbekabeka ka tane wey egkengeulug sikandan langun, wey egmemakalebeng e sikandan ne neuyag pad duma te langun ne kandan, egkanengnengan niyu ne migsukul te Magbebaye ka seini ne me etew.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{31}Te nekeimpus de iya si Muwisis ka miglalag, sahuhune ne migbekabeka ka tane ne immanasindehan enni Datan wey ni Abiram,
\verseNumber{32}wey impangameluk sikandan wey ka me pamilya ran lagkes si Kura wey ka me etew ne duma rin wey ka langun ne kasangkapan dan.
\verseNumber{33}Nekeendiye sikandan ne mannekal te inged te me minatey duma te langun ne karatuan dan. Ne nekegtiem e man‑e ka tane wey naawe e sikandan puun te me kabuhalan ni Israil.
\verseNumber{34}Ne namallahuy ka langun ne kabuhalan ni Israil ne nakalingut ne nakarineg te kuleyian dan, su suman-suman te me kabuhalan ni Israil ne kema ke eg-ameluken degma sikandan te tane.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{35}Ne migpeuyan ka Magbebaye te hapuy ne nakasilab te 250 ne me etew ne mighalad te insinsu.

\BibleSectionHeading{Ka me tahuanan te insinsu}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{36}Ne ingkahiyan te Magbebaye si Muwisis,
\verseNumber{37}“Kahii nu si Iliyasar, ka anak te talagpanubad ne si Aarun te igpakuwa ka me tahuanan te insinsu puun te hapuy su me matulus seini ne tahuanan, wey ipawahey nu ka baha.
\verseNumber{38}Migmatulus ka me tahuanan te insinsu te peghalad kayi te seeye se nenakasale ne nammatey diye te tangkaan te altar te Magbebaye. Purisu iparekdek nu seini taman te egmanipis wey itel-eb nu seini te altar. Egkeyimu seini ne tuus te pegpaney-paney te me kabuhalan ni Israil.”
\verseNumber{39}Purisu impanguwa ni Iliyasar ne talagpanubad ka me burunsi ne tahuanan te insinsu ne inhalad te seeye se me etew ne impanilaban. Ne impandekdek din e seini wey inggimu ne tel-eb te altar.
\verseNumber{40}Neyimu seini ne tuus te pegpaney-paney te me kabuhalan ni Israil, eyew ware minsan hentew ne kene ne kabuhalan ni Aarun ne egpakarani-rani te altar eyew egtutung te insinsu, su kema ke egpekeiling sikandin ki Kura wey te me duma rin.

\BibleSectionHeading{Ka pegluwas ni Aarun te keet-etawan}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{41}Piru te seup ne aldew, migmanagsahukul e man‑e ka me kabuhalan ni Israil ki Muwisis wey ki Aarun te migkahi, “Impangimatayan niyu ka me etew te Magbebaye ne Manama.”
\verseNumber{42}Ne taheed te nalibulung ka me kabuhalan ni Israil wey nasabeka ka migsagsahukul ki Muwisis wey ki Aarun, migtangke sikandan te Balungbalung ne Temuwanan, wey nakita ran ne nabukusan seini te gapun, wey miglepew ka katelesan te Magbebaye.
\verseNumber{43}Ne migparani si Muwisis wey si Aarun diye te gumawan te Balungbalung ne Temuwanan.
\verseNumber{44}Ne ingkahiyan te Magbebaye si Muwisis,
\verseNumber{45}“Pariyu kew te seini ne me etew su eg-aminen ku sikandan te egpangimatey te senge-pele-pele de.”
\BibleParagraphStyleP
Piru migmanlangkeb sikandan se daruwa
\verseNumber{46}wey ingkahiyan ni Muwisis si Aarun, “Kua nu ka tahuanan nu te insinsu wey tahui nu seini te hapuy puun te altar wey tahui nu man‑e seini te insinsu. Ne dagdahawi nu seini uyana diye te me kabuhalan ni Israil wey panubad-tubad ka diye te Magbebaye eyew te peglinis te me sale dan. Nalanglangetan ka Magbebaye wey migbunsud e ka karereetan.”
\verseNumber{47}Ne intuman ni Aarun ka insuhu ni Muwisis, wey migpallahuy sikandin diye te taliware te me kabuhalan ni Israil su migbunsud man e ka karereetan. Ne migtutung si Aarun te insinsu eyew egpasayluwen te Magbebaye ka me kabuhalan ni Israil te me sale dan.
\verseNumber{48}Ne migsasindeg si Aarun diye te taliware te nammatey wey ware nammatey, wey migpeeneng-eneng e ka karereetan.
\verseNumber{49}Piru 14,700 e ka migpatey ware labet te seeye se migpatey ne me duma ni Kura.
\verseNumber{50}Te migpeeneng-eneng e ka karereetan, miglibed e man‑e si Aarun diye te ki Muwisis ne diye te gumawan te Balungbalung ne Temuwanan.

\BibleSectionHeading{Ka pegsubing te tuked ni Aarun}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{17}Ne ingkahiyan te Magbebaye ne Manama si Muwisis,
\verseNumber{2}“Kahii nu ka me kabuhalan ni Israil ne egbehey keykew te sapulu wey daruwa (12) ne tuked—sabeka ne tuked ka egpuun te tagse pangulu te tagse tribu. Ne pasulati nu te ngaran te tagse pangulu ka tuked din.
\verseNumber{3}Iyan nu isulat te tuked ni Libi ka ngaran ni Aarun su sabeka man de ne tuked ka egpuun te pangulu te tagse tribu.
\verseNumber{4}Ne ipanahu nu ka me tuked diye te katangkaan te Tahuanan te Kasabutan diye te Balungbalung ne Temuwanan ne egpakigkitaan ku kaniyu ki Aarun.
\verseNumber{5}Ne egsubingan ka tuked te etew ne eg-alamen ku. Ne te seini ne paahi, egpeeneng-eneng ka me kabuhalan ni Israil ne egsagsahukul keykew.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{6}Purisu inlalahan ni Muwisis ka me kabuhalan ni Israil, wey migbehey kandin te tuked ka tagse pangulu te tagse tribu. Sapulu wey daruwa (12) ka langun ne tuked; sabekeen iya dutu ka tuked ni Aarun.
\verseNumber{7}Ne impanahu e ni Muwisis ka me tuked diye te tangkaan te Magbebaye diye te Balungbalung ne Temuwanan ne intahuan te Tahuanan te Kasabutan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{17:8-10: }Hib 9:4.}Te pegkamaselem, migseled si Muwisis te Balungbalung ne Temuwanan ne intahuan te Tahuanan te Kasabutan, wey nakita rin ne migsubing mule ka tuked ni Aarun ne puun te me kabuhalan ni Libi; migbubulak seini wey migbebehas te neneyinuhan ne almindras.
\verseNumber{9}Ne impanguyan ni Muwisis diye te lihawangan ka langun ne tuked puun te tangkaan te Magbebaye, wey impapitew rin te me kabuhalan ni Israil. Intengtengan dan seini wey ingkuwe e te tagse pangulu ka tuked din.
\verseNumber{10}Ne ingkahiyan te Magbebaye si Muwisis, “Ilibed nu itahu ka tuked ni Aarun diye te tangkaan te Tahuanan te Kasabutan. Itines nu seini isip tuus te pegsukul. Ne egpatey iya sikandan ke kene sikandan egpeeneng-eneng ka egmanagsahukul keddi.”
\verseNumber{11}Ne intuman ni Muwisis ka insuhu kandin te Magbebaye.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{12}Ne ingkahiyan te me kabuhalan ni Israil si Muwisis, “Ke iling ma rue ne egpatey key bes iya langun,
\verseNumber{13}su egkapatey ma ka minsan hentew ne egdani-rani re te Balungbalung te Magbebaye. Egpatey key bes iya mule langun?”

\BibleSectionHeading{Ka himu te me talagpanubad wey me Libita}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{18}Ne ingkahiyan te Magbebaye ne Manama si Aarun, “Sikeykew wey ka me anak nu wey ka me karumaan nu, iyan egpakababa te me sale ne egkeyimu niyu te pegtrabahu niyu diye te Balungbalung ne Temuwanan. Piru sikeykew re wey ka me anak nu ka egpakababa te me sale ne egkeyimu niyu ne due kalabetan te pegkatalagpanubad niyu.
\verseNumber{2}Ne pandumaa nu ka me karumaan nu ne me kabuhalan ni Libi eyew egbulig sikandan keykew wey te me anak nu te egtrabahu diye te Balungbalung ne Temuwanan.
\verseNumber{3}Keilangan ne eggimuwen dan ka me katungdanan dan kaniyu, wey diye te Balungbalung ne Temuwanan. Piru keilangan ne kene sikandan egparani te matulus ne me kasangkapan, wey te altar su ke eggimuwen dan sika egpatey sikandan, wey egpakalagkes ka degma.
\verseNumber{4}Egbulihan kew nikandan wey eggimuwen dan ka katungdanan dan ne iyan ka pegtanggu te Balungbalung ne Temuwanan, wey ka peggimu te langun ne gulinganan diye te seled. Ne keilangan ne warad lein ne egbulig kaniyu.
\verseNumber{5}Himuwa niyu ka me himu diye te Balungbalung ne Temuwanan lagkes ka me himu diye te altar eyew kena ad e egkalangetan te me kabuhalan ni Israil.
\verseNumber{6}In-alam ku ka me karumaan nu ne me kabuhalan ni Libi puun te langun ne kabuhalan ni Israil eyew egpabulihen ku kaniyu. Imbehey ku sikandan kaniyu isip dasag eyew eggimu te me gulinganan diye te Balungbalung ne Temuwanan.
\verseNumber{7}Piru sikeykew re wey ka me anak nu ka egtrabahu isip me talagpanubad. Sikaniyu re ka eggimu te langun-langun ne eggulinganan diye te altar wey diye te Amana ne Matulus ne Sinabeng. Dasag ku kaniyu ka pegkatalagpanubad niyu. Ne eggimatayan ku ka minsan hentew ne kene ne talagpanubad ne egdani-rani te Amana ne Matulus ne Sinabeng.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}Ne ingkahiyan te Magbebaye ne Manama si Aarun, “Igbehey ku keykew ka langun ne matulus ne igdasag keddi te me kabuhalan ni Israil. Igbehey ku seini keykew wey te me kabuhalan nu isip baad niyu ne kene egkataman.
\verseNumber{9}Ne seini ka me baad niyu puun te me halad ne ware tutunga ne ingkapanubad e diye te Manama: ka halad ne me pegkeen, ka me halad eyew egkapasaylu ka etew, wey ka me halad tenged te pegsupak. Egkaangken nu seini wey te me anak nu.
\verseNumber{10}Keena niyu seini diye te amana ne matulus ne inged. Egkaayun degma ne egkeen kayi ka langun ne lukes. Ne isipa niyu seini ne amana ne matulus para kaniyu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{11}“Egkaangken nu man‑e isip baad nu ne kene egkataman ka egkayawen ne me halad te me kabuhalan ni Israil. Imbehey ku seini keykew wey te me kabuhalan nu isip baad niyu ne kene egkataman. Ne ka langun ne malinis ne sakup te pamilya nu, lukes ma wey se malitan, egkaayun ne egkeen te seini ne me halad.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{12}“Igbehey ku keykew ka amana ne mateles ne mentika, binu, trigu, wey ka an-anayan ne me behas ne ighalad te me kabuhalan ni Israil kayi te keddi.
\verseNumber{13}Egkaangken nu ka langun ne an-anayan ne uma ne eg-uyanen te me kabuhalan ni Israil kayi te keddi puun te tane dan. Ne ka langun ne sakup te pamilya nu ne in-isip ne malinis, egkaayun ne egkeen kayi.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{14}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{18:14: }Lib 27:28.}“Egkaangken nu ka langun ne igteil te me kabuhalan ni Israil para keddi.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{15}“Ne egkaangken nu man‑e ka langun ne panganey ne lukes, etew ma wey se mananap ne ighalad keddi te me kabuhalan ni Israil. Piru keilangan ne igpalekat nu ka me panganey ne lukes ne anak te etew, wey ka me panganey te mananap ne in-isip ne malindit.
\verseNumber{16}Ke sabeka pad ne bulan ka idad te bate, ipalekat nu te lalimma ne buuk ne pelata ne intimbang te timbangan te me talagpanubad.\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{18:16 }Te Hibruwanen: sikil te balungbalung.}
\verseNumber{17}Piru kene nu ipalekat ka panganey ne anak te baka, karniru, wey ke kambing naa su keddiey e sikandan. Ne panlapaa nu sika wey imapesik-pesik nu ka me langesa diye te altar wey tutunga nu ka me tabe isip igpanubad ne egtutungen. Ne ka lansi due ka igkeemuti ku.
\verseNumber{18}Piru keykew e ka me sapu, lagkes ka kumeng, wey ka kawanan ne bubun ne ingkayew te peghalad.
\verseNumber{19}Igbehey ku keykew wey te me anak nu isip ware egtamanan ne dasag ka matulus ne me halad te me kabuhalan ni Israil kayi te keddi. Sabeka seini ne kasabutan ne kene egkabalbalawan te ware egtamanan para keykew wey te me kabuhalan nu.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{20}Ne ingkahiyan pad man‑e te Magbebaye ne Manama si Aarun, “Sikaniyu se me talagpanubad, kene kew egpakapanunud te tane te Israil, su sikeddi mismu ka egbehey kaniyu te egkeilanganen niyu.”

\BibleSectionHeading{Ka baad para te me Libita}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{21}Ne migkahi ka Magbebaye, “Ne meyitenged te me kabuhalan ni Libi, egbayaran ku sikandan te pegtrabahu ran diye te Balungbalung ne Temuwanan. Igbehey ku kandan isip kandan ne baad, ka langun ne igkasapulu ne igbehey te me kabuhalan ni Israil.
\verseNumber{22}Ne puun kuntee, ware minsan hentew te me kabuhalan ni Israil ne egdani-rani te Balungbalung ne Temuwanan, angin e te me talagpanubad wey me Libita. Su egpakasale wey egkapatey ka me kabuhalan ni Israil ne lerew re due ne egdani-rani te Balungbalung ne Temuwanan.
\verseNumber{23}Piru ka me kabuhalan ni Libi ka egtrabahu diye te Balungbalung ne Temuwanan, wey sikandan ka egpakababa ke egpakasale sikandan te pegtrabahu ran diye. Kene egkabalbalawan ka seini ne tulumanen para te langun ne kabuhalan niyu. Ware egkapanunud te me kabuhalan ni Libi ne tane puun te me kabuhalan ni Israil
\verseNumber{24}su igbehey ku ma isip baad dan ka me igkasapulu ne igbehey keddi te me kabuhalan ni Israil. Sikan naa ka migkahi a te ware egkapanunud dan puun te me kabuhalan ni Israil.”

\BibleSectionHeading{Ka me pegpaney-paney para te me Libita}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{25}Ne ingkahiyan e degma te Magbebaye si Muwisis,
\verseNumber{26}“Kahii nu pa man‑e ka me kabuhalan ni Libi, ‘Emun ke egkarawat niyud ka me igkasapulu ne igbehey kaniyu te me kabuhalan ni Israil, behey kew degma keddi te igkasapulu niyu puun te sika ne igkasapulu isip halad niyu keddi.
\verseNumber{27}Ne eg-isipen ku sika ne halad niyu, iling te halad ne trigu ne egpuun te diekanan, wey ke binu naa ne egpuun te kelesanan te behas te paras.
\verseNumber{28}Sikan naa ka keilangan ne eghalad kew degma kayi te keddi puun te langun ne igkasapulu ne egkarawat niyu puun te me kabuhalan ni Israil. Ne ka igbehey niyu keddi ne ikasapulu, diye niyu ibehey ki Aarun.
\verseNumber{29}Ne keilangan ne iyan niyu igbehey keddi ka amana ne meupiya ne baad puun te langun ne dasag ne egkarawat niyu.
\verseNumber{30}Ne emun ke igpakahalad niyud kayi te keddi ka amana ne meupiya ne baad, kaniyud e ka same, iling te same te uma ne kandin e te talagbasuk ke egpakahalad e sikandin.
\verseNumber{31}Egkaayun ne minsan hendei niyu egkeena duma te pamilya niyu ka baad niyu, su unag niyu ma sika te pegtrabahu niyu diye te Balungbalung ne Temuwanan.
\verseNumber{32}Kene kew egpakasale ke egkeenen niyu seini, ke inhalad niyud diye te Magbebaye ne Manama ka amana ne mateles ne baad. Piru sihuruwa niyu ne kene niyu egkabaley-baley ka me halad te me kabuhalan ni Israil pinaahi te pegkeen te me baad niyu ke ware niyu pad ipakahalad ka keddi ne baad, eyew kene kew egpatey.’ ”

\BibleSectionHeading{Ka abu te malalab ne nati te baka}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{19}Ne ingkahiyan te Magbebaye ne Manama si Muwisis wey si Aarun,
\verseNumber{2}“Seini pad man‑e ka sabeka ne tulumanen ne igkeupii ku ne eggimuwen niyu: Kahii niyu ka me kabuhalan ni Israil ne keilangan ne egbehey kaniyu te malalab ne beyan ne baka ne ware pad anak, wey ware pad idaru.\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{19:2 }Te Hibruwanen: ware de due yuggu ne miglepew.}
\verseNumber{3}Ne ibehey niyu seini ki Iliyasar ne talagpanubad, wey uyana niyu diye te lihawangan te kampu wey lapaa niyu diye te tangkaan din.
\verseNumber{4}Ne igpaseneb ni Iliyasar te langesa ka kemel din wey igpapesik-pesik din ka langesa te kapapitu diye te katangkaan te Balungbalung ne Temuwanan.
\verseNumber{5}Ne taheed te egtetengteng si Iliyasar, egtutungen ka sika ne baka egtimmana—ka laplap, ka sapu, ka langesa, wey ka me bituka.
\verseNumber{6}Ne egkuwa si Iliyasar te kayu ne sidar, sugpang te isupu, wey te malalab ne lubid wey ig-antug din seini diye te taliware te intutung ne baka.
\verseNumber{7}Ne pegkeimpus due, keilangan ne egpi‑pian ni Iliyasar ka kumbale din wey egpamanihus sikandin. Ne egkaayun e ne egseled sikandin te kampu piru eg-isipen pad sikandin ne malindit taman te marusilem.
\verseNumber{8}Ne ka seeye se migtutung te baka, keilangan degma ne egpami‑pi te kumbale din wey egpamanihus, wey eg-isipen degma sikandin ne malindit taman te marusilem.
\verseNumber{9}Ne iyan egtines te abu te baka ka etew ne in-isip ne malinis. Ne igtines din seini diye te malinis ne tinesanan diye te lihawangan te kampu. Egtinesen seini eyew eggamiten te me kabuhalan ni Israil ne ig-amut te weyig ne eggamiten te peglinis para te peg-awe te sale.
\verseNumber{10}Ne ka seeye se migtines te abu te baka, keilangan degma ne egpami‑pi te kumbale din wey eg-isipen degma sikandin ne malindit taman te marusilem. Ware egtamanan te sika ne balaud para te me kabuhalan ni Israil wey te me lapu ne mig-ugpe duma kandan.”

\BibleSectionHeading{Ka egpakasamsam te minatey}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{11}“Eg-isipen ne malindit taman te pitu ne aldew ka etew ne egpakasamsam te minatey.
\verseNumber{12}Ne keilangan ne eglinisan din ka pegkeetew rin te igkatelu wey te igkapitu ne aldew pinaahi te weyig ne eggamiten te peglinis, wey eg-isipen e sikandin ne malinis. Piru ke kene din eglinisan ka pegkeetew rin te igkatelu wey te igkapitu ne aldew, kenad e sikandin eg-isipen ne malinis.
\verseNumber{13}Ka minsan hentew ne nakasamsam te minatey, wey ware miglinis te pegkeetew rin, miglindit te Balungbalung te Magbebaye ne Manama. Ne ka sika ne etew eg-isipen e ne kenad ne kabuhalan pad ni Israil. Ne tenged te ware sikandin napespesiki te weyig ne eggamiten te peglinis, egpakapabulus-bulus en iya ka pegkamalindit din.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{14}“Ne seini ka balaud ke due etew ne egpatey diye te seled te balungbalung: ka minsan hentew ne egseled te sika ne balungbalung, wey ka minsan hentew ne diye daan te seled, eg-isipen ne malindit taman te pitu ne aldew.
\verseNumber{15}Ne eg-isipen degma ne malindit ka langun ne tahuanan ne ware supe ne diye te seled te seeye ne balungbalung.
\verseNumber{16}Ne eg-isipen degma ne malindit taman te pitu ne aldew ka langun ne diye te lihawangan ne nakasamsam te etew ne inggimatayan pinaahi te kampilan, wey ke namatey naa iling te kamatayen te duma, wey ke nakasamsam naa te tul‑an te etew, wey ke nakasamsam naa te sabalanan.
\verseNumber{17}Ne ka me etew ne nalinditan te sika ne paahi, keilangan ne egkuwa te abu te baka ne intutung eyew ig-awe te sale. Ne igtahu dan seini te tahuanan wey egweyihan dan.
\verseNumber{18}Ne ka etew ne in-isip ne malinis, egkuwa te sugpang te isupu wey igdallut din seini te weyig wey egpapespesikan din ka balungbalung wey ka langun ne kasangkapan diye te seled lagkes ka me etew. Ne egpapespesikan din degma ka etew ne nakasamsam te tul‑an te etew wey ke inggimatayan pinaahi te kampilan wey ke sabalanan naa.
\verseNumber{19}Te igkatelu wey igkapitu ne aldew, egpapespesikan te malinis ne etew ka etew ne in-isip ne malindit. Ne keilangan ne egpi‑pian te etew ne inlinisan ka kumbale din wey egpamanihus sikandin wey eg-isipen e sikandin ne malinis te pegkamarusilem.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{20}“Piru ke kene egpanlinis ka etew ne in-isip ne malindit, eg-isipen e sikandin ne kenad ne kabuhalan pad ni Israil su inlinditan din ma ka Balungbalung te Magbebaye ne Manama, wey tenged te ware sikandin napespesiki te weyig ne eggamiten te peglinis, egpakapabulus-bulus en iya ka pegkamalindit din.
\verseNumber{21}Tulumanen seini ne kene egkabalbalawan te ware egtamanan. Ka seeye se egpesik-pesik te weyig ne eggamiten te peglinis, keilangan ne egpami‑pi te kumbale din. Ne ka egsamsam te sika ne weyig, eg-isipen ne malindit taman te marusilem.
\verseNumber{22}Ne ka minsan nekey ne egkahen-genan te etew ne malindit, egmalindit degma, wey ka seeye degma se egpakasamsam kayi, egmalindit degma taman te marusilem.”

\BibleSectionHeading{Ka neneyitabu diye te Kadis}
\BibleSectionCrossReference{(Iks. 17:1-7)}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{20}Te an-anayan ne bulan, nekeuma ka me kabuhalan ni Israil diye te disirtu ne egngaranan te Sin, wey nangekampu sikandan diye te marani te lungsud te Kadis. Ne diyad e migpatey si Miryam wey diye de degma ilebeng.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{2}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{20:2-13: }Iks 17:1-7.}Te seeye ne timpu, ware weyig diye ne egkeinum te me kabuhalan ni Israil. Ne tenged dutu, migsabeka sikandan ka egkuntere ki Muwisis wey ki Aarun.
\verseNumber{3}Ne insenditan dan si Muwisis te migkahi, “Meupiya pad perem ke nakalagkes key e te me duma ney ne nammatey diye te tangkaan te Magbebaye ne Manama!
\verseNumber{4}Mania te in-uyan key pad nikeykew kayi te disirtu? In-uyan key naa nikeykew kayi eyew egpatey duma te me ayam ney?
\verseNumber{5}Mania te impaawe key pad iya nikeykew puun te Ihiptu wey in-uyan kayi te malised ne eg-ugpaan ne kene egkapamulaan te trigu wey ke iggira naa wey ke paras naa wey ke granada naa? Ne ware pad iya man‑e weyig kayi ne egkeinum ney.”
\verseNumber{6}Ne mig-awe e si Muwisis wey si Aarun puun te tangkaan te me kabuhalan ni Israil wey miggendiye te gumawan te Balungbalung ne Temuwanan wey miglangkeb sikandan diye. Ne migpapitew kandan diye ka katelesan te Magbebaye.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{7}Ne ingkahiyan te Magbebaye si Muwisis,
\verseNumber{8}“Kua nu ka tuked ne sika te tangkaan te Tahuanan te Kasabutan, wey palibulunga niyu ki Aarun ka me kabuhalan ni Israil. Ne taheed te egtetengteng sikandan, suhua nu sika se batu ne egpatulayas te weyig ne egkeinum dan. Te seini ne paahi, egkabehayan niyu sikandan te weyig wey ka me ayam dan.”
\verseNumber{9}Ne ingkuwa ni Muwisis ka tuked puun te tangkaan te Tahuanan te Kasabutan, sumale te insuhu kandin te Magbebaye.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{10}Ne impalibulung ni Muwisis wey ni Aarun ka me kabuhalan ni Israil diye te egkatangkaan te batu. Ne ingkahiyan sikandan ni Muwisis, “Pammineg kew se me masinupaken; keilangan bes naan iya ne egbehayan ney sikaniyu te weyig puun te seini ne batu?”
\verseNumber{11}Ne ingkayew ni Muwisis ka tuked din wey inlampesan din e ka batu te kararuwa, wey sahuhune ne due migtulayas ne dakel ne weyig. Ne nanginum e ka me kabuhalan ni Israil wey ka me ayam dan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{12}Piru ingkahiyan te Magbebaye si Muwisis wey si Aarun, “Tenged te ware kew ma migsalig keddi, wey wara a tahura nikaniyu diye te tangkaan te me kabuhalan ni Israil, kene ne sikaniyu ka egpangulu kandan peendiye te tane ne igbehey ku kandan!”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{13}Ne ingngaranan seeye te weyig ne Miriba\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{20:13 }Te Hibruwanen: ka Miriba iyan igpasabut ka “migsagsahukul.”} su diye ma migsagsahukul te Magbebaye ka me kabuhalan ni Israil, wey diye degma ipapitew te Manama ka pegkamatulus din.

\BibleSectionHeading{Ware pabayaa te Hari te inged ne Idum ka me kabuhalan ni Israil}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{14}Ne migsuhu si Muwisis te me etew puun te Kadis peendiye te Hari te inged ne Idum, eyew te pegkahi, “Seini ka lalag ne egpuun te me suled nu ne me kabuhalan ni Israil: Nakanengneng ka te langun ne kalised ne nabayaan ney.
\verseNumber{15}Nangendiye te Ihiptu ka me kabuybuyahan ney, wey diye key nenekeugpe te naluhey ne timpu. Ne amana key baybayari te me Ihiptuhanen duma te me kaap-apuan ney.
\verseNumber{16}Ne migpangananey key te Magbebaye, wey narineg din ka me laheng ney. Ne migsuhu sikandin te panalihan wey impalihawang key puun te Ihiptu. Ne seini key e kuntee te Kadis, ka sabeka ne lungsud te eletanan te tane nu.
\verseNumber{17}Tuhuti key ubag nikeykew ne egbaye te tane nu. Kene key egbaye diye te me kamet wey ke parasan naa, wey kene key degma eg-inum te weyig puun te me belun. Diye key re egbaye te dalan nu, Hari—kene key egsuwey diye te igkakawanan wey ke igkahibang naa taman te egpakalihad key te eletanan te tane nu.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{18}Piru migtabak ka Hari te inged ne Idum, “Kene kew baye kayi te kanami; emun ke egbaye kew, eglusuran wey egpangimatayan ney sikaniyu.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{19}Ne migtabak ka me kabuhalan ni Israil, “Eg-ikul key te maluag ne dalan. Ke egpekeinum key wey ka me ayam ney te weyig niyu, egbayaran ney sikaniyu; pabayaa key re ubag wey sikan de iya.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{20}Piru migtabak man‑e ka Hari, “Kene egkaayun.”
\BibleParagraphStyleP
Ne inlibulung te Hari ka masulug wey mannekal ne me sundalu rin eyew egpakiggira te me kabuhalan ni Israil.
\verseNumber{21}Ne tenged te ware pabayaa te me Idumihanen ka me kabuhalan ni Israil, mig-alihu naan de sikandan.

\BibleSectionHeading{Ka pegpatey ni Aarun}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{22}Ne nangipanew e ka langun ne kabuhalan ni Israil puun te Kadis, wey migginguma sikandan diye te Bubungan ne Hur.
\verseNumber{23}Ne diye te Hur, ne marani te eletanan te inged ne Idum, migpakiglalag ka Magbebaye ne Manama ki Muwisis wey ki Aarun te migkahi,
\verseNumber{24}“Kene egpakaseled si Aarun diye te tane ne igbehey ku te me kabuhalan ni Israil; egpatey sikandin wey eglemung e te me kabuybuyahan din su migsupak kew ma se daruwa te me suhu ku meyitenged te weyig diye te Miriba.
\verseNumber{25}Dumaa nu naa si Aarun wey ka anak din ne si Iliyasar wey takereg kew diye te Bubungan ne Hur.
\verseNumber{26}Ne luunga nu ka kumbale ni Aarun te pegkatalagpanubad, wey isaluub nu te anak din ne si Iliyasar. Ne egpatey si Aarun diye wey eglemung e te me kabuybuyahan din.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{27}Ne intuman ni Muwisis ka insuhu kandin te Magbebaye. Migtakereg sikandan se tatelu diye te Bubungan ne Hur taheed te egpamipitew kandan ka me kabuhalan ni Israil.
\verseNumber{28}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{20:28: }Iks 29:29; Num 33:38; Diy 10:6.}Ne inluung e ni Muwisis ka kumbale ni Aarun te pegkatalagpanubad wey insaluub din e ki Iliyasar. Ne migpatey e si Aarun diye te puntul te bubungan. Ne nataman migtupang e si Muwisis wey si Iliyasar.
\verseNumber{29}Te pegkanengnengi te me kabuhalan ni Israil ne migpatey e si Aarun, miglungku e sikandan langun para kandin seled tatelu ne pulu (30) ne aldew.

\BibleSectionHeading{Ka pegkatalu te me Kanaanen}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{21}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{21:1: }Num 33:40.}Te pegkarineg te Kanaanen ne Hari te Arad ne mig-ugpe te inged te Nigib ne egpalundaniyan e ka me kabuhalan ni Israil diye te dalan te Atarim, inlusuran din sikandan, wey nakarakep sikandin te duma ne kabuhalan ni Israil.
\verseNumber{2}Ne migpanaad diye te Magbebaye ne Manama ka me kabuhalan ni Israil te migkahi, “Ke igbehey nu kanami seini ne me etew, egtamtamanan ney iya te eglundus ka me lungsud dan.”
\verseNumber{3}Ne intabak te Magbebaye ka inhangyu te me kabuhalan ni Israil, wey imbehey rin iya kandan ka me Kanaanen. Ne indereetan dan iya ka me Kanaanen wey ka me lungsud dan. Purisu ingngaranan ka seeye ne inged te Hurma.\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{21:3 }Te Hibruwanen: ka Hurma iyan igpasabut ka “pegkalundus.”}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{4}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{21:4: }Diy 2:1.}Ne nataman, nangipanew e man‑e sikandan puun te Bubungan ne Hur, wey diye migbaye te dalan ne egpeendiye te Malalab ne Dahat, eyew eg-alihu te inged ne Idum. Piru naawaan te pegpariralem ka me kabuhalan ni Israil taheed te nangipanew sikandan.
\verseNumber{5}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{21:5-6: }1Kur 10:9.}Ne migsagsahukul sikandan te Manama wey ki Muwisis te migkahi, “Mania te impalihawang key pad nikeykew puun te Ihiptu eyew re egpatey kayi te disirtu ne ware egkakeen wey egkeinum? Napelaan key e kayi te egkakeen ne ware nanam.”
\verseNumber{6}Purisu migpeuyan ka Magbebaye te me uled ne egmanggilu, wey masulug ne me kabuhalan ni Israil ka impangahat wey nammatey.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{7}Ne migparani ki Muwisis ka me kabuhalan ni Israil wey migpangananey te migkahi, “Nakasale key su migsagsahukul key ma keykew wey te Magbebaye. Ampu ka ne egpangaween din ka me uled.” Purisu mig-ampu si Muwisis para te me kabuhalan ni Israil.
\verseNumber{8}Ne ingkahiyan te Magbebaye si Muwisis, “Himu ka te burunsi ne larawan te uled ne eggilu, wey isel-et nu seini diye te geed ne impes-ek. Ne kene egpatey ka langun ne nakahatan te uled ke egpitew kayi.”
\verseNumber{9}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{21:9: }2Har 18:4; Huw 3:14.}Sikan naa, miggimu e si Muwisis te burunsi ne larawan te uled ne eggilu, wey intahu din seini diye te geed ne impes-ek. Ne ka minsan hentew ne egkakahatan te uled, kene egpatey ke egtengteng te sika se burunsi ne uled.

\BibleSectionHeading{Ka peg-alingkus dan diye te Muwab}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{10}Ne nataman nangipanew e man‑e ka me kabuhalan ni Israil, wey diyad man‑e sikandan nangekampu te Ubut.
\verseNumber{11}Ne nataman, nangipanew e man‑e sikandan puun te Ubut, wey diyad man‑e nangekampu te Abarim ne diye te disirtu ne egkatalipag te Muwab, dapit te igsile.
\verseNumber{12}Ne puun diye, nangipanew e man‑e sikandan wey diyad man‑e nangekampu te bangalug ne egngaranan te Sirid.
\verseNumber{13}Ne puun diye, nangipanew e man‑e sikandan wey diyad man‑e nangekampu te ilis te Weyig ne Arnun ne diye te disirtu, ne marani te eletanan te tane te me Amurihanen. Eletanan ka Arnun te tane te me Muwabihanen wey te me Amurihanen.
\verseNumber{14}Sikan naa ka nasulat diye te Baseen te Gira te Magbebaye ka, “lungsud te Wahib ne sakup te Supa, ka me napu, ka Weyig ne Arnun,
\verseNumber{15}ka me kakiliran te bangalug ne nakapatangke diye te lungsud te Ar ne diye te eletanan te Muwab.”
\verseNumber{16}Ne puun diye, migpabulus e man‑e ka me kabuhalan ni Israil diye te Bir, ne diye iya ka belun ne diye kahii te Magbebaye si Muwisis, “Libulunga nu ka keet-etawan, su egbehayan ku sikandan te weyig.”
\verseNumber{17}Ne mig-ulahing ka me kabuhalan ni Israil te seini ne ulahingen:
\BibleParagraphStyleQ
“He belun, tulayas ka,
\BibleParagraphStyleQQ
wey eg-ulahingan ney sikeykew!
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{18}Ka belun ne impakaliyan te me pangulu
\BibleParagraphStyleQQ
wey te me talahuren ne me etew,
\BibleParagraphStyleQQ
pinaahi te me katenged dan.”\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{21:18 }Te Hibruwanen: pinaahi te me bastun wey me tuked ne palinneu te katenged dan.}
\BibleParagraphStyleP
Ne nataman nangipanew e man‑e ka me kabuhalan ni Israil puun te disirtu, wey nangendiyad e te Matana.
\verseNumber{19}Ne puun te Matana, nangendiyad sikandan te Nahalil, wey puun te Nahalil, nangendiyad sikandan te Bamut.
\verseNumber{20}Ne puun te Bamut, migpabulus-bulus sikandan diye te bangalug te Muwab ne marani te puntul te Bubungan ne Pisga ne egpakapantew te disirtu.

\BibleSectionHeading{Ka pegkatalu enni Sihun wey ni Ug}
\BibleSectionCrossReference{(Diy. 2:26–3:11)}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{21}Ne migsuhu ka me kabuhalan ni Israil te me suluhuanen eyew egpalalahen ki Sihun ne Hari te me Amurihanen,
\verseNumber{22}“Pabayaa key te tane nu. Kene key egsuwey diye te me kamet wey ke parasan naa, wey kene key eg-inum te weyig diye te me belun niyu. Diye key re iya egbaye te dalan te Hari taman te egpakalihad key te eletanan te tane nu.”
\verseNumber{23}Piru ware tuhuti ni Sihun ne egbaye ka me kabuhalan ni Israil te eletanan te tane din. Nasi din mule libulunga ka me sundalu rin wey inlusuran dan ka me kabuhalan ni Israil diye te disirtu, diye te Hahas.
\verseNumber{24}Piru natalu sikandan te me kabuhalan ni Israil diye te giraanan, wey naahew e ka tane dan puun te Weyig ne Arnun peendiye te Weyig ne Habuk taman te tane te me Amunihanen ne iyan eletanan ka Hasir.\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{21:24 }Te Hibruwanen: ka eletanan ne malig‑en.}
\verseNumber{25}Naahew te me kabuhalan ni Israil ka langun ne siyudad te me Amurihanen lagkes ka Hisbun wey ka langun ne bariyu diye, wey sikandan e mule ka nangugpe.
\verseNumber{26}Ka Hisbun iyan siyudad ni Sihun ne Hari te me Amurihanen. Sikandin ka migpakig-ehet dengan te hun‑a ne Hari te Muwab wey mig-ahew te langun ne tane te Hari diye taman te Arnun.
\verseNumber{27}Sikan naa ka migkahi ka me talagbalak te,
\BibleParagraphStyleQ
“Pangendini kew te Hisbun,
\BibleParagraphStyleQQ
ne iyan ka siyudad ni Sihun.
\BibleParagraphStyleQ
Balbalawi niyu seini te egpasasindeg.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{28}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{21:28-29: }Hir 48:45-46.}Migmanlusud dengan ka me sundalu te Hisbun
\BibleParagraphStyleQQ
ne egpekeiling te hapuy ne migkanlabkanlab
\BibleParagraphStyleQQ
ne nakasilab te lungsud te Ar ne sakup te Muwab,
\BibleParagraphStyleQQ
wey te me bubungan diye te ilis te Weyig ne Arnun.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{29}Mekeyid‑u-hid‑u kew se langun ne me matig-Muwab!
\BibleParagraphStyleQ
Egkareetan kew se keet-etawan ne migsimba te diyus-diyus ne si Kamus!
\BibleParagraphStyleQ
Imbalahad ni Kamus ne egpekeeles-heles ka me anak din ne me lukes,
\BibleParagraphStyleQQ
wey narakep ni Sihun ne Hari te me Amurihanen ka me anak din ne mengebay.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{30}Purisu naawe e ka me kabuhalan te me Amurihanen puun te Hisbun taman te Dibun,
\BibleParagraphStyleQQ
wey nahuhus e ka Nupa wey ka Midiba.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{31}Purisu iyan e nangugpe te inged te me Amurihanen ka me kabuhalan ni Israil.
\verseNumber{32}Ne migsuhu si Muwisis te me etew ne egpeiipaten diye te Hasir. Ne impangahew ran ka me bariyu kayi, wey impandeldel ran ka me Amurihanen ne nangugpe diye.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{33}Ne migbatiku ka me kabuhalan ni Israil wey migpangendiyad te Basan. Ne miglihawang si Ug ne Hari te Basan duma te langun ne sundalu rin, wey migpakiggira sikandan te me kabuhalan ni Israil diye te Idrii.
\verseNumber{34}Piru ingkahiyan te Magbebaye ne Manama si Muwisis, “Kene ka kaaldek su igbehey ku sikandin keykew lagkes ka langun ne keet-etawan din wey ka intiru ne tane din. Ne himuwa nu diye te kandin ka inggimu nu ki Sihun, ka matig-Hisbun ne Hari te me Amurihanen.”
\verseNumber{35}Purisu inggimatayan te me kabuhalan ni Israil si Ug lagkes ka me anak wey ka langun ne keet-etawan din, wey warad iya nasame kandan. Ne naangken e te me kabuhalan ni Israil ka tane din.

\BibleSectionHeading{Ka pegpeumew ni Balak ki Balaam}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{22}Ne nataman, nangipanew e man‑e ka me kabuhalan ni Israil, wey diyad man‑e sikandan nangekampu te kanapnapuan te Muwab, te ilis te Weyig ne Hurdan ne egkatalipag te Hiriku.
\verseNumber{2}Te pegkanengnengi te Hari te Muwab ne si Balak ne anak ni Sipur, te langun ne inggimu te me kabuhalan ni Israil diye te me Amurihanen, wey te kasulug te me kabuhalan ni Israil,
\verseNumber{3}amana sikandin naaldek wey ka langun ne Muwabihanen.
\verseNumber{4}Ne ingkahiyan te me Muwabihanen ka me igbuyag te Midiyan, “Eg-aminen iya te seini ne keet-etawan ka langun ne nakalingut kanta—iling sikandan te baka ne eg-amin egpanabtab te me sagbet diye te kamet.”
\BibleParagraphStyleP
Purisu te seeye ne timpu, ka anak ni Sipur ne si Balak ne Hari te Muwab
\verseNumber{5}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{22:5: }Num 31:8; 2Pid 2:15-16; Hud 11.}migsuhu te me upisyal ne egpeendiyeen ki Balaam ne anak ni Biyur ne diye mig-ugpe te Pitur ne marani te Weyig ne Iyupratis te inged te Amaw. Ne seini ka igpakahi ni Balak ki Balaam, “Due keet-etawan ne namuun te Ihiptu, wey nekeempet sikandan te intiru ne tane wey nangugpe e kayi te marani ku.
\verseNumber{6}Hendini ke naa kuntee, wey dilusa nu sikandan su madmaresen sikandan keddi. Kema ke egkatalu wey egkaddeldel ku red sikandan puun te inged ku. Nakanengneng a nahud ne ka minsan hentew ne egpanalanginan nu, egkapanalanginan iya, wey ka minsan hentew ne egdilusen nu, egkarilus iya.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{7}Purisu miggipanew e ka me igbuyag te Muwab wey Midiyan ne nanguyan te igbayad dan ki Balaam te egdilus te me kabuhalan ni Israil. Nangendiye sikandan ki Balaam wey ingguhuran dan e sikandin te igpalalag ni Balak diye te kandin.
\verseNumber{8}Ne ingkahiyan sikandan ni Balaam, “Hirehe kew pa kayi, wey egguhuran ku re sikaniyu ke nekey ka iglalag keddi te Magbebaye ne Manama.” Purisu miggirehe pad diye ki Balaam ka me pangulu te Muwab.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{9}Ne mig-inse ka Manama ki Balaam, “Hentew bes ne me etew seini se me duma nu?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{10}Ne migtabak si Balaam, “Insuhu sikandan te Hari te Muwab ne si Balak ne anak ni Sipur eyew te pegkahi keddi te seini ne lalag,
\verseNumber{11}‘Due keet-etawan ne namuun te Ihiptu, wey nekeempet sikandan te intiru ne tane. Ne hendini ke naa kuntee wey dilusa nu sikandan su kema ke egkatalu wey egkaddeldel ku red sikandan puun te inged ku.’ ”
\verseNumber{12}Ne ingkahiyan te Manama si Balaam, “Kene ka duma kandan wey kene nu dilusa ka seeye ne keet-etawan su impanalanginan kud sikandan.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{13}Purisu te peggimata ni Balaam te maselem, ingkahiyan din e ka me pangulu ni Balak te, “Uli kew e diye te tane niyu, su wara a tuhuti te Manama ne egduma kaniyu.”
\verseNumber{14}Purisu mig-enew e ka me pangulu te Muwab wey migmanlibed e diye ki Balak, wey ingkahiyan dan e sikandin, “Migbalibad si Balaam ne egduma kanami.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{15}Ne migsuhu e man‑e si Balak te me pangulu ne masmasulug wey subla pad ne me talahuren du te hun‑a ne impanuhu din.
\verseNumber{16}Te pegginguma ran diye ki Balaam, ingkahiyan dan e sikandin, “Migkahi si Balak ne anak ni Sipur te, ‘Kene nu tuhuti ne egkabalabahan ka te minsan nekey te peggendini nu te keddi,
\verseNumber{17}su egdasahan ku iya sikeykew, wey eggimuwen ku ka minsan nekey ne igkahi nu keddi. Purisu hendini ka wey dilusa nu seini ne me etew.’ ”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{18}Piru migtabak si Balaam te me sinuhu ni Balak, “Minsan pad igbehey ni Balak keddi ka baley rin ne napenu te me pelata wey bulawan, kene ku iya egsupaken ka suhu te Manama, ne Manama ku.
\verseNumber{19}Piru hirehe kew pa kayi kuntee te marusilem, iling te me duma niyu, su kema ke duen pad iglalag keddi te Manama.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{20}Te pegkamarusilem, ingkahiyan te Manama si Balaam, “Emun ke iyan dan innendini ka eg-angey keykew, duma ka kandan, piru keilangan ne iyan nu re eggimuwen ka igpeyimu ku keykew.”
\verseNumber{21}Purisu te pegkamaselem, mig-enew si Balaam wey insakangan din e ka asnu rin, wey migdume e sikandin te me igbuyag te Muwab.

\BibleSectionHeading{Ka panalihan wey ka peglalag te asnu}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{22}Piru nabelu amana ka Manama te migduma si Balaam. Purisu migsasindeg ka panalihan te Manama diye te dalan eyew te pegbalabag kandin te mig-untud te asnu duma te daruwa ne suluhuanen din.
\verseNumber{23}Ne nakita te asnu ka panalihan te Manama ne miggen-gen te kampilan ne migsasindeg diye te dalan. Purisu migsuwey ka asnu wey migpeendiyad e te kamet. Ne inlampesan ni Balaam ka asnu eyew eglibed diye te dalan.
\verseNumber{24}Ne migsasindeg ka panalihan te Manama diye te malig-et ne dalan taliware te me batu ne alad te daruwa ne parasan.
\verseNumber{25}Te pegkakita te asnu te panalihan te Manama, migsahilid e seini diye te alad ne batu wey nalipit ka paa ni Balaam. Purisu inlampesan e man‑e ni Balaam ka asnu.
\verseNumber{26}Ne miggalin e man‑e ka panalihan te Manama diye te kewun‑aan, wey diyad migsasindeg te lilig-eti ne dalan ne ware egkasuwayan diye te igkakawanan wey ke igkahibang naa.
\verseNumber{27}Te pegkakita te asnu te panalihan te Manama, migbuluku naan de seini ne neunturan ni Balaam. Ne nanasnasian naan pad iya ka langet ni Balaam, wey inlampesan din e man‑e te tuked din ka asnu.
\verseNumber{28}Ne impalalag te Manama ka asnu wey mig-inse ki Balaam, “Nekey bes ka neyimu ku? Mania te inlampesan a nikeykew te katatelu?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{29}Ne migtabak si Balaam, “Uya su in-ung-ungelan a nikeykew. Ke duen pa perem kampilan ku kayi, eggimatayan ku iya mule sikeykew.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{30}Ne ingkahiyan te asnu si Balaam, “Kene bes naa ne sikeddi ka asnu nu ne layun nu eg-un-unturi puun pad dengan taman kuntee? Neyimu ku naa dengan seini keykew?”
\BibleParagraphStyleP
Ne migtabak si Balaam, “Ware.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{31}Ne intuhutan te Manama ne egkiteen ni Balaam ka panalihan ne miggehen-gen te kampilan ne migsasindeg diye te taliware te dalan. Purisu miglangkeb si Balaam te tane.
\verseNumber{32}Ne ingkahiyan sikandin te panalihan te Manama, “Mania te inlampesan nu te katatelu ka asnu nu? Seini a eyew te pegbalabag keykew, su mareet ka seini ne hipanew nu.
\verseNumber{33}Katatelu nakakita keddi ka asnu, wey katatelu sikandin mig-alihu keddi. Ke ware pad sikandin mig-alihu keddi, inggimatayan kud perem sikeykew kuntee, piru eg-uyahen ku mule ka asnu nu.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{34}Ne in-angken ni Balaam ne nakasale sikandin diye te panalihan te Manama te migkahi, “Nakasala a su wara a nahud nakataha te migsasindeg ke bes due te taliware te dalan eyew te pegbalabag keddi. Sikan naa, ke mareet ma diye te keykew seini se hipanew ku, eglibed ad e nasi.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{35}Ne migtabak ki Balaam ka panalihan te Manama, “Duma ka te me etew, piru iyan nu re ilalag ka igpalalag ku keykew.” Purisu migduma red si Balaam te me pangulu ni Balak.

\BibleSectionHeading{Ka peg-elit-elit ni Balak ki Balaam}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{36}Te pegkanengnengi ni Balak te eggingume e si Balaam, insinug-ung din e sikandin diye te sabeka te me lungsud te Muwab, ne marani te Weyig ne Arnun, ne pulipusan te eletanan te tane din.
\verseNumber{37}Ne ingkahiyan ni Balak si Balaam, “Mania te ware ka miggendini te an-anayan ne pegpeumew ku keykew? Kahiyen nu buwa ne kene ku sikeykew egdasahan?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{38}Ne migtabak si Balaam ki Balak, “Miggendini ad e te keykew, piru kena a egkaayun ne eglalag te minsan nekey. Iyan ku re iglalag ka igpalalag keddi te Manama.”
\verseNumber{39}Ne migdume e si Balaam ki Balak diye te lungsud te Husut.
\verseNumber{40}Ne migpanubad si Balak te turu ne me baka wey me karniru diye. Ne impamehayan din te ngalap si Balaam wey ka me pangulu ne mig-angey kandin.
\verseNumber{41}Te pegkapawe, indume e ni Balak si Balaam diye te Bamut-Baal, wey nakita rin diye te marani ka keet-etawan te Israil.

\BibleSectionHeading{Ka pegpanalangin ni Balaam te Israil}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{23}Ne ingkahiyan ni Balaam si Balak, “Peyimuwi a kayi te pitu ne altar, wey behayi a te pitu ne turu ne baka wey pitu ne lukesan ne karniru.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{2}Ne intuman ni Balak ka ingkahi ni Balaam. Ne migpanubad sikandan se daruwa te tigsabeka ne turu ne baka wey lukesan ne karniru diye te tagse altar.
\verseNumber{3}Ne ingkahiyan ni Balaam si Balak, “Sasindeg ke naa due te kakiliran te egtutungen ne igpanubad nu taheed te eggipanew a su kema ke egpakigkita ka Magbebaye ne Manama keddi. Ne egnangenan ku re sikeykew te minsan nekey ne igkahi keddi te Manama.” Ne migtakereg e si Balaam diye te masalad ne bubungan
\verseNumber{4}wey migpakigkita ka Manama kandin. Ne migkahi si Balaam, “In-andam kud e ka pitu ne altar ne egtutungan te igpanubad, wey migpanubad ad te tigsabeka ne turu ne baka wey lukesan ne karniru diye te tagse altar.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{5}Ne inlalahan te Manama si Balaam te igpalalag kandin, wey ingkahiyan, “Libed kad diye ki Balak wey kahii nu sikandin te ingkahi ku keykew.”
\verseNumber{6}Ne miglibed e si Balaam diye ki Balak wey neumaan din pad sikandin duma te langun ne pangulu te Muwab ne migmanasindeg diye te kakiliran te intutung ne impanubad.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{7}Ne migkahi si Balaam,
\BibleParagraphStyleQ
“Puun te Aram, te me bubungan dapit te igsile,
\BibleParagraphStyleQQ
impeengkayi a ni Balak ne Hari te Muwab,
\BibleParagraphStyleQQ
wey ingkahiyan a nikandin,
\BibleParagraphStyleQQ
‘Dilusa nu ka me kabuhalan ni Hakub; dilusa nu ka keet-etawan te Israil!’
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{8}Piru egmenuwen ku naa te egdilus ka ware dilusa te Manama?
\BibleParagraphStyleQ
Egmenuwen ku naa te eglalag te pegdereet ka ware dereeti te Manama?
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{9}Puun te puntul te me bubungan, nakita ku sikandan!
\BibleParagraphStyleQ
Nangugpe de iya sikandan ne kandan de, wey nakanengneng sikandan ne subla pad sikandan panalangini du te duma ne me nasud.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{10}Ware minsan hentew ne egpakaseel te me kabuhalan ni Hakub ne iling kasulug te alinepung.
\BibleParagraphStyleQ
Ware minsan hentew ne egpakaseel minsan te igkeep‑at de ne baad te me kabuhalan ni Israil.
\BibleParagraphStyleQ
Egpatey a perem ne iling te kamatayen te me matareng ne etew.
\BibleParagraphStyleQ
Egpekeiling perem kandan ka katamanan te umul ku.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{11}Ne ingkahiyan ni Balak si Balaam, “Nekey‑a seini se inggimu nu keddi? Impaangey ku sikeykew eyew egdilusen nu ka me kuntere ku, piru mania te nasi nu sikandan panalangini?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{12}Ne migtabak si Balaam, “Keilangan ne iyan ku re eglalahen ka igpalalag keddi te Manama.”

\BibleSectionHeading{Ka igkarangeb ne pegpanalangin ni Balaam te Israil}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{13}Ne ingkahiyan e man‑e ni Balak si Balaam, “Eggendiye ki te lein ne inged. Ne egkakita nu diye ka sabeka ne punduk te me kabuhalan ni Israil—kene ne langun. Ne dilusa nu sikandan.”
\verseNumber{14}Purisu indume e ni Balak si Balaam diye te kamet ni Supim ne diye te puntul te Bubungan ne Pisga. Ne miggimu sikandin diye te pitu ne altar wey migpanubad te tigsabeka ne turu ne baka wey lukesan ne karniru diye te tagse altar.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{15}Ne ingkahiyan e man‑e ni Balaam si Balak, “Sasindeg ke naa due te kakiliran te egtutungen ne igpanubad nu taheed te eggipanew a su kema ke egpakigkita ka Manama keddi.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{16}Ne migpakigkite e man‑e ka Manama ki Balaam wey inlalahan e man‑e te igpalalag ki Balak, wey ingkahiyan, “Libed kad man‑e diye ki Balak wey kahii nu sikandin te ingkahi ku keykew.”
\verseNumber{17}Ne miglibed e man‑e si Balaam diye ki Balak wey neumaan din pad iya man‑e sikandin duma te langun ne pangulu te Muwab ne migmanasindeg diye te kakiliran te intutung ne impanubad. Ne mig-inse si Balak, “Nekey‑a ka ingkahi keykew te Manama?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{18}Ne migtabak si Balaam,
\BibleParagraphStyleQ
“Sasindeg ka Balak ne anak ni Sipur wey pammineha a.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{19}Kene ne iling te etew ka Manama, purisu kene sikandin eg-uubat.
\BibleParagraphStyleQ
Kene sikandin ne anak te etew, purisu kene egkaalin-halin ka suman-suman din.
\BibleParagraphStyleQ
Eggimuwen din iya ka minsan nekey ne eglalahen din.
\BibleParagraphStyleQ
Ka eglalahen din, egkeyitabu iya.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{20}Nengnengi nu ne insuhu a iya te Manama te pegpanalangin te me kabuhalan ni Israil,
\BibleParagraphStyleQQ
wey impanalanginan din en iya sikandan,
\BibleParagraphStyleQQ
purisu kene kud seini egkabalbalawan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{21}“Ware nakita rin ne mareet diye te me kabuhalan ni Hakub.
\BibleParagraphStyleQ
Ware nakita rin ne kahubut diye te me kabuhalan ni Israil.
\BibleParagraphStyleQ
Indumaan sikandan te Manama, ne Manama ran
\BibleParagraphStyleQQ
wey in-ila ran sikandin isip Hari dan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{22}Impalihawang sikandan te Manama puun te Ihiptu;
\BibleParagraphStyleQ
para kandan, egpekeiling sikandin kanekal te leew ne baka.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{23}Ne ware dilus ne eg-uteng te me kabuhalan ni Hakub;
\BibleParagraphStyleQ
ware timbusawen ne egpakakuntere te me kabuhalan ni Israil.
\BibleParagraphStyleQ
Purisu egpakakahi ka me etew meyitenged te me kabuhalan ni Hakub te,
\BibleParagraphStyleQ
‘Amana ne kein-inuwan ka inggimu te Manama te me kabuhalan ni Israil.’
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{24}Ka sika ne keet-etawan
\BibleParagraphStyleQQ
egpekeiling te liyun ne migtawalang wey andam e ne egdawi;
\BibleParagraphStyleQ
kene seini egbuluku taman te egkakeen din ka narawi rin
\BibleParagraphStyleQQ
wey egkasupsup din ka langesa te napatey rin.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{25}Ne ingkahiyan ni Balak si Balaam, “Kene nud iya nasi sikandan dilusa, piru kene nu degma panalangini.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{26}Piru migtabak si Balaam, “Inlalahan kud e sikeykew te iyan ku re iya eglalahen ka igpalalag keddi te Manama.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{27}Ne ingkahiyan e man‑e ni Balak si Balaam, “Egdumeen kud e man‑e sikeykew diye te lein ne inged. Kema ke egtuhutan ke red te Manama ne egdilusen nu ka me kabuhalan ni Israil diye.”
\verseNumber{28}Purisu indume e man‑e ni Balak si Balaam diye te puntul te Bubungan ne Piyur ne egpakapantew te disirtu.
\verseNumber{29}Ne ingkahiyan e man‑e ni Balaam si Balak, “Peyimuwi ad man‑e te pitu ne altar kayi, wey behayi ad e man‑e te pitu ne turu ne baka wey pitu degma ne lukesan ne karniru.”
\verseNumber{30}Ne intuman e man‑e ni Balak ka ingkahi ni Balaam. Ne migpanubad e man‑e sikandan se daruwa te tigsabeka ne turu ne baka wey lukesan ne karniru diye te tagse altar.

\BibleSectionHeading{Ka pegpanagne ni Balaam diye te Piyur}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{24}Te nasabut ni Balaam ne ingkahale te Magbebaye ne Manama ka pegpanalangin te me kabuhalan ni Israil, warad sikandin migpanagne iling te hun‑a ne inggimu rin, ke kene, migtangke naan de sikandin diye te disirtu.
\verseNumber{2}Te pegtengteng ni Balaam, nakita rin ka tagse tribu te Israil ne migkekampu. Ne in-umaan sikandin te Panisingan te Manama,
\verseNumber{3}wey migkahi sikandin,
\BibleParagraphStyleQ
“Sikeddi si Balaam ne anak ni Biyur.
\BibleParagraphStyleQ
Malehet ka me lalag ku, nasabut ku ke nekey ka eleg,
\BibleParagraphStyleQQ
\verseNumber{4}su narineg ku ka lalag te Manama,
\BibleParagraphStyleQQ
wey due impakita keddi te Maresen ne Manama.
\BibleParagraphStyleQ
Migpariralem a kandin wey impasabut din ka impakita rin keddi. Seini ka lalag ku:
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{5}‘Amana ne mateles ka me balungbalung te me kabuhalan ni Israil ne me kabuhalan ni Hakub.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{6}Egpekeiling seini te me napu ne luluahi;
\BibleParagraphStyleQ
egpekeiling te me pinamulaan diye te ilis te weyig,
\BibleParagraphStyleQQ
wey egpekeiling te me kayu ne egngaranan te alu ne impamula te Magbebaye ne Manama,
\BibleParagraphStyleQ
wey te me sidar diye te ilis te me weyig.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{7}Ne egsibu ka weyig puun te me tahuanan dan,
\BibleParagraphStyleQQ
wey egmamula sikandan diye te tane ne egkengaweyihan.
\BibleParagraphStyleQ
Ne subla pad ne maresen ki Agag ka Hari dan keureme,
\BibleParagraphStyleQQ
wey egkareyrey ka migharian din.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{8}Ka Manama ka migpalihawang kandan puun te Ihiptu.
\BibleParagraphStyleQ
Egpekeiling sikandan kanekal te leew ne baka.
\BibleParagraphStyleQ
Intalu ran ka langun ne nasud ne migsukul kandan;
\BibleParagraphStyleQQ
impanggepu-gepu dan ka me tul‑an te me kuntere dan,
\BibleParagraphStyleQQ
wey impamane dan sikandan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{9}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{24:9: a }Hin 49:9; \BibleCrossReferenceAnchor{b }Hin 12:3.}Egpekeiling sikandan te liyun ne eglipereng.
\BibleParagraphStyleQ
Ne ware egpaalag-alag ne egpukew kandan.
\BibleParagraphStyleQ
Egpanalanginan ka langun ne egpanalangin kandan,
\BibleParagraphStyleQQ
wey egdilusen ka langun ne egdilus kandan.’ ”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{10}Ne nalanglangetan si Balak ki Balaam wey insuntuk din te limang ne kamemeu rin ka palad din. Ne ingkahiyan din si Balaam, “Impeumew ku sikeykew eyew igparilus ka me kuntere ku, piru nasi nu mule sikandan panalangini te katatelu.
\verseNumber{11}Sikan naa ka uli kad diye te kaniyu. Migsaad a ne eg-unahan ku sikeykew piru ware migtuhut ka Magbebaye ne Manama ne egkeunahan ka.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{12}Ne migtabak si Balaam ki Balak, “Nalingawan nu bes ka ingkahi ku te me sinuhu nu ne mig-angey keddi? Migkahi a,
\verseNumber{13}‘Minsan pad igbehey ni Balak keddi ka baley rin ne napenu te me pelata wey bulawan, kene ku iya egsupaken ka suhu te Magbebaye ne Manama te peggimu te minsan nekey, meupiya ma wey se mareet pinaahi re te keddi mismu ne planu. Iyan ku re iya eglalahen ka igpalalag keddi te Magbebaye ne Manama.’ ”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{14}Ne ingkahiyan ni Balaam si Balak, “Na, eg-uli ad diye te keet-etawan ku kuntee. Piru te kene pad, egguhuran ku pad sikeykew te eggimuwen keureme te me kabuhalan ni Israil diye te keet-etawan nu.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{15}Ne migpabulus-bulus si Balaam ka migkahi,
\BibleParagraphStyleQ
“Sikeddi si Balaam ne anak ni Biyur,
\BibleParagraphStyleQQ
malehet ka me lalag ku, nasabut ku ke nekey ka eleg.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{16}Narineg ku ka lalag te Manama,
\BibleParagraphStyleQQ
wey due impakita keddi te Maresen ne Manama.
\BibleParagraphStyleQ
Migpariralem a kandin wey impasabut din ka impakita rin keddi. Seini ka lalag ku:
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{17}‘Nakita ku ka egkeyitabu keureme;
\BibleParagraphStyleQQ
nakita ku ne due egkeyimu ne Hari ne egpuun te kabuhalan ni Hakub.
\BibleParagraphStyleQ
Egpekeiling sikandin te bituen
\BibleParagraphStyleQQ
wey egdereetan din ka langun ne Muwabihanen
\BibleParagraphStyleQQ
wey ka langun ne kabuhalan ni Isaw.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{18}Egkatalu rin ka me kuntere din ne me matig-Idum, ka inged ne egngaranan ded man‑e te Siir,
\BibleParagraphStyleQQ
wey egkaahew rin ka tane dan.
\BibleParagraphStyleQ
Piru egpabulus-bulus mule ka Israil te pegpanpanalu rin.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{19}Ne due talagmandu ne egpuun te kabuhalan ni Hakub,
\BibleParagraphStyleQQ
wey egdereetan din ka nenasame ne neuyag pad diye te me siyudad te Muwab.’ ”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{20}Ne nakita degma ni Balaam ka me Amalikanen wey migkahi sikandin,
\BibleParagraphStyleQ
“Ka Amalik iyan subla ne maresen te langun ne nasud,
\BibleParagraphStyleQQ
piru egdereetan ded iya man‑e seini te katamanan.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{21}Ne nakita rin degma ka me Kinihanen wey migkahi sikandin,
\BibleParagraphStyleQ
“Malig‑en seini se impangugpaan niyu,
\BibleParagraphStyleQQ
iling te salag ne diye nakatahu te dalayap.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{22}Piru egkareetan kew red iya man‑e ke egpandakepen kew te me matig-Asirya.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{23}Ne migpabulus-bulus pad man‑e si Balaam ka migkahi,
\BibleParagraphStyleQ
“Hentew naa ka egkasame ne manekal ke eggimuwen e seini te Manama?
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{24}Ne egmanlepew ka me talaglusud ne egmanguntud te me barku puun te Kitim,
\BibleParagraphStyleQQ
wey egbaybayaran dan ka Asur wey ka Ibir,
\BibleParagraphStyleQQ
piru egkahuhus ded degma ka Kitim.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{25}Ne nataman, mig-uli e si Balaam diye te ugpaan din, wey iling ded degma si Balak.

\BibleSectionHeading{Ka pegsimba te me kabuhalan ni Israil te diyus-diyus}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{25}Taheed te migkekampu ka me kabuhalan ni Israil diye te Sitim, migbunsud e miggilabet ka me lukes te Muwabihanen ne me malitan.
\verseNumber{2}Ka seini ne me malitan ka migginggat te me kabuhalan ni Israil te pegpanubad diye te me diyus-diyus dan. Ne nangekeen e ka me kabuhalan ni Israil te me halad, wey migsimba te seeye ne me diyus-diyus.
\verseNumber{3}Sikan naa ka mig-apil e ka me kabuhalan ni Israil migsimba ki Baal diye te Piyur. Ne nalanglangetan te me kabuhalan ni Israil ka Magbebaye ne Manama.
\verseNumber{4}Ne ingkahiyan te Magbebaye si Muwisis, “Pandakepa nu ka langun ne pangulu te me kabuhalan ni Israil wey pangimatayi nu sikandan kayi te tangkaan ku ne egkiteen te keet-etawan, eyew egkaawe e ka langet ku te me kabuhalan ni Israil.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{5}Purisu imbanasalan ni Muwisis ka me talewukum te Israil te migkahi, “Keilangan ne egpangimatayan niyu ka me etew niyu ne mig-apil migsimba ki Baal diye te Piyur.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{6}Ne due sabeka ne kabuhalan ni Israil ne migduruma te malitan ne matig-Midiyan diye te balungbalung din. Nakakita kayi si Muwisis wey ka langun ne kabuhalan ni Israil taheed te egmaninehew sikandan diye te gumawan te Balungbalung ne Temuwanan.
\verseNumber{7}Te pegkakita kayi ni Pinihas ne anak ni Iliyasar ne anak te talagpanubad ne si Aarun, migsasindeg e sikandin wey miglihawang puun te libulunganan, wey mig-uyan te kelaab.
\verseNumber{8}Insinundul rin ka etew diye te seled te balungbalung wey impilak din lagkes ka malitan wey mig-abbas kandan te daruwa ka kelaab. Te seini ne paahi, migpeeneng-eneng e ka pegkapatey te me kabuhalan ni Israil.
\verseNumber{9}Piru minsan pad due, daruwe e ne pulu wey hep‑at ne libu (24,000) ka nammatey.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{10}Ne ingkahiyan te Magbebaye si Muwisis,
\verseNumber{11}“Iyan nakaawe te langet ku te me kabuhalan ni Israil si Pinihas ne anak ni Iliyasar ne anak te talagpanubad ne si Aarun, su nalangetan ma degma sikandin iling te pegkalangeti ku te me kabuhalan ni Israil ne migsupak keddi. Purisu ware ku amina te egpangimatey ka me kabuhalan ni Israil.
\verseNumber{12}Purisu kahii nu sikandin te, ‘Eggimu a te kasabutan te keupianan duma kandin,
\verseNumber{13}wey igbehey ku kandin wey te me kabuhalan din ka kasabutan meyitenged te pegkatalagpanubad te ware egtamanan su miglapig ma sikandin keddi wey nabulihan din ka me kabuhalan ni Israil ne napasaylu ka me sale dan.’ ”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{14}Si Simri ka ngaran te kabuhalan ni Israil ne inggimatayan duma te malitan ne matig-Midiyan. Anak si Simri ni Salu ne pangulu te sabeka ne pamilya ne sakup te me kabuhalan ni Simyun.
\verseNumber{15}Ne si Kusbi ka ngaran te malitan ne matig-Midiyan ne inggimatayan. Anak si Kusbi ni Sur ne pangulu te sabeka ne pamilya ne matig-Midiyan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{16}Ne ingkahiyan te Magbebaye si Muwisis,
\verseNumber{17}“Isipa niyu ne kuntere niyu ka me matig-Midiyan wey pangimatayi niyu sikandan,
\verseNumber{18}su in-isip kew ma nikandan ne me kuntere dan pinaahi te peglimbung kaniyu ne egpakasimba kew ki Baal diye te Piyur, wey tenged degma ki Kusbi ka malitan ne anak te matig-Midiyan ne pangulu. Inggimatayan si Kusbi diye te Piyur te timpu te karereetan.”

\BibleSectionHeading{Ka igkarangeb ne pegpaninsus}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{26}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{26:1-51: }Num 1:1-46.}Pegkeimpus te karereetan, ingkahiyan te Magbebaye ne Manama si Muwisis wey si Iliyasar ne anak te talagpanubad ne si Aarun,
\verseNumber{2}“Sinsusa niyu ka tagse pamilya te langun ne kabuhalan ni Israil, ka egpuun te daruwa ne pulu (20) se idad wey ke buyag-buyag e ne egkaayun e ne eg-apil te gira.”
\verseNumber{3}Purisu inlalahan e ni Muwisis wey ni Iliyasar ne talagpanubad ka me kabuhalan ni Israil diye te kanapnapuan te Muwab, te ilis te Weyig ne Hurdan ne egkatalipag te Hiriku. Migkahi sikandan,
\verseNumber{4}“Sinsusa niyu ka me lukes ne puun te daruwa ne pulu (20) se idad wey me buyag-buyag e.” Suhu seini te Magbebaye ne Manama ki Muwisis.

\BibleSectionHeading{Ka me kabuhalan ni Rubin}
\BibleParagraphStyleP
Ne seini ka listaan te me kabuhalan ni Israil ne nangawe te Ihiptu:
\verseNumber{5}Ka me kabuhalan ni Rubin ne kinakakayan ne anak ni Hakub, iyan ka me pamilya enni Hanuk, ni Palu,
\verseNumber{6}ni Hisrun, wey ni Karmi.
\verseNumber{7}Ne 43,730 ka langun ne kabuhalan ni Rubin.
\verseNumber{8}Ne ka anak ni Palu, iyan si Iliyab.
\verseNumber{9}Ne ka me anak ni Iliyab, iyan ensi Nimwil, si Datan, wey si Abiram. Si Datan wey Abiram, iyan ka me pangulu te me kabuhalan ni Israil ne migpakigsabeka ki Kura ne migsukul te Magbebaye, ki Muwisis, wey ki Aarun.
\verseNumber{10}Ne migbekabeka ka tane wey impangameluk sikandan duma ki Kura. Naamin nammatey pinaahi te hapuy ka 250 ne mig-ikul kandan. Ne neyimu seeye ne paney-paney te me kabuhalan ni Israil.
\verseNumber{11}Piru ware mule migpatey ka me anak ni Kura.

\BibleSectionHeading{Ka me kabuhalan ni Simyun}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{12}Ne ka me kabuhalan ni Simyun, iyan ka me pamilya enni Nimwil, ni Hamin, ni Hakin,
\verseNumber{13}ni Sira, wey ni Saul.
\verseNumber{14}Ne 22,200 ka langun ne kabuhalan ni Simyun.

\BibleSectionHeading{Ka me kabuhalan ni Gad}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{15}Ne ka me kabuhalan ni Gad, iyan ka me pamilya enni Sipun, ni Hagi, ni Suni,
\verseNumber{16}ni Usni, ni Iri,
\verseNumber{17}ni Arud, wey ni Arili.
\verseNumber{18}Ne 40,500 ka langun ne kabuhalan ni Gad.

\BibleSectionHeading{Ka me kabuhalan ni Huda}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{19}Si Huda, due daruwa ne anak ne si Unan wey si Ir ne migpatey diye te tane te Kanaan.
\verseNumber{20}Piru duen ded me anak din ne neuyag ne iyan ka pamilya enni Sila, ni Piris, wey ni Sira.
\verseNumber{21}Ne ka me kabuhalan ni Piris, iyan ka me pamilya ne egpuun engki Hisrun wey ki Hamul.
\verseNumber{22}Ne 76,500 ka langun ne kabuhalan ni Huda.

\BibleSectionHeading{Ka me kabuhalan ni Isakar}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{23}Ne ka me kabuhalan ni Isakar, iyan ka me pamilya enni Tula, ni Pua,
\verseNumber{24}ni Hasub, wey ni Simrun.
\verseNumber{25}Ne 64,300 ka langun ne kabuhalan ni Isakar.

\BibleSectionHeading{Ka me kabuhalan ni Sabulun}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{26}Ne ka me kabuhalan ni Sabulun, iyan ka me pamilya enni Sirid, ni Ilun, wey ni Haliil.
\verseNumber{27}Ne 60,500 ka langun ne kabuhalan ni Sabulun.

\BibleSectionHeading{Ka me kabuhalan ni Manasis}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{28}Ne ka me anak ni Husi, iyan ensi Manasis wey si Ipraim.
\verseNumber{29}Ne ka me kabuhalan ni Manasis, iyan ka me pamilya ni Makir wey te anak din ne si Gilyad.
\verseNumber{30}Ne ka me kabuhalan ni Gilyad, iyan ka me pamilya enni Lisir, ni Hilik,
\verseNumber{31}ni Asril, ni Sikim,
\verseNumber{32}ni Simida, wey ni Hipir.
\verseNumber{33}Ne sabeka te me anak ni Hipir ne egngaranan ki Silupihad, ware anak ne me lukes, piru due me anak ne malitan ne iyan ensi Mala, si Nua, si Hugla, si Maaka, wey si Tirsa.
\verseNumber{34}Ne 52,700 ka langun ne kabuhalan ni Manasis.

\BibleSectionHeading{Ka me kabuhalan ni Ipraim}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{35}Ne ka me kabuhalan ni Ipraim, iyan ka me pamilya enni Sutala, ni Bikir, wey ni Tahan.
\verseNumber{36}Ne ka me kabuhalan ni Sutala, iyan ka me pamilya ni Hiran.
\verseNumber{37}Ne 32,500 ka langun ne kabuhalan ni Ipraim. Sika ka me pamilya enni Manasis wey ni Ipraim ne me anak ni Husi.

\BibleSectionHeading{Ka me kabuhalan ni Binhamin}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{38}Ne ka me kabuhalan ni Binhamin, iyan ka me pamilya enni Bila, ni Asbil, ni Ahiram,
\verseNumber{39}ni Sipupam, wey ni Hupam.
\verseNumber{40}Ne ka me kabuhalan ni Bila, iyan ka me pamilya enni Ard wey ni Naaman.
\verseNumber{41}Ne 45,600 ka langun ne kabuhalan ni Binhamin.

\BibleSectionHeading{Ka me kabuhalan ni Dan}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{42}Ne ka me kabuhalan ni Dan, iyan ka me pamilya ni Suham.
\verseNumber{43}Ne 64,400 ka langun ne kabuhalan ni Dan.

\BibleSectionHeading{Ka me kabuhalan ni Asir}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{44}Ne ka me kabuhalan ni Asir, iyan ka me pamilya enni Himna, ni Isbi, wey ni Biriyas.
\verseNumber{45}Ne ka me kabuhalan ni Biriyas, iyan ka me pamilya enni Hibir, wey ni Malkil.
\verseNumber{46}Ne due man e anak ni Asir ne malitan ne egngaranan ki Sira.
\verseNumber{47}Ne 53,400 ka langun ne kabuhalan ni Asir.

\BibleSectionHeading{Ka me kabuhalan ni Naptali}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{48}Ne ka me kabuhalan ni Naptali, iyan ka me pamilya enni Hasil, ni Guni,
\verseNumber{49}ni Hisir, wey ni Silim.
\verseNumber{50}Ne 45,400 ka langun ne kabuhalan ni Naptali.

\BibleSectionHeading{Ka kasuluhan te langun ne lukes wey ka pegbaad-baad te tane}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{51}Ne 601,730 ka langun ne lukes ne me kabuhalan ni Israil ne nalista.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{52}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{26:52-56: }Num 34:13; Huswi 14:1-2.}Ne ingkahiyan te Magbebaye ne Manama si Muwisis,
\verseNumber{53}“Pama-baara nu ka tane diye te me tribu isip karatuan ne egkapanunud dan sumale te kasuluhan te me ngaran ne nalista.
\verseNumber{54}Maluaha nu ka baad te tribu ne masulug se sakup, wey malig-eta nu re ka baad te tribu ne deisek de se sakup. Pamaari nu ka tagse tribu sumale te kasuluhan te me sakup.
\verseNumber{55}Piru keilangan ne pinaahi te pegpintut-pintut ka pegbaad-baad te tane. Ne egpakarawat ka tagse tribu te tane ne egkeilanganen dan, sumale te kasuluhan te nalista ne me ngaran.
\verseNumber{56}Egba-baaren pinaahi te pegpintut-pintut ka tane isip karatuan ne egkapanunud te me tribu ne masulug se sakup wey te me tribu ne deisek de se sakup.”

\BibleSectionHeading{Ka me kabuhalan ni Libi}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{57}Ne ka me kabuhalan ni Libi iyan ka me pamilya ni Girsun, ni Kuhat, wey ni Mirari.
\verseNumber{58}Ne ka duma pad man‑e ne me kabuhalan ni Libi iyan ka me pamilya ni Libni, ni Hibrun, ni Mali, ni Musi, wey ni Kura. Ne si Kuhat ka amey ni Amram.
\verseNumber{59}Ne ka asawa ni Amram, iyan si Husibid ne kabuhalan ded man‑e ni Libi. Diye neetew te Ihiptu si Husibid. Ne me anak en iya ni Amram ki Husibid ensi Aarun, si Muwisis, wey si Miryam.
\verseNumber{60}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{26:60: }Num 3:2.}Ne si Aarun ka amey enni Nadab, ni Abihu, ni Iliyasar, wey ni Itamar.
\verseNumber{61}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{26:61: }Lib 10:1-2; Num 3:4.}Piru migpatey ensi Nadab wey si Abihu diye te tangkaan te Magbebaye ne Manama tenged te peggamit dan te kene ne eleg ne hapuy te timpu ne migpanubad sikandan.
\verseNumber{62}Ne daruwa ne pulu wey tatelu ne libu (23,000) ka langun ne kabuhalan ni Libi ne senge-bulan pad se idad wey seeye se buyag-buyag e. Ware sikandan ilagkes te egpanlista su kene ma sikandan egkabaaran te tane isip karatuan ne egkapanunud te me kabuhalan ni Israil.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{63}Sika langun ka me kabuhalan ni Israil ne impanlista ni Muwisis wey ni Iliyasar ne talagpanubad, diye te kanapnapuan te Muwab, te ilis te Weyig ne Hurdan ne egkatalipag te Hiriku.
\verseNumber{64}Piru warad nasame te langun ne nalagkes te an-anayan ne pegpanlista ni Muwisis wey ni Aarun diye te disirtu, diye te Sinay,
\verseNumber{65}su migkahi ma ka Magbebaye ne Manama meyitenged kandan te, “Egpatey iya sikandan diye te disirtu, wey ware minsan sabeka kandan ne egkaluwas,” purisu ware iya nasame kandan angin e mule ki Kalib ne anak ni Hipuni wey ki Huswi ne anak ni Nun.

\BibleSectionHeading{Ka me malitan ne anak ni Silupihad}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{27}Ne si Silupihad due anak ne me malitan ne iyan ensi Mala, si Nua, si Hugla, si Milka, wey si Tirsa. Anak ni Hipir si Silupihad wey apu ni Gilyad. Ne si Gilyad ka anak ni Makir wey apu ni Manasis. Ne si Manasis ka anak ni Husi.
\verseNumber{2}Ne nangendiye te gumawan te Balungbalung ne Temuwanan ka me anak ni Silupihad wey migmanasindeg sikandan diye te tangkaan ni Muwisis, ni Iliyasar ne talagpanubad, te me pangulu, wey te langun ne kabuhalan ni Israil. Ne migkahi sikandan,
\verseNumber{3}“Namatey ka amey ney diye te disirtu, piru kene sikandin ne duma te seeye se migpakigsabeka ki Kura ne migsukul te Magbebaye. Namatey sikandin tenged te sale din mismu, wey ware anak din ne lukes.
\verseNumber{4}Ne eg-aween naa ka ngaran te amey ney puun te kabuhalan din tenged de te ware anak din ne me lukes? Baari key te egkapanunud te amey ney iling te baad te me karumaan ney.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{5}Ne ingguhud ni Muwisis diye te Magbebaye ka ingkahi te me malitan.
\verseNumber{6}Ne ingkahiyan te Magbebaye si Muwisis,
\verseNumber{7}“Eleg ka ingkahi te me malitan ne me anak ni Silupihad. Keilangan ne egbaaran nu sikandan te tane iling te me karumaan dan. Ibehey nu kandan ka tane ne baad perem te amey ran.
\verseNumber{8}Ne kahii nu ka me kabuhalan ni Israil te emun ke egpatey ka sabeka ne etew ne ware anak ne lukes, keilangan ne igbehey ka karatuan ne egkapanunud din diye te me anak din ne malitan.
\verseNumber{9}Ne emun ke ware man‑e me anak din ne malitan, igbehey ka egkapanunud din diye te me suled din ne lukes.
\verseNumber{10}Ne emun ke ware man‑e me suled din ne lukes, igbehey ka egkapanunud din diye te me lukes ne suled te amey rin.
\verseNumber{11}Ne emun ke ware man‑e me lukes ne suled te amey rin, igbehey ka egkapanunud din diye te amana rin pad iya ne karumaan wey ka sika ne karumaan din, iyan e egpakakamuney kayi. Keilangan ne egtumanen sika te me kabuhalan ni Israil isip balaud wey suhu, sumale te insuhu ku keykew Muwisis.”

\BibleSectionHeading{Ka peg-alam ki Huswi isip liwan ki Muwisis}
\BibleSectionCrossReference{(Diy. 31:1-8)}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{12}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{27:12-14: }Diy 3:23-27; 32:48-52.}Sabeka ne aldew, ingkahiyan e man‑e te Magbebaye si Muwisis, “Takereg ka diye te Bubungan ne Abarim wey pamantawa nu ka tane ne imbehey ku te me kabuhalan ni Israil.
\verseNumber{13}Ke egkakita nud e seini, egpatey kad e degma iling te suled nu ne si Aarun,
\verseNumber{14}su migsupak kew ma se daruwa te me suhu ku diye te disirtu, diye te Sin. Te timpu ne migmanagsahukul keddi ka me kabuhalan ni Israil diye te Miriba, ware niyu ipeila kandan ka pegkamatulus ku.”
\BibleParagraphStyleP
Ka Miriba iyan seeye ka weyig ne diye te disirtu, diye te Sin.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{15}Ne mig-ampu si Muwisis diye te Magbebaye ne migkahi,
\verseNumber{16}“He Magbebaye, ka Manama ne migbehey te umul te langun ne etew, alam ka te etew ne egpangulu te me kabuhalan ni Israil,
\verseNumber{17}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{27:17: }1Har 22:17; Isi 34:5; Mat 9:36; Mar 6:34.}wey iyan eggun‑a kandan minsan hendei sikandan egpabaye wey egpangulu kandan te gira eyew ka keet-etawan nu Magbebaye, kene egpekeiling te me karniru ne ware talagtameng.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{18}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{27:18: }Iks 24:13.}Ne ingkahiyan te Magbebaye si Muwisis, “Ipeumew nu ka etew ne napenu te Panisingan ne iyan si Huswi ne anak ni Nun, wey itel-eb nu kandin ka belad nu.
\verseNumber{19}Pasasindeha nu sikandin diye te tangkaan ni Iliyasar ne talagpanubad, wey diye te tangkaan te me kabuhalan ni Israil, wey ipataha nu kandan ne in-alam ku si Huswi ne egsubal keykew.
\verseNumber{20}Behayi nu sikandin te duma ne katenged nu eyew egtuman kandin ka langun ne kabuhalan ni Israil.
\verseNumber{21}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{27:21: }Iks 28:30; 1Sam 14:41; 28:6.}Ne pasasindeha nu sikandin diye te tangkaan ni Iliyasar ne iyan egnengneng ke nekey ka igkeupii ku pinaahi te Urim wey Tumim. Te seini ne paahi, egkabulihan ni Iliyasar si Huswi wey ka langun ne kabuhalan ni Israil ke nekey ka eleg ne eggimuwen dan.”
\verseNumber{22}Ne intuman ni Muwisis ka insuhu kandin te Magbebaye. Impeumew rin si Huswi wey impasasindeg din diye te tangkaan ni Iliyasar ne talagpanubad wey diye te tangkaan te langun ne kabuhalan ni Israil.
\verseNumber{23}Ne intel-eb din ka belad din ki Huswi wey impataha rin ka langun ne si Huswi ka egsubal kandin sumale te insuhu te Magbebaye.

\BibleSectionHeading{Ka inaldew-aldew ne igmanubad}
\BibleSectionCrossReference{(Iks. 29:38-46)}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{28}Ne ingkahiyan te Magbebaye ne Manama si Muwisis,
\verseNumber{2}“Kahii nu ka me kabuhalan ni Israil: ‘Keilangan ne egpanubad kew te egkakeen ne egtutungen wey ka lansi due ka igkeemuti te Magbebaye. Imanubad niyu sika te intahahe ne timpu.’
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{3}“Ne kahii nu man‑e sikandan te seini ka inaldew-aldew ne egtutungen ne igmanubad niyu diye te Magbebaye: daruwa ne lukesan ne nati te karniru ne tigsabeka ne leg‑un se kabuyahi wey ware nenabalbalangi.
\verseNumber{4}Ipanubad niyu te maselem ka sabeka ne karniru, ne ka dangeb, ipanubad niyu te maapun.
\verseNumber{5}Ne ka tagse sabeka kayi, egpatapikan te tigtatelu ne salmun ne harina ne amana ne meupiya ne linuyang te tatelu ne salmun ne mentika te ingkeles ne ulibu.
\verseNumber{6}Sika ka inaaldew-aldew ne igmanubad ne egtutungen ne insuhu dengan kaniyu te Magbebaye diye te Bubungan ne Sinay. Igpanubad sika ne egtutungen, wey meemut ka lansi diye te Magbebaye ne Manama.
\verseNumber{7}Ne ka tagse sabeka te sika ne igmanubad, egpatapikan man‑e te binu ne tigsenge-litru. Ne eg-itisen ka binu diye matulus ne inged isip halad para te Magbebaye.
\verseNumber{8}Ne iling ded ka eggimuwen niyu te igkarangeb ne karniru ne igpanubad niyu te maapun. Patapiki niyu red man‑e seini te iling ded ne klasi te harina wey binu isip pegpahale te Magbebaye. Igmanubad sika ne egtutungen wey ka lansi due ka igkeemuti te Magbebaye.”

\BibleSectionHeading{Ka igmanubad te Aldew te Peggimeley}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{9}“Ne seini ka egtutungen niyu ne igmanubad te Aldew te Peggimeley: daruwa ne lukesan ne nati te karniru ne tigsabeka ne leg‑un se kabuyahi wey ware nenabalbalangi. Ne patapiki niyu seini te binu wey daruwa ne kilu te meupiya ne klasi te harina ne linuyang te mentika.
\verseNumber{10}Sika ka egtutungen ne igmanubad niyu te Aldew te Peggimeley, ware labet due ka inaldew-aldew ne igpanubad ne egtutungen wey te me halad ne binu.”

\BibleSectionHeading{Ka igmanubad te an-anayan ne aldew te tagse bulan}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{11}“Ne seini ka egtutungen niyu ne igmanubad te tagse an-anayan ne aldew te bulan: daruwa ne turu ne nati te baka, sabeka ne lukesan ne karniru, wey pitu ne lukesan ne nati te karniru ne tigsabeka ne leg‑un se kabuyahi wey ware nenabalbalangi.
\verseNumber{12}Ne ka sika ne igmanubad, patapiki niyu te meupiya ne klasi te harina ne linuyang te mentika. Ka tagse sabeka ne baka ne igpanubad, patapiki niyu te tigtatelu ne kilu, wey ka lukesan ne karniru patapiki niyu te daruwa ne kilu,
\verseNumber{13}wey ka tagse sabeka te nati te karniru, patapiki niyu te tigsenge-kilu. Igmanubad sika ne egtutungen wey ka lansi due ka igkeemuti te Magbebaye.
\verseNumber{14}Ne ka tagse sabeka te turu ne baka, patapiki niyu man‑e te binu ne tigdaruwa ne litru, wey ka lukesan ne karniru, patapiki niyu te senge-litru wey liware, wey ka tagse sabeka te nati te karniru, patapiki niyu te tigsenge-litru. Sika ka egtutungen niyu ne igmanubad tagse an-anayan ne aldew te bulan te intiru ne leg‑un.
\verseNumber{15}Ne lagkes kew panubad te sabeka ne lukesan ne kambing isip igpalangesa ne ig-awe te sale, ware pad labet due ka inaldew-aldew ne igmanubad niyu.”

\BibleSectionHeading{Ka me halad te Sahakeen te Paan ne Ware Patulin}
\BibleSectionCrossReference{(Lib. 23:5-14)}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{16}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{28:16: }Iks 12:1-13; Diy 16:1-2.}“Ne Sahakeen kew te Peglihad te Panalihan te igkasapulu wey hep‑at (14) ne aldew te an-anayan ne bulan.
\verseNumber{17}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{28:17-25: }Iks 12:14-20; 23:15; 34:18; Diy 16:3-8.}Te igkasapulu wey lalimma (15) ne aldew, egbunsud ka Sahakeen te Paan ne Ware Patulin, taman te pitu ne aldew. Te sika se pitu ne aldew, kene kew keen te paan ne in-amutan te patulin.
\verseNumber{18}Te an-anayan ne aldew te Sahakeen, libulung kew eyew te pegsimba te Magbebaye, wey kene kew trabahu te sika ne aldew.
\verseNumber{19}Ne tutung kew te igmanubad niyu diye te Magbebaye: daruwa ne turu ne nati te baka, sabeka ne lukesan ne karniru, wey pitu ne lukesan ne nati te karniru ne tigsabeka ne leg‑un se kabuyahi wey ware nenabalbalangi.
\verseNumber{20}Ne ka sika ne igmanubad, patapiki niyu te meupiya ne klasi te harina ne linuyang te mentika. Ka tagse sabeka te turu ne nati te baka, patapiki niyu te tigtatelu ne kilu, wey ka lukesan ne karniru, patapiki niyu te daruwa ne kilu,
\verseNumber{21}wey ka tagse sabeka te pitu ne nati te karniru, patapiki niyu te tigsenge-kilu.
\verseNumber{22}Ne lagkes kew man‑e panubad te sabeka ne lukesan ne kambing isip igpalangesa ne ig-awe te sale.
\verseNumber{23}Piru ware pad labet due ka igmanubad niyu tagse maselem.
\verseNumber{24}Te iling ded ne paahi, tagse aldew te pitu ne aldew, panubad kew te egkakeen ne egtutungen wey ka lansi due ka igkeemuti te Magbebaye. Imanubad niyu sika piru ware labet due ka inaldew-aldew ne egtutungen ne igmanubad niyu.
\verseNumber{25}Te igkapitu ne aldew, libulung kew e man‑e eyew te pegsimba te Magbebaye, wey kene kew trabahu te sika ne aldew.”

\BibleSectionHeading{Ka igmanubad te Sahakeen te Pegsawit}
\BibleSectionCrossReference{(Lib. 23:15-22)}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{26}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{28:26-31: }Iks 23:16; 34:22; Diy 16:9-12.}“Te timpu ne eghalad kew diye te Magbebaye te hun‑a ne behas te trigu te an-anayan ne aldew te Sahakeen te Pegsawit, libulung kew man‑e eyew te pegsimba te Magbebaye, wey kene kew trabahu te sika ne aldew.
\verseNumber{27}Ne tutung kew te igpanubad ne daruwa ne turu ne nati te baka, sabeka ne lukesan ne karniru, wey pitu ne lukesan ne nati te karniru ne tigsabeka ne leg‑un se kabuyahi. Ne ka lansi due ka igkeemuti te Magbebaye.
\verseNumber{28}Ne ka sika ne igmanubad, patapiki niyu te meupiya ne klasi te harina ne linuyang te mentika. Ka tagse sabeka te turu ne nati te baka, patapiki niyu te tigtatelu ne kilu, ne ka sabeka ne lukesan ne karniru, patapiki niyu te daruwa ne kilu,
\verseNumber{29}wey ka tagse sabeka te pitu ne lukesan ne nati te karniru, patapiki niyu te tigsenge-kilu.
\verseNumber{30}Ne lagkes kew man‑e panubad te sabeka ne lukesan ne kambing isip igpalangesa ne ig-awe te sale.
\verseNumber{31}Patapiki niyu ka kambing ne igpanubad niyu te ighalad ne binu wey egkakeen ne egpuun te egketuen ne pinamula, ware pad labet due ka inaldew-aldew ne igmanubad niyu. Ne keilangan ne ware nenabalbalangi ka igmanubad niyu ne me ayam.”

\BibleSectionHeading{Ka igmanubad te Sahakeen te Pegparahing te me Trumpita}
\BibleSectionCrossReference{(Lib. 23:23-25)}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{29}“Te an-anayan ne aldew te igkapitu ne bulan, libulung kew eyew te pegsimba te Magbebaye ne Manama, wey parahing kew te me trumpita. Ne kene kew trabahu te sika ne aldew.
\verseNumber{2}Ne seini ka egtutungen niyu ne igmanubad: sabeka ne turu ne nati te baka, sabeka ne lukesan ne karniru, wey pitu ne lukesan ne nati te karniru ne tigsabeka ne leg‑un se kabuyahi wey ware nenabalbalangi. Ne ka lansi due ka igkeemuti te Magbebaye.
\verseNumber{3}Ne ka sika ne igmanubad, patapiki niyu te meupiya ne klasi te harina ne linuyang te mentika. Ka sabeka ne turu ne nati te baka, patapiki niyu te tatelu ne kilu, wey ka lukesan ne karniru, patapiki niyu te daruwa ne kilu,
\verseNumber{4}wey ka tagse sabeka te pitu ne lukesan ne nati te karniru, patapiki niyu te tigsenge-kilu.
\verseNumber{5}Ne lagkes kew man‑e panubad te sabeka ne lukesan ne kambing isip igpalangesa eyew te peglinis te sale.
\verseNumber{6}Ne ka sika ne igpanubad, ware labet te tagse bulan wey inaldew-aldew ne igmanubad niyu ne egmatapikan te ighalad ne binu wey egkakeen ne egpuun te egketuen ne pinamula sumale te suhu. Igmanubad sika ne egtutungen, wey ka lansi due ka igkeemuti te Magbebaye.”

\BibleSectionHeading{Ka igpalangesa te Aldew te Pegpasaylu te Sale}
\BibleSectionCrossReference{(Lib. 23:26-32)}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{7}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{29:7-11: }Lib 16:29-34.}“Te igkasapulu (10) ne aldew te igkapitu ne bulan, libulung kew e man‑e eyew te pegsimba te Magbebaye; puasa kew wey kene kew trabahu te sika ne aldew.
\verseNumber{8}Piru tutung kew te igmanubad niyu ne sabeka ne turu ne nati te baka, sabeka ne lukesan ne karniru, wey pitu ne lukesan ne nati te karniru ne tigsabeka ne leg‑un se kabuyahi wey ware nenabalbalangi. Ne ka lansi due ka igkeemuti te Magbebaye.
\verseNumber{9}Ne ka sika ne igmanubad, patapiki niyu te meupiya ne klasi te harina ne linuyang te mentika. Ka sabeka ne turu ne nati te baka, patapiki niyu te tatelu ne kilu, wey ka lukesan ne karniru, patapiki niyu te daruwa ne kilu,
\verseNumber{10}wey ka tagse sabeka te pitu ne lukesan ne nati te karniru, patapiki niyu te tigsenge-kilu.
\verseNumber{11}Ne lagkes kew man‑e panubad te sabeka ne lukesan ne kambing isip igpalangesa ne ig-awe te sale; ware pad labet due ka igpanubad ne igpalangesa wey ka inaldew-aldew ne igmanubad niyu ne egmatapikan te ighalad ne binu wey egkakeen ne egpuun te egketuen ne pinamula.”

\BibleSectionHeading{Ka igmanubad te Sahakeen te me Leeb}
\BibleSectionCrossReference{(Lib. 23:33-44)}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{12}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{29:12-38: }Lib 23:34; Diy 16:13-15.}“Te igkasapulu wey lalimma (15) ne aldew te sikan ded man‑e ne bulan, libulung kew e man‑e eyew te pegsimba te Magbebaye, wey kene kew trabahu te sika ne aldew. Ne sahakeen kew te pitu ne aldew, para te Magbebaye.
\verseNumber{13}Ne panubad kew te egtutungen: sapulu wey tatelu (13) ne turu ne nati te baka, daruwa ne lukesan ne karniru, wey sapulu wey hep‑at (14) ne lukesan ne nati te karniru ne tigsabeka ne leg‑un se kabuyahi ne ware nenabalbalangi. Ne ka lansi due ka igkeemuti te Magbebaye.
\verseNumber{14}Ne ka sika ne igmanubad, patapiki niyu te meupiya ne klasi te harina ne linuyang te mentika. Ka tagse sabeka te sapulu wey tatelu (13) ne turu ne baka, patapiki niyu te tigtatelu ne kilu, wey ka tagse sabeka te daruwa ne lukesan ne karniru, patapiki niyu te tigdaruwa ne kilu,
\verseNumber{15}wey ka tagse sabeka te sapulu wey hep‑at (14) ne nati te karniru, patapiki niyu te tigsenge-kilu.
\verseNumber{16}Ne lagkes kew man‑e panubad te sabeka ne lukesan ne kambing isip panubad ne ig-awe te sale, ware pad labet due ka inaldew-aldew ne igmanubad niyu ne egmatapikan te ighalad ne binu wey egkakeen ne egpuun te egketuen ne pinamula.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{17}“Te igkarangeb ne aldew te Sahakeen, seini ipanubad niyu: sapulu wey daruwa (12) ne turu ne nati te baka, daruwa ne lukesan ne karniru, wey sapulu wey hep‑at (14) ne lukesan ne nati te karniru ne tigsabeka ne leg‑un se kabuyahi wey ware nenabalbalangi.
\verseNumber{18}Ne ka tagse sabeka te me turu ne baka, te lukesan ne karniru, wey te me nati te karniru, patapiki niyu te me halad ne binu wey egkakeen ne egpuun te egketuen ne pinamula sumale te suhu.
\verseNumber{19}Ne lagkes kew man‑e panubad te sabeka ne lukesan ne kambing isip panubad ne ig-awe te sale, ware pad labet due ka inaldew-aldew ne igmanubad niyu ne egmatapikan te ighalad ne binu wey egkakeen ne egpuun te egketuen ne pinamula.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{20}“Te igkatatelu ne aldew te Sahakeen, panubad kew te sapulu wey sabeka (11) ne turu ne nati te baka, daruwa ne lukesan ne karniru, wey sapulu wey hep‑at (14) ne lukesan ne nati te karniru ne tigsabeka ne leg‑un se kabuyahi wey ware nenabalbalangi.
\verseNumber{21}Ne ka tagse sabeka te me turu ne baka, te lukesan ne karniru, wey te me nati te karniru, patapiki niyu te me halad ne binu wey egkakeen ne egpuun te egketuen ne pinamula sumale te suhu.
\verseNumber{22}Ne lagkes kew man‑e panubad te sabeka ne lukesan ne kambing isip panubad ne ig-awe te sale, ware pad labet due ka inaldew-aldew ne igmanubad niyu ne egmatapikan te halad ne binu wey egkakeen ne egpuun te egketuen ne pinamula.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{23}“Te igkeep‑at ne aldew te Sahakeen, panubad kew te sapulu (10) ne turu ne nati te baka, daruwa ne lukesan ne karniru, wey sapulu wey hep‑at (14) ne lukesan ne nati te karniru ne tigsabeka ne leg‑un se kabuyahi wey ware nenabalbalangi.
\verseNumber{24}Ne ka tagse sabeka te me turu ne baka, te lukesan ne karniru, wey te me nati te karniru, patapiki niyu te me halad ne binu wey egkakeen ne egpuun te egketuen ne pinamula sumale te suhu.
\verseNumber{25}Ne lagkes kew man‑e panubad te sabeka ne lukesan ne kambing isip panubad ne ig-awe te sale, ware pad labet due ka inaldew-aldew ne igmanubad niyu ne egmatapikan te halad ne binu wey egkakeen ne egpuun te egketuen ne pinamula.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{26}“Te igkalimma ne aldew te Sahakeen, panubad kew te siyam ne turu ne nati te baka, daruwa ne lukesan ne karniru, wey sapulu wey hep‑at (14) ne lukesan ne nati te karniru ne tigsabeka ne leg‑un se kabuyahi ne ware nenabalbalangi.
\verseNumber{27}Ne ka tagse sabeka te me turu ne baka, te lukesan ne karniru, wey te me nati te karniru, patapiki niyu te me halad ne binu wey egkakeen ne egpuun te egketuen ne pinamula sumale te suhu.
\verseNumber{28}Ne lagkes kew man‑e panubad te sabeka ne lukesan ne kambing isip panubad ne ig-awe te sale, ware pad labet due ka inaldew-aldew ne igmanubad niyu ne egmatapikan te halad ne binu wey egkakeen ne egpuun te egketuen ne pinamula.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{29}“Te igkeen‑em ne aldew te Sahakeen, panubad kew te walu ne turu ne nati te baka, daruwa ne lukesan ne karniru, wey sapulu wey hep‑at (14) ne lukesan ne nati te karniru ne tigsabeka ne leg‑un se kabuyahi wey ware nenabalbalangi.
\verseNumber{30}Ne ka tagse sabeka te me turu ne baka, te lukesan ne karniru, wey te me nati te karniru, patapiki niyu te me halad ne binu wey egkakeen ne egpuun te egketuen ne pinamula sumale te suhu.
\verseNumber{31}Ne lagkes kew man‑e panubad te sabeka ne lukesan ne kambing isip panubad ne ig-awe te sale, ware pad labet due ka inaldew-aldew ne igmanubad niyu ne egmatapikan te halad ne binu wey egkakeen ne egpuun te egketuen ne pinamula.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{32}“Te igkapitu ne aldew te Sahakeen, panubad kew te pitu ne turu ne nati te baka, daruwa ne lukesan ne karniru, wey sapulu wey hep‑at (14) ne lukesan ne nati te karniru ne tigsabeka ne leg‑un se kabuyahi wey ware nenabalbalangi.
\verseNumber{33}Ne ka tagse sabeka te me turu ne baka, te lukesan ne karniru, wey te me nati te karniru, patapiki niyu te me halad ne binu wey egkakeen ne egpuun te egketuen ne pinamula sumale te suhu.
\verseNumber{34}Ne lagkes kew man‑e panubad te sabeka ne lukesan ne kambing isip panubad ne ig-awe te sale, ware pad labet due ka inaldew-aldew ne igmanubad niyu ne egmatapikan te halad ne binu wey egkakeen ne egpuun te egketuen ne pinamula.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{35}“Te igkawalu ne aldew te Sahakeen, libulung kew e man‑e eyew te pegdayan te Magbebaye ne Manama. Ne kene kew trabahu te sika ne aldew.
\verseNumber{36}Piru tutung kew te igmanubad niyu diye te Magbebaye te sabeka ne turu ne baka, sabeka ne lukesan ne karniru, wey pitu ne lukesan ne nati te karniru ne tigsabeka ne leg‑un se kabuyahi wey ware nenabalbalangi. Ne ka lansi due ka igkeemuti te Magbebaye.
\verseNumber{37}Ne ka turu ne baka, ka lukesan ne karniru, wey ka me nati te karniru, patapiki niyu te me halad ne binu wey egkakeen ne egpuun te egketuen ne pinamula sumale te suhu.
\verseNumber{38}Ne lagkes kew man‑e panubad te sabeka ne lukesan ne kambing isip panubad ne ig-awe te sale, ware pad labet due ka inaldew-aldew ne igmanubad niyu ne egmatapikan te halad ne binu wey egkakeen ne egpuun te egketuen ne pinamula.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{39}“Keilangan ne igmanubad niyu ka sika langun diye te Magbebaye te inteil ne timpu te me Sahakeen. Ne ware pad labet te igmanubad niyu te pegtuman te panaad niyu, wey te duma pad ne dasag ne igmamehey niyu re due, wey te egtutungen ne igmanubad, me halad ne binu wey egkakeen ne egpuun te egketuen ne pinamula, wey te me halad para te meupiya ne rilasyun diye te Magbebaye.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{40}Purisu ingguhuran e ni Muwisis ka me kabuhalan ni Israil te langun sumale te insuhu kandin te Magbebaye.

\BibleSectionHeading{Me tulumanen meyitenged te pahunlibet}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{30}Ne ingkahiyan ni Muwisis ka me pangulu te me tribu te Israil, “Migsuhu ka Magbebaye ne Manama
\verseNumber{2}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{30:2: }Diy 23:21-23; Mat 5:33.}ne emun ke egpanaad ka sabeka ne lukes wey ke egpahunlibet naa diye te Magbebaye ne due eggimuwen din wey ke kene din naa eggimuwen, keilangan ne egtumanen din iya seini.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{3}“Ne emun degma egpanaad wey ke egpahunlibet naa diye te Magbebaye ka mengebay ne miglemung pad te amey wey iney rin, ne due eggimuwen din wey ke kene din naa eggimuwen,
\verseNumber{4}wey nanengnengan te amey rin ka impahunlibet din diye te Magbebaye piru migpeeneng-eneng de, keilangan ne egtumanen din ka sika ne panaad.
\verseNumber{5}Piru ke egbalabag ka amey rin ke egpakanengneng meyitenged te impahunlibetan din, kenad keilangan ne egtumanen din pad seini, wey egpasayluwen sikandin te Magbebaye su migbalabag ma ka amey rin.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{6}“Ne emun ke egpakaasawe e ka sabeka ne mengebay taheed te duen pad impanaad din wey ke impahunlibetan naa ne ware diye te suman-suman din,
\verseNumber{7}wey nanengnengan te iglukes din ka impahunlibetan din, piru migpeeneng-eneng de, keilangan ne egtumanen din ka sika ne panaad.
\verseNumber{8}Piru ke egbalabag ka iglukes din ke egpakanengneng meyitenged te impahunlibetan din, kenad keilangan ne egtumanen din pad seini, wey egpasayluwen sikandin te Magbebaye.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{9}“Piru ke balu wey ke in-engkeran naa ne malitan ka egpanaad wey ke egpahunlibet naa, keilangan iya ne egtumanen din ka sika ne panaad.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{10}“Ne emun ke manggiasawa ne malitan ka egpanaad wey ke egpahunlibet naa ne due eggimuwen din wey ke kene din naa eggimuwen,
\verseNumber{11}wey egpakanengneng ka iglukes din meyitenged te impahunlibetan din, piru migpeeneng-eneng de, keilangan iya ne egtumanen din ka sika ne panaad.
\verseNumber{12}Piru ke egbalabag ka iglukes din ke egpakanengneng meyitenged te impahunlibetan din, kenad keilangan ne egtumanen din pad seini, wey egpasayluwen sikandin te Magbebaye.
\verseNumber{13}Purisu due katenged te iglukes te pegtuhut wey pegbalabag te minsan nekey ne igpanaad wey ke igpahunlibet naa te asawa rin.
\verseNumber{14}Piru ke egpakanengneng ka iglukes meyitenged te impahunlibetan te asawa rin diye te Magbebaye piru migpeeneng-eneng de, migpasabut naa sika ne intuhutan din ka asawa rin ne egtumanen ka langun ne panaad din.
\verseNumber{15}Piru ke egpakanengneng ka lukes meyitenged kayi, ne wey e egbalabag ke pile e ne aldew ka eglihad, ka lukes ka egparusaan te parusa ne para perem te asawa rin.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{16}Sika ka me tulumanen ne imbehey te Magbebaye ki Muwisis meyitenged te alunggun, wey meyitenged te mengebay ne miglemung pad te amey wey iney rin.

\BibleSectionHeading{Ka pegkatalu te me matig-Midiyan}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{31}Ne ingkahiyan te Magbebaye ne Manama si Muwisis,
\verseNumber{2}“Sulii nu ka me matig-Midiyan te inggimu ran diye te me kabuhalan ni Israil. Ne pegkeimpus due, egpatey kad.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{3}Purisu ingguhuran e ni Muwisis ka me kabuhalan ni Israil te migkahi, “Pangandam kew te gira; eglusuran ta ka me matig-Midiyan, su igpaneem-neem te Magbebaye kandan ka pegsuli din.
\verseNumber{4}Keilangan ne egpeuyan te tigsenge-libu (1,000) ne etew ka tagse tribu te Israil eyew egpakiggira.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{5}Purisu mig-alam sikandan te tigsenge-libu (1,000) ne etew puun te tagse tribu te Israil. Ne sapulu wey daruwa ne libu (12,000) ka langun wey nasangkap te me panganiban te gira.
\verseNumber{6}Ne impeendiye sikandan ni Muwisis te giraanan wey impanguluwan ni Pinihas ne anak te talagpanubad ne si Iliyasar. Ne migpanguyan si Pinihas te me kasangkapan ne egpuun te Balungbalung ne Temuwanan lagkes ka trumpita ne egparahingen te pegpepangandam.
\verseNumber{7}Inlusuran dan ka me matig-Midiyan sumale te insuhu te Magbebaye ki Muwisis, wey impangimatayan dan ka langun ne lukes.
\verseNumber{8}Inlagkes dan te egpangimatey ka lalimma ne Hari te Midiyan ne iyan ensi Ibi, si Rikim, si Sur, si Hur, wey si Riba. Inggimatayan dan degma pinaahi te kampilan si Balaam ne anak ni Biyur.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{9}Ne impandakep te me kabuhalan ni Israil ka langun ne malitan, lagkes ka me bate, wey impanguyan dan ka me kamil, ka me karniru, wey ka langun ne karatuan.
\verseNumber{10}Ne impanilaban dan ka langun ne siyudad lagkes ka me kampu te me matig-Midiyan,
\verseNumber{11}wey impanguyan dan ka langun ne naahew ran, lagkes ka me etew wey ka me ayam.
\verseNumber{12}Ne impanguyan dan seini langun diye ki Muwisis, ki Iliyasar ne talagpanubad, wey te langun ne kabuhalan ni Israil ne diye te me kampu diye te kanapnapuan te Muwab, te ilis te Weyig ne Hurdan ne egkatalipag te Hiriku.

\BibleSectionHeading{Ka peg-uli te me sundalu}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{13}Ne insinug-ung sikandan enni Muwisis, ni Iliyasar, wey te me igbuyag te me kabuhalan ni Israil diye te lihawangan te kampu.
\verseNumber{14}Ne nabelu si Muwisis te me kumandir te linibu wey ginatus ne me sundalu ne migpuun pad te gira.
\verseNumber{15}Ne mig-inse si Muwisis kandan, “Mania te ware niyu pangimatayi ka me malitan?
\verseNumber{16}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{31:16: }Num 25:1-9.}Sikandan ka mig-ikul te me tambag ni Balaam wey sikandan ka egpuunan ne mig-inniyug te Magbebaye ka me kabuhalan ni Israil diye te Piyur. Ne tenged due, impeuyanan te Magbebaye te karereetan ka me kabuhalan ni Israil.
\verseNumber{17}Purisu pangimatayi niyu ka langun ne bate ne lukes wey ka langun ne malitan ne neyilabetan e te lukes.
\verseNumber{18}Piru kene niyu re ilagkes ka me mengebay pad ne ware pad neyilabeti te lukes su kaniyud e sikandan.
\verseNumber{19}Ne sikaniyu langun se nakapatey wey ke nakasamsam naa te minatey, kene kew pa seled te kampu taman te pitu ne aldew. Te igkatatelu wey te igkapitu ne aldew, keilangan ne eglinisan niyu ka pegkeetew niyu lagkes ka nandakep niyu.
\verseNumber{20}Ne linisi niyu degma ka langun ne kumbale niyu wey ka langun ne kasangkapan niyu ne inggimu puun te bulbul wey ke laplap naa te kambing wey ke kayu naa.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{21}Ne ingkahiyan ni Iliyasar ne talagpanubad ka me sundalu ne egpuun te gira, “Seini ka tulumanen ne imbehey te Magbebaye ki Muwisis:
\verseNumber{22}Ka minsan nekey ne kene egkatutung iling te bulawan, pelata, burunsi, putew, lata, wey timehe,
\verseNumber{23}keilangan ne igtuug niyu, eyew egkeyimu ne malinis, piru keilangan pad iya man‑e seini ne eglu‑luan te weyig te peglinis eyew egkeyimu ne matulus. Piru panlu‑lui niyu re mule te weyig ka minsan nekey ne kene egkaayun ne igtuug.
\verseNumber{24}Ne pami‑pii niyu ka me kumbale niyu te igkapitu ne aldew eyew egmalinis kew e, wey egkaayun kew e man‑e ne egseled te kampu.”

\BibleSectionHeading{Ka pegbaad-baad te nenaahew}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{25}Ne ingkahiyan te Magbebaye ne Manama si Muwisis,
\verseNumber{26}“Seela nu ka langun ne naahew lagkes ka me ayam wey ka naddakep ne etew. Pabulig ka ki Iliyasar ne talagpanubad wey te me pangulu te me pamilya.\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{31:26 }Te Hibruwanen: “me ulu te me amey.”}
\verseNumber{27}Baara niyu seini te daruwa ne baad: ka katenge, para te me sundalu ne me kabuhalan ni Israil ne migpakiggira, wey ka katenge, para te duma ne keet-etawan ne me kabuhalan ni Israil.
\verseNumber{28}Ne dapihi nu puun te baad te me sundalu, ka Magbebaye; sabeka te tagse lalimma ne gatus (500) te me etew, te me baka, te me asnu, te me karniru, wey te me kambing.
\verseNumber{29}Kua nu seini wey ibehey nu ki Iliyasar ne talagpanubad isip baad te Magbebaye.
\verseNumber{30}Ne puun te baad te me kabuhalan ni Israil, dapig ka te tigsabeka puun te tagse lalimma ne pulu (50) te me etew, te me baka, te me asnu, te me karniru, wey te me kambing. Ne ibehey nu naa seini diye te me kabuhalan ni Libi ne iyan impiyalan te Balungbalung te Magbebaye.”
\verseNumber{31}Ne intuman ni Muwisis wey ni Iliyasar ne talagpanubad ka insuhu te Magbebaye ki Muwisis.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{32}Ne seini ka kasuluhan te naahew te me sundalu: 675,000 ne buuk ka me karniru wey kambing,
\verseNumber{33}72,000 ne buuk ka me baka,
\verseNumber{34}61,000 ne buuk ka me asnu, wey
\verseNumber{35}32,000 ne buuk ka me malitan ne ware pad neyilabeti te lukes.
\verseNumber{36}Ne seini ka kasuluhan te katenge ne baad te me sundalu ne migpakiggira: 337,500 ne buuk ka me karniru wey kambing,
\verseNumber{37}675 ne buuk ka baad te Magbebaye,
\verseNumber{38}36,000 ne buuk ka me baka. Ne pitu ne pulu wey daruwa (72) ne buuk ka baad te Magbebaye,
\verseNumber{39}30,500 ne buuk ka me asnu. Ne hen‑em ne pulu wey sabeka (61) ne buuk ka baad te Magbebaye,
\verseNumber{40}16,000 ne buuk ka me malitan ne naddakep. Ne tatelu ne pulu wey daruwa (32) ne buuk ka baad te Magbebaye.
\verseNumber{41}Ne imbehey ni Muwisis ki Iliyasar ne talagpanubad ka baad ne para te Magbebaye sumale te insuhu kandin te Magbebaye.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{42}Ne seini ka baad te me kabuhalan ni Israil ne katenge te imbehey ni Muwisis te me sundalu ne migpakiggira:
\verseNumber{43}337,500 ne buuk ka me karniru wey me kambing,
\verseNumber{44}36,000 ne buuk ka me baka,
\verseNumber{45}30,500 ne buuk ka me asnu,
\verseNumber{46}wey sapulu wey hen‑em ne libu (16,000) ne buuk ka me malitan ne ware pad neyilabeti te lukes.
\verseNumber{47}Ne puun te seini se baad te me kabuhalan ni Israil, migdapig si Muwisis te tigsabeka puun te tagse lalimma ne pulu (50) ne etew wey ke ayam naa sumale te insuhu kandin te Magbebaye. Ne imbehey rin seini diye te me kabuhalan ni Libi ne iyan impiyalan te Balungbalung te Magbebaye.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{48}Ne migparani ki Muwisis ka me kumandir te linibu wey ginatus ne me sundalu,
\verseNumber{49}wey migkahi, “Ahalen, inseel ney ka me sundalu ne me sakup ney wey ware minsan sabeka ne naawe.
\verseNumber{50}Purisu in-uyan ney eyew igdasag para te Magbebaye ka seini se langun ne nakuwa ney ne me kasangkapan ne bulawan: me binukul, me sising, me ariyus, wey me balieg eyew kene key egparusaan te Magbebaye.”
\verseNumber{51}Ne indawat ni Muwisis wey ni Iliyasar ne talagpanubad ka me bulawan ne impanayab ne me kasangkapan.
\verseNumber{52}Ne sabeka ne gatus wey siyam ne pulu (190) ne kilu ka me kasangkapan ne bulawan ne immandasag te me kumandir te me sundalu para te Magbebaye.
\verseNumber{53}Ne migtines degma ka langun ne sundalu te me kasangkapan ne nenaahew ran.
\verseNumber{54}Ne impanguyan ni Muwisis wey ni Iliyasar ne talagpanubad ka me kasangkapan ne bulawan diye te Balungbalung ne Temuwanan eyew egkasuman-suman te Magbebaye ka me kabuhalan ni Israil.

\BibleSectionHeading{Ka me tribu diye te talipag te Hurdan}
\BibleSectionCrossReference{(Diy. 3:12-22)}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{32}Masulug amana ka me ayam te me kabuhalan ni Rubin wey ni Gad. Purisu te pegkakita ran ne meupiya ne eg-uyahan te me ayam ka tane te Hasir wey Gilyad,
\verseNumber{2}migparani sikandan ki Muwisis, ki Iliyasar, wey te me pangulu te me kabuhalan ni Israil, wey migkahi sikandan,
\verseNumber{3}“Ka Atarut, ka Dibun, ka Hasir, ka Nimra, ka Hisbun, ka Iliyali, ka Sibam, ka Nibu, wey ka Biyun,
\verseNumber{4}iyan ka me inged ne indereetan te Magbebaye pinaahi te langun ne kabuhalan ni Israil. Ne ka seini ne me inged, meupiya ne eg-uyahan te me ayam, wey nakita niyu ne masulug amana ka me ayam ney.
\verseNumber{5}Sikan naa, emun ke igkahale key nikaniyu, ibehey niyu ubag kanami ka seini ne tane isip baad ney. Kene key e nikaniyu palapasa te Hurdan.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{6}Piru ingkahiyan sikandan ni Muwisis, “Iyan niyu naa igkeupii ne eg-uugpe kew re taheed te egmangendiye te giraanan ka me karumaan niyu ne me kabuhalan ni Israil?
\verseNumber{7}Eg-awaan niyu re te kabagget ka me kabuhalan ni Israil ne eggendiye te tane ne igbehey kandan te Magbebaye.
\verseNumber{8}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{32:8-9: }Num 13:17-33.}Sika iya degma ka inggimu te me kabuybuyahan niyu dengan te timpu ne insuhu ku sikandan puun te Kadis-Barniya eyew te peg-iipat te seeye ne tane.
\verseNumber{9}Te pegginguma ran te bangalug ne egngaranan te Iskul, wey te nakita ran e ka tane ne igbehey kandan te Magbebaye, nasi dan e awei te kabagget ka me kabuhalan ni Israil eyew kenad eggendiye te seeye ne tane.
\verseNumber{10}Ne tenged dutu, nalanglangetan kandan ka Magbebaye wey migpahunlibet te migkahi,
\verseNumber{11}‘Tenged te kene ne mapahetpet ka pegtuman dan keddi, langun te seeye se daruwa ne pulu (20) se idad wey me buyag-buyag e ne inluwas ku puun te Ihiptu, kene egpakakita te tane ne insaad ku ki Abraham, ki Isaak, wey ki Hakub.
\verseNumber{12}Angin e mule ki Kalib ne anak ni Hipuni ne matig-Kina, wey ki Huswi ne anak ni Nun, su me mapahetpet ma mule ka pegtuman dan keddi.’
\verseNumber{13}Nalanglangetan ka Magbebaye te me kabuhalan ni Israil, purisu inlaag-laag din sikandan diye te disirtu taman te hep‑at ne pulu (40) ne leg‑un, taman te naamin e migpatey ka me kabuhalan ne nakasale kandin.
\verseNumber{14}Ne kuntee, sikaniyu se me kabuhalan te me makasesale, egsubal kew e man‑e eggimu iling te inggimu te me kabuybuyahan niyu. Egtimulan niyu re ka langet te Magbebaye te me kabuhalan ni Israil.
\verseNumber{15}Emun ke eg-inniyug kew te Magbebaye, egbalaharen din e degma ka me kabuhalan ni Israil kayi te disirtu, wey sikaniyu ka egpuunan te karereetan dan.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{16}Ne migkahi sikandan ki Muwisis, “Egmangealad key re kayi para te me ayam ney, wey egmasasindeg key degma te me lungsud ne egmeugpaan ney te me asawa wey me anak ney.
\verseNumber{17}Piru andam key degma ne eggun‑a te me karumaan ney ne me kabuhalan ni Israil eyew egpakiggira. Egbulihan ney sikandan taman te egpakaangken sikandan te tane dan. Ne taheed te egpakiggira key, igmanggaat ney re ka asawa wey me anak ney te me lungsud ne nalingutan te malig‑en, matikang, wey makepal ne alad ne batu eyew kene sikandan egkarandaniyan te me mahinged te seini ne tane.
\verseNumber{18}Ne kene key egmanguli taman te egpakarawat ka langun ne kabuhalan ni Israil te egkapanunud dan ne tane.
\verseNumber{19}Ne kene key e degma egbuyu te baad ney te tane duma kandan diye te talipag te Hurdan su iyan ney man e baad ka tane kayi te talipag dapit te igsile.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{20}Purisu ingkahiyan sikandan ni Muwisis, “Ke malahet ma iya ne egduma kew te egpakiggira para te Magbebaye,
\verseNumber{21}wey egmanlapas te Hurdan ka langun ne sundalu niyu taman te egkaddeldel e te Magbebaye ka me kuntere din,
\verseNumber{22}wey egkaahew e egkalegleheti ka tane, kaayun e ne eglibed kew kayi su natuman niyud ma ka himu niyu para te Magbebaye wey te me karumaan niyu ne me kabuhalan ni Israil. Ne egkaangken niyud ka seini ne tane diye te tangkaan te Magbebaye.
\verseNumber{23}Piru ke kene niyu sika eggimuwen, egpakasale kew te Magbebaye, wey kene kew iya egpakaalihu te legpad tenged te me sale niyu.
\verseNumber{24}Ne uya, masasindeg kew te me lungsud para te me asawa wey me anak niyu, wey mangealad kew para te me ayam niyu, piru pegkeimpus due, tumana niyu ka insaad niyu.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{25}Ne migtabak ka me kabuhalan ni Rubin wey ni Gad, “Egtumanen ney ka me suhu nu kanami ahalen.
\verseNumber{26}Igmanggaat ney re kayi te me lungsud te Gilyad ka me asawa wey me anak ney, wey ka me ayam ney.
\verseNumber{27}Piru sikanami se me suluhuanen nu ne nasangkap te me panganiban te egpakiggira, egmanlapas key te Hurdan eyew egpakiggira, sumale te suhu nu.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{28}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{32:28-32: }Huswi 1:12-15.}Purisu insuhu ni Muwisis si Iliyasar ne talagpanubad, si Huswi ne anak ni Nun, wey ka me pangulu te me pamilya te me tribu te Israil.
\verseNumber{29}Migkahi sikandin, “Emun ke egmanlapas te Hurdan ka me kabuhalan ni Rubin wey ni Gad ne nasangkap te panganiban te egpakiggira, wey emun ke egkaahew niyud ka tane, ibehey niyu kandan ka tane te Gilyad.
\verseNumber{30}Piru ke kene sikandan egduma kaniyu te eglapas te Hurdan eyew egpakiggira, keilangan ne diye sikandan te Kanaan eg-angken te tane ne baad dan duma kaniyu.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{31}Ne migkahi ka me kabuhalan ni Rubin wey ni Gad, “Ahalen, egtumanen ney ka ingkahi te Magbebaye.
\verseNumber{32}Egmanlapas key iya te Hurdan se nasangkap te panganiban te pegpakiggira, eyew eg-apil te egpakiggira diye te Kanaan, piru seini ne tane te talipag te Hurdan ka egbuyuen ney isip baad ney.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{33}Purisu imbehey ni Muwisis diye te me kabuhalan ni Rubin, wey ni Gad, wey te katenge te kabuhalan ni Manasis ne anak ni Husi ka migharian ni Sihun ne Hari te me Amurihanen wey ka migharian ni Ug ne Hari te Basan. Imbehey ni Muwisis ka intiru ne tane lagkes ka me lungsud, wey ka me inged ne nakalingut diye.
\verseNumber{34}Ne impasasindeg te me kabuhalan ni Gad ka me siyudad te Dibun, te Atarut, te Aruwir,
\verseNumber{35}te Istrutsupan, te Hasir, te Hibaa,
\verseNumber{36}te Bit-Nimra, wey te Bit-Haran. Ka seini ne me siyudad, inlingutan dan te malig‑en, matikang, wey makepal ne me alad ne batu. Ne mig-ealad man‑e sikandan para te me ayam dan.
\verseNumber{37}Ne impasasindeg te me kabuhalan ni Rubin ka me siyudad te Hisbun, te Iliyali, te Kiryataim,
\verseNumber{38}lagkes ka me siyudad ne egngaranan dengan te Nibu, Baal-Miyun, wey Sibma. Immanliwanan dan ka me ngaran te duma ne lungsud ne immasasindeg dan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{39}Ne inlusuran te me kabuhalan ni Makir ne anak ni Manasis ka Gilyad wey naahew ran seeye, wey immandeldel ran ka me Amurihanen ne nangugpe diye.
\verseNumber{40}Purisu imbehey ni Muwisis ka Gilyad diye te me kabuhalan ni Makir ne anak ni Manasis wey diyad sikandan nangugpe.
\verseNumber{41}Ne impanlusuran ni Hair ne anak ded man‑e ni Manasis ka me bariyu te Gilyad wey nenaahew rin seini, wey ingngaranan din e te “Me Bariyu ni Hair.”
\verseNumber{42}Ne impanlusuran degma te etew ne egngaran ki Nuba ka lungsud te Kinat wey ka me bariyu ne nakalingut diye, wey ingngaranan din e seeye te “Nuba” isip pegpabantug te ngaran din.

\BibleSectionHeading{Ka pegkaleug-leug puun te Ihiptu peendiye te Sinay}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{33}Seini ka me inged ne nabayaan te me kabuhalan ni Israil te peg-awe dan te Ihiptu. Mig-awe sikandan te Ihiptu ne migpunduk-punduk wey impanguluwan sikandan ni Muwisis wey ni Aarun.
\verseNumber{2}Ne tenged te suhu te Magbebaye ne Manama, immanlista ni Muwisis ka ngaran te inged ne migligkatan dan, wey ka me inged ne nabayaan dan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{3}Mig-awe te Ramisis ka me kabuhalan ni Israil te igkasapulu wey lalimma (15) ne aldew te an-anayan ne bulan ne iyan ka pegkeimpus te Sahakeen te Peglihad te Panalihan. Mig-awe sikandan ne due kabulut taheed te egmanetengteng kandan ka me Ihiptuhanen
\verseNumber{4}ne egmanlelebeng te me kinakakayan ne me anak dan ne impangimatayan te Magbebaye, wey inggukuman din degma ka me diyus-diyus dan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{5}Ne mig-awe e te Ramisis ka me kabuhalan ni Israil, wey nangendiyad te Sukut, wey diyad nangekampu.
\verseNumber{6}Ne mig-awe e man‑e sikandan te Sukut, wey nangendiyad man‑e te Itam ne ilis te disirtu, wey diyad man‑e nangekampu.
\verseNumber{7}Ne mig-awe e man‑e sikandan te Itam, wey migpalilibed e man‑e peendiye te Pihahirut ne egkatalipag te Baal-Sipun, wey diyad man‑e nangekampu te marani te Migdul.
\verseNumber{8}Ne nangawe e man‑e sikandan te Pihahirut, wey miglapas e te Malalab ne Dahat, wey nangipanew e man‑e te tatelu ne aldew diye te disirtu, diye te Itam. Ne diye pad man‑e sikandan nangekampu te Mara.
\verseNumber{9}Ne mig-awe e man‑e sikandan te Mara, wey nangendiyad e man‑e te Ilim. Ne diye, due sapulu wey daruwa (12) ne sebseb, wey pitu ne pulu (70) ne kayu ne palmira. Purisu diyad man‑e sikandan nangekampu.
\verseNumber{10}Ne mig-awe e man‑e sikandan te Ilim, wey nangendiyad e man‑e te ilis te Malalab ne Dahat, wey diyad man‑e nangekampu.
\verseNumber{11}Ne mig-awe e man‑e sikandan te Malalab ne Dahat, wey nangendiyad e man‑e te disirtu, diye te Sin wey diyad man‑e nangekampu.
\verseNumber{12}Ne mig-awe e man‑e sikandan te disirtu, diye te Sin, wey nangendiyad man‑e te Dupka, wey diyad man‑e nangekampu.
\verseNumber{13}Ne mig-awe e man‑e sikandan te Dupka, wey nangendiyad man‑e te Alus, wey diyad man‑e nangekampu.
\verseNumber{14}Ne mig-awe e man‑e sikandan te Alus, wey nangendiyad man‑e te Ripidim, wey diyad man‑e nangekampu. Ne ware weyig diye ne egkeinum te me etew.
\verseNumber{15}Ne mig-awe e man‑e sikandan te Ripidim, wey miggendiyad e man‑e te disirtu, diye te Sinay, wey diyad man‑e nangekampu.

\BibleSectionHeading{Ka pegkaleug-leug diye te inged ne ware mig-ugpe}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{16}Ne mig-awe e man‑e sikandan te disirtu, diye te Sinay, wey miggendiyad man‑e te Kibrut-Hataaba, wey diyad man‑e nangekampu.
\verseNumber{17}Ne mig-awe e man‑e sikandan te Kibrut-Hataaba, wey miggendiyad man‑e te Hasirut, wey diyad man‑e nangekampu.
\verseNumber{18}Ne mig-awe e man‑e sikandan te Hasirut, wey miggendiyad man‑e te Ritma, wey diyad man‑e nangekampu.
\verseNumber{19}Ne mig-awe e man‑e sikandan te Ritma, wey miggendiyad man‑e te Rimun-Piris, wey diyad man‑e nangekampu.
\verseNumber{20}Ne mig-awe e man‑e sikandan te Rimun-Piris, wey miggendiyad man‑e te Libna wey diyad man‑e nangekampu.
\verseNumber{21}Ne mig-awe e man‑e sikandan te Libna, wey miggendiyad man‑e te Risa, wey diyad man‑e nangekampu.
\verseNumber{22}Ne mig-awe e man‑e sikandan te Risa, wey miggendiyad man‑e te Kihilata, wey diyad man‑e nangekampu.
\verseNumber{23}Ne mig-awe e man‑e sikandan te Kihilata, wey miggendiyad man‑e te Bubungan ne Sipir, wey diyad man‑e nangekampu.
\verseNumber{24}Ne mig-awe e man‑e sikandan te Bubungan ne Sipir, wey miggendiyad man‑e te Harada, wey diyad man‑e nangekampu.
\verseNumber{25}Ne mig-awe e man‑e sikandan te Harada, wey miggendiyad man‑e te Makhilut, wey diyad man‑e nangekampu.
\verseNumber{26}Ne mig-awe e man‑e sikandan te Makhilut, wey miggendiyad man‑e te Tahat, wey diyad man‑e nangekampu.
\verseNumber{27}Ne mig-awe e man‑e sikandan te Tahat, wey miggendiyad man‑e te Tira, wey diyad man‑e nangekampu.
\verseNumber{28}Ne mig-awe e man‑e sikandan te Tira, wey miggendiyad man‑e te Mitka, wey diyad man‑e nangekampu.
\verseNumber{29}Ne mig-awe e man‑e sikandan te Mitka, wey miggendiyad man‑e te Hasmuna, wey diyad man‑e nangekampu.
\verseNumber{30}Ne mig-awe e man‑e sikandan te Hasmuna, wey miggendiyad e man‑e te Musirut, wey diyad man‑e nangekampu.
\verseNumber{31}Ne mig-awe e man‑e sikandan te Musirut, wey miggendiyad man‑e te Bini-Haakan, wey diyad man‑e nangekampu.
\verseNumber{32}Ne mig-awe e man‑e sikandan te Bini-Haakan, wey miggendiyad man‑e te Hur-Hagidgad, wey diyad man‑e nangekampu.
\verseNumber{33}Ne mig-awe e man‑e sikandan te Hur-Hagidgad, wey miggendiyad man‑e te Hutbata, wey diyad man‑e nangekampu.
\verseNumber{34}Ne mig-awe e man‑e sikandan te Hutbata, wey miggendiyad man‑e te Abruna, wey diyad man‑e nangekampu.
\verseNumber{35}Ne mig-awe e man‑e sikandan te Abruna, wey miggendiyad man‑e te Isiyun-Gibir, wey diyad man‑e nangekampu.
\verseNumber{36}Ne mig-awe e man‑e sikandan te Isiyun-Gibir, wey miggendiyad man‑e te Kadis, ka disirtu ne diye te Sin, wey diyad man‑e nangekampu.
\verseNumber{37}Ne mig-awe e man‑e sikandan te Kadis, wey miggendiyad man‑e te Bubungan ne Hur, ka eletanan te tane te Idum, wey diyad man‑e nangekampu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{38}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{33:38: }Num 20:22-28; Diy 10:6; 32:50.}Ne migtakereg diye te Bubungan ne Hur si Aarun ne talagpanubad, sumale te suhu te Magbebaye ne Manama, wey migpatey e sikandin diye. An-anayan seeye ne aldew te igkalimma ne bulan te igkeep‑at ne pulu (40) ne leg‑un puun te peg-awe te me kabuhalan ni Israil te Ihiptu.
\verseNumber{39}Ne 123 ka idad ni Aarun te pegpatey rin diye te Bubungan ne Hur.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{40}Te seeye ne timpu, ka Kanaanen ne Hari te Arad ne diye mig-ugpe te Nigib ne sakup ded te Kanaan, nakarineg ne egpalundaniyan e ka me kabuhalan ni Israil.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{41}Ne puun te Hur, miggendiyad e man‑e ka me kabuhalan ni Israil te Salmuna, wey diyad man‑e nangekampu.
\verseNumber{42}Ne mig-awe e man‑e sikandan te Salmuna, wey miggendiyad e man‑e sikandan te Punun, wey diyad man‑e nangekampu.
\verseNumber{43}Ne mig-awe e man‑e sikandan te Punun, wey miggendiyad e man‑e sikandan te Ubut, wey diyad man‑e nangekampu.
\verseNumber{44}Ne mig-awe e man‑e sikandan te Ubut, wey miggendiyad e man‑e sikandan te Iyi-Abarim ne eletanan te Muwab, wey diyad man‑e nangekampu.
\verseNumber{45}Ne mig-awe e man‑e sikandan te Iyi-Abarim, wey miggendiyad e man‑e sikandan te Dibun-Gad, wey diyad man‑e nangekampu.
\verseNumber{46}Ne mig-awe e man‑e sikandan te Dibun-Gad, wey miggendiyad e man‑e sikandan te Almun-Diblataim, wey diyad man‑e nangekampu.
\verseNumber{47}Ne mig-awe e man‑e sikandan te Almun-Diblataim, wey miggendiyad e man‑e sikandan te kabubunganan te Abarim ne marani te Nibu, wey diyad man‑e nangekampu.
\verseNumber{48}Ne mig-awe e man‑e sikandan te kabubunganan te Abarim, wey miggendiyad e man‑e sikandan te kanapnapuan te Muwab, te ilis te Weyig ne Hurdan ne egkatalipag te Hiriku, wey diyad man‑e nangekampu.
\verseNumber{49}Nakalurug sikandan ka nangekampu diye te ilis te Hurdan puun te Bit-Hisimut taman te Abil-Satim ne diye te kanapnapuan te Muwab.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{50}Ne taheed te diye pad sikandan te kanapnapuan te Muwab, te ilis te Weyig ne Hurdan ne egkatalipag te Hiriku, ingkahiyan te Magbebaye ne Manama si Muwisis,
\verseNumber{51}“Kahii nu ka me kabuhalan ni Israil: Emun ke egpakalapas kew e te Hurdan peendiye tane te Kanaan,
\verseNumber{52}keilangan ne egpandeldelen niyu ka langun ne mahinged diye wey dereeti niyu ka langun ne diyus-diyus dan ne inggimu puun te batu wey putew, wey guhusa niyu ka me panubaran dan diye te me bubungan.
\verseNumber{53}Ne angkena niyud wey pangugpei niyud ka seeye ne tane su igbehey ku ma seeye kaniyu.
\verseNumber{54}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{33:54: }Num 26:54-56.}Ne pama-baara niyu ka tane pinaahi te pegpintut-pintut sumale te kasuluhan te sakup te tagse tribu. Maluaha niyu ka baad te tribu ne masulug se sakup, wey malig-eta niyu re ka baad te tribu ne deisek de se sakup. Ka tane ne egkapintutan te tagse sabeka, iyan e kandin ne baad. Te seini ne paahi, egkabaad-baad niyu ka tane diye te tagse tribu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{55}“Piru ke kene niyu egpandeldelen ka me mahinged diye, ka seeye se nenasame iyan egpakabalabag kaniyu iling te egpakasundang te mata niyu wey egpakaruhi te kakiliran niyu. Egpakabehey sikandan kaniyu te kahubut.
\verseNumber{56}Ne timul pad due, eggimuwen ku due te kaniyu ka implanu ku ne eggimuwen diye te kandan.”

\BibleSectionHeading{Ka me eletanan te tane te Kanaan}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{34}Ne ingkahiyan te Magbebaye ne Manama si Muwisis,
\verseNumber{2}“Kahii nu ka me kabuhalan ni Israil: ‘Emun ke egseled kew e diye te tane te Kanaan, ka tane ne igbehey ku kaniyu, seini ka me eletanan:
\verseNumber{3}ka eletanan diye te igkakawanan ne balabahan, iyan ka disirtu diye te Sin ne nakapaayun te inged ne Idum. Ne ka eletanan diye te igkakawanan ne balabahan, egpuun te tamanan te dahat ne egngaranan te Namatey ne Dahat.
\verseNumber{4}Ne migbatiku seini diye te igkakawanan ne balabahan peendiye te igtakereg te Akrabim ne egpeendiye te inged ne ware mig-ugpe, diye te Sin. Ne egpabulus seini diye te igkakawanan ne balabahan te Kadis-Barniya peendiye te Hasar-Adar taman diye te Asmun.
\verseNumber{5}Ne puun te Asmun, egbatiku man‑e seini diye te Bangalug te Ihiptu taman te Dahat ne Miditiranyu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{6}“ ‘Ne ka diye te dapit te iglineb, iyan niyu eletanan ka Dahat ne Miditiranyu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{7}“ ‘Ne ka eletanan diye te igkahibang ne balabahan, egbunsud diye te Dahat ne Miditiranyu peendiye te Bubungan ne Hur.
\verseNumber{8}Ne puun te Bubungan ne Hur, egpabulus seini diye te Hamat peendiye te Sidad
\verseNumber{9}wey Sipruna, taman diye te Hasar-Inan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{10}“ ‘Ne ka eletanan diye te igsile, egbunsud te Hasar-Inan peendiye te Sipam.
\verseNumber{11}Ne egpabulus seini diye te Ribla dapit te igsile te Ayin, peendiye te igsile ne ilis te Lanew te Galiliya.
\verseNumber{12}Ne egpabulus seini diye te Hurdan taman diye te Namatey ne Dahat.
\BibleParagraphStyleP
“ ‘Sika ka tane niyu wey ka me eletanan kayi.’ ”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{13}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{34:13: }Num 26:52-56.}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{34:13-15: }Huswi 14:1-5.}Purisu ingguhuran e ni Muwisis ka me kabuhalan ni Israil te migkahi, “Sika ka egkapanunud niyu ne tane ne egba-baaren niyu pinaahi te pegpintut-pintut. Migsuhu ka Magbebaye ne Manama te iyan naan de egpamehayan due ka siyam wey katenge ne tribu,
\verseNumber{14}su nabehayan man‑e ka me kabuhalan ni Rubin, ni Gad, wey katenge te kabuhalan ni Husi ne iyan ka me kabuhalan ni Manasis.
\verseNumber{15}Ka daruwa ne tribu wey ka katenge te tribu ni Manasis, nakarawat e te baad dan ne iyan ka diye te talipag te Hurdan dapit te igsile ne egkatalipag te Hiriku.”

\BibleSectionHeading{Ka me pangulu ne egpepamaaren te tane}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{16}Ne ingkahiyan te Magbebaye si Muwisis,
\verseNumber{17}“Si Iliyasar ne talagpanubad wey si Huswi ne anak ni Nun ka egbaad-baad te tane para te me kabuhalan ni Israil.
\verseNumber{18}Ne alam kew naa te tigsabeka ne pangulu puun te tagse tribu eyew egpabulihen kandan te pegbaad-baad te tane.”
\verseNumber{19}Ne seini ka me ngaran te me etew ne impangalam te Magbebaye:
\BibleParagraphStyleLI
te me kabuhalan ni Huda,
\BibleParagraphStyleLII
si Kalib ne anak ni Hipuni;
\BibleParagraphStyleLI
\verseNumber{20}te me kabuhalan ni Simyun,
\BibleParagraphStyleLII
si Simuwil ne anak ni Amihud;
\BibleParagraphStyleLI
\verseNumber{21}te me kabuhalan ni Binhamin,
\BibleParagraphStyleLII
si Ilidad ne anak ni Kislun;
\BibleParagraphStyleLI
\verseNumber{22}te me kabuhalan ni Dan,
\BibleParagraphStyleLII
si Buki ne anak ni Hugli;
\BibleParagraphStyleLI
\verseNumber{23}te me kabuhalan ni Manasis ne anak ni Husi,
\BibleParagraphStyleLII
si Haniil ne anak ni Ipud;
\BibleParagraphStyleLI
\verseNumber{24}te me kabuhalan ni Ipraim ne anak ded ni Husi,
\BibleParagraphStyleLII
si Kimuwil ne anak ni Siptan;
\BibleParagraphStyleLI
\verseNumber{25}te me kabuhalan ni Sabulun,
\BibleParagraphStyleLII
si Ilisapan ne anak ni Parnak;
\BibleParagraphStyleLI
\verseNumber{26}te me kabuhalan ni Isakar,
\BibleParagraphStyleLII
si Paltiil ne anak ni Asan;
\BibleParagraphStyleLI
\verseNumber{27}te me kabuhalan ni Asir,
\BibleParagraphStyleLII
si Ahihud ne anak ni Silumi
\BibleParagraphStyleLI
\verseNumber{28}te me kabuhalan ni Naptali,
\BibleParagraphStyleLII
si Pidahil ne anak ni Amihud.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{29}Sikandan ka in-alam te Magbebaye ne Manama ne egpabulihen te pegbaad-baad te tane te Kanaan ne egkapanunud te me kabuhalan ni Israil.

\BibleSectionHeading{Ka me siyudad para te me Libita}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{35}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{35:1-8: }Huswi 21:1-42.}Ne diye te kanapnapuan te Muwab, te ilis te Weyig ne Hurdan ne egkatalipag te Hiriku, ingkahiyan te Magbebaye ne Manama si Muwisis,
\verseNumber{2}“Kahii nu ka me kabuhalan ni Israil: ‘Behayi niyu ka me kabuhalan ni Libi te me siyudad wey me panabtaban ne nakalingut te sika ne me siyudad puun te tane ne egkarawat niyu.
\verseNumber{3}Ka sika ne me siyudad ka eg-ugpaan dan, wey ka me panabtaban, para te me ayam dan.
\verseNumber{4}Ne ka me panabtaban ne igbehey niyu te me kabuhalan ni Libi, keilangan ne lalimma ne gatus (500) ne mitrus ka kaluag ne nakalingut te alad te siyudad.
\verseNumber{5}Seked kew diye te lihawangan te alad te siyudad te tigsiyam ne gatus (900) ne mitrus diye te tagse pikungan: dapit te igsile, dapit te iglineb, dapit te igkakawanan ne balabahan, wey dapit te igkahibang ne balabahan. Sika ka egkeyimu ne me panabtaban te me ayam te me kabuhalan ni Libi. Ne diye naa te taliware te sika se hep‑at ne pikungan ka siyudad.
\verseNumber{6}Behayi niyu ka me kabuhalan ni Libi te hen‑em ne siyudad ne egkaaputan te seeye se etew ne egpallahuy ne nakapatey ne ware tuyui. Ne ware labet due ka hep‑at ne pulu wey daruwa (42) ne siyudad.
\verseNumber{7}Purisu egkeyimu e ne hep‑at ne pulu wey walu (48) ne siyudad ka igpakabehey niyu te me kabuhalan ni Libi duma te nakalingut ne me panabtaban diye te marani te sika ne me siyudad.
\verseNumber{8}Egpuun sika ne me siyudad te tane ne baad te me tribu te Israil. Ka dakel ne tribu, egbehey te masmasulug ne siyudad, wey ka deisek de ne tribu, egbehey te pila-pila re ne siyudad.’ ”

\BibleSectionHeading{Ka me siyudad ne aputanan}
\BibleSectionCrossReference{(Diy. 19:1-13; Huswi 20:1-9)}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{9}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{35:9-28: }Diy 19:2-4; Huswi 20:1-9.}Ne ingkahiyan te Magbebaye ne Manama si Muwisis,
\verseNumber{10}“Kahii nu ka me kabuhalan ni Israil: ‘Emun ke egpakalapas kew e te Weyig ne Hurdan wey egmekeugpe kew e diye te Kanaan,
\verseNumber{11}keilangan ne egteil kew te me siyudad ne aputanan te etew ne egpakapatey te ware tuyui.
\verseNumber{12}Sika ne me siyudad ka eg-aputan te egpakapatey eyew kene egkeyimatayan te egsuli kandin taheed te kene pad sikandin egkewukuman te langun.
\verseNumber{13}Keilangan ne hen‑em ne siyudad ne aputanan ka igteil niyu.
\verseNumber{14}Tatelu ne siyudad diye te igsile te Weyig ne Hurdan, wey tatelu degma diye te iglineb te tane te Kanaan.
\verseNumber{15}Ka sika se hen‑em ne siyudad ka egkeyimu ne aputanan niyu, wey te me lapu ne mig-ugpe due te kaniyu wey te me migmalmahaliyug de. Siyudad sika ne aputanan te etew ne egpakapatey ne ware tuyui.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{16}“ ‘Piru ka seeye se egpakapatey pinaahi te peglampes te putew, eg-isipen ne talaggimatey wey keilangan ne eggimatayan.
\verseNumber{17}Ne emun ke imbatu te etew ka senge-etew wey namatey e, eg-isipen ne talaggimatey ka migbatu kandin, wey keilangan ne eggimatayan.
\verseNumber{18}Ne emun ke inlampesan te kayu ka sabeka ne etew wey namatey e, eg-isipen ne talaggimatey ka miglampes kandin, wey keilangan ne eggimatayan.
\verseNumber{19}Ne ka karumaan pad iya mismu te inggimatayan ka egkaayun ne egsuli; keilangan ne eggimatayan din ka talaggimatey ke egpekegkita sikandan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{20}“ ‘Ne emun ke indumutan te sabeka ne etew ka senge-etew, wey intuku din, wey ke indegpak din naa te minsan nekey, wey namatey e,
\verseNumber{21}wey ke insuntuk din naa wey namatey e, eg-isipen sikandin ne talaggimatey. Ne egkaayun degma sikandin ne eggimatayan te karumaan mismu te seeye se namatey ke egpekegkita sikandan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{22}“ ‘Piru panunggiling ke nakapatey ka sabeka ne etew te ware din dumuti wey ware din tuyui su narugsuan wey ke naregpak din naa te minsan nekey,
\verseNumber{23}wey ke ware sikandin nakabantey te neuluhan din te batu ka sabeka ne etew ne kene ne kuntere din, wey namatey e,
\verseNumber{24}eglibulung ka langun eyew eggukuman sikandin wey ka seeye se egsuli perem kandin, sumale te me suhu.
\verseNumber{25}Ne emun ke egkapamalehetan ne ware din tuyui ka peggimatey, keilangan ne egpangabangan sikandin te keet-etawan puun te me etew ne egkeupian perem ne egsuli kandin, wey igpalibed sikandin diye te siyudad ne aputanan. Diye sikandin egpeugpaa taman te egpatey e ka Labew ne Talagpanubad ne in-itisan te matulus ne lana.
\verseNumber{26}Piru ke eglihawang sikandin te siyudad ne aputanan
\verseNumber{27}wey egkiteen sikandin te egkeupian ne egsuli, egkaayun sikandin ne eggimatayan, wey kene eg-isipen ne talaggimatey ka migsuli kandin.
\verseNumber{28}Purisu keilangan ne egpalunggehaat de diye te siyudad ne aputanan ka nakapatey taman te egpatey e ka Labew ne Talagpanubad. Ne egkaayun e ne eg-uli sikandin diye te ugpaan din.
\verseNumber{29}Sika ka me balaud wey me suhu ne ware egtamanan ne keilangan ne egtantanuran niyu wey te me kabuhalan niyu, minsan hendei kew eg-ugpe.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{30}“ ‘Ke miggimatey ka sabeka ne etew te senge-etew, keilangan ne eggimatayan sikandin, piru keilangan ne due me talagpamalehet te nakapatey sikandin. Piru ke sabeka re ka talagpamalehet, keilangan ne kene sikandin eggimatayan.
\verseNumber{31}Ne kene kew dawat te iglekat para te umul te talaggimatey ne nakapatey su keilangan iya ne eggimatayan sikandin.
\verseNumber{32}Ne kene kew man‑e dawat te iglekat te umul te etew ne mig-aput diye te siyudad ne aputanan eyew egpekeuli e sikandin te ware pad migpatey ka Labew ne Talagpanubad.
\verseNumber{33}Te sika ne paahi, egkapanalliyaan niyu ne egkalinditan ka tane ne eg-ugpaan niyu, su ka peggimatey egpakalindit te nasud. Ne ware egpakalinis kayi angin e te kamatayen te etew ne nakapatey.
\verseNumber{34}Purisu kene niyu linditi ka tane ne eg-ugpaan niyu, su sikeddi se Magbebaye ne Manama, eg-ugpe duma kaniyu te me kabuhalan ni Israil.’ ”

\BibleSectionHeading{Ka egkapanunud te me manggiasawa ne malitan}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{36}Ne ka me pangulu te me kabuhalan ni Gilyad ne anak ni Makir wey apu ni Manasis ne anak ni Husi, migparani ki Muwisis wey te me pangulu te me pamilya te me kabuhalan ni Israil,
\verseNumber{2}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{36:2: }Num 27:7.}wey migkahi, “Ahalen, te timpu ne insuhu ka te Magbebaye ne Manama te pegbaad-baad te tane ne egkapanunud te me kabuhalan ni Israil pinaahi te pegpintut-pintut, insuhu ka man‑e nikandin ne igpabehey ka baad te suled ney ne si Silupihad diye te anak din ne me malitan.
\verseNumber{3}Piru ke egmakaasawa sikandan te lein ne tribu, egpekeendiyad e te tribu te me iglukes dan ka tane ne egkapanunud dan. Te sika ne paahi, egkasalinan e ka baad te tribu ney.
\verseNumber{4}Te pegginguma te lalimma ne pulu (50) ne leg‑un ne iyan ka leg‑un te kaligwangan, igpanguli e ka tane ne nakaprinda, ne egmakatimul e ka tane te me anak ni Silupihad diye te tane te tribu te me iglukes dan. Purisu egkaawe e ka egkapanunud dan isip karatuan ne igpakahaat te me kaap-apuan ney.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{5}Ne ingkahiyan ni Muwisis ka me kabuhalan ni Israil sumale te lalag te Magbebaye ne migkahi, “Eleg ka ingkahi te me tribu te kabuhalan ni Husi.
\verseNumber{6}Seini ka ingkahi te Magbebaye meyitenged te me malitan ne me anak ni Silupihad, ‘Egkaayun sikandan ne egpangasawa te igkeupii ran, piru keilangan ne sakup de degma te tribu ran ka eg-asaween dan.
\verseNumber{7}Te sika ne paahi, ka egkapanunud te tagse kabuhalan ni Israil, kene egpekeendiye te lein ne tribu, su keilangan iya ne kene egkaawe diye te tagse sabeka ka tane ne egkapanunud din puun te me kabuybuyahan din.
\verseNumber{8}Ka langun ne malitan ne egpakapanunud te tane puun te tribu ran, keilangan ne iyan de degma eg-asaween ka sakup ded te tribu ran, eyew kene egkaawe diye te tagse sabeka ka tane ne napanunud din puun te me kabuybuyahan din.
\verseNumber{9}Kene egkaayun ne egkaangken te sakup te lein ne tribu ka egkapanunud te senge-etew. Keilangan ne kene egkaawe diye te tagse tribu te Israil ka egkapanunud dan.’ ”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{10}Purisu intuman te me malitan ne me anak ni Silupihad ka ingkahi te Magbebaye pinaahi ki Muwisis.
\verseNumber{11}Ka me anak ni Silupihad ne me malitan iyan ensi Mala, si Tirsa, si Hugla, si Milka, wey si Nua. Ne iyan dan de impangasawa ka me lukes ne me anak te me anggam dan
\verseNumber{12}ne me kabuhalan ni Manasis ne anak ni Husi. Purisu ware ded naawe puun te tribu ran ka napanunud dan ne tane te amey ran.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{13}Sika ka me tulumanen wey me suhu ne imbehey te Magbebaye te me kabuhalan ni Israil pinaahi ki Muwisis te timpu ne diye sikandan te kanapnapuan te Muwab, te ilis te Weyig ne Hurdan ne egkatalipag te Hiriku.
\BibleBookEnd

\BibleBook{Diyuturunumiyu}

\BibleTitlePage
\BibleMainTitle{Diyuturunumiyu}

\BibleIntroSectionHeading{Igpewun‑a}

\BibleIntro
\BibleParagraphStyleIP
Ka baseen te Diyuturunumiyu, impaay-ayaran megsinsinundula ne me guhuren ni Muwisis diye te me kabuhalan ni Israil, diye te inged te Muwab, ka inged ne insanggelan dan puun te naluhey ne peggipanew ran diye te disirtu, wey te timpu ne mahaan e sikandan egseled wey eg-ugpe diye te Kanaan.
\BibleParagraphStyleIP
Ne seini ka duma ne impurtanti ne nahuhud te seini ne baseen: 1.) Nahuhud kayi ka pegpasuman-suman ni Muwisis te me kabuhalan ni Israil meyitenged te neneyitabu te nanlihad ne hep‑at ne pulu (40) ne leg‑un, wey ka peghangyu din te me kabuhalan ni Israil te pegsuman-suman ke immenu sikandan te eg-inahak te Magbebaye diye te disirtu. Ne nahuhud man‑e kayi ka peghangyu ni Muwisis kandan ne eg-ikul wey egmatinumanen te Manama. 2.) Nahuhud man‑e kayi ka pegguhud ni Muwisis te Sapulu (10) ne Suhu wey ka pegpasabut din te An-anayan ne Suhu, wey ka pegpanengneng din te me kabuhalan ni Israil ne keilangan ne iyan dan de iya egpamakayen ka Magbebaye ne Manama. Nalagkes nahuhud kayi ka lein-lein ne balaud ne egpeikulan te me kabuhalan ni Israil diye te Kanaan. 3.) Nahuhud man‑e kayi ka pegpasuman-suman ni Muwisis te me kabuhalan ni Israil te igpasabut te kasabutan te Manama diye te kandan, wey ka pegbagget din kandan te pegtuman te sika ne kasabutan. 4.) Nahuhud man‑e kayi ka peg-alam ki Huswi isip igliwan te pangulu te keet-etawan te Manama wey ka peg-ulahing ni Muwisis te peggale-gale te pegkamatinumanen te Manama te me saad din, wey ka pegpanalangin te me kabuhalan ni Israil. Nahuhud man‑e kayi ka pegpatey ni Muwisis diye te Muwab, talipag te Hurdan dapit te igsile.
\BibleParagraphStyleIP
Ka mabantug ne uluwan te seini ne baseen iyan ka pegluwas wey pegpanalangin te Manama te keet-etawan ne in-alam din wey inggeyinawaan. Purisu eleg iya ne egsumsumanen te me kabuhalan ni Israil ne eggeyinawaan wey egtahuren ka Manama eyew egpakaangken sikandan te umul, wey kene egkaawaan te panalangin.
\BibleParagraphStyleIP
Ka amana ne impurtanti ne me birsikulu kayi iyan ka 6:4-6 wey sika ne me birsikulu ka ingkahi ni Hisus ne labew te langun ne suhu ne miggenendue: Geyinawei niyu ka Manama niyu te intiru ne pusung, gimukud, wey keseg niyu.
\BibleParagraphStyleIOT
Ka nenasulat te seini ne baseen
\BibleParagraphStyleIO
Ka an-anayan ne pegpakiglalag ni Muwisis \BibleCharacterStyleIOR{1:1–4:49}
\BibleParagraphStyleIO
Ka igkarangeb ne pegpakiglalag ni Muwisis \BibleCharacterStyleIOR{5:1–26:19}
\BibleParagraphStyleIOO
a. Ka Sapulu (10) ne Suhu \BibleCharacterStyleIOR{5:1–10:22}
\BibleParagraphStyleIOO
b. Me balaud, me tulumanen, wey me paney-paney \BibleCharacterStyleIOR{11:1–26:19}
\BibleParagraphStyleIO
Ka me paney-paney te pegseled diye te Kanaan \BibleCharacterStyleIOR{27:1–28:68}
\BibleParagraphStyleIO
Ka pegbalew-balew te kasabutan \BibleCharacterStyleIOR{29:1–30:20}
\BibleParagraphStyleIO
Ka katamanan ne pegpakiglalag ni Muwisis \BibleCharacterStyleIOR{31:1–33:29}
\BibleParagraphStyleIO
Ka pegpatey ni Muwisis \BibleCharacterStyleIOR{34:1-12}

\BibleText

\BibleSectionHeading{Ka igpewun‑a te me lalag ni Muwisis}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{1}Seini ka insulat ne me guhuren ni Muwisis diye te me kabuhalan ni Israil taheed te diye pad sikandan te disirtu, diye te talipag te Weyig ne Hurdan dapit te igsile. Te seeye ne timpu, diye sikandan te Bangalug te Hurdan, marani te Sup, elat-elat te Paran wey te me lungsud te Tupil, Laban, Hasirut, wey Disahab.
\verseNumber{2}Ne puun te Bubungan ne Sinay peendiye te Kadis-Barniya, me sapulu wey sabeka (11) ne aldew ka peggipanew ne diye egbaye te me bubungan te inged ne Idum.\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{1:2 }Bubungan ne Siir ka dangeb ne ngaran te inged ne Idum.}
\verseNumber{3}Te an-anayan ne aldew te igkasapulu wey sabeka (11) ne bulan te igkeep‑at ne pulu (40) ne leg‑un puun te peg-awe te me kabuhalan ni Israil te Ihiptu, impangguhuran e sikandan ni Muwisis te langun ne igpahuhud te Magbebaye diye te kandan.
\verseNumber{4}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{1:4: }Num 21:21-35.}Ingguhud seini ni Muwisis te natalu rin e si Sihun ka Amurihanen ne Hari ne migmandu te Hisbun, wey si Ug ne matig-Basan ne Hari ne migmandu te Astarut wey Idrii.
\verseNumber{5}Impangguhuran ni Muwisis ka me kabuhalan ni Israil meyitenged te balaud te Manama te diye pad sikandan te inged te Muwab ne talipag te Hurdan dapit te igsile.

\BibleSectionHeading{Ka peg-awe te me kabuhalan ni Israil puun te Sinay}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{6}Ne ingkahiyan ni Muwisis ka me kabuhalan ni Israil, “Te diye ki pad te Bubungan ne Sinay, migkahi ka Magbebaye ne Manama ta, ‘Naluhey kew e ka mig-uugpe te seini ne bubungan.
\verseNumber{7}Purisu awe kew e kayi. Pangendiye kew e te me bubungan te me Amurihanen, wey te nakalingut ne me inged ne iyan ka napu te Hurdan, me bubungan, me kapatahan dapit te iglineb, me napu te inged te Nigib, wey diye te me inged ne ilis te Dahat ne Miditiranyu. Pabulus kew diye te Kanaan, wey Libanun, taman diye te dakel ne Weyig ne Iyupratis.
\verseNumber{8}Pammineg kew, igbehey kud kuntee kaniyu ka tane ne eggendiyaan niyu. Hipanew kew e wey angkena niyud ka Inged ne Insaad ku te me kaap-apuan niyu ne ensi Abraham, Isaak, wey si Hakub, wey te langun ne kabuhalan dan.’ ”

\BibleSectionHeading{Ka peg-alam ni Muwisis te me pangulu}
\BibleSectionCrossReference{(Iks. 18:13-27)}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{9}Ne ingkahiyan e man‑e ni Muwisis ka me kabuhalan ni Israil, “Taheed te diye ki pad te Bubungan ne Sinay, migkahi a kaniyu, ‘Kene ku egkeyimu ka pegpangulu kaniyu ke sikeddiey re sabeka.
\verseNumber{10}Imbuhal kew te Magbebaye ne Manama niyu, wey egpekeiling kew e kasulug te me bituen diye te langit.
\verseNumber{11}Ne egbuhalen kew pad iya man‑e perem te Magbebaye ne Manama te kaap-apuan niyu te sabeka ne libu (1,000) ne lupi, wey egmatubungen sumale te insaad din kaniyu.
\verseNumber{12}Piru egmenuwen ku naa te eggusey ka masumpit ne igmekeg-apul niyu, wey ka me prublima niyu ke sikeddiey re sabeka.
\verseNumber{13}Purisu alam kew te me etew ne matagseb, masinabuten, wey talahuren puun te me kabuhalan niyu, eyew eggimuwen ku ne me pangulu niyu.’
\verseNumber{14}Ne migkahi kew keddi te, ‘Meupiya sika ne planu nu.’
\verseNumber{15}Purisu impeumew ku ka me pangulu te me kabuhalan niyu ne me matagseb, masinabuten, wey talahuren, wey inteil ku sikandan eyew egkeyimu ne me talewukum niyu wey me upisyal. Ka duma kandan me pangulu te tigsenge-libu (1,000) ne me etew, te tigmahatus (100), te tiglalimma ne pulu (50), wey te tigsapulu (10).
\verseNumber{16}Ne impanpanayan ku sikandan te migkahi, ‘Pammineha niyu ka igmekeg-apul te me etew niyu, wey keilangan ne matareng ka peggukum niyu te minsan hentew—me kabuhalan ma ni Israil wey se lapu.
\verseNumber{17}Ne keilangan ne ware eglapihan niyu te peggukum niyu. Pammineha niyu ka daruwa, egkaayu-ayu ma wey se meyaman. Ne kene kew kaaldek te minsan hentew su egpuun ma te Manama ka peggukum niyu. Ne emun ke due dakel ne prublima, ipeyinguma niyu kayi te keddi su sikeddiey e ka eggusey due.’
\verseNumber{18}Te seeye ne timpu, impanpanayan ku sikaniyu te langun ne keilangan ne eggimuwen niyu.”

\BibleSectionHeading{Ka me talagsilib}
\BibleSectionCrossReference{(Num. 13:1-33)}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{19}Ne ingkahiyan e man‑e ni Muwisis ka me kabuhalan ni Israil, “Ne puun te Bubungan ne Sinay, migpangipanew kid e man‑e peendiye te disirtu ne nakita niyu mismu, peendiye te me bubungan te me Amurihanen. Te pegginguma ta diye te Kadis-Barniya,
\verseNumber{20}ingkahiyan ku sikaniyu, ‘Nekeuma kid kayi te me bubungan te me Amurihanen, ka igbehey kanta te Magbebaye ne Manama ta.
\verseNumber{21}Pammineg kew, imbehey e te Magbebaye ne Manama niyu ka tane ne eggendiyaan niyu. Hipanew kew e wey angkena niyud seeye sumale te insaad te Manama te me kaap-apuan niyu. Purisu kene kew iya kaaldek wey kene kew kaawei te kabagget.’
\verseNumber{22}Ne migparani kew langun keddi wey migkahi, ‘Te kene ki pad egmangendiye, eggun‑a ki pad egsuhu te me etew eyew egsilib te seeye ne tane eyew egkahuhuran ki nikandan ke mamenu ka me lungsud ne eggingumaan ta, wey hendei ki egbaye ka eggendiye.’
\verseNumber{23}Ne insuman-suman ku ne meupiya seeye ne planu. Purisu mig-alam a te sapulu wey daruwa (12) ne etew—tigsabeka puun te tagse tribu niyu.
\verseNumber{24}Ne migpanakereg e sikandan diye te me bubungan wey migpangingume e diye te bangalug ne egngaranan te Iskul, wey migmanisilib e sikandan diye.
\verseNumber{25}Te migmanguli e sikandan, migpanguyan sikandan te me prutas puun diye, wey impangguhuran kid nikandan ne amana ne meupiya ka tane ne igbehey kanta te Magbebaye ne Manama ta.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{26}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{1:26: }Diy 9:23; Hib 3:16.}“Piru insupak niyu ka suhu te Magbebaye ne Manama niyu, su ware kew neupii ne eggendiye.
\verseNumber{27}Nangugpe kew re te me balungbalung niyu wey migmanagsahukul kew ka migkahi, ‘Nalangetan kanta ka Magbebaye purisu impalihawang ki nikandin puun te Ihiptu eyew igbehey ki diye te me Amurihanen eyew egpangimatayan ki nikandan.
\verseNumber{28}Egmenuwen te naa te egmangendiye? Ingginalatan ki te me etew ne insuhu ta ne egpasisiliben te seeye ne tane. Migkahi sikandan, “Me mallangkew wey mannekal pad kanta ka me etew diye. Ne malig‑en pad iya man‑e ka me siyudad dan ne inlingutan te me malig‑en, matikang, wey makepal ne alad ne batu ne nekeuma diye te aw-awangan. Ne timul pad, nenakita ney pad iya man‑e diye ka me eleggasi.” ’\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{1:28 }Te Hibruwanen: me kabuhalan ni Anak.}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{29}“Ne ingkahiyan ku sikaniyu, ‘Kene kew kaaldek kandan,
\verseNumber{30}su ka Magbebaye ne Manama niyu ka egpangulu kaniyu wey sikandin ka egpakig-ehet para kaniyu, iling te nakita ta ne inggimu rin diye te Ihiptu.
\verseNumber{31}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{1:31: }Him 13:18.}Ne diye te disirtu, nakita niyu ke immenu kew te egduma te Magbebaye ne Manama niyu, iling te amey ne migbaba te anak din, taman te nekeuma kew kayi te seini ne inged.’
\verseNumber{32}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{1:32: }Hib 3:19.}Piru minsan inlalag kud langun sika kaniyu, ware kew red iya man‑e migpalintutuu te Magbebaye ne Manama niyu,
\verseNumber{33}minsan ke sikandin ka miggun‑a te hipanawan niyu eyew egpanulu te egbayaan niyu wey te egkekampuwan niyu. Migpeiling sikandin te sungkaleg ne hapuy ne egkalegleg ke marusilem, wey migpeiling te sungkaleg ne gapun ke maaldew.”

\BibleSectionHeading{Ka pegparusa te me kabuhalan ni Israil}
\BibleSectionCrossReference{(Num. 14:20-45)}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{34}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{1:34-35: }Hib 3:18.}“Ne narineg te Magbebaye ka pegsagsahukul niyu, wey nabelu sikandin kaniyu, wey migpahunlibet te migkahi,
\verseNumber{35}‘Ware minsan sabeka te seini se mareet ne kabuhalan ne egpakakita te meupiya ne Inged ne Insaad ku te me kaap-apuan dan,
\verseNumber{36}angin e mule ki Kalib ne anak ni Hipuni su egpakakita mule sikandin kayi. Igbehey ku mule kandin wey te me kabuhalan din ka tane ne inggendiyaan din su mapahetpet ma mule ka pegtuman din keddi.’
\verseNumber{37}Ne tenged kaniyu, nabelu degma keddi ka Magbebaye, wey ingkahiyan a nikandin, ‘Kene ka degma egpekeendiye te inged te Kanaan.
\verseNumber{38}Piru egtuhutan ku mule ka talagbulig nu ne si Huswi ne anak ni Nun te pegpangulu te me kabuhalan ni Israil eyew te peg-angken te Kanaan. Purisu baggeta nu sikandin ne egpakannekal.’
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{39}“Ne ingkahiyan kid e man‑e te Magbebaye, ‘Ka ingkahi niyu ne me anak niyu ne ware pad me hanew ne egpandakepen te me kuntere niyu, egbulihan ku mule ne egpekeendiye te seeye ne tane, wey egkaangken dan e seini.
\verseNumber{40}Piru libed kew mule diye te disirtu ne diye egbaye te dalan peendiye te Malalab ne Dahat.’
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{41}“Ne migtabak kew keddi ne migkahi, ‘Nakasupak key te Magbebaye ne Manama. Piru kuntee, egpakiggira key mule te me kuntere ney sumale te insuhu kanami te Magbebaye ne Manama ney.’ Ne in-andam niyud ka me panganiban niyu eyew egpakiggira su migsuman-suman kew ne malemu re ne egkatalu ka keet-etawan ne nangugpe diye te me bubungan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{42}“Ne ingkahiyan a te Magbebaye, ‘Kene nu sikandan peendiyaa ka eggira su egkatalu iya sikandan te me kuntere dan su kene ku ma sikandan egdumaan.’
\verseNumber{43}Purisu inlalahan ku sikaniyu piru ware kew migpammineg. Insupak niyu ka suhu te Magbebaye tenged te pegkaambuhen niyu su nasi kew ma nangipanew ka egpakiggira diye te me bubungan.
\verseNumber{44}Piru insukulan kew te me Amurihanen ne nangugpe diye te me bubungan wey egmekeiling sikandan te me patiyukan ka migmanlupug kaniyu puun te Siir taman te Hurma.
\verseNumber{45}Ne nanlibed kew e diye te me kampu niyu diye te Kadis-Barniya, wey migsinehew kew diye te tangkaan te Magbebaye ka egpabulig piru ware kew nikandin pammineha.
\verseNumber{46}Purisu migpalunggehaat ki diye te Kadis-Barniya te naluhey ne timpu.”

\BibleSectionHeading{Ka pegkaleleug te me kabuhalan ni Israil}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{2}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{2:1: }Num 21:4.}Ne ingkahiyan e man‑e ni Muwisis ka me kabuhalan ni Israil, “Ne nataman migmambatiku kid diye te disirtu peendiye te Malalab ne Dahat, sumale te insuhu kanta te Magbebaye, wey nenakalingut-lingut ki re diye te me bubungan te inged ne Idum\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{2:1 }Siir ka dangeb ne ngaran te inged ne Idum.} te naluhey ne timpu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{2}“Ne ingkahiyan a te Magbebaye,
\verseNumber{3}‘Naluhey kew e ka eglingut-lingut kayi te me bubungan. Batiku kew diye te igkahibang ne balabahan.
\verseNumber{4}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{2:4: }Hin 36:8.}Ne kahii nu ka me kabuhalan ni Israil: Mahaan kew e eglihad te eletanan te me inged te me karumaan niyu ne me kabuhalan ni Isaw ne nangugpe diye te Siir. Egkengaaldek sikandan kaniyu,
\verseNumber{5}piru keilangan ne kene kew pakiggira kandan, su kene ku igbehey kaniyu ka minsan hendei ne baad te tane dan, su imbehey ku ma ka me inged te Idum diye te me kabuhalan ni Isaw isip kandan mismu ne tane.
\verseNumber{6}Ne taheed te eggipanew kew diye te tane dan, kaayun kew ne egbebeli te egkakeen wey weyig ne egkeinum puun kandan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{7}“ ‘Impalampus kew te Magbebaye ne Manama niyu te langun ne inggimu niyu. Intamengan kew nikandin te peggipanew niyu kayi te luluahi ne disirtu. Indumaan kew nikandin te hep‑at ne pulu (40) ne leg‑un, wey ware kew nakulangi te minsan nekey ne ingkeilangan niyu.’
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}“Purisu immanliharan te re ka me lungsud te me karumaan ta ne me kabuhalan ni Isaw ne nangugpe diye te Siir. Ware ki namaye te dalan te Araba puun te Ilat wey Isiyun-Gibir, su diye ki re namaye te disirtu peendiye te Muwab.
\verseNumber{9}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{2:9: }Hin 19:37.}Ne impanpanayan ki te Magbebaye te migkahi, ‘Kene kew pakiggira te me Muwabihanen ne me kabuhalan ni Lut, su kene ku igbehey kaniyu ka minsan hendei ne baad te tane dan su imbehey ku ma ka Ar diye te kandan isip tane dan mismu.’ ”

\BibleSectionHeading{Ka me tribu ne diye te marani te Kanaan}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{10}(Te ware pad ibehey te Manama diye te me Muwabihanen ka Ar, iyan pad dengan nangugpe diye ka me kabuhalan te me eleggasi ne egngaranan te Imim ne mannekal wey masulug. Me mallangkew degma sikandan iling te me eleggasi ne Anakim.
\verseNumber{11}Ne iling te me Anakim, neilaan degma sikandan ne me Ripaimhanen, piru me Imim ka igngengaran kandan te me Muwabihanen.
\verseNumber{12}Ne iyan degma dengan nangugpe diye te Siir ka me Hurihanen piru immandeldel wey impangimatayan sikandan te me kabuhalan ni Isaw wey iyan e mule nangugpe diye, iling te inggimu te me kabuhalan ni Israil diye te tane ne imbehey kandan te Magbebaye.)
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{13}Ne migpabulus-bulus si Muwisis ka migkahi te me kabuhalan ni Israil, “Ne nataman migmanlapas kid te weyig diye te Bangalug ne Sirid sumale te insuhu kanta te Magbebaye.
\verseNumber{14}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{2:14: }Num 14:28-35.}Tatelu ne pulu wey walu (38) e ne leg‑un ka miglihad puun te peg-awe ta te Kadis-Barniya, taman te nammatey e ka langun ne kabuhalan ne me bahani, sumale te impahunlibet te Magbebaye meyitenged kandan.
\verseNumber{15}Inlegparan iya sikandan te Magbebaye taman te nammatey sikandan langun.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{16}“Te nammatey e sikandan langun,
\verseNumber{17}ingkahiyan kid te Magbebaye,
\verseNumber{18}‘Kuntee, lihad kew e te eletanan te inged te Muwab ne marani te Ar.
\verseNumber{19}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{2:19: }Hin 19:38.}Ne emun ke egpalinggumaan kew e te eletanan te inged te me Amunihanen ne me kabuhalan ni Lut, kene kew himu te samuk kandan wey ke egpakiggira naa kandan su kene ku igbehey kaniyu ka minsan hendei ne baad te tane dan, su imbehey ku ma sika kandan isip kandan mismu ne tane.’ ”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{20}(Neilaan degma dengan sika ne inged te Ripaimhanen, su in-ugpaan ma dengan sika te me kabuhalan ni Ripaim, piru me Sumsumim ka igngengaran kandan te me Amunihanen.
\verseNumber{21}Mabbulut degma sikandan, masulug, wey mallangkew iling te me Anakim. Piru impangimatayan sikandan te Magbebaye, purisu iyan e nangugpe te tane dan ka me Amunihanen.
\verseNumber{22}Ne iling ded degma ka inggimu te Magbebaye diye te me Hurihanen, impangimatayan din sikandan. Purisu iyan e nangugpe te tane dan ka me kabuhalan ni Isaw taman kuntee.
\verseNumber{23}Ne iling degma kayi ka neyitabu te me Abihanen ne nangugpe diye te me bariyu ne ilis te Dahat ne Miditiranyu taman te Gasa. Impangimatayan sikandan te me Kiritihanen wey iyan e mule nangugpe te me inged dan.)
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{24}Ne migpabulus-bulus si Muwisis ka migkahi te me kabuhalan ni Israil, “Ne ingkahiyan a te Magbebaye, ‘Panines kew e wey lapas kew e te Weyig ne Arnun. Lusuri niyud si Sihun ka matig-Hisbun ne Hari te me Amurihanen su igbehey kud sikandin kaniyu, eyew egkaangken niyud ka tane din.
\verseNumber{25}Puun kuntee, egtuhutan ku ne egpangelkelen te pegkaaldek kaniyu ka langun ne etew te intiru ne kalibutan ke egpakarineg sikandan kaniyu.’ ”

\BibleSectionHeading{Ka pegkatalu ni Sihun}
\BibleSectionCrossReference{(Num. 21:21-30)}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{26}Ne ingkahiyan e man‑e ni Muwisis ka me kabuhalan ni Israil, “Purisu te diye kid e te disirtu, diye te Kidimut, migsuhu a te me suluhuanen te peggendiye ki Hari Sihun, eyew te peghangyu kandin te pegkahi,
\verseNumber{27}‘Pabayaa key ubag nikeykew te tane nu. Eg-ikul key re te kelesadda wey kene key egsuwey diye te igkakawanan wey ke igkahibang naa.
\verseNumber{28}Ne egbayaran ney re ka egkakeen wey egkeinum ney. Ka ighangyu ney re ubag ne egpabayeen key re nikeykew
\verseNumber{29}iling te pegpabaye kanami te me matig-Idum ne nangugpe diye te Siir, wey te me Muwabihanen ne nangugpe diye te Ar, taman te nakalapas key te Weyig ne Hurdan peendiye te tane ne igbehey kanami te Magbebaye ne Manama ney.’
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{30}“Piru ware ki pabayaa ni Sihun, ka Hari ne matig-Hisbun su impakehal ma te Magbebaye ne Manama niyu ka suman-suman din eyew igpakabehey rin sikandin kayi te kanta wey egkaahew ta ka tane din ne seinid iya kuntee se in-ugpaan ta.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{31}“Ne ingkahiyan a te Magbebaye, ‘Igbehey kud kuntee kaniyu si Sihun wey ka tane din, purisu lusuri niyud sikandin wey ahawa niyud ka tane din.’
\verseNumber{32}Ne miglihawang si Sihun puun te lungsud te Hisbun duma te me sundalu rin wey migpakiggira kanta diye te Hahas.
\verseNumber{33}Ne impangabangan ki te Magbebaye ne Manama ta, wey natalu ta sikandin lagkes ka langun ne anak wey me sundalu rin.
\verseNumber{34}Ne impanlundus ta patamtamani ka me lungsud din wey impangimatayan ta ka langun ne etew, wey warad iya insame ta minsan sabeka.
\verseNumber{35}Ne impanuyuk ta mule ka langun ne ayam wey impanguyan ta ka langun ne karatuan ne naahew ta puun te me lungsud dan.
\verseNumber{36}Ne imbulihan ki degma te Magbebaye eyew egkatalu ta ka me lungsud te Aruwir ne diye te ilis te weyig te Bangalug ne Arnun lagkes ka siyudad ne diye te seeye ne bangalug, taman te Gilyad. Warad iya lungsud ne ware ta naahew.
\verseNumber{37}Piru in-alihu ta mule ka me lungsud te me Amunihanen, ka me lungsud diye te ilis te Weyig te Habuk, wey ka me lungsud ne nakalingut te me labuntud sumale te insuhu kanta te Magbebaye ne Manama ta.”

\BibleSectionHeading{Ka pegkatalu ni Ug}
\BibleSectionCrossReference{(Num. 21:31-35)}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{3}“Ne nataman, migmambatiku kid peendiye te Basan. Ne miglihawang si Ug ne Hari te Basan duma te langun ne sundalu rin eyew egpakiggira kanta diye te Idrii.
\verseNumber{2}Piru ingkahiyan a te Magbebaye, ‘Kene ka kaaldek kandin su igbehey ku sikandin keykew lagkes ka langun ne keet-etawan din wey ka intiru ne tane din. Himuwa nu diye te kandin ka inggimu nu ki Sihun, ka matig-Hisbun ne Hari te me Amurihanen.’
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{3}“Purisu imbehey kanta te Magbebaye ne Manama ta si Ug ne Hari te Basan lagkes ka langun ne sundalu rin. Ne warad iya insame ta minsan sabeka.
\verseNumber{4}Ne impangahew ta ka hen‑em ne pulu (60) ne me lungsud ni Ug diye te intiru ne inged te Argub ne sakup te migharian din ne iyan ka Basan.
\verseNumber{5}Ka seini langun ne me lungsud, inlingutan te me matikang wey makepal ne alad ne batu, wey me putew ka me pagul te me gumawan kayi. Ne nenaahew ta degma ka langun ne me lungsud ne nakalingut kayi ne ware me alad.
\verseNumber{6}Ne impanlundus ta patamtamani ka me lungsud ni Ug iling te inggimu ta te me lungsud ni Sihun, wey impangimatayan ta ka langun ne etew, wey warad iya insame ta minsan sabeka.
\verseNumber{7}Ne impanuyuk ta ka langun ne ayam wey impanguyan ta ka langun ne karatuan ne naahew ta puun te me lungsud dan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}“Purisu nenaahew ta puun te daruwa ne Hari ne me Amurihanen ka tane ne diye te talipag te Weyig ne Hurdan puun te Weyig ne Arnun taman te Bubungan ne Hirmun.
\verseNumber{9}(Ka Bubungan ne Hirmun, Siryun ka igngengaran te me matig-Sidun, wey Sinir ka igngengaran kayi te me Amurihanen.)
\verseNumber{10}Nenaahew ta ka langun ne siyudad diye te me napu ne diye te igkakawanan ne balabahan, lagkes ka intiru ne Gilyad taman te Salika wey Idrii; me siyudad ne sakup te migharian ni Ug ne iyan ka Basan.”
\verseNumber{11}(Si Ug naan de ka nasame ne kabuhalan te me Ripaimhanen. Putew ka lungun din ne hep‑at ne mitrus ka kalayat, wey daruwa ne mitrus ka kaluag, ne inseked te saamulan ne sekeranan. Ne diye pad iya kuntee seini te Raba ne siyudad te me Amunihanen.)

\BibleSectionHeading{Ka me tribu diye te talipag te Hurdan}
\BibleSectionCrossReference{(Num. 32:1-42)}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{12}Ne ingkahiyan e man‑e ni Muwisis ka me kabuhalan ni Israil, “Te nenaahew tad seini ne tane, imbehey ku te me kabuhalan ni Rubin wey ni Gad ka me inged ne diye te igkahibang ne balabahan te Aruwir ne diye te marani te Weyig ne Arnun lagkes ka katenge te inged te Gilyad wey ka me lungsud.
\verseNumber{13}Ne imbehey ku te katenge te kabuhalan ni Husi ne iyan ka me kabuhalan ni Manasis ka duma ne baad te inged te Gilyad wey ka intiru ne Basan ne iyan ka migharian ni Ug.”
\BibleParagraphStyleP
(Neilaan dengan ka Basan ne inged te Ripaimhanen.
\verseNumber{14}Ne si Hair ne kabuhalan ni Manasis, iyan nakaangken te intiru ne inged te Argub ne sakup te Basan, taman te eletanan te Gisur wey Maaka. Ne ka me bariyu kayi ingngaranan din te “Me bariyu ni Hair” taman kuntee ne me timpu.)
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{15}“Ne imbehey ku ka Gilyad diye te me kabuhalan ni Makir ne anak ni Manasis
\verseNumber{16}wey imbehey ku te me tribu ni Rubin wey ni Gad ka tane puun te Gilyad taman te Weyig ne Arnun. Ne iyan eletanan diye te igkakawanan ne balabahan ka Weyig ne Arnun wey iyan eletanan diye te igkahibang ne balabahan ka Weyig ne Habuk ne eletanan degma te me Amunihanen.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{17}“Ka eletanan te inged te tatelu ne tribu dapit te iglineb, iyan ka Weyig ne Hurdan, wey puun man‑e te Galiliya taman diye te Namatey ne Dahat, marani te kalandihan te Bubungan ne Pisga.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{18}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{3:18-20: }Huswi 1:12-15.}“Te seeye ne timpu, ingkahiyan ku ka me kabuhalan ni Rubin, ni Gad, wey ka katenge te kabuhalan ni Husi ne iyan ka me kabuhalan ni Manasis, ‘Imbehey e kaniyu te Magbebaye ne Manama niyu ka seini ne tane ne talipag te Weyig ne Hurdan dapit te igsile, lagkes ka me lungsud kayi. Piru keilangan ne egmanlapas te Hurdan ka langun ne sundalu niyu eyew egbulig te duma niyu ne me kabuhalan ni Israil te peg-angken te tane dan.
\verseNumber{19}Ne ka me asawa wey anak niyu, duma te me ayam niyu, egkaayun ne egpalunggaat de kayi te me lungsud ne imbehey ku kaniyu su nakanengneng a ne masulug ka me ayam niyu.
\verseNumber{20}Keilangan ne egbulihan niyu ka me karumaan niyu ne me kabuhalan ni Israil te pegtalu te me kuntere dan eyew egkaangken dan e degma ka tane ne diye te talipag te Hurdan dapit te iglineb ne igbehey kandan te Magbebaye ne Manama niyu. Ne egkaayun e ne eglibed kew te tane ne imbehey kaniyu.’
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{21}“Te seeye ne timpu, ingkahiyan ku si Huswi, ‘Nakita nu ka langun ne inggimu te Magbebaye te daruwa ne Hari ne si Sihun wey si Ug. Ne iling degma due ka eggimuwen din diye te langun ne migharian ne egmangendiyaan niyu.
\verseNumber{22}Ne kene kew kaaldek kandan, su iyan egpakiggira kandan ka Magbebaye ne Manama niyu.’ ”

\BibleSectionHeading{Ware tuhuti si Muwisis ne egpekeendiye te Kanaan}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{23}“Purisu te seeye ne timpu, migpangananey a te Magbebaye te migkahi,
\verseNumber{24}‘He Magbebaye, impapitew nud kuntee te suluhuanen nu ka karesen nu, su warad lein ne manama due te langit wey kayi te tane ne egpekeyimu te kein-inuwan ne inggimu nu.
\verseNumber{25}Purisu ke egkaayun ubag ne tuhuti a ubag nikeykew ne eglapas te Hurdan eyew egpakakite e pad ubag te meupiya ne tane diye te talipag te Hurdan, wey te me mateles ne bubungan wey te Libanun.’
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{26}“Piru nabelu keddi ka Magbebaye tenged kaniyu wey wara a nikandin pammineha. Ingkahiyan e re iya nikandin te, ‘Eleg e! Kena ad e lalahi nikeykew meyitenged due.
\verseNumber{27}Takereg ka diye te puntul te Bubungan ne Pisga wey pamantew ka minsan hendei, piru kene ka lapas te Hurdan.
\verseNumber{28}Si Huswi ka egpangulu te me kabuhalan ni Israil te peglapas te Hurdan eyew te peg-angken te tane ne egkakita nu. Purisu pepakannekala nu sikandin wey panulua nu te keilangan ne eggimuwen din.’
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{29}“Purisu migpalunggaat ki re diye te napu ne egkatalipag te lungsud te Bit-Piyur.”

\BibleSectionHeading{Ka pegbagget ni Muwisis te me kabuhalan ni Israil te pegtuman te suhu}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{4}Ne ingkahiyan ni Muwisis ka me kabuhalan ni Israil, “Tumana niyu ka langun ne balaud wey me suhu ne impanulu ku kaniyu, eyew egpekeendiye kew wey egpekeugpe te inged te Kanaan; ka inged ne insaad te Magbebaye ne Manama te me kaap-apuan ta.
\verseNumber{2}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{4:2: }Imp 22:18-19.}Kene niyud timuli te minsan nekey wey ke eg-awaan niyu naa ka suhu te Magbebaye ne Manama ta. Keilangan ne egtumanen niyu iya seini.
\verseNumber{3}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{4:3: }Num 25:1-9.}Nakita niyu mismu ka inggimu te Magbebaye diye te Bubungan ne Piyur. Impangimatayan din ka langun ne migsimba ki Baal.
\verseNumber{4}Piru sikaniyu mule se migmatinumanen te Magbebaye ne Manama niyu, neuyag kew pad mule taman kuntee.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{5}“Impanulu kud kaniyu ka me balaud wey me suhu ne imbehey keddi te Magbebaye ne Manama ku ne insimba ku, eyew egtumanen niyu seini diye te tane ne eggendiyaan wey eg-angkenen niyu.
\verseNumber{6}Tumana niyu seini te mapahetpet su pinaahi kayi, igpakapapitew niyu diye te duma ne nasud ka katagseb wey salabutan niyu. Ke egpakarineg sikandan te seini ne me balaud, egkahi sikandan, ‘Malehet iya ne me matagseb wey me masinabuten ka keet-etawan te seini se maresen ne nasud.’
\verseNumber{7}Warad lein ne nasud, deisek ma wey se dakel ne due manama ne iling te Magbebaye ne Manama ta, su alistu sikandin ne egbulig kanta, wey egtabaken ki iya nikandin ke egpangananey ki kandin.
\verseNumber{8}Warad iya lein ne mabantug ne nasud ne due me balaud wey me suhu ne iling te impanulu ku kaniyu kuntee.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{9}“Bantayi niyu re ne kene niyu egkalingawan ka langun ne nenakita niyu ne inggimu te Manama ta. Tantanuri niyu layun seini taman te duem pad umul niyu.
\verseNumber{10}Tantanuri niyu ka timpu ne migmanasindeg kew diye te tangkaan te Magbebaye niyu diye te Sinay ne ingkahiyan kew te, ‘Palibulunga nu ka me kabuhalan ni Israil kayi te tangkaan ku su egkeupian a ne egpakiglalag kandan, eyew egkateu sikandan ne egtahud keddi taman te duen pad umul ran, wey eyew igpakapanulu dan degma te me anak dan.’
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{11}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{4:11-12: }Iks 19:16-18; Hib 12:18-19.}“Ne migparani wey migmanasindeg kew diye te pabunsuranan te Bubungan ne Sinay taheed te nabukusan seini te makepal ne gapun wey migkanlabkanlab ne hendue te nekeuma ka legleg diye te langit.
\verseNumber{12}Ne migpakiglalag kaniyu ka Magbebaye puun te taliware te hapuy. Nakarineg kew te laheng piru ware etew ne nakita niyu.
\verseNumber{13}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{4:13: }Iks 31:18; 34:28; Diy 9:10.}Ne ingguhuran kew e nikandin te kasabutan din kaniyu wey insuhu kew nikandin te pegtuman kayi. Iyan sika ka Sapulu ne Balaud ne ingkulit din diye te daruwa ne malumpayag ne batu.
\verseNumber{14}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{4:14: }Iks 21:1.}Te seeye ne timpu, insuhu a te Magbebaye ne egpanuluen ku sikaniyu meyitenged te me balaud wey me suhu ne egtumanen niyu diye te tane ne eg-angkenen niyu.”

\BibleSectionHeading{Ka me pegpaney-paney meyitenged te diyus-diyus}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{15}Ne ingkahiyan ni Muwisis ka me kabuhalan ni Israil, “Te timpu ne migpakiglalag kaniyu ka Magbebaye puun te taliware te hapuy diye te Bubungan ne Sinay, ware niyu sikandin nakita. Purisu bantey kew
\verseNumber{16}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{4:16: }Iks 20:4; Lib 26:1; Diy 5:8; 27:15.}ne kene kew egpakasupak kandin pinaahi te pegpangimu te larawan te minsan nekey ne ulaula—lukes ma wey se malitan,
\verseNumber{17}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{4:17-18a: }Rum 1:23.}mananap ma ne eggipanew wey se eglayang,
\verseNumber{18}mananap ma ne egdul‑ug wey se eg-anuy.
\verseNumber{19}Ne kene niyu simbaa ka aldew, ka bulan, wey ka me bituen, su immangimu re sika te Magbebaye ne Manama niyu para te langun ne etew te intiru ne kalibutan.
\verseNumber{20}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{4:20: }Iks 19:5; Diy 7:6; 14:2; 26:18; Tit 2:14; 1Pid 2:9.}Piru impalihawang kew te Magbebaye puun te Ihiptu, ka inged ne migbayad-bayad kaniyu iling te iiniti ne sugnu, eyew egkeyimu kew ne keet-etawan din ne sikaniyud iya kuntee.
\verseNumber{21}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{4:21: }Num 20:12.}Piru nabelu keddi ka Magbebaye tenged kaniyu, wey migpahunlibet sikandin ne kena a egpakalapas te Hurdan wey kena a egpekeendiye te meupiya ne tane ne igbehey rin kaniyu,
\verseNumber{22}su kayi e re egpatey te inged te Muwab—kena a egkaayun ne eglapas te Hurdan—piru sikaniyu, egkaayun kew mule ne eglapas eyew te peg-angken te meupiya ne tane.
\verseNumber{23}Piru keilangan ne kene niyu eglingawan ka kasabutan niyu te Magbebaye ne Manama niyu. Kene kew supak pinaahi te pegpangimu te minsan nekey ne larawan, su ingkene sika kaniyu te Magbebaye niyu,
\verseNumber{24}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{4:24: }Hib 12:29.}su egkabelu ka Magbebaye ke egsimba kew te lein ne me manama, wey egpekeiling sikandin te hapuy ne egpakasilab te minsan nekey.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{25}“Ne emun ke egkaluhey kew e ka eg-ugpe diye te inged te Kanaan, wey duen e me anak niyu wey eg-apuanan kew e, kene kew supak pinaahi te pegpangimu te minsan nekey ne larawan, su mareet iya sika diye te tangkaan te Magbebaye ne Manama niyu, wey egpakapabelu sika kandin.
\verseNumber{26}Kuntee ne aldew, egdawiten ku ka langit wey ka tane eyew egpamalehet te mareet meyitenged kaniyu, ne emun ke egmangimu kew te me diyus-diyus, sahuhune ne egkengaawe kew puun te tane ne eg-angkenen niyu diye te talipag te Hurdan. Kene kew kaluhey diye su egkammatey kew iya langun.
\verseNumber{27}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{4:27-28: }Diy 28:36.}Ne egmegsusuwayen kew te Magbebaye diye te duma ne me nasud wey pila-pila naan de kaniyu ka egkeuyag.
\verseNumber{28}Ne diye, egsimba kew e te me diyus-diyus ne inggimu re te etew puun te kayu wey batu ne kene egpakakita, kene egpakarineg, kene egpakakeen wey ke egpakaarek naa.
\verseNumber{29-30}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{4:29: }Hir 29:13.}Taheed te diye kew wey egpakasalerep kew te langun ne keyirapan, ke egpakasuman-suman kew e ne eglibed te Magbebaye ne Manama niyu, wey egtumanen niyud sikandin, wey emun ke eg-ampu kew e te mapahetpet, egtabaken kew nikandin,
\verseNumber{31}su hiimenawen ka Manama niyu. Kene kew nikandin eg-engkeran wey ke egdereetan naa. Kene din egkalingawan ka kasabutan din te me kaap-apuan niyu ne impamalehetan din pinaahi te me pahunlibet.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{32}“Pitawa niyu ka neneyitabu puun te aldew ne inggimu te Manama ka etew kayi te kalibutan taman kuntee. Ne pitawa niyu ka intiru ne kalibutan ke duen naa kein-inuwan ne neyitabu wey ke nahuhud naa ne iling due.
\verseNumber{33}Duen naa duma ne me etew ne nakarineg te laheng te Manama puun te hapuy ne ware migpatey?
\verseNumber{34}Duen naa duma ne manama ne miggeram migkuwa te keet-etawan puun te lein ne nasud eyew egkakandin pinaahi te me peg-eleg-eleg, me palinneu, me kein-inuwan, gubut, keseg, geem, wey makaliyas-liyas ne me himu iling te inggimu te Magbebaye ne Manama niyu para kaniyu diye te Ihiptu wey sikaniyu mismu ka nakakita kayi.
\verseNumber{35}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{4:35: }Mar 12:32.}Impapitew sika kaniyu te Manama, eyew te pegpamalehet kaniyu ne sikandin de iya ka Manama wey warad lein.
\verseNumber{36}Imparineg kew nikandin te laheng din puun te langit eyew te pegpanulu kaniyu. Ne impapitew rin kaniyu kayi te kalibutan ka egkanlabkanlab ne hapuy rin, wey egkarineg niyu ka laheng din puun te taliware te sika ne hapuy.
\verseNumber{37}Ne tenged te inggeyinawaan din ka me kaap-apuan niyu, in-alam kew nikandin se me kabuhalan dan, wey impalihawang kew nikandin puun te Ihiptu pinaahi te dakel ne geem din.
\verseNumber{38}Immandeldel rin ka susuluhi ne punduk te keet-etawan ne maddesen pad kaniyu eyew egpakaseled kew diye te tane dan eyew igpakabehey rin e kaniyu isip egkapanunud niyu.
\verseNumber{39}Purisu kuntee, sumsumana niyu ne ka Manama re iya ka Manama te langit wey kalibutan wey warad lein.
\verseNumber{40}Purisu tumana niyu ka langun ne balaud din ne ingkahi ku kaniyu kuntee, eyew egmeupiya ka peg-ugpe niyu wey te me kabuhalan niyu, wey eyew egpekeugpe kew te egkaluhey diye te tane ne igbehey kaniyu te Magbebaye ne Manama niyu wey egkaangken niyu seini te ware egtamanan.”

\BibleSectionHeading{Ka me aputanan ne siyudad}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{41}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{4:41-43: }Huswi 20:8-9.}Te nekeimpus e si Muwisis ka migpakiglalag te me kabuhalan ni Israil, in-alam din e ka tatelu ne siyudad diye te talipag te Hurdan dapit te igsile,
\verseNumber{42}eyew eggimuwen ne aputanan te etew ne egpakapatey te senge-etew ne ware tuyui, wey kene ne kuntere din. Egkaayun sikandin ne eg-aput te minsan hendei te seini ne me aputanan ne siyudad eyew kene sikandin egkamenu.
\verseNumber{43}Ne seini ka me siyudad: ka Bisir ne diye te ampew te bubungan ne mapatag, para te me sakup te me kabuhalan ni Rubin, ka Ramut te inged te Gilyad para te me sakup te me kabuhalan ni Gad, wey ka Gulan te inged te Basan, para te me sakup te me kabuhalan ni Manasis.

\BibleSectionHeading{Ka pegbehey te balaud}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{44}Ne seini ka me balaud te Manama ne ingkahi ni Muwisis te me kabuhalan ni Israil.
\verseNumber{45-46}Te seeye ne timpu, nakalihawang e ka me kabuhalan ni Israil puun te Ihiptu, wey diyad nangekampu te talipag te Hurdan dapit te igsile ne marani te lungsud te Bit-Piyur. Ne diye ibehey ni Muwisis kandan ka me balaud wey me suhu. Ka seeye ne ingkampuwan dan, inged dengan ni Sihun, ka matig-Hisbun ne Hari te me Amurihanen ne natalu ni Muwisis.
\verseNumber{47}Naahew ni Muwisis wey te me kabuhalan ni Israil ka tane ni Sihun wey ka inged ni Ug, ka matig-Basan ne Hari te me Amurihanen. Sikandan ka daruwa ne Hari te me Amurihanen diye te talipag te Hurdan dapit te igsile.
\verseNumber{48}Ka tane dan ne nenaahew te me kabuhalan ni Israil, nakapuun de iya te Aruwir ne dibdibabew te Weyig ne Arnun wey nakapabulus diye te Bubungan ne Siryun, ne ingngaranan degma te Hirmun,
\verseNumber{49}lagkes ka intiru ne napu ne diye te talipag te Hurdan dapit te igsile, taman te Namatey ne Dahat ne diye te lenlen te Bubungan ne Pisga.

\BibleSectionHeading{Ka Sapulu ne Balaud}
\BibleSectionCrossReference{(Iks. 20:1-17)}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{5}Ne impeumew ni Muwisis ka me kabuhalan ni Israil wey ingkahiyan din sikandan, “Me kabuhalan ni Israil, pammineg kew te me balaud wey me suhu ne igpangguhud ku kaniyu kuntee ne aldew. Iskuyleyi niyu seini wey tumana niyu te mapahetpet.
\verseNumber{2}Miggimu ka Magbebaye ne Manama ta te kasabutan duma kanta diye te Bubungan ne Sinay.
\verseNumber{3}Inggimu rin seini ne kasabutan kene ne para re te me kaap-apuan ta, ke kene, para degma kanta langun te seini kuntee ne aldew.
\verseNumber{4}Migpakiglalag kaniyu ka Manama, puun te taliware te hapuy diye te Bubungan ne Sinay.
\verseNumber{5}Te seeye ne aldew, migsasindeg a diye te taliware niyu wey te Magbebaye eyew te pegpasabut kaniyu te egmanlalahen din, su nenaaldek kew ma te hapuy wey ware kew nanakereg diye te bubungan. Ne migkahi ka Magbebaye:
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{6}“Sikeddiey ka Magbebaye ne Manama niyu ne mig-angey kaniyu puun te inged te Ihiptu, wey ka migpaawe kaniyu te neneuripen.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{7}“Kene kew simba te duma ne manama, su sikeddi de iya simbaa niyu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{5:8-9: }Lib 26:1; Diy 4:15-18; 27:15.}“Kene kew himu te larawan te minsan nekey ne diye te langit, diye te tane, wey diye te weyig\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{5:8 }Te Hibruwanen: diye te langit ne ampew, wey ke diye te tane ne diralem, wey ke diye te weyig ne diralem te tane.} eyew egsimbeen niyu.
\verseNumber{9}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{5:9-10: }Iks 34:6-7; Num 14:18; Diy 7:9-10.}Kene kew panimbuel wey ke egsimba naa rue, su sikeddi se Magbebaye ne Manama niyu, talikuren a ne Manama; igkeupii ku ne sikeddi de ka egsimbeen. Iglagkes ku te egparusa ka me anak tenged te sale te me amey ran, peendiye te apu dan te mata, tenged su eg-apul sikandan keddiey.
\verseNumber{10}Piru igpakita ku ka geyinawa ku ne kene egkabalbalawan diye te libu-libu ne kabuhalan ne miggeyinawa keddi wey migtuman te me suhu ku.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{11}“Kene niyu gamita ka ngaran te Magbebaye ne Manama niyu te mareet ne tuyu. Su egdusaan ku iya seeye se eggamit te ngaran ku te mareet ne tuyu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{12}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{5:12: }Iks 16:23-30; 31:12-14.}“Himuwa niyu ka igpeyimu ku kaniyu te Aldew te Peggimeley, wey iteil niyu seini ne aldew para keddi te Magbebaye ne Manama\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{5:12 }Te Hibruwanen: eggimuwen ne matulus.} niyu sumale te insuhu ku kaniyu.
\verseNumber{13}Trabahu kew te hen‑em ne aldew, wey himuwa niyu ka langun ne eggimuwen niyu,
\verseNumber{14}piru ka igkapitu ne aldew, Aldew sika te Peggimeley, wey iteil niyu para te Magbebaye ne Manama niyu. Kene kew trabahu te minsan nekey, sikaniyu langun se taltalaanak, minsan ka me suluhuanen niyu ne lukes wey malitan, me baka, me asnu, wey duma pad ne me ayam niyu. Ne iling ded degma ka me mahaliyug niyu ne miglapu due te kaniyu. Te seini ne paahi, egpekeyimeley ubag degma ka me uripen niyu iling kaniyu.
\verseNumber{15}Sumsumana niyu ne me uripen kew degma dengan diye te Ihiptu, wey sikeddi ka Magbebaye ne Manama niyu ka migpalihawang kaniyu pinaahi te karesen wey geem ku. Purisu sikeddi se Magbebaye niyu, migsuhu a kaniyu ne keilangan ne eggimuwen niyu ka langun ne igpeyimu ku kaniyu te Aldew te Peggimeley.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{16}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{5:16: a }Diy 27:16; Mat 15:4; 19:19; Mar 7:10; 10:19; Luk 18:20; Ipi 6:2; \BibleCrossReferenceAnchor{b }Ipi 6:3.}“Tahura niyu ka amey wey iney niyu sumale te insuhu ku kaniyu, eyew egmalayat ka umul niyu wey egmeupiya ka peg-ugpe niyu diye te tane ne igbehey kaniyu te Magbebaye ne Manama niyu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{17}“Kene kew himatey.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{18}“Kene kew panlibug.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{19}“Kene kew panakew.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{20}“Kene kew uubat ka egpamalehet eyew igdakesel ka duma ne etew.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{21}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{5:21: }Rum 7:7; 13:9.}“Kene kew keimma te asawa te senge-etew, te baley rin, te kamet din, te me suluhuanen din ne me lukes wey me malitan, te me ayam din, wey te minsan nekey ne kandin.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{22}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{5:22-27: }Hib 12:18-19.}Ne ingkahiyan ni Muwisis ka me kabuhalan ni Israil, “Sika ka me suhu te Magbebaye kaniyu te migmanlibulung kew diye te Bubungan ne Sinay. Te timpu ne miglalag sikandin te meemen ne laheng ne egpuun te taliware te hapuy ne nalingutan te makepal ne gapun, sika iya ne me suhu ka ingkahi rin wey warad duma pad. Ingkulit din seini diye te daruwa ne malumpayag ne batu wey imbehey rin e keddi.”

\BibleSectionHeading{Ka pegkaaldek te me etew}
\BibleSectionCrossReference{(Iks. 20:18-21)}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{23}“Te pegkarineg niyu te laheng ne egpuun te taliware te makepal ne gapun taheed te migkanlabkanlab ka bubungan, migparani e keddi ka langun ne pangulu te me kabuhalan niyu wey ka me igdatu niyu,
\verseNumber{24}wey migkahi sikandan, ‘Impapitew te Magbebaye ne Manama ta ka geem wey katelesan din, wey narineg ney ka laheng din puun te taliware te hapuy. Ne nakanengneng key e kuntee ne kene bes egpatey ka etew ke egpakiglalag ka Manama kandin.
\verseNumber{25}Piru egkammatey key mule pinaahi te sika ne hapuy ke egpakarineg key pad man‑e te laheng te Magbebaye ne Manama ta.
\verseNumber{26}Ware etew ne kene egpatey ke egpakarineg te laheng te manekal ne Manama ne egpakiglalag kandin puun te taliware te hapuy.
\verseNumber{27}Sikeykew re ubag Muwisis ka egparani diye te Manama ta eyew egpammineg te iglalag din. Ne guhuri key re te langun ne iglalag din su egpamminehen ney wey egtumanen ney seini.’
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{28}“Ne narineg te Manama ka ingkahi niyu keddi, wey ingkahiyan a nikandin, ‘Narineg ku ka ingkahi ran keykew, wey eleg iya ka ingkahi ran.
\verseNumber{29}Meupiya iya perem ke layun sikandan egsuman-suman ne egtahud keddi, wey egtuman te me suhu ku eyew egmatubung sikandan wey ka me kabuhalan dan, te ware egtamanan.
\verseNumber{30}Hendiye ke naan e wey peulia nud sikandan diye te me balungbalung dan.
\verseNumber{31}Piru palunggaat ka mule kayi duma keddiey eyew iglalag ku keykew ka langun ne balaud wey me suhu ne keilangan ne igpanulu nu te me kabuhalan ni Israil eyew egtumanen dan diye te tane ne igbehey ku kandan.’ ”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{32}Ne ingkahiyan e man‑e ni Muwisis ka me kabuhalan ni Israil, “Purisu tumana niyud iya te mapahetpet ka me balaud te Magbebaye ne Manama niyu; kene kew en iya supak minsan sabeka te me balaud din.
\verseNumber{33}Tumana niyu seini langun eyew egmeupiya ka peg-ugpe niyu wey egmalayat pad ka umul niyu diye te tane ne eg-angkenen niyu.”

\BibleSectionHeading{Ka suhu ne labew te langun}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{6}Ne migpabulus-bulus si Muwisis ka migkahi diye te me kabuhalan ni Israil, “Seini ka me balaud wey suhu ne ingkahi keddi te Magbebaye ne Manama ta ne igpepanulu kaniyu, eyew egtumanen niyu diye te tane ne eggendiyaan wey eg-angkenen niyu.
\verseNumber{2}Sikaniyu wey ka me anak niyu wey ka me apu niyu, keilangan ne egtahud te Manama, wey egtuman te langun ne balaud din ne ingkahi ku kaniyu, eyew egmalayat ka umul niyu diye te seeye ne tane.
\verseNumber{3}Purisu pammineg kew me kabuhalan ni Israil—tumana niyud iya te mapahetpet ka me suhu din, eyew egmeupiya ka peg-ugpe niyu, wey egkeyimu kew ne mabantug ne nasud diye te meupiya ne tane wey dakel se eg-uma,\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{6:3 }Te Hibruwanen: tane ne egtulayasan te gatas wey teneb.} su sika ka insaad te Manama diye te me kaap-apuan niyu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{4}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{6:4: }Mar 12:29.}“Pammineg kew me kabuhalan ni Israil: ka Magbebaye de iya ka Manama ta.
\verseNumber{5}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{6:5: }Mat 22:37; Mar 12:30; Luk 10:27.}Geyinawei niyu ka Manama niyu te mapahetpet wey ipapitew niyu te langun ne eggimuwen niyu ne inggeyinawaan niyu sikandin.
\verseNumber{6}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{6:6-9: }Diy 11:18-20.}Kene niyu kalingawi seini se me suhu ne ingkahi ku kaniyu kuntee.
\verseNumber{7}Ipanulu niyu layun seini diye te me anak niyu. Ne malalahey kew meyitenged kayi ke egpaminpinnuu kew diye te me baley niyu, ke egpangipanew kew, ke egpangibat kew, wey ke eggimata kew te maselem.
\verseNumber{8}Isulat niyu seini wey ibagkes niyu te bakelawan niyu wey ilelangkus niyu eyew egkasuman-suman niyu seini.
\verseNumber{9}Isulat niyu seini diye te sungkaleg te gumawan te me baley niyu, wey diye te me gumawan te me alad te me lungsud niyu.”

\BibleSectionHeading{Ka me pegpaney-paney te pegkamasinupaken}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{10}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{6:10: a }Hin 12:7; \BibleCrossReferenceAnchor{b }Hin 26:3; \BibleCrossReferenceAnchor{c }Hin 28:13.}Ne ingkahiyan e man‑e ni Muwisis ka me kabuhalan ni Israil, “Migsaad ka Manama niyu diye te me kaap-apuan niyu ne ensi Abraham, si Isaak, wey si Hakub, ne igbehey rin kaniyu ka tane ne eg-uyanan din kaniyu. Ka seini ne tane, due malluag wey matubung ne me siyudad ne kene ne sikaniyu ka migpasasindeg.
\verseNumber{11}Ne ka me baley diye, neelin ne nenapenu te mateles ne me kasangkapan ne kene ne sikaniyu ka migpanahu. Ne due me belun diye ne kene ne sikaniyu ka migkekali, wey due me ulibuwan wey me parasan ne kene ne sikaniyu ka migpamula. Ke eg-uyanen kew e te Manama diye te seeye ne tane, egpakakeen kew te minsan nekey ne igkeibeg niyu.
\verseNumber{12}Piru kene niyu re iya kalingawi ka Manama ne migpalihawang kaniyu puun te pegkeuripen diye te Ihiptu.
\verseNumber{13}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{6:13: }Mat 4:10; Luk 4:8.}Tahura niyu ka Manama niyu, wey sikandin de pamakaya niyu, wey kahi kew te egdusaan kew nikandin ke kene niyu eggimuwen ka insaad niyu.
\verseNumber{14}Kene kew simba te lein ne me manama ne insimba te duma ne nasud ne nakalingut kaniyu,
\verseNumber{15}su egkabelu ka Manama ne migduma kaniyu ke egsimba kew te lein ne me manama. Emun ke eggimuwen niyu sika, egkaneem-neem niyu ka langet te Manama, wey egguleen kew nikandin kayi te kalibutan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{16}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{6:16: a }Mat 4:7; Luk 4:12; \BibleCrossReferenceAnchor{b }Iks 17:1-7.}“Kene niyu el-elehi ka Manama niyu iling te inggimu niyu diye te Masa.
\verseNumber{17}Tumana niyud iya te mapahetpet ka me balaud ne insuhu kaniyu te Manama niyu.
\verseNumber{18}Himuwa niyu ka matareng diye te tangkaan din eyew egmeupiya ka peg-ugpe niyu wey egkaangken niyu ka meupiya ne Inged ne Insaad din te me kaap-apuan niyu.
\verseNumber{19}Egtuhutan din ne egkaddeldel niyu ka me kuntere niyu sumale te ingkahi rin.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{20}“Te egginguma ne me timpu, emun ke eg-inse ka me anak niyu te, ‘Mania te insuhu ki te Magbebaye ne Manama ta te pegtuman te seini ne me balaud wey me suhu?’
\verseNumber{21}Ne kahii niyu sikandan, ‘Neuripen key dengan te Hari diye te Ihiptu, piru impalihawang key te Manama pinaahi te dakel ne geem din.
\verseNumber{22}Nakakita key mismu te masulug ne kein-inuwan wey makaalat-halat ne pegdereet te Manama te me Ihiptuhanen wey te Hari dan wey te intiru ne pamilya rin.
\verseNumber{23}Ne impalihawang key nikandin puun te Ihiptu eyew eg-uyanen key kayi te seini ne Inged ne Insaad din te me kaap-apuan ta ne igbehey rin kanta.
\verseNumber{24}Migsuhu ka Magbebaye ne Manama ta ne keilangan ne egtumanen ney ka langun ne balaud din, wey egtahuren ney sikandin ne Manama ney, eyew egmatubung key wey egmalayat pad ka umul ney iling te seinid iya kuntee.
\verseNumber{25}Ne emun ke egtumanen ta te mapahetpet ka langun ne suhu te Magbebaye ne Manama ta, egkeyimu ki ne matareng diye te tangkaan din.’ ”

\BibleSectionHeading{Ka pegpaney-paney te me kabuhalan ni Israil}
\BibleSectionCrossReference{(Iks. 34:11-16)}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{7}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{7:1: }Him 13:19.}Ne ingkahiyan ni Muwisis ka me kabuhalan ni Israil, “Ke eg-uyanen kew e te Magbebaye ne Manama niyu diye te tane ne eg-angkenen niyu, egpandeldelen din ka pitu ne nasud ne masmasulug wey me madmaresen pad kaniyu, ne iyan ka me Hitihanen, me Girgasihanen, me Amurihanen, me Kanaanen, me Pirisihanen, me Hibihanen, wey me Hibusihanen.
\verseNumber{2}Ne emun ke igbehey e sikandan te Manama due te kaniyu, wey egkatalu niyud sikandan, kene kew naa himu te kasabutan duma kandan, ke kene, pangimatayi niyu sikandan langun te ware pegkeyid‑u.
\verseNumber{3}Ne kene kew pangasawa kandan, wey kene niyu tuhuti ne egpangasawa ka me anak niyu te me anak dan,
\verseNumber{4}su sikandan ka egpuunan ne egmanginniyug e te Manama ka me anak niyu, wey iyan dan e egsimbeen ka lein ne me manama. Ne emun ke egkeyitabu sika, egkaneem-neem niyu ka langet te Manama, wey sahuhune ne egguleen kew nikandin.
\verseNumber{5}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{7:5: }Diy 12:3.}Purisu seini himuwa niyu: panlundusa niyu ka me altar dan ne tutunganan te igpanubad, panlupeta niyu ka immeg-untud-untud dan ne me batu ne inhalad dan ki Baal, pamelera niyu ka me sungkaleg dan ne larawan ni Asira, wey panilabi niyu ka impangulit dan ne me larawan.
\verseNumber{6}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{7:6: }Iks 19:5; Diy 4:20; 14:2; 26:18; Tit 2:14; 1Pid 2:9.}Himuwa niyu sika su keet-etawan kew ma te Manama niyu. Te langun ne etew te intiru ne kalibutan, sikaniyu ka in-alam te Manama eyew egkeyimu ne keet-etawan din.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{7}“In-alam kew wey inggeyinawaan te Manama kene ne tenged te masmasulug kew du te duma ne keet-etawan, su ka malehet, sikaniyu iya ka subla ne deisek te langun.
\verseNumber{8}Piru in-alam kew te Manama su inggeyinawaan kew ma nikandin—intuman din iya ka insaad din te me kaap-apuan niyu. Sikan naa ka impalihawang kew nikandin pinaahi te dakel ne geem din puun te peg-uripen kaniyu te Hari te Ihiptu.
\verseNumber{9}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{7:9-10: }Iks 20:5-6; 34:6-7; Num 14:18; Diy 5:9-10.}Purisu sumsumana niyu paay-ayari ne malehet iya ne Manama ka insimba niyu. Egkasalihan sikandin ne Manama, wey egtumanen din ka me saad din wey ka geyinawa rin ne kene egkabalbalawan diye te masulug ne kabuhalan ne eggeyinawa kandin wey egtuman te me suhu din.
\verseNumber{10}Piru eglegparan wey egdereetan din seeye se eg-inniyug kandin.
\verseNumber{11}Purisu tumana niyud iya te mapahetpet ka langun ne balaud wey me suhu ne ingkahi ku kaniyu kuntee.”

\BibleSectionHeading{Ka me panalangin te pegkamatinumanen}
\BibleSectionCrossReference{(Diy. 28:1-14)}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{12}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{7:12-16: }Diy 11:13-17.}Ne migpabulus-bulus si Muwisis ka migkahi te me kabuhalan ni Israil, “Emun ke egtumanen niyu te mapahetpet ka langun ne suhu, egtumanen te Manama ka kasabutan din kaniyu wey ka geyinawa ne kene egkabalbalawan ne insaad din te me kaap-apuan niyu.
\verseNumber{13}Eggeyinawaan kew nikandin, egpanalanginan, wey egpamasuluhen ka me kabuhalan niyu. Egpanalanginan din degma ka me anak niyu wey ka me kamet niyu eyew due egkakeen niyu, binu, wey lana te ulibu. Ne egpanalanginan din degma ka me ayam niyu—me baka, me karniru, wey me kambing niyu diye te Inged ne Insaad din te me kaap-apuan niyu ne igbehey kaniyu.
\verseNumber{14}Egpanalanginan kew nikandin labew te langun ne keet-etawan. Ne ware minsan sabeka kaniyu ne kene egpakaanak, lukes ma wey se malitan. Ne iling ded degma ka me ayam niyu.
\verseNumber{15}Ne igpariyu kew te Manama puun te langun ne dalu, wey kene kew nikandin egpasalerepen te mangune-kune ne me karereetan ne iling te nakita niyu diye te Ihiptu. Piru egpasalerepen din mule te iling dutu ka langun ne kuntere niyu.
\verseNumber{16}Ne keilangan ne egpangimatayan niyu sikandan wey kene niyu keyid‑uwi ka langun ne etew ne igbehey kaniyu te Manama. Ne kene kew simba te me manama ran su sika ka egpakaakal kaniyu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{17}“Ne kene kew suman-suman te masmasulug pad sikandan kaniyu wey kene niyu sikandan egkaddeldel.
\verseNumber{18}Kene kew kaaldek kandan, ke kene sumsumana niyu ka inggimu te Magbebaye ne Manama niyu diye te Hari te Ihiptu wey te langun ne keet-etawan din.
\verseNumber{19}Sumsumana niyu ka me makaalat-halat ne dalu ne nakita niyu, ka me kein-inuwan, ka dakel ne geem wey kanekal ne inggamit te Manama te pegpalihawang kaniyu. Sikan ded degma ka eggimuwen te Manama diye te langun ne etew ne igkengaaldek niyu.
\verseNumber{20}Ne eggukahen din pad man‑e sikandan, wey egguleen din ka seeye se nakapallahuy wey nangeles kaniyu.
\verseNumber{21}Kene kew kaaldek kandan su egdumaan kew te Manama niyu. Mabantug sikandin ne Manama wey sikandin de ka eleg ne igkaaldek niyu.
\verseNumber{22}Egpahan-ganaran sikandan egmandeldela te Manama ke egpalundaniyan kew e kandan. Kene din egtuhutan ne egkahule niyu sikandan te kasabeka re, su ke eggimuwen din sika, ka me mananap ne egpanalukun kaniyu mahaan de egmasulug, wey kene niyud egkaawe ka sika ne me mananap.
\verseNumber{23}Piru igbehey sikandan te Manama due te kaniyu. Ne egkewukag sikandan taman te egkammatey langun sikandan.
\verseNumber{24}Igbehey rin kaniyu ka me Hari dan. Egpangimatayan niyu sikandan wey egkaawe e ka me ngaran dan kayi te ampew te tane. Ne ware minsan sabeka ne egpakabalabag kaniyu te pegpangimatey kandan langun.
\verseNumber{25}Panilabi niyu ka impangulit dan ne me larawan te me diyus-diyus dan. Ne kene niyu ikeimma wey ke egkuen naa ka me bulawan wey me pelata ne nakareket due. Kene niyu iya kua sika eyew kene kew egsahad te balatik. Pakaddiyu kew iya due su igkalindit iya sika te Magbebaye ne Manama niyu.
\verseNumber{26}Kene kew panguyan diye te me baley niyu te minsan hendei te sika ne me diyus-diyus, eyew kene kew egdereetan te Manama. Pariyui niyu wey ikeepes niyu seini su indilus e seini te Manama.”

\BibleSectionHeading{Ka meupiya ne tane ne eg-angkenen}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{8}Ne migpabulus-bulus si Muwisis ka migkahi te me kabuhalan ni Israil, “Tumana niyu te mapahetpet ka langun ne suhu ne ingkahi ku kaniyu kuntee, eyew egmalayat pad ka umul niyu, egmasulug ka me kabuhalan, wey egpakaangken te Inged ne Insaad te Magbebaye ne Manama diye te me kaap-apuan niyu ne igbehey kaniyu.
\verseNumber{2}Sumsumana niyu ne indumaan kew te Magbebaye ne Manama niyu te hipanawan niyu te hep‑at ne pulu (40) ne leg‑un diye te disirtu. Inggimu rin seeye eyew egsalig kew kandin, wey eyew te peg-eleg-eleg kaniyu wey pegnengneng ke nekey ka igkeupii niyu, ke egtumanen niyu naa ka me suhu din wey ke kene.
\verseNumber{3}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{8:3: }Mat 4:4; Luk 4:4.}Inlised-lised kew nikandin pinaahi te pegpahutas kaniyu, wey nataman, imbehayan kew e man‑e te mana ne egkeenen niyu—pegkeen ne ware niyu re due naherami wey te me kaap-apuan niyu. Inggimu seeye te Manama eyew te pegpanulu kaniyu ne kene ne iyan de igkeuyag te etew ka pegkeen, ke kene, te tagse lalag degma te Manama.
\verseNumber{4}Ne te hep‑at ne pulu (40) ne leg‑un ne hipanawan niyu, warad iya naggisi ka me kumbale niyu, wey ware degma nanlebag ka me paa niyu.
\verseNumber{5}Ne sumsumana niyu ne egdisiplineen kew te Manama niyu iling te amey ne egdisiplina te me anak din.
\verseNumber{6}Purisu tumana niyu ka me suhu te Manama; ikula niyu ka me panulu din wey tahura niyu sikandin,
\verseNumber{7}su eg-uyanen kew nikandin diye te meupiya ne tane ne masulug se me beuhan wey me sebseb diye te me bangalug wey me bubungan;
\verseNumber{8}tane ne masulug se trigu, sibada, paras, iggira, granada, ulibu, wey teneb.
\verseNumber{9}Kene kew egkaawaan te egkakeen, wey te minsan nekey ne diye te seeye ne tane. Ne egpakakuwa kew te me putew diye ne iling de te egmanlaglag kew te me batu, wey egmakakekali kew degma te masulug ne burunsi diye te me bubungan.
\verseNumber{10}Egpakakeen kew te minsan nekey ne igkeupii niyu, wey egdayanen niyu ka Manama tenged te pegbehey rin kaniyu te meupiya ne tane.”

\BibleSectionHeading{Ka me pegpaney-paney ne kene eglingawan ka Manama}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{11}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{8:11-16: }Huswi 13:5-6.}Ne ingkahiyan e man‑e ni Muwisis ka me kabuhalan ni Israil, “Kene niyu kalingawi ka Manama niyu, wey tumana niyu ka me balaud wey me suhu din ne ingkahi ku kaniyu kuntee.
\verseNumber{12}Ne emun ke egkakeen niyud ka langun ne igkeupii niyu te egkeen, egpakabebaley kew e,
\verseNumber{13}egmasulug e ka me ayam niyu, me bulawan niyu, wey ka langun ne karatuan niyu,
\verseNumber{14}kene kew peggasal. Kene kew kalingew ne me uripen kew dengan diye te Ihiptu, piru ka Manama re ka migpalihawang kaniyu,
\verseNumber{15}wey migduma kaniyu diye te luluahi wey makaliyas-liyas ne disirtu ne due egmanggilu ne me uled wey me tapilak. Ware weyig diye ne inged, piru migpalepew sikandin te weyig ne egkeinum niyu puun te sumalem ne batu.
\verseNumber{16}Sikandin ka migbehey kaniyu te mana ne egkakeen niyu—pegkeen ne ware de due naherami te me kaap-apuan niyu. Inggimu seeye te Manama eyew egsalig kew kandin, wey eyew te peg-eleg-eleg kaniyu, wey te katamanan, egbehayan kew nikandin te meupiya ne peg-ugpe.
\verseNumber{17}Ne kene kew suman-suman te naangken niyu sika ne me karatuan pinaahi te kanekal wey katuenan niyu.
\verseNumber{18}Sumsumana niyu ka Manama niyu su sikandin ka migbehey kaniyu te katuenan eyew egkaangken niyu ka karatuan. Inggimu seeye te Manama eyew te pegtuman te insaad din diye te me kaap-apuan niyu.
\verseNumber{19}Piru egpanpanayan ku sikaniyu te mapahetpet ne emun ke eglingawan niyu ka Manama niyu, wey iyan niyud egsimbeen ka lein ne me manama, egpangimatayan kew iya te Manama.
\verseNumber{20}Ke kene niyu egtumanen ka Manama, egpandereetan kew red degma nikandin iling te me nasud ne egdereetan din ke egpalinggumaan kew e.”

\BibleSectionHeading{Ka pegbulig te Manama te me kabuhalan ni Israil}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{9}“Pammineg kew me kabuhalan ni Israil! Egmanlapas kew e kuntee te Hurdan eyew te pegdeldel te me nasud ne derakel wey me madmaresen pad kaniyu. Malluag ka me siyudad dan ne inlingutan te malig‑en, matikang, wey me makepal ne alad ne batu.
\verseNumber{2}Me makeseg wey mallangkew ka me mahinged diye—me eleggasi sikandan ne me kabuhalan ni Anak. Ne sumale te nanengnengan niyu, ware egpakasukul kandan.
\verseNumber{3}Piru kuntee, egkakita niyu ne eggun‑a kaniyu eglapas te Hurdan ka Magbebaye ne Manama niyu, iling te hapuy ne egsilab te me kuntere niyu. Egtaluwen din sikandan ke egpalinggumaan kew e, eyew malemu re ne egpandeldelen niyu sikandan sumale te insaad kaniyu te Magbebaye.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{4}“Ne emun ke egkaddeldel e te Magbebaye ne Manama ka me kuntere niyu ke egpalinggumaan kew e, kene kew suman-suman te, ‘In-uyan ki te Magbebaye ne Manama eyew te peg-angken te seini ne inged tenged su matareng ki.’ Kene ne sika. Impandeldel sikandan te Magbebaye ne Manama tenged te maddeet ne hinimuwan dan.
\verseNumber{5}Kene ne tenged su matareng kew ne egkaangken niyu ka me nasud dan, ke kene, egpandeldelen sikandan te Magbebaye ne Manama tenged te maddeet ne hinimuwan dan, wey eyew degma te pegtuman te insaad din diye te me kaap-apuan niyu ne ensi Abraham, Isaak, wey si Hakub.
\verseNumber{6}Purisu keilangan ne egsumsumanen niyu ne ware ibehey kaniyu te Manama seini se meupiya ne tane eyew egkaangken niyu tenged su me matareng kew, su ka malehet memakehal se me ulu niyu.”

\BibleSectionHeading{Ka bulawan ne larawan te nati ne baka}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{7}Ne ingkahiyan e man‑e ni Muwisis ka me kabuhalan ni Israil, “Sumsumana niyu ne diye te disirtu, inhanggat niyu ka langet te Magbebaye ne Manama niyu. Migmasinupaken kew kandin puun pad te peglihawang niyu te Ihiptu taman kuntee.
\verseNumber{8}Ne minsan te diye ki pad te Bubungan ne Sinay, inhanggat niyu ka langet te Magbebaye ne Manama, purisu egpangimatayan kew e perem nikandin.
\verseNumber{9}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{9:9: }Iks 24:18.}Neyitabu seeye te diya a te bubungan eyew egdawat te kasabutan ne ingkulit te Magbebaye ne Manama diye te malumpayag ne batu. Mig-uugpa a diye taman te hep‑at ne pulu (40) ne aldew wey hep‑at ne pulu (40) ne marusilem. Ne wara a migkeen wey mig-inum te seeye ne me timpu.
\verseNumber{10}Ne imbehey e keddi te Magbebaye ne Manama ka daruwa ne malumpayag ne batu ne ingkulitan din te langun ne suhu ne inlalag din kaniyu puun te taliware te hapuy diye te Bubungan ne Sinay taheed te nanlibulung kew diye.
\verseNumber{11}Ka daruwa ne malumpayag ne batu ne ingkulitan te Magbebaye ne Manama te kasabutan din, imbehey rin keddi peglihad te hep‑at ne pulu (40) ne aldew wey hep‑at ne pulu (40) ne marusilem.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{12}“Ne ingkahiyan a te Magbebaye ne Manama, ‘Enew ka wey dagdahew ka tupang su ka keet-etawan nu ne in-uyan nu puun te Ihiptu, migsupak e keddi. Mahaan de sikandan migsuwey te igkeupii ku ne eg-ikulen\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{9:12 }Te Hibruwanen: te dalan ne insuhu ku kandan.} dan. Miggimu e sikandan te intunew ne diyus-diyus ne egsimbeen dan.’
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{13}“Ne ingkahiyan e pad man‑e te Magbebaye ne Manama, ‘Nakita ku ne makehal iya se me ulu te seini ne me etew.
\verseNumber{14}Balahara a nikeykew su egpangimatayan ku sikandan eyew egkaawe e ka ngaran dan kayi te ampew te tane. Piru eggimuwen ku mule sikeykew ne kaap-apuan te sabeka ne nasud ne madmaresen pad kandan.’
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{15}“Ne taheed te nalegleg pad ka bubungan, mig-enew wey migtupang ad ne mig-uyan te daruwa ne malumpayag ne batu ne ingkulitan te kasabutan.
\verseNumber{16}Ne nakita ku sikaniyu ne migsupak kew te Magbebaye ne Manama niyu. Migpangimu kew te burunsi ne diyus-diyus ne nati te baka—inlemlemuwan niyu re inniyuhi ka me suhu te Magbebaye ne Manama niyu.
\verseNumber{17}Ne imbantulang ku ka daruwa ne malumpayag ne batu diye te tangkaan niyu, wey nenapese e seini.
\verseNumber{18}Ne miglangkeb ad e man‑e diye te tangkaan te Magbebaye ne Manama taman te hep‑at ne pulu (40) ne aldew wey hep‑at ne pulu (40) ne marusilem. Ne wara a migkeen wey mig-inum tenged te langun ne sale niyu. Amana ne mareet diye te tangkaan te Manama seini se nati te baka ne inggimu niyu, wey sika ka egpuunan ne nalangetan sikandin.
\verseNumber{19}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{9:19: }Hib 12:21.}Ne naaldek a ne tenged te langet te Magbebaye ne Manama kaniyu wey ki Aarun, egpangimatayan kew nikandin. Piru migpammineg ded iya man‑e sikandin keddi.
\verseNumber{20}Te seeye ne timpu, amana nabelu ka Magbebaye ne Manama ki Aarun, wey eggimatayan din e perem. Piru mig-ampu a degma para ki Aarun te seeye ne timpu.
\verseNumber{21}Ne ingkuwa ku ka nati ne baka ne inggimu niyu ne iyan egpuunan ne nakasale kew, wey intunew kud seini te hapuy. Ne nataman impatamtamanan kud seini lupeta, wey insawed kud diye te bangalug ne egtulayasan te weyig puun te bubungan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{22}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{9:22: a }Num 11:3; \BibleCrossReferenceAnchor{b }Iks 17:7; \BibleCrossReferenceAnchor{c }Num 11:34.}“Ne inhanggat niyu pad iya man‑e ka langet te Magbebaye ne Manama diye te Tabir, Masa, wey diye te Kibrut-Hataaba.
\verseNumber{23}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{9:23: a }Num 13:17; \BibleCrossReferenceAnchor{b }Diy 1:21; \BibleCrossReferenceAnchor{c }Num 13:31; Diy 1:26; Hib 3:16.}Te impaligkat kew e te Magbebaye ne Manama niyu puun te Kadis-Barniya, ingkahiyan kew nikandin te, ‘Hipanew kew e wey angkena niyud ka tane ne imbehey ku kaniyu.’ Piru ware niyu sikandin tumana; ware kew migpalintutuu kandin.
\verseNumber{24}Migmasinupaken kew layun te Magbebaye ne Manama puun pad te an-anayan ne neilaan ku sikaniyu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{25}“Purisu miglangkeb a diye te tangkaan te Magbebaye ne Manama taman te hep‑at ne pulu (40) ne aldew wey hep‑at ne pulu (40) ne marusilem su migkahi ma ka Magbebaye ne Manama te egpangimatayan kew nikandin.
\verseNumber{26}Ne mig-ampu a diye te Magbebaye ne Manama, ‘He Magbebaye ne Manama, kene nu re ubag sikandan pangimatayi su keet-etawan nu ma sikandan; inluwas nu sikandan wey impalihawang nu puun te Ihiptu pinaahi te dakel ne geem nu.
\verseNumber{27}Kene nu linglingaa ka kakehal te me ulu te seini ne me etew wey ka maddeet ne hinimuwan dan. Sumsumana nu ka me suluhuanen nu ne ensi Abraham, Isaak, wey si Hakub.
\verseNumber{28}Emun ke egpangimatayan nu sikandan, kema ke egpakakahi ka me Ihiptuhanen te, “Ware sikandan neuyan te Magbebaye ne Manama diye te Inged ne Insaad din kandan, purisu diye din naan de uyana te disirtu eyew egpangimatayan din diye tenged su nabelu sikandin kandan.”
\verseNumber{29}Me keet-etawan nu sikandan ne impalihawang nu puun te Ihiptu pinaahi te dakel ne geem nu.’ ”

\BibleSectionHeading{Ka iyam ne malumpayag ne batu}
\BibleSectionCrossReference{(Iks. 34:1-10)}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{10}Ne ingkahiyan e man‑e ni Muwisis ka me kabuhalan ni Israil, “Te peglihad te hep‑at ne pulu (40) ne aldew wey hep‑at ne pulu (40) ne marusilem, ingkahiyan a te Magbebaye ne Manama, ‘Sesapsap ka te daruwa ne malumpayag ne batu ne iling te an-anayan, wey takereg ke naa kayi te bubungan. Ne himu ka man‑e te tahuanan ne kayu.
\verseNumber{2}Igsulat ku due ka insulat ku diye te an-anayan ne me batu ne impese nu. Ne itahu nu naa seini te tahuanan ne kayu.’
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{3}“Purisu miggimu a te tahuanan ne kayu ne egngaranan te akasya, wey migsesapsap ad te daruwa ne malumpayag ne batu ne iling te an-anayan. Ne migtakereg ad diye te bubungan wey in-uyan kud ka daruwa ne malumpayag ne batu.
\verseNumber{4}Ne insulat e te Magbebaye ne Manama te seini se daruwa ne malumpayag ne batu, ka iling ded te seeye se an-anayan ne malumpayag ne batu. Ka ingkulit din, iyan ka Sapulu ne Balaud ne inlalag din kaniyu puun te taliware te hapuy diye te Bubungan ne Sinay te timpu ne migmanlibulung kew diye. Ne imbehey rin e seini keddi.
\verseNumber{5}Ne migtupang ad wey intahu kud ka daruwa ne malumpayag ne batu diye te tahuanan ne inggimu ku, sumale te insuhu keddi te Magbebaye ne Manama. Ne duen ded iya kuntee seini te tahuanan.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{6}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{10:6: }Num 20:28; 33:38.}(Te seeye ne timpu, miggipanew e ka me kabuhalan ni Israil puun te me belun te me Haakanen, wey miggendiyad te Musira. Ne diyad migpatey si Aarun wey diyad degma ilebeng. Ne iyan e migsubal kandin te pegkatalagpanubad ka anak din ne Iliyasar.
\verseNumber{7}Ne puun te Musira, miggendiyad man‑e sikandan te Gudguda wey miggendiyad man‑e te Hutbata ne masulug se bangalug ne egtulayasan te weyig.
\verseNumber{8}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{10:8: }Num 3:5-8.}Te seeye ne timpu, in-alam te Magbebaye ne Manama ka me kabuhalan ni Libi eyew iyan eg-uyan te Tahuanan te Kasabutan din, eyew egpamakey diye te tangkaan din, wey te peg-ampu ne egpanalanginan din ka me kabuhalan ni Israil. Ne taman kuntee, sikan ded iya man‑e ka himu ran.
\verseNumber{9}Purisu ware baari te tane ka me kabuhalan ni Libi isip egkapanunud dan ne karatuan ne inggaat, iling te duma ran ne me kabuhalan ni Israil, su iyan dan ma himu ka egpamakey te Magbebaye ne Manama niyu isip me talagpanubad.)
\verseNumber{10}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{10:10: }Iks 34:28.}Ne migpabulus-bulus si Muwisis ka migkahi te me kabuhalan ni Israil, “Ne mig-uugpa a diye te bubungan taman te hep‑at ne pulu (40) ne aldew wey hep‑at ne pulu (40) ne marusilem, wey migpammineg ded iya man‑e keddi ka Magbebaye ne Manama, wey ware kew red nikandin pangimatayi.
\verseNumber{11}Ingkahiyan a te Magbebaye ne Manama te egpeyipanawen ad eyew egpanguluwan ku sikaniyu te peggendiye wey peg-angken te Inged ne Insaad din te me kaap-apuan niyu.”

\BibleSectionHeading{Ka suhu te pegtahud wey pegtuman te Manama}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{12}“Ne kuntee me kabuhalan ni Israil, ka imbuyu de kaniyu te Magbebaye ne Manama niyu, iyan ka egtahuren niyu sikandin wey egtumanen niyu ka langun ne igpeyimu rin, eggeyinawaan niyu sikandin, wey egpamakayen niyu te mapahetpet.
\verseNumber{13}Tumana niyu ka langun ne balaud din ne ingkahi ku kaniyu para te keupianan niyu.
\verseNumber{14}Kandin te Magbebaye ne Manama ka langun! Ka Magbebaye ne Manama niyu ka kamuney te aw-awangan, te titikangi ne langit, te kalibutan, wey te langun-langun de iya ne tahu kayi.
\verseNumber{15}Piru in-alam te Magbebaye ne Manama ka me kaap-apuan niyu wey inggeyinawaan din sikandan labew te langun ne etew. Ne in-alam kew degma nikandin se me kabuhalan dan labew te langun ne nasud, wey taman kuntee, me keet-etawan kew iya nikandin.
\verseNumber{16}Purisu puun kuntee, paruma-ruma kew e te Magbebaye ne Manama, wey kene niyud pakehala ka me ulu niyu.
\verseNumber{17}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{10:17: }1Tim 6:15; Imp 17:14; 19:16; Him 10:34; Rum 2:11; Gal 2:6; Ipi 6:9.}Maresen amana ka Magbebaye ne Manama niyu labew te me manama wey te me talagmandu. Mabantug sikandin wey maresen wey eleg ne egtahuren; ware eglapihan din te peggukum din, wey kene sikandin egdawat te bayad ne igbunbun te mareet.
\verseNumber{18}Eggimuwen din ka eleg ne peggukum para te me ilu wey te me balu. Inggeyinawaan din ka me lapu ne mig-ugpe kayi te kanta, wey imbehayan din te egkakeen wey me kumbale.
\verseNumber{19}Purisu geyinawei niyu degma ka me lapu, su me lapu kew ma degma dengan diye te Ihiptu.
\verseNumber{20}Tahura niyu ka Magbebaye ne Manama niyu, wey pamakaya niyu sikandin. Kene kew engked kandin, wey kahi kew te egdusaan kew nikandin ke kene niyu eggimuwen ka insaad niyu.
\verseNumber{21}Deyraya niyu sikandin su sikandin de ka Manama ne miggimu te me kein-inuwan wey makaliyas-liyas ne me himu para kaniyu ne sikaniyu mismu ka nakakita.
\verseNumber{22}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{10:22: a }Hin 46:27; \BibleCrossReferenceAnchor{b }Hin 15:5; 22:17.}Te timpu ne nangendiye dengan te Ihiptu ka me kaap-apuan niyu, pitu ne pulu (70) de sikandan langun, piru kuntee, impamasulug kew e te Magbebaye ne Manama niyu iling kasulug te me bituen diye te langit.”

\BibleSectionHeading{Ka karesen te Manama}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{11}Ne ingkahiyan ni Muwisis ka me kabuhalan ni Israil, “Geyinawei niyu ka Magbebaye ne Manama niyu, wey tumana niyu ka langun ne insuhu din kaniyu.
\verseNumber{2}Kene niyu kalingawi ka natuenan niyu meyitenged te Magbebaye ne Manama pinaahi te nenabbaybayaan niyu duma kandin. Sikaniyu mismu ka nakapamalehet kayi; kene ne ka me anak niyu. Ware sikandan nakakita te pegkatalahuren wey pegkamaresen te Magbebaye ne Manama,
\verseNumber{3}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{11:3: }Iks 7:8–12:13.}wey te me kein-inuwan ne inggimu rin diye te Hari te Ihiptu wey te intiru ne nasud din.
\verseNumber{4}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{11:4: }Iks 14:28.}Ware man‑e sikandan nakakita te inggimu te Manama diye te me sundalu te Ihiptu duma te me kudde wey te me karwahi ran; ke immenu sikandan te Magbebaye ne Manama te eglened te timpu ne impanlupug kew nikandan. Impangimatayan sikandan te Magbebaye ne Manama.
\verseNumber{5}Nakita niyu degma ka inggimu rin kaniyu diye te disirtu, taman te nekeuma kew kayi te Muwab.
\verseNumber{6}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{11:6: }Num 16:31-32.}Sumsumana niyu ka inggimu rin engki Datan wey ki Abiram ne me anak ni Iliyab te tribu ni Rubin. Impabekabeka rin ka tane wey impaameluk din sikandan ne mannekal re due duma te me pamilya ran, me balungbalung, me suluhuanen, wey me ayam dan.
\verseNumber{7}Sikaniyu mismu ka nakakita te peggamit te Magbebaye ne Manama te dakel ne geem din te peggimu te seini se langun ne kein-inuwan.”

\BibleSectionHeading{Ka me saad wey me paney-paney}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}Ne migkahi e man‑e si Muwisis, “Purisu tumana niyu ka langun ne suhu ne ingkahi ku kaniyu kuntee eyew egmanekal kew ka eggipanew wey eg-angken te tane diye te talipag te Hurdan.
\verseNumber{9}Ke egtuman kew, egmalayat ka umul niyu wey egmatubung kew diye te meupiya ne tane wey dakel se eg-uma\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{11:9 }Te Hibruwanen: tane ne egtulayasan te gatas wey teneb.} ne insaad te Magbebaye ne Manama diye te me kaap-apuan niyu wey te me kabuhalan dan.
\verseNumber{10}Ka tane ne eggendiyaan niyu eyew eg-angkenen, kene ne iling te tane diye te Ihiptu ne impuunan niyu, ne emun ke egpamula kew, keilangan pad ne egpamisbisan.
\verseNumber{11}Piru ka tane ne eg-angkenen niyu, due me bubungan wey me bangalug ne layun de eg-urani;
\verseNumber{12}tane seini ne intanggu te Magbebaye ne Manama niyu, wey intetamengan din seini te langun ne timpu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{13}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{11:13-17: }Lib 26:3-5; Diy 7:12-16; 28:1-14.}“Ke egtumanen niyu re layun ka me suhu ne ingkahi ku kaniyu kuntee, ne keilangan ne eggeyinawaan niyu ka Magbebaye ne Manama niyu, wey egpamakayen niyu sikandin te mapahetpet,
\verseNumber{14}egpeuyanan kew nikandin te uran te eleg ne timpu, eyew egpakalilimud kew te me trigu, me behas te paras ne eggimuwen ne binu, wey te me ulibu eyew eggimuwen ne mentika,
\verseNumber{15}wey egpatubuen din ka me sagbet diye te panabtaban para te me ayam niyu. Ne egkakeen niyu ka langun ne igkeupii niyu ne egkeenen.
\verseNumber{16}Piru bantey kew su kema ke eg-inniyug kew te Magbebaye ne Manama niyu, wey iyan niyud egsimbeen ka lein ne me manama.
\verseNumber{17}Ke eggimuwen niyu sika, egkabelu kaniyu ka Magbebaye ne Manama, wey kene din egpeuranen, wey egkammare e ka tane wey kenad e egbehey te meupiya ne uma. Ne egkataman, egkammatey kew wey egkaawe kew e puun te meupiya ne tane ne igbehey kaniyu te Magbebaye ne Manama.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{18}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{11:18-20: }Diy 6:6-9.}“Purisu kene niyu kalingawi seini se me suhu ne ingkahi ku kaniyu. Isulat niyu seini wey ibagkes niyu te bakelawan niyu wey ilelangkus niyu eyew egkasuman-suman niyu seini.
\verseNumber{19}Ipanulu niyu layun seini diye te me anak niyu. Ne malalahey kew meyitenged kayi ke egpaminpinnuu kew diye te me baley niyu, emun ke eggipanew kew, ke egmangibat-hibat kew, wey ke egmangimata kew te maselem.
\verseNumber{20}Isulat niyu seini diye te sungkaleg te gumawan te me baley niyu, wey te me gumawan te me alad te me lungsud niyu.
\verseNumber{21}Himuwa niyu sika eyew sikaniyu wey ka me kabuhalan niyu, egmalayat ka umul niyu diye te Inged ne Insaad te Magbebaye ne Manama te me kaap-apuan niyu, taman te duen pad langit diye te dibabew te kalibutan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{22}“Emun ke egtumanen niyu te mapahetpet ka langun ne suhu ne ingkahi ku kaniyu ne iyan ka eggeyinawaan niyu ka Magbebaye ne Manama niyu, wey egpalunggaat kew ne matinumanen kandin,
\verseNumber{23}egpandeldelen din ka langun ne nasud ke egpalinggumaan kew e te tane ne eg-angkenen niyu, minsan masmasulug sikandan wey madmaresen pad kaniyu.
\verseNumber{24}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{11:24-25: }Huswi 1:3-5.}Egkaangken niyu ka tane ne egkabayaan niyu; puun de iya te disirtu, taman te Libanun, wey puun man‑e te Weyig ne Iyupratis taman te Dahat ne Miditiranyu dapit te iglineb.
\verseNumber{25}Ne ware minsan hentew ne egpakabalabag kaniyu sumale te insaad te Magbebaye ne Manama, su eggimuwen din ne egkengaaldek kaniyu ka langun ne etew diye te me inged ne egkabayaan niyu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{26}“Pammineg kew! Alam kew kayi te daruwa, panalangin wey ke dilus naa.
\verseNumber{27}Egpanalanginan kew ke egtumanen niyu ka me suhu te Magbebaye ne Manama ne ingkahi ku kaniyu kuntee.
\verseNumber{28}Piru egdilusen kew ke egsupaken niyu seini, wey ke iyan niyu egsimbeen ka lein ne me manama ne ware niyu neileyi.
\verseNumber{29}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{11:29: }Diy 27:11-14; Huswi 8:33-35.}Ne emun ke eg-uyanen kew e te Magbebaye ne Manama diye te tane ne eg-angkenen niyu, egpangguhud ka duma kaniyu diye te Bubungan ne Girisim ke egmenuwen kew te Manama te egdasag, wey egpangguhud degma ka duma kaniyu diye te Bubungan ne Ibal ke egmenuwen kew nikandin te egparusa.
\verseNumber{30}(Ka seeye ne me bubungan, neelin ne diye te talipag te Hurdan dapit te iglineb, ne iyan ka inged te me Kanaanen ne nangugpe te Araba ne egkatalipag te Gilgal, marani te matulus ne kayu ne egngaranan te Muri.)
\verseNumber{31}Mahaan kew e egmanlapas te Hurdan eyew te peggendiye te tane ne eg-angkenen niyu ne igbehey kaniyu te Magbebaye ne Manama niyu. Ne emun ke egkaangken niyud seeye ne tane wey egmekeugpe kew e diye,
\verseNumber{32}tumana niyud iya ka langun ne balaud wey me suhu ne ingkahi ku kaniyu kuntee.”

\BibleSectionHeading{Ka inged ne egsimbaan}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{12}“Ne seini ka me balaud wey me suhu ne keilangan ne egtumanen niyu diye te tane ne igbehey kaniyu te Magbebaye ne Manama, ka Manama te me kaap-apuan niyu, eyew egkaangken niyud te ware egtamanan.
\verseNumber{2}Emun ke egkaahew niyud ka tane dan, keilangan ne egpangguhusen niyu egpatamtamani ka me simbaan dan te me manama ran—ka diye te me bubungan, me labuntud, wey ka diye te egdalungan te me kayu.
\verseNumber{3}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{12:3: }Diy 7:5.}Panlundusa niyu ka me altar ne tutunganan dan te igpanubad, panlupeta niyu ka immeg-untud-untud dan ne me batu, panilabi niyu ka me sungkaleg ne larawan ni Asira, wey pamesaa niyu ka impangulit dan ne me larawan te me manama ran, eyew kenad egkasimba ka seeye ne me diyus-diyus diye te seeye ne me inged.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{4}“Kene niyu simbaa ka Magbebaye ne Manama niyu iling te pegsimba ran te me manama ran.
\verseNumber{5}Eg-alam ka Magbebaye ne Manama te sabeka ne inged puun te inged te sabeka te me kabuhalan niyu, eyew diye kew eglibulung langun ka egsimba kandin.
\verseNumber{6}Ne diye niyu panguyana ka langun ne igmanubad niyu ne egtutungen, wey ka me duma ne ighalad niyu, me igkasapulu, me dasag, ka igsaad niyu ne ighalad diye te Magbebaye, wey ka me panganey te me ayam niyu.
\verseNumber{7}Ne sikaniyu wey ka me pamilya niyu, egmangeen kew te ngalap te immanubad diye te inged ne egsimbaan niyu te Magbebaye ne Manama niyu duma te kahale, tenged te pegpalampus din kaniyu te langun ne inggimu niyu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}“Kene niyud ipabulus-bulus ke nekey ka inggimu niyu kuntee ne iyan ka pegtuman te igkeupii niyu,
\verseNumber{9}su ware kew pad nekeuma diye te tane ne eg-ugpaan niyu ne ware samuk ne igbehey kaniyu te Magbebaye ne Manama.
\verseNumber{10}Ke egpakalapas kew e te Weyig ne Hurdan, wey egpekeugpe kew e te tane ne igbehey kaniyu te Magbebaye ne Manama, eg-ugpe kew e diye ne malinawen, su kene ma egtuhutan te Magbebaye ne Manama ne egsamuken kew te langun ne kuntere niyu ne nakalingut kaniyu.
\verseNumber{11}Eg-alam ka Magbebaye ne Manama te sabeka ne inged eyew diye niyu sikandin egsimbaa. Ne diye niyu panguyana ka igsuhu ku kaniyu: ka igmanubad niyu ne egtutungen, ka igmanghalad niyu, ka igkasapulu niyu, ka igmandasag niyu, wey ka langun ne insaad niyu ne ighalad diye te Magbebaye.
\verseNumber{12}Ne gale-gale kew diye te tangkaan te Magbebaye ne Manama niyu duma te me anak niyu ne me lukes wey me malitan, me suluhuanen niyu ne me lukes wey me malitan, lagkes ka me Libita ne nangugpe diye te me lungsud niyu—sumsumana niyu ne ware ubag mule baad te me Libita.
\verseNumber{13}Ne kene kew panubad te egtutungen diye te minsan hendei ne inged ne igkeupii niyu,
\verseNumber{14}ke kene, diye de iya te inged ne eg-alamen te Magbebaye ne Manama puun te sabeka te me kabuhalan niyu. Ne diye niyu himuwa ka langun ne insuhu ku kaniyu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{15}“Piru egkaayun ded mule ne eglape kew wey egkeen te me ayam niyu minsan hendei. Egpakakeen kew taman te igkeupii niyu, iling te egmangekeen kew te ngalap te usa, sumale te igbehey kaniyu te Magbebaye ne Manama niyu. Egkaayun man‑e ne egkeen ka langun ne etew; in-isip ma ne malindit wey se malinis.
\verseNumber{16}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{12:16: }Hin 9:4; Lib 7:26-27; 17:10-14; 19:6; Diy 15:23.}Piru kene kew keen te langesa; ulei niyu re seini diye te tane iling te weyig.
\verseNumber{17}Ne kene egkaayun ne egkeenen niyu diye te me ugpaan niyu ka me halad niyu ne egkakeen, binu, wey ke mentika naa, panganey te me ayam niyu, wey ka insaad niyu ne ighalad, duma ne ighalad niyu, wey ka memeupiya ne igmandasag niyu;
\verseNumber{18}diye niyu re seini keena te inged ne egsimbaan te Magbebaye ne Manama niyu, diye te inged ne eg-alamen din, duma te me anak niyu ne me lukes wey me malitan, me suluhuanen niyu ne me lukes wey me malitan, wey te me Libita ne nangugpe diye te me lungsud niyu. Gale-gale kew diye te tangkaan te Magbebaye ne Manama niyu tenged te langun ne inggimu niyu.
\verseNumber{19}Ne keilangan ne kene niyu egbalaharen ka me Libita taheed te egmangugpe kew diye te tane niyu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{20}“Ne egpamaluahen e te Magbebaye ne Manama niyu ka tane niyu sumale te insaad din, wey egkakeen niyu ka langun ne ngalap ne igkeibeg niyu.
\verseNumber{21}Ne emun ke mariyu te me ugpaan niyu ka inged ne eg-alamen te Magbebaye ne Manama niyu eyew egsimbaan niyu kandin, egkaayun ne diye kew re te me ugpaan niyu eglape te baka niyu wey ke karniru naa ne igbehey kaniyu te Magbebaye ne Manama. Ne sumale te insuhu ku kaniyu, egkaayun ne egkeen kew te me ayam taman te igkeupii niyu,
\verseNumber{22}iling te egmangekeen kew te ngalap te usa. Egkaayun ne egkeen ka langun; in-isip ma ne malindit wey se malinis.
\verseNumber{23}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{12:23-24: }Lib 17:10-14.}Piru kene kew keen te langesa su langesa ma ka egpuunan te umul; kene niyu ilagkes te egkeen duma te sapu ka umul.
\verseNumber{24}Ke kene, ulei niyu re seini diye te tane iling te weyig.
\verseNumber{25}Kene kew en iya keen te langesa eyew egmeupiya ka peg-ugpe niyu wey te me kabuhalan niyu, su meupiya diye te tangkaan te Magbebaye ka kene egkeen te langesa.
\verseNumber{26}Piru keilangan iya ne eg-uyanen niyu diye te inged ne eg-alamen te Magbebaye ne Manama ka igmanubad wey me dasag ne insaad niyu para kandin.
\verseNumber{27}Tutunga niyu diye te altar te Magbebaye ne Manama niyu ka langun ne egtutungen ne igpanubad. Ne ka langesa te duma ne igpanubad niyu, ulei niyu diye te altar, piru keena niyu mule ka sapu.
\verseNumber{28}Tumana niyud iya ka langun ne suhu ne ingkahi ku kaniyu, eyew egmeupiya ka peg-ugpe niyu wey te me kabuhalan niyu te ware egtamanan, su meupiya wey eleg diye te tangkaan te Magbebaye ka pegtuman te langun ne suhu.”

\BibleSectionHeading{Ka me pegpaney-paney meyitenged te me diyus-diyus}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{29}Ne migpabulus-bulus si Muwisis ka migkahi te me kabuhalan ni Israil, “Emun ke egguleen e te Magbebaye ne Manama ka me nasud ne egpangendiyaan niyu, wey egkaddeldel niyud ka me mahinged diye wey sikaniyud ka egpangugpe te tane dan,
\verseNumber{30}bantey kew ne kene kew egkasaligkat pinaahi te peg-ikul niyu te pegsimba ran. Kene kew panginginse ke immenu ran te egsimba ka me manama ran eyew eg-ilingen niyu degma ka pegsimba niyu.
\verseNumber{31}Kene niyu simbaa ka Magbebaye ne Manama niyu iling te pegsimba ran te me manama ran, su ka paahi te pegsimba ran, inggimu ran ka langun ne igkeepes te Magbebaye. Ne impanutung dan pad iya man‑e ka me anak dan isip egtutungen ne igpanubad diye te me manama ran.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{32}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{12:32: }Diy 4:2; Imp 22:18-19.}“Tumana niyud iya te mapahetpet ka langun ne suhu ne ingkahi ku kaniyu. Kene niyud seini timuli wey ke egsalinan naa.”

\BibleSectionHeading{Ka paney-paney meyitenged te ubat ne prupita}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{13}“Ne emun ke due prupita wey ke talagpasabut naa te taheinep ne egkahi te egpapitew sikandin te me kein-inuwan
\verseNumber{2}eyew te peg-inniyat kaniyu ne egsimba wey egpamakey te me manama ne ware niyu simbaa dengan, wey minsan pad egkamalehet ka igkahi rin,
\verseNumber{3}kene kew linga-linga kandin. In-el-elehan kew re te Magbebaye ne Manama niyu eyew te pegnengneng ke inggeyinawaan niyu naan iya sikandin te mapahetpet.
\verseNumber{4}Iyan niyu re pamakaya wey tahura ka Magbebaye ne Manama niyu. Pammineha niyu sikandin wey tumana niyu ka me suhu din. Sikandin de simbaa niyu wey kene kew engked kandin.
\verseNumber{5}Piru keilangan ne eggimatayan ka prupita wey ke talagpasabut naa te taheinep, su sikandin ka egpakapanulu kaniyu ne egsukul kew wey egsupaken niyu ka suhu te Manama wey eyew egpakasuwey kew te igkeupii rin te migpalihawang kaniyu puun te Ihiptu, wey mig-angey kaniyu puun te pegkeuripen. Purisu keilangan ne eg-aween ka mareet ne himu due te kaniyu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{6}“Ne panunggilingan ke egtipuwen kew te heles de te suled niyu, te anak niyu ne lukes wey ke malitan naa, ke asawa niyu wey ke amana niyu naa ne alukuy, eyew egsimba kew te me manama ne ware niyu neileyi wey te me kaap-apuan niyu,
\verseNumber{7}ke egbaggeten kew nikandin ne egsimba te me manama te me etew ne nangugpe diye te marani niyu wey te minsan hendei,
\verseNumber{8}kene kew pammineg wey ke egparuma-ruma naa kandin; kene niyu sikandin ikeyid‑u wey kene niyu pangabangi.
\verseNumber{9}Keilangan ne eggimatayan sikandin wey sikaniyu ka hun‑a ne egbatu kandin. Ne egkataman, ka me etew degma.
\verseNumber{10}Bebatuwa niyu sikandin taman te egpatey, su sikandin ka egpuunan ne egpakapariyu kew te Magbebaye ne Manama niyu ne iyan migpalihawang kaniyu puun te pegkeuripen diye te Ihiptu.
\verseNumber{11}Ne emun ke egpakanengneng ka duma ne me kabuhalan ni Israil meyitenged te neyitabu te sika ne prupita wey ke talagpasabut te taheinep, egkaaldek e sikandan, wey warad eggimu te iling due ne himu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{12}“Ne emun ke due egkarinehan niyu diye te sabeka te me lungsud ne igbehey kaniyu te Magbebaye ne Manama niyu,
\verseNumber{13}ne due me etew ne maddeet se hinimuwan ne iyan egpuunan ne egpakasale ka me mahinged diye pinaahi te pegsimba te me manama ne ware niyu neileyi,
\verseNumber{14}keilangan ne egnengnengan niyu seini ke malehet naa wey ke kene. Ne emun ke egkapamalehetan niyu seini ne malehet,
\verseNumber{15}keilangan ne eggimatayan niyu ka langun ne mahinged te sika ne lungsud, lagkes ka me ayam dan.
\verseNumber{16}Ne libulunga niyu diye te taliware te plasa ka langun ne karatuan te seeye ne lungsud, wey panilabi niyu seini wey ka intiru ne lungsud, isip igpanubad ne egtutungen para te Magbebaye ne Manama niyu. Ne kenad iya egkabalbalawan ka seeye ne lungsud.
\verseNumber{17}Ne kene kew same te minsan nekey ne keilangan ne egsilaban, eyew kene egkabelu kaniyu ka Magbebaye ne Manama, wey egkeyimenawan sikandin kaniyu wey egpamasuluhen kew nikandin sumale te insaad din te me kaap-apuan niyu.
\verseNumber{18}Eggimuwen sika te Magbebaye ne Manama niyu ke egtumanen niyu ka langun ne suhu din ne ingkahi ku kaniyu kuntee, wey eggimuwen niyu ka matareng diye te tangkaan din.”

\BibleSectionHeading{Ka ingkene ne eggimuwen ke eglungku}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{14}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{14:1: }Lib 19:28; 21:5.}Ne ingkahiyan ni Muwisis ka me kabuhalan ni Israil, “Tenged su me anak kew ma te Magbebaye ne Manama niyu, kene niyu pamalpali-i ka me lawa niyu wey ke egtabuluhan niyu naa ka ampew-ampew te me buked niyu ke eglungku kew te minatey,
\verseNumber{2}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{14:2: }Iks 19:5-6; Diy 4:20; 7:6; 26:18; Tit 2:14; 1Pid 2:9.}su me keet-etawan kew ma ne inlein te Magbebaye ne Manama niyu. Te langun ne keet-etawan te intiru ne kalibutan, sikaniyu ka in-alam te Magbebaye ne Manama eyew egkeyimu ne keet-etawan din mismu.”

\BibleSectionHeading{Ka malindit wey malinis ne mananap}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{3}Ne ingkahiyan e man‑e ni Muwisis ka me kabuhalan ni Israil, “Ne kene kew keen te minsan nekey ne mananap ne in-isip ne malindit.
\verseNumber{4}Seini re ka me mananap ne egkaayun ne egkeenen niyu: me baka, karniru, kambing,
\verseNumber{5}usa, leew ne kambing, leew ne karniru, wey duma pad ne klasi te karniru.
\verseNumber{6}Egkaayun kew ne egkeen te minsan nekey ne mananap ne naperi se sulu, wey egsepe ke egkeen.
\verseNumber{7}Piru kene kew keen te mananap ne ware naperi se sulu minsan egsepe eg-abey ke egkeen, iling te kamil, rabit, wey ambew—isipa niyu sika ne malindit ne mananap.
\verseNumber{8}Kene kew man‑e keen te babuy minsan naperi ka sulu ran, su kene ma sikandan egsepe ke egkeen, purisu malindit sikandan. Kene kew en iya keen te sika ne mananap minsan egsamsam de te namatey ne lawa ran.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{9}“Egkaayun kew ne egkeen te langun ne klasi te isda ne due piyapis wey me engil,
\verseNumber{10}piru kene kew keen te isda ne ware piyapis wey me engil su eg-isipen seini ne malindit.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{11}“Egkaayun ne egkeen kew te me bayaku ne malinis,
\verseNumber{12}piru kene kew keen te agila, banug, uwak,
\verseNumber{13}kabugkul, kaliyawa,
\verseNumber{14}langun ne klasi te uwak,
\verseNumber{15}ekang, ustrits,
\verseNumber{16}deisek wey dakel ne ekang, wey maangkag ne ekang,
\verseNumber{17}me bayaku ne egdagmang te isda,
\verseNumber{18}kabeg, wey kalapenit.
\verseNumber{19}Ne kene kew degma keen te langun ne uled-uled ne due pakpak ne in-isip ne malindit.
\verseNumber{20}Piru egkaayun kew ne egkeen te me uled-uled ne due pakpak ne in-isip ne malinis.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{21}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{14:21: }Iks 23:19; 34:26.}“Ne kene kew degma keen te mananap ne migpatey re due te kandin; egkaayun ne igbehey niyu seini te me lapu wey ke igbelegye niyu naa kandan. Piru sikaniyu mule, kene kew iya keen kayi su me keet-etawan kew ma ne in-alam te Magbebaye ne Manama niyu.
\BibleParagraphStyleP
“Ne kene niyu hilutua ka nati te karniru wey ke kambing naa pinaahi te gatas te iney.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{22}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{14:22-29: }Lib 27:30-33; Num 18:21.}“Ne keilangan ne egteil kew te igkasapulu ne baad puun te langun ne eg-uma te me kamet niyu eyew ighalad niyu tagse leg‑un.
\verseNumber{23}Ne uyana niyu diye te inged ne eg-alamen te Magbebaye ne Manama ka igkasapulu ne baad puun te me trigu niyu, binu, lana, wey ka me panganey te me ayam niyu. Ne diye niyu seini keena te inged ne egsimbaan niyu te Magbebaye ne Manama; himuwa niyu sika eyew egkateu kew ne egtahud layun te Magbebaye ne Manama niyu.
\verseNumber{24}Ne emun ke mariyu te me ugpaan niyu ka sika inged, wey egkaliseran kew ne egpanguyan te me igkasapulu puun te me panalangin ne igbehey kaniyu te Magbebaye ne Manama,
\verseNumber{25}egkaayun ne igbelegye niyu seini wey ka halin naan de uyana niyu diye te inged ne eg-alamen te Magbebaye ne Manama niyu.
\verseNumber{26}Ne ibeli niyu ka seleppi te minsan nekey ne igkeupii niyu: baka, karniru, binu, wey te minsan nekey ne igkeupii niyu. Ne keena niyu naa seini, wey gale-gale kew duma te me pamilya niyu, diye te tangkaan te Magbebaye ne Manama niyu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{27}“Ne kene niyu balahara ka me Libita ne nangugpe diye te me lungsud niyu su ware ma ubag mule baad dan ne tane isip egkapanunud dan ne karatuan ne inggaat iling kaniyu.
\verseNumber{28}Ne te katammanan te tagse igkatelu ne leg‑un, libulunga niyu ka langun ne igkasapulu puun te langun ne egkahaani niyu te sika ne leg‑un, wey panguyana niyu seini diye te me tinesanan ne diye te me lungsud niyu.
\verseNumber{29}Ne ipamehey niyu seini te me Libita su ware ma ubag mule tane dan ne egkapanunud, wey diye te me lapu, me ilu, wey me balu ne nangugpe te me lungsud niyu eyew egpakakeen ubag degma sikandan wey egkengabulung. Emun ke eggimuwen niyu sika, egpanalanginan te Magbebaye ne Manama niyu ka langun ne eggimuwen niyu.”

\BibleSectionHeading{Ka igkapitu ne leg‑un}
\BibleSectionCrossReference{(Lib. 25:1-7)}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{15}Ne ingkahiyan ni Muwisis ka me kabuhalan ni Israil, “Te katammanan te tagse igkapitu ne leg‑un, keilangan ne eglingawan niyud e ka langun ne utang te seeye se migpangutang kaniyu te seleppi.
\verseNumber{2}Ne seini ka eggimuwen niyu: kene niyud peulii ka insambayan te duma niyu ne me kabuhalan ni Israil su migginguma man e ka timpu ne inteil te Magbebaye ne Manama ne kenad e egsukuten ka me utang.
\verseNumber{3}Piru egkaayun mule ne egpeulien niyu ka me lapu te nasambayan dan ne seleppi, piru kene niyud mule sukuti ka me duma niyu ne me kabuhalan ni Israil.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{4}“Ware egkaayu-ayu kaniyu su egpanalanginan kew ma te Magbebaye ne Manama niyu, diye te tane ne igbehey rin kaniyu,
\verseNumber{5}ke egtumanen niyu te mapahetpet ka langun ne suhu din ne ingkahi ku kaniyu kuntee ne aldew.
\verseNumber{6}Egpanalanginan kew iya te Magbebaye ne Manama niyu sumale te insaad din kaniyu; egpasambey kew te seleppi diye te duma ne nasud, piru kene kew mule egpanambey kandan. Egmanduan niyu ka masulug ne nasud, piru ware sabeka ne egpakamandu kaniyu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{7}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{15:7-8: }Lib 25:35.}“Ne emun ke due duma niyu ne me kabuhalan ni Israil ne egkaayu-ayu diye te sabeka te me lungsud diye te tane ne igbehey kaniyu te Magbebaye ne Manama niyu, kene kew ubag balibad ne egbulig kandan.
\verseNumber{8}Ke kene, pamehayi niyu sikandan wey pasambaya niyu te egkeilanganen dan.
\verseNumber{9}Ne kene kew suman-suman ne kene kew e egpasambey te duma niyu ne me kabuhalan ni Israil ne egkengaayu-ayu ke mahaan e ka igkapitu ne leg‑un, ka leg‑un ne kenad e egsukuten ka me utang, su emun ke egpangananey te Magbebaye ne Manama ka egkaayu-ayu tenged kaniyu, eg-isipen kew ne nakasale.
\verseNumber{10}Behayi niyu sikandan ne egpuun te pusung niyu, wey kene kew sagsahukul, eyew egpanalanginan te Magbebaye ne Manama niyu ka langun ne eggimuwen niyu.
\verseNumber{11}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{15:11: }Mat 26:11; Mar 14:7; Huw 12:8.}Due layun egkaayu-ayu wey egkengaware-ware diye te nasud niyu, purisu, migsuhu a kaniyu ne egbulihan niyu sikandan.”

\BibleSectionHeading{Ka pegpalihawang te uripen}
\BibleSectionCrossReference{(Iks. 21:1-11)}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{12}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{15:12-18: }Lib 25:39-46.}Ne ingkahiyan e man‑e ni Muwisis ka me kabuhalan ni Israil, “Emun ke due duma niyu ne me kabuhalan ni Israil ne imbelegye kaniyu isip uripen, lukes ma wey se malitan, hen‑em de ne leg‑un sikandin ka egkeuripen niyu, wey te igkapitu ne leg‑un, behayi niyud e sikandin te kaligwangan.
\verseNumber{13}Ne kene niyu sikandin peyipanawa ne ware egkeuyan;
\verseNumber{14}pamehayi niyu sikandin te me karniru, trigu, wey binu, iling te pegpanalangin kaniyu te Magbebaye ne Manama niyu.
\verseNumber{15}Sumsumana niyu ne me uripen kew degma dengan diye te Ihiptu, piru impalihawang kew te Magbebaye ne Manama. Purisu inlalahan ku sikaniyu kuntee te seini ne suhu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{16}“Piru ke kenad sikandin egkeupian ne eg-awe su inggeyinawaan kew e nikandin wey ka pamilya niyu, su meupiya ka peg-ugpe din duma kaniyu,
\verseNumber{17}dumaa niyu sikandin diye te gumawan te baley niyu, wey lungahi niyu ka talinga rin. Ne uripen niyud iya sikandin te intiru ne umul rin. Ne sikan ded degma himuwa niyu te uripen niyu ne malitan.
\verseNumber{18}Kene kew sagsahukul ne egbehey te kaligwangan te uripen niyu, su nakapamakey ma sikandin kaniyu te hen‑em ne leg‑un, wey nakahastu kew re te katenge ne eleg ne igsuul te sabeka ne suluhuanen. Ke eggimuwen niyu sika, egpanalanginan te Magbebaye ne Manama niyu ka langun ne eggimuwen niyu.”

\BibleSectionHeading{Ka me panganey te baka wey karniru}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{19}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{15:19: }Iks 13:12.}Ne ingkahiyan e man‑e ni Muwisis ka me kabuhalan ni Israil, “Ilein niyu para te Magbebaye ne Manama ka langun ne panganey te me baka wey karniru niyu. Ne kene niyu gamita te egtrabahu ka panganey te me baka, wey kene niyu aluti ka panganey te me karniru.
\verseNumber{20}Ke kene, keena niyu mule wey te me pamilya niyu ka seini ne me ayam diye te inged ne egsimbaan niyu te Magbebaye ne Manama, diye te inged ne eg-alamen din.
\verseNumber{21}Piru kene niyu seini ipanubad diye te Magbebaye ne Manama niyu ke nabalbalangan; butud ma wey se lepu, wey te duma pad ne klasi te deet.
\verseNumber{22}Keena niyu re seini diye te me lungsud niyu. Ne egkaayun man‑e ne egkeen kayi ka langun ne etew—in-isip ma ne malindit wey se malinis, iling te egmangekeen kew te ngalap te usa.
\verseNumber{23}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{15:23: }Hin 9:4; Lib 7:26-27; 17:10-14; 19:26; Diy 12:16-23.}Piru kene kew keen te langesa kayi; ulei niyu re seini diye te tane iling te weyig.”

\BibleSectionHeading{Ka sahakeen te Peglihad te Panalihan}
\BibleSectionCrossReference{(Iks. 12:1-20)}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{16}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{16:1-8: }Iks 12:1-20; Lib 23:5-8; Num 28:16-25.}Ne ingkahiyan e man‑e ni Muwisis ka me kabuhalan ni Israil, “Sahakeen kew te Peglihad te Panalihan te bulan te Abib,\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{16:1 }Me elat-elat te Marsu peendiye te elat-elat te Abril.} isip pegdayan te Magbebaye ne Manama niyu, su sika ne bulan ka pegpalihawang kaniyu te Magbebaye ne Manama puun te Ihiptu te timpu te marusilem.
\verseNumber{2}Ne lape kew te karniru wey ke baka naa te timpu te pegsahakeen niyu te Peglihad te Panalihan. Ipanubad niyu seini diye te Magbebaye ne Manama, diye te inged ne eg-alamen din eyew egsimbaan niyu kandin.
\verseNumber{3}Ne keena niyu seini duma te paan ne ware patulin. Seled te pitu ne aldew keen kew te paan ne ware patulin iling te inggimu niyu te timpu ne miggaan-gaan kew mig-awe te Ihiptu. Seini ka egpasuman-suman kaniyu te intiru ne umul niyu, te aldew ne iyan ka peg-awe niyu te Ihiptu.
\verseNumber{4}Keilangan ne ware egkakita ne patulin diye te me baley niyu te intiru ne nasud te pitu ne aldew, wey keilangan ne kene niyu egpasimahan ka ngalap ne inlape niyu te pegkamarusilem te an-anayan ne aldew.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{5}“Ne kene niyu lapaa diye te minsan hendei ne me lungsud ne igbehey kaniyu te Magbebaye ne Manama, ka eglapeen te Sahakeen te Peglihad te Panalihan,
\verseNumber{6}ke kene, diye de iya te inged ne eg-alamen te Magbebaye ne Manama eyew egsimbaan niyu kandin. Lapaa niyu seini ke eglineb e ka aldew iling te timpu te pegligkat niyu te Ihiptu.
\verseNumber{7}Ne hilutua niyu wey keena niyu seini diye te inged ne eg-alamen te Magbebaye ne Manama niyu. Ne panlibed kew e man‑e diye te me balungbalung niyu te pegkamaselem.
\verseNumber{8}Keilangan ne te hen‑em ne aldew, iyan niyu re egkeenen ka paan ne ware patulin. Ne te igkapitu ne aldew, libulung kew eyew te pegsimba te Magbebaye ne Manama, wey kene kew trabahu te sika ne aldew.”

\BibleSectionHeading{Ka Sahakeen te Pegsawit}
\BibleSectionCrossReference{(Iks. 34:22; Lib. 23:15-21)}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{9}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{16:9-12: }Lib 23:15-21; Num 28:26-31.}Ne ingkahiyan e man‑e ni Muwisis ka me kabuhalan ni Israil, “Seel kew te pitu ne simana puun te an-anayan te peggaani,
\verseNumber{10}wey Sahakeen kew te Pegsawit\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{16:10 }Te Hibruwanen: Sahakeen te me Simana.} isip pegdayan te Magbebaye ne Manama niyu pinaahi te me peghalad niyu sumale te me panalangin ne egkarawat niyu puun te Magbebaye ne Manama.
\verseNumber{11}Ne gale-gale kew diye te tangkaan te Magbebaye ne Manama niyu, diye te inged ne eg-alamen din eyew egsimbaan niyu kandin. Sahakeen kew duma te anak niyu ne me lukes wey me malitan, me suluhuanen niyu ne lukes wey me malitan, lagkes ka me Libita, me lapu, me ilu, wey me balu ne nangugpe diye te me lungsud niyu.
\verseNumber{12}Sumsumana niyu ne neuripen kew degma dengan diye te Ihiptu, purisu tumana niyu ka seini langun ne suhu.”

\BibleSectionHeading{Ka Sahakeen diye te me Leeb}
\BibleSectionCrossReference{(Lib. 23:33-43)}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{13}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{16:13-15: }Lib 23:33-36,39-43; Num 29:12-38.}Ne ingkahiyan e man‑e ni Muwisis ka me kabuhalan ni Israil, “Sahakeen kew diye te me leeb taman te pitu ne aldew, te katammanan te tinggaani pegkeimpus niyu te egdiriek te trigu wey pegkekeles te behas te paras.
\verseNumber{14}Ne gale-gale kew ka egsahakeen duma te me anak niyu ne me lukes wey me malitan, me suluhuanen niyu ne lukes wey me malitan, lagkes ka me Libita, me lapu, me ilu, wey me balu ne nangugpe diye te me lungsud niyu.
\verseNumber{15}Gale-gale kew te seini ne Sahakeen isip pegdayan te Magbebaye ne Manama niyu diye te inged ne eg-alamen din, tenged te pegpanalangin din kaniyu te dakel ne uma, wey te pegpalampus din te langun ne himu niyu, eyew egkahale kew langun.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{16}“Keilangan ne egtambung te tatelu ne Sahakeen ka me lukes due te kaniyu, katatelu te tagse leg‑un: Sahakeen te Paan ne Ware Patulin, Sahakeen te Pegsawit, wey Sahakeen diye te me Leeb. Ne kene egkaayun ne eggendiye sikandan te tangkaan te Magbebaye ne Manama ne ware egkeuyan ne ighalad.
\verseNumber{17}Keilangan ne eg-uyan te ighalad ka tagse sabeka ke nekey ka egkeyimu rin, sumale te panalangin ne imbehey kandin te Magbebaye ne Manama niyu.”

\BibleSectionHeading{Ka matareng ne peggukum}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{18}Ne ingkahiyan e man‑e ni Muwisis ka me kabuhalan ni Israil, “Alam kew te me talewukum wey me upisyal puun te tagse tribu niyu diye te me lungsud ne igbehey kaniyu te Magbebaye ne Manama. Sikandan ka eggukum te langun ne keet-etawan te ware peglapig.
\verseNumber{19}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{16:19: }Iks 23:6-8; Lib 19:15.}Ne keilangan ne kene dan egsupaken ka eleg ne peggukum pinaahi te pegdawat te bayad ne igbunbun te mareet, su ka igbunbun, egpakabunbun te mata te me matagseb, wey egpakalupig te me matareng.
\verseNumber{20}Purisu keilangan ne eg-ikulen niyu ka eleg ne peggukum para te langun ne etew, eyew egpekeugpe kew te ware egtamanan diye te tane ne igbehey kaniyu te Magbebaye ne Manama niyu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{21}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{16:21: }Iks 34:13.}“Ne kene kew pes-ek te sungkaleg ne palinneu te malitan ne manama ne si Asira diye te dangdang te altar ne eggimuwen niyu para te Magbebaye ne Manama niyu,
\verseNumber{22}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{16:22: }Lib 26:1.}wey kene kew pasasindeg te sungkaleg ne batu eyew egsimbeen, su ingkabelu sika te Magbebaye ne Manama niyu.”

\BibleSectionHeading{Ka kene ne eleg ne igpanubad}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{17}Ne ingkahiyan ni Muwisis ka me kabuhalan ni Israil, “Kene kew panubad diye te Magbebaye ne Manama niyu te baka wey ke karniru naa ne nabalbalangan su igkalindit din sika.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{2}“Ne emun ke diye te sabeka te me lungsud ne igbehey kaniyu te Magbebaye ne Manama niyu, due egkanengnengan niyu ne kabuhalan ni Israil, lukes wey ke malitan naa ne miggimu te mareet pinaahi te pegsupak din te balaud,
\verseNumber{3}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{17:3: }Iks 22:20.}ne iyan ka pegpamakey wey pegsimba rin te lein ne me manama, aldew, bulan, me bituen—me himu ne ingkene te Magbebaye ne Manama—
\verseNumber{4}keilangan ne egsusiyen niyu seini eg-ay-ayari. Ne emun ke malehet iya ne neyitabu seini se mareet ne himu diye te Israil,
\verseNumber{5}uyana niyu diye te gumawan te lungsud ka etew ne miggimu kayi, wey bebatuwa niyu sikandin taman te egpatey.
\verseNumber{6}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{17:6: }Num 35:30; Diy 19:15; Mat 18:16; 2Kur 13:1; 1Tim 5:19; Hib 10:28.}Piru emun ke sabeka re ka talagpamalehet, kene sikandin egkaayun ne eggimatayan. Piru emun ke egkapamalehetan ne nakasale sikandin pinaahi te daruwa wey ke tatelu naa ne talagpamalehet, egkaayun sikandin ne eggimatayan.
\verseNumber{7}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{17:7: }1Kur 5:13.}Ne ka me talagpamalehet ka hun‑a ne egbatu kandin, wey human pad degma ka me etew. Te sika ne paahi, egkaawe ka mareet ne himu due te kaniyu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}“Ne emun ke due kasu ne malised ne eggusayen te talewukum diye te sabeka ne lungsud, iling panunggilingan te kasu te peggimatey wey ke pegpeehetey wey ke pegpanlusud naa, uyana niyu seini ne kasu diye te inged ne eg-alamen te Magbebaye ne Manama niyu.
\verseNumber{9}Ne parani kew te me talagpanubad ne me Libita, wey diye te talewukum ne migpamakey te sika te timpu, wey egguhuran kew nikandan ke nekey ka igpekewukum dan.
\verseNumber{10}Ne keilangan ne egdawaten niyu ke nekey ka igguhud dan kaniyu diye te inged ne eg-alamen te Magbebaye ne Manama, wey tumana niyu ka langun ne iglalag dan kaniyu.
\verseNumber{11}Himuwa niyu te eleg ka langun ne igpanulu dan kaniyu ne igpeikul te balaud. Kene niyu supaka ke nekey ka iglalag dan kaniyu.
\verseNumber{12}Ne ka minsan hentew ne kene egtuman te talagpanubad wey ke talewukum naa ne iyan migpamakey te sika ne timpu diye te Magbebaye ne Manama niyu, keilangan ne eggimatayan; keilangan ne eg-aween niyu ka mareet ne himu puun te Israil.
\verseNumber{13}Ne emun ke egpakanengneng ka duma ne me kabuhalan ni Israil meyitenged te seini, kenad e sikandan eg-abey egsupak.”

\BibleSectionHeading{Ka me pegpaney-paney te peg-alam te Hari}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{14}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{17:14: }1Sam 8:5.}Ne ingkahiyan e man‑e ni Muwisis ka me kabuhalan ni Israil, “Emun ke egpekeuma kew e diye te tane ne igbehey kaniyu te Magbebaye ne Manama niyu, wey egkaangken niyud seeye ne tane wey egpakasuman-suman kew ne eg-alam te Hari iling te me nasud ne nakalingut kaniyu,
\verseNumber{15}keilangan ne ka eg-alamen niyu ne etew eyew eggimuwen ne Hari, sikan de se eg-alamen te Magbebaye ne Manama niyu. Ne keilangan ne duma niyu re sikandin ne kabuhalan ni Israil—kene kew alam te lapu eyew iyan egmandu kaniyu.
\verseNumber{16}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{17:16: }1Har 10:28; 2Kru 1:16; 9:28.}Ne keilangan ne kene din egmasuluhen ka me kudde din, wey kene din egsuhuen ka me kabuhalan ni Israil ne eglibed diye te Ihiptu eyew egbebeli te me kudde, su ingkahiyan kew ma te Magbebaye ne Manama niyu te kene kew e egpaliberen diye.
\verseNumber{17}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{17:17: a }1Har 11:1-8; \BibleCrossReferenceAnchor{b }1Har 10:14-22,27; 2Kru 1:15; 9:27.}Ne keilangan ne kene din egmasuluhen ka asawa rin, su kema ke eg-inniyug sikandin te Magbebaye ne Manama. Ne keilangan degma ne kene sikandin eglilimud te masulug ne seleppi wey bulawan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{18}“Ne emun ke egpinnuu e sikandin te trunu rin isip Hari, keilangan ne due kupiya rin te balaud wey me panulu te Manama, ne insulat puun te malehet ne kupiya ne impiyal diye te me talagpanubad ne Libita.
\verseNumber{19}Ne keilangan ne eg-uy-uyanen din seini, wey layun din egbasaa te intiru ne umul rin, eyew egkateu sikandin ne egtahud te Magbebaye ne Manama rin, wey eg-ikulen din eg-ay-ayari ka langun ne inlalag te balaud.
\verseNumber{20}Ne pinaahi degma te pegbasa rin layun te balaud, kene sikandin egpakasuman-suman ne labew sikandin te me karumaan din ne me kabuhalan ni Israil. Ne kene din man‑e egkasupak ka Magbebaye ne Manama, wey eghari sikandin wey ka me kabuhalan din te Israil te egkaluhey.”

\BibleSectionHeading{Ka egkarawat te me talagpanubad}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{18}Ne ingkahiyan e man‑e ni Muwisis ka me kabuhalan ni Israil, “Ka me talagpanubad ne me Libita wey ka duma ne sakup te me kabuhalan ni Libi, kene egbaaran te tane isip egkapanunud ne karatuan ne inggaat, iling te duma ne me kabuhalan ni Israil. Iyan dan de egkarawat ka me baad te egtutungen ne igpanubad niyu diye te Magbebaye ne Manama, wey ka duma pad ne ighalad niyu kandin;
\verseNumber{2}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{18:2: }Num 18:20.}ware ubag mule egkapanunud dan iling kaniyu te suled dan ne me kabuhalan ni Israil, su sumale te ingkahi kandan te Manama, iyan dan himu ka egpamakey isip me talagpanubad.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{3}“Ne puun te igpanubad niyu ne me baka wey me karniru, seini ka me baad ne para te me talagpanubad ne me Libita: ka pamanayen, ka bake, wey ka getek.
\verseNumber{4}Ne ibehey niyu degma kandan ka an-anayan ne baad te me trigu niyu, iyam ne binu, lana te ulibu, wey ka bulbul te me karniru niyu,
\verseNumber{5}su puun te langun ne tribu te Israil, ka me Libita ka in-alam te Magbebaye ne Manama niyu eyew egpamakey kandin isip me talagpanubad te ware egtamanan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{6}“Ne ka minsan hentew ne Libita ne mig-ugpe diye te minsan hendei ne me lungsud te Israil, egkaayun degma ne eggendiye te inged ne eg-alamen te Manama,
\verseNumber{7}wey egkaayun sikandin ne egpamakey te Manama rin, iling te duma rin ne me Libita ne migpamakey degma diye te tangkaan te Manama.
\verseNumber{8}Ne egpakarawat degma sikandin te baad puun te me halad, minsan due egkarawat din ne seleppi puun te halin te karatuan te me pamilya rin.”

\BibleSectionHeading{Ka me pegpaney-paney te me himu ne igkeepes te Manama}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{9}Ne ingkahiyan e man‑e ni Muwisis ka me kabuhalan ni Israil, “Emun ke egpekeuma kew e diye te tane ne igbehey kaniyu te Magbebaye ne Manama niyu, kene kew ikul te maddeet ne hinimuwan te me mahinged diye;
\verseNumber{10}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{18:10: a }Lib 19:26; \BibleCrossReferenceAnchor{b }Iks 22:18.}kene kew tutung te me anak niyu diye te altar, lukes ma wey se malitan isip igpanubad. Kene kew degma panagne, kene kew panlambus, kene kew panlumay, kene kew pahehane,
\verseNumber{11}wey kene kew parani te me mammulingan
\verseNumber{12}su egkalindit ka Magbebaye ne Manama te langun ne eggimu te sika ne me himu. Sika ka egpuunan ne egpandeldelen te Magbebaye ne Manama niyu ka keet-etawan te sika ne nasud ke egpalinggumaan kew e.
\verseNumber{13}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{18:13: }Mat 5:48.}Keilangan ne ware igkarew‑ey kaniyu te Magbebaye ne Manama niyu.”

\BibleSectionHeading{Ka saad te Manama ne egpeuyan te prupita}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{14}Ne ingkahiyan e man‑e ni Muwisis ka me kabuhalan ni Israil, “Ka keet-etawan ne egpandeldelen niyu, migparani te me manenagne wey te egmahehane. Piru kene egkeupian ka Manama niyu ne eggimuwen niyu sika.
\verseNumber{15}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{18:15: }Him 3:22; 7:37.}Egpeuyan ka Manama niyu te prupita ne egpuun ded kaniyu, iling keddi, wey keilangan ne egtahuren niyu sikandin.
\verseNumber{16}Sika ka imbuyu niyu diye te Manama niyu te timpu ne nanlibulung kew diye te Bubungan ne Sinay. Migkahi kew te, ‘Kene key e ubag parineha te laheng nu Manama ney wey ke egpapitawen key naa nikeykew te egkanlabkanlab ne hapuy nu su kema ke egkammatey key.’
\verseNumber{17}Purisu ingkahiyan a te Manama, ‘Eleg iya ka ingkahi ran.
\verseNumber{18}Egpeuyan a te prupita iling keykew wey karumaan dan ded, eyew egpepangguhuren ku sikandin te langun ne iglalag ku kandan.
\verseNumber{19}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{18:19: }Him 3:23.}Ne egparusaan ku ka minsan hentew ne kene egpammineg te me lalag ku ne igguhud te prupita pinaahi te ngaran ku.
\verseNumber{20}Piru ke egpangguhud ka prupita pinaahi te ngaran ku te ware ku ipahuhud kandin, wey ke egpangguhud naa sikandin pinaahi te ngaran te lein ne manama, ka sika ne prupita keilangan ne eggimatayan.’
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{21}“Ne emun ke eg-inse kew, ‘Egmenuwen ney naa te egnengneng ne ka inlalag te prupita, kene egpuun te Manama?’
\verseNumber{22}Egkanengnengan niyu seini, su ke nekey ka igguhud te prupita pinaahi te ngaran te Manama, piru kene egkatuman, ka sika ne lalag kene naa egpuun te Manama; migpangguhud sikandin te kandin de ne katenged, purisu kene kew kaaldek kandin.”

\BibleSectionHeading{Ka me aputanan ne siyudad}
\BibleSectionCrossReference{(Num. 35:9-28; Huswi 20:1-9)}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{19}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{19:1-13: }Huswi 20:1-9.}Ne ingkahiyan e man‑e ni Muwisis ka me kabuhalan ni Israil, “Ke egpangimatayan e te Magbebaye ne Manama niyu ka me mahinged diye te tane ne igbehey rin kaniyu, wey egkaddeldel niyud sikandan, wey egmangugpe kew e te me siyudad wey me baley ran,
\verseNumber{2}baara niyu te tatelu ne distritu ka tane ne igbehey kaniyu te Magbebaye ne Manama niyu.
\verseNumber{3}Ne teil kew te tigsabeka ne siyudad puun te tagse distritu eyew eggimuwen ne aputanan. Ne pangay-ayari niyu ka me kelesadda peendiye te sika ne me siyudad,
\verseNumber{4}eyew ka minsan hentew ne egpakapatey te duma rin te ware din tuyui, wey ware din dumuti, egkaayun ne eg-aput te sabeka te seini ne me siyudad ne aputanan, eyew ware minsan hentew ne egpekeyilabet kandin.
\verseNumber{5}Ne panunggilingan ke due daruwa ne etew ne migparumeey diye te puwalas eyew egpameled te kayu; taheed te migpepetpet ka sabeka, napesuk ka wasey rin wey nasuhat mule ka duma rin wey migpatey e, egkaayun sikandin ne eg-aput te sabeka te seini ne me siyudad ne aputanan, eyew ware minsan hentew ne egpekeyilabet kandin.
\verseNumber{6}Piru ke sabeka re ka siyudad ne aputanan, wey mariyu seini te etew ne nakapatey, wey egkalupug sikandin te egkeupian ne egsuli kandin tenged te langet, egkapatey iya sikandin. Ne kene ma perem ne eleg ne eggimatayan sikandin su ware din ma tuyui te eggimatey ka duma rin wey ke indumutan din naa.
\verseNumber{7}Sikan naa ka insuhu ku sikaniyu ne egteil te tatelu ne aputanan ne me siyudad.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}“Ne emun ke egmaluahen e te Magbebaye ne Manama niyu ka tane niyu sumale te insaad din te me kaap-apuan niyu, wey egkaangken niyud ka intiru ne Inged ne Insaad din kandan,
\verseNumber{9}timul kew teil te lein ne tatelu ne siyudad. Igbehey rin iya kaniyu ka intiru ne tane ke egtumanen niyu ka langun ne suhu ne ingkahi ku kaniyu kuntee, ne eggeyinawaan niyu ka Magbebaye ne Manama niyu, wey eg-ikulen niyu ka langun ne igpeyimu rin.
\verseNumber{10}Himuwa niyu seini eyew ware egkapatey ne etew ne ware sale diye te tane niyu, wey eyew kene kew eg-isipen ne nakasale puun te kamatayen te etew ne ware sale.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{11}“Piru ke indumutan te sabeka ne etew ka duma rin, wey in-atangan din seini wey inggimatayan din, wey mig-aput sikandin te sabeka te seini ne me aputanan ne me siyudad,
\verseNumber{12}keilangan ne igpaangey sikandin te me igdatu te siyudad din, wey egpeyimatayan te seeye se egkeupian ne egsuli kandin.
\verseNumber{13}Kene kew keyid‑u kandin. Keilangan ne eglinisan niyu ka Israil te sale ne iyan ka peggimatey te etew ne ware sale, eyew egmeupiya ka peg-ugpe niyu.”

\BibleSectionHeading{Ka me daan ne palinneu te eletanan}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{14}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{19:14: }Diy 27:17.}“Ne kene niyu halina ka palinneu te eletanan te tane te duma niyu ne impes-ek te hun‑a pad ne me kabuhalan diye te inged ne igbehey kaniyu te Magbebaye ne Manama niyu.”

\BibleSectionHeading{Ka meyitenged te me talagpamalehet}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{15}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{19:15: }Num 35:30; Diy 17:6; Mat 18:16; Huw 8:17; 2Kur 13:1; 1Tim 5:19; Hib 10:28.}Ne ingkahiyan e man‑e ni Muwisis ka me kabuhalan ni Israil, “Kene kew hukum ne nakasale ka sabeka ne etew tenged de te sabeka ne talagpamalehet; keilangan iya ne daruwa wey ke tatelu naa ka egpamalehet ne nakasale ka sabeka ne etew.
\verseNumber{16}Ne emun ke eg-uubat diye te hukumanan ka sabeka ne talagpamalehet ne nakasale ka sabeka ne etew,
\verseNumber{17}pasasindeha niyu sikandan se daruwa diye te tangkaan te Magbebaye ne Manama, te me talagpanubad, wey te me talewukum.
\verseNumber{18}Ne keilangan ne eg-ay-ayaran te me talewukum te eg-ugsi-ugsi ke kene naa ne ubat ka sumbung te talagpamalehet. Ne emun ke egkanengnengan ne ubat ka pegpamalehet din meyitenged te sabeka ne etew,
\verseNumber{19}himuwa niyu diye te kandin ka igkeupii rin perem ne eggimuwen diye te sabeka ne etew. Keilangan ne eg-aween niyu ka mareet ne hinimuwan due te kaniyu,
\verseNumber{20}eyew ke egpakanengneng ka duma ne me kabuhalan ni Israil meyitenged te seini, egkaaldek e sikandan, wey warad minsan hentew kaniyu ne eg-abey eggimu te iling due.
\verseNumber{21}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{19:21: }Iks 21:23-25; Lib 24:19-20; Mat 5:38.}Keilangan ne kene kew egkeyimenawan; ke nakapatey ka etew te duma rin, eggimatayan degma sikandin; ke nakabutud sikandin, egbuturan degma sikandin; ke nakabingew sikandin, egbingawan degma sikandin; ke nakahepu sikandin te belad wey ke paa naa te duma rin, eggepuen degma ka belad wey ke paa rin naa.”

\BibleSectionHeading{Ka me balaud te gira}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{20}“Ne emun ke egpakiggira kew e te me kuntere niyu, wey egkakita niyu ka me kudde dan, me karwahi, wey me sundalu ran ne masmasulug pad kaniyu, kene kew kaaldek kandan, su egdumaan kew te Magbebaye ne Manama niyu ne migpalihawang kaniyu puun te Ihiptu.
\verseNumber{2}Te kene kew pad egbunsud ka egpakiggira te me kuntere niyu, egsasindeg diye te katangkaan niyu ka talagpanubad, wey egkahiyan din ka keet-etawan,
\verseNumber{3}‘Pammineg kew me kabuhalan ni Israil. Kuntee ne aldew, egpakiggira kew te kuntere niyu, piru kene kew kaaldek kandan. Panimbulut kew wey kene kew paliliyas,
\verseNumber{4}su egdumaan kew te Magbebaye ne Manama niyu. Eglapihan kew nikandin; sikandin ka egpakig-ehet te me kuntere niyu wey egpepanaluwen kew nikandin.’
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{5}“Ne egkahiyan degma te me upisyal ka me sundalu, ‘Ke due kuntee sabeka kaniyu ne sikan pad nekeimpus te baley rin, wey ware din pad seini ihalad diye te Magbebaye ne Manama, peulia niyu pa sikandin su kema ke egkapatey sikandin diye te giraanan, wey iyan e mule eghalad te baley rin ka lein ne etew.
\verseNumber{6}Ne ka seeye se migpamula te paras wey ware pad nakakeen te behas kayi, egkaayun ne eg-uli pad sikandin, su kema ke egkapatey sikandin diye te giraanan, wey lein e mule ne etew ka egpakakeen te behas kayi.
\verseNumber{7}Ne ke hentew seeye se mahaan e egkasala, egkaayun ne eg-uli pad sikandin, su kema ke egkapatey sikandin diye te giraanan, wey lein e mule ne etew ka egpakapangasawa te eg-asaween din.’
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}“Ne egkahi pad man‑e ka me upisyal, ‘Ke hentew seeye se naaldek, egkaayun sikandin ne eg-uli su kema ke egkaaldek e degma kangkuwa ka me duma rin.’
\verseNumber{9}Ne emun ke egpekeimpus e ka me upisyal ne eglalag te me sundalu, eg-alam e sikandan te me kumandir ne egpangulu te me sundalu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{10}“Ne emun ke eglusuran niyu ka sabeka ne siyudad, behayi niyu pa hun-eyi te timpu ne eggural ka me mahinged.
\verseNumber{11}Ne emun ke eggural sikandan, wey eglukatan dan ka gumawan te siyudad, wey egpaseleren kew nikandan, himuwa niyu sikandan langun ne me suluhuanen niyu; pehesa niyu sikandan patrabahuwa para kaniyu.
\verseNumber{12}Piru ke kene sikandan eggural su nasi egpakig-ehet kaniyu, palinguti niyu nasi sikandan te me sundalu.
\verseNumber{13}Ne emun ke igbehey e sikandan te Magbebaye ne Manama kaniyu, pangimatayi niyu ka langun ne lukes,
\verseNumber{14}piru pandakepa niyu ka langun ne malitan, me bate, wey panguripena niyu. Ne panuyuka niyu ka me ayam, wey pangua niyu ka langun ne karatuan dan. Gale-gale kew te langun ne naahew niyu puun te me kuntere niyu ne imbehey kaniyu te Magbebaye ne Manama niyu.
\verseNumber{15}Sika himuwa niyu te langun ne me siyudad ne diye te mariyu, wey kene ne kaluahan te tane ne eg-angkenen niyu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{16}“Piru ke egkaahew niyud ka me siyudad diye te tane ne igbehey kaniyu te Magbebaye ne Manama niyu, keilangan ne egpangimatayan niyu ka langun ne etew wey me ayam.
\verseNumber{17}Gulaa niyu ka me Hitihanen, me Amurihanen, me Kanaanen, me Pirisihanen, me Hibihanen, wey me Hibusihanen sumale te insuhu te Magbebaye ne Manama niyu,
\verseNumber{18}eyew kene kew nikandan egkapanulu te pegsimba te me manama ran, wey eyew kene kew egpakasale te Magbebaye ne Manama niyu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{19}“Ne emun ke egkaluhey ka peglingut niyu te siyudad, kene niyu pamelera ka me kayu diye eyew egkakeen niyu ka me behas kayi; timul pad, kene ne kuntere niyu ka me kayu ne eleg ne egdereetan niyu.
\verseNumber{20}Piru pamelera niyu mule ka me kayu ne kene egkakeen se me behas, wey himuwa niyu seini ne me kasangkapan te peglingut niyu te me kuntere niyu taman te egkaahew niyu ka siyudad.”

\BibleSectionHeading{Ka peggusey te innimatayan te heles de}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{21}Ne ingkahiyan e man‑e ni Muwisis ka me kabuhalan ni Israil, “Panunggilingan ke diye te tane ne igbehey kaniyu te Magbebaye ne Manama niyu, due nakita niyu ne etew ne inggimatayan ne nekeyibat diye te tane, wey ware niyu nanengnengi ke hentew ka miggimatey kandin,
\verseNumber{2}keilangan ne egsekeren te me igdatu wey me talewukum niyu, ke hendei ne me lungsud ka madmarani te natahuan te etew ne inggimatayan.
\verseNumber{3}Ne ka me igdatu te siyudad ne madmarani te natahuan te etew ne inggimatayan, egkuwa te beyan ne nati ne baka ne ware pad anak wey ware pad idaru.\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{21:3 }Te Hibruwanen: ware de due nakahanuy te yuggu.}
\verseNumber{4}Ne eg-uyanen dan seini diye te mapatag ne tane ne ware de due ken‑u nadaru wey napamulei, wey due me weyig ne kene egkeet-etiyan. Ne eggepuen dan ka lieg te nati ne baka.
\verseNumber{5}Ne keilangan degma ne eggendiye ka talagpanubad ne me Libita, su in-alam ma sikandan te Magbebaye ne Manama niyu eyew egpamakey wey egpanalangin pinaahi te ngaran te Magbebaye ne Manama. Ne pinaahi te eglalahen dan, egkewusey ka me apulan wey pegpanlusud.
\verseNumber{6}Ne ka langun ne igdatu te siyudad ne madmarani te natahuan te etew ne inggimatayan, egpanlu‑lu te me belad dan diye te dibabew te nati ne baka ne inggepu se lieg.
\verseNumber{7}Ne egkahi sikandan, ‘Kene ne sikanami ka miggimatey te seini ne etew, wey ware key degma nakakita ke hentew ka miggimatey kandin.
\verseNumber{8}He Magbebaye ne Manama, pasayluwa nu ka me kabuhalan ni Israil ne impalihawang nu puun te Ihiptu wey kene key re ubag nikeykew pakasalaa te kamatayen te seini se etew ne ware sale.’ Ne warad egpatabaken dan te kamatayen te sika ne etew.
\verseNumber{9}Pinaahi te pegtuman niyu te seini ne suhu, kene kew eg-isipen ne nakasale te kamatayen te etew ne ware sale su inggimu niyu ma ke nekey ka matareng diye te Magbebaye ne Manama.”

\BibleSectionHeading{Ka pegsahipe te me malitan ne naddakep}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{10}Ne ingkahiyan e man‑e ni Muwisis ka me kabuhalan ni Israil, “Ke egpakiggira kew te me kuntere niyu, wey igbehey sikandan te Magbebaye ne Manama kaniyu, wey egpandakepen niyu sikandan,
\verseNumber{11}ke due nakita niyu ne mateles ne malitan ne duma te impandakep niyu, wey neupian kew kandin, wey ingkeupii niyu te egpangasawa,
\verseNumber{12}egkaayun ne egdumeen niyu sikandin diye te baley niyu, wey tabuluhi niyu sikandin, wey panempuhi niyu ka me sulu rin.
\verseNumber{13}Ne liwani niyu ka ingkukumbale din te pegkarakep kandin. Ne keilangan ne eg-uugpe ka malitan diye te baley niyu te sabeka ne bulan taheed te eglungku sikandin para te amey wey iney rin. Pegkeimpus due, egkaayun e ne eg-asaween niyu sikandin.
\verseNumber{14}Piru te katamanan, ke warad eyam niyu te malitan, keilangan ne egtuhutan niyu sikandin ne eggipanew minsan hendei eggendiye. Kene niyu sikandin ibelegye wey ke eg-uripenen naa, su nabaley-baley niyud ma sikandin.”

\BibleSectionHeading{Ka egkapanunud te kinakakayan ne anak ne lukes}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{15}Ne ingkahiyan e man‑e ni Muwisis ka me kabuhalan ni Israil, “Ke due sabeka ne etew ne daruwa se asawa—inggeyinawaan din ka sabeka, wey ka sabeka ware, wey neelin ne due me anak din ne me lukes te daruwa ne asawa rin. Ke iyan nakaanak te kinakakayan ka asawa rin ne ware din geyinawei,
\verseNumber{16}ke egba-baaren din e ka karatuan din diye te me anak din, keilangan ne ka baad ne para te kinakakayan ne anak, kene din igbehey diye te anak te inggeyinawaan din ne asawa rin. Ke kene, diye din seini igbehey te kinakakayan ne anak te dangeb ne asawa rin ne ware din geyinawei.
\verseNumber{17}Keilangan ne eg-ileen din isip kinakakayan ne anak din ka anak ne lukes te asawa rin ne ware din geyinawei, wey keilangan ne eglupien din te kararuwa ka baad ne igbehey rin puun te karatuan din, su anak din ma sikandin, wey due katenged din ne egdawat te baad din isip kinakakayan ne anak ne lukes.”

\BibleSectionHeading{Ka masinupaken ne anak}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{18}Ne ingkahiyan e man‑e ni Muwisis ka me kabuhalan ni Israil, “Emun ke due anak ne makehal se ulu, kene egtuman te amey wey iney minsan pad egparusaan sikandin piru kene iya egpammineg,
\verseNumber{19}eg-uyanen sikandin te amey wey iney rin diye te tangkaan te me igdatu ne diye te gumawan te siyudad ne in-ugpaan din,
\verseNumber{20}wey egguhuran dan ka me igdatu te egkahi, ‘Makehal se ulu te seini se anak ney, wey masinupaken, eg-usal-usal te seleppi, wey talewubug.’
\verseNumber{21}Ne egkataman, egbebatuwen e sikandin te langun ne mahinged te siyudad taman te egpatey sikandin. Te sika ne paahi, egkalinisan niyu ka siyudad niyu te langun ne mareet ne hinimuwan. Ne emun ke egpakanengneng ka duma ne me kabuhalan ni Israil meyitenged te neyitabu, egkaaldek e sikandan ne eggimu te iling due ne himu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{22}“Ke egparusaan te kamatayen ka sabeka ne etew tenged te sale ne neyimu rin, wey egbitinen sikandin diye te kayu,
\verseNumber{23}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{21:23: }Gal 3:13.}keilangan ne kene egkapawaan ka lawa rin diye te imbitinan kandin. Keilangan ne iglebeng sikandin te sikan ded ne aldew, su ka egbitinen, indilus te Manama. Kene niyu linditi ka tane ne igbehey kaniyu te Magbebaye ne Manama niyu isip karatuan ne inggaat ne egkapanunud niyu.”

\BibleSectionHeading{Ka duma pad ne balaud}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{22}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{22:1-4: }Iks 23:4-5.}Ne ingkahiyan e man‑e ni Muwisis ka me kabuhalan ni Israil, “Ke egkakita niyu ne nakaawe ka baka wey ke karniru naa te duma niyu, kene niyu seini balahara re, ke kene, tuyuka niyu seini wey ilibed niyu diye te kamuney.
\verseNumber{2}Piru ke mariyu ka ugpaan te kamuney wey ke ware kew naa nekeila, tuyuka niyu ka ayam diye te baley niyu. Ne emun ke eglepew ka kamuney ne egpamitew, ibehey niyu seini kandin.
\verseNumber{3}Sika degma himuwa niyu te asnu wey ke manggad naa te duma niyu wey te minsan nekey ne nalaag ne kandin—kene niyu seini balahara re.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{4}“Ne emun ke egkakita niyu ne nakabuluku de diye te dalan ka asnu wey ke baka naa te duma niyu, kene niyu seini balahara re, ke kene, bulihi niyu ka kamuney ne egpasasindeg kayi.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{5}“Ka malitan keilangan ne kene egsaluub te kumbale te lukes wey ke egsaluub naa degma ka lukes te kumbale te malitan, su igkalindit te Magbebaye ne Manama niyu ka eggimu te iling due.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{6}“Ke egpakakita kew te salag te bayaku diye te kayu ne diye te ilis te dalan wey ke diye naa te tane, wey due me pispis wey ke me atelug naa ne in-elenan te iney, kene niyu dakepa ka iney.
\verseNumber{7}Egkaayun ne egkuen niyu ka me pispis wey ke me atelug naa, piru ipaawe niyu re ka iney. Ke eggimuwen niyu sika, egmeupiya ka peg-ugpe niyu wey egmalayat ka umul niyu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}“Ke egbebaley kew, keilangan ne egpalingutan niyu te ig-elet ka diye te atep,\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{22:8 }Mapatag ka atep te me baley diye te Israil.} eyew kene kew egpakasale ke due etew ne egkeulug puun te atep niyu wey egpatey.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{9}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{22:9-11: }Lib 19:19.}“Kene niyu pamulei te lein ne beni ka parasan niyu. Ke eggimuwen niyu sika, ka langun ne behas te sika ne pinamula lagkes ka me behas te paras ne impamula niyu, egmalindit e.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{10}“Kene niyu pegparisa te egdaru ka baka wey asnu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{11}“Kene kew saluub te kumbale puun te bulbul wey te hinabel ne impegsaamul te eggimu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{12}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{22:12: }Num 15:37-41.}“Himuwi niyu te me palungpung ka hep‑at ne pikungan te me sidsid te hinabel ne igkukuyumbu niyu.”

\BibleSectionHeading{Ka me balaud meyitenged te bansa}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{13}Ne ingkahiyan e man‑e ni Muwisis ka me kabuhalan ni Israil, “Panunggilingan ke mig-asawa ka sabeka ne lukes, wey te pegkeimpus dan te migpewulirey se alunggun, insamsamilian e te lukes ka malitan,
\verseNumber{14}wey insalupetan din e te migkahi, ‘Ka seini se impangasawa ku ne malitan, nanengnengan ku ne neyilabetan bes e te lein te pegpewulirey ney.’
\verseNumber{15}Ne ka amey wey iney te malitan, eggendiye te me igdatu ne diye te gumawan te lungsud, wey eg-uyan sikandan te kamalehetan ne ware pad neyilabeti ka anak dan.
\verseNumber{16}Ne egkahi ka amey diye te me igdatu, ‘Impaasawa ku ka anak ku te seini ne lukes, piru insamsamilian din e.
\verseNumber{17}Impeyilawan din wey insalupetan ne duen kun e nekeyilabet te anak ku. Piru seini red ka egpamalehet ne ware pad neyilabeti ka anak ku.’ Ne egbelaten dan diye te tangkaan te me igdatu ka manggad ne due langesa ne inhibatan te alunggun.
\verseNumber{18}Ne keilangan ne egdakepen te me igdatu ka lukes wey egparusaan.
\verseNumber{19}Ne egmultaan dan pad iya man‑e sikandin te sabeka ne gatus (100) ne buuk ne seleppi ne pelata, wey igbehey seini diye te amey te malitan tenged te pegpeyilew rin te telek ne mengebay ne kabuhalan ni Israil. Ne keilangan ne kene din iya eg-engkeran ka asawa rin te intiru ne umul rin.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{20}“Piru ke malehet ka ingkahi te lukes wey ware igpakapapitew ne kamalehetan ne ware pad neyilabeti ka malitan,
\verseNumber{21}keilangan ne eg-uyanen sikandin diye te gumawan te baley te amey rin wey igpabatu sikandin te me etew taman te egpatey sikandin, su impeyilawan din ma ka Israil pinaahi te pegpeyilabet din te ware pad sikandin nakaasawa, wey te miglemung pad sikandin te amey wey iney rin. Te sika ne paahi, egkaawe niyu ka mareet ne hinimuwan due te kaniyu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{22}“Ke egkasapenan ka sabeka ne lukes ne miggilabet te asawa te lein ne lukes, sikandan se daruwa, keilangan ne eggimatayan eyew egkalinisan niyu ka Israil puun te mareet ne hinimuwan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{23}“Ke egkasapenan ka sabeka ne lukes ne miggilabet te mengebay ne mahaan e egkasala wey neyitabu seini diye te siyudad,
\verseNumber{24}keilangan ne eg-uyanen niyu sikandan se daruwa diye te gumawan te siyudad, wey bebatuwa niyu sikandan taman te egpatey. Eggimatayan ka malitan su minsan ke diye sikandin te siyudad, ware sikandin migkuleyi te pegpabulig; eggimatayan degma ka lukes su miggilabet ma sikandin te malitan ne mahaan e egkasala. Keilangan ne eg-aween niyu ka mareet ne hinimuwan due te kaniyu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{25}“Piru ke diye te lihawangan te siyudad lehenga te lukes ka mengebay ne mahaan e egkasala, ka lukes de ka keilangan ne eggimatayan.
\verseNumber{26}Kene niyu menuwa ka mengebay—ware sale din ne eleg sikandin ne eggimatayan, su iyan egkeilingan te seini ne kasu ka etew ne migpanlusud wey miggimatey te duma rin,
\verseNumber{27}su diye ma te lihawangan te siyudad lehenga te lukes ka mengebay, wey minsan pad ke migkuleyi sikandin te pegpabulig, ware ma iya nakabulig kandin.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{28}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{22:28-29: }Iks 22:16-17.}“Ke egkasapenan ka sabeka ne lukes ne egleheng te mengebay ne kene pad egkasalen,
\verseNumber{29}keilangan ne egbayad sikandin diye te amey te malitan te lalimma ne pulu (50) ne buuk ne seleppi ne pelata. Ne keilangan degma ne eg-asaween din ka mengebay su napeyilawan din man e ka bansa te mengebay. Ne keilangan ne kene din iya eg-engkeran ka malitan te intiru ne umul rin.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{30}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{22:30: }Lib 18:8; 20:11; Diy 27:20.}“Kene ne meupiya ne eg-asaween wey ke eggilabetan naa te sabeka ne lukes ka sabeka te me asawa dengan te amey rin, su egpakapeyilew seini te amey rin.”

\BibleSectionHeading{Ka me etew ne igpasuwey}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{23}Ne ingkahiyan e man‑e ni Muwisis ka me kabuhalan ni Israil, “Kene niyu paapila te punduk te keet-etawan te Magbebaye ne Manama ka etew ne kinepun.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{2}“Kene niyu paapila te punduk te keet-etawan te Magbebaye ne Manama ka etew ne naanak te migpeyilabetey ne kene ne alunggun, minsan ka me kabuhalan din taman te igkasapulu (10) ne kabuhalan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{3}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{23:3-5: }Nih 13:1-2.}“Kene niyu degma paapila te punduk te keet-etawan te Magbebaye ne Manama ka me Amunihanen wey me Muwabihanen taman te igkasapulu (10) ne kabuhalan
\verseNumber{4}su ware kew ma nikandan pamehayi te egkakeen wey egkeinum te timpu ne migpangipanew kew puun te Ihiptu, wey nasi dan suuli si Balaam ne anak ni Biyur ne matig-Piyur ne sakup te Misuputamya, eyew te pegdilus kaniyu.
\verseNumber{5}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{23:5: }Num 23:7–24:9.}Piru ware linglingaa te Magbebaye ne Manama niyu si Balaam, ke kene, nasi din mule himuwa ne panalangin ka dilus perem kaniyu su inggeyinawaan kew ma te Magbebaye ne Manama niyu.
\verseNumber{6}Ne kene kew himu te minsan nekey ne egpakameupiya wey ke egpakamatubung naa kandan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{7}“Upiani niyu ka me matig-Idum su me karumaan niyu ma sikandan, wey ka me Ihiptuhanen su me lapu kew ma dengan diye te tane dan.
\verseNumber{8}Egkaayun mule ne egpaapilen niyu te punduk te keet-etawan te Magbebaye ne Manama ka me apu dan.”

\BibleSectionHeading{Ka peglinis layun te kampu}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{9}Ne ingkahiyan e man‑e ni Muwisis ka me kabuhalan ni Israil, “Ke egkekampu kew te timpu te gira, pariyu kew te minsan nekey ne egpakamalindit kaniyu.
\verseNumber{10}Ke due sabeka kaniyu ne inlihawangan te muntus din te peglipereng din, keilangan ne eglihawang sikandin te kampu wey kene pad sikandin eglibed egseled.
\verseNumber{11}Ne te seup ne maapun, keilangan ne egpamanihus sikandin, wey te eglineb e ka aldew ne human pad man‑e sikandin egseled te kampu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{12}“Keilangan ne egteil kew te eg-indesan niyu diye te lihawangan te kampu.
\verseNumber{13}Ne emun ke eg-indes kew diye te lihawangan, keilangan ne egkaliyan niyu ka eg-indesan niyu pinaahi te kayu wey ke panganiban naa. Ne emun ke egpekeimpus kew e ka eg-indes, bunbuni niyud man‑e te tane.
\verseNumber{14}Su egleug-leug ma ka Magbebaye ne Manama niyu diye te kampu niyu eyew te pegbantey kaniyu wey te pegtalu te me kuntere niyu. Purisu keilangan ne layun malinis ka kampu niyu eyew ware egkiteen din ne malindit ne iyan egpuunan ne eg-engkeran kew nikandin.”

\BibleSectionHeading{Ka pegsagman te uripen ne egpallahuy}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{15}Ne ingkahiyan e man‑e ni Muwisis ka me kabuhalan ni Israil, “Kene niyu peulia diye te ahalen din ka uripen ne migpallahuy wey mig-aput kaniyu,
\verseNumber{16}ke kene, peugpaa niyu sikandin diye te minsan hendei ne me lungsud ne igkeupii rin. Ne kene niyu sikandin ay-ayuwa.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{17}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{23:17: }Lib 19:29.}“Keilangan ne ware me kabuhalan ni Israil, lukes ma wey se malitan ne egpamelegye te lawa rin diye te timplu isip pegsimba te me manama.
\verseNumber{18}Kene niyu gamita ka seleppi ne imbayad te malitan wey ke lukes ne migpamelegye te lawa, eyew igbayad niyu te insaad niyu diye te Magbebaye ne Manama niyu su igkalindit din sika ne himu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{19}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{23:19-20: }Iks 22:25; Lib 25:36-37; Diy 15:7-11.}“Kene niyu patubui ke egpasambey kew te seleppi wey ke egkakeen naa diye te duma niyu ne me kabuhalan ni Israil.
\verseNumber{20}Egkaayun ne egpatubuan niyu ka egpasambayan niyu te me lapu, piru kene niyu re ka duma niyu ne me kabuhalan ni Israil. Himuwa niyu sika eyew egpanalanginan te Magbebaye ne Manama niyu ka langun ne eggimuwen niyu diye te tane ne eg-angkenen niyu.”

\BibleSectionHeading{Ka me panaad diye te Manama}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{21}Ne ingkahiyan e man‑e ni Muwisis ka me kabuhalan ni Israil, “Ke egpanaad kew diye te Magbebaye ne Manama niyu, keilangan ne egtumanen niyu iya seini, su egsukutan kew iya te Magbebaye ne Manama niyu, wey egpakasale kew ke kene niyu seini egtumanen.
\verseNumber{22}Piru ke kene kew egpanaad, kene kew red egpakasale.
\verseNumber{23}Piru ka minsan nekey ne igsaad niyu diye te Magbebaye ne Manama niyu, keilangan ne egtumanen niyu iya.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{24}“Ke eggendiye kew te parasan te duma niyu, egkaayun ne egkeen kew te behas kayi taman te igkeupii niyu, piru kene kew uyan diye te baley niyu,
\verseNumber{25}wey ke eggendiye kew te triguwan te duma niyu, egkaayun ne egpangetu kew, piru kene niyu seini galaba.”

\BibleSectionHeading{Ka me balaud meyitenged te pegpeengkerey te asawa}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{24}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{24:1: }Mat 5:31; 19:7; Mar 10:4.}Ne ingkahiyan e man‑e ni Muwisis ka me kabuhalan ni Israil, “Panunggilingan ke mig-asawa ka sabeka ne lukes, wey nataman, naawe e ka eyam din te asawa rin su due nakita rin ne ware din ikeupii te asawa rin. Eggimu sikandin te kasulatan te pegpasuwayey, wey igbehey rin seini te asawa rin, wey egpaaween din e ka asawa rin te baley rin.
\verseNumber{2}Ne emun ke egpakaasawe e man‑e ka malitan te lein e man‑e ne lukes,
\verseNumber{3}nataman, warad e man‑e sikandin ikeupii te ikarangeb ne asawa rin, wey ke migpatey naa ka ikarangeb ne asawa rin,
\verseNumber{4}kenad egkaayun ne egliberan pad sikandin te hun‑a ne asawa rin su nalinditan e sikandin; igkalindit te Magbebaye ne Manama ka iling due ne himu. Purisu kene niyu himuwa sika diye te tane ne igbehey kaniyu te Magbebaye ne Manama niyu, isip egkapanunud niyu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{5}“Ke iyam pad nakaasawa ka sabeka ne lukes, keilangan ne taman te sabeka ne leg‑un, kene sikandin egpaapilen te pegkasundalu wey ke egpatrabahuwen naa diye te lungsud—keilangan ne egbehayan sikandin te kaligwangan te peggale-gale duma te asawa rin.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{6}“Kene niyu kua ka galingan te nakasambey kaniyu eyew gerentiya rin su iling te in-ahawan niyud sikandin te egkapamitawan din te keuyahan te pamilya rin.”

\BibleSectionHeading{Ka balaud meyitenged te egtangag te duma}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{7}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{24:7: }Iks 21:16.}“Ke due egkasapenan ne egtangag te duma rin ne kabuhalan ni Israil eyew eg-uripenen wey ke igbelegye naa, keilangan ne eggimatayan sikandin. Keilangan ne eg-aween niyu ka mareet ne hinimuwan due te kaniyu.”

\BibleSectionHeading{Ka me balaud meyitenged te ibung}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{24:8: }Lib 13:1–14:54.}“Ne meyitenged te ibung, keilangan ne eg-ikulen niyu eg-ay-ayari ka igpanulu kaniyu te me talagpanubad ne me kabuhalan ni Libi. Tumana niyu iya ka insuhu ku kandan.
\verseNumber{9}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{24:9: }Num 12:9-10.}Sumsumana niyu ka inggimu te Magbebaye ne Manama niyu ki Miryam te pegpangipanew niyu puun te Ihiptu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{10}“Ke egpasambey kew te minsan nekey diye te duma niyu ne me kabuhalan ni Israil, kene kew lasud diye te baley rin ka egkuwa te minsan nekey ne kandin isip gerentiya;
\verseNumber{11}tetahad kew re diye te lihawangan, wey sikandin de pakua niyu te iggerentiya rin.
\verseNumber{12}Ke amana egkaayu-ayu ka etew wey iyan din de ubag igpakagerentiya ka hinabel rin, kene niyu seini papawei diye te kaniyu,
\verseNumber{13}ke kene, iuli niyu seini kandin te kene pad ne marusilem eyew due egkahamit din te peglipereng din eyew kene sikandin egkaagsilan, wey egpasalamatan kew pad nikandin. Ne eg-isipen seini te Magbebaye ne Manama niyu ne matareng ne himu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{14}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{24:14-15: }Lib 19:13.}“Kene niyu le-leiha ka trabahanti ne egkaayu-ayu, kabuhalan ma ni Israil wey se lapu ne mig-ugpe diye te me lungsud niyu.
\verseNumber{15}Bayari niyu sikandin te aldew-aldew ne pegtrabahu rin te kene pad eglineb ka aldew, su iyan din man de ubag insalihan ka suul rin tenged su egkaayu-ayu ma sikandin. Ke kene niyu sika eggimuwen, kema ke egpabulig sikandin te Magbebaye ne Manama, wey eg-isipen kew ne nakasale.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{16}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{24:16: }2Har 14:6; 2Kru 25:4; Isi 18:20.}“Kene niyu himatayi ka amey wey iney tenged te sale te anak dan wey ke eggimatayan naa ka anak tenged te sale te amey wey iney rin, ke kene, eggimatayan ka tagse sabeka tenged te kandin mismu ne sale.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{17}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{24:17-18: }Iks 23:9; Lib 19:33-34; Diy 27:19.}“Ibehey niyu ka eleg ne peggukum diye te me lapu, me ilu, wey kene niyu kua ka kumbale te balu isip gerentiya te utang din.
\verseNumber{18}Sumsumana niyu ne me uripen kew degma dengan diye te Ihiptu, wey impalihawang kew te Magbebaye ne Manama niyu puun diye. Purisu insuhu ku sikaniyu ne sika ka eggimuwen niyu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{19}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{24:19-21: }Lib 19:9-10; 23:22.}“Ke eggaani kew diye te kamet niyu wey nalingawan niyu ka sabeka ne bagkes, kene niyud sika liberi. Ibehey niyud sika te me lapu, te me ilu, wey me balu. Ne egpanalanginan te Magbebaye ne Manama niyu ka langun ne eggimuwen niyu.
\verseNumber{20}Ke egpamupu kew te me ulibu niyu, kene niyud seini pakilalawi; ibehey niyud seini te me ilu, me lapu, wey me balu.
\verseNumber{21}Ke egpamupu kew te me behas te paras niyu, kene niyud seini pakilalawi; ibehey niyud seini te me ilu, me lapu, wey me balu.
\verseNumber{22}Sumsumana niyu ne me uripen kew degma dengan diye te Ihiptu. Purisu insuhu ku sikaniyu ne sika ka eggimuwen niyu.”

\BibleSectionHeading{Ka parusa te nakasale pinaahi te lampes}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{25}Ne ingkahiyan e man‑e ni Muwisis ka me kabuhalan ni Israil, “Panunggilingan ke due daruwa ne me kabuhalan ni Israil ne egpekeg-ehet, wey eggendiye sikandan te hukumanan, ka me talewukum ka eggukum kandan—egparusaan ka nakasale, wey igpeila ka ware nakasale.
\verseNumber{2}Ke iyan de igparusa te nakasale ka peglampes, egpalangkeben sikandin te me talewukum, wey egpanlampesan sikandin diye te tangkaan dan—eglampesan sikandin te kamasulug ne eleg te sale ne neyimu rin.
\verseNumber{3}Piru keilangan ne kene egsubla te hep‑at ne pulu (40) ka peglampes kandin, su egkeyilawan e sikandin ke egsublee te hep‑at ne pulu (40) ka peglampes kandin.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{4}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{25:4: }1Kur 9:9; 1Tim 5:18.}“Kene niyu pungeta ka be‑be te baka ke igdiriek sikandin te trigu.”

\BibleSectionHeading{Ka katenged te suled te migpatey}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{5}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{25:5-6: }Mat 22:24; Mar 12:19; Luk 20:28.}“Ke egpalemungey ka daruwa ne tahasuled ne lukes, ke egpatey ka sabeka kandan ne ware anak ne lukes, keilangan ne kene eg-asawa ka asawa te migpatey te kene ne sakup te pamilya te asawa rin. Keilangan ne iyan din ded eg-asaween ka suled te asawa rin ne migpatey. Katenged sika te suled te migpatey.
\verseNumber{6}Ne ka kinakakayan ne anak dan ne lukes, eg-isipen ne kinakakayan ne anak te suled din ne migpatey, eyew kene egkaawe puun te Israil ka ngaran te suled din.
\verseNumber{7}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{25:7-10: }Rut 4:7-8.}Piru ke kene egbalu-balu ka suled te migpatey, egkaayun ka balu ne egpangananey diye te me igdatu ne diye te gumawan te lungsud te egkahi, ‘Kena a egpamaluwen te suled te migpatey ne asawa ku eyew due me kabuhalan te suled din kayi te Israil. Kene din egtumanen ka katenged din keddi isip balu te suled din.’
\verseNumber{8}Ne igpeumew sikandin te me igdatu te lungsud, wey eglalahan sikandin. Ne emun ke mapahetpet iya sikandin ne kene egpangasawa te balu te suled din,
\verseNumber{9}egparani kandin ka balu taheed te diye sikandan te tangkaan te me igdatu, wey egluungen ka sandal rin, wey egkulepaan ka ulaula rin. Ne egkahi ka balu, ‘Seini ka eggimuwen diye te etew ne egbalibad ne egbehey te me kabuhalan para te suled din ne migpatey.’
\verseNumber{10}Ne ka pamilya te sika ne etew, eggehennalan e diye te Israil te, ‘Ka pamilya te etew ne inluungan te sandal.’ ”

\BibleSectionHeading{Ke egpekeg-ehet ka daruwa ne etew}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{11}Ne ingkahiyan e man‑e ni Muwisis ka me kabuhalan ni Israil, “Panunggilingan ke due daruwa ne etew ne nekeg-ehet, wey migparani ka asawa te sabeka eyew egbulig te asawa rin pinaahi te pegkeyemet te butu te kuntere te asawa rin,
\verseNumber{12}keilangan ne egtamperen niyu ka belad te malitan. Kene kew keyid‑u kandin.”

\BibleSectionHeading{Kene kew panlimbung}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{13-14}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{25:13-16: }Lib 19:35-36.}Ne ingkahiyan e man‑e ni Muwisis ka me kabuhalan ni Israil, “Kene kew gamit te kene ne eleg ne timbangan wey sekeranan.
\verseNumber{15}Iyan niyu re gamita ka eleg ne timbangan wey sekeranan eyew egmalayat ka umul niyu diye te tane ne igbehey kaniyu te Magbebaye ne Manama niyu;
\verseNumber{16}egkalindit ka Magbebaye te etew ne egpanlimbung.”

\BibleSectionHeading{Ka suhu te pegpangimatey te me Amalikanen}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{17}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{25:17-19: }Iks 17:8-14; 1Sam 15:2-9.}Ne ingkahiyan e man‑e ni Muwisis ka me kabuhalan ni Israil, “Sumsumana niyu ka inggimu kaniyu te me Amalikanen te peglihawang niyu puun te Ihiptu.
\verseNumber{18}Impanlusuran kew nikandan te timpu ne nenabbeley kew amana, wey impangimatayan dan ka me duma niyu ne nammewuriyan; ware kaaldek dan te Magbebaye.
\verseNumber{19}Purisu ke egbehayan kew e te Magbebaye ne Manama niyu te kalinaw puun te langun ne kuntere niyu ne nakalingut kaniyu, diye te tane ne igbehey rin kaniyu, gulaa niyu ka me Amalikanen eyew egkaawe e sikandan kayi te ampew te tane. Kene niyud iya seini kalingawi.”

\BibleSectionHeading{Ka me halad puun te an-anayan ne baad te me uma}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{26}Ne ingkahiyan e man‑e ni Muwisis ka me kabuhalan ni Israil, “Ke egkaangken niyud ka tane ne igbehey kaniyu te Magbebaye ne Manama niyu isip egkapanunud niyu wey egmekeugpe kew e diye,
\verseNumber{2}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{26:2: }Iks 23:19.}iteil niyu ka an-anayan ne baad puun te uma te langun ne pinamula niyu. Itahu niyu te baskit wey uyana niyu diye te inged ne eg-alamen te Magbebaye ne Manama niyu eyew egsimbaan niyu kandin.
\verseNumber{3}Parani kew te talagpanubad ne migpamakey te sika te timpu, wey kahii niyu sikandin, ‘Pinaahi te seini ne halad, in-ila ku ne ka Magbebaye ne Manama ta ka mig-uyan keddi kayi te seini ne Inged ne Insaad din te me kaap-apuan ta.’
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{4}“Ne egkuen te talagpanubad ka baskit ne in-uyan niyu, wey igsabuk din seini diye te egkatangkaan te altar te Magbebaye ne Manama niyu.
\verseNumber{5}Ne seini ka eglalahen niyu diye te tangkaan te Magbebaye ne Manama niyu: ‘Ka kaapuan ney ne si Hakub ne matig-Aram, ware nateil ne ugpaan dengan; miggendiye sikandin te Ihiptu wey diye mig-ugpe duma te me pamilya rin. Deisek de ubag sikandan dengan, piru nataman, migmasulug e ka kabuhalan dan wey neyimu e ne dakel ne nasud.
\verseNumber{6}Piru indeeg-deeg key patamtamani te me Ihiptuhanen; impaantus key nikandan pinaahi te pegpatrabahu te mabbehat ne himu isip me uripen.
\verseNumber{7}Ne migpangananey key te Magbebaye ne Manama te me kaap-apuan ney, wey narineg key nikandin. Nakita rin ka me peg-antus ney te mabbehat ne himu, wey ka me pegdeeg-deeg kanami.
\verseNumber{8}Purisu impalihawang key te Magbebaye ne Manama puun te Ihiptu pinaahi te dakel ne geem din, wey te makaalat-halat, wey me kein-inuwan ne himu.
\verseNumber{9}Ne in-uyan key nikandin kayi te seini ne inged, wey imbehey rin kanami ka seini se meupiya ne tane wey dakel se eg-uma.\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{26:9 }Te Hibruwanen: tane ne egtulayasan te gatas wey teneb.}
\verseNumber{10}Purisu in-uyan ku seini se an-anayan ne baad te an-anayan ne uma ne imbehey nu keddi, he Magbebaye ne Manama.’
\BibleParagraphStyleP
“Ne isabuk niyu ka baskit diye te tangkaan te Magbebaye ne Manama niyu, wey simbaa niyu sikandin.
\verseNumber{11}Ne gale-gale kew tenged te keupiya te Magbebaye ne Manama kaniyu, te me pamilya niyu, te me Libita, wey te me lapu ne mig-ugpe diye te me lungsud niyu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{12}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{26:12: }Diy 14:28-29.}“Tagse igkatelu ne leg‑un, ibehey niyu ka igkasapulu niyu puun te langun ne eg-uma te me pinamula niyu para te me Libita, me lapu, me ilu, wey te me balu, eyew due ubag degma egkengakeen dan.
\verseNumber{13}Ne ampu kew diye te Magbebaye ne Manama niyu te egkahi, ‘He Magbebaye ne Manama ney, imbehey kud te me Libita, me lapu, me ilu, wey me balu ka matulus ne baad sumale te insuhu nu keddi; ware ku supaka wey ke inlingawan ku naa ka minsan nekey ne balaud nu.
\verseNumber{14}Wara a migkeen te igkasapulu taheed te miglungku a wey ke migsamsam e naa kayi taheed te in-isip a ne malindit, wey ware ku seini ihalad diye te minatey. Magbebaye ne Manama, migtuman a keykew; inggimu ku ka langun ne insuhu nu keddi.
\verseNumber{15}Purisu pantawa a ubag nikeykew puun te langit ne ugpaan nu, wey panalangini nu ka keet-etawan nu ne me kabuhalan ni Israil, wey ka imbehey nu kanami ne meupiya ne tane wey dakel se eg-uma, sumale te insaad nu te me kaap-apuan ney.’
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{16}“Ne kuntee, insuhu kew te Magbebaye ne Manama niyu ne egtumanen niyu te mapahetpet ka langun ne balaud din wey me suhu.
\verseNumber{17}Impeila niyu kuntee ka Magbebaye ne Manama niyu, wey migsaad kew ne eg-ikulen niyu ka me balaud, wey ka langun ne me suhu din.
\verseNumber{18}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{26:18: }Iks 19:5; Diy 4:20; 7:6; 14:2; Tit 2:14; 1Pid 2:9.}Ne impataha degma kuntee te Magbebaye ne Manama ne me keet-etawan kew nikandin sumale te insaad din kaniyu. Purisu keilangan ne egtumanen niyu ka langun ne balaud din.
\verseNumber{19}Ne eggimuwen kew nikandin ne labew te langun ne nasud, wey egkarayan kew wey egkabantug. Ne egkeyimu kew ne matulus ne keet-etawan te Magbebaye ne Manama niyu sumale te insaad din.”

\BibleSectionHeading{Ka me pegpaney-paney te kene pad egseled te Kanaan}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{27}Ne ingkahiyan ni Muwisis wey te me igdatu ka me kabuhalan ni Israil, “Tumana niyu ka langun ne balaud ne ingkahi ku kaniyu kuntee.
\verseNumber{2}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{27:2-8: }Huswi 8:30-32.}Mahaan kew e eglapas te Hurdan peendiye te tane ne igbehey kaniyu te Magbebaye ne Manama niyu. Ke egpakalapas kew e, meg-untud-untud kew naa te derakel ne batu, wey puliti niyu seini te apug.
\verseNumber{3}Ne isulat niyu naa kayi ka langun ne balaud ke egpakaseled kew e diye te meupiya ne tane wey dakel se eg-uma;\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{27:3 }Te Hibruwanen: tane ne egtulayasan te gatas wey teneb.} tane ne igbehey kaniyu te Magbebaye ne Manama niyu sumale te insaad din te me kaap-apuan niyu.
\verseNumber{4}Ke egpakalapas kew e te Hurdan, ipasasindeg niyu sika ne me batu diye te Bubungan ne Ibal, wey puliti niyu seini te apug sumale te insuhu ku kaniyu kuntee.
\verseNumber{5}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{27:5-6: }Iks 20:25.}Ne pasasindeg kew naa te altar ne batu ne tutunganan te igpanubad niyu diye te Magbebaye ne Manama niyu. Piru kene niyu sapsapi ka me batu ne eggamiten niyu,
\verseNumber{6}te pegpasasindeg te altar. Ne diye kew naa tutung te igmanubad niyu para te Magbebaye ne Manama niyu;
\verseNumber{7}diye kew degma panubad para te keupianan, wey keena niyu seini diye te tangkaan te Magbebaye ne Manama niyu wey gale-gale kew.
\verseNumber{8}Ne paay-ayari niyu te egsulat diye te seeye ne me batu ka langun ne balaud te Manama eyew egkaklaru.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{9}Ne ingkahiyan e man‑e ni Muwisis wey te me talagpanubad ne me Libita ka me kabuhalan ni Israil, “Pammineg kew me kabuhalan ni Israil: kuntee ne aldew, me keet-etawan kew e te Magbebaye ne Manama niyu.
\verseNumber{10}Purisu pammineg kew te Manama wey tumana niyu ka langun ne me suhu wey me tulumanen din ne ingkahi ku kaniyu kuntee ne aldew.”

\BibleSectionHeading{Ka dilus te masinupaken}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{11}Te seeye ded ne aldew, ingkahiyan e man‑e ni Muwisis ka me kabuhalan ni Israil,
\verseNumber{12}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{27:12: }Diy 11:29; Huswi 8:33-35.}“Ke egpakalapas kew e te Hurdan, seini ne me tribu ka egsasindeg diye te Bubungan ne Girisim eyew egpanalangin te me kabuhalan ni Israil: ka tribu enni Libi, Simyun, Huda, Isakar, Husi, wey ni Binhamin.
\verseNumber{13}Ne seini degma ne me tribu ka egsasindeg diye te Bubungan ne Ibal eyew egpammineg ke egmenuwen te Manama te eglegpad ka me kabuhalan ni Israil: ka tribu enni Rubin, Gad, Asir, Sabulun, Dan, wey ni Naptali.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{14}“Ne igbalbalukan naa seini igpangguhud te me Libita diye te langun ne me kabuhalan ni Israil te egkahi:
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{15}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{27:15: }Iks 20:4; 34:17; Lib 19:4; 26:1; Diy 4:15-18; 5:8.}“Egdilusen ka etew ne eggimu te diyus-diyus ne kayu, batu, wey ke burunsi naa eyew egsimbeen din te heles de; igkalanglangeti seini te Magbebaye ne Manama.”
\BibleParagraphStyleP
Ne egtabak ka me kabuhalan ni Israil, “Malehet iya.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{16}“Egdilusen ka etew ne kene egtahud te amey wey iney rin.”
\BibleParagraphStyleP
Ne egtabak ka me kabuhalan ni Israil, “Malehet iya.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{17}“Egdilusen ka etew ne eg-ensig te eletanan te tane te duma rin te kabuhalan ni Israil.”
\BibleParagraphStyleP
Ne egtabak ka me kabuhalan ni Israil, “Malehet iya.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{18}“Egdilusen ka etew ne egpabaye te butud diye te kene ne dalan.”
\BibleParagraphStyleP
Ne egtabak ka me kabuhalan ni Israil, “Malehet iya.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{19}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{27:19: }Iks 22:21; 23:9; Lib 19:33-34; Diy 24:17-18.}“Egdilusen ka etew ne eggukum te kene ne eleg diye te me lapu, me ilu, wey te me balu.”
\BibleParagraphStyleP
Ne egtabak ka me kabuhalan ni Israil, “Malehet iya.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{20}“Egdilusen ka etew ne eggilabet te sabeka te me asawa dengan te amey rin, su impeyilawan din ma ka amey rin.”
\BibleParagraphStyleP
Ne egtabak ka me kabuhalan ni Israil, “Malehet iya.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{21}“Egdilusen ka etew ne eggilabet te minsan nekey ne mananap.”
\BibleParagraphStyleP
Ne egtabak ka me kabuhalan ni Israil, “Malehet iya.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{22}“Egdilusen ka etew ne eggilabet te hari rin ne malitan—hari rin ma seini ne malitan te amey rin wey ke te iney rin naa.”
\BibleParagraphStyleP
Ne egtabak ka me kabuhalan ni Israil, “Malehet iya.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{23}“Egdilusen ka etew ne eggilabet te anuhang din ne malitan.”
\BibleParagraphStyleP
Ne egtabak ka me kabuhalan ni Israil, “Malehet iya.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{24}“Egdilusen ka etew ne eggimatey te duma rin te heles de.”
\BibleParagraphStyleP
Ne egtabak ka me kabuhalan ni Israil, “Malehet iya.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{25}“Egdilusen ka etew ne egdawat te bayad eyew egpeyimatayen te ware sale.”
\BibleParagraphStyleP
Ne egtabak ka me kabuhalan ni Israil, “Malehet iya.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{26}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{27:26: }Gal 3:10.}“Egdilusen ka etew ne kene egtuman te seini langun ne balaud.”
\BibleParagraphStyleP
Ne egtabak ka me kabuhalan ni Israil, “Malehet iya.”

\BibleSectionHeading{Ka me panalangin te pegkamatinumanen}
\BibleSectionCrossReference{(Lib. 26:3-13; Diy. 7:12-24)}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{28}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{28:1-14: }Diy 11:13-17.}Ne ingkahiyan e man‑e ni Muwisis ka me kabuhalan ni Israil, “Ke eg-ikulen wey egtumanen niyu iya te mapahetpet ka langun ne suhu te Magbebaye ne Manama niyu ne ingkahi ku kaniyu kuntee ne aldew, eggimuwen kew nikandin ne labew te langun ne nasud,
\verseNumber{2}wey egpanalanginan kew nikandin.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{3}“Egpanalanginan din ka me lungsud wey ka me kamet niyu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{4}“Egpanalanginan kew nikandin te masulug ne anak, dakel ne eg-uma, wey masulug ne ayam.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{5}“Egpanalanginan te Magbebaye ne Manama ka eggaaniyen niyu wey egkakeen niyu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{6}“Egpanalanginan din ka langun ne eggimuwen niyu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{7}“Igbehey kaniyu te Magbebaye ne Manama ka me kuntere niyu; egsabeka sikandan ka eglusud kaniyu, piru egmakapallahuy sikandan wey egmemekegsuwey-suwey.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}“Egpanalanginan te Magbebaye ne Manama ka me lelapeng niyu wey ka langun ne eggimuwen niyu. Egpanalanginan kew nikandin diye te tane ne igbehey rin kaniyu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{9}“Ne sumale te insaad din, eggimuwen kew nikandin ne matulus ne keet-etawan din, ke eg-ikul kew kandin wey egtumanen niyu ka kasabutan din.
\verseNumber{10}Ne egpakanengneng ka keet-etawan te intiru ne kalibutan ne in-alam kew te Magbebaye ne Manama ne keet-etawan din, wey egkengaaldek sikandan kaniyu.
\verseNumber{11}Egpanalanginan kew iya te Magbebaye ne Manama diye te tane ne igbehey rin kaniyu sumale te insaad din te me kaap-apuan niyu. Egpamasuluhen din ka me anak niyu, ka me ayam niyu, wey uma te me pinamula niyu.
\verseNumber{12}Egpeuranan te Magbebaye ne Manama ka tane niyu te eleg ne timpu puun te limuranan diye te langit ne ugpaan din. Egpanalanginan din ka langun ne eggimuwen niyu. Egpasambey kew te duma ne nasud, piru kene kew e mule egpanambey.
\verseNumber{13}Eggimuwen kew te Magbebaye ne Manama ne pangulu te me nasud, wey kene ne sakup de. Egkaribabew kew layun wey kene egkariralem ke egtumanen niyu ka me balaud wey me tulumanen te Magbebaye ne Manama niyu ne ingkahi ku kaniyu kuntee ne aldew.
\verseNumber{14}Purisu kene niyu supaka ka langun ne ingkahi ku kaniyu kuntee ne aldew; kene kew ikul wey pamakey te lein ne me manama.”

\BibleSectionHeading{Ka me dilus te pegkamasinupaken}
\BibleSectionCrossReference{(Lib. 26:14-46)}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{15}Ne ingkahiyan e man‑e ni Muwisis ka me kabuhalan ni Israil, “Piru ke kene niyu egtumanen ka Magbebaye ne Manama niyu, wey ka me suhu wey ka me tulumanen ne ingkahi ku kaniyu kuntee ne aldew, egpakasalerep kew te langun ne dilus:
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{16}“Egdilusen te Magbebaye ne Manama ka me lungsud wey me kamet niyu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{17}“Egdilusen din ka me uma te me pinamula niyu, lagkes ka me pegkeen niyu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{18}“Egdilusen kew nikandin ne deisek de ka me anak niyu, ka uma te me pinamula niyu, wey ka me ayam niyu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{19}“Egdilusen din ka langun ne eggimuwen niyu eyew kene kew eglampus.”

\BibleSectionHeading{Ka me dilus te peg-inniyug te Manama}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{20}“Ke eg-inniyug kew te Magbebaye ne Manama wey eggimu te mareet, egpeuyanan kew nikandin te me karereetan eyew egkewukag kew wey kene kew eglampus te langun ne eggimuwen niyu, taman te egkammatey kew wey sahuhune ne egkengaawe.
\verseNumber{21}Egpeuyanan kew te Magbebaye ne Manama te makaalat-halat ne dalu taman te egkammatey kew diye te tane ne eggendiyaan wey eg-angkenen niyu.
\verseNumber{22}Egbaybayaran kew te Magbebaye ne Manama pinaahi te egpakapatey ne me dalu, iiniti ne lusung, wey pegpanlebag. Ne egpeuyanan kew nikandin te gulabung wey meinit ne kalamag eyew egkareetan ka me pinamula niyu. Egginguma kaniyu seini ne me karereetan taman te egkammatey kew.
\verseNumber{23}Ne kenad e eg-uran, wey egkehal e ka tane iling te putew.
\verseNumber{24}Ne kenad ne uran ka igbehey kaniyu te Magbebaye ne Manama, su alinepung e wey pantad; egpeuranan kew nikandin te alinepung taman te egkammatey kew.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{25}“Egtuhutan te Magbebaye ne Manama ne egkatalu kew te me kuntere niyu. Egsabeka kew ka eglusud kandan piru egmemekegsuwey kew ka egpamallahuy, wey egkengaaldek ka langun ne migharian te intiru ne kalibutan tenged te egkeumaan niyu.
\verseNumber{26}Ne egpangeenen e te me bayaku wey me mananap ka me lawa niyu ne nammatey, wey warad minsan sabeka ne egpakaalew kandan.
\verseNumber{27}Egbaybayaran kew te Magbebaye ne Manama pinaahi te me lebag, me buu, kehang, wey me dalehes ne kene egkabawian ne iling te impasalerep din te me Ihiptuhanen.
\verseNumber{28}Egpabusawan kew te Magbebaye ne Manama, eglibehen, wey egbuturan.
\verseNumber{29}Egmakapanamsam kew naan de minsan meudtu, iling te butud, wey kene kew eglampus te langun ne eggimuwen niyu. Ne egde-deehen kew wey egpanakawan layun, wey warad iya egpakapangabang kaniyu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{30}“Egpangasawa kew, piru eg-ahawen de degma te lein; egmamebaley kew, piru kene ne sikaniyu ka egmekeugpe; egpamula kew te me paras, piru kene ne sikaniyu ka egmakapamupu te behas kayi.
\verseNumber{31}Egpanlapeen ka me baka niyu diye te tangkaan niyu, piru kene kew egpakakeen kayi; egpanuyuken ka me asnu niyu wey egpakapipitew kew re, wey kenad seini igpanguli kaniyu; egpanakawen ka me karniru niyu, wey ware egpakapangabang kaniyu.
\verseNumber{32}Ne egmakapipitew kew re te egpandakepen ka me anak niyu ne me lukes wey malitan wey egpanguyanen diye te lein ne me nasud; egtetahad kew te langun ne timpu ke egpakalibed e sikandan, piru ware egkeyimu niyu.
\verseNumber{33}Ne ka me etew ne ware niyu neneileyi, iyan egkeen te uma te langun ne inlasayan niyu te egpamula. Ne layun kew re egmande-deeha wey egbaybayari.
\verseNumber{34}Ne egpamusawen kew ke egkakita niyud seini langun.
\verseNumber{35}Egbaybayaran kew te Magbebaye ne Manama pinaahi te lebag ne kene egkabawian, puun te me paa niyu taman te ulu niyu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{36}“Egtuhutan te Magbebaye ne Manama ne egpandakepen kew duma te Hari niyu, wey egpanguyanen diye te lein ne nasud ne ware niyu re due ken‑u nabayei. Ne diye, egsimba kew e te me manama ne kayu wey batu.
\verseNumber{37}Ne igkengaaldek kew, egdali-dian, wey eg-ay-ayuwen, te me mahinged te me inged ne egpanguyanan kaniyu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{38}“Dakel ka igpamula niyu, piru deisek de ka egkahaani niyu su egkaamin ma te egkeen te talangas.
\verseNumber{39}Egpamula kew te me paras wey egtangguwen niyu eg-ay-ayari, piru ware egkapupu niyu ne behas wey ware egkeinum niyu ne binu, su egkaamin ma te me uled-uled te egketket.
\verseNumber{40}Egpamula kew te masulug ne ulibu te minsan hendei diye te inged niyu, piru ware lana ne egkakuwa niyu, su egkengatahak man de iya ka me behas kayi te kene pad egkeyinuhan.
\verseNumber{41}Egmakaanak kew te me lukes wey malitan, piru kene sikandan egmekeugpe duma kaniyu su egpandakepen ma sikandan.
\verseNumber{42}Egpangeenen te talangas ka me dewun te kayu wey me pinamula niyu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{43}“Ne egmasulug e ka me lapu ne egpangugpe duma kaniyu, piru egdeisek kew e mule.
\verseNumber{44}Sikandan ka egpasambey kaniyu, piru ware mule egpasambayan niyu kandan; sikandan e ka egmandu kaniyu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{45}“Ke kene niyu egtumanen ka me suhu wey ka me tulumanen te Magbebaye ne Manama niyu ne ingkahi ku kaniyu, egpakasalerep kew te seini se langun ne dilus taman te egkammatey kew.
\verseNumber{46}Ne ka seini ne me dilus, egkeyimu ne tuus wey me paney-paney ne ware egtamanan para kaniyu wey te me kabuhalan niyu.
\verseNumber{47}Impanalanginan kew te Magbebaye ne Manama niyu, piru ware kahale niyu te pegpamakey kandin.
\verseNumber{48}Purisu igbehey kew te Manama diye te me kuntere niyu, wey egtanggu kew e kandan. Ne egmanggutasan kew, egkammaraan, wey egkallebasan, piru ware egkeyimu niyu. Egbaybayaran kew te me kuntere niyu taman te egkammatey kew.
\verseNumber{49}Egpalusuran kew te Magbebaye ne Manama te lein ne keet-etawan ne egpuun pad te mariyu ne nasud, wey kene niyu egkasabut se linalahan. Eglusuran kew nikandan iling te agila ne egdagmang;
\verseNumber{50}mabbulut sikandan wey kene egkeyid‑u minsan te me buyag wey te me bate.
\verseNumber{51}Eg-aminen dan egpangua ka langun ne ayam niyu, wey egpangeenen dan ka uma te me pinamula niyu taman te egkammatey kew te gutas.
\verseNumber{52}Egpanlusuran dan ka langun ne siyudad ne imbehey kaniyu te Magbebaye ne Manama niyu taman te egkallundus ka insalihan niyu ne me matikang wey makepal ne alad ne me batu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{53}“Ke eglingutan e te me kuntere ka me lungsud niyu, egpanggutasan kew e wey egpangeenen niyud ka me anak niyu ne imbehey kaniyu te Magbebaye ne Manama niyu.
\verseNumber{54}Ne minsan ka etew ne hiimenawen amana, kenad e egbehey te egkakeen te suled din, te asawa rin, wey te nenasame ne anak din;
\verseNumber{55}kenad sikandin egpamehey te duma rin te sapu te ingkeen din ne anak din, su egkalaggew man e sikandin ke egkaaminan te langun-langun. Sika ka egkeyitabu ke eglingutan e te me kuntere ka me lungsud niyu.
\verseNumber{56-57}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{28:57: }2Har 6:28-29; Peg 4:10.}Ne ka malitan ne due te kaniyu ne amana ne meupiya wey matanggutanggu ne warad iya miggipanew diye te tane ne ware sandal, egpalelehed e degma ke eglingutan e te me kuntere ka me lungsud din. Ne minsan ka anak din ne sikan pad miglesut lagkes ka inulunan, egkeenen din e te heles de su egkaaldek man e sikandin ke egkaaminan te langun-langun.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{58}“Ke kene niyu egtumanen te mapahetpet ka langun ne Balaud ne nasulat te seini ne baseen, wey ke kene niyu egtahuren ka matulus wey mabantug ne ngaran te Magbebaye ne Manama niyu,
\verseNumber{59}eglegparan kew nikandin wey ka me kabuhalan niyu te makaalat-halat ne me karereetan pinaahi te me dalu ne kene egkabawian;
\verseNumber{60}igpaneem-neem din kaniyu ka makaalat-halat ne dalu ne impasalerep din te me Ihiptuhanen, wey kene kew en iya egkeulian.
\verseNumber{61}Igpaneem-neem kaniyu te Magbebaye ne Manama ka langun ne dalu, minsan pad ka duma ne klasi te dalu ne ware naapil nasulat te seini ne baseen te Balaud, taman te egkammatey kew.
\verseNumber{62}Minsan pad iling kew kasulug te me bituen te langit, deisek naan de ka egkeuyag kaniyu, su ware niyu ma tumana ka Magbebaye ne Manama niyu.
\verseNumber{63}Ne iling te dengan ne ingkahale te Magbebaye ne Manama ka pegpamatubung wey pegpamasulug kaniyu, igkahale din degma ka pegdereet wey peggimatey kaniyu taman te egkengaawe kew e diye te tane ne eggendiyaan niyu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{64}“Ig-empet kew te Magbebaye ne Manama diye te langun ne nasud te intiru ne kalibutan. Ne diye, egsimba kew e te me manama ne kayu wey me batu; me manama ne ware niyu re due neileyi wey te me kaap-apuan niyu.
\verseNumber{65}Ne ware kalinaw niyu diye wey ware egkeyimelayan. Ne egtuhutan te Magbebaye ne Manama ne iyan niyu re ugpe ka egkabantalan, egkalaggew, wey egkaawaan te pegpallateng.
\verseNumber{66}Ne layun kew re egpakasalerep te me karereetan—aldew wey marusilem iyan niyu re ugpe ka egkabantalan wey ware kasihuruwan.
\verseNumber{67}Ne tenged te kaaldek niyu te egkengakita niyu tagse maselem, egpakakahi kew te, ‘Meupiya perem ke marusilem pad kuntee,’ wey emun ke marusilem, egpakakahi kew te, ‘Meupiya perem ke maselem pad kuntee.’
\verseNumber{68}Ne igpalibed kew te Magbebaye ne Manama diye te Ihiptu ne igmeuntud te me barku, minsan ke migsaad e sikandin kaniyu ne kene din e igtuhut ne egpakalibed kew pad diye. Ne igmamelegye niyud ka pegkeetew niyu diye te me kuntere niyu isip me uripen, piru ware egbeli kaniyu.”

\BibleSectionHeading{Ka lein e man‑e ne kasabutan}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{29}Seini ka me tahu te kasabutan ne impeyimu te Magbebaye ne Manama ki Muwisis duma te me kabuhalan ni Israil diye te inged te Muwab; timul seini te kasabutan ne inggimu te Manama duma te me kabuhalan ni Israil diye te Bubungan ne Sinay.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{2}Ne impalibulung ni Muwisis ka langun ne me kabuhalan ni Israil wey ingkahiyan din sikandan, “Sikaniyu mismu ka nakakita te inggimu te Magbebaye ne Manama diye te Hari te Ihiptu, te langun ne upisyal rin, wey te intiru ne nasud din.
\verseNumber{3}Nakita niyu ka makaalat-halat ne me karereetan, me palinneu wey me kein-inuwan ne inggimu te Manama.
\verseNumber{4}Piru taman kuntee, ware din ipasabut kaniyu ka igpasabut te langun ne nakita niyu wey narineg niyu.
\verseNumber{5}Ne te hep‑at ne pulu (40) ne leg‑un ne peggipanew niyu diye te disirtu, indumaan kew te Magbebaye ne Manama. Ne ware naggisi ka me kumbale niyu, wey ware nalleke ka me sandal niyu.
\verseNumber{6}Ne ware paan diye ne egkakeen niyu wey ware binu ne egkeinum niyu, piru imbehayan kew te Magbebaye ne Manama te ingkeilangan niyu, eyew egkanengnengan niyu ne Magbebaye ne Manama niyu iya sikandin.
\verseNumber{7}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{29:7: a }Num 21:21-30; \BibleCrossReferenceAnchor{b }Num 21:31-35.}Te pegginguma ta te seini ne inged, migpakig-ehet kanta si Sihun ne Hari te Hisbun wey si Ug ne Hari te Basan, piru natalu ta sikandan.
\verseNumber{8}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{29:8: }Num 32:33.}Ne in-ahew ta ka tane dan wey imbehey tad diye te me kabuhalan enni Rubin, Gad, wey te katenge te kabuhalan ni Manasis, isip egkapanunud dan.
\verseNumber{9}Purisu tumana niyu te mapahetpet ka langun ne lalag te seini ne kasabutan eyew eglampus kew te langun ne eggimuwen niyu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{10}“Ne migmanasindeg kew langun kuntee kayi te tangkaan te Magbebaye ne Manama niyu; lagkes ka me pangulu te me kabuhalan niyu, ka me igdatu niyu, ka me upisyal niyu, ka langun ne lukes,
\verseNumber{11}ka me asawa wey ka me anak niyu, ka me lapu ne mig-ugpe duma kaniyu, ka talagpangayu wey ka talagpanakeru kaniyu.
\verseNumber{12}Seini kew langun kuntee migmanasindeg eyew te pegdawat te kasabutan ne impahunlibetan te Magbebaye ne Manama niyu.
\verseNumber{13}Egkeupian sikandin ne egpamalehetan kaniyu kuntee ne keet-etawan kew iya nikandin, wey Manama niyu sikandin sumale te insaad din te me kaap-apuan niyu ne ensi Abraham, Isaak, wey si Hakub.
\verseNumber{14}Ne ka seini ne kasabutan, kene ne para re kaniyu te migmanasindeg kuntee kayi te tangkaan te Magbebaye ne Manama,
\verseNumber{15}ke kene, para degma te seeye se egsinundul ne kabuhalan niyu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{16}“Nakanengneng kew te egkeula-ula diye te Ihiptu, wey te peggendini ta, nakanengneng kew ke nekey ka egkeilingan te peggipanew ta diye te me inged te duma ne nasud;
\verseNumber{17}nakita niyu ka me diyus-diyus dan ne kayu, batu, pelata, wey bulawan.
\verseNumber{18}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{29:18: }Hib 12:15.}Taham-taham kew ne ware sabeka kaniyu ne eg-engked te pegpamakey te Magbebaye ne Manama, wey iyan e egpamakayen ka me manama te duma ne nasud; kema ke due sabeka kaniyu ne egsimba te me diyus-diyus te duma ne me nasud! Ka me etew ne eggimu due, egpekeiling te pinamula ne egbebehas te mapeit wey eggilu.
\verseNumber{19}Ka minsan hentew ne nakarineg te seini ne me paney-paney te dilus, keilangan ne kene egsuman-suman ne kene sikandin egkamenu minsan egpabulus-bulus sikandin ne eggimu te minsan nekey ne igkeupii rin, su ka malehet, sikandin ka egpekeuyan kaniyu langun diye te karereetan.
\verseNumber{20}Ne kene iya sikandin egpasayluwen te Magbebaye ne Manama; egkanlabkanlab de iya ka langet din iling te hapuy. Ne egkeyitabu iya te sika ne etew ka langun ne dilus ne nasulat te seini ne baseen. Ne eg-aween e te Magbebaye ne Manama ka ngaran te sika ne etew kayi te ampew te tane.
\verseNumber{21}Ne igpalunsud-lunsud e sikandin te Magbebaye ne Manama puun te langun ne tribu te Israil, wey egpaantusen sikandin pinaahi te langun ne dilus ne nasulat te seini ne baseen te Balaud.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{22}“Ne ka me kabuhalan niyu wey ka me lapu ne egpuun pad te maddiyu ne inged, egpakakita te me karereetan wey me dalu ne igpasalerep te Magbebaye ne Manama diye te tane niyu.
\verseNumber{23}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{29:23: }Hin 19:24-25.}Ne egpekeiling e te mammara ne inged ne kene egkeugpaan ka tane niyu ne nabunbunan te asupri wey asin; kenad egkapamulaan wey warad egtubu ne minsan nekey ne sagbet. Iyan e egkeilingan ka neyitabu te Suduma, Gumura, Adma, wey Sibuwim ne indereetan te Magbebaye ne Manama tenged te mangune-kune ne langet din.
\verseNumber{24}Ne egpekeinse ka keet-etawan te langun ne nasud, ‘Mania te inggimu seini te Magbebaye ne Manama te tane dan? Mania te nalanglangetan sikandin?’
\verseNumber{25}Ne egtabak ka keet-etawan, ‘Tenged te insupak dan ka kasabutan ne inggimu te Magbebaye ne Manama duma kandan, ka Manama te me kabuybuyahan dan. Inggimu seini te Manama ne kasabutan te timpu ne impalihawang din sikandan puun te Ihiptu.
\verseNumber{26}Ne migsimba wey migpamakey e sikandan te lein ne me manama ne ware dan neileyi wey kene igpasimba kandan te Magbebaye ne Manama.
\verseNumber{27}Purisu nabelu ka Magbebaye ne Manama te nasud dan, wey impasalerep din sikandan te langun ne dilus ne nasulat te baseen te balaud din.
\verseNumber{28}Ne tenged te mangune-kune ne langet te Magbebaye ne Manama, impandeldel rin sikandan puun te nasud dan, wey impeendiye din te lein ne me nasud ne neugpaan dan pad iya kuntee.’
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{29}“Due minsan nekey ne nekeeles de, wey iyan de nakanengneng ka Magbebaye ne Manama ta. Piru impanengneng din kanta ka seini ne Balaud din, wey keilangan ne egtumanen ta seini wey te me kabuhalan ta, te ware egtamanan.”

\BibleSectionHeading{Ke eglibed te Manama ka me kabuhalan ni Israil}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{30}Ne ingkahiyan e man‑e ni Muwisis ka me kabuhalan ni Israil, “Emun ke egkeyitabu kaniyu ka panalangin wey ka dilus ne ingkahi ku kaniyu, wey egkasuman-suman niyu seini diye te me nasud ne eg-empetan kaniyu te Magbebaye ne Manama niyu;
\verseNumber{2}ke eglibed kew wey ka me kabuhalan niyu diye te Magbebaye ne Manama niyu, wey egtumanen niyu te mapahetpet ka langun ne insuhu ku kaniyu kuntee,
\verseNumber{3}egkeyimenawan kaniyu ka Magbebaye ne Manama, wey egpanguyanen kew e man‑e nikandin puun te me nasud ne in-empetan din kaniyu, wey egmatubungen kew e man‑e nikandin.
\verseNumber{4}Minsan pad ke immandeldel kew te Magbebaye ne Manama niyu diye te maddiyu amana ne inged te kalibutan, eglibulungen kew red iya man‑e nikandin,
\verseNumber{5}wey igmalibed kew diye te inged te me kaap-apuan niyu, eyew egkaangken niyu red man‑e seini. Ne egmatubungen wey egpamasuluhen kew pad man‑e nikandin labew te kaap-apuan niyu.
\verseNumber{6}Ne egbalbalawan te Magbebaye ne Manama niyu ka me pusung niyu wey ka me pusung te me kabuhalan niyu eyew eggeyinawaan niyud sikandin te mapahetpet, wey egpakapabulus-bulus kew ne eg-ugpe te sika ne inged.
\verseNumber{7}Ne iyan din e egpasalerepen te seini ne me dilus ka me kuntere niyu ne migdeeg-deeg kaniyu.
\verseNumber{8}Ne eg-ikulen wey egtumanen niyud man‑e te mapahetpet ka langun ne suhu te Magbebaye ne Manama ne ingkahi ku kaniyu kuntee.
\verseNumber{9}Ne egpalampusen kew te Magbebaye ne Manama niyu te langun ne eggimuwen niyu, wey egbehayan kew nikandin te masulug ne anak, masulug ne ayam wey dakel ne eg-uma; igkahale din ka pegpanalangin kaniyu, iling te kahale din te pegpanalangin din te me kaap-apuan niyu.
\verseNumber{10}Piru keilangan ne egpamminehen niyu ka Magbebaye ne Manama niyu, wey egtumanen ka me suhu wey ka me tulumanen din ne nasulat te seini ne baseen te Balaud; libed kew te mapahetpet diye te Magbebaye ne Manama niyu.”

\BibleSectionHeading{Ka pegkamalemu te Balaud te Manama}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{11}Ne migpabulus-bulus si Muwisis ka migkahi, “Kene ne malised ne egtumanen ka Balaud ne ingkahi ku kaniyu kuntee.
\verseNumber{12}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{30:12-14: }Rum 10:6-8.}Ware seini diye te langit ne egpakakahi kew te, ‘Hentew‑a ka egpekeendiye te langit ne eg-angey kayi wey igpangguhud kanta eyew egtumanen ta?’
\verseNumber{13}Ne ware degma seini diye te talipag te dahat ne egpakakahi kew te, ‘Hentew‑a ka egpakalapas te dahat ne eg-angey kayi wey igpangguhud kanta eyew egtumanen ta?’
\verseNumber{14}Ka seini ne me lalag, duen ded te me be‑be wey pusung niyu, purisu egkatuman niyu seini.”

\BibleSectionHeading{Ka peg-alam te umul}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{15}Ne migpabulus-bulus si Muwisis ka migkahi, “Kuntee ne aldew, alam kew te seini: umul wey ke kamatayen, katubung wey ke karereetan?
\verseNumber{16}Egbanasalan ku sikaniyu kuntee ne aldew ne geyinawei niyu ka Magbebaye ne Manama niyu, wey tumana niyu ka me suhu wey ka me tulumanen din. Ke eggimuwen niyu sika, egpanalanginan kew nikandin diye te tane ne eggendiyaan wey eg-angkenen niyu; egmatubung kew wey egkeyimu ne dakel ne nasud.
\verseNumber{17}Piru ke egsupaken niyu ka Magbebaye ne Manama wey kene kew egpammineg kandin, wey iyan niyud egsimbeen wey egpamakayen ka lein ne me manama,
\verseNumber{18}igpanengneng ku kaniyu kuntee ne aldew ne egkahule kew iya; egmalepet de ka umul niyu diye te tane ne eggendiyaan wey eg-angkenen niyu, ne diye te talipag te Hurdan.
\verseNumber{19}Kuntee ne aldew, egdawiten ku isip me talagpamalehet ka langit wey tane ke nekey ka eg-alamen niyu: umul wey ke kamatayen, katubung wey ke karereetan. Purisu alama niyu ka umul eyew egkeuyag kew wey ka me kabuhalan niyu.
\verseNumber{20}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{30:20: a }Hin 12:7; \BibleCrossReferenceAnchor{b }Hin 26:3; \BibleCrossReferenceAnchor{c }Hin 28:13.}Geyinawei niyu ka Magbebaye ne Manama niyu; tumana niyu sikandin wey palunggaat kew kandin, su eyew egpekeugpe kew wey egmalayat ka umul niyu diye te Inged ne Insaad din ne igbehey diye te me kaap-apuan niyu ne ensi Abraham, Isaak, wey si Hakub.”

\BibleSectionHeading{Ka peg-alam ki Huswi isip liwan ki Muwisis}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{31}Ne migpabulus-bulus si Muwisis ka migkahi te me kabuhalan ni Israil,
\verseNumber{2}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{31:2: }Num 20:12.}“120 e ka idad ku kuntee; kena ad e egpekeeleg ne egpangulu kaniyu. Ne ingkahiyan a te Magbebaye ne Manama ne kena a egkaayun ne eglapas te Hurdan.
\verseNumber{3}Ka Magbebaye ne Manama niyu mismu ka eggun‑a kaniyu te eglapas te Hurdan. Egpangimatayan din ka me keet-etawan diye ke egpalinggumaan kew e, eyew egkaangken niyu ka tane dan. Ne si Huswi ka egpangulu kaniyu sumale te ingkahi te Magbebaye ne Manama.
\verseNumber{4}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{31:4: }Num 21:21-35.}Egguleen te Magbebaye ne Manama ka seeye ne keet-etawan iling te inggimu rin engki Sihun wey Ug ne me Hari te me Amurihanen, wey te tane dan.
\verseNumber{5}Igpatalu sikandan te Manama kaniyu, wey keilangan ne eggimuwen niyu diye te kandan ka langun ne igsuhu ku kaniyu.
\verseNumber{6}Pakannekal kew wey bulut-bulut kew; kene kew kaaldek kandan su egdumaan kew te Magbebaye ne Manama niyu, wey kene kew nikandin egbalaharen wey ke eg-engkeran naa.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{7}Ne impeumew e ni Muwisis si Huswi, wey ingkahiyan din diye te tangkaan te me kabuhalan ni Israil, “Pakannekal ka wey bulut-bulut ka, su sikeykew ka egpangulu te keet-etawan peendiye te Inged ne Insaad te Magbebaye ne Manama ne igbehey te me kaap-apuan niyu, wey bulihi nu sikandan ne egkaangken dan seeye ne tane isip egkapanunud dan.
\verseNumber{8}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{31:8: }Huswi 1:5; Hib 13:5.}Egdumaan ka te Magbebaye ne Manama; kene ka nikandin egbalaharen wey ke eg-engkeran naa. Purisu kene ka kaaldek.”

\BibleSectionHeading{Ka pegbasa te Balaud tagse pitu ne leg‑un}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{9}Insulat ni Muwisis ka seini ne me Balaud te Manama, wey imbehey rin e diye te me talagpanubad ne me kabuhalan ni Libi, ne iyan impiyalan ne eg-uyan te Tahuanan te Kasabutan te Magbebaye ne Manama, wey diye degma te me igdatu te me kabuhalan ni Israil.
\verseNumber{10}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{31:10: a }Diy 15:1-2; \BibleCrossReferenceAnchor{b }Diy 16:13-15.}Ne impanpanayan ni Muwisis ka me talagpanubad wey me Libita te egkahi, “Te katamanan te tagse pitu ne leg‑un ne iyan ka leg‑un ne Kenad e Egsukuten ka me Utang,
\verseNumber{11}basaa niyu ka seini ne me Balaud te timpu te Sahakeen te me Leeb diye te tangkaan te me kabuhalan ni Israil te timpu ne eglibulung sikandan diye te tangkaan te Magbebaye ne Manama niyu, diye te inged ne eg-alamen din.
\verseNumber{12}Palibulunga niyu ka keet-etawan—ka me lukes, me malitan, me bate, wey ka me lapu ne nangugpe te me lungsud niyu, eyew egpakarineg sikandan langun te Balaud, wey egkateu ne egtahud te Magbebaye ne Manama niyu, wey mapahetpet ne egtuman te me Balaud din.
\verseNumber{13}Te sika ne paahi, ka me kabuhalan niyu ne ware pad nakarineg te Balaud te Magbebaye ne Manama, egpakarineg e kayi. Ne egkateu e sikandan ne egtahud te Magbebaye ne Manama taheed te egmangugpe sikandan diye te tane ne mahaan niyud eg-angkena, ne diye te talipag te Hurdan.”

\BibleSectionHeading{Ka katamanan ne suhu ki Muwisis}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{14}Ne ingkahiyan te Magbebaye ne Manama si Muwisis, “Mahaan kad egpatey. Purisu ipeumew nu si Huswi, wey parumeey kew diye te Balungbalung ne Temuwanan su egpanuluen ku sikandin te eggimuwen din.”
\BibleParagraphStyleP
Purisu migparumeey e si Muwisis wey si Huswi diye te Balungbalung ne Temuwanan.
\verseNumber{15}Ne migpapitew kandan ka Magbebaye ne Manama ne migpabaluy ne gapun ne egpekeiling te sungkaleg ne migsasindeg diye te gumawan te Balungbalung ne Temuwanan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{16}Ne ingkahiyan te Magbebaye ne Manama si Muwisis, “Ke egpatey kad e, egsimbe e seini ne me etew te me manama ne insimba te keet-etawan diye te tane ne eggendiyaan dan; eg-inniyuhan ad nikandan, wey egsupaken dan e ka kasabutan ne inggimu ku duma kandan.
\verseNumber{17}Ke egkeyitabu sika, egkanlabkanlab ka langet ku kandan. Ne eg-engkeran ku sikandan, wey kene kud eg-ileen ne keet-etawan ku. Ne egpakasalerep e sikandan te mangune-kune ne karereetan wey me peg-antus. Ne egpakakahi e sikandan te, ‘Kema ke iyan egpuunan ne neyitabu seini kanta su in-engkeran kid Manama?’
\verseNumber{18}Ne kene ku iya sikandan egpangabangan su in-engkeran e ma nikandan pinaahi te pegsimba ran te lein ne me manama.
\verseNumber{19}Purisu isulat nu seini ne ulahingen, wey ipanulu nu te me kabuhalan ni Israil, eyew egkasuman-suman a nikandan, wey ware aliddanan dan eyew egsupak keddi.
\verseNumber{20}Eg-uyanen ku sikandan diye te meupiya ne tane wey dakel se eg-uma,\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{31:20 }Te Hibruwanen: tane ne egtulayasan te gatas wey teneb.} sumale te insaad ku te me kaap-apuan dan. Ne emun ke egmatubung e sikandan diye, wey egkakeen dan e ka minsan nekey ne igkeibeg dan te egkeen, wey egkengabulung sikandan, wey egmanlambeg, egsupaken dan e ka kasabutan ku. Egsamsamilian ad nikandan, wey eg-engkeran; iyan dan e egsimbeen ka lein ne me manama.
\verseNumber{21}Ne emun ke egpakasalerep e sikandan te mangune-kune ne karereetan wey me peg-antus, ka seini naa ne ulahingen ka egpasuman-suman kandan su kene ma seini egkalingawan te me kabuhalan dan. Nakanengneng a te suman-suman dan kuntee, minsan ware ku pad sikandan uyana diye te Inged ne Insaad ku ne igbehey kandan.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{22}Purisu te seeye de ne aldew, insulat e ni Muwisis ka ulahingen, wey impanulu din e seini te me kabuhalan ni Israil.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{23}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{31:23: }Num 27:23; San 1:6.}Ne ingkahiyan te Magbebaye ne Manama si Huswi ne anak ni Nun, “Pakannekal ka wey bulut-bulut ka, su sikeykew ka eg-uyan te me kabuhalan ni Israil diye te Inged ne Insaad ku kandan, wey egdumaan ku sikeykew.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{24}Te neimpusan e ni Muwisis te egsulat ka langun ne Balaud,
\verseNumber{25}impanpanayan din e ka me Libita ne iyan talag-uyan te Tahuanan te Kasabutan te Magbebaye ne Manama, ne migkahi sikandin,
\verseNumber{26}“Uyana niyu seini se baseen te Balaud, wey itahu niyu diye te kakiliran te Tahuanan te Kasabutan te Magbebaye ne Manama niyu. Ne keilangan ne diye de iya seini isip kamalehetan ne nakanengneng kew te igpeyimu te Magbebaye ne Manama.
\verseNumber{27}Nakanengneng a te pegkamasinupaken wey pegkamakehal te ulu niyu, su inhanggat niyu ma ka langet te Magbebaye ne Manama minsan manekal e pad kuntee duma kaniyu. Ne wey naam pa iya ke egpatey ad!”
\verseNumber{28}Ne ingkahiyan din e man‑e ka me Libita, “Palibulunga niyu kayi te tangkaan ku ka langun ne pangulu te me kabuhalan niyu wey ka me upisyal su egguhuran ku sikandan te seini ne me suhu. Ne egdawiten ku isip me talagpamalehet meyitenged kayi ka langit wey tane.
\verseNumber{29}Nakanengneng a ne emun ke egpatey ad, eggimu kew iya te mareet wey eg-engkeran niyud ka langun ne insuhu ku kaniyu. Ne egkalangetan e kaniyu ka Magbebaye ne Manama wey egpasalerepen kew nikandin te karereetan su inhanggat niyu ma ka langet din pinaahi te peggimu niyu te igkene kaniyu.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{30}Ne impanulu e ni Muwisis diye te me kabuhalan ni Israil ka seini ne ulahingen, puun te bunsuranan taman te neepus.

\BibleSectionHeading{Ka ulahingen ni Muwisis}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{32}“Sikaniyu langun se due te langit
\BibleParagraphStyleQQ
wey sikaniyu langun se due te ampew te tane,
\BibleParagraphStyleQQ
pammineg kew te eglalahen ku.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{2}Egpanihis perem iling te uran ne egbisbis te me pinamula,
\BibleParagraphStyleQQ
wey iling te demmug diye te me sagbet,
\BibleParagraphStyleQQ
ka me lalag ku.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{3}Igpangguhud ku ka ngaran te Magbebaye ne Manama ta,
\BibleParagraphStyleQQ
wey egdayanen ku ka kabantug din!
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{4}Sikandin ka batu ne aputanan ku,
\BibleParagraphStyleQQ
su matareng ma ka langun ne paahi rin.
\BibleParagraphStyleQQ
Matinumanen sikandin ne Manama;
\BibleParagraphStyleQQ
matulus wey matareng.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{5}Piru migsupak kew kandin,
\BibleParagraphStyleQQ
wey kene kew ne eleg ne eg-isipen ne me anak din tenged te maddeet ne hinimuwan niyu.
\BibleParagraphStyleQ
Kene kew ne matinumanen ne me etew!
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{6}Mareet iya ka batasan niyu diye te tangkaan te Magbebaye ne Manama!
\BibleParagraphStyleQ
Me ungel kew iya wey kene egmanulik.
\BibleParagraphStyleQ
Sikandin ka amey niyu
\BibleParagraphStyleQQ
ne miggimu kaniyu
\BibleParagraphStyleQ
wey migpasasindeg kaniyu isip sabeka ne nasud.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{7}Sumsumana niyu ka nanlihad ne me leg‑un;
\BibleParagraphStyleQQ
ka me timpu te masulug ne me kabuhalan.
\BibleParagraphStyleQ
Ne panginse kew te me igdatu wey te me pangulu niyu meyitenged kayi
\BibleParagraphStyleQQ
su igpasabut dan seini kaniyu.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{8}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{32:8: }Him 17:26.}Te timpu ne impamehey te Amana ne Mabantug ne Manama ka tane diye te me nasud,
\BibleParagraphStyleQQ
wey te timpu ne immeglein-lein din ka me etew,
\BibleParagraphStyleQQ
impanahuan din seini te me eletanan sumale te kasuluhan te me kabuhalan ni Israil.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{9}Ne in-alam te Magbebaye ne Manama ka me kabuhalan ni Hakub
\BibleParagraphStyleQQ
isip kandin mismu ne keet-etawan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{10}Nakita rin ka me kabuhalan ni Hakub diye te disirtu ne warad iya pinamula ne egtubu,
\BibleParagraphStyleQQ
wey intanggu rin sikandan wey intamengan
\BibleParagraphStyleQQ
iling te pegtanggu rin te kandin mismu ne pegkeetew.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{11}Egpekeiling ka Magbebaye ne Manama te agila ne migbebantey te me pispis din,
\BibleParagraphStyleQQ
taheed te egpanuluen din te eglayang.
\BibleParagraphStyleQ
Andam layun sikandin ne egbekad te me pakpak din te pegsalu wey peg-uyan kandan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{12}Ka Magbebaye ne Manama re ka migpangulu te keet-etawan din,
\BibleParagraphStyleQQ
wey ware lein ne manama ne migbulig kandin.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{13}Impabaye din ka me kabuhalan ni Israil te me bubungan,
\BibleParagraphStyleQQ
wey impakeen din kandan ka uma te me kamet,
\BibleParagraphStyleQQ
wey impeinum din kandan ka teneb ne egpuun te pahang.
\BibleParagraphStyleQ
Ne miglambeg de due ka me ulibu ran diye te tane ne batuwen.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{14}Ne imbehayan din sikandan te me kisu ne egpuun te me baka,
\BibleParagraphStyleQQ
wey gatas te me karniru wey kambing ne mallambeg ne egpuun te Basan.
\BibleParagraphStyleQ
Impamehayan din man‑e sikandan te memeupiya ne trigu,
\BibleParagraphStyleQQ
wey impeinum din te mannanam ne binu.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{15}Migmallambeg wey migmanderakel ka me kabuhalan ni Israil,
\BibleParagraphStyleQQ
piru neneyimu sikandan ne masinupaken.
\BibleParagraphStyleQ
In-engkeran dan ka Manama ne miggimu kandan;
\BibleParagraphStyleQQ
indali-dian dan ka mabantug ne migluwas kandan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{16}Inhanggat dan ka pegkatalikuren wey ka langet te Manama
\BibleParagraphStyleQQ
pinaahi te pegsimba ran te lein ne me manama
\BibleParagraphStyleQQ
wey tenged te maddeet ne hinimuwan dan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{17}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{32:17: }1Kur 10:20.}Migmanubad sikandan diye te me busew wey kene ne diye te Manama;
\BibleParagraphStyleQQ
sikan dan pad neileyi ka seini ne me manama—
\BibleParagraphStyleQQ
me manama ne ware simbaa te me kaap-apuan dan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{18}Nalingawan dan ka batu ne aputanan dan
\BibleParagraphStyleQQ
ne iyan ka Manama ne migbehey te umul ran.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{19}Nakita seini te Magbebaye ne Manama
\BibleParagraphStyleQQ
wey tenged te langet din, in-engkeran din ka me anak din.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{20}Ne migkahi sikandin, ‘Eg-inniyuhan ku sikandan,
\BibleParagraphStyleQQ
wey egpipitawen ku re ke nekey ka egtamanan dan,
\BibleParagraphStyleQQ
wey kene ku egbulihan,
\BibleParagraphStyleQ
su me ungel ma sikandan ne me kabuhalan,
\BibleParagraphStyleQQ
wey masinupaken ne me anak.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{21}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{32:21: a }1Kur 10:22; \BibleCrossReferenceAnchor{b }Rum 10:19.}Inhanggat dan ka pegkatalikuren ku pinaahi te pegsimba ran te lein ne me manama,
\BibleParagraphStyleQ
wey nalangetan a kandan tenged te me diyus-diyus dan.
\BibleParagraphStyleQ
Purisu eggimuwen ku degma sikandan ne egkabbelu te lein ne keet-etawan,
\BibleParagraphStyleQQ
wey egpeim-immeen ku pinaahi te pegpanalangin ku te nasud ne ungel.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{22}Egkanlabkanlab ka langet ku iling te hapuy
\BibleParagraphStyleQQ
ne egpakasilab taman te inged te me minatey;
\BibleParagraphStyleQQ
egpakasilab seini te tane wey te langun ne eg-uma,
\BibleParagraphStyleQQ
wey te pabunsuranan te me bubungan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{23}Egpasalerepen ku sikandan te me karereetan;
\BibleParagraphStyleQQ
ig-amin ku igpane kandan ka me tunud ku.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{24}Ne egmagguye e sikandan tenged te gutas wey lusung,
\BibleParagraphStyleQQ
wey egkammatey e tenged te mangune-kune ne dalu.
\BibleParagraphStyleQ
Ne egpalusuran ku sikandan te leew ne me mananap,
\BibleParagraphStyleQQ
wey igmakahat ku te egmanggilu ne uled.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{25}Ne masulug ka egkammatey diye te lihawangan te me baley ran tenged te gira.
\BibleParagraphStyleQ
Ne ka diye te me sinabeng, iyan egdapit ka liyas;
\BibleParagraphStyleQQ
egkammatey ka me kanakan, me mengebay, me bate ne egsusu pad, wey ka me buyag e.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{26}Nakakahi a te egmegsusuwayen ku sikandan diye te maddiyu ne inged
\BibleParagraphStyleQQ
taman te warad egpakasuman-suman kandan kayi te kalibutan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{27}Piru migsuman-suman a ne kema ke egpeggasal ka me kuntere dan wey egkahi te,
\BibleParagraphStyleQQ
“Ware dereeti te Magbebaye ne Manama ka Israil.
\BibleParagraphStyleQ
Sikanami ka nakarereet kayi pinaahi te keseg ney mismu!” ’ ”
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{28}Ne migpabulus-bulus si Muwisis ka migkahi, “Sabeka ne nasud ka me kabuhalan ni Israil
\BibleParagraphStyleQQ
ne kene egpatambag wey kene egpakasabut.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{29}Ke me matagseb pa perem sikandan,
\BibleParagraphStyleQQ
egpakasabut perem sikandan ke nekey ka egkatamanan dan te mewuri ne me aldew.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{30}Egkatalu te sabeka ne sundalu te kuntere ka sabeka ne libu (1,000) ne sundalu te me kabuhalan ni Israil,
\BibleParagraphStyleQQ
wey egkatalu te daruwa ne kuntere ka sapulu ne libu (10,000) ne me kabuhalan ni Israil,
\BibleParagraphStyleQ
su in-engkeran man‑e sikandan te Maresen ne Manama ne talagpangabang dan,
\BibleParagraphStyleQQ
wey intuhutan din e ne egkatalu sikandan te me kuntere dan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{31}Ka batu ne aputanan te me kuntere ta,
\BibleParagraphStyleQQ
kene ne iling te Batu ne aputanan ta,
\BibleParagraphStyleQQ
wey minsan sikandan nakataha kayi.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{32}Ka me kuntere ta ne maddeet se hinimuwan iling te me matig-Suduma wey Gumura,\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{32:32 }Ka keet-etawan te Suduma wey Gumura, neilaan ne me agkayen.}
\BibleParagraphStyleQQ
iyan dan egkeilingan ka paras ne mapeit se behas wey eggilu;
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{33}egpekeiling te lalas te uled ne egpakapatey ka binu ran.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{34}Piru inlista te Magbebaye ne Manama ka me sale dan, wey intines din pad seini diye te tinesanan din,
\BibleParagraphStyleQQ
wey migtahad pad sikandin te eleg ne timpu te pegparusa kandan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{35}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{32:35: }Rum 12:19; Hib 10:30.}Ne migkahi ka Magbebaye ne Manama, ‘Sikeddi ka egsuli wey egparusa;
\BibleParagraphStyleQQ
mahaan e egginguma ka timpu ne egpakarugsu sikandan, wey egpakasalerep te me karereetan,
\BibleParagraphStyleQQ
wey sahuhune ne egkammatey sikandan.’
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{36}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{32:36a: }Sal 135:14.}Eggukum ka Magbebaye ne Manama lapig te keet-etawan din,
\BibleParagraphStyleQQ
wey egkeyimenawan sikandin te me suluhuanen din
\BibleParagraphStyleQQ
ke egkakita rin ne warad keseg dan,
\BibleParagraphStyleQQ
wey ke deisek naan de ka egkasame kandan; uripen ma wey se kene ne uripen.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{37}Ne eg-inse ka Magbebaye ne Manama te keet-etawan din,
\BibleParagraphStyleQQ
‘Hendeid naan e ka me diyus-diyus dan;
\BibleParagraphStyleQQ
ka batu ne aputanan dan;
\BibleParagraphStyleQQ
\verseNumber{38}ka me manama ran ne migkeen te me tabe te immanubad dan,
\BibleParagraphStyleQQ
wey mig-inum te halad dan ne me binu?
\BibleParagraphStyleQ
Egpakabulig wey ke egpakabantey naa kaniyu seeye ne me manama?
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{39}Tengteng kew, sikeddi de iya ka Manama
\BibleParagraphStyleQQ
wey warad lein.
\BibleParagraphStyleQ
Sikeddi ka eggimatey wey sikeddi ka eg-uyag;
\BibleParagraphStyleQQ
sikeddi ka egpali wey sikeddi ka egbawi.
\BibleParagraphStyleQ
Ne ware egpakapangabang te minsan hentew ne egparusaan ku.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{40}Ne isip Manama ne ware kapatayan,
\BibleParagraphStyleQQ
egkayawen ku ka belad ku diye te langit
\BibleParagraphStyleQQ
wey igsaad ku,
\BibleParagraphStyleQQ
\verseNumber{41}ne egkamangeen kud ka kampilan ku,
\BibleParagraphStyleQQ
wey eggamiten ku seini te peggukum,
\BibleParagraphStyleQQ
wey te pegsuli te me kuntere ku ne migdumut keddi.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{42}Egpanulayas ka langesa ran te me tunud ku
\BibleParagraphStyleQQ
wey egpanadtaren te kampilan ku ka me lawa ran.
\BibleParagraphStyleQ
Ne ware egpakapallahuy lagkes ka nenapalian wey ka naddakep,
\BibleParagraphStyleQQ
wey egpanamperen ka ulu te me pangulu ran.’ ”
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{43}Ne migkahi si Muwisis, “Deyraya niyu keet-etawan te langun ne nasud ka keet-etawan te Manama,
\BibleParagraphStyleQQ
su egsulian din iya ka migpangimatey te me suluhuanen din;
\BibleParagraphStyleQQ
egsulian din ka me kuntere din,
\BibleParagraphStyleQQ
wey eglinisan din e man‑e ka tane din wey egpasayluwen din ka me etew te me sale dan.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{44}In-ulahing seeye ni Muwisis wey ni Huswi ne anak ni Nun eyew egkarineg te me kabuhalan ni Israil.

\BibleSectionHeading{Ka katamanan ne tahataha ni Muwisis}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{45}Te nekeimpus e si Muwisis ka egpangguhud te me panulu te Manama diye te keet-etawan,
\verseNumber{46}ingkahiyan din e sikandan, “Tantanuri niyu naa layun ka langun ne ingguhud ku kaniyu kuntee ne aldew. Ne ipanulu niyu degma seini te me anak niyu eyew egtumanen dan te mapahetpet ka langun ne lalag te seini ne balaud.
\verseNumber{47}Ka me lalag te seini ne balaud, kene ne lerew re due; seini ka egpakabehey kaniyu te malayat ne umul ke egtumanen niyu seini diye te tane ne eg-angkenen niyu, ne diye te talipag te Hurdan.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{48}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{32:48-52: }Num 27:12-14; Diy 3:23-27.}Te sikan ded ne aldew, ingkahiyan te Magbebaye ne Manama si Muwisis,
\verseNumber{49}“Takereg ka diye te Bubungan ne Abarim te inged te Muwab ne egkatalipag te Hiriku, wey pamantawa nu ka inged te Kanaan ne igbehey ku te me kabuhalan ni Israil eyew egkaangken dan.
\verseNumber{50}Ne diye ka egpatey te seeye ne bubungan iling te suled nu ne si Aarun ne migpatey diye te Bubungan ne Hur, wey insabal,
\verseNumber{51}su ware kew ma migparuma-ruma keddiey se daruwa wey ware niyu tahura ka pegkamatulus ku diye te tangkaan te me kabuhalan ni Israil, te diye kew pad te weyig te Miriba ne diye te disirtu, diye te Sin ne marani te Kadis.
\verseNumber{52}Purisu tibbal ke re egpakapamantew te tane ne igbehey ku te me kabuhalan ni Israil, piru kene ka egpekeendiye.”

\BibleSectionHeading{Ka tubtubaren ni Muwisis para te me kabuhalan ni Israil}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{33}Ne seini ka me tubtubaren ni Muwisis ne etew te Manama, para te me kabuhalan ni Israil, te ware pad sikandin migpatey.
\verseNumber{2}Migkahi sikandin,
\BibleParagraphStyleQ
“Migtupang ka Magbebaye ne Manama puun te Sinay,
\BibleParagraphStyleQQ
wey puun te inged ne Idum, miglayag sikandin iling te aldew,
\BibleParagraphStyleQQ
wey puun te Bubungan ne Paran, impapitew rin ka kabantug din;
\BibleParagraphStyleQQ
migginguma sikandin duma te linibu ne me panalihan,
\BibleParagraphStyleQQ
wey ka igkakawan ne belad din, inggen-gen din te egkanlabkanlab ne hapuy.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{3}Inggeyinawaan iya te Magbebaye ne Manama ka keet-etawan din,\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{33:3 }Te Hibruwanen: ka keet-etawan.}
\BibleParagraphStyleQQ
wey intamengan din ka langun ne immatulus din.
\BibleParagraphStyleQ
Purisu mig-ikul sikandan kandin, wey migtuman te me suhu din,
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{4}ne ingguhud ku kandan
\BibleParagraphStyleQQ
isip egkapanunud te me kabuhalan ni Hakub.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{5}Neyimu ne Hari te Israil\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{33:5 }Te Hibruwanen: Hishurun.} ka Magbebaye ne Manama
\BibleParagraphStyleQQ
te miglibulung ka langun ne tribu te Israil
\BibleParagraphStyleQQ
wey ka me pangulu ran.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{6}Ne seini ka tubtubaren ni Muwisis meyitenged te me kabuhalan ni Rubin:
\BibleParagraphStyleQQ
“Kene perem egkammatey ka me kabuhalan ni Rubin
\BibleParagraphStyleQQ
minsan deisek de sikandan.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{7}Ne seini degma ka tubtubaren din meyitenged te me kabuhalan ni Huda:
\BibleParagraphStyleQ
“He Magbebaye ne Manama, pammineha nu ka pegpangananey te me kabuhalan ni Huda,
\BibleParagraphStyleQQ
wey palemunga nu sikandan te keet-etawan nu.
\BibleParagraphStyleQ
Ne pinaahi te me belad nu,
\BibleParagraphStyleQQ
pangabangi nu sikandan puun te me kuntere dan.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{33:8: a }Iks 28:30; \BibleCrossReferenceAnchor{b }Iks 17:7; \BibleCrossReferenceAnchor{c }Iks 17:7; Num 20:13.}Ne seini degma ka tubtubaren din meyitenged te me kabuhalan ni Libi:
\BibleParagraphStyleQ
“He Magbebaye ne Manama, ibehey nu ka Tumim wey ka Urim\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{33:8 }Ka Urim wey Tumim iyan ka me kasangkapan ne eggamiten te talagpanubad te pegnengneng te igkeupii te Manama, piru ware nataheyi kuntee ke egmenuwen seini te eggamit.} nu
\BibleParagraphStyleQQ
diye te matinumanen ne me suluhuanen nu ne me kabuhalan ni Libi,
\BibleParagraphStyleQQ
su neel-elehan nud ma sikandan diye te Masa
\BibleParagraphStyleQQ
wey inlasey-lasey nud diye te weyig te Miriba.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{9}Impapitew ran ne labew ka peg-unung dan keykew
\BibleParagraphStyleQQ
du te me amey wey iney ran, me suled, wey me anak dan.
\BibleParagraphStyleQ
Intuman dan ka me suhu nu,
\BibleParagraphStyleQQ
wey ka kasabutan nu.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{10}Impanulu dan te me kabuhalan ni Israil ka me balaud
\BibleParagraphStyleQQ
wey me suhu nu;
\BibleParagraphStyleQQ
mighalad sikandan te insinsu
\BibleParagraphStyleQQ
wey migtutung diye te altar nu te igpanubad.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{11}He Magbebaye ne Manama, behayi nu sikandan te kanekal,
\BibleParagraphStyleQQ
wey panalangini nu ka langun ne eggimuwen dan.
\BibleParagraphStyleQ
Ne gulaa nu ka me kuntere dan,
\BibleParagraphStyleQQ
eyew kenad sikandan egpakapanlusud.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{12}Ne seini degma ka tubtubaren din meyitenged te me kabuhalan ni Binhamin:
\BibleParagraphStyleQ
“Inggeyinawaan te Magbebaye ne Manama ka me kabuhalan ni Binhamin,
\BibleParagraphStyleQQ
wey impariyu din te me karereetan;
\BibleParagraphStyleQQ
mig-ugpe sikandan wey intamengan din layun.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{13}Ne seini degma ka tubtubaren din meyitenged te me kabuhalan ni Husi:
\BibleParagraphStyleQ
“Egpanalanginan perem te Magbebaye ne Manama ka tane dan,
\BibleParagraphStyleQQ
pinaahi te uran puun te aw-awangan,
\BibleParagraphStyleQQ
wey te weyig puun te diralem te tane,
\BibleParagraphStyleQQ
\verseNumber{14}wey pinaahi te aldew, egpamasuluhen din perem ka me behas te me pinamula ran tagse bulan,
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{15}wey memeupiya perem ka egkahaani ran
\BibleParagraphStyleQQ
wey eg-um-umambu ka eg-uma diye te kabubunganan,
\BibleParagraphStyleQQ
\verseNumber{16}duma te memeupiya ne eg-uma te tane wey te katubung kayi.
\BibleParagraphStyleQ
Ka seini ne me panalangin, egpuun te Manama
\BibleParagraphStyleQQ
ne miglalag puun te taliware te nalegleg ne sapinit.
\BibleParagraphStyleQ
Egpalunggaat perem seini ne me panalangin diye te me kabuhalan ni Husi
\BibleParagraphStyleQQ
su sikandin ma ka labew te langun ne suled din.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{17}Manekal si Husi iling te panganey ne turu ne baka,
\BibleParagraphStyleQQ
wey due me sungey ne iling te me sungey te leew ne turu ne baka.
\BibleParagraphStyleQ
Ne ka seini ne me sungey, iyan ka linibu ne me kabuhalan ni Ipraim,
\BibleParagraphStyleQQ
wey me kabuhalan ni Manasis ne egtalu te langun ne nasud.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{18}Ne seini degma ka tubtubaren din meyitenged te me kabuhalan ni Sabulun wey ni Isakar:
\BibleParagraphStyleQ
“Eggale-gale ka me kabuhalan ni Sabulun te pegpamelegye dan diye te duma ne me nasud;
\BibleParagraphStyleQQ
eggale-gale ka me kabuhalan ni Isakar su egmatubung sikandan diye te me ugpaan dan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{19}Egginggaten dan ka keet-etawan ne eggendiye te bubungan dan
\BibleParagraphStyleQQ
eyew egtutung te eleg ne igpanubad diye te Manama.
\BibleParagraphStyleQ
Ne egpanlaglag sikandan te me karatuan puun te dahat
\BibleParagraphStyleQQ
wey te impamunbunan ne karatuan diye te me lelanek diye te ilis.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{20}Ne seini degma ka tubtubaren din meyitenged te me kabuhalan ni Gad:
\BibleParagraphStyleQ
“Egdayanen ka Manama ne migbehey te maluag ne tane diye te me kabuhalan ni Gad;
\BibleParagraphStyleQQ
eg-ugpe sikandan ne iling te liyun ne andam ne egbindas-bindas te ulu wey pamanayen te me kuntere dan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{21}In-alam dan ka amana ne meupiya ne baad te tane
\BibleParagraphStyleQQ
ne intahahe para te me kumandir te me sundalu.
\BibleParagraphStyleQ
Ne te timpu ne migmanlibulung ka me pangulu te me kabuhalan ni Israil,
\BibleParagraphStyleQQ
miggendiye sikandan wey impatuman dan te me kabuhalan ni Israil ka me balaud wey me suhu te Magbebaye ne Manama.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{22}Ne seini degma ka tubtubaren din meyitenged te me kabuhalan ni Dan:
\BibleParagraphStyleQ
“Ka me kabuhalan ni Dan, iling te anak te liyun
\BibleParagraphStyleQQ
ne mig-um-umbetut puun te Basan.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{23}Ne seini degma ka tubtubaren din meyitenged te me kabuhalan ni Naptali:
\BibleParagraphStyleQ
“Dakel ka panalangin te Magbebaye ne Manama te me kabuhalan ni Naptali;
\BibleParagraphStyleQQ
egkaangken dan ka tane dapit te igkakawanan ne balabahan, wey te iglineb.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{24}Ne seini degma ka tubtubaren din meyitenged te me kabuhalan ni Asir:
\BibleParagraphStyleQ
“Egpanalanginan perem ka me kabuhalan ni Asir labew te me suled dan;
\BibleParagraphStyleQQ
igkahale perem sikandan te Manama labew te me suled dan,
\BibleParagraphStyleQQ
wey egmasulug perem ka me behas te me ulibu ran,
\BibleParagraphStyleQQ
eyew dakel ka lana ran ne egkaayun e ne eg-eleran te me paa ran.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{25}Ne ware igkaaldek dan su me putew ma wey burunsi ka me pagul te gumawan dan;
\BibleParagraphStyleQQ
egmalig‑en perem sikandan taman te egkengabuyag sikandan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{26}He me kabuhalan ni Israil,\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{33:26 }Te Hibruwanen: Hishurun.} ware egpekeiling te Manama niyu ne mateles amana wey maresen
\BibleParagraphStyleQQ
ne mig-untud te me gapun diye te langit ka egbulig kaniyu.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{27}Iyan niyu aputanan ka Manama ne ware kapatayan;
\BibleParagraphStyleQQ
eglig‑enen kew nikandin pinaahi te geem din,
\BibleParagraphStyleQQ
wey egpandeldelen din ka me kuntere niyu,
\BibleParagraphStyleQQ
wey egsuhu sikandin ne egpeyimatayan sikandan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{28}Purisu eg-ugpe ka me kabuhalan ni Hakub ne mariyu te karereetan,
\BibleParagraphStyleQQ
diye te tane ne dakel se eg-uma ne trigu, wey iyam ne binu,
\BibleParagraphStyleQQ
su egpabisbisan ma ka tane dan pinaahi te demmug puun te langit.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{29}Meupiya kew keet-etawan te Israil
\BibleParagraphStyleQQ
ne inluwas te Magbebaye ne Manama!
\BibleParagraphStyleQ
Ka Magbebaye ne Manama ka egpangabang kaniyu,
\BibleParagraphStyleQQ
wey sikandin ka egpakig-ehet te me kuntere niyu.
\BibleParagraphStyleQ
Egmakapananap ka me kuntere niyu ne egparani kaniyu,
\BibleParagraphStyleQQ
wey egpandi-diekan niyu ka me panubaran dan diye te me bubungan.”

\BibleSectionHeading{Ka pegpapitew te Manama ki Muwisis te tane}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{34}Ne puun te kanapnapuan te Muwab, migtakereg e si Muwisis diye te Bubungan ne Nibu, wey migpabulus-bulus diye te puntul te Bubungan ne Pisga ne egkatalipag te Hiriku. Ne impapitew kandin te Magbebaye ne Manama ka intiru ne tane: puun te Gilyad taman te Dan;
\verseNumber{2}ka me inged ne egkaangken te tribu enni Naptali, Ipraim, Manasis, wey ni Huda taman diye te Dahat ne Miditiranyu, dapit te iglineb;
\verseNumber{3}ka inged te Nigib, ka napu te Hiriku ne siyudad te me palmira, taman te Suar.
\verseNumber{4}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{34:4: a }Hin 12:7; \BibleCrossReferenceAnchor{b }Hin 26:3; \BibleCrossReferenceAnchor{c }Hin 28:13.}Ne ingkahiyan te Magbebaye ne Manama si Muwisis, “Seini ka Inged ne Insaad ku ki Abraham, Isaak, wey ki Hakub ne igbehey ku diye te me kabuhalan dan. Impapitew ku seini keykew piru kene ka egpekeendiye.”

\BibleSectionHeading{Ka pegpatey ni Muwisis}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{5}Ne migpatey e diye te inged te Muwab si Muwisis ne suluhuanen te Magbebaye ne Manama, sumale iya te ingkahi te Manama.
\verseNumber{6}Ne inlebeng e sikandin te Manama diye te bangalug te Muwab ne talipag te Bit-Piyur. Piru taman kuntee, ware minsan hentew ne nakanengneng te eleg ne nalengeran te inlebengan ki Muwisis.
\verseNumber{7}120 e ka idad ni Muwisis te pegpatey rin. Piru te sika ne idad din, makeseg pad sikandin wey egpakameleg-meleg pad.
\verseNumber{8}Ne miglungku kandin ka langun ne me kabuhalan ni Israil diye te kanapnapuan te Muwab, taman te sabeka ne bulan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{9}Ne si Huswi ne anak ni Nun, napenu te panisingan te katagseb, su intel-eban ma sikandin ni Muwisis te belad din te peg-alam kandin. Purisu migpammineg ki Huswi ka langun ne me kabuhalan ni Israil, wey intuman dan ka me suhu te Magbebaye ne Manama ne ingkahi dengan ni Muwisis.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{10}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{34:10: }Iks 33:11.}Ne minsan ken‑u, ware de due prupita te Israil ne iling ki Muwisis te amana egpekegtangke te Magbebaye ne Manama.
\verseNumber{11}Warad egpekeiling kandin te impeyimu te Magbebaye ne Manama te me palinneu wey me kein-inuwan diye te Ihiptu eyew te pegkuntere te Hari diye, te langun ne upisyal rin, wey te intiru ne nasud din.
\verseNumber{12}Warad egpekeiling kandin te nekeyimu te nalein-lein ne derakel wey me kein-inuwan ne himu ne napamalehetan mismu te me kabuhalan ni Israil.
\BibleBookEnd

\BibleBook{Huswi}

\BibleTitlePage
\BibleMainTitle{Huswi}

\BibleIntroSectionHeading{Igpewun‑a}

\BibleIntro
\BibleParagraphStyleIP
Ka baseen ne Huswi, guhuren seini te me kabuhalan ni Israil te peglusud dan te Kanaan. Ne iyan migpangulu kandan si Huswi ne nakaliwan ki Muwisis. Seini ka me neyitabu te seini ne baseen: ka peglapas dan te Weyig ne Hurdan, ka pegkahuhus te Hiriku, ka gira diye te Ay, ka pegbaad-baad te inged diye te tagse tribu te Israil, wey ka pegbalew-balew te kasabutan te Manama wey te me keet-etawan din. Ne ka amana ne neila ne birsikulu te seini ne baseen iyan ka, “Alam kew kuntee ne aldew ke hentew ka egpamakayen niyu… Piru sikeddi wey ka me pamilya ku egpamakey mule te Magbebaye ne Manama” (24:15).
\BibleParagraphStyleIOT
Ka nenasulat te seini ne baseen
\BibleParagraphStyleIO
Ka pegkatalu te Kanaanen \BibleCharacterStyleIOR{1:1–12:24}
\BibleParagraphStyleIO
Ka pegbaad-baad te tane \BibleCharacterStyleIOR{13:1–21:45}
\BibleParagraphStyleIOO
a. Ka tane ne diye dapit te igsile te Weyig ne Hurdan \BibleCharacterStyleIOR{13:1-33}
\BibleParagraphStyleIOO
b. Ka tane ne diye dapit te iglineb te Weyig ne Hurdan \BibleCharacterStyleIOR{14:1–19:51}
\BibleParagraphStyleIOO
c. Ka me siyudad ne aputanan \BibleCharacterStyleIOR{20:1-9}
\BibleParagraphStyleIOO
d. Ka me siyudad te me Libita \BibleCharacterStyleIOR{21:1-45}
\BibleParagraphStyleIO
Ka peg-uli te me kabuhalan ne diye te igsile, diye te inged dan \BibleCharacterStyleIOR{22:1-34}
\BibleParagraphStyleIO
Ka katamanan ne peglalag ni Huswi \BibleCharacterStyleIOR{23:1-16}
\BibleParagraphStyleIO
Ka pegbalew-balew te kasabutan diye te Sikim \BibleCharacterStyleIOR{24:1-33}

\BibleText

\BibleSectionHeading{Ka suhu te Manama ki Huswi}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{1}Te migpatey e si Muwisis ne suluhuanen te Magbebaye ne Manama, migkahiyan te Magbebaye ka talagbulig ki Muwisis ne si Huswi ne anak ni Nun,
\verseNumber{2}“Migpatey e si Muwisis ne suluhuanen ku, purisu, keilangan ne egpangandam ka wey ka langun ne etew te peglapas te Weyig ne Hurdan peendiye te inged ne igbehey ku kaniyu te keet-etawan ku.
\verseNumber{3}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{1:3-5: }Diy 11:24-25.}Igbehey ku kaniyu ka langun ne inged ne egkariekan niyu sumale te insaad ku ki Muwisis.
\verseNumber{4}Seini ka eletanan niyu: puun te disirtu ne diye te igkakawanan ne balabahan te igsile peendiye te kabubunganan te Libanun ne diye te igkahibang ne balabahan te igsile, wey puun te dakel ne Weyig ne Iyupratis ne diye te igsile peendiye te Dahat ne Miditiranyu ne diye te iglineb taman diye te inged te me Hitihanen.
\verseNumber{5}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{1:5: }Diy 31:6,8; Hib 13:5.}Ware egpakatalu keykew taheed te manekal ke pad. Egdumaan ku sikeykew iling te pegduma ku ki Muwisis wey kene ku iya sikeykew eg-engkeran.
\verseNumber{6}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{1:6: }Diy 31:6-7,23.}Pakannekal ka wey pakabbulut ka su sikeykew ka egpangulu te keet-etawan te peg-angken te inged ne insaad ku te me kaap-apuan dan.
\verseNumber{7}Pakannekal ke re iya wey pakabbulut ka, keilangan ne egtumanen nu ka intiru ne Balaud ne imbehey keykew te suluhuanen ku ne si Muwisis. Kene nu irapig seini, su eyew eglampus ka minsan hendei ka egbaye.
\verseNumber{8}Kene nu iya lingawi te egbasa ka Libru te Balaud. Palemlema nu seini te aldew wey marusilem, wey keilangan ne egtumanen nu ka langun ne nasulat kayi. Puun due, egmatubung ka wey eglampus ka.
\verseNumber{9}Sumsumana nu ne insuhu ku sikeykew, ‘Pakannekal ka wey pakabbulut ka, kene ka iya kaaldek wey kene ka paliliyas su ka Magbebaye ne Manama nu, egduma keykew minsan hendei ka egbaye.’ ”

\BibleSectionHeading{Ka pegsuhu ni Huswi te keet-etawan}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{10}Ne insuhu ni Huswi ka me pangulu te me etew te miggenendue,
\verseNumber{11}“Pangendiyei niyu ka kampu wey kahii niyu ka me etew te egpepangandamen sikandan te egkakeen su igkatatelu ne aldew kuntee, egpanlapas kid diye te Weyig ne Hurdan eyew te peg-angken te inged ne imbehey kanta te Magbebaye ne Manama ta.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{12}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{1:12-15: }Num 32:28-32; Diy 3:18-20; Huswi 22:1-6.}Ne migkahiyan ni Huswi ka me kabuhalan ni Rubin, ni Gad, wey katenge te me kabuhalan ni Manasis,\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{1:12 }Inteil ni Muwisis diye te kabuhalan ni Rubin, ni Gad, wey te katenge te kabuhalan ni Manasis ka tane ne diye dapit te igsile te Weyig ne Hurdan wey ka katenge te kabuhalan ni Manasis diye te iglineb.}
\verseNumber{13}“Tantanuri niyu ka ingkahi ni Muwisis ne suluhuanen te Magbebaye ne Manama ne igbehey kaniyu ka seini ne tane eyew eg-ugpaan niyu.
\verseNumber{14}Ne ka asawa niyu, me anak niyu, wey ayam niyu, iggaat de kayi te inged te igsile te Weyig ne Hurdan ne imbehey kaniyu ni Muwisis. Piru keilangan ne eggun‑a eglapas ka kumplitu te panganiban te seeye se karumaan niyu ne me kabuhalan ni Israil eyew egbulihan sikandan,
\verseNumber{15}taman te egkaangken dan e ka tane ne igbehey te Magbebaye ne Manama kandan. Egkataman, egkaayun kew e ne eglibed wey eg-ugpe kayi te inged te igsile te Hurdan ne imbehey kaniyu ni Muwisis ne suluhuanen te Magbebaye.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{16}Ne migtabak sikandan ki Huswi, “Eggimuwen ney ka langun ne insuhu nu kanami, wey eggendiye key minsan hendei key nikeykew igpeendiye.
\verseNumber{17}Eg-ikul key keykew iling te peg-ikul ney ki Muwisis. Egdumaan ka perem te Magbebaye ne Manama nu iling te pegduma rin ki Muwisis.
\verseNumber{18}Eggimatayan seeye se egsupak wey seeye se kene egtuman te me suhu nu. Pakannekal ka wey pakabbulut ka!”

\BibleSectionHeading{Ka me tahasiliban ne insuhu peendiye te Hiriku}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{2}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{2:1: }Hib 11:31; San 2:25.}Ne migsuhu te heles de si Huswi ne anak ni Nun te daruwa ne tahasiliban ne egpuun te kampu te Sitim wey ingkahiyan din, “Pakannekali niyu te egnengneng ka inged te Kanaan, labi en iya ka Hiriku.” Sikan naa ka nangipanew e sikandan, wey te pegginguma ran e diye te Hiriku, diye sikandan migpamaneyik te baley te malitan ne egpamelegye te lawa ne egngaranan ki Rahab, wey diye sikandan miggirehe.
\verseNumber{2}Piru nahuhuran ka Hari te Hiriku, “Due me lukes ne egpuun te kabuhalan ni Israil ne nakaseled kuntee ne marusilem kayi te inged ta eyew egsisilib.”
\verseNumber{3}Ne impakahiyan te Hari te Hiriku si Rahab, “Keilangan ne igpalihawang nu ka migtuen te baley nu su miggendini sikandan ka egsisilib te intiru ne inged ta.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{4}Piru nekeeles e ni Rahab ka daruwa ne tahasiliban human nekeuma ka insuhu te Hari, migkahi sikandin, “Uya, malehet ne due miggendini keddiey ne me lukes, piru wara a nakataha ke hendei sikandan egpuun.
\verseNumber{5}Te pegkamarusilem e, te mahaan e eglekebi ka gumawan te siyudad, nangipanew e sikandan wey wara ad nakataha ke hendeid e sikandan miggendiye. Lupuha niyu sikandan il-iyali su egkeumaan niyu pad sikandan.”
\verseNumber{6}(Kunaleg te in-uyan bes ni Rahab ka me tahasiliban diye te atep te baley\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{2:6 }Mapatag ka atep te me baley diye te Hiriku.} rin wey imbunbunan din sikandan te me baluy.)
\verseNumber{7}Sikan naa ka intalukunan ka me tahasiliban te me etew te Hari. Te peglihawang dan, inlekeban dan e ka gumawan te siyudad. Ne nekeuma sikandan taman diye te iglapas te Weyig ne Hurdan ka egpanalukun te me tahasiliban.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}Te ware pad miglipereng ka me tahasiliban te seeye ne marusilem, migpamaneyik e man‑e si Rahab diye te atep eyew egpakiglalag kandan.
\verseNumber{9}Ne migkahiyan din sikandan, “Nakataha a ne imbehey kaniyu te Magbebaye ne Manama ka seini ne inged, wey seini ka egpuunan ne naliyasan key kaniyu wey amana naaldek kaniyu ka langun ne mahinged kayi.
\verseNumber{10}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{2:10: a }Iks 14:21; \BibleCrossReferenceAnchor{b }Num 21:21-35.}Nakarineg key ke immenu te Magbebaye ne Manama te eg-eti ka Malalab ne Dahat te timpu te peglihawang niyu puun te Ihiptu. Nakarineg key degma ke immenu niyu te peggimatey ka daruwa ne Hari te Amurihanen ne si Sihun wey si Ug diye te igsile te Weyig ne Hurdan.
\verseNumber{11}Te pegkarineg ney kayi, naawaan key langun te kabulut tenged kaniyu, su ka Magbebaye ne Manama niyu iyan iya ka Manama te langit wey te tane.
\verseNumber{12}Purisu kuntee, pahunlibet kew keddi te ngaran te Magbebaye ne Manama, ne egpapitew kew te keupiya te pamilya ku iling te keupiya ne impapitew ku kaniyu, wey pamaleheti niyu ne egtumanen niyu seini.
\verseNumber{13}Luwasa niyu ka amey ku, iney ku, me maama ku, me hari ku ne malitan, wey ka langun ne pamilya ran. Luwasa key nikaniyu ne kene key egkapatey.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{14}Ne ingkahiyan sikandin te daruwa ne tahasiliban, “Egpeyimatey key ke kene ney egkatuman ka ingkahi ney! Kene nu re iya degma igpanugtul ka pegsisilib ney kayi. Ne emun ke igbehey e kanami te Magbebaye ne Manama ka seini ne inged, igpapitew ney keykew ka keupiya ney wey egtumanen ney ka ingkahi ney keykew.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{15}Purisu intuntun sikandan ni Rahab diye te bintana pinaahi te lubid, puun su lenged ma te batu ne alad te siyudad ka baley rin.
\verseNumber{16}Ne ingkahiyan din sikandan, “Pangendiye kew te bubungan su eyew kene kew egkakita te seeye se egmanalukun kaniyu. Heles kew diye te tatelu ne aldew taman te eglibed e sikandan. Egkataman, kaayun kew e ne egpabulus eg-uli.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{17}Ne ingkahiyan te daruwa ne tahasiliban si Rahab, “Kene key egkeyiketan te impepahunlibet nu kanami angin e ke egkatuman nu ka seini:
\verseNumber{18}Te peglusud ney kayi te inged niyu, ihiket nu te bintana ka seini se malalab ne lubid ne inggamit nu te pegtuntun kanami. Ne libulunga nu kayi te baley nu ka amey nu, iney nu, me maama nu, wey ka langun ne pamilya nu.
\verseNumber{19}Emun ke due eglihawang kayi te baley nu ne eggendiye te dalan wey egpatey sikandin, warad labet ney su seyyup din e sika. Piru emun ke eggilabetan ka diye te baley nu, sikanami ka egpanabak due.
\verseNumber{20}Piru emun ke igwangal-wangal nu ka pegsisilib ney, kene ney egtumanen ka impepahunlibet nu kanami.”
\verseNumber{21}Ne migtabak sikandin, “Uya, egtumanen ku ka ingkahi niyu.” Ne impeyipanew rin e sikandan. Te nekeyipanew e sikandan, inggiket din e ka malalab ne lubid diye te bintana din.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{22}Ne miggendiye ka me tahasiliban te bubungan wey miggeles sikandan diye te tatelu ne aldew. Ne impamitew sikandan te seeye se egmanalukun kandan diye te langun ne deralanen, piru ware nakita sikandan purisu mig-uli e ka me etew te Hari.
\verseNumber{23}Ne miglibed e ka daruwa ne tahasiliban. Migtupang sikandan te bubungan wey miglapas te weyig taman te nekeyingume e sikandan diye ki Huswi ne anak ni Nun. Ne ingguhud dan ki Huswi ka langun ne neyitabu.
\verseNumber{24}Ingkahiyan dan si Huswi, “Malehet iya ne imbehey te Magbebaye ne Manama kanta ka intiru ne inged, wey timul pad due, nenaaldek kanta ka langun ne mahinged diye.”

\BibleSectionHeading{Ka peglapas te me kabuhalan ni Israil te Hurdan}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{3}Te seup ne aldew, migselem-selem mig-enew ensi Huswi wey ka langun ne me kabuhalan ni Israil wey migligkat e sikandan puun te Sitim. Ne miggendiyad e sikandan te Weyig ne Hurdan wey migkekampu sikandan diye, te ware pad sikandan miglapas.
\verseNumber{2}Te peglihad te tatelu ne aldew, inleug-leug te me pangulu te kabuhalan ni Israil ka kampu,
\verseNumber{3}wey ingkahiyan dan ka me etew, “Emun ke egkakita niyu ka me talagpanubad ne me kabuhalan ni Libi ne migyayung te Tahuanan te Kasabutan te Magbebaye ne Manama niyu, hipanew kew e wey sinundul kew kandan
\verseNumber{4}eyew egkatahaan niyu ke hendei kew egbaye su ware kew re due nakabaye kayi ne dalan. Piru diyu-diyu kew re te Tahuanan te Kasabutan te me sabeka ne kilumitru.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{5}Ne ingkahiyan ni Huswi ka me etew, “Matulusa niyu ka pegkeetew niyu, su eggimu kaaselem ka Magbebaye ne Manama te kein-inuwan para kaniyu.”
\verseNumber{6}Ne ingkahiyan degma ni Huswi ka me talagpanubad, “Uyana niyu ka Tahuanan te Kasabutan wey hun‑a kew te me etew.” Sikan naa ka in-uyan dan e seini wey miggun‑a sikandan te me etew.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{7}Ne ingkahiyan te Magbebaye ne Manama si Huswi, “Tenged te eggimuwen ku kuntee ne aldew, egbantuhen ka te langun ne me kabuhalan ni Israil wey egkanengnengan dan ne indumaan ku sikeykew iling te pegduma ku ki Muwisis.
\verseNumber{8}Kahii nu ka me talagpanubad ne migyayung te Tahuanan te Kasabutan, ‘Emun ke egpakariek kew e langun diye te Weyig ne Hurdan, diye kew pa sesasindeg.’ ”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{9}Purisu ingkahiyan ni Huswi ka me kabuhalan ni Israil, “Hendini kew wey pammineg kew te inlalag te Magbebaye ne Manama niyu.
\verseNumber{10}Egkatahaan niyu kuntee ne egdumaan kew te manekal ne Manama. Te peglusud niyu, egdeldelen din iya ka me Kanaanen, me Hitihanen, me Hibihanen, me Pirisihanen, me Girgasihanen, me Amurihanen, wey me Hibusihanen.
\verseNumber{11}Ne iyan niyu ipewun‑a ipalapas te Weyig ne Hurdan ka egyayung te Tahuanan te Kasabutan te Magbebaye ne Manama ne egmandu te intiru ne kalibutan.
\verseNumber{12}Purisu kuntee, alam kew te sapulu wey daruwa (12) ne etew, tigsalimbeka puun te tagse tribu te Israil.
\verseNumber{13}Te timpu ne egpakariek e te weyig ka me talagpanubad ne egyayung te Tahuanan te Kasabutan te Magbebaye ne Manama te intiru ne kalibutan, egsanggel e ka weyig. Ne ka diye te diraya ne weyig, egkasubung e.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{14-15}Sikan naa ka nangawe e ka me etew diye te me balungbalung dan su eglapas e sikandan te Hurdan. Miggun‑a kandan ka me talagpanubad ne migyayung te Tahuanan te Kasabutan. Tinggaani seeye ne timpu, wey migbaggiyu ka Hurdan. Te pegginguma te me talagpanubad ne migyayung te Tahuanan te Kasabutan diye te weyig, miglapas e sikandan
\verseNumber{16}wey sahuhune ne migsanggel ka weyig. Ne diye nasubung ka weyig te siyudad te Adam ne marani te Saritan. Ne warad degma weyig ne nakaleus diye te Namatey ne Dahat. Seeye naa ka nakalapas ka me etew diye te marani te Hiriku.
\verseNumber{17}Ne diye migmanasindeg te elat te Weyig ne Hurdan ne migmammare e ka me talagpanubad ne migyayung te Tahuanan te Kasabutan, taheed te miglapas ka me kabuhalan ni Israil. Ne ware mig-awe ka talagpanubad taman te naamin e nakalapas ka langun ne etew.

\BibleSectionHeading{Ka me batu ne limlimuan}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{4}Te nakalapas e te Weyig ne Hurdan ka langun ne me kabuhalan ni Israil, ingkahiyan te Magbebaye ne Manama si Huswi,
\verseNumber{2}“Alam ka te sapulu wey daruwa (12) ne etew, tigsalimbeka puun te tagse tribu te Israil.
\verseNumber{3}Ne suhua nu sikandan ne eg-angey te sapulu wey daruwa (12) ne batu diye te taliware te Hurdan, diye te lenged te nasasindehan te me talagpanubad. Ipeuyan nu seini diye te inged ne egkampuwan niyu kangkuwa te marusilem.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{4}Purisu, mig-alam si Huswi te tigsalimbeka puun te tagse tribu te Israil. Ne impeumew rin ka sapulu wey daruwa (12) ne me etew.
\verseNumber{5}Ingkahiyan din sikandan, “Hendiye kew te elat te Hurdan, diye te tangkaan te nalengeran te Tahuanan te Kasabutan te Magbebaye ne Manama niyu. Angey kew te tigsalimbeka ne batu wey tianga niyu seini, tigsalimbeka re ne batu te tagse tribu te Israil.
\verseNumber{6}Ka seini ne me batu, egkeyimu ne limlimuan te inggimu te Magbebaye ne Manama. Emun ke eg-inse kaniyu ka me anak niyu keureme ke nekey ka igpasabut te seini ne me batu,
\verseNumber{7}kahii niyu sikandan te migsanggel ka Weyig ne Hurdan te timpu ne impalapas ka Tahuanan te Kasabutan te Magbebaye ne Manama. Seini ne me batu, limlimuan te me kabuhalan ni Israil te ware egtamanan.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}Ne intuman te sapulu wey daruwa (12) ne etew ka insuhu ni Huswi kandan sumale te inlalag te Magbebaye ne Manama ki Huswi. Mig-angey sikandan te sapulu wey daruwa (12) ne batu diye te elat te Hurdan, tigsalimbeka tagse tribu te Israil. Ne in-uyan dan seini diye te inged ne ingkekampuwan dan wey intahu dan seini diye.
\verseNumber{9}Migtahu degma si Huswi te sapulu wey daruwa (12) ne batu diye te elat te Hurdan, diye te nalengeran te me talagpanubad ne migyayung te Tahuanan te Kasabutan. Minsan kuntee diye ded ka seeye ne me batu.
\verseNumber{10}Migpabulus migsasindeg ka me talagpanubad ne migyayung te Tahuanan te Kasabutan diye te elat te Weyig ne Hurdan taman te neimpusan e ka langun ne impeyimu te Magbebaye ne Manama ki Huswi pinaahi ki Muwisis.
\BibleParagraphStyleP
Ne migdagdahew e miglapas ka me etew.
\verseNumber{11}Te nakalapas e ka langun ne etew, impalapas e degma ka Tahuanan te Kasabutan te Magbebaye ne Manama. Ne miggun-e e man‑e ka me talagpanubad te keet-etawan.
\verseNumber{12}Ne miggun‑a miglapas ka me kabuhalan ni Rubin, ni Gad, wey katenge te me kabuhalan ni Manasis\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{4:12 }Inteil ni Muwisis diye te kabuhalan ni Rubin, ni Gad, wey te katenge te kabuhalan ni Manasis ka tane ne diye dapit te igsile te Weyig ne Hurdan wey ka katenge te kabuhalan ni Manasis diye te iglineb.} ne kumplitu te panganiban wey andam ne egpakiggira sumale te insuhu ni Muwisis kandan.
\verseNumber{13}Migginguma ka me lukes ne andam ne egpakiggira ne hep‑at ne pulu ne libu (40,000), wey migdumaan sikandan te Magbebaye ne Manama te pegbaye dan diye te napu ne marani te Hiriku.
\verseNumber{14}Te seeye ne aldew, impabantug te Magbebaye ne Manama si Huswi diye te langun ne me kabuhalan ni Israil. Intahud sikandin te me etew te intiru ne umul rin iling te pegtahud te me etew ki Muwisis.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{15}Ne ingkahiyan te Magbebaye ne Manama si Huswi,
\verseNumber{16}“Kahii nu ka me talagpanubad ne migyayung te Tahuanan te Kasabutan ne eggakap e sikandan te Weyig ne Hurdan.”
\verseNumber{17}Purisu impahakap din e te Hurdan ka me talagpanubad.
\verseNumber{18}Te nakahakap e te weyig ka me talagpanubad ne migyayung te Tahuanan te Kasabutan, migduu e man‑e ka weyig iling te an-anayan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{19}Miglapas ka me kabuhalan ni Israil diye te Hurdan te igkasapulu ne aldew te an-anayan ne bulan. Ne nangekampu sikandan diye te Gilgal ne lenged te Hiriku ne diye dapit te igsile.
\verseNumber{20}Ne diye itahu ni Huswi ka sapulu wey daruwa (12) ne batu ne impaangey rin diye te Hurdan.
\verseNumber{21}Ne ingkahiyan ni Huswi ka me kabuhalan ni Israil, “Emun ke eg-inse kaniyu ka me anak niyu keureme ke nekey ka igpasabut te seini ne me batu,
\verseNumber{22}kahii niyu sikandan, ‘Neetiyan ka Weyig ne Hurdan te peglapas te me kabuhalan ni Israil.’
\verseNumber{23}Su impeetiyan te Magbebaye ne Manama niyu ka Weyig ne Hurdan taman te nakalapas key e, iling te peg-eti rin dengan te Malalab ne Dahat taman te nakalapas key e langun.
\verseNumber{24}Inggimu rin seini eyew eg-ileen sikandin te langun ne etew te kalibutan ne maresen iya sikandin, wey eyew egtahuren niyu sikandin ne Manama niyu te ware egtamanan.”
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{5}Narineg te langun ne Hari te Amurihanen ne diye te iglineb te Weyig ne Hurdan, wey te langun ne Hari te Kanaanen ne diye te ilis te Dahat ne Miditiranyu, te impeetiyan te Magbebaye ne Manama ka Hurdan te peglapas te me kabuhalan ni Israil. Seeye naa ka naaldek sikandan wey warad kabulut dan ne egkuntere te me kabuhalan ni Israil.

\BibleSectionHeading{Ka pegtuli wey ka sahakeen diye te Gilgal}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{2}Ne ingkahiyan te Magbebaye ne Manama si Huswi, “Himu ka te ilab puun te sumalem ne batu wey tulii nud man‑e ka me kabuhalan ni Israil ne ware pad natulii.”
\verseNumber{3}Sikan naa ka miggimu si Huswi te ilab wey intulian din ka me kabuhalan ni Israil diye te Gibiyat-Haaralut.\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{5:3 }Te Hibruwanen: Ka Gibiyat-Haaralut iyan igpasabut ka “bubungan ne tulianan.”}
\verseNumber{4-6}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{5:6: }Num 14:28-35.}Seini ka egpuunan mania te inggimu rin sika. Te peg-awe dan diye te Ihiptu, natulian e ka langun ne me kabuhalan ni Israil. Piru ware pad natulii ka neneetew te timpu te sasangan sikandan ne eggipanew diye te disirtu te hep‑at ne pulu (40) ne leg‑un. Te seeye ne timpu, nammatey e ka me lukes ne eleg e ne egpakiggira su ware dan ma tumana ka suhu te Magbebaye ne Manama. Ingkahiyan sikandan te Magbebaye ne Manama ne kene dan e egkakita ka meupiya ne tane wey dakel se eg-uma\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{5:6 }Te Hibruwanen: tane ne egtulayasan te gatas wey teneb.} ne insaad din ne igbehey kandan.
\verseNumber{7}Ne ka me anak dan ne migsubal kandan, intulian ni Huswi su ware ma natulii sikandan te timpu te sasangan pad sikandan ka eggipanew.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}Te natulian e ka langun, migpalunggaat pad sikandan diye te kampu ran taman te neulian e ka me pali dan.
\verseNumber{9}Ne ingkahiyan te Magbebaye ne Manama si Huswi, “Kuntee ne aldew in-awe ku ka keyilew niyu puun te pegkeuripen niyu te Ihiptu.” Sikan naa ka minsan kuntee, ingngaranan te Gilgal\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{5:9 }Ka ngaran ne Gilgal egpekeg-iling te Hibruwanen ne lalag ne “in-awe”.} ka seeye ne inged.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{10}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{5:10: }Iks 12:1-13.}Taheed te nangekampu pad ka me kabuhalan ni Israil diye te Gilgal ne diye te napu te Hiriku, migsahakeen sikandan te Peglihad te Panalihan te Manama te igkasapulu wey hep‑at (14) ne aldew te an-anayan ne bulan.
\verseNumber{11}Te seup ne aldew, migkeen sikandan te egkakeen ne in-uma te seeye ne inged: sinandag ne keenen wey paan ne ware patulin.
\verseNumber{12}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{5:12: }Iks 16:35.}Puun te seeye ne timpu, mig-engked e ka peg-uran te mana, wey warad nakakuwa kayi ka me kabuhalan ni Israil. Puun te seeye ne leg‑un, iyan dan e egkeenen ka eg-uma te tane te Kanaan.

\BibleSectionHeading{Si Huswi wey ka etew ne due kampilan}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{13}Taheed te diye si Huswi te marani te Hiriku, due nakita rin ne etew ne migsasindeg diye te tangkaan din ne miggen-gen te kampilan. Mig-insaan sikandin ni Huswi, “Sundalu ney sikeykew wey ke kuntere ney naa?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{14}Ne migtabak ka etew, “Kena a ne sundalu niyu wey ke kuntere naa. Sikeddi ka pangulu te me sundalu te Magbebaye ne Manama.”
\BibleParagraphStyleP
Ne miglangkeb si Huswi eyew egsimba kandin wey mig-insaan din, “Ahalen, nekey ka igkeupii nu ne eggimuwen ku te suluhuanen nu?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{15}Ne migtabak ka pangulu te me sundalu te Magbebaye ne Manama, “Luunga nu ka sandal nu su matulus ka inged ne migsasindehan nu.” Ne intuman ni Huswi ka impeyimu kandin.

\BibleSectionHeading{Ka pegkahuhus te Hiriku}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{6}Ne inlekeban ay-ayari te me mahinged te siyudad ne Hiriku ka me gumawan dan tenged te me kabuhalan ni Israil. Ne ware etew ne egpakalasud wey ke egpakalihawang naa te siyudad.
\verseNumber{2}Ne ingkahiyan te Magbebaye ne Manama si Huswi, “Igpatalu ku keykew ka Hiriku lagkes ka Hari wey ka me bahani.
\verseNumber{3}Linglinguti nu ka siyudad duma te me sundalu nu kasabeka te tagse aldew te hen‑em ne aldew.
\verseNumber{4}Pewun‑aa nu ka pitu ne talagpanubad ne eg-uyan te me trumpita ne sungey te lukes ne karniru. Te igkapitu ne aldew, linguti nu te kapapitu ka siyudad duma te me sundalu, wey duma te me talagpanubad ne egparahing te trumpita ne sungey.
\verseNumber{5}Ne egparahingen dan te mananey ka me trumpita. Ne emun ke egkarineg nud e seini, pepanguleyia nud naa patamtamana ka me etew wey egkahuhus ka batu ne alad te siyudad. Ne egpakalasud kew e langun su warad man e elet.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{6}Purisu, inlibulung ni Huswi ka me talagpanubad wey ingkahiyan din, “Yayungi niyu ka Tahuanan te Kasabutan te Magbebaye ne Manama. Ne due eggun‑a ne pitu ne talagpanubad ne eg-uyan te me trumpita ne sungey te karniru.”
\verseNumber{7}Ne ingkahiyan din degma ka me etew, “Ligkat kew e! Linguti niyud e ka siyudad. Ne due eggun‑a ne me sundalu ne kumplitu te panganiban te seeye se pitu ne talagpanubad ne migyayung te Tahuanan te Kasabutan te Magbebaye ne Manama.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}Pegkapenga ni Huswi te pegsuhu te me etew, miggun-e e ka pitu ne talagpanubad te seeye se me talagpanubad ne migyayung te Tahuanan te Kasabutan wey imparahing dan e ka me trumpita ran ne sungey.
\verseNumber{9}Ne miggun‑a ka duma ne me sundalu ne kumplitu te panganiban te seeye se me talagpanubad ne migparahing te me trumpita, wey migsinundul ka duma ne me sundalu te me talagpanubad ne migyayung te Tahuanan te Kasabutan taheed te imparahing ka me trumpita.
\verseNumber{10}Piru ware pad ipepanguleyi ni Huswi ka me etew wey ke eglalag-lalag naa taman te egsuhuen din e sikandan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{11}Sikan naa ka impalingut dan kasabeka te siyudad ka Tahuanan te Kasabutan te Magbebaye ne Manama. Pegkapenga ran, miglibed e sikandan diye te kampu wey diyad sikandan miggirehe.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{12}Te pegkamaselem e, migselem-selem mig-enew si Huswi. Ne inyayungan e man‑e te me talagpanubad ka Tahuanan te Kasabutan.
\verseNumber{13}Ne miggun‑a red man‑e ka pitu ne talagpanubad ne migparahing te me trumpita. Ne sikan ded degma ka inggimu te me sundalu ne kumplitu te panganiban, miggun‑a ka duma wey migpamewuri ka duma te seeye se pitu ne talagpanubad ne migyayung te Tahuanan te Kasabutan, taheed te pabulus ne imparahing ka me trumpita.
\verseNumber{14}Te igkarangeb e ne aldew, miglingut e man‑e sikandan te siyudad wey miglibed e man‑e sikandan diye te kampu ran. Ne seeye ded ka inggimu ran te hen‑em ne aldew.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{15}Te egpamalat-palat pad te igkapitu ne aldew, nangenew e sikandan wey migparid e man‑e sikandan palingut te siyudad iling te inggimu ran te an-anayan. Piru te seini ne aldew, kapapitu sikandan miglingut te siyudad.
\verseNumber{16}Te igkapitu ran e te eglingut, imparahing e te me talagpanubad ka me trumpita, wey ingkahiyan ni Huswi ka me etew, “Panguleyi kew e su imbehey e kanta te Magbebaye ne Manama ka seini ne siyudad!
\verseNumber{17}Ne keilangan ne egdereetan en iya ka langun ne diye te Hiriku isip ighalad wey igpanubad te Magbebaye ne Manama. Iyan de egkaluwas si Rahab ka malitan ne egpamelegye te lawa wey ka langun ne sakup te pamilya rin tenged su inluwas din ma ka me tahasiliban ta.
\verseNumber{18}Ne kene kew panguwa te minsan nekey ne natahahe e ne egdereetan. Egkahule kew ke egpanguwa kew kayi, wey sikaniyu ka egpuunan ke due egginguma ne karereetan te Israil.
\verseNumber{19}Piru ilein niyu ka langun ne inggimu puun te pelata, bulawan, burunsi wey ke putew naa su para sika te Magbebaye ne Manama. Ne keilangan ne itahu niyu sika diye te tahuanan te karatuan te Magbebaye ne Manama.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{20}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{6:20: }Hib 11:30.}Sikan naa ka imparahing e te me talagpanubad ka me trumpita ne sungey. Te pegkarineg dutu te me kabuhalan ni Israil, migpanaman-taman e sikandan migpanguleyi wey nahuhus ka batu ne alad te siyudad. Ne nakalasud e sikandan, wey in-ahew ran e ka siyudad.
\verseNumber{21}Ne inggule dan pangimatayi ka langun ne diye te siyudad, ka me lukes, me malitan, me buyag, wey me bate-bate pad. Inlagkes dan degma pangimatayi ka me baka, me karniru, wey me asnu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{22}Ne ingkahiyan ni Huswi ka daruwa ne tahasiliban dengan, “Hendiyei niyu ka baley te malitan ne egpamelegye te lawa wey palihawanga niyu sikandin wey ka langun ne sakup te pamilya rin sumale te insaad niyu kandin.”
\verseNumber{23}Purisu, nangendiyad e sikandan wey impalihawang dan si Rahab, duma te amey rin, iney rin, me maama rin, wey ka langun ne sakup te pamilya rin. Impalihawang dan ka langun ne sakup te pamilya ni Rahab wey impeugpe dan diye te lihawangan te kampu ran.
\verseNumber{24}Ne insilaban dan ka intiru ne siyudad wey ka langun ne nakatahu diye, angin e te me kasangkapan ne inggimu puun te pelata, bulawan, burunsi, wey putew. Impanguwa ran seini wey intahu dan diye te balungbalung ne tahuanan te karatuan te Magbebaye ne Manama.
\verseNumber{25}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{6:25: }Hib 11:31.}Piru inluwas ni Huswi si Rahab, ka malitan ne egpamelegye te lawa wey ka langun ne sakup te pamilya rin, tenged su inluwas din ma ka insuhu ni Huswi ne migsisilib te Hiriku. Ne minsan kuntee mig-ugpe ded diye te Israil ka me kabuhalan ni Rahab.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{26}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{6:26: }1Har 16:34.}Te seeye ne timpu, impanpanayan ni Huswi ka me kabuhalan ni Israil te, “Egdilusen te Magbebaye ne Manama ka minsan hentew ne egbalew-balew egpasasindeg te siyudad ne Hiriku.
\BibleParagraphStyleQ
Ne egpatayan te panganey ne anak
\BibleParagraphStyleQQ
ka minsan hentew ne egpasasindeg te pabunsuran te siyudad.
\BibleParagraphStyleQ
Ne egpatayan te kinaariyan ne anak
\BibleParagraphStyleQQ
ka minsan hentew ne egpasasindeg te me gumawan te siyudad.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{27}Ne indumaan iya te Magbebaye ne Manama si Huswi, wey nabantug sikandin te minsan hendei ne inged.

\BibleSectionHeading{Ka sale ni Akan}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{7}Piru insupak te me kabuhalan ni Israil ka insuhu kandan ne kene egkuwa te minsan nekey ne inhalad wey impanubad para te Magbebaye ne Manama. Ne due etew ne egngaranan ki Akan ne migpanguwa te me kasangkapan ne kene igpakuwa kandan, sikan naa ka mig-ebel-ebel ka langet te Magbebaye ne Manama te me kabuhalan ni Israil. Si Akan anak ni Karmi. Ne si Karmi anak ni Sabdi, wey si Sabdi anak ni Sira. Ne sakup sikandan te me kabuhalan ni Huda.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{2}Ne puun te Hiriku, migpeuyan si Huswi te me etew ne egsisilib diye te Ay, ka siyudad ne diye te kewun‑aan te Bitil diye dapit te igsile ne marani te Bit-Abin. Purisu nangendiye ka me etew eyew egsisilib diye te Ay.
\verseNumber{3}Te peglibed dan e, ingkahiyan dan si Huswi, “Kene egkaayun ne eglusud ki langun diye te Ay su kene ne masulug ka me mahinged diye. Suhu ke re te daruwa ne libu (2,000) wey ke tatelu ne libu (3,000) naa ne sundalu.”
\verseNumber{4}Purisu, me tatelu ne libu (3,000) re ne me kabuhalan ni Israil ka miglusud te Ay, piru nenakapallahuy sikandan puun te me mahinged diye.
\verseNumber{5}Impanalukunan sikandan ligkat te gumawan te siyudad peendiye te Sibarim, wey napatayan sikandan te tatelu ne pulu wey hen‑em (36) te pegtupang dan diye te me bubungan. Sikan naa ka naawaan ka me kabuhalan ni Israil te kabulut wey nenalliyasan sikandan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{6}Tenged te peglungku ni Huswi wey te me igdatu te me kabuhalan ni Israil, inggisi dan ka me kumbale dan, imbukbukan dan te me alinepung ka me ulu ran, wey miglangkeb sikandan diye te tangkaan te Tahuanan te Kasabutan te Magbebaye ne Manama taman te marusilem.
\verseNumber{7}Ne migkahi si Huswi, “He Magbebaye ne Manama, mania te impalapas key pad iya nikeykew te Hurdan ke igpatalu key re nikeykew te me Amurihanen? Meupiya pad perem ke diye key red kuntee te talipag te Hurdan.
\verseNumber{8}He Magbebaye ne Manama, nekey naan e ka igkalalag ku te nakapallahuy ka me kabuhalan ni Israil puun te me kuntere dan?
\verseNumber{9}Emun ke egkatahaan seini te me Kanaanen wey duma pad ne me mahinged kayi, eglingutan key e nikandan wey egpangimatayan key e. Purisu, nekey‑a ka eggimuwen ney eyew kene egpakakahi ka me etew te kene ka ne mabantug ne Manama?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{10}Ne ingkahiyan te Magbebaye ne Manama si Huswi, “Sasindeg ka! Mania te miglangkeb ka?
\verseNumber{11}Nakasale ka me kabuhalan ni Israil; insupak dan ka kasabutan ku kandan. Impanguwa ran ka me kasangkapan ne nakahalad e wey nakapanubad e keddi. Intakew ran seini wey mig-uubat pad man‑e sikandan ne ware migpanakew, wey insewug dan e itahu te me kasangkapan dan.
\verseNumber{12}Sika ka egpuunan ne ware natalu te me kabuhalan ni Israil ka me kuntere dan. Ne nakapallahuy sikandan su minsan sikandan, inteil e iya te Manama ne egkapatey. Kena ad egduma kaniyu angin e ke egdereetan niyu ka me kasangkapan ne ware ku ipakuwa kaniyu.
\verseNumber{13}Kahii nu ka me etew te keilangan ne egkamatulus sikandan kaaselem su egkahi a se Magbebaye ne Manama, ‘Sikaniyu se me kabuhalan ni Israil, due inggeles niyu ne me kasangkapan ne nahalad e wey nakapanubad e keddi. Kene kew egpakasukul te me kuntere niyu ke kene niyu eg-aween due te kaniyu ka sika ne me kasangkapan.
\verseNumber{14}Sikan naa, parani kew kaaselem keddi se tagse tribu. Ka egkaalam ku ne tribu ne nakasale, egparani keddi ka tagse pamilya. Ne ka egkaalam ku ne pamilya ne nakasale, egparani keddi ka tagse sabeka ne sakup te sika ne pamilya.
\verseNumber{15}Ka etew ne egkasapenan ku ne migkuwa te me kasangkapan ne natahahe e ne egdereetan, egtutungen sikandin duma te pamilya rin wey te langun ne karatuan din. Su insupak din ka kasabutan ku, wey nekeyimu sikandin te mekeyilew-hilew diye te Israil.’ ”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{16}Te maselem-selem pad, impeparani e ni Huswi diye te Magbebaye ne Manama ka tagse tribu te Israil. Ne iyan naalam ka me kabuhalan ni Huda.
\verseNumber{17}Ne impeparani rin ka me sakup te me kabuhalan ni Huda wey iyan din naalam ka kabuhalan ni Sira. Ne impeparani rin ka kabuhalan ni Sira wey iyan din naalam ka pamilya ni Sabdi.
\verseNumber{18}Ne impeparani rin ka pamilya ni Sabdi wey iyan naalam si Akan. Si Akan, anak ni Karmi. Ne si Karmi, anak ni Sabdi wey si Sabdi, anak ni Sira. Sakup sikandan te me kabuhalan ni Huda.
\verseNumber{19}Ne ingkahiyan ni Huswi si Akan, “Tatu, inangen nu ke nekey ka malehet kayi te tangkaan te Magbebaye, ka Manama te Israil, wey ipangguhud nu ka sale nu. Inangen nu kuntee keddi ke nekey ka inggimu nu. Kene nu iheeles keddi.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{20}Ne migtabak si Akan, “Malehet iya ne nakasala a te Magbebaye ne Manama te Israil. Ne seini ka inggimu ku:
\verseNumber{21}nakaahew ki te me kasangkapan, wey due nakita ku ne mateles ne kumbale ne egpuun te Babilunya, pelata ne me daruwa ne kilu, wey sabeka ne tempug ne bulawan ne ware de migginguma te liware te kilu se kabehat. Amana a neimma te seeye ne me kasangkapan, purisu ingkuwa ku. Ne inlebeng ku seeye diye te seled te balungbalung ku, wey impariralem ku ka pelata.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{22}Purisu, impeendiyaan ni Huswi te pila-pila ne etew ka balungbalung ni Akan. Ne nakita ran diye ka me kasangkapan ne inlebeng, wey nakariralem iya ka pelata.
\verseNumber{23}Ingkuwa ran seini wey in-uyan dan diye ki Huswi wey te me kabuhalan ni Israil, wey impanahu dan seini diye te tangkaan te Magbebaye ne Manama.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{24}Ne in-uyan ni Huswi wey te langun ne me kabuhalan ni Israil si Akan diye te bangalug ne egngaranan te Akur.\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{7:24 }Ka “Akur” iyan igpasabut ka “samuk”. Ka ngaran ne “samuk” ingngaran te bangalug tenged te sale ni Akan ne iyan egpuunan ne nasamuk ka kabuhalan ni Israil.} In-lagkes dan uyana ka pelata, kumbale, sabeka ne tempug ne bulawan, me anak din, me baka rin, me asnu rin, me karniru rin, balungbalung din, wey ka langun ne karatuan din.
\verseNumber{25}Te pegginguma ran diye, ingkahiyan e ni Huswi si Akan, “Sikeykew ka egpuunan ne egkareetan key, purisu, eglegparan ka kuntee te Magbebaye ne Manama.” Ne imbebatu e te langun ne kabuhalan ni Israil si Akan wey ka pamilya rin taman te nammatey sikandan. Insilaban dan ka lawa ran wey ka me karatuan dan.
\verseNumber{26}Pegkeimpus, intambuan dan si Akan te masulug ne me batu. Ne minsan kuntee diye ded ka seeye ne me batu. Ne ingngaranan ka seeye ne inged te bangalug ne egngaranan te Akur.
\BibleParagraphStyleP
Ne naawe e ka egmangebel-ebel ne langet te Magbebaye ne Manama.

\BibleSectionHeading{Ka pegkatalu wey ka pegkahuhus te Ay}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{8}Ne migkahiyan te Magbebaye ne Manama si Huswi, “Kene ka kaaldek wey ke egmahuye naa. Dumaa nu ka langun ne sundalu nu wey lusuri niyu abeyi ka Ay, su igbehey kud e kaniyu ka Hari te Ay, wey ka me etew rin, ka siyudad din, wey ka me inged din.
\verseNumber{2}Himuwa niyu diye te Ay wey te Hari dutu, ka iling te inggimu niyu diye te Hiriku wey te Hari diye. Piru te seini ne timpu, egkaayun e ne egpanguen niyud ka me kasangkapan dan wey ka me ayam dan. Andam kew wey tigkawa niyu sikandan lusuri, ne diye kew baye te liyu te siyudad.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{3}Sikan naa ka migpangandam si Huswi wey ka me sundalu rin ne eglusud te Ay. Mig-alam si Huswi te tatelu ne pulu ne libu (30,000) ne me bahani, wey impeyipanew rin sikandan te marusilem.
\verseNumber{4}Ne seini ka impanaha-taha rin kandan, “Heles kew diye te liyu te siyudad, piru kene kew re amana pariyu. Ne pangandam kew layun ne eglusud te minsan nekey ne uras.
\verseNumber{5}Ne sikeddi wey ka duma ku ne me sundalu, eglusud diye te tangkaan te siyudad. Ne emun ke eglihawang e sikandan ka egkuntere kanami, egpallahuy key iling te an-anayan ne peglusud ta kandan.
\verseNumber{6}Ne kahiyen dan e ne naaldek key kandan iling te an-anayan. Sikan naa ka egtalukunan key e nikandan taman te egpakapariyu e sikandan te siyudad.
\verseNumber{7}Ne lihawang kew naan e diye te inggelesan niyu wey lusuri niyud ka siyudad, su imbehey e seini kaniyu te Magbebaye ne Manama niyu.
\verseNumber{8}Emun ke egkaahew niyud ka siyudad, silabi niyu seini sumale te insuhu te Magbebaye ne Manama. Tumana niyu seini se insuhu ku kaniyu.”
\verseNumber{9}Purisu, impeendiyad e sikandan ni Huswi, wey nangeles sikandan diye te lenged te Ay, diye dapit te iglineb, diye seini te elat-elat te Ay wey Bitil. Ne migpalunggaat de mule si Huswi wey ka me duma rin diye te kampu ran te seeye ne marusilem.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{10}Te napawe e, migselem-selem mig-enew si Huswi wey inlibulung din ka me sundalu rin. Ne iyan migpangulu si Huswi wey ka me igdatu te Israil te peggendiye dan te Ay.
\verseNumber{11}Ne nekeuma sikandan diye te inged ne egpakatangke te siyudad te Ay, wey diyad sikandan migkekampu. Diye seini te igkahibang ne balabahan te siyudad. Ne due bangalug ne nakataliware kandan wey te Ay.
\verseNumber{12}Ne duen e impewun‑a ni Huswi ne lalimma ne libu (5,000) ne sundalu ne impeeles din diye dapit te iglineb te siyudad, diye seini te elat-elat te Ay wey Bitil.
\verseNumber{13}Iling kayi ka pegteil ni Huswi te me sundalu: ka masulug ne me sundalu diye te lenged te siyudad, te igkahibang ne balabahan, wey ka impeeles diye lenged te peka te siyudad, dapit te iglineb. Te marusilem e, miggendiye si Huswi wey ka me duma rin diye te napu.
\verseNumber{14}Te pegkakita te Hari te Ay te me kabuhalan ni Israil, migdagdahew sikandin miglihawang wey ka langun ne sundalu rin te siyudad te pegkamaselem. Ne miggendiye sikandan te inged ne egpakapantew te napu te Hurdan eyew egpakiggira te me kabuhalan ni Israil. Ware sikandan nakataha ne duen bes eglusud kandan ne egpuun diye te liyu te siyudad.
\verseNumber{15}Ne miglilibat si Huswi wey ka langun ne me bahani rin ne ubag kun natalu sikandan, wey namallahuy sikandan diye te disirtu.
\verseNumber{16}Purisu migtalukunan sikandan te langun ne lukes te Ay taman te nakapariyu e sikandan te siyudad.
\verseNumber{17}Ne puun su naamin langun migtalukun te me kabuhalan ni Israil ka me lukes te Ay, sikan naa ka ware dan e nalekebi ka siyudad.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{18}Ne ingkahiyan te Magbebaye ne Manama si Huswi, “Itinuru nu ka deldeg nu diye te Ay, su igbehey kud seini kaniyu.” Sikan naa ka intinuru e ni Huswi ka deldeg din diye te Ay.
\verseNumber{19}Te pegtinuru ni Huswi te deldeg din, nanlihawang e ka me etew rin diye te inggelesan dan. Ne inlusuran dan e ka siyudad wey migdagdahawan dan seini te egsilab.
\verseNumber{20}Miglilingey ka me matig-Ay, wey nakita ran ne mig-eebel e ka siyudad dan. Ne dutu, warad egkapallahuyan dan su migpalilibed man‑e diye te kandan ka me kabuhalan ni Israil ne immanalukunan dan diye te disirtu.
\verseNumber{21}Su nakita ni Huswi wey te me etew ne migduma kandin ne nakalasud e ka me duma ran diye te siyudad, wey nasilaban dan e seini. Sikan naa ka migpalilibed e sikandan wey impangimatayan dan ka me matig-Ay.
\verseNumber{22}Ne nanlihawang e seeye se me kabuhalan ni Israil ne miglasud te siyudad wey migbulig sikandan migpangimatey te me matig-Ay. Nalingutan dan ka me matig-Ay wey impangimatayan dan langun, wey warad iya nakapallahuy wey ke nasame naa.
\verseNumber{23}Piru in-uyag dan ka Hari te Ay, wey in-uyan dan diye ki Huswi.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{24}Te naamin e neyimatayi te me kabuhalan ni Israil ka langun ne matig-Ay ne miglupug kandan diye te me kamet wey diye te disirtu, miglibed e sikandan diye te siyudad wey impangimatayan dan ka langun ne nasame diye.
\verseNumber{25}Te seeye ne aldew, naamin neyimatayi ka langun ne matig-Ay—migginguma ka langun ne me lukes wey me malitan te sapulu wey daruwa ne libu (12,000).
\verseNumber{26}Ne migpabulus si Huswi ka migtinuru te deldeg din diye te Ay taman te neyimatayan e ka langun ne mahinged diye.
\verseNumber{27}Ne impanguwa te me kabuhalan ni Israil ka me ayam, wey me kasangkapan puun te siyudad sumale te insuhu te Magbebaye ne Manama ki Huswi.
\verseNumber{28}Ne insilaban ni Huswi ka Ay wey warad seini nabalbalawi napasasindeg. Ne minsan kuntee warad mig-ugpe diye.
\verseNumber{29}Ne inggimatayan ni Huswi ka Hari te Ay wey imbitin diye te kayu wey imbalahad din diye taman te naapunan. Te egkasagkup e, impaangey e ni Huswi ka minatey wey imparegpak din diye te lihawangan te gumawan te siyudad. Ne imbunbunan dan e seini te me batu, wey minsan kuntee egkakita red diye ka me batu.

\BibleSectionHeading{Ka pegbasa te Balaud diye te bubungan te Ibal}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{30}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{8:30-32: }Diy 27:2-8.}Ne miggimu si Huswi te altar diye te bubungan te Ibal para te Magbebaye ne Manama te Israil.
\verseNumber{31}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{8:31: }Iks 20:25.}Inggimu rin seeye tenged te suhu ni Muwisis ne suluhuanen te Magbebaye ne Manama diye te me kabuhalan ni Israil ne nasulat te libru te Balaud ni Muwisis ne miggenendue, “Himuwi a te altar ne inggimu puun te batu ne ware nasapsapi te minsan nekey ne putew.” Ne diye te ampew te sika ne altar, migpanubad sikandan te igpanubad para te keupianan diye te Magbebaye ne Manama.
\verseNumber{32}Ne diye te tangkaan te me kabuhalan ni Israil, in-ikul sulata ni Huswi diye te me batu ka Balaud ne insulat ni Muwisis.
\verseNumber{33}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{8:33-35: }Diy 11:29; 27:11-14.}Ka langun ne me kabuhalan ni Israil duma te igdatu dan, me upisyal ran, me talewukum dan wey ka seeye se me lapu ne mig-ugpe duma kandan, migsasindeg ne migpatangkeey. Nabaad sikandan te daruwa ne punduk, wey egkeinniyuhan te senge-punduk ka bubungan te Girisim, wey ka sabeka ne punduk, egkeinniyuhan dan ka Ibal. Ne diye te taliware dan migsasindeg ka me talagpanubad ne kabuhalan ni Aarun ne migyayung te Tahuanan te Kasabutan te Magbebaye ne Manama. Naluhey e isuhu ni Muwisis ne suluhuanen te Manama, ne eggimuwen dan seeye eyew te pegdawat te panalangin dan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{34}Ne imbasa ni Huswi te meemen ka intiru ne Libru te Balaud, lagkes ka me panalangin wey ka me dilus ne nasulat.
\verseNumber{35}Imbasa rin te tigsalimbeka ka me suhu ni Muwisis diye te tangkaan te me kabuhalan ni Israil, me malitan, me bate, wey te seeye se me lapu ne mig-ugpe duma kandan.

\BibleSectionHeading{Ka peg-akal te me matig-Gibyun ki Huswi}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{9}Ne narineg ka pegpanalu te me kabuhalan ni Israil te langun ne Hari ne nangugpe diye te marani te Weyig ne Hurdan, dapit te iglineb. Me Hari sikandan te Hitihanen, Amurihanen, Kanaanen, Pirisihanen, Hibihanen, wey Hibusihanen. Diye sikandan nangugpe te me bubungan, me napu diye te iglineb, wey diye te me ilis te Dahat ne Miditiranyu taman diye te Libanun.
\verseNumber{2}Ne miglibulung sikandan langun ka egpakiggira ki Huswi wey te me kabuhalan ni Israil.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{3}Piru te pegkarineg te me matig-Gibyun meyitenged te neyimu ni Huswi diye te Hiriku wey te Ay,
\verseNumber{4}nekegsabut sikandan ne eg-akalan dan si Huswi. Ne migsuhu sikandan te me etew peendiye ki Huswi ne due me asnu ne indulanan te leddak ne me saku, te nahisi wey tinupakan ne me tahuanan te binu.
\verseNumber{5}Ne migsaluub sikandan te leddak ne me kumbale, te leddak wey tinupakan ne me sandal. Ne iyan dan imbewu ka migkehal e wey nallupet e ne me paan.
\verseNumber{6}Ne miggendiye sikandan ki Huswi diye te ingkekampuwan te me kabuhalan ni Israil diye te Gilgal. Ne ingkahiyan dan si Huswi wey ka me kabuhalan ni Israil, “Mariyu amana ka inged ne impuunan ney; igkeupii ney perem ne eggimu ki te kasabutan ne kene key nikaniyu eggilabetan.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{7}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{9:7: }Iks 23:32; 34:12; Diy 7:2.}Piru migtabak ka me pangulu te Israil, “Mania te eggimu key te kasabutan kaniyu? Kema mule ke marani re kayi ka impuunan niyu.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}Ne migpeyid‑u-hid‑u sikandan ki Huswi ne miggenendue, “Andam key ne egpasuluhuanen keykew.”
\BibleParagraphStyleP
Ne mig-insaan sikandan ni Huswi, “Hentew kew bes, wey hendei kew migpuun?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{9}Ne migtabak sikandan, “Mariyu amana ne inged ka impuunan ney. Miggendini key tenged su nabantuhan key te Magbebaye ne Manama niyu. Narineg ney ka langun ne inggimu rin diye te Ihiptu.
\verseNumber{10}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{9:10: }Num 21:21-35.}Nanengnengan ney degma ka inggimu rin te daruwa ne Hari ne me Amurihanen diye te igsile te Hurdan, ne iyan si Sihun ne Hari te Hisbun, wey si Ug ne Hari te Basan ne mig-ugpe diye te Astarut.
\verseNumber{11}Sikan naa ka ingkahiyan key te me igdatu ney, wey te langun ne mahinged te inged ney, ‘Andam kew te egkakeen niyu para te peggipanew niyu. Pakigkita kew te me kabuhalan ni Israil wey kahii niyu sikandan ne andam ki ne egkeyimu ne suluhuanen dan. Peyimuwa niyu sikandan te kasabutan ne kene ki nikandan eggilabetan.’
\verseNumber{12}Ne tengtengi niyu ka paan ney; meinit pad seini te pegligkat ney, piru kuntee, migkehal e wey nallupet e.
\verseNumber{13}Tengtengi niyu man‑e ka tinupakan ne me tahuanan te binu, iyam pad seini, piru kuntee, nabindas e. Nalledak e degma ka me kumbale ney wey ka me sandal ney tenged te mariyu amana ne inged ka impuunan ney.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{14}Ne inggeraman te me kabuhalan ni Israil ka pegkeen dan ke malehet naan iya ne naluhey e, piru ware sikandan nekeinse te Magbebaye ne Manama.
\verseNumber{15}Ne miggimu si Huswi te kasabutan ne kene din eggilabetan sikandan wey ke eggimatayan naa. Ne impahunlibetan seini te me pangulu te Israil.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{16}Te peglihad te tatelu ne aldew puun te peggimu ran te kasabutan, natahaan te me kabuhalan ni Israil ne marani bes de ka nangugpaan te seeye ne me etew.
\verseNumber{17}Purisu, nangipanew ka me kabuhalan ni Israil, wey te igkatelu ne aldew, nekeume e sikandan diye te me siyudad ne nangugpaan te seeye ne me etew. Me siyudad seini te Gibyun, Kipira, Biirut, wey Kiryat-Hiyarim.
\verseNumber{18}Piru kene egkaayun ne egpangimatayan dan ka me etew diye su nakapahunlibet ma ka me pangulu te Israil diye te kandan te ngaran te Magbebaye ne Manama te Israil.
\BibleParagraphStyleP
Ne migsagsahukul ka me kabuhalan ni Israil diye te me pangulu ran.
\verseNumber{19}Piru migtabak ka me pangulu, “Due kasabutan ne napahunlibetan ney kandan pinaahi te ngaran te Magbebaye, ka Manama te Israil, sikan naa ka kene ta egkeyilabetan sikandan.
\verseNumber{20}Seini naan de ka eggimuwen ta kandan: kene ta sikandan eggimatayan eyew kene ki egparusaan tenged te pegpahunlibet ta kandan.
\verseNumber{21}Balahara niyu re due sikandan ne egkeuyag. Piru eggimuwen ta sikandan ne me talagtempug te kayu, wey talagsakug te weyig kayi te kanta.” Ne natuman iya diye te me Gibihanen ka inlalag te me pangulu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{22}Ne impeumew ni Huswi ka me Gibihanen wey ingkahiyan din, “Mania te in-akalan key nikaniyu? Mania te migkahi kew ne mariyu ka impuunan niyu, ne marani bes de kayi te kanami ka ugpaan niyu?
\verseNumber{23}Tenged su inggimu niyu seini, egdilusen kew te Manama. Puun kuntee, me suluhuanen kew e ne me talagtempug te kayu wey talagsakug te weyig para te balungbalung te Magbebaye ne Manama ku.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{24}Ne migtabak sikandan ki Huswi, “Uya su nanengnengan ney iya ne insuhu te Magbebaye ne Manama niyu si Muwisis ne suluhuanen din ne igbehey kaniyu ka seini ne inged, wey egpangimatayan ka langun ne mahinged kayi te peglusud niyu. Ahalen neyimu ney seeye su naaldek key ne eggimatayan key nikaniyu.
\verseNumber{25}Ne kuntee, suluhuanen key e nikeykew. Sikeykew e ka mateu ke nekey ka eggimuwen nu kayi te kanami ne insuman-suman nu ne eleg wey meupiya.”
\verseNumber{26}Sikan naa ka impangabangan sikandan ni Huswi wey ware din sikandan peyimatayi te me kabuhalan ni Israil.
\verseNumber{27}Ke kene, inggimu rin sikandan ne me suluhuanen ne talagtempug te kayu wey talagsakug te weyig para te me kabuhalan ni Israil, wey diye te altar te Magbebaye ne Manama. Ne minsan kuntee, inggimu ran ded seini diye te inged ne in-alam te Manama.

\BibleSectionHeading{Ka pegkatalu te me Amurihanen}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{10}Ne narineg ni Aduni-Sidik ne Hari te Hirusalim ka guhuren ne naahew ni Huswi ka Ay wey indereetan din iya seini, wey inggimatayan din ka Hari diye iling te inggimu rin te Hiriku wey te Hari diye. Ne narineg degma ni Aduni-Sidik ka guhuren ne migpakigsabeka ka me matig-Gibyun kandan, wey miglemung e kandan.
\verseNumber{2}Naaldek amana sikandin, wey ka me mahinged te Hirusalim su natahaan din ne maresen ne siyudad ka Gibyun, wey due degma Hari kayi. Ne dakel pad seini te Ay, wey mabbulut ka me sundalu.
\verseNumber{3}Sikan naa ka impabayaan ni Aduni-Sidik ne Hari te Hirusalim si Huham ne Hari te Hibrun, si Piram ne Hari te Harmut, si Hapya ne Hari te Lakis, wey si Dibir ne Hari te Iglun.
\verseNumber{4}Ne impanagtahaan din sikandan te seini, “Hendini kew wey bulihi a; eglusuran ta ka Gibyun su migpakigsabeke e sikandan ki Huswi wey te me kabuhalan ni Israil.”
\verseNumber{5}Purisu, migsabeka ka seini se lalimma ne Hari: ka Hari te Hirusalim, Hibrun, Harmut, Lakis wey Iglun. Ne inlibulung dan ka me sundalu ran wey inlusuran dan e ka Gibyun.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{6}Ne impabayaan te me matig-Gibyun si Huswi diye te kampu ran diye te Gilgal, wey impakahiyan, “Kene key balahara nikeykew se me suluhuanen nu. Dagdahew kew hendini wey luwasa key nikaniyu. Bulihi key su migsabekaan key lusuri te langun ne Hari ne me Amurihanen ne nangugpe diye te me bubungan.”
\verseNumber{7}Purisu, migligkat e puun te Gilgal si Huswi wey ka langun ne sundalu rin, lagkes seeye se langun ne me bahani.
\verseNumber{8}Ne ingkahiyan te Magbebaye ne Manama si Huswi, “Kene ka kaaldek kandan, impatalu kud sikandan keykew. Ware minsan sabeka kandan ne egpakatalu keykew.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{9}Ne miggipanew puun te Gilgal si Huswi wey ka me duma rin te intiru ne marusilem, wey intigkew ran lusuri ka me kuntere dan.
\verseNumber{10}Ne impaliyasan te Magbebaye ne Manama ka me kuntere te pegkakita ran te me kabuhalan ni Israil. Ne impangimatayan te me kabuhalan ni Israil ka me kuntere dan diye te Gibyun. Ne impanalukunan dan ka duma diye te dalan patakereg te bubungan te Bit-Hurun taman te Asika wey Makida.
\verseNumber{11}Taheed te impanalukunan te me kabuhalan ni Israil ka me kuntere dan diye te Bit-Hurun peendiye te Asika, impeuranan e te Magbebaye ne Manama ka me kuntere dan te derakel ne me batu\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{10:11 }Iling karakel seini te atelug te manuk.} wey nammatey e sikandan. Masulug pad ka nammatey tenged te me batu du te neyimatayan te me kabuhalan ni Israil.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{12}Ne mig-ampu si Huswi te Magbebaye ne Manama diye te tangkaan te me kabuhalan ni Israil, te timpu te impatalu te Magbebaye te me Israilita ka me Amunihanen. Miggenendue sikandin:
\BibleParagraphStyleQ
“Sanggel ka aldew diye te lenged te Gibyun,
\BibleParagraphStyleQQ
wey sanggel ka bulan diye te ampew te napu te Ayalun.”
\BibleParagraphStyleM
\verseNumber{13}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{10:13: }2Sam 1:18.}Ne migsanggel ka aldew wey ka bulan taman te natalu e te me kabuhalan ni Israil ka me kuntere dan. Nasulat ka seini ne neyitabu diye te libru te Hasar. Migsanggel ka aldew diye te elat-elat te langit, wey ware seini miglineb te intiru ne aldew.
\verseNumber{14}Ware de due neyitabu ne iling kayi ne egpalintutuu ka Magbebaye ne Manama te etew, wey migpakigira para te kabuhalan ni Israil.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{15}Nataman, miglibed e si Huswi wey ka langun ne me kabuhalan ni Israil diye te kampu ran te Gilgal.

\BibleSectionHeading{Ka pegdakep te lalimma ne Hari ne me Amurihanen}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{16}Ne nakapallahuy ka lalimma ne Hari wey nekeeles sikandan diye te sulung te Makida.
\verseNumber{17}Piru due nakakita ne nangeles sikandan diye te sulung, wey ingguhuran e si Huswi ke hendei sikandan nangeles.
\verseNumber{18}Purisu, migkahi si Huswi, “Bunbuni niyu ka be‑be te sulung te derakel ne batu wey bantayi niyu seini.
\verseNumber{19}Piru kene kew uugpe diye. Lupuha niyu ka me kuntere niyu wey pasampayi niyu sikandan eyew kene egpakalasud diye te siyudad dan. Su impatalu e sikandan te Magbebaye ne Manama niyu.”
\verseNumber{20}Ne inggule pangimatayi ni Huswi wey te me kabuhalan ni Israil ka me kuntere dan. Piru due duma ne nakapallahuy wey nakaseled diye te me siyudad ne in-alad te matikang wey makepal ne batu.
\verseNumber{21}Ne miglibed ka langun ne sundalu diye ki Huswi diye te kampu te Makida.
\BibleParagraphStyleP
Puun te seeye ne timpu, warad egpaalag-alag ne eglelalis te me kabuhalan ni Israil.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{22}Ne migkahi si Huswi, “Lukati niyu ka sulung wey uyana niyu kayi te keddi ka lalimma ne Hari.”
\verseNumber{23}Purisu, impalihawang dan te sulung ka lalimma ne Hari: ka Hari te Hirusalim, Hibrun, Harmut, Lakis, wey Iglun.
\verseNumber{24}Te diyad e te tangkaan ni Huswi ka lalimma ne Hari, inlibulung din e ka langun ne me pangulu te Israil wey ingkahiyan din ka me pangulu te me sundalu rin ne migduma kandin, “Hendini kew, wey dieki niyu ka lieg\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{10:24 }Ka pegdiek te lieg te me kuntere igpakita ne natalu e ka me kuntere.} te seini ne me Hari.” Sikan naa ka migparani sikandan wey indiekan dan ka lieg te me Hari.
\verseNumber{25}Ne ingkahiyan sikandan ni Huswi, “Kene kew kaaldek wey ke egmahuye naa. Pakannekal kew wey kene kew duwa-ruwa su iling kayi ka eggimuwen te Magbebaye ne Manama diye te langun ne kuntere niyu.”
\verseNumber{26}Ne nangimatayan ni Huswi ka lalimma ne Hari, wey imbitin din sikandan diye te lalimma ne me kayu, wey imbalahad din diye taman te naapunan.
\verseNumber{27}Te peglineb e te aldew, impakuwe e ni Huswi ka me minatey wey imparegpak din diye te sulung ne inggelesan dan. Ne impabunbunan din te derakel ne me batu ka be‑be te sulung. Ne minsan kuntee, diye ded ka me batu.

\BibleSectionHeading{Ka peglusud enni Huswi te duma ne me Amurihanen}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{28}Te seeye ded ne aldew, insakup ni Huswi ka Makida. Inggule din pangimatayi ka langun ne mahinged, lagkes ka Hari dan. Warad iya nasame ne neuyag. Ne inggimatayan ni Huswi ka Hari te Makida iling te inggimu rin te Hari te Hiriku.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{29}Nataman, migligkat si Huswi wey ka langun ne me kabuhalan ni Israil diye te Makida wey migpabulus diye te Libna, wey inlusuran dan seeye.
\verseNumber{30}Ne impatalu e man‑e te Magbebaye ne Manama te me kabuhalan ni Israil ka seeye ne siyudad wey ka Hari dan. Impangimatayan dan ka langun ne mahinged, wey warad iya nasame ne neuyag. Ne inggimatayan ni Huswi ka Hari te Libna iling te inggimu rin te Hari te Hiriku.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{31}Nataman, migligkat e man‑e si Huswi wey ka langun ne me kabuhalan ni Israil diye te Libna wey migpabulus diye te Lakis. Ne inlingutan dan seini wey inlusuran dan.
\verseNumber{32}Ne impatalu te Magbebaye ne Manama te me kabuhalan ni Israil ka Lakis te igkarangeb ne aldew te gira. Ne impangimatayan dan ka langun ne mahinged te Lakis iling te inggimu ran diye te Libna.
\verseNumber{33}Te sasangan pad sikandan ne eglusud te Lakis, migginguma si Huram ne Hari te Gisir wey ka me sundalu rin ka egpangabang te Lakis. Piru natalu red sikandan ni Huswi, wey impangimatayan sikandan langun.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{34}Nataman, migligkat e man‑e si Huswi wey ka langun ne me kabuhalan ni Israil diye te Lakis wey migpabulus diye te Iglun. Ne inlingutan dan seini wey inlusuran dan.
\verseNumber{35}Te seeye ne aldew, nasakup dan ka Iglun wey inggule dan pangimatayi ka langun ne mahinged diye iling te inggimu ran diye te Lakis.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{36}Nataman, migligkat e man‑e si Huswi wey ka langun ne me kabuhalan ni Israil diye te Iglun wey migpabulus diye te Hibrun wey inlusuran dan seini.
\verseNumber{37}Ne in-ahew ran ka siyudad, wey inggimatayan dan ka Hari wey ka langun ne mahinged kayi. Ne inlagkes dan pangimatayi ka me mahinged te nakalingut ne me siyudad. Ne warad iya nasame ne neuyag. Indereetan dan iya ka intiru ne siyudad iling te inggimu ran diye te Iglun.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{38}Nataman, miggendiye si Huswi wey ka langun ne me kabuhalan ni Israil diye te Dibir, wey inlusuran dan seini.
\verseNumber{39}Ne in-ahew ran ka siyudad wey ka Hari kayi lagkes ka langun ne lungsud ne nakalingut kayi. Inggimatayan dan ka langun ne mahinged diye. Ne warad iya nasame ne neuyag. Ne ke nekey ka inggimu ran diye te Hibrun wey te Libna wey te me Hari diye, sikan ded degma ka inggimu ran diye te Dibir wey te Hari kayi.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{40}Insakup ni Huswi ka intiru ne inged: ka me bubungan, ka inged te Nigib, ka me napu diye te iglineb, ka inged diye te me kalandihan wey ka me Hari te seeye ne me inged. Inggule pangimatayi ni Huswi ka langun ne mahinged diye, wey warad iya neuyag ne nasame. Inggimu ran seini su intuman dan ka insuhu te Magbebaye ne Manama, ka Manama te Israil.
\verseNumber{41}Indereetan ni Huswi ka me inged puun te Kadis-Barniya taman diye te Gasa, wey puun te intiru ne inged te Gusin taman diye te Gibyun.
\verseNumber{42}Ne nasakup ni Huswi ka seeye ne me inged wey ka me Hari kayi te kasabeka re ne peglusud, puun su imbulihan ma sikandan te Magbebaye ne Manama te pegpakiggira ran.
\verseNumber{43}Nataman, miglibed e si Huswi wey ka langun ne me pangulu te Israil diye te kampu ran diye te Gilgal.

\BibleSectionHeading{Ka peglusud enni Huswi engki Hari Habin}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{11}Te narineg ni Habin ne Hari te Hasur ka guhuren ne migpanalu ka me kabuhalan ni Israil, migpanahe e sikandin te me Hari ne ensi Hubab ne Hari te Madun, me Hari te Simrun wey te Aksap,
\verseNumber{2}me Hari diye te bubungan ne diye te igkahibang ne balabahan te igsile, me Hari diye te napu te Hurdan ne diye te igkakawanan ne balabahan te Lanew ne Galiliya,\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{11:2 }Te Hibruwanen: igkakawanan ne balabahan te igsile te Kinirut.} me Hari diye te me napu, wey me Hari diye te ilis te Dur te iglineb.
\verseNumber{3}Ne impataha rin man‑e ka me Hari te me Kanaanen diye te igsile wey iglineb te Weyig ne Hurdan, ka me Hari te me Amurihanen, ka me Hari te me Hitihanen, ka me Hari te me Pirisihanen, ka me Hari te me Hibusihanen ne nangugpe diye te me bubungan, wey ka me Hari te me Hibihanen ne nangugpe diye te diralem te Bubungan ne Hirmun diye te inged te Mispa.
\verseNumber{4}Ne nanginguma ka seeye ne me Hari lagkes ka me sundalu ran, ne iling sikandan kasulug te lelanek ne diye te ilis te dahat. Ne amana ne masulug ka me kudde dan wey me karwahi ran.
\verseNumber{5}Nasabeka ka seeye ne me Hari wey migkekampu sikandan diye te ilis te Weyig ne Mirum eyew egpakiggira te me kabuhalan ni Israil.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{6}Ne ingkahiyan te Magbebaye ne Manama si Huswi, “Kene ka kaaldek su igpatalu ku sikandan keykew kaaselem iling te seini ne uras. Lepui niyu ka me kudde dan, wey silabi niyu ka me karwahi ran.”
\verseNumber{7}Sikan naa ka intigkew lusuri ni Huswi wey te me sundalu rin ka me kuntere dan diye te Weyig ne Mirum.
\verseNumber{8}Ne impatalu te Magbebaye ne Manama te me kabuhalan ni Israil ka me kuntere dan. Impanalukunan dan ka me kuntere dan taman diye te Mabantug ne Sidun wey Misriput-Maim taman diye te napu te Mispa te igsile. Ne inggule dan pangimatayi ka me kuntere dan.
\verseNumber{9}Inggimu ni Huswi kandan ka impeyimu te Magbebaye ne Manama. Impanlepuan din ka me kudde dan wey impanilaban din ka me karwahi ran.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{10}Nataman, miggendiyad si Huswi wey ka me duma rin wey in-ahew ran ka Hasur, wey inggimatayan dan ka Hari kayi. Te seeye ne timpu, iyan maresen ne inged ka Hasur te langun ne migharian.
\verseNumber{11}Inggule dan degma pangimatayi ka langun ne mahinged te Hasur, ne warad iya neuyag ne nasame. Ne insilaban dan ka siyudad.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{12}Ne naahew ni Huswi ka langun ne siyudad. Inggule dan pangimatayi ka langun ne mahinged lagkes ka me Hari diye. Neyitabu seini pinaahi te suhu ni Muwisis ne suluhuanen te Magbebaye ne Manama.
\verseNumber{13}Piru ware panilabi te me kabuhalan ni Israil ka me siyudad ne diye neyimu te nahuhus ne me siyudad, angin e te Hasur ne insilaban mule ni Huswi.
\verseNumber{14}Impanguwa te me kabuhalan ni Israil ka langun ne kasangkapan wey me ayam te seeye ne me siyudad. Piru inggule dan pangimatayi ka langun ne mahinged diye, wey warad iya neuyag ne nasame.
\verseNumber{15}Seeye ka insuhu te Magbebaye ne Manama ki Muwisis, wey insuhu din e degma ki Huswi. Ne intuman ni Huswi ka langun ne insuhu te Magbebaye ne Manama ki Muwisis.

\BibleSectionHeading{Ka pegkaangken ni Huswi te langun ne tane}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{16}Naahew ni Huswi ka intiru ne inged: ka me bubungan, ka intiru ne inged te Nigib, ka intiru ne inged te Gusin, ka me napu diye te iglineb, ka bangalug te Hurdan, ka me bubungan wey napu te Israil.
\verseNumber{17-18}Ka inged ne nasakup te me kabuhalan ni Israil, migbunsud te bubungan te Halak patakereg te Siir taman diye te Baal-Gad. Diye seini te napu te Libanun ne diye te lenlen te Bubungan ne Hirmun. Naluhey ka pegpakiggira ni Huswi te me Hari te seini ne me inged. Impandakep ni Huswi ka me Hari te seeye ne me inged, wey impangimatayan din sikandan.
\verseNumber{19}Ne warad siyudad ne migpakigsabeka te me kabuhalan ni Israil angin e te me Hibihanen ne mig-ugpe diye te Gibyun. Ne natalu te me kabuhalan ni Israil ka langun te pegpakiggira ran.
\verseNumber{20}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{11:20: }Diy 7:16.}Tenged su impakehal te Magbebaye ne Manama ka ulu\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{11:20 }Te Hibruwanen: pusung.} te me kuntere dan eyew egpakiggira kandan. Ne te seini ne paahi, inggule dan pangimatayi ka me kuntere dan te ware pegkeyid‑u sumale te insuhu te Magbebaye ne Manama ki Muwisis.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{21}Te seeye ded ne timpu, inlusuran ni Huswi ka me Anakanhen ne nangugpe diye te me bubungan te Hibrun, Dibir, Anab, wey langun ne bubungan te Huda wey te Israil. Indereetan en iya sikandan ni Huswi, wey ka me siyudad dan.
\verseNumber{22}Ne warad nasame ne me Anakanhen diye te inged te me kabuhalan ni Israil, piru duen pad duma ne nasame diye te Gasa, Gat, wey Asdud.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{23}Naahew ni Huswi ka intiru ne inged sumale te insuhu te Magbebaye ne Manama ki Muwisis. Ne impamehey seini ni Huswi diye te me kabuhalan ni Israil isip karatuan ne inggaat kandan, wey imbaad-baad dan seini diye te tagse tribu.
\BibleParagraphStyleP
Te seeye ne timpu, warad e samuk te seeye ne inged.

\BibleSectionHeading{Ka me Hari ne natalu ni Muwisis}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{12}\verseNumber{1-2}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{12:1-5: }Num 21:21-35; Diy 2:26–3:11.}Ne nasakup e te me kabuhalan ni Israil ka me inged diye te igsile te Hurdan, bunsud seini te bangalug te Arnun peendiye te Bubungan ne Hirmun, nalagkes e kayi ka inged diye te igsile te Araba. Ne seini ka me Hari te seeye ne me inged ne natalu te me kabuhalan ni Israil:
\BibleParagraphStyleP
Si Sihun ne Hari te me Amurihanen ne mig-ugpe diye te Hisbun. Nasakup te migharian din ka katenge te Gilyad, bunsud seini te Aruwir ne dangdang te bangalug te Armun wey bunsud te taliware te bangalug taman diye te Weyig te Habuk, ka eletanan te me Amunihanen.
\verseNumber{3}Nasakup din pad man‑e ka diye te igsile te bangalug te Hurdan, bunsud te Lanew te Galiliya\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{12:3 }Te Hibruwanen: dahat te Kinirut.} peendiye te Bit-Hisimut taman diye te igsile te Namatey ne Dahat, wey peendiye te igkakawanan ne balabahan te Bubungan ne Pisga.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{4}Ne si Ug ne Hari te Basan ka igkarangeb ne natalu te me kabuhalan ni Israil. Sikandin dengan ka nasame te kabuhalan ni Ripaim ne mig-ugpe diye te Astarut wey te Idrii.
\verseNumber{5}Ne nasakup te migharian din ka Bubungan ne Hirmun, Silika, intiru ne Basan peendiye te eletanan te Gisur wey te Maaka, wey ka katenge te Gilyad taman diye te eletanan te Hisbun ne migharian ni Sihun.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{6}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{12:6: }Num 32:33; Diy 3:12.}Ne natalu sikandan te me kabuhalan ni Israil wey ni Muwisis ne suluhuanen te Magbebaye ne Manama. Ne imbehey ni Muwisis ka inged dan diye te me kabuhalan ni Rubin, ni Gad, wey katenge te me kabuhalan ni Manasis\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{12:6 }Inteil ni Muwisis diye te kabuhalan ni Rubin, ni Gad, wey te katenge te kabuhalan ni Manasis ka tane ne diye te igsile te Weyig ne Hurdan wey ka katenge te kabuhalan ni Manasis diye te iglineb.} eyew egkakandan e.

\BibleSectionHeading{Ka me Hari ne natalu ni Huswi}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{7-8}Ne nasakup degma ni Huswi wey te me kabuhalan ni Israil ka inged diye te iglineb te Weyig ne Hurdan, bunsud seeye te Baal-Gad diye te napu te Libanun taman diye te Bubungan ne Halak peendiye te Siir. Ne imbehey ni Huswi ka inged diye te me kabuhalan ni Israil eyew egkakandan e. Imbaad-baad din seeye diye te tagse tribu. Nalagkes te seeye ne inged ka me bubungan, me napu diye te iglineb, ka bangalug te Hurdan, ka kalandihan te me bubungan, ka disirtu, wey ka inged te Nigib. Sika ne me inged ka nangugpaan dengan te me Hitihanen, me Amurihanen, me Kanaanen, me Pirisihanen, me Hibihanen, wey me Hibusihanen. Ne seini ka me Hari te seeye ne me inged ne natalu ni Huswi wey te me kabuhalan ni Israil:
\verseNumber{9}ka Hari te Hiriku, ka Hari te Ay ne marani te Bitil,
\verseNumber{10}ka Hari te Hirusalim, ka Hari te Hibrun,
\verseNumber{11}ka Hari te Harmut, ka Hari te Lakis,
\verseNumber{12}ka Hari te Iglun, ka Hari te Gisir,
\verseNumber{13}ka Hari te Dibir, ka Hari te Gidir,
\verseNumber{14}ka Hari te Hurma, ka Hari te Arad,
\verseNumber{15}ka Hari te Libna, ka Hari te Adulam,
\verseNumber{16}ka Hari te Makida, ka Hari te Bitil,
\verseNumber{17}ka Hari te Tapuwa, ka Hari te Hipir,
\verseNumber{18}ka Hari te Apik, ka Hari te Lasarun,
\verseNumber{19}ka Hari te Madun, ka Hari te Hasur,
\verseNumber{20}ka Hari te Simrun-Mirun, ka Hari te Aksap,
\verseNumber{21}ka Hari te Taanak, ka Hari te Migidu,
\verseNumber{22}ka Hari te Kadis, ka Hari te Hukni-Am ne diye te Karmil,
\verseNumber{23}ka Hari te Dur ne diye te ilis te dahat, ka Hari te Guyim ne diye te Galiliya,\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{12:23 }Te Hibruwanen: Gilgal, piru diye kun seini te elat-elat te Dur wey Tirsa ne diye te Galiliya.}
\verseNumber{24}wey ka Hari te Tirsa. Migginguma ka langun ne Hari te tatelu ne pulu wey sabeka (31).

\BibleSectionHeading{Ka inged ne ware pad naahew}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{13}Ne hengkayi te egkabuyag e si Huswi, ingkahiyan sikandin te Magbebaye ne Manama, “Buyag kad amana kuntee wey maluag pad ka inged ne eg-ahawen.
\verseNumber{2}Seini ka me inged ne eg-ahawen pad: ka intiru ne inged te me Pilistihanen wey te me Gisurihanen,
\verseNumber{3}ne sakup te inged te me Kanaanen. Puun seini te Weyig ne Sihur peendiye te igsile te Ihiptu, taman diye te eletanan te Ikrun diye te igkahibang ne balabahan. Ne lagkes ka lalimma ne siyudad te me Pilistihanen: ka Gasa, ka Asdud, ka Askilun, ka Gat, wey ka Ikrun, lagkes ka inged te me Abihanen,
\verseNumber{4}ka diye te igkakawanan ne balabahan; ka intiru ne inged te me Kanaanen bunsud te Miyara ne iyan kamuney dengan ka me Sidunihanen taman diye te Apik ne eletanan te inged te me Amurihanen;
\verseNumber{5}ka inged degma te me Gibalihanen; wey ka intiru ne Libanun peendiye te igsile, bunsud te Baal-Gad ne diye te lenlen te Bubungan ne Hirmun taman diye te Libu-Hamat.
\verseNumber{6}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{13:6: }Num 33:54.}Lagkes degma ka me bubungan bunsud te Libanun peendiye te Misriput-Maim ne iyan kamuney ka me Sidunihanen. Egdeldelen ku ka me mahinged te seeye ne me inged te timpu ne eglusuran niyu sikandan. Ba-baara nu ka seini ne me inged diye te me kabuhalan ni Israil isip karatuan ne inggaat kandan sumale te insuhu ku keykew.
\verseNumber{7}Ba-baara nu ka seini ne inged diye te siyam ne tribu wey diye te katenge te me kabuhalan ni Manasis\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{13:7 }Inteil ni Muwisis diye te kabuhalan ni Rubin, ni Gad, wey te katenge te kabuhalan ni Manasis ka tane ne diye te igsile te Weyig ne Hurdan wey ka katenge te kabuhalan ni Manasis diye te iglineb.} isip karatuan ne inggaat kandan.”

\BibleSectionHeading{Ka pegbaad-baad te inged ne diye te igsile te Hurdan}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{13:8: }Num 32:33; Diy 3:12.}Ne ka me kabuhalan ni Rubin, Gad, wey katenge te me kabuhalan ni Manasis, imbehayan e ni Muwisis ne suluhuanen te Magbebaye ne Manama te karatuan ne inggaat kandan diye te igsile te Weyig ne Hurdan.
\verseNumber{9}Migbunsud ka inged dan diye te Aruwir ne dangdang te bangalug te Arnun, nalagkes e kayi ka siyudad ne diye te taliware te bangalug, peendiye seini te napu te Midiba taman diye te Dibun.
\verseNumber{10}Nalagkes e degma ka langun ne me siyudad ni Sihun ne Amurihanen ne mighari diye te Hisbun, diye taman seini te eletanan te me Amunihanen.
\verseNumber{11}Nalagkes degma ka Gilyad wey ka tane ne in-ugpaan te me Gisur wey te me Maaka, ka intiru ne bubungan te Hirmun, wey ka intiru ne Basan taman te Salika.
\verseNumber{12}Nalagkes man‑e ka intiru ne migharian ni Ug ne Hari te Astarut wey te Idrii. Si Ug iyan naan de nasame te me Ripaimhanen. Natalu sikandan enni Muwisis wey indeldel sikandan diye te inged dan.
\verseNumber{13}Piru ware deldela te me kabuhalan ni Israil ka me Gisur wey ka me Maaka, purisu minsan kuntee miglemung ded sikandan mig-ugpe te me kabuhalan ni Israil.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{14}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{13:14: }Diy 18:1.}Piru ware behayi ni Muwisis ka me kabuhalan ni Libi te karatuan ne inggaat kandan. Ka igpanubad de ne egtutungen diye te Magbebaye ne Manama te Israil, ka igbehey kandan isip karatuan ne inggaat kandan sumale te insuhu te Magbebaye ne Manama ki Muwisis.

\BibleSectionHeading{Ka inged ne baad te me kabuhalan ni Rubin}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{15}Ne impamaaran ni Muwisis te inged ka me pamilya te me kabuhalan ni Rubin isip karatuan ne inggaat kandan.
\verseNumber{16}Migbunsud ka inged dan te Aruwir ne dangdang te bangalug te Arnun, nalagkes e kayi ka siyudad ne diye te taliware te bangalug, taman seeye te intiru ne napu te Midiba.
\verseNumber{17}Nalagkes degma kayi ka Hisbun wey ka langun ne me siyudad diye te napu ne iyan ka Dibun, ka Bamut-Baal, ka Bit-Baal-Miyun,
\verseNumber{18}ka Hahas, ka Kidimut, ka Mipaat,
\verseNumber{19}ka Kiryataim, ka Sibma, ka Sirit-Sahar ne diye te labuntud te napu,
\verseNumber{20}ka Bit-Piyur, ka me kalandihan te Bubungan ne Pisga, ka Bit-Hisimut,
\verseNumber{21}ka langun ne me siyudad diye te napu, wey ka langun ne siyudad ne migmanduan ni Sihun ne Hari te Amurihanen ne diye migmandu te Hisbun. Natalu sikandin ni Muwisis wey ka me Hari te Midiyan ne si Ibi, si Rikim, si Sur, si Hur, wey si Riba; me pangulu sikandan langun te inged ne migmanduan ni Hari Sihun.
\verseNumber{22}Ne lagkes degma te inggimatayan te me kabuhalan ni Israil ka egpanagne ne si Balaam ne anak ni Biyur.
\verseNumber{23}Ne iyan eletanan te me kabuhalan ni Rubin ka Weyig ne Hurdan. Ne seeye ka me siyudad wey ka me lungsud ne karatuan ne inggaat te me kabuhalan ni Rubin, wey imbaad-baad dan seini diye te tagse pamilya ran.

\BibleSectionHeading{Ka inged ne baad te me kabuhalan ni Gad}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{24}Ne impamaaran ni Muwisis te inged ka me pamilya te me kabuhalan ni Gad isip karatuan ne inggaat kandan.
\verseNumber{25}Ne nalagkes te inged dan ka Hasir, ka langun ne siyudad te Gilyad, wey ka katenge ne inged te me Amunihanen taman diye te Aruwir ne diye dapit te igsile te Raba.
\verseNumber{26}Nalagkes degma ka inged ne egbunsud te Hisbun peendiye te Ramat-Mispi wey Bitunim, wey bunsud te Mahanaim taman diye te Ludibir.
\verseNumber{27}Nalagkes degma ka inged diye te bangalug te Hurdan ne iyan ka Bit-Haran, ka Bit-Nimra, ka Sukut, ka Sapun, wey ka nasame ne migharian ni Sihun ne Hari te Hisbun. Ne ka eletanan diye te iglineb iyan ka Weyig ne Hurdan peendiye te Lanew ne Galiliya.
\verseNumber{28}Seeye ka me siyudad wey ka me lungsud ne inggaat ne karatuan te me kabuhalan ni Gad wey imbaad-baad dan seini diye te tagse pamilya ran.

\BibleSectionHeading{Ka inged ne baad te me kabuhalan ni Manasis}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{29}Ne imbaaran degma ni Muwisis te inged ka me pamilya ne katenge te me kabuhalan ni Manasis.
\verseNumber{30}Ne migbunsud ka inged dan te Mahanaim lagkes ka intiru ne Basan, ka intiru ne migharian ni Ug ne Hari te Basan, wey ka hen‑em ne pulu (60) ne me siyudad te Hair ne sakup te Basan.
\verseNumber{31}Nalagkes kayi ka katenge te Gilyad, ka me siyudad te Astarut wey Idrii ne migharian ni Ug diye te Basan. Imbehey seini diye te me pamilya te katenge te me kabuhalan ni Makir ne anak ni Manasis.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{32}Seeye ka pegbaad-baad ni Muwisis te tane ne diye te igsile te Hiriku wey te Hurdan. Ne ka pegbaad-baad te tane neyitabu diye te kanapnapuan te Muwab.
\verseNumber{33}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{13:33: }Num 18:20; Diy 18:2.}Piru ware behayi ni Muwisis ka me kabuhalan ni Libi te tane isip karatuan ne inggaat kandan. Ingkahiyan din sikandan te iyan dan karatuan ne inggaat ka baad te me ighalad te me kabuhalan ni Israil diye Magbebaye ne Manama te Israil.

\BibleSectionHeading{Ka pegbaad-baad te inged ne diye te iglineb te Weyig ne Hurdan}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{14}Iling kayi ka pegbaad-baad te inged te me Kanaanen diye te me kabuhalan ni Israil isip karatuan ne inggaat kandan. Si Ilyasar ne talagpanubad, si Huswi ne anak ni Nun, wey ka me pangulu te me pamilya te tagse tribu te Israil ka migbaad-baad.
\verseNumber{2}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{14:2: }Num 26:52-56; 34:13.}Nabaad-baad seeye diye te siyam wey te katenge te me tribu pinaahi te pegpintut-pintut su sika ka insuhu te Magbebaye ne Manama ki Muwisis.
\verseNumber{3}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{14:3-4: }Num 32:33; 34:14-15; Diy 3:12-17.}Nabehayan e ni Muwisis ka daruwa ne tribu wey tenge isip karatuan ne inggaat kandan diye te igsile te Weyig ne Hurdan.
\verseNumber{4}(Ka me kabuhalan ni Husi, nabaad te daruwa ne me kabuhalan: me kabuhalan ni Manasis wey me kabuhalan ni Ipraim.) Ne ware nabaari ka me Libita te tane ne kandan degma ne baad, piru nabaaran ded sikandan te me siyudad ne eg-ugpaan dan wey panabtaban para te me ayam dan.
\verseNumber{5}Iling dutu ka pegbaad-baad te inged diye te me kabuhalan ni Israil sumale te insuhu te Magbebaye ne Manama ki Muwisis.

\BibleSectionHeading{Ka inged ne naangken ni Kalib}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{6}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{14:6: }Num 14:30.}Ne nangendiye ki Huswi diye te Gilgal ka duma ne me etew ne me kabuhalan ni Huda. Ne si Kalib ka sabeka kandan, anak sikandin ni Hipuni ne Kinisihanen. Ne ingkahiyan ni Kalib si Huswi, “Ware nu naan ded nalingawi ka ingkahi te Magbebaye ne Manama diye ki Muwisis ne suluhuanen te Manama meyitenged keykew wey keddi te diye ki pad te Kadis-Barniya?
\verseNumber{7}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{14:7: }Num 13:1-30.}Hep‑at pad ne pulu (40) ka idad ku te insuhu a ni Muwisis ne suluhuanen te Magbebaye ne Manama puun te Kadis-Barniya eyew egsisilib te seini ne inged. Te peg-uli kud e, ingguhuran kud e iya sikandin ke nekey ka nakita ku.
\verseNumber{8}Piru ingginaaldek te me duma ku ne nanduma keddiey ka keet-etawan. Ne sikeddi mule, migmatinumanen a ne mig-ikul te Magbebaye ne Manama ku.
\verseNumber{9}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{14:9: }Num 14:24.}Purisu, migsaaran a ni Muwisis te seeye ne aldew. Migkahi sikandin, ‘Tenged su migmatinumanen ka ne mig-ikul te Magbebaye ne Manama ku, sikeykew wey ka me kabuhalan nu iyan egpakakamuney te inged ne nabayaan nu te pegsisilib.’
\verseNumber{10}Ne miglihad e ka hep‑at ne pulu wey lalimma (45) ne leg‑un te ingkahi seeye te Magbebaye ne Manama ki Muwisis. Te seeye ne timpu, nangipanew pad ka me kabuhalan ni Israil diye te disirtu. Ne kuntee, walu e ne pulu wey lalimma (85) ka idad ku, wey in-uyag e pad te Magbebaye ne Manama.
\verseNumber{11}Piru ka kanekal ku kuntee, iling pad te seeye te timpu ne insuhu a ni Muwisis. Duen pad kanekal ku te egpakiggira wey te peggimu te minsan nekey iling te dengan.
\verseNumber{12}Sikan naa ka ibehey nu keddi ka me bubungan ne insaad dengan keddi te Magbebaye ne Manama. Narineg nu dengan ne diye nangugpe ka me Anakanhen te me siyudad ne in-alad te matikang wey makepal ne batu. Piru pinaahi te bulig te Magbebaye ne Manama, egdeldelen ku sikandan te seeye ne inged sumale te insaad keddi te Magbebaye ne Manama.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{13}Ne impanalanginan ni Huswi si Kalib ne anak ni Hipuni, wey imbehey e kandin ka inged te Hibrun isip karatuan ne inggaat kandin.
\verseNumber{14}Purisu minsan kuntee, naangken ded te me kabuhalan ni Kalib ne anak ni Hipuni ne Kinisihanen ka inged te Hibrun, tenged su matinumanen amana si Kalib te Magbebaye ne Manama, ka Manama te Israil.
\verseNumber{15}Te seeye ne timpu, iyan ngaran te inged te Hibrun ka Kiryat-Arba, isip eglimlimuan ki Arba, ka mabantug te me kabuhalan te Anakanhen.
\BibleParagraphStyleP
Te seeye ne timpu, neengked e ka gubut te seeye ne inged.

\BibleSectionHeading{Ka inged ne naangken te me kabuhalan ni Huda}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{15}Seini ka me inged ne naangken te me kabuhalan ni Huda, ne imbaad-baad diye te tagse pamilya:
\BibleParagraphStyleP
Nekeuma seini taman diye te katamanan te inged ne Idum peendiye te igkakawanan ne balabahan te igsile te Sin ne disirtu.
\verseNumber{2}Ne ka katamanan te seeye ne eletanan, migbunsud diye te igkakawanan ne balabahan te igsile te Namatey ne Dahat,
\verseNumber{3}peendiye te igkakawanan ne balabahan te takerehen te Akrabim taman diye te Sin ne mammara ne inged ne kene egkeugpaan. Nekeuma pad seini diye te igkakawanan ne balabahan te igsile te Kadis-Barniya, peendiye te Hisrun, patakereg diye te Adar. Ne nakatiku seini peendiye te Karka.
\verseNumber{4}Ne nekeuma seini diye te Asmun, nakalurug te weyig te Ihiptu, wey nakatuhun seini diye te Dahat ne Miditiranyu. Seeye ka eletanan te Huda diye te igkakawanan ne balabahan te igsile.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{5}Ka eletanan te igsile, iyan ka Namatey ne Dahat taman diye te be‑be te Weyig ne Hurdan.
\BibleParagraphStyleP
Ka eletanan te igkahibang ne balabahan, migbunsud diye te ilis te Namatey ne Dahat ne diye te iglepew te Weyig ne Hurdan.
\verseNumber{6}Nakatakereg seini diye te Bit-Hugla, wey nekeendiye te igkahibang ne balabahan te Bit-Araba taman diye te Batu ni Buhan ne anak ni Rubin.
\verseNumber{7}Ne puun diye, nekeuma seini diye te bangalug ne egngaranan te Akur, peendiye te Dibir, nakatiku seini diye te igkahibang ne balabahan te igsile, peendiye te Gilgal ne egpakatangke te Adunim ne diye te igkakawanan ne balabahan te igsile te napu. Ne nekeuma seini diye te sebseb te In-Simis, wey diye te In-Rugil.
\verseNumber{8}Ne puun diye, nekeuma pad man‑e seini diye te napu te Binhinum peendiye te kalandihan te igkakawanan ne balabahan te igsile ne siyudad te me Hibusihanen, ne iyan ka siyudad ne Hirusalim. Ne nekeuma seini diye te puntul te bubungan, diye te iglineb te napu te Hinum, diye te katamanan te igkahibang ne balabahan te napu te Ripaim.
\verseNumber{9}Ne puun diye, nekeuma seini diye te Sebseb te Niptuwa, peendiye te me siyudad ne marani te bubungan te Iprun. Ne puun diye, nakatupang te Baala, ne iyan ka Kiryat-Hiyarim.
\verseNumber{10}Ne nakatiku seini diye te iglineb te Baala peendiye te Bubungan ne Siir. Ne nakatupang seini diye te tuhal te Bubungan ne Hiyarim, ne iyan ka Kisalun. Ne nakatupang seini diye te Bit-Simis wey nakalihad pad te Timna.
\verseNumber{11}Ne puun diye, nakapabulus man‑e seini diye te igkahibang ne balabahan te igsile te tuhal te Ikrun, wey nakatiku seini diye te Sikirun. Ne nakalihad pad seini diye te Bubungan ne Baala taman diye te Habnil, wey diye seini nataman te Dahat ne Miditiranyu.
\verseNumber{12}Ne diye te iglineb, iyan ded man‑e eletanan ka Dahat ne Miditiranyu.
\BibleParagraphStyleP
Seeye ka me eletanan te naangken ne inged te me kabuhalan ni Huda, ne imbaad-baad dan seini diye te tagse pamilya.

\BibleSectionHeading{Naangken ni Kalib ka Hibrun wey Dibir}
\BibleSectionCrossReference{(Tal. 1:11-15)}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{13}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{15:13-14: }Tal 1:20.}Ne insuhu te Magbebaye ne Manama si Huswi ne egpabehayan te inged si Kalib ne anak ni Hipuni, puun te inged ne naangken te me kabuhalan ni Huda. Seini ne inged iyan ka Kiryat-Arba ne iyan ka Hibrun. Ingngaran seini ki Arba ne amey ni Anak.
\verseNumber{14}Indeldel ni Kalib puun dutu ne inged ka tatelu ne kabuhalan ni Anak: ka me pamilya ni Sisay, ni Ahiman, wey ni Talmay.
\verseNumber{15}Puun diye, migpakiggira pad man‑e ensi Kalib te me mahinged te Dibir. Iyan dengan ngaran te Dibir ka Kiryat-Sipir.
\verseNumber{16}Ne migkahi si Kalib, “Igpaasawa ku ka anak ku ne mengebay ne si Aksa, te etew ne eglusud wey egpakaahew te Kiryat-Sipir.”
\verseNumber{17}Ne iyan nakaahew dutu si Utnil ne anak ni Kinis ne hari ni Kalib. Sikan naa ka impaasawa rin e ka anak din ne si Aksa ki Utnil.
\verseNumber{18}Te nekeg-asawe e sikandan, imbanasalan ni Utnil si Aksa ne egpabuyuen te kamet diye te amey rin. Purisu, miggendiye si Aksa ki Kalib, wey te nakalegsad e sikandin te asnu rin, mig-insaan e sikandin ni Kalib, “Nekey‑a ka innendini nu?”
\verseNumber{19}Ne migtabak sikandin, “Egbuyu a te duma ne dasag su ka imbehey nu keddi ne tane diye te Nigib, ware weyig.” Purisu, imbehayan sikandin ni Kalib te me sebseb ne diye te dibabew wey diye te diralem te inged te Nigib.

\BibleSectionHeading{Ka me siyudad te me kabuhalan ni Huda}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{20}Seini ka me siyudad ne karatuan ne inggaat te me kabuhalan ni Huda ne imbaad-baad dan diye te tagse pamilya,
\verseNumber{21}ka me siyudad ne diye te igkakawanan ne balabahan te igsile ne diye te katamanan te Nigib ne marani te eletanan te Idum: ka Kabsil, ka Idir, ka Hagur,
\verseNumber{22}ka Kina, ka Dimuna, ka Adada,
\verseNumber{23}ka Kidis, ka Hasur, ka Itnan,
\verseNumber{24}ka Sip, ka Tilim, ka Bi-Alut,
\verseNumber{25}ka Hasur-Hadata, ka Kiryut-Hisrun ne iyan ka Hasur,
\verseNumber{26}ka Amam, ka Sima, ka Mulada,
\verseNumber{27}ka Hasar-Gada, ka Hismun, ka Bit-Pilit,
\verseNumber{28}ka Hasar-Suwal, ka Birsiba, ka Bisyutiya,
\verseNumber{29}ka Baala, ka Iyim, ka Isim,
\verseNumber{30}ka Iltulad, ka Kisil, ka Hurma,
\verseNumber{31}ka Siklag, ka Madmana, ka Sansana,
\verseNumber{32}ka Libaut, ka Silim, ka Ayin, wey ka Rimun. Migginguma ka langun ne me siyudad te daruwa ne pulu wey siyam (29) lagkes ka me lungsud ne nakalingut kayi.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{33}Ne naangken dan degma ka me siyudad ne diye te napu diye te iglineb ne iyan ka Istaul, ka Sura, ka Asna,
\verseNumber{34}ka Sanuwa, ka In-Ganim, ka Tapuwa, ka Inam,
\verseNumber{35}ka Harmut, ka Adulam, ka Suku, ka Asika,
\verseNumber{36}ka Sa-Araim, ka Aditaim, ka Gidira, wey ke Gidirutaim. Migginguma ka langun ne me siyudad te sapulu wey hep‑at (14) lagkes ka me lungsud ne nakalingut kayi.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{37}Nalagkes degma ka Sinan, ka Hadasa, ka Migdal-Gad,
\verseNumber{38}ka Dilyan, ka Mispi, ka Huktil,
\verseNumber{39}ka Lakis, ka Buskat, ka Iglun,
\verseNumber{40}ka Kabun, ka Lamam, ka Kitlis,
\verseNumber{41}ka Gidirut, ka Bit-Dagun, ka Naama, wey ka Makida. Migginguma ka langun ne me siyudad te sapulu wey hen‑em (16) lagkes ka me lungsud ne nakalingut kayi.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{42}Naangken dan man‑e ka Libna, ka Itir, ka Asan,
\verseNumber{43}ka Ipta, ka Asna, ka Nisib,
\verseNumber{44}ka Kila, ka Aksib, wey ka Marisa. Migginguma ka langun ne me siyudad te siyam lagkes ka me lungsud ne nakalingut kayi.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{45}Nalagkes degma ka Ikrun wey ka me siyudad, wey ka me lungsud ne nakalingut kayi,
\verseNumber{46}wey ka langun ne siyudad wey me lungsud ne marani te Asdud puun te Ikrun peendiye te Dahat ne Miditiranyu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{47}Nalagkes degma ka Asdud, wey Gasa, wey lagkes kayi ka me siyudad dan wey me lungsud dan peendiye te Weyig te eletanan te Ihiptu, wey peendiye te ilis te Dahat ne Miditiranyu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{48}Ne naangken dan man‑e ka me siyudad diye te me bubungan ne iyan ka Samir, ka Hatir, ka Suku,
\verseNumber{49}ka Dana, ka Kiryat-Sana ne iyan ka Dibir,
\verseNumber{50}ka Anab, ka Istimu, ka Anim,
\verseNumber{51}ka Gusin, ka Hulun, wey ka Gilu. Migginguma ka langun ne me siyudad te sapulu wey sabeka (11) lagkes ka me lungsud kayi.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{52}Nalagkes degma ka Arab, ka Duma, ka Isan,
\verseNumber{53}ka Hanim, ka Bit-Tapuwa, ka Apika,
\verseNumber{54}ka Humta, ka Kiryat-Arba ne iyan ka Hibrun, wey ka Siyur. Migginguma ka langun ne me siyudad te siyam lagkes ka me lungsud kayi.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{55}Naangken dan man‑e ka Maun, ka Karmil, ka Sip, ka Huta,
\verseNumber{56}ka Hisril, ka Hukdi-Am, ka Sanuwa,
\verseNumber{57}ka Kain, ka Gibiya, wey ka Timna. Migginguma ka langun ne me siyudad te sapulu lagkes ka me lungsud kayi.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{58}Naangken dan man‑e ka Halhul, ka Bit-Sur, ka Gidur,
\verseNumber{59}ka Maarat, ka Bit-Anut, wey ka Iltikun. Migginguma ka langun ne me siyudad te hen‑em lagkes ka me lungsud kayi.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{60}Naangken dan man‑e ka Kiryat-Baal ne iyan ka Kiryat-Hiyarim, wey ka Raba. Migginguma ka langun ne me siyudad te daruwa lagkes ka me lungsud kayi.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{61}Ne naangken dan man‑e ka me siyudad ne diye te disirtu, ne iyan ka Bit-Araba, ka Midin, ka Sikaka,
\verseNumber{62}ka Nibsan, ka siyudad te Asin, wey ka In-Gidi. Migginguma ka langun ne me siyudad te hen‑em lagkes ka me lungsud kayi.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{63}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{15:63: }Tal 1:21; 2Sam 5:6; 1Kru 11:4.}Piru ware nadeldel te me kabuhalan ni Huda ka me Hibusihanen ne nangugpe diye te Hirusalim. Sikan naa ka minsan kuntee, mig-ugpe ded sikandan duma te me matig-Huda.

\BibleSectionHeading{Ka inged ne naangken te me kabuhalan ni Husi}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{16}Ne ka inged ne naangken te me kabuhalan ni Husi, migbunsud diye te Hurdan ne marani te Hiriku ne diye te igsile te me sebseb te Hiriku, peendiye te disirtu, wey peendiye te me bubungan taman te Bitil.
\verseNumber{2}Ne puun diye te Bitil, nekeuma seini diye te Lus, wey nekeuma seini diye te Atarut ne nangugpaan te me Arkihanen.
\verseNumber{3}Ne nakatupang pad seini diye te iglineb te inged te me Haplitihanen, peendiye te diralem te Bit-Hurun. Ne nakapabulus seini diye te Gisir, wey diye nataman seini te Dahat ne Miditiranyu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{4}Seeye ka naangken te me kabuhalan ni Manasis wey ni Ipraim ne me kabuhalan ni Husi isip karatuan ne inggaat kandan.

\BibleSectionHeading{Ka inged ne naangken te me kabuhalan ni Ipraim}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{5}Seini ka baad te me kabuhalan ni Ipraim ne imbaad-baad dan diye te tagse pamilya ran: ka eletanan kayi diye te igsile, migbunsud te Atarut-Adar\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{16:5 }Ka Atarut Adar iling ded te inged ne Atarut ne nakahi diye te birsikulu 16:2 wey 16:7.} peendiye te dibabew te Bit-Hurun.
\verseNumber{6}Ne puun diye, nekeuma seini diye te Dahat ne Miditiranyu. Ne ka eletanan te igkahibang ne balabahan te igsile, migbunsud diye te Mik-Mitat wey nakatiku seini diye te igsile peendiye te Taanat-Silu, wey nakalihad pad seini diye te igsile te Hanuwa.
\verseNumber{7}Ne puun te Hanuwa, nakatupang pad seini diye te Atarut wey Naara. Nakabaye seini diye te Hiriku, wey nakatuhun diye te Weyig ne Hurdan.
\verseNumber{8}Ne puun te Tapuwa, nekeuma ka eletanan diye te iglineb, wey peendiye te Weyig ne Kana taman diye te Dahat ne Miditiranyu. Seini ka inged ne naangken te me kabuhalan ni Ipraim, ne imbaad-baad dan seini diye te tagse pamilya.
\verseNumber{9}Nalagkes kayi ka duma ne me siyudad wey me lungsud ne apil te tane ne karatuan ne inggaat te me kabuhalan ni Manasis.
\verseNumber{10}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{16:10: }Tal 1:29.}Piru ware dan nadeldel ka me matig-Kanaan ne nangugpe diye te Gisir, purisu minsan kuntee, nangugpe ded ka me matig-Kanaan duma te me kabuhalan ni Ipraim isip me uripen.

\BibleSectionHeading{Ka inged ne naangken te katenge te kabuhalan ni Manasis}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{17}Due degma inged ne naangken te katenge te me kabuhalan ni Manasis,\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{17:1 }Inteil ni Muwisis diye te kabuhalan ni Rubin, ni Gad, wey te katenge te kabuhalan ni Manasis ka tane ne diye te igsile te Weyig ne Hurdan wey ka katenge te kabuhalan ni Manasis diye te iglineb.} ka kinakakayan ne anak ni Husi. Ne naangken te pamilya ni Makir ka Gilyad wey ka Basan tenged su meupiya sikandin ne sundalu. Si Makir ka amey ni Gilyad, ka kinakakayan ne anak ni Manasis.
\verseNumber{2}Ne ka inged ne diye te iglineb te Weyig ne Hurdan, naangken te duma ne me kabuhalan ni Manasis ne me pamilya ni Abi-Isir, Hilik, Asril, Sikim, Hipir, wey Simida. Ne imbaad-baad dan seini diye te tagse pamilya.
\verseNumber{3}Ne due etew ne egngaranan ki Silupihad. Anak sikandin ni Hipir, wey apu sikandin ni Gilyad. Ne si Gilyad, anak ni Makir, wey si Makir, anak ni Manasis. Ne neelin de ne malitan ka anak ni Silupihad ne iyan ensi Mala, Nuwa, Hugla, Milka wey Tirsa.
\verseNumber{4}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{17:4: }Num 27:1-7.}Ne nangendiye ka seeye ne me malitan ki Ilyasar ne talagpanubad, ki Huswi ne anak ni Nun, wey diye te me pangulu, wey migkahi sikandan, “Migsuhu ka Magbebaye ne Manama ki Muwisis ne egpabehayan key te inged isip karatuan ne inggaat iling te me karumaan ney ne me lukes.” Purisu, nabehayan sikandan te inged sumale te insuhu te Magbebaye ne Manama.
\verseNumber{5}Seini ka egpuunan ne natimulan te sapulu ne baad ka naangken ne inged te kabuhalan ni Manasis, angin e te Gilyad wey Basan ne diye te igsile te Hurdan,
\verseNumber{6}tenged su nabehayan ma degma te inged ka me malitan ne kabuhalan din iling te kabuhalan din ne me lukes. Ne naangken ka Gilyad te duma ne me kabuhalan ni Manasis.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{7}Ne ka inged ne naangken te kabuhalan ni Manasis, migbunsud diye te Asir peendiye te Mik-Mitat ne igsile te Sikim. Ne migginguma seini diye te igkakawanan ne balabahan te igsile peendiye te nangugpaan te matig-In-Tapuwa.
\verseNumber{8}Ne iyan nakaangken ka kabuhalan ni Manasis te inged ne nakalingut te Tapuwa, piru ka Tapuwa diye te eletanan te inged ni Manasis ne naangken te me kabuhalan ni Ipraim.
\verseNumber{9}Ne nakatupang ka eletanan diye te Weyig ne Kana. Ne due me siyudad diye te igkakawanan ne balabahan te igsile te weyig ne naangken te me kabuhalan ni Ipraim, minsan ke naseled seini te naangken te me kabuhalan ni Manasis. Ne nakapabulus ka eletanan te me kabuhalan ni Manasis diye te igkahibang ne balabahan te Weyig ne Kana taman diye te Dahat ne Miditiranyu.
\verseNumber{10}Ne naangken te me kabuhalan ni Ipraim ka diye te igkahibang ne balabahan te igsile, wey naangken te me kabuhalan ni Manasis ka diye te igkakawanan ne balabahan te igsile. Ne iyan eletanan te me kabuhalan ni Manasis diye te iglineb ka Dahat ne Miditiranyu. Ne naangken te me kabuhalan ni Asir ka diye te igkahibang ne balabahan, wey naangken degma te me kabuhalan ni Isakar ka diye te igsile.
\verseNumber{11}Ne due degma me siyudad ne nasakup te inged te me kabuhalan ni Isakar wey ni Asir ne naangken te me kabuhalan ni Manasis: ka Bit-San, Iblaim, Dur, In-Dur, Taanak, Migidu, wey ka me bariyu ne nakalingut kayi.
\verseNumber{12}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{17:12-13: }Tal 1:27-28.}Piru ka seeye ne me siyudad ware neugpei te me kabuhalan ni Manasis, tenged su ware dan nadeldel ka me matig-Kanaan diye.
\verseNumber{13}Piru te migmaresen e ka me kabuhalan ni Israil, in-uripen dan e ka me matig-Kanaan, piru ware dan sikandan deldela.

\BibleSectionHeading{Ka pegpatimul te me kabuhalan ni Ipraim wey ni Manasis te tane}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{14}Ne migkahi ka me kabuhalan ni Husi diye ki Huswi, “Mania te sabeka re ne baad ne inged ka imbehey nu kanami? Masulug key amana tenged su impanalanginan key te Magbebaye ne Manama.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{15}Ne migtabak si Huswi, “Emun ke masulug kew amana, wey emun ke kene ne eleg kaniyu ka me bubungan te Ipraim, pangendiye kew te me Puwalas te me Pirisihanen wey me Ripaimhanen. Ne gehawan kew te inged diye ne para kaniyu.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{16}Ne migkahi ka me kabuhalan ni Husi, “Kene ne eleg kanami ka me bubungan. Ne kene ney egkatalu ka me matig-Kanaan ne diye te napu tenged su due me karwahi ran ne putew. Ne iling ded ka me Kanaanen ne diye te Bit-San, wey ka nakalingut ne me lungsud kayi, wey minsan ka diye te bangalug ne egngaranan te Hisril.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{17}Ne intabak ni Huswi ka kabuhalan ni Husi ne iyan ka me kabuhalan ni Ipraim wey ni Manasis, “Masulug niyu bes iya wey tenged due egmaresen kew amana. Ne keilangan ne kene ne sabeka re ne baad ka egkaangken niyu.
\verseNumber{18}Egkaangken niyu man‑e ka puwalas diye te me bubungan. Gawani niyu re, wey kaniyud e puun te iglenlen te seeye ne bubungan taman diye te puntul. Ne egkadeldel niyu ka me matig-Kanaan minsan maresen sikandan, wey minsan ke due me karwahi ran ne putew.”

\BibleSectionHeading{Ka pegbaad-baad te duma ne inged}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{18}Te naahew e te me kabuhalan ni Israil ka seeye ne inged, miglibulung sikandan langun diye te Silu, wey miggimu sikandan te Balungbalung ne Temuwanan dan.
\verseNumber{2}Ne duen pad pitu ne tribu te me kabuhalan ni Israil ne ware pad nabehayi te inged isip karatuan ne inggaat.
\verseNumber{3}Purisu, ingkahiyan ni Huswi ka me kabuhalan ni Israil, “Ken‑u niyu pad eg-angkena ka inged ne imbehey kaniyu te Magbebaye ne Manama te kaap-apuan niyu?
\verseNumber{4}Alam kew te tatelu ne etew te tagse tribu. Egpaleuyen ku sikandan te intiru ne inged. Ne eggimu sikandan te mapa eyew egkanengnengan ta ke egmenuwen te egbaad-baad ka seeye ne tane. Ne eglibed e sikandan kayi te keddi.
\verseNumber{5}Ne egbaaren dan te pitu ne baad ka inged, angin e te inged te me kabuhalan ni Huda ne diye te igkakawanan ne balabahan, wey ka inged te me kabuhalan ni Husi ne diye te inged te igkahibang ne balabahan.
\verseNumber{6}Emun ke egkeimpusan dan e te egmapa, eg-uyanen dan e seini kayi te keddi eyew egpintut-pintuten ku seini diye te tangkaan te Magbebaye ne Manama.
\verseNumber{7}Piru ware inged ne egkaangken te me Libita tenged su iyan dan himu ka egpamakey te Magbebaye ne Manama. Ne nakarawat e ka me kabuhalan ni Gad, ni Rubin, wey katenge te me kabuhalan ni Manasis\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{18:7 }Inteil ni Muwisis diye te kabuhalan ni Rubin, ni Gad, wey te katenge te kabuhalan ni Manasis ka tane ne diye te igsile te Weyig ne Hurdan wey ka katenge te kabuhalan ni Manasis diye te iglineb.} te inged isip karatuan ne inggaat kandan diye te igsile te Hurdan ne imbehey kandan ni Muwisis, ne suluhuanen te Magbebaye ne Manama.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}Te egpangipanew e ka naalam ne me etew, ingkahiyan sikandan ni Huswi, “Leuya niyu ka intiru ne inged wey himu kew te mapa. Ne libed kew kayi su egpintut-pintuten ku seini diye te tangkaan te Magbebaye ne Manama eyew egkatahan ta ke hentew ne tribu ka egpakaangken te tagse inged.”
\verseNumber{9}Sikan naa ka nangipanew ka me etew ne egleuy te intiru ne inged. Ne inggimuwan dan seini te mapa ne migpakita ne nabaad ka inged te pitu ne baad wey insulat dan ka me siyudad, wey ka me lungsud ne nasakup te tagse baad. Te neimpusan dan e te egmapa, miglibed e sikandan ki Huswi diye te Silu.
\verseNumber{10}Ne pinaahi te pegpintut-pintut, imbehayan ni Huswi te baad ka me tribu te Israil ne ware pad nakaangken te inged.

\BibleSectionHeading{Ka inged ne naangken te me kabuhalan ni Binhamin}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{11}Ka an-anayan ne nabehayan te inged pinaahi te pegpintut-pintut, iyan ka me pamilya te me kabuhalan ni Binhamin. Diye seini te elat te naangken ne inged te me kabuhalan ni Huda wey ni Husi.
\verseNumber{12}Ne ka eletanan dan te igkahibang ne balabahan; migbunsud diye te Hurdan patakereg diye te igkahibang ne balabahan te Hiriku. Ne peendiye seini te iglineb te me bubungan taman diye te Bit-Abin ne disirtu.
\verseNumber{13}Ne puun diye, nekeuma seini diye te igkakawanan ne balabahan te tuhal te Lus, peendiye te igkahibang ne balabahan ne bubungan kayi ne iyan e ngaran kuntee ka Bitil. Ne nakatupang seini diye te Atarut-Adar\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{18:13 }Ka Atarut Adar iling ded te inged ne Atarut ne nakahi diye te birsikulu 16:2 wey 16:7.} ne diye te bubungan te igkakawanan ne balabahan te diralem te Bit-Hurun.
\verseNumber{14}Ne puun diye, migpabulus seini diye te iglineb ne bubungan ne egpakatangke te Bit-Hurun ne diye te igkakawanan ne balabahan. Ne diye nataman seini te Kiryat-Baal (ne egngaranan ded te Kiryat-Hiyarim), ka siyudad te me kabuhalan ni Huda. Ne seeye ka eletanan diye te iglineb.
\verseNumber{15}Ne ka eletanan te igkakawanan ne balabahan, migbunsud diye te katamanan te Kiryat-Hiyarim. Nakapabulus seini diye te iglineb peendiye te me Sebseb te Niptuwa.
\verseNumber{16}Ne nakatupang seini diye te lenlen te bubungan ne nakatangke te bangalug te Binhinum ne diye te igkahibang ne balabahan te bangalug te Ripaim. Ne puun diye, nakapabulus seini diye te napu te Hinum peendiye te igkakawanan ne balabahan te ilis te lungsud te me Hibusihanen, wey taman seini diye te In-Rugil.
\verseNumber{17}Ne nakatiku seini diye te igkahibang ne balabahan peendiye te In-Simis. Ne nekeuma seini diye te Gililut ne nakatangke te takerehen te Adumim. Ne nakatupang seini diye te Batu ni Buhan ne anak ni Rubin.
\verseNumber{18}Ne puun diye, nekeuma seini diye te igkahibang ne balabahan te tuhal ne egpakatangke te bangalug te Bit-Araba, wey nakatupang seini diye te bangalug te Araba.
\verseNumber{19}Ne nekeuma seini diye te igkahibang ne balabahan te ilis te Bit-Hugla, wey diye nataman seini te igkahibang ne balabahan ne bayaanan te weyig ne Namatey ne Dahat, ne iyan ka pulipusan te Weyig ne Hurdan diye te igkakawanan ne balabahan. Seeye ka eletanan diye te igkakawanan ne balabahan.
\verseNumber{20}Ne Weyig ne Hurdan ka eletanan diye te igsile. Ne seeye ka me eletanan te inged ne naangken te me kabuhalan ni Binhamin, ne imbaad-baad dan te tagse pamilya.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{21}Ne ka me siyudad ne naangken te me kabuhalan ni Binhamin, ne imbaad-baad dan te tagse pamilya ran iyan ka Hiriku, Bit-Hugla, Imik-Kisis,
\verseNumber{22}Bit-Araba, Simaraim, Bitil,
\verseNumber{23}Abim, Para, Upra,
\verseNumber{24}Kipar-Amuni, Upni, wey Giba. Migginguma ka langun ne me siyudad te sapulu wey daruwa (12) lagkes ka me lungsud kayi.
\verseNumber{25}Lagkes degma kayi ka Gibyun, Rama, Biirut,
\verseNumber{26}Mispa, Kipira, Musa,
\verseNumber{27}Rikim, Irpil, Tarala,
\verseNumber{28}Sila, Ha-Ilip, Hibus (Hirusalim e kuntee seini), Gibiya, wey Kiryat-Hiyarim. Migginguma ka langun ne me siyudad te sapulu wey hep‑at (14) lagkes ka me lungsud kayi. Seeye ka inged ne karatuan ne inggaat te me kabuhalan ni Binhamin, ne imbaad-baad dan seeye diye te tagse pamilya.

\BibleSectionHeading{Ka inged ne naangken te me kabuhalan ni Simyun}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{19}Ka igkarangeb ne nabehayan te inged pinaahi te pegpintut-pintut, iyan ka me pamilya te me kabuhalan ni Simyun. Ka inged ne karatuan ne inggaat kandan, diye te elat-elat te inged ne naangken te me kabuhalan ni Huda.
\verseNumber{2}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{19:2-8: }1Kru 4:28-33.}Nalagkes kayi ka Birsiyiba, Siyiba, Mulada,
\verseNumber{3}Hasar-Suwal, Bala, Isim,
\verseNumber{4}Iltulad, Bitul, Hurma,
\verseNumber{5}Siklag, Bit-Markabut, Hasar-Susa,
\verseNumber{6}Bit-Libaut, wey Siyaruhin. Migginguma ka langun ne me siyudad te sapulu wey tatelu (13) lagkes ka me lungsud kayi.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{7}Nalagkes degma ka Ayin, Rimun, Itir, wey Asan. Migginguma langun ka me siyudad te hep‑at lagkes ka me lungsud kayi.
\verseNumber{8}Nalagkes ka langun ne bariyu taman diye te Baalat-Bir ne iyan ka Rama ne diye te igkakawanan ne balabahan. Seeye ka inged ne karatuan ne inggaat te me kabuhalan ni Simyun, ne imbaad-baad dan seeye diye te tagse pamilya.
\verseNumber{9}Ka inged ne karatuan ne inggaat te me kabuhalan ni Simyun, diye angaya te inged te me kabuhalan ni Huda su maluag de ka inged dan du te egkeilanganen dan. Seeye ka egpuunan ke mania te diye ka inged te me kabuhalan ni Simyun te elat-elat te inged te me kabuhalan ni Huda.

\BibleSectionHeading{Ka inged ne naangken te me kabuhalan ni Sabulun}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{10}Ka igkatatelu ne nabehayan te inged pinaahi te pegpintut-pintut, iyan ka me pamilya te me kabuhalan ni Sabulun. Ne nekeuma taman diye te Sarid ka eletanan te inged dan.
\verseNumber{11}Ne puun diye, nekeuma seini te iglineb te Marala, te Dabisit, wey nakapabulus seini diye te weyig ne diye te igsile te Hukni-Am.
\verseNumber{12}Ne puun te limang te Sarid, nekeuma pad ka eletanan te igsile taman diye te eletanan te Kislut-Tabur, wey nakapabulus seini diye te Dabirat taman diye te Hapiya.
\verseNumber{13}Ne puun diye, nekeuma pad seini te igsile te Gat-Hipir peendiye te It-Kasin, wey Rimun. Ne nakatiku seini diye te Niya.
\verseNumber{14}Ne ka eletanan te igkahibang ne balabahan, nakatiku diye te Hanatun wey nataman seini diye te bangalug te Ipta-Il.
\verseNumber{15}Migginguma ka langun ne siyudad ne naangken te me kabuhalan ni Sabulun te sapulu wey daruwa (12) lagkes ka me lungsud kayi. Timul pad kayi ka Katat, Nahalal, Simrun, Idala, wey Bitlihim.
\verseNumber{16}Seeye ka me siyudad wey me lungsud ne naangken te me kabuhalan ni Sabulun isip karatuan ne inggaat kandan, ne imbaad-baad dan seini diye te tagse pamilya.

\BibleSectionHeading{Ka inged ne naangken te me kabuhalan ni Isakar}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{17}Ka igkeep‑at ne nabehayan te inged pinaahi te pegpintut-pintut, iyan ka me pamilya te me kabuhalan ni Isakar.
\verseNumber{18}Seini ka me inged ne naangken dan: ka Hisril, Kisulut, Sunim,
\verseNumber{19}Hapara-Im, Siyun, Anaharat,
\verseNumber{20}Rabit, Kisyun, Ibis,
\verseNumber{21}Rimit, In-Ganim, In-Hada, wey Bit-Pasis.
\verseNumber{22}Nekeuma ka eletanan dan diye te Tabur, Sahasima, Bit-Simis, wey nataman seini diye te Hurdan. Migginguma ka langun ne siyudad te sapulu wey hen‑em (16) lagkes ka me lungsud kayi.
\verseNumber{23}Ne seeye ka me siyudad wey me lungsud ne karatuan ne inggaat te me kabuhalan ni Isakar, ne imbaad-baad dan seini diye te tagse pamilya.

\BibleSectionHeading{Ka inged ne naangken te me kabuhalan ni Asir}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{24}Ka igkalalimma ne nabehayan te inged pinaahi te pegpintut-pintut, iyan ka me pamilya te me kabuhalan ni Asir.
\verseNumber{25}Seini ka me inged ne naangken dan: ka Hilkat, Hali, Bitin, Aksap,
\verseNumber{26}Alamilik, Amad, wey Misal. Ne ka eletanan dan diye te iglineb, nekeuma diye te Karmil wey Sihur-Libnat.
\verseNumber{27}Ne nakatiku seini diye te igsile peendiye te Bit-Dagun, ne nekeuma diye te Sabulun wey diye te bangalug te Ipta-Il. Ne nekeuma seini diye te igkahibang ne balabahan peendiye te Bit-Imik wey Nil. Ne nakapabulus seini diye te igkahibang ne balabahan te Kabul,
\verseNumber{28}Ibrun, Rihub, Hamun, Kana, wey taman diye te Dakel ne Sidun.
\verseNumber{29}Ne nakatiku seini diye te Rama, ne peendiye te siyudad ne Tiru ne in-alad te matikang wey makepal ne batu. Ne nakatiku seini diye te Husa, wey nataman diye te Dahat ne Miditiranyu. Nalagkes ka duma ne me siyudad ne Mahalab, Aksib,
\verseNumber{30}Uma, Apik, wey Rihub. Migginguma ka langun ne me siyudad te daruwa ne pulu wey daruwa (22) lagkes ka me lungsud kayi.
\verseNumber{31}Ne seeye ka me siyudad wey me lungsud ne karatuan ne inggaat te me kabuhalan ni Asir, ne imbaad-baad dan seini diye te tagse pamilya.

\BibleSectionHeading{Ka inged ne naangken te me kabuhalan ni Naptali}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{32}Ka igkeen‑em ne nabehayan te inged pinaahi te pegpintut-pintut, iyan ka me pamilya te me kabuhalan ni Naptali.
\verseNumber{33}Ne ka eletanan te inged dan, migbunsud diye te Hilip wey te kayu ne uk ne diye te Sa-Ananim peendiye te Adami-Nikib wey te Habnil peendiye te Lakum, ne diye nataman seini te Weyig ne Hurdan.
\verseNumber{34}Ne puun diye, nakatiku seini diye te iglineb peendiye te Asnut-Tabur, peendiye te Hukuk taman diye te eletanan te Sabulun diye te igkakawanan ne balabahan, peendiye man‑e te eletanan te Asir diye te iglineb wey te Hurdan diye te igsile.
\verseNumber{35}Ne ka nalagkes ne me siyudad ne in-alad te matikang wey makepal ne batu, iyan ka Sidim, Sir, Hamat, Rikat, Kinirit,
\verseNumber{36}Adama, Rama, Hasur,
\verseNumber{37}Kidis, Idrii, In-Hasur,
\verseNumber{38}Irun, Migdal-Il, Hurim, Bit-Anat, wey Bit-Simis. Migginguma ka langun ne me siyudad te sapulu wey siyam (19) lagkes ka me lungsud kayi.
\verseNumber{39}Seeye ka me siyudad wey me lungsud ne karatuan ne inggaat te me kabuhalan ni Naptali, ne imbaad-baad dan seini diye te tagse pamilya.

\BibleSectionHeading{Ka inged ne naangken te me kabuhalan ni Dan}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{40}Ka igkapitu ne nabehayan te inged pinaahi te pegpintut-pintut, iyan ka me pamilya te me kabuhalan ni Dan.
\verseNumber{41}Naangken dan ka me inged te Sura, Ista-Ul, Ir-Simis,
\verseNumber{42}Sa-Albim, Ayalun, Hitla,
\verseNumber{43}Ilun, Timna, Ikrun,
\verseNumber{44}Iltiki, Gibitun, Baalat,
\verseNumber{45}Hihud, Bini-Birak, Gat-Rimun,
\verseNumber{46}Mi-Harkun, wey Rakun, lagkes ka inged ne talipag te Hupa.
\verseNumber{47}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{19:47: }Tal 18:27-29.}Piru naahew te kuntere ka inged ne naangken te me kabuhalan ni Dan, sikan naa ka inlusuran dan ka inged te Lais, wey impangimatayan dan ka me mahinged diye. In-ahew ran seini wey diyad sikandan nangugpe. Ne imbalbalawan dan seini ngarani te Dan ne ngaran te kaap-apuan dan.
\verseNumber{48}Seeye ka me siyudad wey me lungsud ne karatuan ne inggaat te me kabuhalan ni Dan, ne imbaad-baad dan seini diye te tagse pamilya.

\BibleSectionHeading{Ka inged ne naangken ni Huswi}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{49}Te neimpusan e te pegbaad-baad te me kabuhalan ni Israil ka inged isip karatuan ne inggaat, imbehayan dan degma te inged si Huswi ne anak ni Nun.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{50}Ne sumale te insuhu te Magbebaye ne Manama, imbehey ran kandin ka siyudad ne imbuyu din ne iyan ka Timnat-Sira ne diye te bubungan te Ipraim. Ne imbalbalawan din ka siyudad pasasindeha wey diyad sikandin mig-ugpe.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{51}Ne iyan migbaad-baad te tane si Ilyasar ne talagpanubad, si Huswi ne anak ni Nun, wey ka me pangulu te tagse tribu te Israil. Imbaad-baad dan seeye pinaahi te pegpintut-pintut diye te tangkaan te Magbebaye ne Manama, diye te gumawan te Balungbalung ne Temuwanan diye te Silu. Purisu, neimpusan e ka pegbaad-baad te inged.

\BibleSectionHeading{Ka me siyudad ne aputanan}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{20}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{20:1-9: }Num 35:9-34; Diy 4:41-43; 19:1-13.}Ne ingkahiyan te Magbebaye ne Manama si Huswi,
\verseNumber{2}“Kahii nu ka me kabuhalan ni Israil ne eg-alam sikandan te me siyudad ne aputanan sumale te ingkahi ku ki Muwisis.
\verseNumber{3}Ne ka minsan hentew ne egpakapatey ne ware din tuyui, egpakaaput sikandin te seeye ne me siyudad eyew egpakapariyu te me etew ne egsuli kandin.
\verseNumber{4}Egpakaaput sikandin te seeye ne me siyudad, egpeendiye te gumawan te siyudad ne hukumanan, wey egpakahuhud sikandin diye te me igdatu ke nekey ka neyitabu. Egkataman, igpalasud dan e sikandin diye wey diye pad egpeuugpaa.
\verseNumber{5}Emun ke eglupuhen sikandin diye te siyudad te me etew ne egsuli kandin, keilangan ne ka me mahinged, kene sikandin igbehey te seeye ne me etew. Tenged su ware din tuyua ka peggimatey wey ware nabelu sikandin ka miggimatey.
\verseNumber{6}Ne eg-uugpe pad sikandin te seeye ne siyudad taman te egkewusey e sikandin wey taman te egpatey e ka Labew ne Talagpanubad ne migpamakey te seeye te timpu. Ne egpekeuli e sikandin diye te ugpaan din mismu ne migpuunan din te migpallahuy.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{7}Sikan naa ka in-alam dan ka Kidis ne diye te Galiliya ne diye te bubungan te inged te me kabuhalan ni Naptali, ka Sikim ne diye te bubungan te inged te me kabuhalan ni Ipraim, wey ka Kiryat-Arba ne iyan ka Hibrun ne diye te bubungan te inged te me kabuhalan ni Huda.
\verseNumber{8}Ne ka diye te igsile te Hurdan ne marani te Hiriku, in-alam dan ka Bisir ne diye te disirtu diye te napu te inged te me kabuhalan ni Rubin. Ne in-alam dan man‑e ka Ramut diye te Gilyad ne diye te inged te me kabuhalan ni Gad, wey ka Gulan ne diye te Basan ne diye te inged te me kabuhalan ni Manasis.
\verseNumber{9}Seeye ka me siyudad ne aputanan ne in-alam para te me kabuhalan ni Israil, wey te kene ne me kabuhalan ni Israil ne miglemung kandan. Ka minsan hentew ne egpakapatey ne ware tuyua, egkaayun ne eg-aput diye eyew kene sikandin egkeyimatayan te etew ne egsuli kandin taheed te kene pad egkapamalehetan diye te hukumanan ne ware sale din.

\BibleSectionHeading{Ka inged ne naangken te me kabuhalan ni Libi}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{21}\verseNumber{1-2}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{21:2: }Num 35:1-8.}Ne nangendiye ka me pangulu te kabuhalan ni Libi diye ki Ilyasar ne talagpanubad, diye ki Huswi ne anak ni Nun, wey diye te me pangulu te tagse tribu te Israil diye te Silu te inged ne Kanaan. Migkahi sikandan, “Migsuhu ka Magbebaye ne Manama ki Muwisis ne egpabehayan key te me siyudad ne egkeugpaan ney, wey te panabtaban para te me ayam ney.”
\verseNumber{3}Purisu, intuman te me kabuhalan ni Israil ka suhu te Magbebaye ne Manama ne egpabehayan te me siyudad wey te me panabtaban puun te inged ne karatuan ne inggaat kandan ka me kabuhalan ni Libi.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{4}Ne iyan nekewun‑a nakarawat te me siyudad ka me pamilya te kabuhalan ni Kuhat. Duma te kabuhalan ni Kuhat, ka me kabuhalan ni Aarun ne nabehayan te sapulu wey tatelu (13) ne siyudad puun te me kabuhalan ni Huda, Simyun, wey Binhamin.
\verseNumber{5}Ne imbehayan ka duma ne me kabuhalan ni Kuhat te sapulu ne siyudad puun te me kabuhalan ni Ipraim, Dan, wey katenge te me kabuhalan ni Manasis.\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{21:5 }Inteil ni Muwisis diye te kabuhalan ni Rubin, ni Gad, wey te katenge te kabuhalan ni Manasis ka tane ne diye te igsile te Weyig ne Hurdan wey ka katenge te kabuhalan ni Manasis diye te iglineb.}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{6}Ne imbehayan ka me kabuhalan ni Girsun te sapulu wey tatelu (13) ne siyudad puun te me kabuhalan ni Isakar, ni Asir, Naptali, wey katenge te me kabuhalan ni Manasis ne diye te Basan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{7}Ne imbehayan degma ka me kabuhalan ni Mirari te sapulu wey daruwa (12) ne me siyudad puun te me kabuhalan ni Rubin, Gad, wey ni Sabulun.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}Ne imbehey te me kabuhalan ni Israil ka me siyudad wey me panabtaban diye te me kabuhalan ni Libi pinaahi te pegpintut-pintut sumale te insuhu te Magbebaye ne Manama ki Muwisis.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{9-10}Seini ka me ngaran te me siyudad puun te me kabuhalan ni Huda, wey ni Simyun ne imbehey diye te me kabuhalan ni Aarun. Me kabuhalan sikandan ni Kuhat ne egpuun te me kabuhalan ni Libi. Sikandan ka nekewun‑a nakarawat te me siyudad.
\verseNumber{11}Imbehey kandan ka Kiryat-Arba (si Arba ka amey ni Anak) ne iyan ka Hibrun ne diye te bubungan te Huda wey ka me panabtaban kayi.
\verseNumber{12}Piru imbehey ran ka me kamet wey me bariyu ne nakalingut te seini ne siyudad diye ki Kalib ne anak ni Hipuni isip baad din.
\verseNumber{13}Sikan naa ka imbehey ran diye te me kabuhalan ni Aarun ne talagpanubad ka Hibrun ne sabeka te me siyudad ne aputanan te me etew ne egpekeyimatey ne ware tuyua. Imbehey ran pad man‑e ka Libna wey ka me panabtaban kayi,
\verseNumber{14}Hatir wey ka me panabtaban kayi, Istimuwa wey ka me panabtaban kayi,
\verseNumber{15}Hulun wey ka me panabtaban kayi, Dibir wey ka me panabtaban kayi,
\verseNumber{16}Ayin wey ka me panabtaban kayi, Huta wey ka panabtaban kayi, Bit-Simis wey ka panabtaban kayi. Migginguma te siyam ka langun ne siyudad ne migpuun te me kabuhalan ni Simyun wey ni Huda.
\verseNumber{17}Ne imbehayan pad man‑e sikandan te hep‑at ne siyudad puun te inged te me kabuhalan ni Binhamin. Ne iyan seini: ka Gibyun wey ka me panabtaban kayi, Giba wey ka me panabtaban kayi,
\verseNumber{18}Anatut wey ka me panabtaban kayi, wey Almun wey ka me panabtaban kayi.
\verseNumber{19}Migginguma ka langun ne narawat te me talagpanubad ne me kabuhalan ni Aarun te sapulu wey tatelu (13) ne siyudad wey ka me panabtaban.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{20-22}Ne nakarawat ka duma ne me kabuhalan ni Kuhat ne puun te me kabuhalan ni Libi te hep‑at ne siyudad puun te me kabuhalan ni Ipraim. Ne iyan seini: ka Sikim (ne diye te bubungan te Ipraim ne sabeka te me siyudad ne aputanan te etew ne egpekeyimatey ne ware tuyua), Gisir, Kibsa-Im, wey Bit-Hurun wey ka me panabtaban kayi.
\verseNumber{23-24}Ne imbehayan pad man‑e sikandan te hep‑at ne siyudad puun te inged te me kabuhalan ni Dan. Ne iyan seini: ka Iltiki, Gibitun, Ayalun, wey Gat-Rimun wey ka me panabtaban kayi.
\verseNumber{25}Ne imbehayan pad man‑e sikandan te daruwa ne siyudad te katenge te me kabuhalan ni Manasis. Ne iyan seini: ka Taanak, wey Gat-Rimun wey ka me panabtaban kayi.
\verseNumber{26}Migginguma ka langun ne narawat te duma ne kabuhalan ni Kuhat te sapulu (10) ne siyudad lagkes ka me panabtaban.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{27}Ka me kabuhalan ni Girsun ne puun te me kabuhalan ni Libi, nakarawat te daruwa ne siyudad puun te katenge te me kabuhalan ni Manasis. Ne iyan seini: ka Gulan ne diye te Basan (ne sabeka te me siyudad ne aputanan te etew ne egpekeyimatey ne ware tuyua), wey ka Bi-Istira wey ka me panabtaban kayi.
\verseNumber{28}Ne imbehayan pad man‑e sikandan te hep‑at ne siyudad puun te inged te me kabuhalan ni Isakar. Ne iyan seini: ka Kisyun, Dabirat,
\verseNumber{29}Harmut, In-Gamin wey ka me panabtaban kayi.
\verseNumber{30}Ne imbehayan pad man‑e sikandan te hep‑at ne siyudad puun te inged te me kabuhalan ni Asir. Ne iyan seini: ka Mishal, Abdun,
\verseNumber{31}Hilkat, wey Rihub wey ka me panabtaban kayi.
\verseNumber{32}Ne imbehayan pad man‑e sikandan te tatelu ne siyudad puun te inged te me kabuhalan ni Naptali. Ne iyan seini: ka Kidis ne diye te Galiliya (ne sabeka te me siyudad ne aputanan te etew ne egpekeyimatey ne ware tuyua), Hamut-Dur, wey Kartan wey ka me panabtaban kayi.
\verseNumber{33}Migginguma ka langun ne narawat te kabuhalan ni Girsun te sapulu wey tatelu (13) ne siyudad wey ka me panabtaban kayi.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{34-35}Ne ka nasame ne me kabuhalan ni Libi ne me kabuhalan ni Mirari, imbehayan te hep‑at ne siyudad puun te inged te me kabuhalan ni Sabulun. Ne iyan seini: ka Hukni-Am, Karta, Dimna, wey Nahalal wey ka me panabtaban kayi.
\verseNumber{36-37}Ne imbehayan pad man‑e sikandan te hep‑at ne siyudad puun te inged te me kabuhalan ni Rubin. Ne iyan seini: ka Bisir, Hahas, Kidimut, wey Mipaat wey ka me panabtaban kayi.
\verseNumber{38-39}Ne imbehayan pad man‑e sikandan te hep‑at ne siyudad puun te inged te me kabuhalan ni Gad. Ne iyan seini: ka Ramut ne diye te Gilyad (ne sabeka te me siyudad ne aputanan te etew ne egpekeyimatey ne ware tuyua), Mahanaim, Hisbun, wey Hasir wey ka me panabtaban kayi.
\verseNumber{40}Purisu, migginguma ka langun ne imbehey te kabuhalan ni Libi diye te kabuhalan ni Mirari te sapulu wey daruwa (12) ne siyudad wey me panabtaban.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{41-42}Migginguma ka langun ne narawat te me kabuhalan ni Libi puun te inged te me kabuhalan ni Israil te hep‑at ne pulu wey walu (48) ne siyudad wey ka me panabtaban kayi.

\BibleSectionHeading{Ka inged ne naangken te me kabuhalan ni Israil}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{43}Sikan naa ka imbehey te Magbebaye ne Manama diye te me kabuhalan ni Israil ka langun ne inged ne insaad din diye te kaap-apuan dan. Te naangken dan e seini, diyad sikandan nangugpe.
\verseNumber{44}Imbehayan sikandan te Magbebaye ne Manama te keupianan puun te me kuntere dan ne nakalingut kandan sumale te insaad din diye te me kaap-apuan dan. Ne ware sikandan natalu te me kuntere dan tenged su impepanalu ma sikandan te Magbebaye ne Manama te langun ne kuntere dan.
\verseNumber{45}Intuman te Magbebaye ne Manama ka langun ne insaad din diye te me kabuhalan ni Israil.

\BibleSectionHeading{Ka peg-uli te duma ne tribu diye te igsile}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{22}Ne inlibulung ni Huswi ka me kabuhalan ni Rubin, Gad, wey katenge te me kabuhalan ni Manasis.\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{22:1 }Inteil ni Muwisis diye te kabuhalan ni Rubin, ni Gad, wey te katenge te kabuhalan ni Manasis ka tane ne diye te igsile te Weyig ne Hurdan wey ka katenge te kabuhalan ni Manasis diye te iglineb.}
\verseNumber{2}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{22:2: }Num 32:20-32; Huswi 1:12-15.}Ne ingkahiyan sikandan ni Huswi, “Inggimu niyu ka langun ne insuhu kaniyu ni Muwisis ne suluhuanen te Magbebaye ne Manama, wey intuman niyu degma ka langun ne insuhu ku kaniyu.
\verseNumber{3}Ne minsan kuntee, ware niyu engkeri ka me duma niyu ne me kabuhalan ni Israil. Maayad-ayad kew ne migtuman te me suhu kaniyu te Magbebaye ne Manama niyu.
\verseNumber{4}Ne kuntee, nakarawat e ka me duma niyu ne me kabuhalan ni Israil te keupianan ne insaad kandan te Magbebaye ne Manama. Sikan naa, uli kew e diye te inged niyu ne diye te talipag te Hurdan ne imbehey kaniyu ni Muwisis ne suluhuanen te Magbebaye ne Manama.
\verseNumber{5}Piru kene niyu kalingawi te egtuman ka insuhu kaniyu wey ka impanulu kaniyu ni Muwisis ne suluhuanen te Magbebaye ne Manama: geyinawei niyu ka Magbebaye ne Manama niyu, tumana niyu ka igkeupii rin, wey ka me suhu din. Keilangan ne matinumanen kew kandin, wey pamakaya niyu sikandin te mapahetpet.”
\verseNumber{6}Nataman, impanalanginan e sikandan ni Huswi wey impeuli e.
\verseNumber{7}(Imbehey ni Muwisis ka inged ne diye te Basan te seeye se katenge te me kabuhalan ni Manasis, wey imbehey degma ni Huswi diye te dangeb ne katenge te kabuhalan ni Manasis wey te duma ne tribu ka inged ne diye te iglineb te Hurdan.) Impanalanginan sikandan ni Huswi te peg-uli dan e.
\verseNumber{8}Migkahi sikandin, “Eg-uli kew ne matubung amana: masulug se me ayam, pelata, bulawan, burunsi, putew, wey me manggad. Ne baari niyu ka me karumaan niyu diye te kaniyu te minsan nekey ne naahew niyu diye te me kuntere niyu.”
\verseNumber{9}Sikan naa ka nanguli e ka me kabuhalan ni Rubin, Gad, wey katenge te kabuhalan ni Manasis. In-engkeran dan ka me karumaan dan ne me kabuhalan ni Israil diye te Silu ne sakup te inged te Kanaan, wey miglibed e sikandan diye te Gilyad, ka tane ne naangken dan sumale te suhu te Magbebaye ne Manama pinaahi ki Muwisis.

\BibleSectionHeading{Ka altar diye te marani te Hurdan}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{10}Te nekeume e ka me kabuhalan ni Rubin, Gad, wey katenge te kabuhalan ni Manasis diye te Gililut ne marani te Hurdan, miggimu sikandan te dakel ne altar. Ka seini ne inged sakup pad te Kanaan.
\verseNumber{11-12}Te nanengnengan te duma ne me kabuhalan ni Israil ne miggimu sikandan te altar diye te Gililut ne marani te Weyig ne Hurdan ne eletanan te Kanaan, miglibulung sikandan diye te Silu eyew egpakiggira kandan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{13}Ne impeendiye te me kabuhalan ni Israil si Pinihas ne anak ni Ilyasar ne talagpanubad diye te Gilyad te me kabuhalan ni Rubin, Gad, wey katenge te kabuhalan ni Manasis.
\verseNumber{14}Indumaan si Pinihas te sapulu ne pangulu te tagse kabuhalan te Israil. Ka tagse sabeka kandan, me pangulu te tagse me pamilya te me kabuhalan dan.
\verseNumber{15}Te pegginguma ran diye te Gilyad, ingkahiyan dan e ka me kabuhalan ni Rubin, Gad, wey katenge te me kabuhalan ni Manasis,
\verseNumber{16}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{22:16: }Diy 12:13-14.}“Ka intiru ne keet-etawan te Magbebaye ne Manama egkeupian ne egpakataha ke mania te in-akalan niyu ka Manama te Israil. Insupak niyu ka Magbebaye ne Manama pinaahi te peggimu niyu te altar para kaniyu. Ware niyud ikula sikandin.
\verseNumber{17}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{22:17: }Num 25:1-9.}Kene naan pad ne eleg ka sale ne neyimu ta diye te Piyur? Tenged dutu, inlegparan ki te Magbebaye ne Manama wey minsan kuntee mig-antus ki re due.
\verseNumber{18}Ne kuntee, eg-inniyuhan niyud man‑e ka Magbebaye ne Manama! Ke egsupak kew pad man‑e kandin kuntee, egkalangetan sikandin kaaselem te langun ne kabuhalan ni Israil.
\verseNumber{19}Sikan naa, emun ke keilangan niyu ka altar tenged su kene ne likes ne egsimbaan ka inged niyu, hendiye kew naan de kanami, diye te inged te Magbebaye ne Manama ne due Matulus ne Balungbalung ne In-alad, wey egpekeugpe kew diye. Kene kew re iya himu te lein ne altar angin e te altar te Magbebaye ne Manama ta.
\verseNumber{20}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{22:20: }Huswi 7:1-26.}Sumsumana niyu si Akan ne anak ni Sira ne ware migtuman te suhu meyitenged te me kasangkapan ne nakahalad e wey nakapanubad e langun diye te Magbebaye ne Manama. Inlegparan sikandin wey ka langun ne kabuhalan ni Israil. Kene ne si Akan de ka napatey tenged te sale din.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{21}Ne migtabak ka me kabuhalan ni Rubin, Gad, wey katenge te kabuhalan ni Manasis te seeye se me pangulu te me pamilya te Israil,
\verseNumber{22}kahi ran, “Ka Magbebaye ne Manama, Amana ne Maresen ne Manama! Ka Magbebaye, Amana ne Maresen ne Manama! Nakataha sikandin ke mania te inggimu ney seini, wey keilangan degma ne egkatahaan niyu seini. Emun ke malehet ne migsupak key te Magbebaye ne Manama, wey ke mig-inniyug key kandin, himatayi key e nikaniyu te seini ne aldew.
\verseNumber{23}Ne emun ke insupak ney ka Magbebaye ne Manama pinaahi te peggimu ney te altar ney mismu ne para egtutungan te me igpanubad, egkakeen ne egpuun te egketuen ne pinamula ne halad, wey ke me igpanubad para te meupiya ne rilasyun te Magbebaye ne Manama, eglegparan key perem te Magbebaye ne Manama.
\verseNumber{24}Inggimu ney re seini tenged su naaldek key ne kema ke egginguma ka timpu ne ka me kabuhalan niyu egkahi te me kabuhalan ney, ‘Nekey‑a ka labet niyu te Magbebaye ne Manama te Israil?
\verseNumber{25}Inggimu te Magbebaye ne Manama ne eletanan ta ka Hurdan te pegpasuwey kaniyu puun kanami. Ne ware labet niyu se me kabuhalan ni Rubin wey Gad te Magbebaye ne Manama.’ Ne kema ke egkenaan e te me kabuhalan niyu ka me kabuhalan ney ne egsimba te Magbebaye ne Manama.
\verseNumber{26}Sikan naa ka miggimu key te altar, kene ne eyew egtutungan, wey ke eghalaran naa te me halad ney,
\verseNumber{27}ke kene, eyew limlimuan para kanami, para kaniyu, wey para te me kabuhalan, ne egsimba key iya te Magbebaye ne Manama diye te balungbalung pinaahi te pegtutung te me igpanubad, me igpanubad para te meupiya ne rilasyun, wey te duma pad ne me halad. Purisu, te egginguma ne timpu, kene egpakakahi ka me kabuhalan niyu diye te me kabuhalan ney ne ware labet dan te Magbebaye ne Manama.
\verseNumber{28}Ne emun ke egkamalehet ne egkahiyan dan ka me kabuhalan ney te iling due, egpakakahi sikandan te, ‘Tengtengi niyu! Miggimu ka me kaap-apuan ney te altar ne iling te altar te Magbebaye ne Manama, kene ne egtutungan wey ke eghalaran naa te me halad, ke kene, eyew due limlimuan para kanami wey kaniyu.’
\verseNumber{29}Kene ney egkeyimu ne egsupak wey ke eg-inniyug te Magbebaye ne Manama pinaahi te peggimu te kanami ne altar ne para te egtutungan te me igpanubad, egkakeen ne egpuun te egketuen ne pinamula ne halad, wey duma pad ne me halad. Iyan de eghalaran ka altar te Magbebaye ne Manama ta ne diye nakatahu te balungbalung ne egsimbaan kandin.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{30}Ne amana nahale si Pinihas ne talagpanubad wey ka me pangulu te me pamilya te me kabuhalan ni Israil te pegkarineg dan te ingkahi te me kabuhalan ni Rubin, Gad, wey katenge te kabuhalan ni Manasis.
\verseNumber{31}Sikan naa ka ingkahiyan ni Pinihas ne anak ni Ilyasar ne talagpanubad ka me kabuhalan ni Rubin, Gad, wey katenge te me kabuhalan ni Manasis, “Natahaan tad kuntee ne indumaan ki te Magbebaye ne Manama tenged te ware kew migsupak kandin. Inluwas niyu ka me kabuhalan ni Israil puun te legpad te Magbebaye ne Manama.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{32}Ne nanguli e ensi Pinihas wey ka me pangulu diye te Kanaan, wey ingguhud dan te me karumaan dan ne me kabuhalan ni Israil ka neyingumaan dan ne guhud puun te me kabuhalan ni Rubin, wey ni Gad ne diye te Gilyad.
\verseNumber{33}Te narineg seini te me kabuhalan ni Israil, nahale sikandan wey indeyrey ran ka Manama. Ne warad sikandan migsuman-suman ne eglusud diye te inged ne nangugpaan te me kabuhalan ni Rubin wey Gad.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{34}Ne ingngaranan te me kabuhalan ni Rubin wey ni Gad ka altar te “Limlimuan” su migkahi sikandan, “Seini ka limlimuan ta langun te ka Magbebaye, iyan ka Manama ta.”

\BibleSectionHeading{Ka pegpanaha-taha ni Huswi}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{23}Te malayat e ne timpu ka miglihad, impeyimeley e te Magbebaye ne Manama ka Israil puun te me kuntere dan ne nakalingut kandan. Te seeye ne timpu, buyag e amana si Huswi.
\verseNumber{2}Ne impeumew ni Huswi ka langun ne me kabuhalan ni Israil, lagkes ka me igdatu, ka me pangulu, ka me talewukum, wey ka me upisyal. Ne ingkahiyan din sikandan, “Buyag ad amana kuntee.
\verseNumber{3}Ne nakita niyu ka langun ne inggimu te Magbebaye ne Manama niyu te seini ne me nasud tenged kaniyu. Ne sikandin e ka migpakiggira te me kuntere niyu.
\verseNumber{4}Ne nabaad-baad kud diye te kaniyu isip karatuan ne inggaat te me kabuhalan niyu ka langun ne inged te me nasud ne naahew ta, lagkes ka me nasud ne ware te pad naahew. Puun seeye te igsile te Hurdan peendiye te iglineb te Dahat ne Miditiranyu.
\verseNumber{5}Ne egdeldelen te Magbebaye ne Manama niyu sikandan wey egpaaween eyew egsubalan niyu ka tane dan su sika ka insaad te Magbebaye kaniyu.
\verseNumber{6}Purisu, pakannekal kew. Pakannekali niyu te egtuman ka langun ne nasulat te baseen te Balaud ni Muwisis. Tumana niyu ka langun ne nasulat kayi.
\verseNumber{7}Kene kew saamul te me etew ne mig-ugpe duma kaniyu, kene kew dawit te me ngaran te me diyus-diyus dan, wey ke egpanaad naa ne eggamiten ka ngaran dan. Ne kene kew simba, wey ke pamakey naa kandan.
\verseNumber{8}Ke kene, palunggaat kew ne matinumanen te Magbebaye ne Manama niyu, iling te inggimu niyu kuntee.
\verseNumber{9}Ne indeldel te Magbebaye ne Manama ka derakel wey maresen ne me nasud te peglusud niyu kandan. Ne minsan kuntee, ware iya nakatalu kaniyu.
\verseNumber{10}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{23:10: a }Diy 32:30; \BibleCrossReferenceAnchor{b }Diy 3:22.}Ne minsan hentew kaniyu, egpakadeldel te sabeka ne libu (1,000) ne etew, tenged su ka Magbebaye ne Manama ka egpakiggira te me kuntere niyu sumale te insaad din kaniyu.
\verseNumber{11}Purisu, geyinawei niyu iya ka Magbebaye ne Manama niyu.
\verseNumber{12}Piru ke eg-inniyug kew kandin, wey ke egpakigsaamul kew naa te me etew ne mig-ugpe duma kaniyu, wey ke egpangasawa naa kandan,
\verseNumber{13}egpakasihuru kew ne kenad iya egdeldelen te Magbebaye ne Manama niyu ka me etew ne mig-ugpe duma kaniyu. Ke kene, egkeyimu nasi sikandan ne egpakarereet kaniyu iling te balatik, wey ke sahilut naa, wey egpakamasakit sikandan te peka niyu iling te eglampesan, wey iling sikandan te duhi ne egpakasanggat te me mata niyu. Ne egpabulus seini taman te egkapatey kew kayi te meupiya ne inged ne imbehey kaniyu te Magbebaye ne Manama.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{14}“Mahaan ad e egpatey. Tantanuri niyu layun ne intuman te Magbebaye ne Manama niyu ka langun ne meupiya ne insaad din kaniyu. Ne ware iya minsan sabeka ne ware din tumana.
\verseNumber{15}Piru ke immenu te Magbebaye ne Manama te pegtuman ka langun ne meupiya ne insaad din kaniyu, iling ded degma ka pegtuman din te karereetan ne impaney-paney rin e kaniyu, taman te egdereetan kew e nikandin puun kayi te meupiya ne inged ne imbehey rin kaniyu.
\verseNumber{16}Malehet iya ne egkatuman seini due te kaniyu ke egsupaken niyu ka kasabutan te Magbebaye ne Manama niyu ne igpatuman din kaniyu. Ne emun ke egsimba kew wey egpamakey te me diyus-diyus, igpasalerep kew iya nikandin te mangune-kune ne langet din, wey sahuhune ne egkareetan kew kayi te meupiya ne inged ne imbehey rin kaniyu.”

\BibleSectionHeading{Ka pegsaad man‑e te me kabuhalan ni Israil}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{24}Ne inlibulung ni Huswi ka langun ne tribu te Israil diye te Sikim. Ne impeumew rin ka me igdatu, me pangulu, me talewukum, wey me upisyal te Israil. Ne migparani sikandan diye te tangkaan te Magbebaye ne Manama.
\verseNumber{2}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{24:2: }Hin 11:27.}Ne ingkahiyan ni Huswi ka langun ne etew, “Seini ka ingkahi te Magbebaye ne Manama te Israil: Diye nangugpe dengan ka me kaap-apuan niyu te talipag te Weyig ne Iyupratis, wey migpamakey sikandan te me diyus-diyus. Ne sabeka kandan si Tira ne amey ni Abraham wey ni Nahur.
\verseNumber{3}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{24:3: a }Hin 12:1-9; \BibleCrossReferenceAnchor{b }Hin 21:1-3.}Piru ingkuwa ku si Abraham puun dutu ne inged wey impeendiye ku sikandin te inged ne Kanaan, wey impabuhal ku sikandin diye. Ne imbehayan ku sikandin te anak ne si Isaak.
\verseNumber{4}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{24:4: a }Hin 25:24-26; \BibleCrossReferenceAnchor{b }Hin 36:8; Diy 2:5; \BibleCrossReferenceAnchor{c }Hin 46:1-7.}Ne imbehayan ku degma si Isaak te anak ne si Hakub wey Isaw. Ne imbehey ku ki Isaw ka bubungan te Siir isip baad din. Piru nangendiye mule si Hakub wey ka me anak din te Ihiptu.
\verseNumber{5}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{24:5: }Iks 3:1–12:42.}Nataman, impeuyan ku si Muwisis wey si Aarun ka egluwas kaniyu diye te Ihiptu. Ne impasalerep ku te legpad ka Ihiptu, wey impalihawang ku sikaniyu diye.
\verseNumber{6}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{24:6-7: }Iks 14:1-31.}Te pegginguma te me kaap-apuan niyu diye te Malalab ne Dahat, intalukunan sikandan te me Ihiptuhanen ne migmangudde wey nangekarwahi.
\verseNumber{7}Ne migpangananey sikandan keddi, wey intahuan ku te meitem ne gapun ka eletanan dan wey te me Ihiptuhanen. Nenaleplep e ka me Ihiptuhanen wey nalened e sikandan. Namelmelehan niyu ke nekey ka inggimu ku diye te me Ihiptuhanen wey naluhey kew ka nangugpe diye te disirtu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{24:8: }Num 21:21-35.}“Nataman, in-uyan ku sikaniyu diye te inged te me Amurihanen ne nangugpe diye te igsile te Hurdan. Ne migpakiggira sikandan kaniyu, piru impatalu ku sikandan kaniyu. Indereetan ku sikandan, wey in-angken niyud ka inged dan te peglusud niyu.
\verseNumber{9}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{24:9-10: }Num 22:1–24:25.}Ne migpakig-ehet kaniyu si Balak ne Hari te Muwab ne anak ni Sipur, wey imparilus kew nikandin ki Balaam ne anak ni Biyur.
\verseNumber{10}Piru ware ku tuhuti si Balaam ne eggimuwen din sika due te kaniyu, ke kene, impepanalanginan ku sikaniyu wey inluwas ku sikaniyu puun ki Balak.
\verseNumber{11}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{24:11: a }Huswi 3:14-17; \BibleCrossReferenceAnchor{b }Huswi 6:1-21.}Ne miglapas kew te Hurdan, wey nekeuma kew te Hiriku. Migpakiggira kaniyu ka me mahinged te Hiriku lagkes ka me Amurihanen, Pirisihanen, Kanaanen, Hitihanen, Girgasihanen, Hibihanen, wey Hibusihanen. Piru impatalu ku sikandan kaniyu.
\verseNumber{12}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{24:12: }Iks 23:28; Diy 7:20.}Ne ingginaaldek\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{24:12 }Te Hibruwanen: Migpeuyan a te patiyukan hun‑a kaniyu.} ku ka daruwa ne Hari ne me Amurihanen eyew egkareldel niyu sikandan te peglusud niyu. Migpanalu kew ne kene ne pinaahi te kampilan wey pane niyu.
\verseNumber{13}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{24:13: }Diy 6:10-11.}Imbehayan ku sikaniyu te inged ne kene ne sikaniyu ka nalasey. Impeugpe ku sikaniyu te me siyudad ne kene ne sikaniyu ka migpasasindeg. Nangeen kew kuntee te behas te paras wey te ulibu ne kene ne sikaniyu ka migpamula.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{14}Ne migkahi pad man‑e si Huswi, “Purisu kuntee, kaaldeki niyu ka Magbebaye ne Manama wey pamakaya niyu sikandin te intiru ne pusung niyu. Engkeri niyud kuntee ka me diyus-diyus te me kaap-apuan niyu ne insimba ran dengan diye te talipag te Weyig ne Iyupratis, wey diye te Ihiptu. Ne iyan niyu re pamakaya ka Magbebaye ne Manama.
\verseNumber{15}Piru ke kene kew egkeupian ne egpamakey te Magbebaye ne Manama, alam kew kuntee ne aldew ke iyan niyu egpamakayen ka me diyus-diyus te me kaap-apuan niyu ne diye te talipag te Weyig ne Iyupratis wey ke ka me diyus-diyus naa te me Amurihanen ne kayi te in-ugpaan niyu kuntee? Piru sikeddi wey ka pamilya ku, iyan ney mule egpamakayen ka Magbebaye ne Manama.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{16}Ne migtabak ka me etew, “Ware te suman-suman ney ne eg-engked te Magbebaye ne Manama wey ke egpamakey naa te me diyus-diyus.
\verseNumber{17}Su ka Magbebaye ne Manama ka migluwas kanta wey te me kaap-apuan ta te timpu ne neuripen ki diye te Ihiptu. Ne namelmelehan tad degma ka me kein-inuwan ne inggimu rin. Impangabangan ki nikandin te peggipanew ta wey te peglihad ta diye te duma ne me nasud.
\verseNumber{18}Ne ka me Amurihanen ne nangugpe te seini ne inged, indeldel sikandan langun te Magbebaye te peglusud niyu kandan. Purisu, egpamakey key degma te Magbebaye su sikandin de iya ka Manama ta.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{19}Ne migkahiyan ni Huswi ka me etew, “Kene egkaayun ne egpamakey kew te Magbebaye ne Manama su matulus sikandin wey talikuren. Kene din egpasayluwen ka me mareet ne hinimuwan niyu wey ka me sale niyu.
\verseNumber{20}Ne emun ke eg-inniyuhan niyu ka Magbebaye ne Manama wey egpamakey kew te me diyus-diyus, egkabelu sikandin kaniyu wey eglegparan kew nikandin. Egguleen kew nikandin minsan pad ke neyid‑u dengan sikandin kaniyu.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{21}Piru migtabak ka me etew, “Egpamakey key iya te Magbebaye ne Manama.”
\verseNumber{22}Ne migkahi si Huswi, “Sikaniyu mismu ka me talagpamalehet te pegkeetew niyu ne egpamakey kew te Magbebaye ne Manama.”
\BibleParagraphStyleP
Ne migtabak sikandan, “Uya, sikanami iya ka me talagpamalehet.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{23}Ne migkahi si Huswi, “Emun ke iling due, engkeri niyud ka me diyus-diyus niyu wey pamakey kew te Magbebaye ne Manama te Israil.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{24}Ne migtabak ka me etew, “Egpamakey key te Magbebaye ne Manama ney, wey egtumanen ney ka me suhu din.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{25}Purisu, te seeye ne aldew miggimu si Huswi te kasabutan diye te Sikim para te me keet-etawan te Israil. Ne imbehayan din sikandan te me balaud wey me suhu.
\verseNumber{26}Insulat seini ni Huswi diye te Libru te Balaud te Manama. Nataman, migkuwa sikandin te dakel ne batu wey intahu din seini diye te lenged te uk ne kayu diye te matulus ne inged te Magbebaye ne Manama.
\verseNumber{27}Ne ingkahiyan ni Huswi ka langun ne etew, “Egpakabulig kaniyu seini ne batu ne egkasuman-suman niyu ke nekey ka immanlalag ta kuntee. Kayid seini ne batu te pegnangen ku kaniyu te lalag te Magbebaye ne Manama. Purisu ka seini ne batu egpakabulig kaniyu ne egkasuman-suman niyu ke nekey ka neyitabu kuntee. Egpasuman-suman seini kaniyu eyew kene kew eg-inniyug te Manama.”
\verseNumber{28}Nataman, impeuli e ni Huswi ka me etew diye te tagse inged dan isip karatuan ne inggaat kandan.

\BibleSectionHeading{Ka pegpatey ni Huswi wey ni Ilyasar}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{29}Nataman, napatey e ka suluhuanen te Magbebaye ne Manama ne si Huswi ne anak ni Nun, te sabeka ne gatus wey sapulu (110) ka idad din.
\verseNumber{30}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{24:30: }Huswi 19:49-50.}Ne inlebeng dan sikandin diye te baad din ne inged diye te Timnat-Sira ne diye te bubungan te Ipraim, diye seini te igkahibang ne balabahan te bubungan te Gaas.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{31}Migpamakey ka me kabuhalan ni Israil te Magbebaye ne Manama te neuyag pad si Huswi wey ka me igdatu te Israil ne nakataha te langun ne inggimu te Magbebaye para te Israil.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{32}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{24:32: }Hin 33:19; 50:24-25; Iks 13:19; Huw 4:5; Him 7:16.}Egpakasungkiye pad ne guhud, ka tul‑an ni Husi ne in-uyan te me kabuhalan ni Israil puun te Ihiptu, diye dan ilebeng te Sikim. Diye dan seini ilebeng te inged ne nabeli ni Hakub te sabeka ne gatus (100) ne pelata diye te me anak ni Hamur ne amey ni Sikim. Ne iyan nakaangken kayi ne inged ka me kabuhalan ni Husi.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{33}Ne migpatey e degma si Ilyasar ne anak ni Aarun, wey diye sikandin ilebeng te Gibiya, ka siyudad ne diye te bubungan te Ipraim ne imbehey rin te anak din ne si Pinihas.
\BibleBookEnd

\BibleBook{Me Talewukum}

\BibleTitlePage
\BibleMainTitle{Me Talewukum}

\BibleIntroSectionHeading{Igpewun‑a}

\BibleIntro
\BibleParagraphStyleIP
Ka baseen te \BibleCharacterStyleBK{Me Talewukum}, insaamul seini ne me guhuren te panugtulen te Israil puun te peglusud dan te Kanaan peendiye te timpu ne iyan e migmandu te Israil ka me Hari. Nahuhud te seini ne baseen ka dakel ne neyimu te me bahani ran ne ingngaranan te “Me talewukum.” Me pangulu te sundalu ka kasuluhan kandan, wey kene ne me talewukum sumale te pegsabut ta te seini ne lalag. Iyan amana neila si Samsun kandan langun. Ka neyimu rin diye egkabasa te kapitulu 13–16.
\BibleParagraphStyleIP
Seini ka egkatuenan ta te seini ne baseen: miglampus ka Israil tenged su maparuma-ruma sikandan te suhu te Manama, piru ka pegpariyu dan kandin iyan nakarereet kandan. Andam layun ka Manama ne egluwas te keet-etawan din te timpu ne eg-inniyug sikandan te sale dan, wey eglibed eg-abey sikandan diye te kandin.
\BibleParagraphStyleIOT
Ka nenasulat te seini ne baseen
\BibleParagraphStyleIO
Ka neneyitabu taman te pegpatey ni Huswi \BibleCharacterStyleIOR{1:1–2:10}
\BibleParagraphStyleIO
Ka me talewukum te Israil \BibleCharacterStyleIOR{2:11–16:31}
\BibleParagraphStyleIO
Ka nekegsewug-sewug ne neyitabu \BibleCharacterStyleIOR{17:1–21:25}

\BibleText

\BibleSectionHeading{Ka pegdakep ki Adunibisik te kabuhalan enni Huda wey Simyun}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{1}Te migpatey e si Huswi, mig-inse ka me Israilita diye te Magbebaye ne Manama ne miggenendue, “Hentew‑a kanami ka eggun‑a ne eggira te me matig-Kanaan?”
\verseNumber{2}Ne migtabak ka Magbebaye ne Manama, “Iyan eggun‑a ka me sundalu te me kabuhalan ni Huda su imbehey kud kandan ka tane.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{3}Ne ingkahiyan te me sundalu te me kabuhalan ni Huda ka me sundalu te me kabuhalan ni Simyun ne me karumaan dan, “Dumeyi key diye te tane ne intahahe kanami, wey egsabeka ki ka egkuntere te me matig-Kanaan. Ne egdumaan ney degma sikaniyu diye te intahahe ne tane para kaniyu.” Purisu indumaan sikandan te me sundalu te me kabuhalan ni Simyun.
\verseNumber{4}Sikan naa, te peglusud te me sundalu ne me kabuhalan ni Huda wey ni Simyun, impatalu e te Magbebaye ne Manama kandan ka me matig-Kanaan wey ka me matig-Piris, wey natalu ran ka sapulu ne libu (10,000) ne etew diye te Bisik.
\verseNumber{5}Ne neumaan dan si Adunibisik diye wey migpahiggireey sikandan, wey natalu te me sundalu te me kabuhalan ni Huda ka me matig-Kanaan wey me matig-Piris.
\verseNumber{6}Ne migpallahuy si Adunibisik, piru inlupug sikandin te me sundalu te me kabuhalan ni Huda, wey narakep dan sikandin. Ne impanempug dan ka me timbebakal te belad din wey te paa rin.
\verseNumber{7}Ne migkahi si Adunibisik, “Insulian ad te Manama te inggimu ku te pitu ne pulu (70) ne me Hari ne impanempuhan ku te me timbebakal te belad dan wey te paa ran wey impepamurut ku te mummu diye te diralem te lamisa ku.” Ne in-uyan dan sikandin diye te Hirusalim wey diyad e sikandin migpatey.

\BibleSectionHeading{Ka pegkaahew te Hirusalim wey te Hibrun}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}Ne inlusuran te me kabuhalan ni Huda ka Hirusalim wey naahew ran seini. Impangimatayan dan ka me mahinged wey insilaban dan ka siyudad.
\verseNumber{9}Nataman, migpakiggire e man‑e ka me kabuhalan ni Huda te me matig-Kanaan ne mig-ugpe diye te me bubungan, diye te inged te Nigib, wey diye te me napu dapit te iglineb.
\verseNumber{10}Ne migpakiggira pad man‑e ka me kabuhalan ni Huda te me matig-Kanaan ne diye mig-ugpe te siyudad te Hibrun (Kiryat-Arba dengan ka ngaran te Hibrun). Natalu ran ka me pangulu ne ensi Sisay, si Ahiman wey si Talmay.

\BibleSectionHeading{Ka pegkaahew ni Utnil te lungsud te Dibir}
\BibleSectionCrossReference{(Huswi 15:13-19)}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{11}Puun diye, migpakiggira pad man‑e sikandan te me mahinged te Dibir. (Kiriyat-Sipir dengan ka ngaran te Dibir.)
\verseNumber{12}Ne migkahi si Kalib, “Igpaasawa ku ka anak ku ne mengebay ne si Aksa, te etew ne eglusud wey egpakaahew te Kiriyat-Sipir.”
\verseNumber{13}Iyan nakaahew dutu si Utnil ne anak ni Kinis ne hari ni Kalib. Sikan naa ka impaasawe e ni Kalib ki Utnil ka mengebay ne anak din ne si Aksa.
\verseNumber{14}Te nekeg-asawe e sikandan, imbanasalan ni Utnil si Aksa ne egpabuyuen te kamet diye te amey rin. Purisu miggendiye si Aksa ki Kalib, wey te nakalegsad e sikandin te asnu rin, mig-insaan e sikandin ni Kalib, “Nekey‑a ka innendini nu?”
\verseNumber{15}Ne migtabak si Aksa, “Egbuyu a te duma ne dasag su ka imbehey nu keddi ne tane diye te inged te Nigib, ware weyig.” Purisu, imbehayan sikandin ni Kalib te me sebseb ne diye te dibabew wey diye te diralem te Nigib.

\BibleSectionHeading{Ka pegpanalu te me kabuhalan ni Huda wey ni Binhamin}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{16}Ne due me Kinihanen ne me kabuhalan te anuhang dengan ni Muwisis. Migduma sikandan te kabuhalan ni Huda wey miggendiye sikandan te siyudad te me Palmira ne diye te disirtu diye te Huda. Ka seeye ne inged, diye te inged te Nigib ne marani te Arad, wey miglemung sikandan te me mahinged diye.
\verseNumber{17}Ne migduma ka me kabuhalan ni Huda te me kabuhalan ni Simyun ne miglusud te me matig-Kanaan ne mahinged diye te Sipat. Ne ingguhus dan ka siyudad, sikan naa ka ingngaranan e ka siyudad te Hurma.\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{1:17 }Iyan igpasabut te lalag ne Hurma ka impatamtamanan te egguhus.}
\verseNumber{18}Naahew degma te kabuhalan ni Huda ka intiru ne sakup te Gasa, Askalun wey te Ikrun.
\verseNumber{19}Ne migdumaan te Magbebaye ne Manama ka kabuhalan ni Huda, wey naahew ran ka me bubungan. Piru ware dan narelrel ka me mahinged diye te napu, su due me karwahi ran ne putew.
\verseNumber{20}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{1:20: }Huswi 15:13-14.}Ne imbehey ki Kalib ka Hibrun su sika ka inlalag ni Muwisis. Ne indeldel rin ka tatelu ne anak ni Anak ne nangugpe diye.
\verseNumber{21}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{1:21: }Huswi 15:63; 2Sam 5:6; 1Kru 11:4.}Piru ware narelrel te kabuhalan ni Binhamin ka me Hibusihanen ne diye nangugpe te Hirusalim. Sikan naa ka minsan kuntee miglemung ded mig-ugpe ka me Hibusihanen te kabuhalan ni Binhamin diye te Hirusalim.

\BibleSectionHeading{Ka peg-ahew te kabuhalan ni Husi te Bitil}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{22}Ne inlusuran te kabuhalan ni Husi ka Bitil, wey indumaan sikandan te Magbebaye ne Manama.
\verseNumber{23}Ne migsuhu sikandan te me talag-iipat diye te Bitil. (Lus dengan ka ngaran te Bitil.)
\verseNumber{24}Ne nakakita ka me talag-iipat te etew ne miglihawang puun te siyudad wey migkahiyan dan sikandin, “Panulua key ke egmenuwen te egseled te siyudad, eg-unahan ney re sikeykew.”
\verseNumber{25}Ne impanulu din sikandan ke egmenuwen te egseled te siyudad, wey impangimatayan dan ka me mahinged diye te siyudad piru impalihawang dan ka seeye ne etew duma te langun ne pamilya rin.
\verseNumber{26}Ne miggendiye ka seeye ne etew te tane te me Hitihanen, wey migpasasindeg sikandin te sabeka ne siyudad wey ingngaranan din te Lus, ne seeye ded ka ngaran taman kuntee.

\BibleSectionHeading{Ka me mahinged ne ware narelrel te me Israilita}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{27}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{1:27-28: }Huswi 17:11-13.}Piru ware narelrel te kabuhalan ni Manasis ka me mahinged te me siyudad te Bitsan, Tanak, Dur, Ibliam, Migidu wey ka langun ne nangugpe diye te marani ne me bariyu. Piru warad iya mig-awe ka me matig-Kanaan te seeye ne inged.
\verseNumber{28}Te migmaresen e ka me kabuhalan ni Israil, impehes dan ka me matig-Kanaan ne egpatrabahuwen, piru ware dan iya sikandan narelrel.
\verseNumber{29}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{1:29: }Huswi 16:10.}Ne ware narelrel te kabuhalan ni Ipraim ka me matig-Kanaan ne diye nangugpe te Gisir, purisu migpalemungey red sikandan ka nangugpe diye.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{30}Ne ware degma narelrel te kabuhalan ni Sabulun ka me mahinged te Kitrun, wey ka me mahinged te Nahalul. Migpalemungey red sikandan ka nangugpe dutu piru impehes dan sikandan patrabahuwa.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{31}Ne ware ded degma narelrel te kabuhalan ni Asir ka me mahinged te Aku, Sidun, Ahulab, Aksib, Hilba, Apik wey Rihub.
\verseNumber{32}Purisu migpalemungey red degma ka kabuhalan ni Asir te me matig-Kanaan ne mig-ugpe te seeye ne me inged, ne ware dan narelrel.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{33}Ne minsan ka kabuhalan ni Naptali ware degma nakarelrel te me mahinged te Bit-Simis wey Bit-Anat. Purisu, migpalemungey red ka kabuhalan ni Naptali te me matig-Kanaan. Ne impehes dan patrabahuwa seeye se mahinged te Bit-Simis wey Bit-Anat.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{34}Piru natalu mule te me Amunihanen ka me kabuhalan ni Dan wey indelrel diye te bubungan eyew kene egpekeugpe diye te napu.
\verseNumber{35}Ne ware mig-awe ka me Amurihanen diye te bubungan te Hiris, Ayalun, wey Salbim. Piru migmaresen ka kabuhalan ni Husi, sikan naa ka impehes dan sikandan patrabahuwa.
\verseNumber{36}Ka eletanan te tane te me Amunihanen diye migbunsud te dalan patakereg te Akrabim taman diye te kewun‑aan te Sila.

\BibleSectionHeading{Ka panalihan te Manama diye te Bukim}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{2}Ne puun te Gilgal, miggendiye ka panalihan te Magbebaye ne Manama te Bukim wey ingkahiyan ka me Israilita, “Impalihawang ku sikaniyu puun te Ihiptu, wey in-uyan ku sikaniyu diye te tane ne insaad ku ne igbehey te kaap-apuan niyu. Ne migkahi a, ‘Kene ku egbalbalawan ka kasabutan ku kaniyu.
\verseNumber{2}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{2:2: }Iks 34:12-13; Diy 7:2-5.}Ne kene kew himu te kasabutan te me mahinged te sika ne inged. Guhusa niyu ka me altar dan.’ Piru ware niyu tumana ka suhu ku. Mania te iling due ka inggimu niyu?
\verseNumber{3}Sikan naa ka egkahiyan ku sikaniyu kuntee te kene ku egdeldelen sikandan due te kaniyu. Egpekeiling sikandan te duhi diye te egbayaan niyu, wey egpakasahilut kaniyu ka me diyus-diyus dan.”
\verseNumber{4}Te nalalag e seeye te panalihan te Magbebaye ne Manama diye te langun ne Israilita, migpanaman-taman e sikandan migpaninehew.
\verseNumber{5}Ne ingngaranan dan ka seeye ne inged te Bukim,\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{2:5 }Te Hibruwanen: naninehew.} wey diyad e sikandan migpanubad te Magbebaye ne Manama.

\BibleSectionHeading{Ka pegpatey ni Huswi}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{6}Te impeyipanew e ni Huswi ka me Israilita, miggendiyad e ka tagse kabuhalan te tane isip karatuan ne inggaat kandan eyew sikandan e ka egkamkamuney.
\verseNumber{7}Migpamakey te Magbebaye ne Manama ka me kabuhalan ni Israil te timpu ne neuyag pad si Huswi. Ne minsan te migpatey e si Huswi, migpabulus ded man‑e sikandan migpamakey te Magbebaye ne Manama taheed te neuyag pad ka me igbuyag dan ne nakakita te langun ne kein-inuwan ne inggimu te Magbebaye ne Manama diye te Israil.
\verseNumber{8}Ne migpatey ka suluhuanen te Magbebaye ne Manama ne si Huswi ne anak ni Nun, te mahatus wey sapulu (110) ne leg‑un ka idad din.
\verseNumber{9}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{2:9: }Huswi 19:49-50.}Inlebeng dan sikandin diye te eletanan te tane ne imbehey kandin diye te Timnat-Hiris, ne diye te bubungan te Ipraim, ne egpakarapit te igkahibang ne balabahan ne dapit te igsile te bubungan te Gaas.

\BibleSectionHeading{Ka peg-engked te pegpamakey te me Israilita}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{10}Te migpatey e ka langun ne etew te seeye ne kabuhalan, warad nekeila te Magbebaye ne Manama ka nakasinundul ne kabuhalan ne ware kalintahaan te immangimu te Manama diye te Israil.
\verseNumber{11}Miggimu ka me Israilita te mareet diye te tangkaan te Magbebaye ne Manama wey migpamakey sikandan te me larawan ni Baal.
\verseNumber{12}In-engkeran dan ka Magbebaye ne Manama te kabuybuyahan dan ne iyan migpalihawang kandan puun te Ihiptu. Mig-ikul sikandan wey migsimba te me diyus-diyus te me etew ne nakalingut kandan; impeyibelu dan ka Magbebaye ne Manama.
\verseNumber{13}In-engkeran dan ka Magbebaye ne Manama, wey migpamakey e sikandan te me larawan te diyus-diyus ne si Baal wey Astarut.
\verseNumber{14}Ne tenged te nangebel-ebel ne langet te Magbebaye ne Manama te me Israilita, imbalahad din e sikandan ne egpanlusuran te me kuntere ne egpangahew te me karatuan dan. Intuhutan din e sikandan ne egkatalu te me kuntere ne nakalingut kandan, wey warad egpakapangabang kandan puun te me kuntere dan.
\verseNumber{15}Minsan hendei egpakiggira ka me kabuhalan ni Israil, egkatalu sikandan su imbalahad man e sikandan te Magbebaye ne Manama iling te impaney-paney rin kandan, wey impahunlibet din kandan. Sikan naa ka amana miglised sikandan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{16}Ne mig-alam ka Magbebaye ne Manama te me pangulu,\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{2:16 }Te Hibruwanen: me talewukum.} ne iyan egluwas kandan puun te seeye se egpangahew te me karatuan dan.
\verseNumber{17}Piru minsan pad due, ware sikandan migpammineg te me pangulu ran.\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{2:17 }Te Hibruwanen: me talewukum.} Ware sikandan migmatinumanen te Manama wey nasi migsimba te me diyus-diyus. Kene sikandan ne iling te me kaap-apuan dan, tenged su mahaan de sikandan eg-inniyug te me suhu te Magbebaye ne Manama ne in-ikul dengan te me kaap-apuan dan.
\verseNumber{18}Indumaan te Magbebaye ne Manama ka langun ne pangulu ne in-alam din. Ne taheed te neuyag pad ka me pangulu ran, egluwasen din sikandan puun te me kuntere dan. Tenged su igkeyid‑u rin ka keet-etawan din ne egdeg-uy tenged te pegbayad-bayad wey te pegpanleig-leig kandan.
\verseNumber{19}Piru te timpu ne napatey e ka pangulu, miglibed e man‑e ka me etew te subla pad ne mareet ne hinimuwan dan ne iyan ka pegpamakey wey pegsimba te me diyus-diyus. Nasublaan dan pad ka sale te me kaap-apuan dan. Ne ware sikandan mig-engked ka miggimu te maddeet wey te pegpakehal ran te me ulu ran.
\verseNumber{20}Sikan naa ka nangebel-ebel ka langet te Magbebaye ne Manama te me Israilita. Migkahi sikandin, “Tenged su insupak te seini ne me keet-etawan ka kasabutan ne inggimu ku te me kaap-apuan dan, wey ware dan tumana ka me suhu ku,
\verseNumber{21}kene kud e igpariyu kandan ka me etew diye te inged ne ware nasakup ni Huswi te neuyag pad sikandin.
\verseNumber{22}Eggamiten ku sikandan eyew te peg-eleg-eleg te me Israilita, ke egtumanen dan naa ka me suhu ku iling te inggimu te me kaap-apuan dan.”
\verseNumber{23}Sikan naa ka intuhutan te Magbebaye ne Manama ne egpalunggehaat ka seeye ne me etew te seeye ne inged, ware din sikandan ga-gaani te egdeldel, wey ware din tuhuti ne egkatalu sikandan ni Huswi.

\BibleSectionHeading{Ka nasame ne keet-etawan te Kanaan}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{3}Inggaat te Magbebaye ne Manama ka seeye ne keet-etawan eyew te peg-eleg-eleg te seeye se langun ne Israilita ne ware pad nakaheram ne egpakiggira diye te Kanaan.
\verseNumber{2}Inggimu rin de seeye eyew egpanuluen ka me Israilita ne egkabasbas sikandan se ware pad nakaheram ne egpakiggira.
\verseNumber{3}Seini ka nasame ne keet-etawan: ka me Pilistihanen ne nangugpe te lalimma ne siyudad, ka langun ne Kanaanen, ka me Sidunihanen, ka me Hibihanen ne diye nangugpe te me bubungan te Libanun, puun de iya te bubungan te Baal-Hirmun taman diye te Libu-Hamat.
\verseNumber{4}Insame sikandan eyew ig-eleg-eleg te me Israilita te pegnengneng ke eg-ikulen dan naan ded ka me suhu ne impabehey te Magbebaye ne Manama ki Muwisis diye te me kaap-apuan dan.
\verseNumber{5}Su miglemung ma ka me Israilita te me Kanaanen, me Hitihanen, me Pirisihanen, me Hibihanen, wey te me Hibusihanen.
\verseNumber{6}Ne migmangasawa sikandan te me mengebay te duma ne me kabuhalan, wey impaasawa ran ka me mengebay ran te me kanakan te seeye ne me kabuhalan wey migpamakey e sikandan te me diyus-diyus dan.

\BibleSectionHeading{Ka pangulu ne si Utnil}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{7}Ne miggimu ka me Israilita te mareet diye te tangkaan te Magbebaye ne Manama; imbalahad dan e sikandin, wey migpamakey e sikandan te me diyus-diyus ne me Baal wey me Asira.
\verseNumber{8}Purisu, nangebel-ebel ka langet te Magbebaye ne Manama diye te me Israilita, wey intuhutan din sikandan ne egkatalu ni Kusan-Risataim ne Hari te Misuputamya. Ne nasakup din ka me Israilita te walu ne leg‑un.
\verseNumber{9}Ne migpangananey ka me Israilita diye te Magbebaye ne Manama, wey mig-alam sikandin te etew ne egluwas kandan ne iyan si Utnil ne anak ni Kinis ne hari ni Kalib.
\verseNumber{10}Ne immanduan sikandin te Panisingan te Magbebaye ne Manama, wey neyimu sikandin ne pangulu\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{3:10 }Te Hibruwanen: talewukum.} te Israil. Ne migpakiggira sikandin ki Kusan-Risataim ne Hari te Misuputamya, wey impepanalu sikandan te Magbebaye ne Manama.
\verseNumber{11}Sikan naa ka ware samuk te Israil te hep‑at ne pulu (40) ne leg‑un. Ne nataman, migpatey e si Utnil ne anak ni Kinis.

\BibleSectionHeading{Ka pangulu ne si Ihud}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{12}Ne miggimu ka me Israilita te mareet diye te tangkaan te Magbebaye ne Manama. Tenged te inggimu ran, impeuripen sikandan te Magbebaye ne Manama diye ki Iglun ne Hari te Muwab.
\verseNumber{13}Migpabulig si Iglun te me Amunihanen wey me Amalikanen. Ne inlusuran dan ka Israil wey natalu ran seini, wey naahew ran ka siyudad te me Palmira.
\verseNumber{14}Ne migtrabahu ka me Israilita para ki Iglun ne Hari te Muwab te sapulu wey walu (18) ne leg‑un.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{15}Ne migpangananey e man‑e ka me Israilita diye te Magbebaye ne Manama. Ne mig-alam sikandin te egluwas kandan ne iyan si Ihud, gibang sikandin wey anak ni Gira ne puun te kabuhalan ni Binhamin. Ne si Ihud naa ka egsugsuhuen te me Israilita ne egparulungen te buhis dan diye ki Iglun ne Hari te Muwab.
\verseNumber{16}Te ware pad migligkat si Ihud, migsayab pad sikandin te mahalang ne sundang ne liware te mitrus ka kalayat, wey inggiket din seini diye te kawanan ne bubun din ne nabunbunan te kumbale din.
\verseNumber{17}Ne in-uyan din e ka buhis diye ki Iglun ne Hari te Muwab. Lelambehi ne etew si Iglun.
\verseNumber{18}Te nakabehey e ni Ihud ka buhis, impeuli din e ka me etew ne duma rin ne mig-uyan te buhis.
\verseNumber{19}Migduma pad sikandin kandan, piru te diyad e sikandan te me larawan ne me batu ne marani te Gilgal, migpalilibed e si Ihud diye te Hari wey migkahi, “Mahal ne Hari, due igguhud ku keykew ne sikanta re.”
\BibleParagraphStyleP
Ne ingkahiyan te Hari ka me sinalihan din, “Awe kew pa.” Ne nanlihawang e ka langun ne sinalihan din.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{20}Taheed te migsabsabeka re ka Hari ne migpinpinnuu te sinabeng din ne diye te atep,\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{3:20 }Te Hibruwanen: sinabeng ne maagsil.} migparani si Ihud kandin wey migkahi, “Due igguhud ku keykew ne migpuun te Manama.” Te egsasindeg e ka Hari,
\verseNumber{21}inggulabut e ni Ihud te gibang ne belad din ka mahalang ne sundang diye te kawanan ne bubun din, wey indugsu din e seini te getek te Hari.
\verseNumber{22}Naalep-alep ka sundang lagkes ka subeng wey mig-abas seini diye te peka te Hari wey nabukusan te tabe din. Ne warad seini baruta ni Ihud.
\verseNumber{23}Ne impanlekeban e ni Ihud ka me gumawan wey impamagulan din e seini, wey diyad sikandin migbaye te gumawan ne diye te liyu ka migpallahuy.
\verseNumber{24}Te nakaayun e sikandin, nangingume e ka me sinalihan te Hari wey nakita ran ne nalekeban ka me gumawan te sinabeng diye te dibabew, nakakahi sikandan, “Mig-indes bu re sikandin diye te liyuan din.”
\verseNumber{25}Migtetahad sikandan diye te lihawangan. Piru te nalingengen e sikandan ka egtetahad, nabantalan e sikandan su ware ma miglulukat ka Hari te me gumawan te sinabeng. Purisu, in-angey ran ka yabi wey impanlukatan dan e ka me gumawan. Ne iyan dan en iya nakita ka Hari dan ne nakabahed de diye te seeg ne napatey e.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{26}Ne taheed te natalehen sikandan, migpallahuy e si Ihud. Miglihad sikandin diye te liyu te me larawan ne me batu wey migpallahuy sikandin peendiye te inged ne Siira.
\verseNumber{27}Te miggingume e sikandin diye, imparahing din e ka trumpita\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{3:27 }Iyan igpasabut te pegparahing te trumpita ka pegpalibulung te me sundalu.} diye te bubungan te Ipraim eyew te peg-umew te me Israilita. Ne migtupang e ka me Israilita puun te me bubungan, wey impanguluwan din sikandan.
\verseNumber{28}Ne migkahi sikandin, “Sinundul kew keddi! Su impepanalu kew e te Magbebaye ne Manama te me Muwabihanen ne me kuntere niyu.” Sikan naa ka migsinundul e sikandan kandin ka migpatupang wey naahew ran ka lapasanan te me Muwabihanen peendiye te Hurdan. Ne ware minsan sabeka ne impalapas dan dutu.
\verseNumber{29}Te seeye ne aldew, nakapatey sikandan te sapulu ne libu (10,000) ne me Muwabihanen ne neelin ne mannekal. Ne ware minsan sabeka ne etew ne nakapallahuy.
\verseNumber{30}Te seeye ded ne aldew, natalu te me Israilita ka me Muwabihanen, wey ware samuk te Israil te walu ne pulu (80) ne leg‑un.

\BibleSectionHeading{Ka pangulu ne si Samgar}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{31}Ne due nakasinundul ki Ihud ne pangulu ne iyan si Samgar ne anak ni Anat. Inluwas din degma ka Israil puun te me Pilistihanen. Nakapatey sikandin te hen‑em ne gatus (600) ne me Pilistihanen ne iyan din de inggamit ka tuked ne ig-alew te baka.

\BibleSectionHeading{Ka me pangulu ne ensi Dibura wey Barak}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{4}Te migpatey e si Ihud, miggimu e man‑e ka me Israilita te mareet diye te tangkaan te Magbebaye ne Manama.
\verseNumber{2}Sikan naa ka intuhutan sikandan te Magbebaye ne Manama ne egkatalu ni Habin ne Hari te Kanaan ne iyan migmandu te siyudad te Hasur. Iyan pangulu te me sundalu ni Habin, si Sisira ne mig-ugpe diye te Harusit-Ha-Guwim.
\verseNumber{3}Si Habin due siyam ne gatus (900) ne karwahi ne putew. Ne imbaybayaran din ka me Israilita te daruwa ne pulu (20) ne leg‑un. Purisu migpangananey te Magbebaye ne Manama ka me Israilita.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{4}Te seeye ne timpu, si Dibura ka pangulu\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{4:4 }Te Hibruwanen: talewukum.} te Israil, malitan sikandin ne prupita wey asawa ni Lapidut.
\verseNumber{5}Nabatasan din ne egpinpinnuu te diralem te kayu ne palmira, ne diye te elat-elat te Rama wey te Bitil ne diye te bubungan te Ipraim. Ne egmangendiye naa te kandin ka me Israilita ne egpewusey.
\verseNumber{6}Sabeka ne aldew, impeumew rin si Barak ne anak ni Abinaum ne diye mig-ugpe te Kidis ne sakup te inged te Naptali. Te pegginguma ni Barak, ingkahiyan e sikandin ni Dibura, “Insuhu ka te Magbebaye ne Manama te Israil ne egparurumeen ka te sapulu ne libu (10,000) ne lukes te me kabuhalan ni Naptali wey ni Sabulun, wey hendiye kew te bubungan te Tabur.
\verseNumber{7}Egpeendiyeen te Magbebaye si Sisira ne pangulu te me sundalu ni Habin eyew egpakiggira kaniyu diye te Weyig ne Kisun duma te me karwahi rin wey me sundalu rin, piru egpepanaluwen kew te Magbebaye te peggira niyu kandan.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}Ne ingkahiyan ni Barak si Dibura, “Eggendiya a ke egduma ka keddi; piru ke kene ka egduma keddi, kena a eggendiye.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{9}Ne migtabak si Dibura, “Uya, egduma a keykew. Piru kene ne sikeykew ka egkabantug te seini ne gira, su egtuhutan te Magbebaye ne Manama ne egkatalu si Sisira te malitan.” Seeye naa, migsasindeg si Dibura wey migdume e ki Barak te egpeendiye te Kidis.
\verseNumber{10}Ne impeumew ni Barak ka me kabuhalan ni Sabulun wey ni Naptali ne egpeendiyeen te Kidis. Sapulu ne libu (10,000) ne sundalu ka migduma kandin, wey migduma degma kandin si Dibura.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{11}Te seeye ne timpu, migpariyu si Hibir te me karumaan din ne me Kinihanen ne me kabuhalan ni Hubab ne uyang ni Muwisis. Impasasindeg din ka balungbalung din diye te lenged te kayu ne uk diye te Saananim ne marani te Kidis.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{12}Te natahaan ni Sisira ne migtakereg si Barak ne anak ni Abinuam diye te bubungan te Tabur,
\verseNumber{13}inlibulung din e ka siyam ne gatus (900) ne karwahi rin ne putew wey ka langun ne sundalu rin. Migligkat sikandan puun te Harusit-Ha-Guwim peendiye te Weyig ne Kisun.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{14}Ne migkahiyan ni Dibura si Barak, “Hipanew kad! Seini ka aldew ne igpatalu te Magbebaye ne Manama si Sisira keykew. Eggun‑a iya keykew ka Magbebaye ne Manama!” Purisu migtupang e si Barak puun te Bubungan ne Tabur duma te sapulu ne libu (10,000) ne sundalu rin.
\verseNumber{15}Te peglusud ni Barak wey te me sundalu rin, inlibeg e te Magbebaye ne Manama si Sisira wey ka langun ne nanguntud te me karwahi, wey ka me sundalu. Ne migpamaneug si Sisira te karwahi rin wey migpallahuy.
\verseNumber{16}Ne intalukunan enni Barak ka me sundalu lagkes ka migmanguntud te me karwahi taman diye te Harusit-Ha-Guwim. Impangimatayan dan ka me sundalu ni Sisira wey warad iya minsan sabeka ne nasame.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{17}Piru migpallahuy si Sisira peendiye te balungbalung ni Hail ne asawa te Kinihanen ne si Hibir. Inggimu seeye ni Sisira tenged su talag-alukuy ma si Habin ne Hari te Hasur ki Hibir.
\verseNumber{18}Ne miglihawang si Hail ka egsinug-ung ki Sisira wey migkahi, “Hendini ka ahalen, seled ka kayi te balungbalung ku. Kene ka kaaldek.” Sikan naa ka migseled e sikandin diye te balungbalung te malitan, wey impules e sikandin ni Hail te ulesen eyew iggeles.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{19}Ne migkahiyan sikandin ni Sisira, “Behayi a ubag te weyig ne egkeinum su nammaraan a.” Ne impuwasan ni Hail ka laplap ne tahuanan te gatas wey impeinum din e sikandin. Ne impules din e man‑e sikandin te ulesen.
\verseNumber{20}Ne migkahiyan e man‑e sikandin ni Sisira, “Sasindeg ka due te gumawan te balungbalung. Ne emun ke due etew ne egginguma wey eg-inse keykew ne eggenendue, ‘Due etew kayi?’ Tabaka nu, ‘Ware.’ ”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{21}Piru migkuwa mule si Hail te buntuk wey pes-ek te balungbalung, wey migpahanad-ganad sikandin migparani ki Sisira taheed te newulep-hulep su nabeley amana. Ne impalpal din ka pes-ek te balungbalung diye te ulu ni Sisira taman te mig-abas seini diye te tane wey napatey e si Sisira.
\verseNumber{22}Te miggingume e si Barak ka egpanalukun ki Sisira, miglihawang e si Hail ka egsinug-ung kandin wey migkahi, “Hendini ka, igpakita ku keykew ka etew ne impamitew nu.” Sikan naa ka miglasud e si Barak. Ne iyan din e nakita si Sisira ne nakabahed de ne napatey e. Ne ka pes-ek te balungbalung nakapalpal pad diye te ulu rin.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{23}Te seeye ne aldew, impepanalu te Manama ka me Israilita ki Habin ne Hari te Kanaan.
\verseNumber{24}Ne wey e migpenek-penek ka me Israilita ne egkuntere ki Habin ne Hari te Kanaan taman te neyimatayan dan e sikandin.

\BibleSectionHeading{Ka peg-ulahing ni Dibura wey ni Barak}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{5}Te seeye ne aldew, mig-ulahing si Dibura wey si Barak ne anak ni Abinuam te seini ne ulahingen:
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{2}Egdayanen ka Magbebaye ne Manama!
\BibleParagraphStyleQQ
Su ka me pangulu te Israil ka miggun‑a te pegpakiggira wey nabbagget ne migsinundul ka keet-etawan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{3}Pammineg kew me Hari!
\BibleParagraphStyleQQ
Panalinga kew me pangulu!
\BibleParagraphStyleQ
Su eg-ulahingan ku te me pegdayan ka Magbebaye ne Manama,
\BibleParagraphStyleQQ
ne iyan ka Manama te Israil.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{4}He Magbebaye ne Manama, naantag ka kalibutan,
\BibleParagraphStyleQQ
mig-uran wey nabusaye ka weyig puun te gapun
\BibleParagraphStyleQQ
te peg-awe nu diye te bubungan te Siir
\BibleParagraphStyleQQ
wey te peggipanew nu diye te tane te Idum.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{5}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{5:5: }Iks 19:18.}He Magbebaye ne Manama, miglilinug ka me bubungan diye te tangkaan nu.
\BibleParagraphStyleQ
Manama ka te Israil ne migpapitew dengan diye te bubungan ne Sinay.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{6}Te timpu ni Samgar ne anak ni Anat,
\BibleParagraphStyleQQ
wey te timpu ni Hail,
\BibleParagraphStyleQ
eg-alihuwen te me etew ne egluyud ka maluag ne dalan,
\BibleParagraphStyleQQ
wey diyad egbaye te malig-et ne me dalan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{7}Deisek naan de ka nasame ne me etew te Israil
\BibleParagraphStyleQQ
taman te migginguma si Dibura, ne in-isip ne iney te me Israilita.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{8}Ne migginguma ka gubut diye te intiru ne Israil
\BibleParagraphStyleQQ
te timpu ne migpamakey ka me Israilita te iyam ne me diyus-diyus.
\BibleParagraphStyleQ
Ne ware me kalasag wey ke deldeg naa
\BibleParagraphStyleQQ
te hep‑at ne pulu ne libu (40,000) ne me sundalu te Israil.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{9}Diye ka geyinawa ku te me pangulu te Israil,
\BibleParagraphStyleQQ
wey diye te me etew ne mig-uney-uney re due migbulig te me duma ne egpakiggira.
\BibleParagraphStyleQ
Egdayanen ka Magbebaye ne Manama!
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{10}Ipangguhud niyu seini, sikaniyu se migmangudde te maangkag ne me asnu,
\BibleParagraphStyleQQ
ne migpinpinnuu diye te mahal ne hinabel ne hagpi kayi,
\BibleParagraphStyleQQ
wey minsan sikaniyu se egkaayu-ayu ne miggipanew diye te deralanen.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{11}Pammineha niyu ka guhuren te me etew ne diye te me sakeruwan.
\BibleParagraphStyleQQ
Migpahuhurey sikandan te pegpanalu
\BibleParagraphStyleQQ
te Magbebaye ne Manama wey te keet-etawan din.
\BibleParagraphStyleQ
Ne migmangendiye te me gumawan te siyudad ka keet-etawan te Magbebaye ne Manama.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{12}Sasindeg ka Dibura,
\BibleParagraphStyleQQ
wey ulahing ka.
\BibleParagraphStyleQ
Hipanew ka Barak ne anak ni Abinuam,
\BibleParagraphStyleQQ
wey pandakepa nu ka me kuntere ta.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{13}Ne migtupang ka nenasame ne keet-etawan te Magbebaye ne Manama kayi te kanami te me pangulu ran
\BibleParagraphStyleQQ
eyew egpakiggira te me mabulut ne me kuntere.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{14}Diye migpuun ka duma kandan te Ipraim
\BibleParagraphStyleQQ
ne migpuun dengan te inged ne naangken te me Amalikanen.
\BibleParagraphStyleQ
Ne nakasinundul ka kabuhalan ni Binhamin kandan.
\BibleParagraphStyleQ
Ne migtupang degma ka me pangulu te pamilya ni Makir,
\BibleParagraphStyleQQ
wey ka me upisyal puun te kabuhalan ni Sabulun eyew egpakiggira.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{15}Ne migduma ki Dibura ka me pangulu te kabuhalan ni Isakar.
\BibleParagraphStyleQ
Migduma ki Barak ka me kabuhalan ni Isakar peendiye te kannapuan.
\BibleParagraphStyleQ
Piru ware nasabeka ka suman-suman te kabuhalan ni Rubin.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{16}Mania te egpalunggehaat sikandan duma te me karniru?
\BibleParagraphStyleQQ
Eyew naa te pegpammineg te seeye se egpangumew te me talagtameng te me karniru?
\BibleParagraphStyleQ
Piru ware nasabeka ka suman-suman te kabuhalan ni Rubin.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{17}Ne migpalunggehaat ka kabuhalan ni Gilyad diye te talipag te Hurdan.
\BibleParagraphStyleQQ
Ne mania degma te mig-uugpe ka kabuhalan ni Dan diye te me barku?
\BibleParagraphStyleQ
Ne ware degma mig-awe ka kabuhalan ni Asir diye te ilis te dahat
\BibleParagraphStyleQQ
wey diye de iya nangugpe te ugpaan dan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{18}Piru kenad iya egkaaldek ne egpatey ka kabuhalan ni Sabulun,
\BibleParagraphStyleQQ
wey migpakig-ehet degma ka kabuhalan ni Naptali diye te giraanan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{19}Migginguma wey migpakiggira ka me Hari te Kanaan
\BibleParagraphStyleQQ
diye te Taanak ne diye te ilis te me weyig te Migidu,
\BibleParagraphStyleQQ
piru ware naahew ran ne me pelata.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{20}Migbulig degma migpakiggira ka me bituen diye te langit,
\BibleParagraphStyleQQ
migpakiggira sikandan engki Sisira puun te egbayaan dan diye te aw-awangan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{21}Ne in-anlas sikandan te tapey ne Weyig ne Kisun.
\BibleParagraphStyleQ
Egpabulus ka Dibura, egpabulus ka iya ne due kabulut!
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{22}Ne migdabek-dabek ka egkariekan te me kudde,
\BibleParagraphStyleQQ
tenged te kene dan egpeen-enengan te egsintak ka me kudde dan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{23}Ne migkahi ka panalihan te Magbebaye ne Manama, “Dilusa niyu ka inged ne Mirus;
\BibleParagraphStyleQ
dilusa niyu ka me mahinged due tenged su ware sikandan miggendiye
\BibleParagraphStyleQQ
ka egbulig te Magbebaye ne Manama,
\BibleParagraphStyleQQ
ne egkuntere te mabbulut ne kuntere.”
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{24}Te langun ne me malitan, si Hail ne asawa ni Hibir ne Kinihanen ka subla ne impanalanginan.
\BibleParagraphStyleQQ
Sikandin ka subla ne impanalanginan te langun ne me malitan ne mig-ugpe diye te me balungbalung.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{25}Imbuyuan sikandin ni Sisira te weyig,
\BibleParagraphStyleQQ
piru gatas mule ka imbehey rin ne diye itahu te inumanan ne inggimu para te etew ne dakel se katungdanan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{26}Pegkeimpus, inggen-genan din te gibang ne belad din ka pes-ek te balungbalung din,
\BibleParagraphStyleQQ
wey diye te kawanan ne belad din ka buntuk.
\BibleParagraphStyleQ
Ne impalpal din ka pes-ek te balungbalung diye te ulu ni Sisira,
\BibleParagraphStyleQQ
wey nalungahan e ka ulu rin.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{27}Nakabahed de si Sisira diye te paa ni Hail
\BibleParagraphStyleQQ
wey diye de iya sikandin napatey.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{28}Ne migpamantew ka iney ni Sisira diye te bintana wey kenad egkateu-teu.
\BibleParagraphStyleQ
Egtetahad sikandin diye te bintana ke ken‑u eglibed ka anak din, wey migkahi,
\BibleParagraphStyleQQ
“Mania te mananey egpakalepew ka karwahi rin?
\BibleParagraphStyleQQ
Mania te ware egdabek-dabek ne me kudde din?”
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{29}Ne migtabak ka amana ne matagseb ne me malitan,
\BibleParagraphStyleQQ
wey nekeiling ded degma ka iglalag-lalag din:
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{30}“Migtalad-talad sikandan te naahew ran ne me kasangkapan;
\BibleParagraphStyleQQ
mig-atul-atul sikandan miggilabet te sabeka wey ke daruwa naa ne malitan.
\BibleParagraphStyleQ
Due mabbatek ne hinabel ne naahew ni Sisira
\BibleParagraphStyleQQ
wey due degma naahew ne indayan-dayanan te egteyi ne para keddi.
\BibleParagraphStyleQQ
Uya iya, due degma nenaahew ne mabbatek ne inteyian ne igbebalieg.”
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{31}Sikan naa ka pangimatayi nu Magbebaye ne Manama ka langun ne kuntere nu!
\BibleParagraphStyleQQ
Piru ipalayag nu seeye se miggeyinawa keykew iling te aldew ne migsile ne lelayahi amana.
\BibleParagraphStyleM
Ne ware samuk te Israil te hep‑at ne pulu (40) ne leg‑un.

\BibleSectionHeading{Ka pangulu ne si Gidyun}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{6}Ne miggimu e man‑e ka me Israilita te mareet diye te tangkaan te Magbebaye ne Manama, sikan naa ka intuhutan sikandan te Magbebaye ne egkeuripen te matig-Midiyan te pitu ne leg‑un.
\verseNumber{2}Ne natalu te me matig-Midiyan ka me Israilita. Ne tenged due, diyad miggeles ka me Israilita te me bubungan wey diye te me sulung, wey diye te me inged ne egkeelesan.
\verseNumber{3}Ne emun ke egpamula ka me Israilita, egpanlusuran sikandan te me matig-Midiyan, me matig-Amalik, wey te seeye se nangugpe diye te igsile.
\verseNumber{4}Egmangekampu sikandan diye te Israil wey egdereetan dan ka me pinamula te me Israilita taman te Gasa. Ne egpanguen dan ka me karniru, me baka, wey me asnu wey ware egsameen dan ne keuyahan te me Israilita.
\verseNumber{5}Eglusud sikandan ne egpanguyan te me baka wey te me balungbalung dan. Amana ne masulug sikandan iling kasulug te me talangas. Kenad e degma egkaseel ka kasuluhan dan wey te me kamil ran. Purisu te pegginguma ran, impangahew ran e ka langun-langun de iya ne egpuun te tane.
\verseNumber{6}Ne amana miglised ka me Israilita tenged te me matig-Midiyan. Sikan naa ka migpangananey sikandan te Magbebaye ne Manama.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{7}Te migpangananey e ka me Israilita te Magbebaye ne Manama tenged te me matig-Midiyan,
\verseNumber{8}impeuyanan sikandan te Magbebaye te prupita eyew te peglalag kandan te seini, “Impaawe ku sikaniyu te pegkeuripen diye te Ihiptu.
\verseNumber{9}Inluwas ku sikaniyu puun te me matig-Ihiptu wey te langun ne migbayad-bayad kaniyu. Indeldel ku sikandan wey imbehey ku kaniyu ka tane dan.
\verseNumber{10}Ne ingkahiyan ku sikaniyu, ‘Sikeddiey ka Magbebaye ne Manama niyu, wey keilangan ne kene kew egsimba te me diyus-diyus te me Amurihanen ne iyan kamuney te tane ne in-ugpaan niyu kuntee. Piru ware kew migtuman keddi.’ ”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{11}Ne migginguma ka panalihan te Magbebaye ne Manama wey migpinnuu diye te diralem te uk ne kayu ne diye te Upra, ne iyan kamuney si Huwas ne kabuhalan ni Abisir. Ne due anak ni Huwas ne egngaranan ki Gidyun ne migdiriek te trigu diye te kelesanan te behas te paras, ne diye te migbangbangalug eyew kene sikandin egkiteen te me matig-Midiyan.
\verseNumber{12}Ne migpakita ka panalihan te Manama ki Gidyun wey migkahi, “Indumaan ka te Manama, mabulut ne bahani.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{13}Ne migtabak si Gidyun, “Piru ahalen, emun ke indumaan key te Magbebaye ne Manama, mania te neyitabu seini langun kayi te kanami? Hendeid naan e ka kein-inuwan ne ingkahi ran meyitenged kandin ne migpaawe kun kandan puun te Ihiptu? Piru kuntee, imbalahad key te Manama wey intuhutan din ne egkatalu key te me matig-Midiyan.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{14}Ne migtangke ka panalihan te Manama wey migkahi, “Hipanew ka wey ipapitew nu ka kabulut nu wey luwasa nu ka Israil puun te me matig-Midiyan. Sikeddi ka migsuhu keykew!”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{15}Ne migtabak si Gidyun, “Piru Magbebaye ne Manama, egmenuwen ku te egluwas ka Israil te egkaayu-ayu ma ka pamilya ku te intiru ne kabuhalan ni Manasis. Ne sikeddi ka egkaleig-leig te kanami ne pamilya!”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{16}Migtabak ka Magbebaye ne Manama, “Egkaluwas nu ka Israil su egdumaan ku sikeykew. Egguleen nu ka me matig-Midiyan ne iling de te miggimatey ka te sabeka ne etew.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{17}Ne migtabak si Gidyun, “Emun ke malehet iya ne egdumaan a nikeykew, papitawa a te palinneu ne iyan pamalehet te sikeykew iya seini se Magbebaye ne Manama ka migpakiglalag keddi.
\verseNumber{18}Kene ke naan pa ubag awe kayi taman te egpakalibed a su eg-angey e pad te ighalad ku keykew.” Migtabak sikandin, “Egtetahad a kayi taman te egpakalibed ka.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{19}Purisu, migdagdahew mig-uli si Gidyun diye te baley rin. Miggilutu sikandin te nati pad ne kambing, wey miggilutu sikandin te paan ne ware patulin ne puun te harina ne diye itahu te nihu. Ne intahu din te nihu ka sere wey intahu din te kuren ka sabew. Ne in-uyan din ka langun ne inggilutu din diye te panalihan ne diye te lenged te uk ne kayu.
\verseNumber{20}Ne migkahiyan sikandin te panalihan te Manama, “Iuntud nu kayi te batu ka sere wey ka paan ne ware patulin wey itisi nu seini te sabew.” Ne inggimu seeye ni Gidyun.
\verseNumber{21}Ne indagketan te panalihan te Magbebaye ne Manama te pupul te tuked din ka sere wey paan. Ne sahuhune ne due migsiha ne hapuy puun te batu wey natutung ka sere wey ka paan, wey naawe e ka panalihan te Magbebaye ne Manama.
\verseNumber{22}Te nakamaan-maan e si Gidyun ne panalihan bes seeye te Magbebaye ne Manama, migkahi sikandin, “Ekeyey Magbebaye ne Manama! Nakita ku ka panalihan nu wey nekegtangke key pad iya!”
\verseNumber{23}Piru ingkahiyan sikandin te Magbebaye ne Manama, “Ka keupianan egduma keykew! Kene ka kaaldek. Kene ka egpatey.”
\verseNumber{24}Ne miggimu si Gidyun te altar diye para te Magbebaye ne Manama wey ingngaranan din seini te, “Keupianan ka Magbebaye ne Manama.” Ne minsan kuntee, diye ded ka altar te Upra ne iyan kamuney ka me kabuhalan ni Abisir.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{25}Te seeye ne marusilem, ingkahiyan te Magbebaye ne Manama si Gidyun, “Kua nu ka igkarangeb ne turu ne baka te amey nu, ka baka ne pitu e ne leg‑un. Ne guhusa nu ka altar te amey nu ne para ki Baal, wey pelera nu ka diyus-diyus ne sungkaleg ne si Asira ne diye te dangdang te altar.
\verseNumber{26}Pegkeimpus, himu ka te meupiya ne altar kayi te ampew te bubungan para keddi te Magbebaye ne Manama nu, ay-ayari nu peg-ampawa ka me batu te altar. Ne ipanubad nu ka igkarangeb ne turu ne baka dutu ne altar wey iyan nu itemeg ka diyus-diyus ne sungkaleg ne si Asira.”
\verseNumber{27}Seeye naa, migduruma si Gidyun te sapulu ne suluhuanen din, wey intuman din ka ingkahi te Magbebaye ne Manama. Piru marusilem din seeye himuwa su naaldek sikandin te duma ne karumaan te pamilya te amey rin wey te me mahinged te lungsud.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{28}Te pegpangimata te me mahinged te lungsud te egkasi-si e ka kaliwaswasan, nakita ran ne nahuhus e ka altar ni Baal wey napeled e ka dangdang ne diyus-diyus ne sungkaleg ne si Asira. Ne dutu, duen e neyimu ne iyam ne altar ne due nasame ne intutung ne impanubad ne turu ne baka.
\verseNumber{29}Ne migmein-inseey sikandan, “Hentew‑a ka miggimu kayi?” Ne mig-ay-ayaran dan seeye te eg-ugsi-ugsi, wey nanengnengan dan ne iyan miggimu dutu si Gidyun ne anak ni Huwas.
\verseNumber{30}Ne migkahiyan dan si Huwas, “Ipalihawang nu ka anak nu. Eggimatayan ney sikandin su ingguhus din ka altar ni Baal wey impeled din ka manama ta ne sungkaleg ne si Asira.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{31}Piru intabak ni Huwas ka me mabbulut ne me etew ne nakalingut kandin, “Mania te egpangabang kew ki Baal? Ka minsan hentew ne egpangabang kandin, eggimatayan te kene pad egkapawe. Ke malehet pa ne manama si Baal, nakasukul perem sikandin su altar din ma ka nahuhus.”
\verseNumber{32}Puun dutu ne aldew, inggenalan e si Gidyun ki Hirub-Baal, ne iyan igpasabut ka, “Egsukul ki Baal” su ingguhus din ma ka altar ni Baal.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{33}Ne miglibulung ka langun ne matig-Midiyan, me matig-Amalik, wey ka me keet-etawan ne egpuun te igsile. Miglapas sikandan diye te Weyig ne Hurdan, wey nangekampu diye te bangalug ne egngaranan te Hisril.
\verseNumber{34}Ne in-umaan si Gidyun te Panisingan te Magbebaye ne Manama. Imparahing din ka trumpita te pegpangumew te kabuhalan ni Abisir eyew egduma kandin.
\verseNumber{35}Migsuhu sikandin te seeye se egmahuhuren diye te intiru ne kabuhalan ni Manasis eyew te peg-inniyat kandan ne egduma kandin. Ne migsuhu man‑e sikandin te seeye se egmahuhuren diye te intiru ne kabuhalan ni Asir, ni Sabulun, wey ni Naptali. Ne migtakereg sikandan ka egduma ki Gidyun.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{36}Ne ingkahiyan ni Gidyun ka Manama, “Ke malehet iya ne eggamiten a nikeykew eyew te pegluwas te Israil sumale te insaad nu,
\verseNumber{37}pamaleheti nu naa ne malehet iya. Egtahu a te bulbul te karniru diye te diekanan te trigu. Ne emun ke egkaremmuhan ka bulbul ne mammara ka tane, ne egkatahaan ku ne egbulihan a iya nikeykew te egluwas te Israil sumale te insaad nu keddi.”
\verseNumber{38}Ne neyitabu iya ka igkeupii ni Gidyun. Migselem-selem si Gidyun ka mig-enew, wey inggulipisan din ka bulbul te karniru, wey napenu ka yahung te migtihis ne demmug.
\verseNumber{39}Ne ingkahiyan e man‑e ni Gidyun ka Manama, “Kene ka ubag keubil keddiey. Pahangyue e pa ubag te kasabeka ne eg-el-elehan te pad man‑e ka bulbul te karniru. Eg-ilingen tad man‑e kayi, himaraa nu ka bulbul wey empeta nu te demmug ka nakalingut ne tane.”
\verseNumber{40}Ne inggimu seeye te Manama te seeye ne marusilem. Iyan de mammara ka bulbul, piru nasubid te demmug ka tane ne nakalingut te bulbul.

\BibleSectionHeading{Ka pegtalu ni Gidyun te me matig-Midiyan}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{7}Migselem-selem nangenew ensi Hirub-Baal (ne iyan si Gidyun) wey ka me sundalu rin. Ne nangekampu sikandan diye te dangdang te sebseb te Harud. Ne diye ka kampu te me matig-Midiyan te napu dapit te igkahibang ne balabahan dan, ne marani te bubungan te Muri.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{2}Ne ingkahiyan te Magbebaye ne Manama si Gidyun, “Masulug de amana ka me sundalu nu eyew igpatalu ku kaniyu ka me matig-Midiyan. Kema ke egpaambug sikandan ne natalu ran ka me matig-Midiyan tenged te kanekal ran wey kene ne tenged keddi.
\verseNumber{3}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{7:3: }Diy 20:8.}Sikan naa, nangeni nu ka keet-etawan, ‘Hentew seeye se egkaaldek wey egpangelkelen e te liyas, awe kew e kayi te bubungan wey uli kew e.’ ” Purisu, nanguli e diye te ugpaan dan ka daruwa ne pulu wey daruwa ne libu ne me etew (22,000), wey sapulu ne libu (10,000) naan de ka nasame.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{4}Piru ingkahiyan pad iya man‑e te Magbebaye ne Manama si Gidyun, “Amana pad ne masulug sikandan! Uyana nu sikandan diye te weyig su eggeraman ku sikandan eyew eg-alamen ku ke hentew ka igparuma ku keykew wey hentew ka kene egpakaruma.”
\verseNumber{5}Purisu in-uyan ni Gidyun ka me sundalu diye te weyig. Ne ingkahiyan sikandin te Magbebaye ne Manama, “Ilein nu seeye se eg-inum ne eg-iling te asu ne egdilaan de ka weyig, wey ilein nu degma seeye se eg-inum ne egpanimbuel.”
\verseNumber{6}Ne duen de tatelu ne gatus (300) ne etew ne egsakuhen te belad ka weyig. Piru migmanimbuel ne eg-inum te weyig ka langun ne nasame.
\verseNumber{7}Ne ingkahiyan te Magbebaye ne Manama si Gidyun, “Seini se tatelu ne gatus (300) ne migsakug te belad dan te weyig, sikandan ka egpaluwasen ku kaniyu wey egkatalu ran ka me matig-Midiyan.”
\verseNumber{8}Sikan naa, impeuli e ni Gidyun ka duma ne me Israilita diye te me ugpaan dan,\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{7:8 }Te Hibruwanen: Te me balungbalung dan.} piru inggaat din ka me inuyanan dan\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{7:8 Te Hibruwanen: ka diye te me belad dan.} wey ka me trumpita ran. Ne tatelu ne gatus (300) naan de ka me etew ne migduma kandin. Ne ka kampu te me matig-Midiyan diye te napu ne diralem dan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{9}Te nasagkup e, ingkahiyan te Magbebaye ne Manama si Gidyun, “Pangandam kew, lusuri niyu ka kampu ran su igtuhut kud ne egkatalu niyu sikandan.
\verseNumber{10}Piru ke egkaaldek ka ne eglusud, tupang ke naan pa diye te kampu ran. Dumaa nu ka suluhuanen nu ne si Pura.
\verseNumber{11}Ne pammineha niyu ka me guhuren dan. Egkataman, egkabagget kad amana ka eglusud.” Purisu migtupang e si Gidyun wey si Pura ne suluhuanen din diye te marani te kampu te me etew ne kuntere dan.
\verseNumber{12}Ne nanlibulung diye te napu ka me matig-Midiyan, me matig-Amalik, wey ka langun ne keet-etawan te igsile, egpekeiling sikandan kasulug te me talangas. Ne ka kasulug te me kamil ran iling kasulug te pantad te dahat.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{13}Te pegginguma enni Gidyun, due narineg dan ne etew ne migpangguhud te taheinep diye te senge-etew. Migkahi ka etew, “Nakataheinep a ne due sabeka ne paan ne sibada ne nalilid kayi te kampu ta. Nenasuhat ka me balungbalung ta wey napeled e seini wey nahuhus e.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{14}Ne migtabak ka senge-etew, “Warad e duma ne igpasabut due ke kene, iyan e si Gidyun ne Israilita ne anak ni Huwas. Igpatalu kandin te Manama ka me matig-Midiyan wey ka langun ne kayi te kampu ta.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{15}Te pegkarineg ni Gidyun te taheinep wey te kaluwasan dutu, mig-usengul sikandin ka migsimba te Manama. Pegkeimpus, miglibed e sikandin diye te kampu te me Israilita wey migkahi sikandin, “Taggel kew! Igpatalu e kanta te Manama ka me matig-Midiyan.”
\verseNumber{16}Ne impunduk-punduk din ka tatelu ne gatus (300) ne etew te tatelu ne punduk. Ne imbehayan din ka tagse sabeka kandan te trumpita wey sulu ne intahu te banga.\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{7:16 }Intahu te me banga ka me sulu eyew kene egkiteen te kuntere, wey eyew kene egkeebukan te kalamag.}
\verseNumber{17}Ne migkahiyan din sikandan, “Emun ke egginguma kid diye te kampu ran, tengtengi a nikaniyu wey ilingi niyu ke nekey ka eggimuwen ku.
\verseNumber{18}Ke igparahing ku wey te me duma ku ka me trumpita ney, sikaniyu degma langun ne nakalingut te kampu iparahing niyu degma ka me trumpita niyu wey panguleyi kew te, ‘Egpakiggira ki para te Magbebaye ne Manama wey ki Gidyun!’ ”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{19}Te egliware e te marusilem seeye, wey te sikan pad iya egpasubaley ka talagtameng, miggingume e si Gidyun diye te ilis te kampu wey ka mahatus (100) ne etew ne duma rin. Ne imparahing dan e ka me trumpita ran wey impamese dan e ka me banga ne in-uyan dan.
\verseNumber{20}Ne iling ded ka inggimu te daruwa ne punduk, imparahing dan degma ka me trumpita ran wey impamese dan degma ka me banga dan. Ingkemkem dan te gibang ne belad dan ka me sulu wey inggen-genan dan te kawanan ne belad dan ka me trumpita ne imparahing dan, wey migpanguleyi sikandan, “Egpakiggira ki para te Magbebaye ne Manama wey ki Gidyun!”
\verseNumber{21}Migsasindeg ka tagse etew ne duma ni Gidyun diye te nalengeran dan lingut te kampu, wey namallahuy ka langun ne kuntere dan ne me sundalu, wey migmanguleyi ka egmanlungkesu.
\verseNumber{22}Taheed te migparahing te me trumpita ka tatelu ne gatus (300), impeg-uney te Magbebaye ne Manama megtibbasa ka me etew ne diye te kampu. Namallahuy sikandan diye te Bit-Sita peendiye te Sirira, taman diye te eletanan te Abil-Mihula ne marani te Tabat.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{23}Ne impeumew ni Gidyun ka me Israilita ne puun te kabuhalan ni Naptali, Asir, wey Manasis, wey impatalukunan din kandan ka me matig-Midiyan.
\verseNumber{24}Migsuhu si Gidyun te egpahuhuren diye te intiru ne bubungan ne inged te me kabuhalan ni Ipraim ne egpakahiyen, “Tupang kew ka egpakiggira te me matig-Midiyan. Bantayi niyu ka Weyig ne Hurdan wey ka me weyig diye te Bit-Bara eyew kene sikandan egpakalapas diye.” Sikan naa, miglibulung ka langun ne etew te kabuhalan ni Ipraim wey imbantayan dan ka Weyig ne Hurdan wey ka me weyig diye te Bit-Bara.
\verseNumber{25}Ne narakep dan ka daruwa ne pangulu ne matig-Midiyan ne si Urib wey si Siib. Inggimatayan dan si Urib diye te Batu te Urib, wey diye dan himatayi si Siib te Kelesanan te Behas te Paras ni Siib. Ne impanalukunan dan ka me matig-Midiyan, wey in-uyan dan ka ulu ni Urib wey ni Siib diye ki Gidyun ne diye te talipag te Hurdan.

\BibleSectionHeading{Ka pegkatalu te me matig-Midiyan}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{8}Ne mig-inse ki Gidyun ka keet-etawan te Ipraim, “Mania te inggimu niyu seini kanami? Mania te ware key nikaniyu ipeumew te peggira niyu te me matig-Midiyan?” Amana ka pegsagsahukul dan ki Gidyun.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{2}Ne migtabak sikandin kandan, “Kene de egpakalepeng ka neyimu ku te neyimu niyu. Minsan ka deisek ne neyimu niyu kenad egkeilingan te neyimu te pamilya ku.
\verseNumber{3}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{8:3-5: }Sal 83:11.}Impatalu te Manama kaniyu ka me pangulu te matig-Midiyan ne si Urib wey si Siib. Na, nekey‑a ka neyimu ku ne egpakalepeng te neyimu niyu?” Te pegkarineg te keet-etawan te Ipraim te tabak ni Gidyun, nenabewu e ka langet dan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{4}Ne miglapas si Gidyun diye te Weyig ne Hurdan duma te tatelu ne gatus (300) ne etew rin, wey minsan nenabeley e sikandan, migpabulus pad man‑e sikandan ka egpanlupug te me kuntere dan.
\verseNumber{5}Te pegginguma ran diye te lungsud te Sukut, mighangyu si Gidyun te me mahinged diye ne migkahi, “Behayi niyu ubag ka me sakup ku te egkakeen. Nenabeley e sikandan, wey egpabulus key pad ka egtalukun ki Siba wey ki Salmuna ne me Hari te Midiyan.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{6}Piru migkahi ka me upisyal te Sukut, “Egbehayan ney re iya te paan ka me sakup nu ke narakep niyud si Siba wey Salmuna.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{7}Ne migtabak si Gidyun, “Ke iling due, emun ke igpatalu e keddi te Magbebaye ne Manama si Siba wey si Salmuna, eglibed a kayi wey egpamarasan ku sikaniyu te duhi wey me sapinit ne puun te disirtu eyew egkalundisan kew.”
\verseNumber{8}Ne puun diye, migtakereg ensi Gidyun diye te Pinuil wey mighangyu e man‑e te mahinged diye, piru ka intabak dan iling ded te intabak te me etew ne diye te Sukut.
\verseNumber{9}Ne ingkahiyan din ka me etew te Pinuil, “Ke egpakalibed a kayi ne meupiya wey ware egkeyitabu keddi, egguhusen ku seini se titikangi ne baley niyu.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{10}Te seeye ne timpu, diye si Siba wey si Salmuna te Karhur duma te me sundalu ran. Duen naan de sapulu wey lalimma ne libu (15,000) ne me sundalu ran ne egpuun te igsile ne migbulig kandan su me sabeka ne gatus wey daruwa ne pulu man e ne libu (120,000) ka nammatey.
\verseNumber{11}Ne migpabulus ensi Gidyun ka egtalukun te me kuntere dan, ne diye migbaye sikandan te lenged te ugpaan te me etew ne nangugpe te me balungbalung ne diye dapit te egkatangkaan te Nuba wey Hugbiha. Ne intigkew ran lusuri ka me kuntere dan.
\verseNumber{12}Ne namallahuy ensi Siba wey si Salmuna, piru inlupug sikandan ni Gidyun wey narakep din sikandan, wey nenewukag ka langun ne sundalu ran.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{13}Nataman, miglibed e ensi Gidyun ne anak ni Huwas puun te gira wey diye sikandan migbaye te takerehen te Hiris.
\verseNumber{14}Ne due narakep dan ne sabeka ne kanakan ne matig-Sukut, wey impasulat din te kanakan ka pitu ne pulu wey pitu (77) ne me upisyal wey me igbuyag te lungsud te Sukut.
\verseNumber{15}Ne miglibed e ensi Gidyun diye te Sukut wey migkahiyan din ka me upisyal, “Nasuman-suman niyu naan pad ka pegdali-di niyu keddi te pegkahi niyu, ‘Egbehayan ney re iya te paan ka me sakup nu ke narakep niyud si Siba wey Salmuna?’ ”
\verseNumber{16}Ne in-uyan ni Gidyun ka me igbuyag te lungsud, wey impamarasan din sikandan eyew egkapanulu. Me duhi wey me sapinit ka imbaras din kandan puun te disirtu.
\verseNumber{17}Ingguhus din degma ka titikangi ne baley diye te Pinuil, wey impangimatayan din ka me lukes te seeye ne lungsud.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{18}Nataman, mig-insaan din si Siba wey si Salmuna, “Mamenu ka me lukes ne impangimatayan niyu diye te Tabur?”
\BibleParagraphStyleP
Migtabak sikandan, “Egpekeiling sikandan keykew, ne egpekeiling te anak te Hari.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{19}Ne migtabak si Gidyun, “Me suled ku sikandan, migpahibeey key pad iya te iney ney. Mengeyibet te Magbebaye ne Manama ne emun ke ware niyu sikandan pangimatayi, kene ku degma perem sikaniyu eggimatayan.”
\verseNumber{20}Ne migkahiyan din ka kinakakayan ne anak din ne egngaranan ki Hitir, “Himatayi nu sikandan!” Piru naaldek si Hitir su bate-bate pad sikandin, wey ware sikandin miggulabut te kampilan din.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{21}Ne migkahiyan si Gidyun ni Siba wey ni Salmuna, “Apas ka, sikeykew en iya himatey kanami su kene ne himu seini te bate.”\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{8:21 }Te Hibruwanen: su egkakita ka kabuyag te etew te kabulut din.} Sikan naa ka inggimatayan e ni Gidyun si Siba wey si Salmuna wey impanguwa rin e ka me dayan-dayan diye te lieg te me kamil ran.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{22}Ne ingkahiyan si Gidyun te me Israilita, “Tenged su inluwas key ma nikeykew puun te me matig-Midiyan, sikeykew e wey ka me kabuhalan nu ka egpangulu kanami.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{23}Migkahiyan sikandan ni Gidyun, “Kene ne sikeddi wey ka me kabuhalan ku ka egpangulu kaniyu, iyan de egpangulu kaniyu ka Magbebaye ne Manama.”
\verseNumber{24}Ne migkahiyan din pad man‑e sikandan, “Due ighangyu ku kaniyu, ibehey niyu keddi ka me eritis ne naahew niyu diye te me matig-Midiyan.” (Su due me eritis ne bulawan te me matig-Midiyan tenged su nabatasan dan nahud.)
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{25}Ne migtabak sikandan, “Uya, igbehey ney keykew ka me eritis.” Ne migbelat sikandan te hinabel wey diye dan ipanahu ka nenaahew ran ne me eritis.
\verseNumber{26}Me daruwa ne pulu (20) ne kilu\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{8:26 }Te Hibruwanen: Sabeka ne libu wey pitu ne gatus (1,700) ne me sikil ne bulawan.} ka me eritis ne bulawan, ware pad labet te me dayan-dayan, me balieg ne bulawan, wey malugtem ne me manggad ne insaluub te me Hari te Midiyan wey te me dayan-dayan te lieg te me kamil ran.
\verseNumber{27}Ne inggimu ni Gidyun ne ipud\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{8:27 }Bulawan seini ne inggimu ne larawan te ipud ne neyimu ne diyus-diyus.} ka me bulawan wey intahu din seini diye te Upra ne lungsud din. Piru insimba mule seeye te me Israilita wey seeye ka nakasahilut ki Gidyun wey te pamilya rin.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{28}Natalu te me Israilita ka me matig-Midiyan wey warad e migpakiggira kandan ka me matig-Midiyan. Ne ware samuk te Israil te hep‑at ne pulu (40) ne leg‑un, taheed te neuyag pad si Gidyun.

\BibleSectionHeading{Ka pegpatey ni Gidyun}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{29}Ne mig-uli e si Gidyun\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{8:29 }Te Hibruwanen: Hirub-Baal ka genal ni Gidyun.} ne anak ni Huwas diye te baley rin wey diyad sikandin mig-uugpe.
\verseNumber{30}Due pitu ne pulu (70) ne me anak din ne me lukes tenged su masulug ka asawa rin.
\verseNumber{31}Due duwey rin ne diye mig-ugpe te Sikim wey due anak dan ne lukes, ne iyan ngaran si Abimilik.
\verseNumber{32}Nataman, migpatey e si Gidyun. Ne diye ded degma sikandin ilebeng te inlebengan te amey rin ne si Huwas diye te Upra ne inged te kabuhalan ni Abisir.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{33}Te migpatey re iya si Gidyun, warad migmatinumanen te Manama ka me Israilita, wey migsimbe e man‑e sikandan te me larawan ni Baal, wey inliwanan dan e ka Manama ki Baal-Birit wey iyan dan e insimba.
\verseNumber{34}Nalingawan dan e ka Magbebaye ne Manama ran, ne iyan migluwas kandan puun te langun ne me kuntere dan ne nakalingut kandan.
\verseNumber{35}Minsan meupiya ka neyimu ni Gidyun te Israil, piru warad iya meupiya ne impapitew ran te pamilya rin.

\BibleSectionHeading{Ka pangulu ne si Abimilik}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{9}Ne miggendiye te Sikim si Abimilik ne anak ni Gidyun,\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{9:1 }Te Hibruwanen: Hirub-Baal ka genal ni Gidyun.} diye te karumaan te iney rin wey ingkahiyan din sikandan,
\verseNumber{2}“Insei niyu ka langun ne me pangulu te Sikim ke nekey ka igkeupii ran: ka egpanguluwan sikandan te pitu ne pulu (70) ne anak ni Gidyun, wey ke sabeka re ne etew? Sumsumana niyu ne karumaan e pad iya nikaniyu.”\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{9:2 }Te Hibruwanen: Tul‑an niyu wey sapu niyu.}
\verseNumber{3}Purisu migpakiglalag ka me karumaan ni Abimilik diye te langun ne me pangulu te Sikim. Ne mig-uyun ka me pangulu te Sikim ne eg-ikul ki Abimilik tenged su nakakahi sikandan, “Suled te ma sikandin.”
\verseNumber{4}Ne imbehayan dan si Abimilik te pitu ne pulu (70) ne pelata puun te baley te diyus-diyus dan ne si Baal-Birit. Ne inggamit seini ni Abimilik te egpamayad te me lalung wey talaggimu te samuk eyew eg-ikul kandin.
\verseNumber{5}Miggendiye si Abimilik te Upra ne ugpaan te amey rin, wey indumaan sikandin te me sundalu rin wey induma rin degma ka me suled din ne pitu ne pulu (70) diye te ampew te sabeka ne batu wey impangimatayan din sikandan langun diye. Piru nakapallahuy wey nekeeles si Hutam ka kinaariyan ne anak ni Gidyun.
\verseNumber{6}Ne miglibulung ka langun ne me pangulu te Sikim wey Bit-Milu diye te lenged te uk ne kayu ne marani te sungkaleg ne batu diye te Sikim eyew eggimuwen dan e ne Hari si Abimilik.

\BibleSectionHeading{Ka panunggilingan ni Hutam}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{7}Te pegkarineg dutu ni Hutam, migtakereg sikandin diye te puntul te bubungan te Girisim wey migpanguleyi, “Pammineg kew keddi me pangulu te Sikim eyew egpamminehen kew te Manama!
\verseNumber{8}Sabeka ne timpu, miglihawang ka me kayu ne eg-alam te eghari kandan. Migkahiyan dan ka kayu ne ulibu, ‘Sikeykew ka eghari kanami.’
\verseNumber{9}Piru migtabak ka kayu ne ulibu, ‘Kene ku eg-inniyuhan ka lana ku ne inggamit te pegpabantug te me etew wey te me manama, eyew re eghari kaniyu.’
\verseNumber{10}Ne migkahi ka me kayu diye te kayu ne iggira, ‘Sikeykew ka eghari kanami.’
\verseNumber{11}Piru migtabak ka kayu ne iggira, ‘Kene ku eg-inniyuhan ka memeemis ne behas ku, eyew re eghari kaniyu.’
\verseNumber{12}Ne migkahi ka me kayu diye te paras, ‘Sikeykew ka eghari kanami.’
\verseNumber{13}Piru migtabak ka paras, ‘Kene ku eg-inniyuhan ka binu ku ne egpakapahale te me etew wey te me manama, eyew re eghari kaniyu.’
\verseNumber{14}Te katammanan, migkahiyan te langun ne kayu ka sapinit, ‘Hengkayi ka wey sikeykew ka eghari kanami.’
\verseNumber{15}Ne migtabak ka sapinit te me kayu, ‘Emun ke igkeupii niyu iya ne eghari a kaniyu, aput kew keddi eyew egkaralungan ku sikaniyu. Piru ke kene kew eg-aput keddi, egpalihawang a te hapuy ne eggugmas te kayu ne me sidar diye te Libanun.’ ”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{16}“Kuntee, meupiya naa wey eleg ka inggimu niyu ki Abimilik ne eggimuwen ne Hari? Ne ka sika se inggimu niyu, meupiya naa ki Gidyun wey te me pamilya rin? Insulian niyu naa ka meupiya ne neyimu rin kaniyu?
\verseNumber{17}Sumsumana niyu ne migpakiggira sikandin eyew egkapangabangan kew. Mig-antus sikandin ka egluwas kaniyu puun te me matig-Midiyan.
\verseNumber{18}Piru kuntee, migsukul kew te pamilya te amey ku. Inggule niyu te egpangimatey ka pitu ne pulu (70) ne anak din diye te sabeka re ne batu. Ne in-alam niyu si Abimilik ka anak te duwey ne uripen din ne malitan ne egkeyimu ne Hari te Sikim tenged su karumaan niyu sikandin.
\verseNumber{19}Emun ke sika ka intuuwan niyu ne igpakasuli niyu te keupiya ni Gidyun wey te pamilya rin, ipabulus niyud sika. Ne gale-gale kew duma ki Abimilik.
\verseNumber{20}Piru ke kene, egdereetan kew perem ni Abimilik se me pangulu te Sikim wey Bitmilu. Ne egkareetan degma perem si Abimilik!”
\verseNumber{21}Nataman, migpallahuy e si Hutam wey miglenus peendiye te Biir wey diyad sikandin mig-ugpe tenged su naaldek sikandin ki Abimilik ne suled din.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{22}Mighari si Abimilik te Israil te tatelu ne leg‑un.
\verseNumber{23}Ne immeg-uney e meg-eheta te Manama si Abimilik wey ka me pangulu te Sikim. Ne migsupak e ka me pangulu te Sikim ki Abimilik.
\verseNumber{24}Neyitabu seini eyew egkalegparan si Abimilik wey ka me pangulu te Sikim ne migbulig kandin ne egpangimatey te pitu ne pulu (70) ne anak ni Gidyun.
\verseNumber{25}Ne warad e neupii ki Abimilik ka me pangulu te Sikim. Ne migsuhu sikandan te me etew ne egpahepasen diye te me puntul te me bubungan, eyew egpepanulisen te langun ne egmanlihad diye. Ne nanengnengan seeye ni Abimilik.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{26}Ne due etew ne egngaranan ki Gaal ne anak ni Ibid ne miggendiye te Sikim ne migduma te me suled din. Ne ware nabantali ka me pangulu te Sikim kandan.
\verseNumber{27}Ne miggingume e ka timpu te pegpamupu te behas te paras wey immamupu te me pangulu te Sikim seini. Ne ingkeles dan seini wey migsahakeen sikandan diye te baley te diyus-diyus dan. Te egmangekeen e sikandan wey egmangiinum, indilus dan e si Abimilik.
\verseNumber{28}Ne migkahi si Gaal, “Si Abimilik, iyan din amey si Gidyun ne kene ta ne karumaan. Ne mania te egparuma-ruma ki kandin? Si Hamur ma mule ka amey ta kayi te Sikim, ne mania te iyan ta egpaharien si Abimilik kanta wey mania te egpalintutuu ki ki Sibul ne sinalihan din?
\verseNumber{29}Emun ke sikeddi ka pangulu niyu, egkatalu ta iya si Abimilik. Egkahiyan ku sikandin, ‘Timuli nu pa ka me sundalu nu eyew egmasalig kew, wey egpahireey ki.’ ”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{30}Te pegkarineg ni Sibul ne pangulu te lungsud te ingkahi ni Gaal ne anak ni Ibid, nangebel-ebel ka langet din.
\verseNumber{31}Sikan naa ka migsuhu sikandin te seeye se egmahuhuran peendiye ki Abimilik diye te Aruma eyew te pegkahi, “Bantey ka su kayi te Sikim si Gaal ne anak ni Ibid duma te me suled din wey imbanasalan dan ka me etew ne egsupak keykew.
\verseNumber{32}Purisu keilangan ne eggipanew ka duma te me etew nu wey gepas kew te marusilem diye te me kamet ne diye te lihawangan te siyudad.
\verseNumber{33}Te egkaliwaswas pad, selem-selem ka enew wey lusuri niyu ka siyudad. Emun ke eglihawang e si Gaal duma te me etew rin eyew egkuntere keykew, himuwa nud ka igkeupii nu ne eggimuwen kandan.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{34}Purisu te sabeka ne marusilem, nangipanew si Abimilik wey ka langun ne me etew rin. Migpasuwayey sikandan te hep‑at ne punduk ne nanggepas diye te lihawangan te Sikim.
\verseNumber{35}Te maselem e, miglihawang si Gaal ne anak ni Ibid wey migsasindeg sikandin diye te gumawan te siyudad. Ne nanlihawang ensi Abimilik wey ka me etew rin diye te inggelesan dan.
\verseNumber{36}Te pegkakita ni Gaal kandan, migkahiyan din si Sibul, “Tengteng ka! Due me etew ne nanupang puun te me bubungan!”
\BibleParagraphStyleP
Migtabak si Sibul, “Me alung de sika te me bubungan, kene ne me etew.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{37}Ne migkahi e man‑e si Gaal, “Pitew ka iya! Due me etew ne nanupang seeye te bangalug, wey due man‑e lein ne punduk ne egpuun diye te uk ne kayu te egpahehane.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{38}Ne ingkahiyan ni Sibul sikandin, “Hendei naan e ka impeggasal nu ubag te pegkahi nu te hentew naan de iya si Abimilik ne eggimuwen ta ne pangulu? Seini iya ka me etew ne inlemetan nu! Ne lihawang ka wey pakigkuntere ka kandan.”
\verseNumber{39}Purisu, impanguluwan ni Gaal ka me pangulu te Sikim ne egpakigkuntere ki Abimilik.
\verseNumber{40}Piru natalu si Gaal ni Abimilik wey nakapallahuy sikandin. Indel-as sikandin ni Abimilik wey masulug ka me matig-Sikim ne nenakabahed ne tahapali, taman diye te bayaanan te gumawan te siyudad.
\verseNumber{41}Ne miglibed si Abimilik diye te Aruma. Ne indeldel ni Sibul si Gaal duma te me suled din eyew kenad egpekeugpe te Sikim.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{42}Te seup ne aldew, nahuhuran si Abimilik ne nangendiye ka me matig-Sikim te me kamet dan.
\verseNumber{43}Sikan naa ka induma rin ka me etew rin wey imbaad-baad din te tatelu ne punduk, wey nanggepas sikandan diye te me kamet. Te pegkakita ni Abimilik ne nanlihawang e ka me etew te siyudad, miglihawang e degma sikandin wey ka me duma rin diye te inggelesan dan wey impangimatayan dan ka me etew.
\verseNumber{44}Ne mig-apas si Abimilik wey ka punduk din ne egparani diye te gumawan te siyudad eyew egbantayan dan seini, wey kalihet degma ne impangimatayan te daruwa ne punduk ka langun ne diye te me kamet.
\verseNumber{45}Naapunan de iya si Abimilik ka migpakigkuntere te me mahinged te siyudad. Te katammanan, naahew rin seini wey impangimatayan din ka me etew. Ne ingguhus din ka siyudad wey impanaweran din te asin ka tane.\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{9:45 }Eyew egkareetan ka kalambeg te tane.}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{46}Napasayuwan nahuhuri ka langun ne pangulu te Sikim te miglusuran sikandan, purisu nangeles sikandan diye te maresen ne sinabeng te baley ni Baal-Birit.
\verseNumber{47}Natahaan ni Abimilik ne diye nanlibulung te baley ne titikangi ka langun ne pangulu te Sikim.
\verseNumber{48}Purisu, induma rin ka me etew rin diye te bubungan te Salmun. Migkuwa sikandan te wasey wey migpannempug sikandan te me sugpang te kayu, impamagkes dan wey intiang dan e. Ne ingkahiyan din ka me etew rin ne duma rin, “Apas kew! Ilingi niyu ka eggimuwen ku.”
\verseNumber{49}Sikan naa ka mig-atul-atul sikandan migpanempug te me sugpang te kayu. Ne insinundul ran si Abimilik peendiye te siyudad wey intambu dan seini diye te selib te malig‑en ne sinabeng te baley wey insilaban dan seini. Seeye naa ka migpatey degma ka langun ne diye te baley ne titikangi; me sabeka ne libu (1,000) ka me lukes wey me malitan ka nammatey.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{50}Pegkeimpus dutu, miggipanew e ensi Abimilik eyew eglusuran dan ka Tibis, wey naahew ran ded man‑e seini.
\verseNumber{51}Piru due malig‑en ne baley ne titikangi ne in-aputan te langun ne etew diye te seled te siyudad. Miglelekeb sikandan wey migmamaneyik diye te atep te baley ne titikangi.
\verseNumber{52}Ne migparani si Abimilik ka egguhus te baley ne titikangi wey egsilaban din e perem seini.
\verseNumber{53}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{9:53: }2Sam 11:21.}Piru due malitan ne mig-ulug te galingan ne batu te ulu ni Abimilik wey nabagbag ka pulu din.
\verseNumber{54}Te sikan de, in-umew rin e ka kanakan ne talag-uyan te panganiban din wey ingkahiyan din, “Hulabuta nu ka kampilan nu wey himatayi a su kena a egkeupian ne due egkahi te malitan de ka nakapatey keddiey.” Sikan naa ka insundang e sikandin te kanakan wey napatey e sikandin.
\verseNumber{55}Te pegkakita te me Israilita ne napatey e si Abimilik, nanguli e sikandan diye te ugpaan dan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{56}Purisu, insulian ded te Manama si Abimilik te neyimu rin te amey rin su impangimatayan din ma ka pitu ne pulu (70) ne suled din.
\verseNumber{57}Inlegparan degma te Manama ka me matig-Sikim tenged te langun ne mareet ne inggimu ran. Purisu, natuman ka pegdilus kandan ni Hutam ne anak ni Gidyun.

\BibleSectionHeading{Ka pangulu ne si Tula}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{10}Te migpatey e si Abimilik, duen e man‑e migpangulu te Israil eyew egpangabangan ka me etew. Iyan migsubal si Tula ne anak ni Puwa. Ne si Puwa anak ni Dudu. Migpuun si Tula te kabuhalan ni Isakar, wey diye sikandin mig-ugpe te Samir te bubungan te Ipraim.
\verseNumber{2}Neyimu sikandin ne pangulu\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{10:2 }Te Hibruwanen: talewukum.} te Israil te daruwa ne pulu wey tatelu (23) ne leg‑un. Te migpatey e sikandin, diye ded sikandin ilebeng te Samir.

\BibleSectionHeading{Ka pangulu ne si Hair}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{3}Te migpatey e si Tula, iyan nakasinundul si Hair ne matig-Gilyad ne migpangulu te Israil. Migdaruwa ne pulu wey daruwa (22) ne leg‑un ka pegpangulu rin.
\verseNumber{4}Due tatelu ne pulu (30) ne anak din ne me lukes ne tigsalimbeka te asnu. In-angken dan ka tatelu ne pulu (30) ne siyudad ne diye te Gilyad, ne ingngaranan ded kuntee te ugpaan ni Hair.
\verseNumber{5}Te migpatey e si Hair, diye ded sikandin ilebeng te Kamun.

\BibleSectionHeading{Ka peggimu man‑e te mareet te me Israilita}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{6}Ne miggimu e man‑e te mareet ka me Israilita diye te tangkaan te Magbebaye ne Manama. Mig-inniyuhan dan ka Manama wey warad sikandan migpamakey kandin. Nasi migsimba sikandan te me diyus-diyus ne Baal, me Astarut, me diyus-diyus te me matig-Sirya, matig-Sidun, matig-Muwab, matig-Amun wey te me matig-Pilistiya.
\verseNumber{7}Sikan naa ka migpangebel-ebel ka langet te Magbebaye ne Manama te me Israilita, wey intuhut din ne egkatalu sikandan te me Pilistihanen wey me Amunihanen.
\verseNumber{8}Te seeye ne me leg‑un, imbaybayaran te me Amunihanen wey me Pilistihanen ka langun ne Israilita. Ne imbaybayaran te me Amunihanen te sapulu wey walu (18) ne leg‑un ka me Israilita ne diye mig-ugpe te dapit te igsile te Weyig ne Hurdan ne diye te Gilyad.
\verseNumber{9}Ne inlusuran degma te me Amunihanen ka me kabuhalan ni Huda, Binhamin, wey ni Ipraim ne diye nangugpe te talipag te Weyig ne Hurdan. Sikan naa ka amana mig-antus ka me Israilita.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{10}Seeye naa, migpangananey ka me Israilita te Magbebaye ne Manama te migkahi, “Nakasale key keykew su in-engkeran ney sikeykew ne Manama ney, wey nasi key migsimba te me Baal.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{11}Ne ingkahiyan te Magbebaye ne Manama ka me Israilita, “Te imbaybayaran kew te me matig-Ihiptu, me Amurihanen, me Amunihanen, me Pilistihanen,
\verseNumber{12}me Sidunihanen, me Amalikanen, wey te me Maunihanen, migpangananey kew keddi, wey impangabangan ku sikaniyu.
\verseNumber{13}Piru in-engkeran a nikaniyu wey migsimba kew te me diyus-diyus, sikan naa ka kene kud e sikaniyu egpangabangan.
\verseNumber{14}Hipanew kew wey pangananey kew te me diyus-diyus ne in-alam niyu, pepangabang kew kandan.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{15}Piru migpeyid‑u-hid‑u ka me Israilita te Magbebaye ne Manama ne migkahi, “Nakasale key keykew, purisu, himuwa nu ke nekey ka igkeupii nu ne eggimuwen kanami. Piru ikeyid‑u key red ubag nikeykew, wey pangabangi key kuntee nikeykew.”
\verseNumber{16}Seeye naa ka in-engkeran dan e ka me diyus-diyus wey migpamakey e sikandan te Magbebaye ne Manama. Nataman, neyid‑u red ka Magbebaye kandan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{17}Ne migpangandam ka me Amunihanen wey migkekampu diye te Gilyad. Nanlibulung degma ka me Israilita wey nangekampu diye te Mispa.
\verseNumber{18}Ne migpalalahey ka me pangulu te Gilyad ne migkahi, “Emun ke hentew ka egpekewun‑a ne egkuntere te me Amunihanen, iyan egkeyimu ne pangulu te langun ne mahinged te Gilyad.”

\BibleSectionHeading{Ka pangulu ne si Hipta}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{11}Ne due mabulut ne bahani ne egngaranan ki Hipta ne matig-Gilyad. Iyan din amey si Gilyad piru iyan din iney ka malitan ne egpamelegye te lawa.
\verseNumber{2}Ne due duma ne anak ni Gilyad te asawa rin. Te nanulin e sikandan, indeldel dan e ka suled dan ne si Hipta wey ingkahiyan, “Ware baad nu te karatuan te amey ta su anak ke ma te egpamelegye te lawa.”
\verseNumber{3}Sikan naa ka migpariyu si Hipta te me suled din wey diyad sikandin mig-ugpe te inged te Tub. Nataman, due me etew ne me lalung ne miglibulung diye ki Hipta wey mig-ikul e kandin.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{4}Te ware naluhey, inggira te me Amunihanen ka me Israilita.
\verseNumber{5}Seeye naa, impaangey te me igbuyag te Gilyad si Hipta diye te inged te Tub.
\verseNumber{6}Migkahi sikandan, “Kuwa kid, sikeykew ka egpangulu kanami te egpakiggira te me Amunihanen.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{7}Piru migtabak si Hipta, “Ware e bes naa dumuti nikaniyu wey ware e bes naa deldela nikaniyu puun te baley te amey ku? Ne kuntee te nasamuk kew e human kew pad egpabulig keddi?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}Ne migtabak ka me igbuyag kandin, “Tenged su keilangan ney sikeykew. Ne emun ke egpangulu ka kanami te egpakiggira te me Amunihanen, eggimuwen ney sikeykew ne pangulu te Gilyad.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{9}Ne migtabak si Hipta, “Emun ke egdumeen a nikaniyu eyew egpakiggira te me Amunihanen wey egpepanaluwen a te Magbebaye ne Manama, sikeddi naan en iya ka pangulu niyu?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{10}Migtabak ka me igbuyag, “Uya, egtumanen ney ka ingkahi nu, wey iyan talagpamalehet kayi ka Magbebaye ne Manama.”
\verseNumber{11}Purisu, migduma si Hipta te me igbuyag te Gilyad, wey inggimu sikandin te me etew ne pangulu wey talagmandu dan. Ne diye te Mispa, diye te tangkaan te Magbebaye ne Manama, migsaad si Hipta diye te me igbuyag.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{12}Ne migsuhu si Hipta te seeye se egmahuhuren diye te Hari te me Amunihanen te pegkahi, “Nekey ka ig-ehet niyu kanami? Mania te eglusuran niyu ka inged ney?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{13}Ne intabak te Hari te me Amunihanen seeye se insuhu ne egpahuhuren ni Hipta, “Uya su in-ahew te me Israilita ka tane ney te pegginguma ran puun te Ihiptu. In-amin dan ka tane ney puun te Arnun peendiye te Habuk wey taman te Weyig ne Hurdan. Ne kuntee, iuli niyud e seini wey kene key e egpakiggira kaniyu.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{14}Ne migsuhu e man‑e si Hipta te seeye se egmahuhuren din diye te Hari te me Amunihanen,
\verseNumber{15}wey impakahiyan din, “Ware ahawa te me Israilita ka tane te me Muwabihanen wey ke tane naa te me Amunihanen.
\verseNumber{16}Te peg-awe te me kabuybuyahan ney te Ihiptu, miggendiye sikandan te disirtu wey miglapas sikandan diye te Malalab ne Dahat wey taman diye te Kadis.
\verseNumber{17}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{11:17: }Num 20:14-21.}Ne migsuhu sikandan te seeye se egmahuhuren ne impeendiye te Hari te inged ne Idum ne egpakahiyen, ‘Eglihad key ubag te tane niyu.’ Piru ware migpammineg ka Hari. Seeye ded degma ka inggimu te Hari te Muwab kandan. Sikan naa ka ware mig-awe sikandan te Kadis.
\verseNumber{18}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{11:18: }Num 21:4.}Ne migpabulus sikandan diye te disirtu. Ne mig-alibed sikandan diye te inged ne Idum wey Muwab taman te nekeuma sikandan diye te kewun‑aan te Muwab ne dapit te igsile ne diye te talipag te Weyig ne Arnun. Ne migkekampu sikandan diye, piru ware sikandan miglapas te weyig tenged su eletanan ma seeye te Muwab.
\verseNumber{19}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{11:19-22: }Num 21:21-24.}Ne migsuhu ka me Israilita te seeye se egmahuhuren diye ki Sihun ne Hari te Amurihanen diye te Hisbun eyew te pegkahi, ‘Palihara key ubag te tane niyu.’
\verseNumber{20}Piru ware migsalig si Sihun te me Israilita ne eglihad te tane din. Nasi din libulunga ka langun ne sundalu rin wey nangekampu diye te Hahas wey inlusuran dan ka me Israilita.
\verseNumber{21}Piru impatalu te Magbebaye ne Manama te Israil ensi Sihun. Sikan naa ka naahew e te me Israilita ka tane te me Amunihanen ne mahinged te seeye ne inged.
\verseNumber{22}Naahew ran ka langun ne in-ugpaan te me Amurihanen puun te Weyig ne Arnun taman te Weyig ne Habuk, wey puun man‑e te disirtu peendiye te Weyig ne Hurdan.
\verseNumber{23}Purisu ka Magbebaye ne Manama te Israil ka migdeldel te me Amurihanen eyew egkeugpaan ka inged dan te me Israilita. Nekey naa ka katenged niyu ne eggawi kayi?
\verseNumber{24}Iyan niyu angkena ke nekey ka imbehey kaniyu te diyus-diyus niyu ne si Kimus, wey ke nekey degma ka imbehey te Magbebaye ne Manama ney, iyan ney degma eg-angkenen.
\verseNumber{25}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{11:25: }Num 22:1-6.}Migpalintutuu kew naa ne meupiya kew pad te Hari te Muwab ne si Balak ne anak ni Sipur? Ware de due sikandin miglelalis ne eg-ehet te Israil, wey warad iya migbul‑ug migpakiggira kandan.
\verseNumber{26}Me tatelu ne gatus (300) ne leg‑un ka me Israilita ne nangugpe diye te Hisbun, Aruwir, wey te me lungsud ne nakalingut kayi, wey te langun ne lungsud ne diye te ilis te Weyig ne Arnun. Ne mania te kunteen niyu pad nasuman-suman ne eggawien seini?
\verseNumber{27}Ware neyimu ku ne seyyup kaniyu, piru sikaniyu ka miggimu te seyyup keddi tenged su egpakiggira kew keddi. Ne iyan eggukum ka Magbebaye ne Manama ke hentew ka due sale; ka me Israilita wey ke me Amunihanen naa.”
\verseNumber{28}Piru ware linglingaa te Hari te me Amunihanen ka impanaha ni Hipta.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{29}Ne in-umaan si Hipta te Panisingan te Magbebaye ne Manama. Ne miggendiye sikandin te Gilyad wey te Manasis, wey nataman miglibed e sikandin diye te Mispa ne sakup te Gilyad. Ne puun diye, inlusuran din ka me Amunihanen.
\verseNumber{30}Ne migsaad si Hipta diye te Magbebaye ne Manama te migkahi, “Emun ke egpepanaluwen a nikeykew te me Amunihanen,
\verseNumber{31}ka an-anayan ne eglihawang te baley ku eyew egsinug-ung keddi te peg-uli ku ne migpanalu, igbehey ku keykew sikandin wey ke igpanubad ku naa keykew ne egtutungen.”
\verseNumber{32}Ne inlusuran ni Hipta ka me Amunihanen, wey impepanalu sikandin te Magbebaye ne Manama.
\verseNumber{33}Natalu rin ka me Amunihanen wey nasakup din ka daruwa ne pulu (20) ne siyudad puun te Aruwir peendiye te inged ne nakalingut te Mimit, taman diye te Abil-Kiramim. Masulug amana ka me Amunihanen ne neyimatayan te me Israilita.

\BibleSectionHeading{Ka mengebay ne anak ni Hipta}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{34}Te peg-uli e ni Hipta diye te baley rin te Mispa, migsinug-ung kandin ka anak din ne mengebay ne migsayew ka migtetagpi te tamburin. Sabsabeka seeye ne anak din wey warad duma ne anak din ne lukes wey ke malitan naa.
\verseNumber{35}Te pegkakita ni Hipta kandin, inggisi din ka kumbale din tenged te pegkalange din wey migkahi sikandin, “Keyey, anak ku! Ka pegtemu nu keddi iyan egpuunan ne egkenenduenan a wey egkasakitan a amana. Nakasaad a te Magbebaye ne Manama wey kene ku seini egkasupak.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{36}Ne migkahi ka anak din, “Ame, puun su migsaad ka te Magbebaye ne Manama, tumana nu ke nekey ka insaad nu kandin su migpanalu ke ma te inggira nu ka me Amunihanen.”
\verseNumber{37}Migkahi pad man‑e sikandin, “Piru duen pad ighangyu ku keykew. Kaayun ubag ne egbehayan a nikeykew te daruwa ne bulan eyew egleug-leug wey eglungku diye te me bubungan duma te me alukuy ku su kena ad ma egpakaasawa.”
\verseNumber{38}Ne migkahi si Hipta, “Uya, egkaayun ka ne eggipanew.” Seeye naa ka impaleleug din ka anak din duma te me alukuy rin te daruwa ne bulan wey miglungku sikandan tenged su kenad sikandin egpakaasawa.\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{11:38 }Te Hibruwanen: miglungku sikandin su mengebay din pad.}
\verseNumber{39}Pegkeimpus te daruwa ne bulan, mig-uli e sikandin diye te amey rin. Ne intuman ni Hipta ka insaad din te Magbebaye ne Manama wey warad nakaasawa\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{11:39 }Te Hibruwanen: ware kalintahaan din te lukes.} ka anak din.
\BibleParagraphStyleP
Puun dutu, nabatasan e seeye te me Israilita,
\verseNumber{40}ne tagse leg‑un, eglungku te hep‑at ne aldew ka me malitan tenged te anak ni Hipta.

\BibleSectionHeading{Si Hipta wey ka matig-Ipraim}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{12}Ne nanlibulung ka me lukes te kabuhalan ni Ipraim ka egpakiggira. Nanlapas sikandan peendiye te Sapun wey ingkahiyan dan si Hipta, “Mania te inggira ka te me Amunihanen ne ware mignangen kanami eyew egduma keykew? Tenged te inggimu nu, iglagkes ney sikeykew te egsilab te baley nu.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{2}Piru ingkahiyan sikandan ni Hipta, “Due samuk ney wey te me Amunihanen. Migpangananey a kaniyu, piru ware key nikaniyu bulihi.
\verseNumber{3}Te natahaan ku ne kene kew egbulig keddi, ware kud sumsumana ka egsahapan ku te miglusud te me Amunihanen wey impepanalu a te Magbebaye ne Manama. Ne kuntee, mania te nangengkayi kew ka egpakig-ehet keddi?”
\verseNumber{4}Piru migkahi ka me matig-Ipraim, “Sikaniyu se me matig-Gilyad, kene kew ne mahinged kayi te Ipraim wey te Manasis. Miglapu kew re kayi te kanami.” Purisu, inlibulung ni Hipta ka langun ne mahinged te Gilyad wey inggira ran ka me matig-Ipraim wey natalu ran ka me matig-Ipraim.
\verseNumber{5}Ne imbantayan te me matig-Gilyad ka me lapasanan te Hurdan eyew kenad egpakalapas ka me matig-Ipraim. Emun ke due egpakalapas ne matig-Ipraim, eg-insaan sikandin te matig-Gilyad, “Matig-Ipraim ka?” Emun ke egkahi sikandin, “Kene,”
\verseNumber{6}egpalalahen dan sikandin te Sibulit.\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{12:6 }Shibulit ka eleg ne peglalag te me matig-Gilyad, piru sibulit de mule ka peglalag te me matig-Ipraim.} Ne emun ke egkeuney sikandin wey kene egkatuenan te eglalag ka Sibulit, ne egdakepen e sikandin wey eggimatayan diye. Te seeye ne timpu, due hep‑at ne pulu wey daruwa ne libu (42,000) ne me matig-Ipraim ne neyimatayan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{7}Neyimu ne pangulu\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{12:7 }Te Hibruwanen: talewukum.} si Hipta ne matig-Gilyad te Israil te hen‑em ne leg‑un. Te migpatey e si Hipta, diye sikandin ilebeng te Gilyad ne lungsud din.

\BibleSectionHeading{Ka me pangulu ne ensi Ibsan, si Ilun wey si Abdun}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}Pegkeimpus ni Hipta, iyan neyimu ne pangulu te Israil si Ibsan ne matig-Bitlihim.
\verseNumber{9}Due tatelu ne pulu (30) ne anak din ne lukes wey due degma tatelu ne pulu (30) ne anak din ne malitan. Ne impaasawaan din ka langun ne anak din te kene ne karumaan din. Migpangulu si Ibsan te Israil te pitu ne leg‑un.
\verseNumber{10}Te migpatey e si Ibsan, diye sikandin ilebeng te Bitlihim.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{11}Pegkeimpus ni Ibsan, iyan neyimu ne pangulu te Israil si Ilun ne matig-Sabulun. Migpangulu si Ilun te sapulu (10) ne leg‑un te Israil.
\verseNumber{12}Te migpatey e si Ilun, diye sikandin ilebeng te Ahalun ne sakup te Sabulun.
\verseNumber{13}Pegkeimpus ni Ilun, iyan neyimu ne pangulu te Israil si Abdun ne anak ni Hilil ne matig-Piratun.
\verseNumber{14}Due hep‑at ne pulu (40) ne anak din ne lukes wey due tatelu ne pulu (30) ne apu din ne lukes. Langun dan ne due asnu ne unturanan. Migwalu ne leg‑un si Abdun ka migpangulu te Israil.
\verseNumber{15}Te migpatey e sikandin, inlebeng sikandin diye te Piratun ne sakup te Ipraim ne diye te bubungan ne inged te me matig-Amalik.

\BibleSectionHeading{Ka pegkeetew ni Samsun}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{13}Ne miggimu e man‑e te mareet ka me Israilita diye te tangkaan te Magbebaye ne Manama. Purisu impeuripen din e man‑e sikandan te me Pilistihanen te hep‑at ne pulu (40) ne leg‑un.
\verseNumber{2}Ne due etew ne matig-Sura ne egngaranan ki Manuwa ne kabuhalan ni Dan. Ne kene eg-anak ka asawa rin.
\verseNumber{3}Sabeka ne aldew, migpakita ka panalihan te Magbebaye ne Manama diye te asawa ni Manuwa wey migkahi, “Malehet ne ware me anak nu. Piru egkaberes ka wey eg-anak ka te lukes.
\verseNumber{4}Purisu puun kuntee, kene ka inum te binu wey minsan nekey ne egpekewubug ne inumen, wey kene ka keen te egkakeen ne in-isip ne malindit.
\verseNumber{5}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{13:5: }Num 6:1-5.}Emun ke eglesut e ka anak nu, kene nu patempuhi ka bulbul rin su inhalad e sikandin diye te Manama eyew egkeyimu ne Nasariyu\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{13:5 }Ka Nasariyu iyan ka etew ne migpanaad diye te Manama ne kene eg-inum te binu, kene egpaalut, wey kene eggen-gen te minatey.} puun te peglesut din pad. Sikandin ka egbunsud ne egluwas te Israil puun te me Pilistihanen.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{6}Ne miggendiye ka malitan te asawa rin wey ingkahiyan din, “Due migpakita keddi ne impeuyan te Manama. Egpekeiling sikandin te panalihan te Manama. Naaldek a amana. Wara a mig-inse ke hendei sikandin migpuun wey ware degma sikandin migpanugtul keddi.
\verseNumber{7}Piru ingkahiyan a nikandin, ‘Egkaberes kad e wey lukes ka igkaberes nu. Purisu puun kuntee, kene ka inum te binu wey minsan nekey ne egpekewubug ne inumen, wey kene ka keen te egkakeen ne in-isip ne malindit. Su inhalad e diye Manama ka bate eyew egkeyimu ne Nasariyu puun pad te peglesut din taman te egpatey sikandin.’ ”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}Ne tenged kayi, mig-ampu si Manuwa diye te Magbebaye ne Manama ne migkahi, “He Magbebaye ne Manama, egpeyid‑u-hid‑u a keykew, palibera nu pa ubag ka etew ne impeendini nu eyew egpanuluen key ke nekey ka eggimuwen ney ke eglesut e ka bate.”
\verseNumber{9}Ne intabak te Manama ka peg-ampu ni Manuwa. Mig-abey migpakita ka panalihan te Manama diye te asawa ni Manuwa taheed te migpinnuu sikandin diye te kamet; piru te seeye ne timpu, ware si Manuwa ne iglukes din.
\verseNumber{10}Purisu, miglambunus sikandin miggendiye te iglukes din wey ingkahiyan din, “Kayi kuntee ka etew ne migpakita keddi te miglihad ne aldew.”
\verseNumber{11}Ne migsasindeg si Manuwa wey migsinundul te asawa rin. Te pegkakita rin te etew, mig-inse sikandin, “Sikeykew ka migpakiglalag te asawa ku?”
\BibleParagraphStyleP
Migtabak ka etew, “Uya, sikeddi.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{12}Ne migkahi si Manuwa, “Ke egkatuman e ka inlalag nu, nekey ka egkeula-ula te bate wey nekey ka eleg ne eggimuwen din?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{13}Ne migtabak ka panalihan te Magbebaye ne Manama ki Manuwa, “Keilangan ne egtantanuran te asawa nu ka langun ne ingkahi ku kandin.
\verseNumber{14}Keilangan ne kene sikandin egkeen te minsan nekey ne egpuun te paras. Kene man‑e sikandin eg-inum te minsan nekey ne binu wey ke inumen naa ne egpekewubug, wey ke egkeen naa te minsan nekey ne egkakeen ne in-isip ne malindit. Ipatuman nu kandin ka langun ne ingkahi ku kandin.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{15-16}Ne ingkahiyan ni Manuwa ka panalihan te Magbebaye ne Manama, “Kaayun ne kene ke pa hipanew su eggilangan ney pad sikeykew te nati te kambing?”
\BibleParagraphStyleP
Ne migtabak ka panalihan, “Minsan ke eggawiran a nikaniyu, kena a egkeen te minsan nekey ne keenen. Piru egkaayun ne eg-andam ka te igpanubad ne egtutungen para te Magbebaye ne Manama.” (Ware nataheyi ni Manuwa ne panalihan bes seeye te Magbebaye ne Manama.)
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{17}Ne ingkahiyan ni Manuwa ka panalihan, “Hentew‑a ka ngaran nu? Su egbantuhen ney sikeykew ke egkatuman e ka inlalag nu.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{18}Ne migtabak ka panalihan, “Mania te eg-inse ka te ngaran ku? Kene nu egkasabut ka ngaran ku.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{19}Ne mig-angey e si Manuwa te nati ne kambing wey keenen, ne inhalad din seini diye te batu ne altar te Magbebaye ne Manama. Taheed te migtengteng si Manuwa wey ka asawa rin, due kein-inuwan ne inggimu te panalihan te Magbebaye ne Manama.
\verseNumber{20}Te migkanlabkanlab e ka hapuy peendiye te langit, nabatun e ka panalihan te Magbebaye ne Manama duma te hapuy. Te pegkakita dutu te alunggun, miglangkeb sikandan diye te tane.
\verseNumber{21}Ne warad mig-abey migpakita kandan ka panalihan. Ne dutu, nanengnengan ni Manuwa ne panalihan bes seeye te Magbebaye ne Manama.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{22}Ne migkahiyan ni Manuwa ka asawa rin, “Egkapatey kid iya tenged su nakakita ki te Manama!”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{23}Piru migtabak ka asawa rin, “Emun ke eggimatayan ki pa te Magbebaye ne Manama, ware din e perem dawata ka impanubad ta. Ne ware din e perem ipakita ka me kein-inuwan, wey ware din perem ihuhud seini kanta kuntee.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{24}Nataman, inlesutan en iya ka asawa ni Manuwa te lukes ne bate wey ingngaranan dan ki Samsun. Migtulin ka bate ne impanalanginan te Magbebaye ne Manama.
\verseNumber{25}Ne migbunsud ka Panisingan te Magbebaye ne Manama ne migweil kandin taheed te diye sikandin mig-ugpe te Mahani-Dan, ne diye te elat-elat te Sura wey Istaul.

\BibleSectionHeading{Si Samsun wey ka malitan ne matig-Timna}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{14}Sabeka ne aldew, miggendiye si Samsun te Timna. Ne diye, due nakita rin ne mengebay ne Pilistihanen.
\verseNumber{2}Te peg-uli din, ingkahiyan din ka amey rin wey iney rin, “Due nakita ku ne mengebay ne Pilistihanen diye te Timna; angaya niyu sikandin su eg-asaween ku.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{3}Piru ingkahiyan sikandin te amey rin wey iney rin, “Mania te egpangasawa ka te kabuhalan te me Pilistihanen ne ware migpalintutuu te Manama?\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{14:3 }Te Hibruwanen: Ware natulii.} Masulug ka malitan kayi ne karumaan ta wey minsan diye te lein ne kabuhalan te Israil.” Piru migtabak si Samsun, “Sikandin de iya angaya niyu su sikandin de ka igkeupii ku te eg-asawa.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{4}Ne ware nakataha ka amey rin wey iney rin ne igkeupii bes te Magbebaye ne Manama seeye ne egkeyitabu. Su egpamitew ka Manama te etew ne egsesamuk te me Pilistihanen. Te seeye ne timpu iyan migmandu te Israil ka me Pilistihanen.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{5}Ne migparumeey e ensi Samsun te amey rin wey te iney rin diye te Timna. Te diyad sikandan te dalan diye te parasan te Timna, due nati pad ne liyun ne egdula ki Samsun.
\verseNumber{6}Ne in-umaan sikandin te Panisingan te Magbebaye ne Manama minsan ware panganiban din, inggimatayan din ka liyun ne para kandin, iling de kahuye te nati te kambing. Piru ware din seini ipangguhud te amey rin wey iney rin.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{7}Ne miggendiyaan ni Samsun ka malitan wey migpakiglalag kandin. Amana ingkatelesi ni Samsun ka malitan.
\verseNumber{8}Te ware naluhey, miglibed sikandin ka egpangasawa te malitan. Ne migtulanan din pad ka liyun ne inggimatayan din. Pegpitew rin, iyan din en iya se patiyukan wey due teneb diye te lawa te liyun.
\verseNumber{9}Ne migkuwa sikandin te teneb wey ingkeen din seini te sasangan sikandin ne eggipanew. Te nakita rin ka amey rin wey iney rin, imbehayan din sikandan wey migkeen degma sikandan. Piru ware din ipangguhud kandan ne diye din kua ka teneb te lawa te napatey ne liyun.
\verseNumber{10}Ne migtupang ka amey ni Samsun diye te baley te eg-asaween ni Samsun. Ne migpasahakeen si Samsun diye su iling iya rue ka nabatasan ne eggimuwen te me kanakan ne egpangasawa.
\verseNumber{11}Te diyad si Samsun, nakita te me Pilistihanen ne ware duma rin, sikan naa ka imparumaan dan e sikandin te tatelu ne pulu (30) ne kanakan.
\verseNumber{12}Ne migkahiyan sikandan ni Samsun, “Due egpaantukan ku kaniyu. Emun ke egkaantukan niyu seini te kene pad egkeimpusan ka pitu ne aldew ne sahakeen, egbehayan ku sikaniyu te tatelu ne pulu (30) ne hinabel, wey tatelu ne pulu (30) ne lukut ne manggad.
\verseNumber{13}Piru emun ke kene niyu egkaantukan seini, sikaniyu ka egbehey keddi te tatelu ne pulu (30) ne hinabel, wey tatelu ne pulu (30) ne lukut ne manggad.”
\BibleParagraphStyleP
Ne migtabak sikandan, “Uya. Ne ihuhud nu lad ke nekey ka egpaantukan nu kanami.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{14}Migkahi si Samsun,
\BibleParagraphStyleQ
“Puun te talagkeen, miglihawang ka egkakeen;
\BibleParagraphStyleQQ
puun te manekal, miglihawang ka meemis.”
\BibleParagraphStyleM
Ne natateluwan e ne ware dan de due natabak ka impaantukan din.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{15}Te igkeep‑at e ne aldew, ingkahiyan dan ka asawa ni Samsun, “Ginaliha nu ka asawa nu eyew egpangguhud ke nekey ka tabak te impaantukan din. Su emun ke kene nu egginalihen, egsilaban ney sikeykew lagkes ka pamilya te amey nu. Ingnginggat key naan de nikaniyu kayi eyew egpaneleppian?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{16}Purisu miggendiye ki Samsun ka asawa rin ne migsinehew wey migkahi, “Ware e bes nikeykew geyinawei! Igkeepes e bes nikeykew! Due impaantukan nu te me karumaan ku, piru wara a nikeykew guhuri ke nekey ka tabak.”
\BibleParagraphStyleP
Migtabak si Samsun, “Ware ku ma gani pangguhuri ka amey wey iney ku, iyan ku naan pa iya guhuri sikeykew?”
\verseNumber{17}Ne puun dutu, layun e egsinsinehew ka asawa ni Samsun te intiru ne sahakeen te pitu ne aldew. Purisu, te igkapitu e ne aldew, ingguhuran din e ka asawa rin su egpamehes ma. Ne ingguhud e degma seini te asawa rin diye te me karumaan din.
\verseNumber{18}Purisu, te ware pad nasagkup te igkapitu ne aldew, intabak dan e ka impaantukan din kandan.
\BibleParagraphStyleQ
Kahi ran, “Liyun ka subla ne manekal.
\BibleParagraphStyleQQ
Teneb ka subla ne meemis.”
\BibleParagraphStyleM
Ne migtabak si Samsun,
\BibleParagraphStyleQ
“Emun ke ware niyu pehesa ka asawa ku,\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{14:18 }Te Hibruwanen: Emun ke ware kew migdaru te baka ku.}
\BibleParagraphStyleQQ
ware kew perem nakaantuk.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{19}Ne in-umaan e man‑e si Samsun te Panisingan te Magbebaye ne Manama. Ne miggendiye sikandin te Askalun wey impangimatayan din diye ka tatelu ne pulu (30) ne etew. Impangahew rin ka mateles ne me hinabel ran, wey imbehey rin seini te me etew ne nakatabak te impaantukan din. Nataman, mig-uli e sikandin diye te baley te amey rin ne nangebel-ebel se langet.
\verseNumber{20}Ne iyan e impaasawa te eg-asaween ni Samsun ka lukes ne migbulig kandin te kasal.
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{15}Te ware naluhey, te tinggaani te trigu, inleuy ni Samsun ka eg-asaween din wey mig-uyan sikandin te nati pad ne kambing. Ne ingkahiyan din ka anuhang din ne lukes, “Egkeupian a ne egseled diye te sinabeng te eg-asaween ku.” Piru ware sikandin paselera te anuhang din.
\verseNumber{2}Migkahi ka anuhang din, “Kahiyen ku naa ne nabelu-belu ka kandin, sikan naa ka impaasawaan kud sikandin te lukes ne migbulig keykew. Piru due hari rin ne mateles pad kandin. Sikandin e asawaa nu.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{3}Piru migkahi si Samsun, “Ke iling ma rue, kena a senditi nikaniyu te mareet ne eggimuwen ku kaniyu te me Pilistihanen!”
\verseNumber{4}Sikan naa ka miggipanew sikandin wey migpandakep te tatelu ne gatus (300) ne laku. In-atag din ka me laku wey impeggiket din naa ka me ikug, wey inggiketan din te sulu diye te elat.
\verseNumber{5}Ne impareketan din ka me sulu wey impanlekaan din ka me laku wey nangendiyad te kamet te me Pilistihanen. Ne nasilaban e ka me pinamula ne me trigu, minsan ka nahaani e wey ka eggaaniyen pad, wey nasilaban degma ka me parasan wey me ulibu.
\verseNumber{6}Ne mig-inse ka me Pilistihanen, “Hentew ka migdereet kayi?” Ne migtabak sikandan, “Si Samsun ne mekaamung te matig-Timna ka migdereet kayi. Migbubual sikandin su impaasawaan ma ka eg-asaween din te lukes ne migbulig kandin.” Ne miggendiyaan dan e wey insilaban dan e ka asawa rin wey inlagkes dan ka anuhang din ne lukes.
\verseNumber{7}Migkahiyan sikandan ni Samsun, “Tenged te inggimu niyu keddi, egpahunlibet a ne kena a iya egpeeneng-eneng taman te egpakasuli a kaniyu!”
\verseNumber{8}Ne inlusuran din sikandan\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{15:8 }Te Hibruwanen: Induslak din sikandan diye te kakiliran wey bubun.} wey masulug ka neyimatayan din. Pegkeimpus dutu, migtupang e sikandin wey diyad sikandin mig-ugpe te sulung diye te pahangen te Itam.

\BibleSectionHeading{Ka pegpanalu ni Samsun te me Pilistihanen}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{9}Ne nanakereg e ka me Pilistihanen ne eglusud te matig-Huda wey nangekampu sikandan diye te lungsud te Lihi.
\verseNumber{10}Mig-insaan sikandan te me mahinged te Huda, “Mania te inlusuran key nikaniyu?”
\BibleParagraphStyleP
Ne migtabak sikandan, “Miggendini key eyew egdakep ki Samsun wey eyew egpakasuli key kandin.”
\verseNumber{11}Seeye naa, miggendiye ka tatelu ne libu (3,000) ne mahinged te Huda te sulung diye te pahangen te Itam wey ingkahiyan dan si Samsun, “Ware ke bes nakataha ne iyan migmandu kanta ka me Pilistihanen? Ne kuntee, naapil key e te inggimu nu kandan.”
\BibleParagraphStyleP
Migtabak sikandin, “Migsuli e re te inggimu ran keddiey.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{12}Ne migkahi sikandan, “Miggendini key ka egdakep keykew eyew igbehey ney sikeykew te me Pilistihanen.”
\BibleParagraphStyleP
Ne migtabak si Samsun, “Pahunlibet kew ne kena a nikaniyu eggimatayan.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{13}Ne migkahi sikandan, “Uya. Kene ney eggimatayan sikeykew. Egbakuen ney re sikeykew wey igbehey ney e sikeykew te me Pilistihanen.” Purisu, imbaku dan e sikandin te daruwa ne iyam ne lubid, wey impalihawang dan e te sulung.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{14}Ne in-uuyan dan e sikandin diye te Lihi. Te pegkakita te me Pilistihanen ne neuyan si Samsun diye te kampu ran te Lihi, migpanguleyi sikandan ka egsinug-ung kandin. Sahuhune, in-umaan sikandin te Panisingan te Magbebaye ne Manama. Ne migmakeseg sikandin wey impamugtus din ka me lubid ne imbaku kandin ne iling de te bula-bula ne mahebu.
\verseNumber{15}Ne due nakita rin ne tul‑an te bake te asnu ne makehal pad. Ingkuwa rin seeye wey iyan din inggamit te pegpangimatey te sabeka ne libu (1,000) ne me Pilistihanen.
\verseNumber{16}Ne migkahi si Samsun,
\BibleParagraphStyleQ
“Pinaahi te tul‑an te asnu,
\BibleParagraphStyleQQ
mig-um-umambu ka me etew ne neyimatayan ku.
\BibleParagraphStyleQ
Pinaahi te tul‑an te bake te asnu,
\BibleParagraphStyleQQ
nakapatey a te sabeka ne libu (1,000) ne etew.”
\BibleParagraphStyleM
\verseNumber{17}Te nekeimpus e sikandin ka eglalag, indegpak din e ka tul‑an te asnu. Ne ingngaranan ka seeye ne inged te Ramat-Lihi.\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{15:17 }Ka igpasabut kayi, bubungan te tul‑an te asnu.}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{18}Ne nammaraan e amana si Samsun, sikan naa ka migpangananey sikandin te Magbebaye ne Manama wey migkahi, “Impepanalu a nikeykew se suluhuanen nu. Ne kuntee, iyan ku re igpatey se egkammaraan wey igpatalu e naan de nikeykew te ware natulii ne me Pilistihanen?”
\verseNumber{19}Ne impabekabeka te Manama ka migleb-eng ne tane te Lihi wey due weyig ne miglepew. Te nekeinum e si Samsun te weyig, migmanekal e man‑e sikandin. Sikan naa ka egpuunan ne ingngaranan e ka sebseb te Sebseb te Migpanganey te Weyig. Ne diye ded kuntee seini te Lihi.
\verseNumber{20}Migdaruwa ne pulu (20) ne leg‑un si Samsun ne migpangulu te Israil. Piru sakup ded te me Pilistihanen ka tane dan.

\BibleSectionHeading{Ka pegtiang ni Samsun te lekeb}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{16}Sabeka ne aldew, miggendiye si Samsun te Gasa. Ne due nakita rin diye ne malitan ne egpamelegye te lawa, wey ingguliran din seeye ne malitan.
\verseNumber{2}Natahaan te me matig-Gasa ne diye si Samsun te inged dan. Purisu, inlingutan dan sikandin wey inggepasan dan diye te gumawan te siyudad te intiru ne marusilem. Ne ware weilan dan te intiru ne marusilem, kahi ran, “Eggepasan ta sikandin taman te egkaliwaswas ne eggimatayan ta sikandin.”
\verseNumber{3}Kunaleg te taman de te egliware te marusilem ne miglipereng si Samsun. Ne migbukal-bukal sikandin wey inggenat din ka lekeb te gumawan te siyudad, lagkes ka daruwa ne pes-ek, wey ka me pagul wey duma pad. Ne intiang din seini wey in-uyan din diye te dibabew te bubungan ne egpakapantew te Hibrun.

\BibleSectionHeading{Si Samsun wey si Dilayla}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{4}Nataman, due malitan ne inggeyinawaan ni Samsun ne egngaranan ki Dilayla ne diye mig-ugpe te Napu te Surik.
\verseNumber{5}Ne nangendiye ka me pangulu te me Pilistihanen ki Dilayla wey migkahiyan dan sikandin, “Ginaliha nu si Samsun eyew igguhud din keykew ke hendei migpuun ka kanekal rin, wey ke egmenuwen ney sikandin te egtalu su eyew egkeelehan ney sikandin. Ne egbehey key re keykew te sabeka ne libu wey sabeka ne gatus (1,100) ne pelata.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{6}Sikan naa ka mig-insaan ni Dilayla si Samsun, “Nangeni a nikeykew ke hendei egpuun ka kanekal nu. Egmenuwen ka te egbaku eyew kene ka egpakaawe?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{7}Ne migtabak si Samsun, “Emun ke egbakuen a nikandan te pitu ne me makehal wey ware pad nahangu ne tagpes te piet, ne egmahuya ad iling te duma ne etew.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}Purisu, in-uyanan si Dilayla te me pangulu te Pilistihanen te pitu ne me makehal wey ware pad nahangu ne tagpes te piet, wey imbaku din e si Samsun.
\verseNumber{9}Due me etew ne miggeles diye te lein ne sinabeng eyew egtetahad ke egkabaku e ni Dilayla si Samsun. Ne migpanguleyi si Dilayla, “Samsun, sikan e ka me Pilistihanen ne egdakep keykew!” Piru impamugtus ni Samsun ka imbaku kandin ne iling de te lanut ne narilaan te hapuy. Sikan naa ka ware dan nataheyi ke hendei egpuun ka kanekal rin.
\verseNumber{10}Ne migkahiyan ni Dilayla si Samsun, “Imbaley-baley a nikeykew wey in-ubatan a nikeykew. Ne kuntee, nangeni a nikeykew ke egmenuwen ka te egbaku ne kene kad egpakaawe.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{11}Migkahiyan ni Samsun si Dilayla, “Emun ke egbakuen a nikandan te iyam ne lubid ne ware pad nahamit, egmahuya ad iling te duma ne etew.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{12}Sikan naa ka migkuwa si Dilayla te iyam pad ne lubid wey imbaku din e man‑e si Samsun. Ne due me etew ne miggeles diye te lein ne sinabeng eyew egtetahad ke egkabaku e ni Dilayla si Samsun. Ne migpanguleyi si Dilayla, “Samsun, sikan e ka me Pilistihanen ne egdakep keykew!” Piru impamugtus ni Samsun ka imbaku kandin ne iling de te lanut.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{13}Ne migkahiyan e man‑e ni Dilayla si Samsun, “Imbaley-baley ad man‑e nikeykew wey in-ubatan a. Nangeni a nikeykew ke egmenuwen ka te egbaku ne kene kad egpakaawe.”
\BibleParagraphStyleP
Ne migkahiyan ni Samsun si Dilayla, “Emun ke ig-apil nu ighabel ka pitu ne insalapid ne bulbul ku wey iggiket nu seini diye te pes-ek wey igpakpak nu seini diye te alabat, egmahuya ad iling te duma ne etew.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{14}Ne taheed te newulep si Samsun, insalapid ni Dilayla ka bulbul din te pitu ne salapid. Nataman, imbagkes din e seini diye te pes-ek wey impakpak din seini diye te alabat wey migpanguleyi sikandin, “Samsun, sikan e ka me Pilistihanen ne egdakep keykew!” Piru mig-enew sikandin wey nalagnut diye te impakpakan ka bulbul din.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{15}Ne ingkahiyan sikandin ni Dilayla, “Ingkahiyan a nikeykew te inggeyinawaan a nikeykew, kunaleg te kene bes ne malehet ka geyinawa nu keddi. Katatelu ad nikeykew balbalaya su ware ka mignangen keddi ke hendei egpuun ka kanekal nu.”
\verseNumber{16}Egpihilen din te eg-inse tagse aldew si Samsun taman te neubil e si Samsun.
\verseNumber{17}Te katammanan, ingguhuran e ni Samsun si Dilayla te malehet. Migkahi sikandin, “Ware de due natempuhi ka bulbul ku, tenged su inhalad e ma diye te Manama eyew egkeyimu ne Nasariyu minsan te diye e pad te getek te iney ku. Purisu, emun ke egtempuhan ka bulbul ku, egmahuya ad e iling te duma ne etew.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{18}Te nakita ni Dilayla ne malehet ka ingguhud ni Samsun, impakahiyan din ka me pangulu te me Pilistihanen, “Libed kew kayi te kasabeka naan de su migguhud e sikandin te malehet.” Sikan naa ka miglibed sikandan wey nanguyan te seleppi.
\verseNumber{19}Ne impalipereng ni Dilayla si Samsun diye te bubun din, wey mig-umew sikandin te sabeka ne etew ne eg-alut te pitu ne insalapid ne bulbul ni Samsun. Ne impasakitan din si Samsun, piru warad keseg ni Samsun.
\verseNumber{20}Ne migpanguleyi e man‑e si Dilayla, “Samsun, sikan e ka me Pilistihanen ne egdakep keykew!” Mig-enew si Samsun su kahiyen din ne egpakaawe ded man‑e sikandin, kunaleg te in-engkeran bes e sikandin te Magbebaye ne Manama.
\verseNumber{21}Ne indakep e sikandin te me Pilistihanen wey ingkulewut ka mata rin. In-uyan sikandin diye te Gasa, wey imbaku sikandin te me keddina. Impatrabahu sikandin diye te prisuwan isip talaggaling.
\verseNumber{22}Piru migbunsud e man‑e migtulin ka bulbul din.

\BibleSectionHeading{Ka pegpatey ni Samsun}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{23}Ne miglibulung ka me pangulu te Pilistihanen eyew egsahakeen wey eghalad sikandan ki Dagun ne diyus-diyus dan. Te peggale-gale dan, nangulahing sikandan te, “Impatalu kanta te manama ta ka kuntere ta ne si Samsun.”
\verseNumber{24}Te pegkakita te me etew kandin, indayan dan ka diyus-diyus dan wey migkahi, “Impatalu kanta te manama ta ka kuntere ta ne migdereet te inged ta, wey nakapatey te masulug kayi te kanta.”
\verseNumber{25}Nahale sikandan wey migkahi, “Peendiniya niyu si Samsun eyew egbalbalayen ta.” Sikan naa ka impaangey ran si Samsun puun te prisuwan wey imbaley-baley ran. Ne impasasindeg dan sikandin diye te elat-elat te daruwa ne derakel ne sungkaleg.
\verseNumber{26}Migkahiyan ni Samsun ka kanakan ne migkitkit kandin, “Pahen-gena a nikeykew te me sungkaleg ne nakapahen te seini ne timplu eyew egpakasandig a.”
\verseNumber{27}Nanekel-sekel ka me lukes wey me malitan diye te timplu. Diye degma ka me pangulu te me Pilistihanen. Ne ka diye te atep, due me tatelu ne libu (3,000) ne lukes wey me malitan ne migmanengteng wey migbaley-baley ki Samsun.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{28}Ne mig-ampu si Samsun diye te Magbebaye ne Manama, “He Magbebaye ne Manama, bulihi a nikeykew. Ke egkaayun, beheyi a ubag nikeykew te keseg minsan kuntee naan de eyew egpakasuli a te me Pilistihanen ne migkulewut te mata ku.”
\verseNumber{29}Ne impeglimang ni Samsun te eggen-gen ka daruwa ne sungkaleg ne diye te elat ne iyan nakapahen te timplu.
\verseNumber{30}Ne migpanguleyi sikandin, “Tuhuti a ne egpekeunung te me Pilistihanen.” Ne migpangeseg sikandin ka migtuku te me sungkaleg, wey nalundus e ka timplu. Masulug pad ka nekeunung kandin du te neyimatayan din te neuyag pad sikandin.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{31}Pegkeimpus dutu, migtupang ka me suled din wey me karumaan din eyew eg-angey te lawa rin. Inlebeng dan sikandin diye te inlebengan te amey rin ne si Manuwa, diye te elat-elat te Sura wey Istaul. Migpangulu si Samsun te Israil te daruwa ne pulu (20) ne leg‑un.

\BibleSectionHeading{Ka me diyus-diyus ni Mikiyas}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{17}Due sabeka ne etew ne egngaranan ki Mikiyas ne mig-ugpe diye te bubungan te Ipraim.
\verseNumber{2}Sabeka ne aldew, ingkahiyan din ka iney rin, “Nasuman-suman nu pad ka sabeka ne libu wey sabeka ne gatus (1,100) ne pelata nu ne intakew? Kayi te keddi seini—sikeddiey ka migtakew. Ne kuntee, ig-uli kud e seini keykew su narineg ku nahud sikeykew ne indilus nu ka etew ne migtakew kayi.”
\BibleParagraphStyleP
Ne migkahi ka iney rin, “Egpanalanginan ka perem tatu te Magbebaye ne Manama!”
\verseNumber{3}In-uli ni Mikiyas ka pelata diye te iney rin. Ingkahiyan sikandin te iney rin, “Eyew kene ka egkarilus tatu, ighalad ku ka me pelata diye te Magbebaye ne Manama eyew eggimuwen ne larawan. Ne iglibed ku red seini keykew.”
\verseNumber{4}Purisu, migkuwa re ka iney rin te daruwa ne gatus (200) ne pelata, wey imbehey seini diye te talaggimu te minsan nekey ne egpuun te pelata, wey inggimu e ne larawan. Ne diye seini itahu te baley ni Mikiyas.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{5}Si Mikiyas due inged ne ampuanan. Miggimu man‑e sikandin te ipud wey diyus-diyus. Ne inggimu rin ne talagpanubad ka sabeka te me anak din ne me lukes.
\verseNumber{6}Ware Hari te seeye ne timpu, sikan naa ka minsan nekey re due ka eggimuwen dan ne kahiyen dan ne eleg kun iya.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{7}Ne due kanakan ne egpuun te Bitlihim ne sakup te Huda. Sabeka sikandin ne Libita\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{17:7 }Ka me Libita ka talagbulig te talagpanubad.} ne migtaheed mig-ugpe diye te me kabuhalan ni Huda.
\verseNumber{8}Sabeka ne aldew, mig-awe sikandin diye te Bitlihim ka egpamitew te duma ne inged ne egkeugpaan din. Te peggipanew rin, nakabaye sikandin diye te baley ni Mikiyas diye te bubungan te Ipraim.
\verseNumber{9}Ne mig-insaan sikandin ni Mikiyas, “Hendei ka migpuun?”
\BibleParagraphStyleP
Ne migtabak sikandin, “Diya a migpuun te Bitlihim ne sakup te Huda, wey Libita a. Egpamitew a te inged ne eg-ugpaan ku.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{10}Ne ingkahiyan sikandin ni Mikiyas, “Lemung kad keddi. Eggimuwen ku sikeykew ne talagpanubad wey talagtambag\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{17:10 }Te Hibruwanen: amey.} ku. Ne tagse leg‑un, egbehayan ku sikeykew te sapulu ne pelata, me kumbale, wey egkakeen.”
\verseNumber{11}Ne nabennalan ka kanakan ne Libita ne eglemung kandin wey in-isip din seini ne iling te anak din.
\verseNumber{12}Ne inggimu sikandin ni Mikiyas ne talagpanubad wey impeugpe din te baley rin.
\verseNumber{13}Ne migkahi si Mikiyas, “Nakataha a kuntee ne ka Magbebaye ne Manama egpanalangin keddi, su ka talagpanubad ku, Libita ma.”

\BibleSectionHeading{Si Mikiyas wey ka me kabuhalan ni Dan}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{18}Te seeye ne timpu, ware Hari te Israil. Ne ka me kabuhalan ni Dan egpamitew degma te egkeugpaan dan, su te seeye ne timpu sikandan naan de ka kabuhalan te Israil ne ware pad tane.
\verseNumber{2}Sikan naa ka mig-alam ka me kabuhalan ni Dan te lalimma ne etew ne bahani ne egpuun te lungsud te Sura wey te Istaul. In-alam sikandan te langun ne etew eyew egpepamitawen wey egpepanleuyen te tane ne eg-angkenen dan. Ne nangendiyad sikandan wey migginguma diye te bubungan te Ipraim, wey diyad sikandan nakaaran te baley ni Mikiyas.
\verseNumber{3}Te diyad sikandan te baley ni Mikiyas, neilaan dan ka peglalag-lalag te kanakan ne Libita. Sikan naa ka migtulan sikandan wey mig-insaan dan sikandin, “Mania te nekeendini ka? Hentew‑a ka mig-uyan keykew kayi? Nekey ka egkuen nu kayi?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{4}Ne migtabak ka Libita, “Ingkuwa a ni Mikiyas ne talagpanubad din wey egbayaran a nikandin.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{5}Ingkahiyan dan sikandin, “Insei nu ubag ka Manama ke meupiya red ka egpabulusan te hipanew ney.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{6}Ne migtabak ka Libita, “Kene kew kalaggew. Egtantanuran kew te Magbebaye ne Manama te hipanew niyu.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{7}Purisu, migpabulus ka lalimma ne etew wey nekeyinguma sikandan diye te lungsud te Lais. Nakita ran ne meupiya ka peg-ugpe te me etew ne ware gubut wey ware igkabantali iling te peg-ugpe te me Sidunihanen. Matubung sikandan wey due ka langun ne egkeilanganen dan. Mariyu de ka Lais te ugpaan te me Sidunihanen wey ware egpakabulig kandan.
\verseNumber{8}Te peglibed te lalimma ne etew diye te Sura wey te Istaul, mig-insaan sikandan te me karumaan dan, “Nekey‑a ka nakita niyu?”
\verseNumber{9}Migtabak sikandan, “Nakita ney ne meupiya ka tane diye. Purisu kene kid e eglamu-lamu ka eglusud eyew egkaahew ta ka seeye ne tane wey eg-ugpaan tad.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{10}“Emun ke diye kid e, kene sikandan egsuman-suman ne eglusuran ta sikandan. Maluag ka tane dan, wey matubung pad iya man‑e. Imbehey seini te Manama kanta.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{11}Sikan naa ka migtaggel e ne eglusud ka hen‑em ne gatus (600) ne etew ne kabuhalan ni Dan ne egpuun te lungsud te Sura wey te Istaul.
\verseNumber{12}Migpanakereg sikandan wey nangekampu diye te lenged te Kiryat-Hiyarim ne sakup te Huda. Sikan naa, minsan kuntee ingngaranan ka seeye ne inged te Kampu ni Dan.
\verseNumber{13}Nataman, migpabulus sikandan taman te nekeyinguma sikandan diye te baley ni Mikiyas ne diye te bubungan te Ipraim.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{14}Ne ingkahiyan te lalimma ne etew ne mig-iipat diye te Lais ka me karumaan dan, “Nakataha kew naa ne due me ipud\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{18:14 }Ka ipud iyan ka kumbale ne egpekeiling te sening ne igpagket te Labew ne Talagpanubad diye te kumeng din ke egseled diye te balungbalung. Due hiket te ipud ne igsampey diye te pamanayen wey igbanggut diye te kumbale te liwaraan te talagpanubad.} kayi te seini ne baley, wey larawan? Ne kuntee, nekey ka meupiya ne eggimuwen ta?”
\verseNumber{15}Sikan naa ka miggendiye sikandan te kanakan ne Libita diye te baley ni Mikiyas, wey mig-insaan dan ka Libita ke nekey e se peg-ugpe din.
\verseNumber{16-17}Taheed mule te migsasindeg ka Libita wey ka hen‑em ne gatus (600) ne sundalu diye te gumawan ne andam e ne egpakiggira, migseled ka lalimma ne talag-iipat diye te baley ni Mikiyas, wey ingkuwa ran e ka me ipud, wey ka larawan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{18}Te pegkakita te talagpanubad ne impanguwe e te lalimma ne etew ka larawan, ka me ipud, mig-inse sikandin, “Mania te impanguwa niyu sika?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{19}Migtabak sikandan, “Peeneng-eneng kad due! Duma ke re kanami su eggimuwen ney sikeykew ne talagtambag ney wey talagpanubad ney. Hendei bes ka meupiya: ka egkeyimu ka ne talagpanubad te senge-pamilya re, wey ke talagpanubad te intiru ne tribu ni Dan?”
\verseNumber{20}Nabennalan ka talagpanubad te ingkahi ran. Purisu, impanguwa rin ka me kumbale ne ipud, ingkulit ne larawan, wey inggimu ne larawan. Ne migdume e sikandin kandan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{21}Te peggipanew ran duma te me pamilya ran, impewun‑a ran ka me bate wey me ayam. Impewun‑a ran man‑e ipeuyan ka me kasangkapan dan.
\verseNumber{22}Te bayew e mariyu sikandan te baley ni Mikiyas, human pad nalibulung ka me sumbaley rin eyew eglupug ka egpakigkuntere te kabuhalan ni Dan.
\verseNumber{23}Ne imbalukanan dan ka kabuhalan ni Dan eyew egpekeengked ka eggipanew. Ne miglilingey sikandan wey ingkahiyan ensi Mikiyas, “Nekey‑a ka igkeupii niyu, mania te miglupug kew kanami?”
\verseNumber{24}Ne migtabak si Mikiyas, “Mania te eg-inse kew pad? Ingkuwa niyu ka inggimu ku ne me diyus-diyus, wey ka talagpanubad ku? Ne warad nasame kayi te keddi.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{25}Ingkahiyan sikandin te kabuhalan ni Dan, “Kene ka lalag te iling due su kema ke due egkabelu ne duma ney, wey eggimatayan ka nikandan lagkes ka pamilya nu!”
\verseNumber{26}Ne migpabulus e miggipanew ka me kabuhalan ni Dan. Nakita ni Mikiyas ne kene din egkatalu sikandan, sikan naa ka mig-uli naan de sikandin.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{27}Ne migpabulus ka me kabuhalan ni Dan diye te Lais. Ne in-uyan dan ka immangimu ni Mikiyas wey ka talagpanubad din. Inlusuran dan ka Lais, ka inged ne ware igkabantali wey ware gubut. Impangimatayan dan ka me mahinged diye, wey insilaban dan ka intiru ne siyudad.
\verseNumber{28}Ne ware nakapangabang te me matig-Lais su mariyu ma sikandan te Sidun, wey ware sikandan migpakigsabeka te lein ne me etew. Diye seini ne inged te napu te Bit-Rihub. Ne imbalbalawan ipasasindeg te me kabuhalan ni Dan ka siyudad, wey diyad sikandan nangugpe.
\verseNumber{29}Ingngaranan dan seini ne siyudad te Dan su impasangey te ngaran te kaapuan dan ne si Dan ne sabeka te me anak ni Hakub. Piru Lais dengan ka ngaran te sika ne siyudad.
\verseNumber{30}Impasasindeg dan ka larawan ne inggimu ni Mikiyas wey insimba ran seeye. Si Diyunatan ne anak ni Hirsun ne apu ni Muwisis ka talagpanubad dan. Puun te seeye ne timpu, ka kabuhalan e ni Diyunatan ka talagpanubad dan taman te narakep e ka me Israilita.
\verseNumber{31}Taheed te diye ka timplu te Manama te Silu, ka diyus-diyus degma ni Mikiyas ka insimba diye te Dan.

\BibleSectionHeading{Ka Libita wey ka duwey rin}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{19}Te timpu ne ware pad Hari te Israil, due Libita ne mig-ugpe diye te bubungan te Ipraim. Due duwey rin ne matig-Bitlihim ne sakup te Huda.
\verseNumber{2}Kene eglayam ka duwey te Libita wey mig-uli e diye te amey rin diye te Bitlihim. Mig-uugpe sikandin diye te hep‑at ne bulan.
\verseNumber{3}Nataman, inlupug te Libita ka duwey rin eyew eg-inniyaten din ne eg-uli. Migduruma sikandin te suluhuanen din wey mig-uyan te daruwa ne asnu. Te pegginguma rin e diye, impalasud sikandin te duwey rin, wey te pegkakita te anuhang din kandin, in-alumama amana sikandin.
\verseNumber{4}Ne inggawiran ka Libita te anuhang din ne lukes ne egpeuugpeen pad. Sikan naa ka migpalunggaat pad ka Libita te tatelu ne aldew. Nangeen sikandan, nangiinum, wey nanlipereng.
\verseNumber{5}Te igkeep‑at e ne aldew, migselem-selem sikandan ka mig-enew su egligkat e ka eg-uli. Piru ingkahiyan te amey te malitan ka mekaamung din, “Keen kew pa eyew kene kew eggutasan diye te deralanen; ne human kew naan pa hipanew.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{6}Sikan naa ka nangekeen wey nangiinum sikandan. Ne migkahi ka anuhang din, “Girehe kew pa man‑e wey gale-gale kew pa man‑e.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{7}Nataman, te egligkat e man‑e perem ka Libita, inggawiran man‑e sikandin te anuhang din. Purisu, nekeyirehe pad man‑e sikandin.
\verseNumber{8}Te igkalalimme e ne aldew, migselem-selem sikandin mig-enew su egligkat e. Piru ingkahiyan e man‑e sikandin te anuhang din, “Keen kew pa wey maapun kew e ligkat.” Sikan naa ka nangeen e man‑e sikandan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{9}Te egligkat e perem ka Libita, ka duwey rin wey ka suluhuanen din, migkahi e man‑e ka amey te duwey rin, “Maapun e amana wey mahaan e egkasagkup. Meupiya pad keg girehe kew pad man‑e kayi wey gale-gale kew. Selem-selem kew e uli kaaselem.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{10-11}Piru warad migpahawid ka Libita wey migligkat e sikandan ka mig-untud te daruwa ne asnu. Eglineb e ka aldew ne migginguma sikandan te Hibus (Hirusalim e kuntee seini). Sikan naa ka migkahi ka suluhuanen, “Kayi ki bu re eg-aran te siyudad te me Hibusihanen.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{12}Piru migtabak ka Libita, “Kene egkaayun ne eg-aran ki kayi te kene ne inged te me Israilita. Egleus ki diye te Gibiya.”
\verseNumber{13}Ne migkahiyan din pad man‑e ka suluhuanen din, “Egpabulus ki diye te kewun‑aan wey diye kid eg-aran te Gibiya wey ke Rama naa.”
\verseNumber{14}Sikan naa ka migpabulus pad sikandan. Ne diyad sikandan nasagkupi te Gibiya ne sakup te tane ni Binhamin.
\verseNumber{15}Migtulan sikandan diye te Gibiya eyew diyad sikandan eggirehe. Piru ware egpeyirehe kandan sikan naa ka naminpinnuu re sikandan diye te plasa te siyudad.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{16}Te egkasagkup e, due buyag ne lukes ne migpuun diye te kamet din. Matig-Ipraim sikandin, piru miggalin e sikandin mig-ugpe te Gibiya ne in-ugpaan te me kabuhalan ni Binhamin.
\verseNumber{17}Nasil-apan te buyag ne due me etew diye te plasa te siyudad, wey mig-insaan din sikandan, “Hendei kew migpuun, wey hendei kew egpabulus?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{18}Ne migtabak ka Libita, “Diye key migpuun te Bitlihim ne sakup te Huda, wey eggendiye key te bubungan te Ipraim ne ugpaan ney. Miggendiye key te Bitlihim ne sakup te Huda wey eg-uli key e kuntee diye te baley ku.\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{19:18 }Te Hibruwanen: baley te Magbebaye ne Manama.} Kayi key pad perem eg-aran, piru ware egpeyirehe kanami.
\verseNumber{19}Iyan ney re iya prublima ka eggirehaan su duen ma lahami ney ne igpakeen ney te me asnu ney. Ne due man‑e paan ney wey binu.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{20}Ne migkahi ka buyag, “Meupiya. Egpekeyirehe kew diye te baley ku. Egbehayan ku sikaniyu te minsan nekey ne keilanganen niyu, kene kew re lipereng kayi te plasa.”
\verseNumber{21}Sikan naa ka migduma sikandan te buyag. Te pegginguma ran, impakeen te buyag ka me asnu ran. Inlu‑luan dan ka me paa ran, ne nataman nangeen sikandan wey nanginum.
\verseNumber{22}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{19:22-24: }Hin 19:5-8.}Taheed te miggale-gale sikandan, due lalung ne me etew ne sahuhune ne migginguma. Inlingutan dan ka baley te buyag wey impandukduk dan ka gumawan. Ne ingkahiyan dan ka buyag, “Palihawanga nu ka mahaliyug nu ne lukes su egguliran\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{19:22 }Te Hibruwanen: eg-il-ileen.} ney.”
\verseNumber{23}Ne miglihawang ka buyag te baley rin wey migkahi, “Me alukuy ku, kene egkaayun. Kene kew himu te maligsem su mahaliyug ku ka seini ne lukes.
\verseNumber{24}Due anak ku ne mengebay, wey due duwey te mahaliyug ku ne lukes. Igpalihawang ku sikandan kuntee, wey himuwa niyu ke nekey ka igkeupii niyu ne eggimuwen kandan. Piru kene niyu himuwa seini se maligsem te mahaliyug ku.”
\verseNumber{25}Piru ware migpammineg kandin ka me lalung. Sikan naa ka impalihawang e te Libita ka duwey rin wey imbehey e kandan. Impehes dan te egleheng ka malitan wey inggilabetan dan taman te napawaan. Ne wey ran e peen-enengi ke egpamalat-palat e.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{26}Egkaliwaswas e ne nakalibed ka malitan, wey diye de iya nakabahed sikandin te gumawan te baley te buyag ne intuenan te asawa rin. Ne diyad sikandin napawei.
\verseNumber{27}Te inlukatan e te Libita ka gumawan, su egligkat e sikandin, iyan din e nakita se duwey rin ne nakabahed de wey nakahen-gen naan de te gumawan.
\verseNumber{28}Ne migkahi ka Libita, “Enew kad e su eggipanew kid.” Piru napatey bes e ka duwey rin. Purisu, indulan din e ka duwey rin te asnu, wey migpabulus sikandin ka mig-uli.
\verseNumber{29}Te pegginguma rin diye te baley rin, migkuwa sikandin te ugpit wey insapu din ka lawa te duwey rin te sapulu wey daruwa ne sapu, wey impamehey rin seini diye intiru ne inged ne sakup te Israil.
\verseNumber{30}Nakakahi ka langun ne nakakita, “Keyey, ware de due nakita ta, wey ke neyitabu naa ne iling kayi puun pad te peg-awe ta te Ihiptu. Egmalalahey ki wey egmasabsabutey ki ke nekey‑a ka eleg ne eggimuwen ta!”

\BibleSectionHeading{Ka pegpangandam te me Israilita te gira}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{20}Ne miglibulung ka langun ne kabuhalan ni Israil diye te tangkaan te Magbebaye ne Manama diye te Mispa. Ka duma kandan egpuun te Dan ne dapit te igkahibang ne balabahan, wey Biir-Siba ne dapit te igkakawanan ne balabahan, lagkes seeye se diye nangugpe te talipag te Weyig ne Hurdan diye te Gilyad ne dapit te igsile.
\verseNumber{2}Mig-apil degma ka me pangulu te langun ne kabuhalan ni Israil te peglibulung te keet-etawan te Manama. Migginguma te hep‑at ne gatus ne libu (400,000) ka me sundalu ne iyan panganiban se kampilan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{3}(Nakataha ka me kabuhalan ni Binhamin ne miglibulung ka me Israilita diye te Mispa.)
\BibleParagraphStyleP
Ne mig-inse ka me Israilita, “Nangeni key mania te neyitabu ka seini se mareet ne himu?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{4}Ne migtabak ka Libita ne asawa te malitan ne inggimatayan, “Migtulan key te duwey ku diye te Gibiya ne sakup te tane ni Binhamin eyew eg-aran key pad diye.
\verseNumber{5}Te marusilem e, due migginguma ne lalung ne me pangulu te Gibiya wey inlingutan dan ka baley ne intuenan ney. Eggimatayan a perem nikandan wey impehes te eggilabet ka duwey ku taman te napatey sikandin.
\verseNumber{6}Ne in-uyan ku ka lawa rin wey insapu ku seini te sapulu wey daruwa\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{20:6 }Insapu seini te sabeka ne pulu wey daruwa (12) su in-atul te sapulu wey daruwa ne kabuhalan ni Hakub.} (12) wey indulung ku seini diye te intiru ne inged ne sakup te Israil, tenged su subla ne dereeti ka inggimu ran wey lilinditi seini.
\verseNumber{7}Ne kuntee, sikaniyu se me Israilita, lalag kew naan e ke nekey ka eleg ne eggimuwen ta.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}Ne miglegse ka langun ne etew migsasindeg wey migkahi, “Ware sabeka kanta ne eg-uli diye te balungbalung ta wey ke baley te naa.
\verseNumber{9}Na, seini ka eggimuwen ta te Gibiya: eglusuran ta sikandan wey egpintut-pintut ke hentew kanta ka eglusud.
\verseNumber{10}Eg-angey ki te me etew te langun ne kabuhalan ni Israil eyew iyan egbehey te egkakeen te me sundalu ta. Ke due mahatus (100) ne etew te sabeka ne kabuhalan, ne sapulu ka egkuen ta kandan. Ne emun ke sapulu ne libu (10,000) sikandan, ne mahatus ka egkuen ta kandan. Ne ka egkasame iyan egparusa te Gibiya tenged te maligsem ne inggimu ran te Israil.”
\verseNumber{11}Sikan naa ka nekeg-uyun ka langun ne Israilita ne eglibulung eyew eglusud te Gibiya.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{12}Ne due me etew ne insuhu te me kabuhalan ni Israil, wey impakahiyan dan ka kabuhalan ni Binhamin, “Amana ne dereeti ka inggimu niyu due.
\verseNumber{13}Ne kuntee, ibehey niyud kanami ka lalung ne me etew ne miggimu te mareet due te kaniyu eyew eggimatayan ney eyew egkaawe e ka dereeti ne neyitabu te Israil.” Piru ware linglingaa te me kabuhalan ni Binhamin ka karumaan dan ne me Israilita.
\verseNumber{14}Nasi de iya sikandan migsaamul te me matig-Gibiya eyew egpakiggira te me karumaan dan ne me Israilita.
\verseNumber{15}Te seeye ne aldew, nalibulung ka me kabuhalan ni Binhamin wey due daruwa ne pulu wey hen‑em ne libu (26,000) ne sundalu ran, ware pad labet te pitu ne gatus (700) ne bahani ne me sundalu te Gibiya.
\verseNumber{16}Ne due nakasewug ne gibang ne me bahani ne me sundalu, wey me tummawan sikandan ne eglambuyug te batu su egkasuhat dan minsan ka bulbul ne deisek. Me tummawan iya sikandan.
\verseNumber{17}Ne nakaalam degma ka me Israilita te hep‑at ne gatus ne libu (400,000) ne me sundalu wey neelin sikandan langun ne me bahani. Ne ware dan pad ilagkes te egseel ka me sundalu ne me kabuhalan ni Binhamin.

\BibleSectionHeading{Ka peggira te me Israilita te kabuhalan ni Binhamin}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{18}Ne nangendiye ka me Israilita te Bitil eyew eg-inse te Manama. Migkahi sikandan, “Hentew ne kabuhalan ka eggun‑a ne egpakiggira te me kabuhalan ni Binhamin?”
\BibleParagraphStyleP
Migtabak ka Magbebaye ne Manama, “Iyan eggun‑a ka kabuhalan ni Huda.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{19}Te maselem e, migselem-selem ka me Israilita ne nangekampu diye te marani te Gibiya.
\verseNumber{20}Nangendiye sikandan eyew egpakigkuntere te kabuhalan ni Binhamin wey migpangandam e sikandan ka eglusud te Gibiya.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{21}Ne migligkat e diye te Gibiya ka me sundalu te me kabuhalan ni Binhamin wey migpahiggireey e te me Israilita. Te seeye ne aldew, daruwa ne pulu wey daruwa ne libu (22,000) ne me Israilita ka neyimatayan te kabuhalan ni Binhamin.
\verseNumber{22-23}Ne nangendiyad e man‑e ka me Israilita te Bitil, wey naninehew sikandan diye taman te marusilem. Ne mig-insaan dan ka Manama, “Egpakiggira key naan pad te me karumaan ney ne me kabuhalan ni Binhamin?”
\BibleParagraphStyleP
Ne migtabak ka Manama, “Uya.”
\BibleParagraphStyleP
Sikan naa ka nabagget ka me Israilita. Ne migpangandam e man‑e sikandan diye te inged ne inggiraan dan te miglihad ne aldew.
\verseNumber{24}Te seup ne aldew, inlusuran dan e man‑e ka kabuhalan ni Binhamin.
\verseNumber{25}Te seini ne timpu, insinug-ung sikandan te kabuhalan ni Binhamin puun te Gibiya. Ne napatayan e man‑e sikandan te sapulu wey walu ne libu (18,000) ne iyan panganiban se kampilan.
\verseNumber{26}Ne nangendiyad e man‑e ka langun ne Israilita te Bitil ka eglungku. Migpinnuu sikandan ka egsinehew diye te tangkaan te Manama. Migpuasa sikandan taman te marusilem wey nanguyan te egmanutungen ne igpanubad, wey me halad eyew egpekeg-uli ka meupiya ne geyinawa ran te Manama.
\verseNumber{27}Ne mig-inse ka me Israilita diye te Magbebaye ne Manama. Te seeye ne timpu, diye te Bitil ka Tahuanan te Kasabutan te Magbebaye.
\verseNumber{28}Iyan migtalipun dutu si Pinihas ne anak ni Iliyasar ne anak ni Aarun. Ne mig-inse e man‑e ka me Israilita te Magbebaye ne Manama, “Egpakigkuntere key naan pad man‑e te karumaan ney ne me kabuhalan ni Binhamin, wey ke kenad e?”
\BibleParagraphStyleP
Migtabak ka Manama, “Lusuri niyu sikandan, su kaaselem igpepanalu ku sikaniyu kandan.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{29}Purisu, impalingutan te me Israilita te me sundalu ne eggepas ka Gibiya.
\verseNumber{30}Te igkatelu ne aldew, inlusuran dan ka kabuhalan ni Binhamin diye te seeye ded ne inged.
\verseNumber{31}Ne nanlihawang ka me kabuhalan ni Binhamin ka egkuntere te me Israilita taman te nakapariyu e sikandan te siyudad. Ne due tatelu ne pulu (30) ne me Israilita ne neyimatayan dan diye te me deralanen te Bitil wey Gibiya.
\verseNumber{32}Migkahi ka me kabuhalan ni Binhamin, “Natalu te red man‑e sikandan.”
\BibleParagraphStyleP
Piru migkahi ka me Israilita, “Eg-isues ki wey egpalupuhen ta sikandan kanta diye te deralanen eyew egpakapariyu sikandan te siyudad dan.”
\verseNumber{33}Ne mig-isues ka me sundalu te Israil wey nanlibulung sikandan diye te Baal-Tamar taheed te nanlihawang e ka duma ne me Israilita ne miglingut miggepas diye te Gibiya.
\verseNumber{34}Migginguma te sapulu ne libu (10,000) ka in-alam ne me bahani ne miggun‑a miglusud te Gibiya. Ne amana ne makaalat-halat ka gira ran wey ware nataheyi te me kabuhalan ni Binhamin ne mahaan e sikandan egkatalu.
\verseNumber{35}Ne imbulihan te Magbebaye ne Manama ne egkatalu te me sundalu te me kabuhalan ni Israil ka me sundalu te me kabuhalan ni Binhamin. Te seeye ne aldew nekeyimatey sikandan te daruwa ne pulu wey lalimma ne libu wey sabeka ne gatus (25,100) ne me sundalu te me kabuhalan ni Binhamin.
\verseNumber{36}Ne nasahimanu te me kabuhalan ni Binhamin ne natalu e sikandan.
\BibleParagraphStyleP
Nangisues ka me Israilita tenged su migsalig ma sikandan te me duma ran ne miggepas miglingut diye te Gibiya.
\verseNumber{37}Ne miggaan-gaan miglusud ka me etew ne nanggepas diye te Gibiya wey inggule dan te egpanibas ka langun ne etew diye te siyudad.
\verseNumber{38}Due tuus te me Israilita ne namallahuy wey seeye se me etew ne nanggepas, emun ke egpakakite e sikandan te dakel ne ebel diye te siyudad,
\verseNumber{39}eglibed e ka me Israilita ne namallahuy, eyew egpakiggira te kabuhalan ni Binhamin. Te seeye ne timpu, nakapatey ka kabuhalan ni Binhamin te tatelu ne pulu (30) ne me Israilita. Nakakahi sikandan, “Natalu te red man‑e ka me Israilita.”
\verseNumber{40}Piru te migbunsud e mig-eebel ka siyudad, miglilingey ka me kabuhalan ni Binhamin wey nakita ran ne nasilaban e ka intiru ne siyudad dan, wey dakel amana ka ebel.
\verseNumber{41}Ne migpalilibed e ka me Israilita wey naliyasan ka kabuhalan ni Binhamin su natahaan dan ne egkahunaan e sikandan.
\verseNumber{42}Namallahuy sikandan peendiye te disirtu, piru neumaan ded sikandan. Neeletan sikandan te susuluhi ne me sundalu ne nanlihawang ne egpuun te siyudad.
\verseNumber{43}Warad egkapallahuyan dan su inlingutan sikandan te me Israilita wey neumaan dan sikandan diye te igsile te Gibiya.
\verseNumber{44}Migginguma te sapulu wey walu ne libu (18,000) ka migpatey ne bahani ne me sundalu te kabuhalan ni Binhamin.
\verseNumber{45}Namallahuy ka duma diye te disirtu peendiye te pahangen te Rimun. Nakapatey ka me Israilita te lalimma ne libu (5,000) diye te deralanen. Impanalukunan dan ka duma peendiye te inged ne Gidum, wey nakapatey pad man‑e sikandan te daruwa ne libu (2,000) ne etew.
\verseNumber{46}Migginguma ka neyimatayan ne bahani ne me sundalu te kabuhalan ni Binhamin te daruwa ne pulu wey lalimma ne libu (25,000).
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{47}Piru due nakapallahuy ne hen‑em ne gatus (600) ne etew diye te disirtu diye te pahangen te Rimun, wey migtagtaheed sikandan mig-ugpe diye te hep‑at ne bulan.
\verseNumber{48}Ne migmanlibed ka me kabuhalan ni Israil wey impangimatayan dan ka langun ne etew wey me mananap ne neumaan dan. Ne impanilaban dan degma ka langun ne lungsud ne nenaliharan dan.

\BibleSectionHeading{Ka me asawa te kabuhalan ni Binhamin}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{21}Ne migsaad ka me Israilita diye te Mispa. Migkahi sikandan, “Kene ta igpaasawa te me kabuhalan ni Binhamin ka me anak ta ne me malitan.”
\verseNumber{2}Ne nangendiye sikandan te Bitil wey nanlungku sikandan diye te tangkaan te Manama. Migpandalawit sikandan taman te marusilem.
\verseNumber{3}Migkahi sikandan, “He Magbebaye ne Manama te Israil, mania te neyitabu seini te Israil? Mania te naawaan te sabeka ne kabuhalan ka Israil?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{4}Te maselem e, miggimu sikandan te altar diye te Bitil. Ne mig-uyan sikandan te egtutungen ne igpanubad wey me halad eyew egpekeg-uli ka meupiya ne geyinawa ran te Manama.
\verseNumber{5}Ne migpein-inseey ka me Israilita te migkahi, “Hentew ne kabuhalan ka ware mig-apil te peglibulung ta diye te tangkaan te Magbebaye ne Manama diye te Mispa?” (Su nakasaad ma sikandan ne eggimatayan dan ka kene eggendiye te tangkaan te Manama.)
\verseNumber{6}Piru neyid‑u ka me Israilita te karumaan dan ne kabuhalan ni Binhamin. Migkahi sikandan, “Kuntee ne aldew, naawaan ka Israil te sabeka ne kabuhalan.
\verseNumber{7}Nekey ka eggimuwen ta eyew egpakaasawa ka seeye se nenasame, te nakasaad ki ma te Magbebaye ne Manama ne kene ta igpaasawa kandan ka me anak ta ne me malitan?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}Ne migkahi sikandan, “Hentew ka ware mig-apil ne kabuhalan te Israil te peglibulung ta diye te tangkaan te Magbebaye ne Manama diye te Mispa?” Ne natahaan dan ne ware matig-Habis-Gilyad ne mig-apil te peglibulung.
\verseNumber{9}Inseel ran ka me etew wey puun due, natahaan dan ne ware matig-Habis-Gilyad diye.
\verseNumber{10}Purisu, migsuhu sikandan te sapulu wey daruwa ne libu (12,000) ne bahani ne me sundalu wey ingkahiyan dan, “Hendiye kew te Habis-Gilyad wey pangimatayi niyu ka langun ne mahinged diye, lagkes ka me malitan wey ka me bate.
\verseNumber{11}Pangimatayi niyu ka langun ne me lukes lagkes ka me malitan ne neyilabetan e. Piru kene niyu re ilagkes ka ware pad neneyilabeti.”
\verseNumber{12}Ne nakakita sikandan te hep‑at ne gatus (400) ne mengebay ne me mahinged te Habis-Gilyad wey in-uyan dan sikandan diye te kampu ran diye te Silu ne sakup te Kanaan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{13}Nataman, migsuhu ka langun ne kabuhalan ni Israil ne egpakahiyan ka me kabuhalan ni Binhamin diye te pahangen te Rimun, “Egkaayun e ne eg-uli kew su neimpusan e ka gubut.”
\verseNumber{14}Sikan naa ka nanguli e ka kabuhalan ni Binhamin, wey imbehey e kandan te me Israilita ka me mengebay ne egpuun te Habis-Gilyad. Piru ware de nakaatul ka me malitan kandan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{15}Nalaggew ka me Israilita te kabuhalan ni Binhamin tenged su in-awe e te Magbebaye ne Manama ka kabuhalan ni Binhamin te kabuhalan ni Israil.
\verseNumber{16}Ne migkahi ka me pangulu te me kabuhalan ni Israil, “Warad nasame ne malitan te kabuhalan ni Binhamin. Nekey naan e ka eggimuwen ta eyew due egkaasawa te seeye se ware pad asawa?
\verseNumber{17}Keilangan ne kene egkaawaan ka Israil te sabeka ne kabuhalan. Keilangan ne due eggimuwen ta eyew egkabuhal red ka me kabuhalan ni Binhamin ne nasame.
\verseNumber{18}Piru kene egkaayun ne igpaasawa ta kandan ka me anak ta ne me mengebay.” Nalalag dan seeye su nakasaad e sikandan ne egdilusen dan seeye se egpaasawa te me kabuhalan ni Binhamin.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{19}Sikan naa ka migkahi sikandan, “Due sahakeen tagse leg‑un diye te Silu para te Magbebaye ne Manama.” (Diye ka Silu te igkahibang ne balabahan te Bitil, ne igkakawanan ne balabahan te Libuna, wey kewun‑aan te dalan te Bitil peendiye te Sikim.)
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{20-21}Ne ingkahiyan dan ka me kabuhalan ni Binhamin, “Hendiye kew te parasan wey heles kew diye. Ne emun ke eglihawang e ka me malitan ne matig-Silu ne egsesayew, lihawang kew e puun te me parasan wey kuwa kew e te eg-asawaan niyu wey uyana niyu sikandan te inged niyu.
\verseNumber{22}Ne emun ke egsumbung kanami ka me amey ran wey ke me maama ran naa, egkahiyan ney sikandan, ‘Paasawei niyu ubag sikandan te me anak niyu tenged su ware sikandan naatul te me mengebay ne naangey ney diye te Habis-Gilyad. Kene kew red egkarilus su kene ma ne sikaniyu ka mig-uney-uney migpaasawa te me anak niyu kandan.’ ”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{23}Ne intuman seini te me kabuhalan ni Binhamin. Taheed te nanesayew ka me malitan, mig-alam ka tagse sabeka kandan te malitan wey impehes dan sikandan uyana eyew eg-asaween dan. Ne nanguli e sikandan diye te ugpaan dan wey imbalbalawan dan te eggimu ka me lungsud dan wey diyad sikandan nangugpe.
\verseNumber{24}Ne migmanguli e degma ka me Israilita diye te ugpaan dan wey te me pamilya ran.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{25}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{21:25: }Tal 17:6.}Te seeye ne timpu, ware Hari te Israil, sikan naa ka minsan nekey re due ka eggimuwen dan, ne kahiyen dan ne eleg kun iya.
\BibleBookEnd

\BibleBook{Rut}

\BibleTitlePage
\BibleTitleTwo{Ka guhuren meyitenged ki}
\BibleMainTitle{Rut}

\BibleIntroSectionHeading{Igpewun‑a}

\BibleIntro
\BibleParagraphStyleIP
Ka seini ne baseen, migpangguhud meyitenged te neyitabu dengan te me talewukum pad ka migmandu te inged ne Israil. Te seeye ne timpu, miggingumaan te masumpit ne bitil ka seeye ne inged, sikan naa ka miggalin ka taltalaanak ne ensi Ilimilik diye te inged ne Muwab. Nataman, migpatey e si Ilimilik wey diyad nenakaasawa ka daruwa ne anak din ne me lukes, wey egngaranan ki Rut ka sabeka ne malitan ne naasawa te anak din. Te pegpatey te asawa ni Rut, impapitew rin ka meupiya ne batasan wey geyinawa rin diye te anuhang din ne malitan ne si Nawumi. Te impanalanginan e man‑e te Manama ka keet-etawan din, mig-uli si Nawumi diye te Israil wey migduma si Rut. Ne napamalu si Rut te karumaan ded te an-anayan ne asawa rin, ne puun due, neyimu sikandin ne kaapuan ni Dabid, ka mabantug ne Hari te Israil. Te naluhey-luhey, neetew e degma si Hisu Kristu ne kabuhalan ded ni Rut.
\BibleParagraphStyleIP
Kayi te seini ne baseen \BibleCharacterStyleBK{Me Talewukum} egkanengnengan ta ne mareet ka neula-ula te me Hudiyu puun su mig-inniyug sikandan te Manama. Ne kayi te \BibleCharacterStyleBK{Guhuren meyitenged ki Rut} impakita kanta ne impanalanginan ka sabeka ne etew ne kene ne Hudiyu puun su migparani sikandin te Manama te Israil.
\BibleParagraphStyleIOT
Ka nenasulat te seini ne baseen
\BibleParagraphStyleIO
Ka pegduma ni Rut ki Nawumi te mig-uli diye te Bitlihim \BibleCharacterStyleIOR{1:1-22}
\BibleParagraphStyleIO
Ka pegkeila ni Rut ki Buas \BibleCharacterStyleIOR{2:1–3:18}
\BibleParagraphStyleIO
Ka pegpaasaweey enni Rut wey Buas \BibleCharacterStyleIOR{4:1-22}

\BibleText

\BibleSectionHeading{Ka peggalin enni Ilimilik diye te Muwab}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{1}Te timpu ne iyan pad migmandu te inged ne Israil ka me talewukum, due masumpit ne bitil ne migginguma te seeye ne inged. Ne due etew ne matig-Bitlihim ne sakup te Huda ne miggalin diye te inged ne Muwab, duma te asawa rin wey te daruwa ne anak dan ne me lukes eyew diye pad egtagtaheed eg-ugpe.
\verseNumber{2}Egngaranan ki Ilimilik ka seeye ne etew wey ka ngaran te asawa rin, si Nawumi. Ne ka daruwa ne anak dan ne me lukes egngaranan ki Malun wey ki Kiliyun. Me kabuhalan sikandan ni Iprata ne matig-Bitlihim ne sakup te Huda. Ne miggendiye sikandan te Muwab wey diyad mig-ugpe.
\verseNumber{3}Nataman, migpatey e si Ilimilik, sikan naa ka nabalu e si Nawumi wey iyan din naan de duma ka daruwa ne anak din ne me lukes.
\verseNumber{4}Ka tahasuled, nangasawa te me malitan ne matig-Muwab. Ka sabeka ne malitan egngaranan ki Urpa wey ka dangeb egngaranan ki Rut. Te me sapulu e ne leg‑un sikandan ka mig-ugpe diye,
\verseNumber{5}migpatey e degma ensi Malun wey Kiliyun, sikan naa ka si Nawumi naan de ka nasame te taltalaanak.

\BibleSectionHeading{Ka pegduma ni Rut ki Nawumi te mig-uli diye te Bitlihim}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{6}Nataman, nanengnengan ni Nawumi ne impanalanginan e man‑e te Magbebaye ne Manama ka keet-etawan din pinaahi te pegbehey kandan te meupiya ne uma. Seeye naa, migtaggel e sikandin duma te me ambey rin eyew eg-awe e diye te Muwab.
\verseNumber{7}Ne nanligkat e sikandan ka egpeendiye te Huda. Te sasangan e sikandan ne eggipanew,
\verseNumber{8}ingkahiyan ni Nawumi ka me ambey rin, “Libed kew e wey uli kew e diye te me iney niyu. Ne iling te keupiya niyu kayi te keddiey wey diye te me asawa niyu ne nammatey e, iling ded degma ka keupiya ne igpapitew te Magbebaye ne Manama due te kaniyu.
\verseNumber{9}Ne igtuhut perem te Magbebaye ne Manama ne egpakaasawa kew pad man‑e eyew egkatalipun kew e.”
\BibleParagraphStyleP
Ne dutu, migpangarekan e sikandan ni Nawumi. Piru migpandalawit sikandan,
\verseNumber{10}wey migkahi diye te kandin, “Kene key eg-uli diye te kanami su egduma key keykew diye te me karumaan nu.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{11}Piru migkahi si Nawumi, “Me ambey, meupiya iya ne egpanguli kew e. Mania te egduma-ruma kew pad keddiey te kena ad ma egpakaanak te igpaasawa ku kaniyu?
\verseNumber{12}Uli kew e su buyag ad e wey kena ad eg-abey eg-asawa. Minsan ke duen pad egkapallateng ku, wey minsan pad ke egpakaasawa a kuntee te marusilem wey eg-anak te me lukes,
\verseNumber{13}egpakatetahad kew naan pad ne egtulin sikandan? Kene kew naan pad eg-asawa tenged kandan? Me ambey, kene iya sika egkaayun, su mig-inniyuhan ad te Manama, wey masumpit pad ka neula-ula ku du te kaniyu.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{14}Ne nanasnasian de iya sikandan migpandalawit. Ne dutu, miggarek e si Urpa te anuhang din ka egpanaha-taha. Piru si Rut, ware mule migpitas te anuhang din.
\verseNumber{15}Ne migkahiyan ni Nawumi si Rut, “Na, mig-uli man‑e ka iras nu diye te me karumaan din wey diye te manama rin, ne sinundul kad e kandin.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{16}Ne migtabak si Rut, “Kena a pehesa ne eg-engked wey egpitas keykew. Su minsan hendei ka eggendiye, diya a degma eggendiye, wey minsan hendei ka eg-ugpe, diya a degma eg-ugpe. Ne ka karumaan nu egkeyimu e degma ne karumaan ku, wey ka Manama nu egkeyimu e degma ne Manama ku.
\verseNumber{17}Ne minsan hendei ka egpatey, diya a degma egpatey wey iglebeng. Eglegparan a perem te susumpiti te Magbebaye ne Manama ke egpitas a keykew te minsan nekey ne puunan. Kamatayen de ka egpekegpitas kanta.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{18}Te nakita ni Nawumi ne egduma iya si Rut kandin, migpeeneng-eneng naan de sikandin.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{19}Seeye naa, migpabulus e sikandan ka miggipanew taman te nekeuma e sikandan diye te Bitlihim. Newukag ka langun ne etew te pegginguma ran, wey nakakahi ka me malitan, “Si Nawumi iya seini?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{20}Ne migkahiyan sikandan ni Nawumi, “Kena ad nikaniyu ngarani ki Nawumi, ke kene, si Mara\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{1:20 }Su ka kaluwasan te Nawumi “keupianan,” piru ka kaluwasan te Mara “masakit se geyinawa.”} naan de su amana ne masumpit ka impeula-ula keddiey te Maresen ne Manama.
\verseNumber{21}Te pegligkat ku kayi, due langun kayi te keddiey, piru impeuli a te Magbebaye ne Manama kayi ne egkaayu-ayu e. Ne mania te egngaranan e pad nikaniyu ki Nawumi te inlegparan ad wey impaantus ad te Amana ne Maresen ne Magbebaye ne Manama?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{22}Ne seeye ka peg-awe ni Nawumi diye te Muwab. Mig-uli sikandin diye te Bitlihim duma te ambey rin ne si Rut ne matig-Muwab, wey sikan pad iya eggaani te sibada te pegginguma ran diye te Bitlihim.

\BibleSectionHeading{Ka pegpakilalew ni Rut diye te kamet ni Buas}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{2}Ne dutu, due etew ne egngaranan ki Buas ne karumaan te asawa ni Nawumi dengan ne si Ilimilik. Meyaman sikandin wey amana ne talahuren ne etew.
\verseNumber{2}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{2:2: }Lib 19:9-10; Diy 24:19.}Sabeka ne aldew, migkahiyan ni Rut si Nawumi, “Tuhuti a nikeykew ne eggendiye te kamet eyew egpakilalew te egkeengkeran ne me tagdey te me etew ne eg-uyun ne egpakilalawan ku.”
\BibleParagraphStyleP
Ne migtabak si Nawumi, “Uya, hendiye kad ambey.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{3}Purisu miggendiyad si Rut te kamet wey migsinsinundul te me etew ne egmanggaani te sibada ka egpakilalew. Nakasalete degma te diye sikandin migpakilalew te kamet ni Buas ne karumaan ni Ilimilik.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{4}Te ware de naluhey, miggingume e si Buas puun te Bitlihim wey migkahi diye te egmanggaani, “Egpanalanginan kew te Magbebaye ne Manama.”
\BibleParagraphStyleP
Ne migtabak ka egmanggaani, “Egpanalanginan ka degma te Magbebaye ne Manama.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{5}Ne mig-inse si Buas te suluhuanen din ne pangulu te egmanggaani, “Hentew anak te sika ne malitan?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{6}Ne migtabak ka pangulu te egmanggaani, “Sika ka malitan ne matig-Muwab ne migduma ki Nawumi te peg-uli din kayi puun te Muwab.
\verseNumber{7}Mighangyu sikandin keddiey ne egsinsinundul te egmanggaani ka egpakilalew te egkeengkeran ne me tagdey. Ganna re sikandin te maselem, wey kunteen pad iya migsanggel eyew egdagdahew eggimeley due te leeb.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}Ne nataman, migkahiyan e ni Buas si Rut, “Kema beyi, pammineg ka. Kene kad e pakilalew diye te duma ne kamet. Kayi ke re pakilalew duma te me suluhuanen ku ne me malitan.
\verseNumber{9}Pitawa nu ke hendei eggaani ka suluhuanen ku ne me lukes, wey sinundul ka te me malitan. Impanpanayan kud te egkahi ka me lukes ne kene ka eggilabetan. Ne emun ke egkammaraan ka, inum ke re te weyig ne insakug dan.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{10}Te sikan de, mig-usengul si Rut diye te tane wey migkahi ki Buas, “Mania te meupiya ka keddi wey insahipa a nikeykew te lapu e man de?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{11}Ne migtabak si Buas, “Nahuhuran ad meyitenged te langun ne inggimu nu te anuhang nu puun te pegpatey te asawa nu. Mig-engkeran nu ka amey wey iney nu wey ka inged ne neetawan nu, wey miglemung ka te me etew ne ware nu pad neila.
\verseNumber{12}Eg-unahan ka te Magbebaye ne Manama puun te inggimu nu. Ne egpakarawat ka te dakel ne unag puun te Magbebaye ne Manama te Israil ne in-aputan nu.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{13}Ne migtabak si Rut, “Amana ka ne meupiya keddiey, ahalen. Inliwang a nikeykew wey in-ay-ayaran te eglalag iling te suluhuanen nu minsan kena a ne sabeka te me suluhuanen nu.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{14}Te egpangekeen e sikandan, migkahiyan ni Buas si Rut, “Hendini ka wey kuwa ka te paan ne idallut nu te suka.” Seeye naa, migpinnuu e si Rut duma te egmanggaani, wey imbehayan e sikandin ni Buas te sinandag ne keenen wey migkeen e sikandin. Nabulung-bulung amana sikandin wey duen pad same din.
\verseNumber{15}Te nekeyipanew e si Rut ka egpakilalew e man‑e, imbanasalan ni Buas ka me suluhuanen din ne me lukes, “Balahara niyu re due sikandin ne egpakilalew minsan diye te marani te me binagkes e, wey kene niyu sikandin peyilawi.
\verseNumber{16}Ne husud kew te duma ne tagdey diye te me binagkes wey tahaka niyu eyew egpamuruten din, ne kene niyu sikandin sapari.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{17}Seeye naa, migpakilalew si Rut diye te kamet taman te egkasagkup. Nataman, indiek din e ka linalawan din, wey senge-lata ka nalimud din.
\verseNumber{18}Ne in-uyan din e seeye te mig-uli diye te siyudad wey impapitew rin te anuhang din. Ne ingkuwa rin man‑e ka same din ne keenen wey imbehey rin e kandin.
\verseNumber{19}Ne mig-insaan sikandin ni Nawumi, “Hendei ke bes migpakilalew kuntee ne aldew? Ne hentew kamet te impakilalawan nu? Egpanalanginan ka etew ne migsahipe keykew!”
\BibleParagraphStyleP
Ne dutu, impangguhuran e ni Rut si Nawumi meyitenged dutu te migkahi, “Diya a migpakilalew te kamet te etew ne egngaranan ki Buas.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{20}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{2:20: }Lib 25:25.}Ne migkahiyan ni Nawumi si Rut, “Egpanalanginan sikandin te Magbebaye ne Manama ne layun meupiya diye te mannekal pad wey nammatey e.” Ne migkahi pad man‑e si Nawumi, “Seeye ne etew amana te pad iya ne karumaan, wey sabeka sikandin te due katenged ne egtanggu kanta.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{21}Ne migkahi si Rut, “Migkahiyan a man‑e nikandin te diya a egparumdumeen te me suluhuanen din ka egpakilalew taman te egkaamin e langun ka eggaaniyen din.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{22}Ne migkahiyan ni Nawumi si Rut, “Meupiya pad iya ambey ke diye ke re egduma-ruma te me suluhuanen din ne me malitan, su kema ke egsahap ka ke diye ka egpakilalew te kamet te duma ne etew.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{23}Purisu diye migduma-ruma si Rut ka egpakilalew te me malitan ne suluhuanen ni Buas taman te neimpusan e ka peggaani te sibada wey trigu. Ne migpabulus sikandin ka miglemung te anuhang din.

\BibleSectionHeading{Ka peghangyu ni Rut ki Buas}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{3}Sabeka ne aldew, migkahiyan ni Nawumi si Rut, “Ambey, egpamitawan ka te asawa eyew egmeupiya pad ka peg-ugpe nu.
\verseNumber{2}Nakasuman-suman ke red te karumaan ta ne si Buas ne naruma nu se me suluhuanen ne me malitan? Pammineg ke naa. Kangkuwa te marusilem, egpalayap sikandin te sibada diye te diekanan.
\verseNumber{3}Sikan naa ka pamanihus ka, peemut ka, wey isaluub nu ka mateles ne kumbale nu. Ne hendiye ka te egdiriek, piru kene ka pakita kandin taman te egpekeimpus e sikandin ka egkeen wey eg-inum.
\verseNumber{4}Ne emun ke eglipereng e sikandin, tantanuri nu ke hendei sikandin eggibat. Egkataman, dugpua nu wey wakisa nu ka ulesen diye te kasikuwayan din wey diye ka hibat. Ne dutu, eglalahan ka nikandin ke nekey ka eggimuwen nu.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{5}Ne migtabak si Rut, “Uya, eggimuwen ku ka langun ne ingkahi nu.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{6}Seeye naa, miggendiyad e si Rut te diekanan wey inggimu rin ka langun ne ingkahi te anuhang din.
\verseNumber{7}Ne hengkayi se nekeimpus e si Buas ka migkeen wey mig-inum, meupiye e ka peggeram-geram din. Ne miggibat e sikandin diye te lenged te impanlimud ne me sibada su eglipereng e. Ne dutu, migpahanad-ganad migdugpu si Rut wey inwakis din e ka ulesen diye te kasikuwayan ni Buas wey miggibat e sikandin.
\verseNumber{8}Te egliware te marusilem, ingkemed si Buas wey nekeyimata sikandin. Te pegbalikid din, iyan din igkateu-teu su due malitan ne miggibat diye te kasikuwayan din.
\verseNumber{9}Ne mig-inse si Buas, “Hentew kaa?”
\BibleParagraphStyleP
Ne migtabak sikandin, “Sikeddiey si Rut ne suluhuanen nu. Amana ku pad iya sikeykew ne karumaan, sikan naa ka due katenged nu ne egtanggu keddiey. Purisu pamaluwa ad nikeykew.”\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{3:9 }Te Hibruwanen: Bunbuni nu te kumbale nu ka suluhuanen nu.}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{10}Ne migtabak si Buas, “Egpanalanginan ka te Magbebaye ne Manama, beyi. Seini se impakita nu kuntee ne peg-unung te pamilya nu, subla pad te keupiya ne impakita nu dengan te anuhang nu. Su ware ka mig-awes te kanakan pad, meyaman wey ke egkaayu-ayu naa.
\verseNumber{11}Sikan naa beyi, kene ka kaaldek. Eggimuwen ku ka langun ne egbuyuen nu, su nakataha ka langun ne duma ku ne nangugpe kayi te meupiya ka ne malitan.
\verseNumber{12}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{3:12: }Rut 2:20.}Ne malehet iya ne amane e pad ne karumaan te migpatey e ne asawa nu, sikan naa ka due katenged ku te pegtanggu keykew. Piru duen pad lukes ne karumaan nu ne amana pad ne marani keykew.
\verseNumber{13}Ne kayi kad iya hirehe, ne kaaselem te maselem, egpitawen ta ke egdawaten te seeye ne lukes ka katenged te pegpamalu keykew. Ne emun ke egkeupian sikandin, ne meupiya, piru ke kene, egpahunlibet a diye te Manama ne sikeddiey ka egdawat te katenged te pegpamalu keykew. Ne lipereng kad.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{14}Seeye naa, miggibat e si Rut diye te kasikuwayan ni Buas taman te napawe. Piru mig-enew sikandin te egpamalat-palat pad su eyew kene sikandin egkeilaan te duma ne me etew, su igkeupii ni Buas ne ware egpakataha ne miggendiye sikandin te kandin.
\verseNumber{15}Ne migkahiyan sikandin ni Buas, “Ihendini nu ka ingkukuyumbu nu ne hinabel wey belata nu.” Intuman seeye ni Rut wey in-ug-uhan e ni Buas te me hen‑em ne gantang ne sibada. Miggenatan pad sikandin ni Buas, wey mig-uli e sikandin diye te siyudad.
\verseNumber{16}Te pegginguma rin diye te anuhang din, mig-insaan e sikandin, “Nekey naan e ka natamanan nu ambey?”
\BibleParagraphStyleP
Ne migpangguhuran e ni Rut si Nawumi te langun ne inggimu ni Buas kandin.
\verseNumber{17}Ne migkahi pad man‑e si Rut, “Imbehey rin keddi seini se hen‑em ne gantang ne sibada su kene sikandin egkeupian ne ware eg-uyanen ku te eg-uli kayi te keykew.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{18}Ne migkahi si Nawumi, “Tetahad ke re ambey taman te egkatahaan nu ke nekey ka egkeyingumaan kayi, su kene eggimeley si Buas ke kene din seini egkewusey kuntee ne aldew.”

\BibleSectionHeading{Ka pegpamalu ni Buas ki Rut}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{4}Te seeye ne timpu, miggendiye si Buas te gumawan te lungsud wey diye migpinpinnuu. Ne dutu, miglihad seeye se amana pad iya ne karumaan ni Ilimilik ne egkahiyen ni Buas wey migkahiyan din e, “Suled, hengkayi ke pa, wey pinnuu ke pa kayi.” Ne migdugpu ka etew wey migpinnuu.
\verseNumber{2}Ne inlibulung si Buas te sapulu ne igdatu te lungsud wey impapinnuu rin degma diye.
\verseNumber{3}Ne dutu, migkahiyan e ni Buas ka karumaan din, “Kuntee te miglibed e si Nawumi puun te Muwab, igkeupii rin ne igbelegye e ka tane te karumaan ta ne si Ilimilik.
\verseNumber{4}Sikan naa ka nakasuman-suman a ne egguhuran ka meyitenged kayi. Ne emun ke egkeupian ka, beliya nu seeye kayi te tangkaan te me etew ne naminnuu, wey te seini se me datu. Piru ke kene ka egkeupian, patahee e re nikeykew. Su sikeykew ka due dakel se katenged ne egbeli kayi, wey egpakasinundul e re keykew.”
\BibleParagraphStyleP
Ne migtabak ka etew, “Uya, egbeliyen ku.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{5}Ne migkahi e man‑e si Buas, “Na, ke nekey ne aldew ne egbeliyen nud ka tane diye ki Nawumi, keilangan degma ne egpamaluwen nu si Rut ne matig-Muwab, su eyew iyan ded egpakakamuney te tane ka kabuhalan te impatey e ne karumaan ta.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{6}Ne migtabak ka etew, “Ke iling ma rue, kena a egbeli te seeye ne tane, su kema ke egkasalinan ka egkarawat ne karatuan te me anak ku. Iyan kad beli, su kene egkaayun kayi te keddi.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{7}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{4:7-8: }Diy 25:9.}Ne iling kayi ka eggimuwen dan dengan diye te Israil eyew pegpamalehet ke egbebelegye wey ke egsesaliyu te me karatuan: egluungen te sabeka ka sandal din wey igbehey rin diye te egbebeli. Sika ka nabatasan diye te Israil te pegpamalehet te husayan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}Purisu te pegkahi te etew diye te ki Buas, “Sikeykew e beli te tane,” inluung din e ka sandal din wey imbehey e ki Buas.
\verseNumber{9}Seeye de iya, migkahiyan e ni Buas ka me igdatu wey ka langun ne etew ne migpammineg, “Kuntee ne aldew, sikaniyu langun ka talagpamalehet te egbeliyen kud diye te ki Nawumi ka langun ne karatuan enni Ilimilik wey te me anak din ne ensi Kiliyun wey Malun.
\verseNumber{10}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{4:10: }Diy 25:5-6.}Ne sein pad man‑e, egpamaluwen kud e si Rut ne matig-Muwab, ka balu ni Malun, su eyew egpakaruma red ka ngaran ni Malun diye te karatuan din. Ne eyew man‑e egkabuhal ded ka pamilya rin wey kene egkalingawan te me karumaan dan, wey te me etew te seini ne inged. Na, sikaniyu naa ka talagpamalehet kayi kuntee ne aldew.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{11}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{4:11: }Hin 29:31.}Ne migkahi ka me igdatu wey ka langun ne etew diye, “Uya, sikanami iya ka me talagpamalehet. Egpanalanginan te Magbebaye ne Manama ka malitan ne egpamaluwen nu wey igpeiling engki Rakil wey Liya ne nakaanak te masalig wey neyimu ne kabuhalan ni Israil. Egmeyaman ka kayi te inged ne Iprata wey egmabantug ka kayi te Bitlihim.\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{4:11 }Kene ne klaru diye te malehet ne migpuunan ke lein e degma ne inged ka Iprata. Kahiyen te duma ne ka Iprata iyan ka tapey ne ngaran te Bitlihim.}
\verseNumber{12}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{4:12: }Hin 38:27-30.}Ne egpanalanginan te Magbebaye ne Manama ka kabuhalan ne igbehey rin keykew pinaahi te sika ne malitan, ne egpekeiling te kabuhalan ni Piris ne anak ni Huda ki Tamar.”

\BibleSectionHeading{Ka kabuhalan ni Buas}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{13}Pegkapenga dutu, indume e ni Buas si Rut wey impamalu rin e. Ne migpewulirey e sikandan wey impanalanginan te Magbebaye ne Manama si Rut wey naberes e. Nataman, mig-anak e sikandin te lukes.
\verseNumber{14}Ne migkahiyan te me malitan si Nawumi, “Egsayeen ta ka Magbebaye ne Manama su imbehayan ka nikandin kuntee te apu nu ne egtanggu keykew. Egkeyimu ne mabantug ka bate kayi te Israil.
\verseNumber{15}Egpakapeuli sikandin te geyinawa nu wey iyan egtanggu keykew ke egkabuyag kad e, su anak sikandin te ambey nu ne amana miggeyinawa keykew. Ne minsan bu pad ke due anak nu ne pitu ne lukes, kene iya egkeilingan ka geyinawa te ambey nu keykew.”
\verseNumber{16}Ne ingkuwa ni Nawumi ka bate, wey ingkepkepan din. Ne sikandin naa ka talagtangguwan te bate.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{17}Ne migkahi ka sumbaley ran ne me malitan, “Neetew para ki Nawumi ka seini ne bate, wey egngaranan ta sikandin ki Ubid.”
\BibleParagraphStyleP
Nataman, nakaasawe e si Ubid wey sikandin ka amey ni Hisi, ne si Hisi iyan amey ni Dabid.
\verseNumber{18}Seini ka me kabuhalan ni Piris: si Piris ka amey ni Hisrun,
\verseNumber{19}si Hisrun ka amey ni Ram, si Ram ka amey ni Aminadab,
\verseNumber{20}si Aminadab ka amey ni Nasun, si Nasun ka amey ni Salmun,
\verseNumber{21}si Salmun ka amey ni Buas, si Buas ka amey ni Ubid,
\verseNumber{22}si Ubid ka amey ni Hisi, wey si Hisi ka amey ni Dabid.
\BibleBookEnd

\BibleBook{1 Samwil}

\BibleTitlePage
\BibleTitleTwo{Ka hun‑a ne baseen ni}
\BibleMainTitle{Samwil}

\BibleIntroSectionHeading{Igpewun‑a}

\BibleIntro
\BibleParagraphStyleIP
Nahuhud te seini ne baseen ka meyitenged te keet-etawan te nasud ne Israil te timpu ne si Samwil pad ka pangulu ran taman te nakasubal e si Saul ne migpangulu kandan. Ne si Saul ka an-anayan ne Hari. Nahuhud degma te seini ne baseen ke nekey ka egpuunan ne naawaan si Saul te katungdanan din isip Hari, wey impasubalan e sikandin te Manama ki Dabid.
\BibleParagraphStyleIP
Te ware pad Hari dengan te Israil, iyan pad in-isip te me etew ne Hari dan ka Manama. Piru mighangyu sikandan te Manama ne egbehayan te Hari ne egpangulu kandan. Ne igkeupii te Manama ne egparuma-ruma ka Hari wey ka me etew te pegmandu din wey te kandin ne peggukum. Su ka langun ne katenged te etew, meyaman ma wey se egkaayu-ayu, keilangan ne egpekeuyun te Balaud te Manama.
\BibleParagraphStyleIP
Ka uluwan te seini ne baseen sika se pegkamatinumanen te Manama ne diye egpangkus te kapanaluwan, wey ka pegsupak te igkeupii te Manama ne diye egpangkus te karereetan. Naay-ayaran sika nalalag te Manama diye te kapitulu 2:30 ne miggenendue, “Ka migtahud keddi, egtahuren ku degma wey ka miglemet keddi, eglemetan ku degma.”
\BibleParagraphStyleIOT
Ka nenasulat te seini ne baseen
\BibleParagraphStyleIO
Ka talaggukum te Israil ne si Samwil \BibleCharacterStyleIOR{1:1–7:17}
\BibleParagraphStyleIO
Neyimu si Saul ne Hari \BibleCharacterStyleIOR{8:1–10:27}
\BibleParagraphStyleIO
Ka hun‑a ne leg‑un te peghari ni Saul \BibleCharacterStyleIOR{11:1–15:35}
\BibleParagraphStyleIO
Si Dabid wey si Saul \BibleCharacterStyleIOR{16:1–30:31}
\BibleParagraphStyleIO
Ka pegkapatey ni Saul wey te me anak din ne me lukes \BibleCharacterStyleIOR{31:1-13}

\BibleText

\BibleSectionHeading{Si Ilkana wey ka pamilya rin diye te Silu}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{1}Due sabeka ne etew ne matig-Rama\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{1:1 }Te Hibruwanen: Ramataim Supim.} ne diye te bubungan te Ipraim.\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{1:1 Te Hibruwanen: Ipratahanen.} Ka ngaran din si Ilkana—anak sikandin ni Hiruham ne anak ni Ilihu. Si Ilihu, anak ni Tuhu ne anak ni Sup ne sakup te me kabuhalan ni Ipraim.
\verseNumber{2}Si Ilkana due daruwa ne asawa: si Hana wey si Pinina. Due me anak ni Pinina piru ware mule ki Hana.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{3}Ne tagse leg‑un, egtakereg ensi Ilkana diye te Silu eyew egsimba wey egpanubad te Amana ne Maresen ne Magbebaye. Ne iyan talagpanubad te Magbebaye ne Manama ka daruwa ne anak ni Ili ne si Hupni wey Pinihas.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{4}Te timpu ne egpanubad si Ilkana, egbaaran din ka asawa rin ne si Pinina wey ka me anak dan ne me malitan wey me lukes.
\verseNumber{5}Piru egdakelen din mule ka ki Hana tenged su inggeyinawaan din sikandin minsan ware sikandin paanaka te Magbebaye.
\verseNumber{6}Ne tenged su kene egpakaanak si Hana, layun de sikandin egdali-dii te duwey rin ne si Pinina.
\verseNumber{7}Seini ka egkeyitabu te tagse leg‑un: Egdali-dian ni Pinina si Hana tagse eggendiye sikandin te baley te Magbebaye. Sikan naa ka egpakasinehew naan de sikandin wey kene egkeen.
\verseNumber{8}Ne mig-insaan sikandin ni Ilkana, “Hana, mania te egsinehew ka, kene egkeen, wey mania te eglungku ka? Kene e bes pad ne eleg keykew su eg-awes ke pad te sapulu ne anak ne lukes?”

\BibleSectionHeading{Si Hana wey si Ili}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{9}Te nekeimpus e sikandan ka egkeen wey eg-inum diye te Silu, migsasindeg si Hana wey mig-awe e dutu. Ne diyad e sikandin migsasindeg te marani te baley te Magbebaye. Ne si Ili ne talagpanubad, diye migpinnuu te marani te sungkaleg te gumawan.
\verseNumber{10}Amana ne masakit ka pusung ni Hana, sikan naa ka mig-ampu sikandin te Magbebaye wey migpanaman-taman migpandalawit.
\verseNumber{11}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{1:11: }Num 6:5.}Ne migsaad sikandin ne migkahi, “He Amana ne Maresen ne Magbebaye, pitawa nu ka peglungku ku te suluhuanen nu, wey tantanuri a nikeykew wey kena a kalingawi. Ke egbehayan a nikeykew te anak ne lukes, igbehey ku red sikandin keykew eyew egpamakey sikandin keykew te intiru ne umul rin, wey kene ku iya egpatempuhan ka bulbul rin.”\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{1:11 }Ka etew ne kene egtempuhan ka bulbul iyan ilaan te pegpamakey rin te Magbebaye ne Manama taman te egpatey sikandin.}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{12}Ne taheed te migpabulus sikandin ka mig-ampu te Magbebaye, intetengtengan ni Ili ka bibig din.
\verseNumber{13}Indiralem de ni Hana te eg-ampu wey bibig din de ka egkaweil-weil wey kene egkarineg ka laheng din. Sikan naa ka migsuman-suman si Ili ne newubug sikandin.
\verseNumber{14}Ne migkahiyan din sikandin, “Ken‑u ke pad egpeeneng-eneng ka eg-inum? Kene kad e inum!”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{15}Ne migtabak si Hana, “Ahalen, wara a newubug. Wara a mig-inum te binu wey ke inumen naa ne egpekewubug, ke kene, due ingkalaggew ku amana wey impalihawang ku re seeye diye te Magbebaye.
\verseNumber{16}Kene ka suman-suman ne mareet a ne malitan. Mig-ampu a kayi tenged su amana ne masakit ka pusung ku wey miglungku a amana.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{17}Ne migtabak si Ili, “Ew! Na, hipanew kad ne malinawen wey egbehayan ka te Manama te Israil te imbuyu nu kandin.”
\verseNumber{18}Ne migkahi si Hana, “Ahalen, salamat de te keupiya nu keddi.” Ne miggipanew e sikandin wey migkeen e, wey warad sikandin miglungku.

\BibleSectionHeading{Ka peglesut ni Samwil wey peghalad kandin}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{19}Te seup e ne aldew, migselem-selem mig-enew si Ilkana duma te pamilya rin ne migsimba te Magbebaye. Te nekeimpus e sikandan, nanguli e sikandan diye te baley ran diye te Rama. Ne migguliran ni Ilkana si Hana wey intabak te Magbebaye ka peg-ampu din.
\verseNumber{20}Te pegginguma te eleg ne timpu, naberes e si Hana wey mig-anak te lukes ne bate. Ingngaranan din sikandin ki Samwil\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{1:20 }Ka igpasabut te Samwil, ngaran te Manama.} te migkahi, “Imbuyu ku sikandin te Magbebaye.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{21}Te seup ne leg‑un, migtakereg e man‑e si Ilkana duma te intiru ne pamilya rin diye te Silu eyew te pegpanubad diye te Magbebaye te tagse leg‑un, wey te pegtuman te saad din.
\verseNumber{22}Piru ware migduma si Hana kandan. Migkahiyan din de ka iglukes din, “Eyra, wey ad eggendiye ke egkalutas e ka bate. Eg-uyanen ku sikandin diye te baley te Magbebaye eyew ighalad wey diyad e sikandin eg-ugpe taman te egpatey sikandin.”
\verseNumber{23}Migtabak si Ilkana, “Uya, himuwa nu ka insuman-suman nu ne meupiya, ugpe ke pa iya kayi taman te egkalutas e ka bate. Ne egbulihan ka perem te Magbebaye te pegtuman te saad nu kandin.”\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{1:23 }Igpes-ek perem te Magbebaye ne Manama ka lalag din.} Sikan naa ka migpalunggehaat de si Hana diye te baley wey intanggu rin ka bate taman te nalutas e.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{24}Te nalutas e ka bate, in-uyan e sikandin ni Hana wey ni Ilkana diye te baley te Magbebaye diye te Silu. Ne mig-uyan degma sikandan te turu ne baka ne tatelu ne leg‑un se kabuyahi wey senge-saku ne harina, wey sabeka ne puntil ne laplap te mananap ne intahuan te binu. Ne bate pad iya si Samwil te seeye ne timpu.
\verseNumber{25}Te nahilang dan e ka baka, in-uyan dan e ka bate diye ki Ili.
\verseNumber{26}Ne migkahiyan ni Hana si Ili, “Ahalen, sikeddi seeye se malitan ne nakita nu dengan kayi ne mig-ampu te Magbebaye. Mengeyibet pad te pegkeetew nu.
\verseNumber{27}Seini ne bate ka in-ampu ku te Magbebaye. Indineg din ka seeye ne peg-ampu ku.
\verseNumber{28}Sikan naa ka igbehey ku red degma sikandin te Magbebaye eyew egpamakey sikandin te intiru ne umul rin.”
\BibleParagraphStyleP
Ne insimba ran\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{1:28 }Te Hibruwanen: rin.} ka Magbebaye diye.

\BibleSectionHeading{Ka peg-ampu ni Hana}
\BibleParagraphStyleQ
\chapterNumber{2}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{2:1-10: }Luk 1:46-55.}Ne mig-ampu si Hana ne migkahi,
\BibleParagraphStyleQ
“Magbebaye ne Manama, amana a nahale tenged te inggimu nu keddi!
\BibleParagraphStyleQQ
Ka keseg ku, diye migpuun keykew.
\BibleParagraphStyleQ
Ingngisiyan ku ka kuntere ku
\BibleParagraphStyleQQ
tenged su nahala a te pegbulig nu keddi.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{2}“Ware lein ne matulus ne iling keykew Magbebaye,
\BibleParagraphStyleQQ
ware iya iling keykew.
\BibleParagraphStyleQ
Ware batu ne aputanan ne egpekeiling keykew te Manama ney.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{3}Ne egnangenan ku seeye se me hambuhen,
\BibleParagraphStyleQQ
‘Peeneng-eneng kew e ka egpaambug;
\BibleParagraphStyleQQ
kene kew e pegpeggasal.
\BibleParagraphStyleQ
Tenged su ka Magbebaye nakataha te langun
\BibleParagraphStyleQQ
wey ka eggukum te eggimuwen te me etew.’
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{4}“Magbebaye, impanggepu nu ka me pane te me etew ne mannekal,
\BibleParagraphStyleQQ
piru impamanekal nu ka me etew ne magguye.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{5}Ka matubung dengan, migpanginaldew naan de eyew egpakakeen
\BibleParagraphStyleQQ
piru kenad e eggutasan seeye se miggutasan dengan.
\BibleParagraphStyleQ
Mig-anak te pitu seeye se kene egpakaanak dengan
\BibleParagraphStyleQQ
piru migsabsabeka naan de seeye se masalig se me anak dengan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{6}Eggimatey ka wey eg-uyag, Magbebaye.
\BibleParagraphStyleQ
Ne igpeendiye nu ka me etew te inged te me gimukud ne egngaranan te Hadis
\BibleParagraphStyleQQ
wey sikeykew red ka eg-angey kandan puun diye.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{7}Eggimuwen nu ne egkaayu-ayu ka meyaman
\BibleParagraphStyleQQ
wey eggimuwen nu ne meyaman ka egkaayu-ayu.
\BibleParagraphStyleQ
Sikeykew degma ka eggimu ne egmapariralemen ka duma
\BibleParagraphStyleQQ
wey eggimu ne talahuren ka duma.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{8}In-enew nu ka egkengaayu-ayu puun te subla ne keyirapan
\BibleParagraphStyleQQ
wey ingkayew nu sikandan wey impapinnuu duma te me talahuren
\BibleParagraphStyleQQ
wey impasubal nu te pinnuuwan te amana ne me talahuren.
\BibleParagraphStyleQ
Su sikeykew Magbebaye ka kamuney te pabunsuranan te tane
\BibleParagraphStyleQQ
wey kayi nu itahu ka kalibutan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{9}Ne egtamengan nu ka matinumanen ne keet-etawan nu,
\BibleParagraphStyleQQ
piru egguleen nu te egdereet ka maddeet se hinimuwan,
\BibleParagraphStyleQQ
su kene egmalampusen ka etew pinaahi te keseg din mismu.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{10}Ne egdereetan nu Magbebaye ka me kuntere nu.
\BibleParagraphStyleQ
Egparagsangan nu sikandan te luhung.
\BibleParagraphStyleQ
Sikeykew Magbebaye ka eggukum te intiru ne kalibutan.
\BibleParagraphStyleQ
Egbehayan nu te keseg ka in-alam nu ne Hari,
\BibleParagraphStyleQQ
wey egmaresen ka peghari din.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{11}Ne mig-uli e si Ilkana wey si Hana diye te baley ran diye te Rama. Piru inggaat dan de mule si Samwil eyew egpamakey te Magbebaye isip talagbulig te talagpanubad ne si Ili.

\BibleSectionHeading{Ka mareet ne me anak ni Ili}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{12}Ne maddeet ka me anak ni Ili ne me lukes ne si Hupni wey si Pinihas ne me talagpanubad. Ware dan ilaa ka katenged te Magbebaye
\verseNumber{13}wey ka me balaud ke nekey ka egkakuwa te me talagpanubad diye te me etew. Su ke due egpanubad, egparani seeye se suluhuanen te talagpanubad ne eg-uyan te dakel ne tinidur, wey taheed te impakalkalaan pad ka igpanubad,
\verseNumber{14}igtiyuk din seini diye te kuren. Ne ka langun ne egkaangey kayi, egkuen te talagpanubad. Iling kayi ka eggimuwen te me anak ni Ili diye te me matig-Israil ne eggendiye te Silu eyew egpanubad.
\verseNumber{15}Senge-kakuwa, te kene pad egtutungen ka kalambuan, egparani ka suluhuanen te talagpanubad diye te etew ne migpanubad wey egkahi, “Behayi nu te sapu ka talagpanubad eyew egtuuhen din su kene sikandin egdawat te ngalap ne impakalkalaan e, ke kene, ka meyilew pad.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{16}Ke egkahi ka seeye se etew ne migpanubad, “Egtutungen te pad ka kalambuan ne egkaayun kad e ne eg-angey taman te igkeupii nu,” ne egtabak ka suluhuanen te talagpanubad, “Kene egkaayun. Keilangan ne igbehey nu kuntee seini keddi, su ke kene, eg-ahawen ku seini.”
\verseNumber{17}Dakel amana ka sale ne neyimu te me anak ni Ili diye te tangkaan te Magbebaye su ware dan ma tahura ka pegpanubad.

\BibleSectionHeading{Diye si Samwil te Silu}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{18}Ne migpabulus ne migpamakey te Magbebaye si Samwil wey migsaluub sikandin te hinabel ne egngaranan te ipud.
\verseNumber{19}Te tagse leg‑un, eggimu ka iney rin te egpekeiling te deisek ne linayun ne malayat se belad, wey eg-uyanen din seini diye ki Samwil ke eggendiye sikandan se alunggun te Silu eyew te pegpanubad te tagse leg‑un ne pegpanubad.
\verseNumber{20}Ne impanalanginan ni Ili si Ilkana wey ka igbeyi rin te migkahi, “Egbehayan ka perem te Magbebaye te duma pad ne me bate pinaahi te igbeyi nu ne igliwan te sabeka ne bate ne imbuyu din ne inlibed din ded ibehey te Magbebaye.” Te neimpusan e seini, nanguli e sikandan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{21}Ne impanalanginan te Magbebaye si Hana. Ne nakaanak pad sikandin te tatelu ne me lukes wey daruwa ne me malitan. Ne migtulin ka bate ne si Samwil ne migpamakey te Magbebaye.

\BibleSectionHeading{Si Ili wey ka me anak din}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{22}Na, kuntee te buyag e amana si Ili, narineg din ka langun ne inggimu te me anak din diye te langun ne matig-Israil wey ka peggulid dan te me malitan ne migtrabahu diye te gumawan peendiye te Balungbalung ne Temuwanan.
\verseNumber{23}Ne ingkahiyan din sikandan, “Mania te inggimu niyu seini? Narineg ku puun te langun ne etew ka mareet ne me himu niyu.
\verseNumber{24}Peen-enengi niyud sika me anak! Kene ne meupiya ne guhuren ka narineg ku puun te keet-etawan te Magbebaye!
\verseNumber{25}Ke egpakasale ka sabeka ne etew diye te duma rin, egpataliware ka Magbebaye kandan. Piru ke egpakasale ka etew te Magbebaye, hentew naa ka egpataliware kandan?”
\BibleParagraphStyleP
Piru ware dan pammineha ka amey ran tenged su igkeupii e te Magbebaye ne eggimatayan sikandan tenged te me sale dan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{26}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{2:26: }Luk 2:52.}Ne migpabulus migtulin si Samwil wey ingkeupii sikandin te Magbebaye wey te me etew.

\BibleSectionHeading{Ka pegtagne meyitenged te pamilya ni Ili}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{27}Ne due prupita\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{2:27 }Te Hibruwanen: etew.} te Manama ne miggendiye ki Ili ne migkahi, “Seini ka ingkahi te Magbebaye, ‘Migpeila a diye te kaapuan nu ne si Aarun wey te me kabuhalan din te timpu ne uripen pad sikandan te Hari te Ihiptu.
\verseNumber{28}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{2:28: a }Iks 28:1-4; \BibleCrossReferenceAnchor{b }Lib 7:35-36.}In-alam ku si Aarun puun te langun ne pamilya te Israil eyew egkeyimu ne talagpanubad ne egpamakey diye te altar ne tutunganan te igpanubad wey egtutung te insinsu. Egsaluub sikandin te mateles ne kumbale ne egngaranan te ipud diye te tangkaan ku. Imbehey ku degma diye te pamilya rin ka langun ne igpanubad ne egtutungen ne egpuun diye te keet-etawan te Israil.
\verseNumber{29}Ne kuntee, mania te imbaley-baley niyu ka igmanubad wey ka me halad ne insuhu ku ne igpeyimu te me etew? Mania Ili te subla nu pad tahura ka anak nu ne me lukes du te pegtahud nu keddi? Impalambeg nu sikandan pinaahi te meupiya ne baad te langun ne igmanubad te keet-etawan ku ne matig-Israil.’
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{30}“Purisu migkahi ka Magbebaye, ka Manama te Israil, ‘Migsaad a ne egpamakey keddi ka kabuhalan nu wey ka kabuhalan te amey nu te ware egtamanan.’ Piru sikeddi se Magbebaye, migpanengneng, ‘Kene ku sika eggimuwen su ka migtahud keddi, egtahuren ku degma wey ka miglemet keddi, eglemetan ku degma.
\verseNumber{31}Egginguma ka aldew ne egdereetan kud e ka kabuhalan nu wey ka kabuhalan te amey nu su eyew ware due te pamilya nu ne egpekeyinguma te kabuyahi rin.
\verseNumber{32}Ne eg-antus ka wey egkasekel ka te Israil tenged te egkakita nu ne keupianan ne igbehey ku kandan, piru ware mule kabuhalan nu ne egkabuyag pad human egpatey.
\verseNumber{33}Sabeka re ne etew ne egpuun te kabuhalan nu ka kene ku eggimatayan su eyew egpakapabulus sikandin ka egpamakey keddi isip talagpanubad. Piru egpakabaye sikandin te subla ne keyirapan. Ne ka langun ne kabuhalan nu, egpatey ne kene pad ne me buyag.
\verseNumber{34}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{2:34: }1Sam 4:11.}Egkaamin egpatey ka daruwa ne anak nu ne si Hupni wey si Pinihas te sabeka re ne aldew isip palinneu ne malehet ka ingkahi ku.
\verseNumber{35}Ne eg-alam a te matinumanen ne talagpanubad ne eggimu ke nekey ka kayi te pusung ku wey suman-suman. Egtamengan ku sikandin wey ka kabuhalan din eyew egpamakey sikandan te in-alam ku ne Hari te ware egtamanan.
\verseNumber{36}Ne ka tagse sabeka ne kabuhalan nu ne kene pad egpatey, eggendiye te sika ne talagpanubad wey egpeyid‑u-hid‑u ne egbehayan te seleppi wey paan. Ne eghangyu sikandan ne eggimuwen ne talagbulig te talagpanubad eyew egpakakeen de.’ ”

\BibleSectionHeading{Ka peg-umew te Manama ki Samwil}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{3}Te seeye ne timpu, migpamakey te Magbebaye ne Manama si Samwil pinaahi te peg-ikul te me suhu ni Ili. Te seeye ne timpu, salimbeka naan de egpeuyan te lalag ka Magbebaye wey salimbeka naan de ka igmakita rin.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{2}Te seeye ne timpu, kenad amana egpakameleg-meleg si Ili. Sabeka ne marusilem, miglipereng e sikandin diye te eggibhibatan din.
\verseNumber{3}Ne si Samwil, diye miglipereng te timplu te Magbebaye ne intahuan te Tahuanan te Kasabutan. Te kene pad egkapawe, te migsiha pad ka sulu te Manama,
\verseNumber{4}in-umew te Magbebaye si Samwil te migkahi, “Samwil! Samwil!” Ne mig-inse sikandin, “Nekey‑a ahalen?”
\verseNumber{5}Ne migpallahuy e sikandin peendiye ki Ili ne mig-inse, “Mania te in-umew a nikeykew ahalen?”
\BibleParagraphStyleP
Piru migtabak si Ili, “Ware ku umawa sikeykew. Libed kad lipereng.” Purisu miglibed e sikandin wey miggibat e.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{6}Piru mig-abey e man‑e mig-umew ka Magbebaye ne migkahi, “Samwil!” Ne mig-enew si Samwil wey miggendiye ki Ili wey migkahi, “Mania te in-umew ad e man‑e nikeykew ahalen?”
\BibleParagraphStyleP
Piru migkahi si Ili, “Tatu, ware ku umawa sikeykew. Libed kad lipereng.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{7}Te seini ne timpu, ware pad nekeila si Samwil te Magbebaye tenged su ware pad migpakiglalag kandin ka Magbebaye.
\verseNumber{8}Te igkatelu e ne peg-umew te Magbebaye ki Samwil, mig-enew sikandin wey miggendiye ki Ili wey migkahi, “Mania te in-umew ad man‑e nikeykew ahalen?”
\BibleParagraphStyleP
Ne dutu, nasabut e ni Ili ne ka Magbebaye bes ka mig-umew te bate.
\verseNumber{9}Sikan naa ka ingkahiyan din e si Samwil, “Libed kad hibat wey emun ke eg-abayan ka eg-umawa, tabaka nu sikandin te eggenendue, ‘Lalag ka, Magbebaye ne Manama, su egpammineg a se suluhuanen nu.’ ” Sikan naa ka miggendiyad e sikandin te sinabeng din wey miggibat e mig-abey.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{10}Migpakita ka Manama wey migsasindeg diye te lenged ni Samwil, ne migpangumew iling te hun‑a, “Samwil! Samwil!”
\BibleParagraphStyleP
Ne migtabak si Samwil, “Lalag ka, Magbebaye, su egpammineg a se suluhuanen nu.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{11}Ne migkahiyan te Magbebaye si Samwil, “Mahaan kud e eggimuwa ka eggimuwen ku kayi te Israil. Ne egkaaldek iya ka langun ne egpakarineg kayi.
\verseNumber{12}Te sika ne aldew, eggimuwen kud e diye ki Ili ka langun ne ingkahi ku meyitenged te pamilya rin.
\verseNumber{13}Ne ingkahiyan kud e sikandin te mahaan kud e egduseyi te ware egtamanan ka pamilya rin tenged te sale te me anak din ne me lukes ne iyan ka pegbaley-baley ran keddi. Natahaan din seeye piru ware din sikandan sapari.
\verseNumber{14}Sikan naa ka migpahunlibet a diye te pamilya ni Ili ne kene iya egkaawe ka me sale dan te ware egtamanan pinaahi te pegpanubad wey ke halad naa.”

\BibleSectionHeading{Ka pegnangen ni Samwil ki Ili te inlalag te Manama kandin}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{15}Ne miglipereng si Samwil taman te maselem. Te mig-enew e sikandin, inlukatan din ka me gumawan te baley te Magbebaye. Naaldek si Samwil ne egnangen ki Ili te impakita te Magbebaye kandin.
\verseNumber{16}Piru in-umew sikandin ni Ili ne migkahi, “Tatu, Samwil.”
\BibleParagraphStyleP
Ne migtabak si Samwil, “Nekey ahalen?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{17}Ne mig-inse si Ili, “Nekey‑a ka inlalag te Magbebaye keykew? Kene nu seini iheles keddi. Egdusaan ka te Magbebaye te mangune-kune ke kene nu ignangen keddi ka langun ne inlalag din keykew.”
\verseNumber{18}Sikan naa ka innangenan e sikandin ni Samwil wey warad iya inneles din kandin. Ne migkahi si Ili, “Magbebaye seeye, wey igpeyimu kandin ke nekey ka meupiya diye te kandin.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{19}Migtulin si Samwil ne migdumaan te Magbebaye wey natuman iya ka langun ne inlalag din.
\verseNumber{20}Ne nakataha ka langun ne me matig-Israil puun te Dan peendiye te Birsiba ne malehet si Samwil ne prupita te Magbebaye.
\verseNumber{21}Ne migpabulus migpakita ka Magbebaye wey migpanengneng ki Samwil diye te Silu pinaahi te pegpakiglalag kandin.
\chapterNumber{4}Ne nekeempet te intiru ne Israil ka lalag ni Samwil.

\BibleSectionHeading{Ka pegkaahew te Tahuanan te Kasabutan}
\BibleParagraphStyleP
Te seeye ne timpu, migpakiggira ka me matig-Israil te me matig-Pilistiya. Ne migkekampu ka me matig-Israil diye te Ibinisir wey diye degma migkekampu ka me matig-Pilistiya te Apik.
\verseNumber{2}Ne migluyud miglusud ka me matig-Pilistiya ka egpakig-ehet te me matig-Israil. Te egpahiggireey e sikandan, natalu te me matig-Pilistiya ka me matig-Israil wey namatayan sikandan te hapit eghep‑at ne libu (4,000) ne etew diye te giraanan.
\verseNumber{3}Te peg-uli te nasame ne me matig-Israil ne sundalu diye te kampu ran, migkahi e ka me igdatu te Israil, “Mania te intuhut te Magbebaye ne Manama ne natalu ki te me matig-Pilistiya? Eg-uyanen ta kayi ka Tahuanan te Kasabutan te Magbebaye puun te Silu eyew egdumaan ki nikandin wey egluwasan puun te me kuntere ta.”
\verseNumber{4}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{4:4: }Iks 25:22.}Sikan naa ka migsuhu sikandan te me etew te peggendiye te Silu eyew eg-angey te Tahuanan te Kasabutan te Amana ne Maresen ne Magbebaye, ne migpinnuu diye te trunu rin elat-elat te daruwa ne larawan te kirubin\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{4:4 }Ka kirubin, sabeka ne klasi te panalihan ne egpekeiling te mananap ne due pakpak wey belad.} ne diye te ampew te Tahuanan te Kasabutan. Ne migduma te migkuwa te Tahuanan te Kasabutan ka daruwa ne anak ni Ili, ne si Hupni wey si Pinihas.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{5}Te pegkeuma te Tahuanan te Kasabutan te Magbebaye diye te kampu, migmanguleyi e te heemeni ka langun ne me matig-Israil wey nawelwel ka tane.
\verseNumber{6}Te pegkarineg te me matig-Pilistiya te pegpanguleyi dan, migkahi e sikandan, “Nekey‑a ka igpasabut te heemeni ne pegpanguleyi diye te kampu te me Hibruwanen?” Te pegkanengnengi ran ne diyad te kampu ka Tahuanan te Kasabutan,
\verseNumber{7}nenaaldek e ka me matig-Pilistiya wey migkahi, “Due sabeka ne manama ne migginguma diye te kampu ran! Mekeyid‑u-hid‑u ki su ware de due neyitabu ne iling kayi bunsud pad dengan!
\verseNumber{8}Mekeyid‑u-hid‑u ki! Hentew naa ka egpakaluwas kanta puun te seini se maresen ne me manama? Seini ka me manama ne migpangimatey te me matig-Ihiptu pinaahi te langun ne klasi te karereetan diye te disirtu!
\verseNumber{9}Piru egpakannekal ki se me matig-Pilistiya wey igpapitew ta ka pegkalukes ta, su ke kene, egkeuripen ki te me Hibruwanen iling te uripen ta dengan sikandan. Igpapitew ta ka pegkalukes ta wey egpakig-ehet ki iya kandan.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{10}Sikan naa ka migpakig-ehet ka me matig-Pilistiya wey natalu ran ka me matig-Israil. Masalig amana ka migpatey te sundalu te Israil. Namatayan sikandan te tatelu ne pulu ne libu (30,000) ne me sundalu wey namallahuy e peendiye te ugpaan dan ka nasame ne me matig-Israil.
\verseNumber{11}Ne naahew ka Tahuanan te Kasabutan te Manama wey namatey ka daruwa ne anak ni Ili ne si Hupni wey si Pinihas.

\BibleSectionHeading{Ka pegpatey ni Ili}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{12}Ne due sabeka ne etew ne egpuun te me kabuhalan ni Binhamin ne nakapallahuy puun te giraanan wey nekeuma sikandin diye te Silu te sikan ded ne aldew. Inggisi din ka kumbale din wey intahuan din te tane ka ulu rin isip pegpakita te peglungku din.
\verseNumber{13}Te pegginguma rin, diye migpinpinnuu si Ili te pinnuuwan din diye te ilis te dalan ka egmemetmet diye te kewun‑an su amana sikandin nalaggew te Tahuanan te Kasabutan te Manama. Te pegginguma te etew diye te siyudad, in-empet din e ihuhud ka neyitabu wey migpandalawit e ka langun ne nakarineg.
\verseNumber{14}Te pegkarineg ni Ili te kahulub, mig-inse e sikandin, “Nekey‑a ka igkewukag dan?” Ne migdagdahew miggendiye ka etew ki Ili eyew te pegpangguhud kandin.
\verseNumber{15}Ne siyam e ne pulu wey walu (98) ka idad ni Ili wey egpangalap-halap naan de se pegtengteng din, sikan naa ka kene din e egpakameleg-meleg.
\verseNumber{16}Ne migkahiyan te etew si Ili, “Puun e pad te giraanan. Migpallahuy a puun diye te seini ne aldew.”
\BibleParagraphStyleP
Ne mig-inse si Ili, “Tatu, nekey‑a ka neyitabu?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{17}Ne migtabak ka etew ne migpangguhud, “Natalu te me matig-Pilistiya ka me matig-Israil wey namallahuy e sikandan. Masalig ka migpatey ne me sundalu ta lagkes ka daruwa ne me anak nu ne si Hupni wey si Pinihas, wey naahew ka Tahuanan te Kasabutan.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{18}Te pegdawit te etew te Tahuanan te Kasabutan, neulug e si Ili ne nakaley-ang puun te pinnuuwan din diye te kakiliran te gumawan te lungsud. Nahepu ka lieg din wey namatey e sikandin tenged su mabehat sikandin wey buyag e. Neyimu sikandin ne pangulu te Israil te hep‑at ne pulu (40) ne leg‑un.

\BibleSectionHeading{Ka pegpatey te asawa ni Pinihas}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{19}Te seeye ne timpu, egkaberes ka ambey ni Ili ne asawa ni Pinihas wey mahaan e eglesuti. Te pegkarineg din te guhuren ne naahew ka Tahuanan te Kasabutan wey namatey e ka anuhang din wey ka asawa rin, sahuhune ne egkasakitan e sikandin. Miglesut ka bate piru subla ne masakit ka inggeram din te inlesutan.
\verseNumber{20}Te egkapatey e sikandin, ingkahiyan sikandin te me malitan ne mig-uyamu kandin, “Kene ka kalaggew su lukes ka anak nu.” Piru ware sikandin migtabak wey ke miglinga-linga naa.
\verseNumber{21}Ne ingngaranan din ki Ikabud\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{4:21 }Ka igpasabut kayi te Hibruwanen: ware katelesan.} ka bate te migkahi, “Warad e ka katelesan te Israil,” su naahew e ka Tahuanan te Kasabutan wey namatey e ka anuhang din wey ka iglukes din.
\verseNumber{22}Ne migkahi pad man‑e sikandin, “Warad e ka katelesan te Israil su naahew e ka Tahuanan te Kasabutan.”

\BibleSectionHeading{Ka peg-uyan te Tahuanan te Kasabutan diye te Asdud}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{5}Te pegkaahew e te me matig-Pilistiya te Tahuanan te Kasabutan te Manama, in-uyan dan e seini puun te Ibinisir peendiye te Asdud.
\verseNumber{2}Ne in-uyan dan seini diye te timplu te diyus-diyus dan ne si Dagun wey diye dan seini itahu te andang te larawan din.
\verseNumber{3}Te peggimata te me etew te Asdud te seup ne maselem, nakita ran ne nakalangkeb e ka larawan ni Dagun diye te tane, diye te tangkaan te Tahuanan te Kasabutan te Magbebaye ne Manama. Sikan naa ka ingkuwa ran e ka larawan ni Dagun wey inlibed dan e itahu diye te natahuan kayi.
\verseNumber{4}Piru te peggimata ran te seup ne meselem, nakalangkeb e man‑e ka larawan ni Dagun diye te tane, diye te tangkaan te Tahuanan te Kasabutan te Magbebaye. Ne ka ulu wey ka me belad kayi, nenatempug e wey diyad nakatahu te gumawan. Ka lawa naan de kayi ka nasame.
\verseNumber{5}Purisu ka me talagpanubad ni Dagun wey ka langun ne egseled diye te timplu rin diye te Asdud, kenad e egdiek diye te gumawan taman kuntee.

\BibleSectionHeading{Ka me siyudad ne inlegparan te Manama}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{6}Impatamtamanan legpari te Magbebaye ka keet-etawan te Asdud wey ka marani ne me bariyu kayi. Impaantus din amana sikandan pinaahi te masumpit ne me buu.
\verseNumber{7}Te pegkakita te me etew te Asdud te neyitabu, migkahi e sikandan, “Keilangan ne kene egpakatetahu kayi ka Tahuanan te Kasabutan te Manama te Israil su impaantus ki nikandin wey ka diyus-diyus ta ne si Dagun.”
\verseNumber{8}Purisu impeumew ran ka langun ne pangulu te me matig-Pilistiya wey mig-insaan, “Nekey‑a ka eggimuwen ta te Tahuanan te Kasabutan te Manama te Israil?”
\BibleParagraphStyleP
Ne migtabak sikandan, “Keilangan ne eg-uyanen seini diye te Gat.” Purisu in-uyan dan e ka Tahuanan te Kasabutan diye te Gat.
\verseNumber{9}Piru te diyad e seini te Gat, inlegparan e degma te Magbebaye ka me etew te sika ne siyudad—kanakan ma wey se buyag. Nenaaldek amana sikandan su impatubuan ma sikandan te Magbebaye te masumpit ne buu.
\verseNumber{10}Sikan naa ka indulung dan e diye te Ikrun ka Tahuanan te Kasabutan te Manama, piru te igpaseled dan e seini diye te Ikrun, migmanguleyi e ka keet-etawan diye, “In-uyan dan kayi te kanta ka Tahuanan te Kasabutan te Manama eyew te peggimatey kanta langun.”
\verseNumber{11}Sikan naa ka impeumew ran ka langun ne me pangulu te matig-Pilistiya wey migkahiyan, “Ipariyu niyu kayi ka Tahuanan te Kasabutan te Manama te Israil. Iuli niyu red seini diye te migpuunan kayi, su ke kene, egkengamatey ki langun.” Nakahi ran seeye su migbunsud man e ka peglegpad te Manama te siyudad. Nenaaldek sikandan su masalig ma ka migpatey.
\verseNumber{12}Ne impanlebahan ka me etew ne ware migpatey wey nekeuma diye te langit ka pegpangananey ran.

\BibleSectionHeading{Ka peg-uli te Tahuanan te Kasabutan}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{6}Te timpu ne diye pad te me matig-Pilistiya ka Tahuanan te Kasabutan te Magbebaye ne Manama te pitu ne bulan,
\verseNumber{2}impeumew te pangulu te me matig-Pilistiya ka me talagpanubad wey ka egmahehane wey ingkahiyan, “Nekey‑a ka eggimuwen ta te Tahuanan te Kasabutan te Magbebaye te Israil? Nangeni key ke egmenuwen ney te eg-uli seini diye te migpuunan kayi?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{3}Ne migtabak sikandan, “Ke ig-uli niyu ka Tahuanan te Kasabutan te Manama, parumeyi niyu seini te halad isip bayad te sale niyu. Ne egkeulian kew e wey egkatahaan niyu ke mania te egpabul-bulusan kew nikandin te eglegpad.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{4}Ne mig-inse sikandan, “Nekey ne halad isip bayad te sale ka igpeuyan ney diye te kandin?”
\BibleParagraphStyleP
Migtabak sikandan, “Lalimma ne timman ne bulawan ne impeiling te buu wey lalimma ne timman ne bulawan ne impeiling te ambew, sumale te kasulug te me pangulu te matig-Pilistiya, tenged su nekeg-iling kew re langun te me pangulu niyu ne nakaneem-neem te sika ne me karereetan.
\verseNumber{5}Purisu, himu kew te larawan te me buu wey te me ambew ne migdereet te nasud wey tahura niyu ka Manama te Israil su kema ke igsanggel rin e ka peglegpad kaniyu, te me manama niyu, wey te nasud niyu.
\verseNumber{6}Mania te makehal ka me ulu\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{6:6 }Te Hibruwanen: me pusung.} niyu iling te inggimu te me matig-Ihiptu wey te Hari dan? Ware dan naa peyipanawa ka me Israilita human sikandan duseyi patamtamani te Manama?
\verseNumber{7}Sikan naa, andam kew te iyam ne kerumata wey daruwa ne inayan ne baka ne ware pad nasangeni te yuggu. Sangeni niyu seini te kerumata piru kene niyu iparuma kandan ka me nati kayi.
\verseNumber{8}Ne kua niyu ka Tahuanan te Kasabutan te Magbebaye ne Manama wey irulan niyu te kerumata. Ne itahu niyu degma diye te andang kayi ka kehun ne intahuan te larawan ne me bulawan ne igparuma niyu isip halad ne bayad te sale. Ne peyipanawa niyu ka me baka wey balahara niyu re due ke hendei seini egpabaye.
\verseNumber{9}Piru pipitawa niyu ke egpabulus naa seini diye te Bit-Simis ne sakup te tane te me matig-Israil, su sika ka palinneu ne ka Magbebaye iya te Israil ka miggimu te dakel ne karereetan. Piru ke kene, egpakakahi ki te kene ne ka Magbebaye te Israil ka miglegpad kanta, ke kene, neyitabu de due seini.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{10}Ne inggimu seini te me etew. Migkuwa sikandan te daruwa ne baka ne inayan wey insangenan dan seini te kerumata wey ingkulung dan ka me nati kayi.
\verseNumber{11}Ne indulan dan ka Tahuanan te Kasabutan te Magbebaye diye te kerumata wey ka kehun ne intahuan te me bulawan ne impeiling te ambew wey me buu.
\verseNumber{12}Ne migpalaheteng migpeendiye te Bit-Simis ka me baka ne mig-ikul te dalan ne egmangngaa-ngaa taheed te eggipanew sikandan. Ne ware suwey-suwey ran wey migsinundul kandan ka me pangulu te me matig-Pilistiya taman diye te katamanan te Bit-Simis.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{13}Te seini ne timpu, miggaani te trigu diye te napu ka me etew te Bit-Simis. Te pegtenggak dan, nakita ran ka Tahuanan te Kasabutan. Ne nenaggale sikandan te pegkakita ran kayi.
\verseNumber{14}Ne nekeuma ka me baka ne migganuy te kerumata diye te kamet ni Huswi ne matig-Bit-Simis wey migsanggel seini diye te kakiliran te dakel ne batu. Ne ingguhuhus e te me etew ka kerumata diye wey inggimatayan dan e ka me baka wey intutung isip igpanubad te Magbebaye.
\verseNumber{15}Te ware dan pad seeye himuwa, impepamaneug pad te me Libita ka Tahuanan te Kasabutan wey ka kehun ne andang kayi ne intahuan te bulawan ne impeiling te ambew wey buu wey in-untud dan e seeye diye te dakel ne batu. Te seeye ne aldew, mighalad pad man‑e ka me etew wey migpanubad te egtutungen diye te Magbebaye.
\verseNumber{16}Te pegkakita kayi te lalimma ne pangulu te me matig-Pilistiya, nanguli e sikandan diye te Ikrun te sika ne aldew.

\BibleSectionHeading{Ka me bulawan ne impeiling te buu}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{17}Ka lalimma ne bulawan ne impeiling te buu, egpuun te lalimma ne siyudad te me matig-Pilistiya ne iyan sika se siyudad te Asdud, Gasa, Askilun, Gat, wey Ikrun. Impeuyan dan seeye isip halad ne igbayad te me sale dan diye te Magbebaye.
\verseNumber{18}Ka me bulawan ne impeiling te me ambew, para seeye te me siyudad ne in-alad wey te nakalingut ne me bariyu ne ware alara ne immanduan te lalimma ne pangulu te me matig-Pilistiya. Ka dakel ne batu diye te kamet ni Huswi ne diye te Bit-Simis ne in-unturan te Tahuanan te Kasabutan ka egpakapamalehet ke nekey ka neyitabu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{19}Ne due pitu ne pulu (70) ne etew\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{6:19 }Te Hibruwanen: pitu ne pulu (70), lalimma ne pulu ne libu (50,000) ne etew.} ne impangimatayan te Magbebaye diye te Bit-Simis su migpitew ma sikandan te seled te Tahuanan te Kasabutan. Ne miglungku ka keet-etawan tenged te masalig ka impangimatayan te Magbebaye diye te kandan.

\BibleSectionHeading{Ka Tahuanan te Kasabutan diye te Kiryat-Hiyarim}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{20}Sikan naa ka migkahi ka me etew diye te Bit-Simis, “Hentew‑a ka egpakasasindeg diye te tangkaan te Magbebaye, ka matulus ne Manama? Hendei te naa igpeuyan ka Tahuanan te Kasabutan te Magbebaye eyew egpakapariyu seini kanta?”
\verseNumber{21}Sikan naa ka migsuhu sikandan te egpahuhuren diye te Kiryat-Hiyarim te pegkahi, “In-uli e te me matig-Pilistiya ka Tahuanan te Kasabutan te Magbebaye. Angaya niyu seini kayi wey uyana niyu due te kaniyu.”
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{7}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{7:1: }2Sam 6:2-4; 1Kru 13:5-7.}Sikan naa ka in-angey e te me matig-Kiryat-Hiyarim ka Tahuanan te Kasabutan te Magbebaye ne Manama wey in-uyan dan e seini diye te baley ni Abinadab ne diye te bubungan. Ne in-alam dan ka anak ni Abinadab ne si Ilisar eyew iyan egtanggu kayi.

\BibleSectionHeading{Ka pegmandu ni Samwil te Israil}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{2}Miglihad ka daruwa ne pulu (20) ne leg‑un bunsud te peg-uyan te Tahuanan diye te Kiryat-Hiyarim, wey te sika ne me leg‑un, miglungku ka keet-etawan te Israil wey migbuyu te bulig diye te Magbebaye.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{3}Ne ingkahiyan ni Samwil ka langun ne etew te Israil, “Ke egpuun te pusung niyu ka peglibed niyu te Magbebaye, engkeri niyud ka me manama ne lapu wey ka larawan ni Astarut. Ne ibehey niyud ka pusung niyu diye te Magbebaye wey sikandin de simbaa niyu wey egluwasen kew nikandin puun te me matig-Pilistiya.”
\verseNumber{4}Ne immandegpak e te me matig-Israil ka me larawan ni Baal wey ni Astarut wey iyan dan naan de insimba ka Magbebaye.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{5}Ne migkahi si Samwil, “Libulung kew langun se me matig-Israil diye te Mispa su eg-ampu a te Magbebaye para kaniyu.”
\verseNumber{6}Sikan naa ka miglibulung sikandan diye te Mispa wey migsakug te weyig wey in-itis dan seini diye te tangkaan te Magbebaye isip halad. Ne migpuasa sikandan te seeye ne aldew wey migkahi, “Nakasale key te Magbebaye.” Ne iyan migpangulu si Samwil te me matig-Israil diye te Mispa.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{7}Te pegkarineg te me matig-Pilistiya ne miglibulung ka keet-etawan te Israil diye te Mispa, migtakereg e ka me pangulu ran eyew te peglusud te me matig-Israil. Te pegkarineg kayi te keet-etawan te Israil, nenaaldek e sikandan.
\verseNumber{8}Ne ingkahiyan dan si Samwil, “Kene ka sanggel ka eg-ampu te Magbebaye ne Manama ta eyew egluwasen ki nikandin puun te me matig-Pilistiya.”
\verseNumber{9}Sikan naa ka migkuwa si Samwil te karniru ne egsusu pad wey intutung din isip igpanubad te Magbebaye. Migpangananey sikandin te Magbebaye para te me matig-Israil wey intabak sikandin.
\verseNumber{10}Taheed te egpanubad pad si Samwil te egtutungen, migparani e ka me matig-Pilistiya eyew te peglusud kandan. Piru te sika ne aldew, imparagsangan te Magbebaye te luhung ne amana ne makeseg ka me matig-Pilistiya wey nenaaldek sikandan wey nekegsuwey, wey natalu sikandan te me Israilita.
\verseNumber{11}Ne migligkat e ka me matig-Israil puun te Mispa wey inlupug dan e ka me matig-Pilistiya taman diye te diddiralem te inged ne Bit-Kar, wey impangimatayan dan sikandan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{12}Ne migkuwa si Samwil te dakel ne batu wey intahu din diye te elat-elat te Mispa wey te Hisana. Ne ingngaranan din seeye te Ibinisir\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{7:12 }Ka igpasabut kayi te Hibruwanen: batu te pegbulig.} su migkahi sikandin, “Imbulihan ki te Magbebaye taman kuntee.”
\verseNumber{13}Sikan naa ka natalu ka me matig-Pilistiya wey warad e sikandan mig-abey miglusud diye te inged te me matig-Israil tenged su ka Magbebaye ma iya ka migpakig-ehet kandan taheed te neuyag pad si Samwil.
\verseNumber{14}Ne naawi e te me matig-Israil ka me siyudad ne naahew te me matig-Pilistiya puun te Ikrun peendiye te Gat wey ka langun ne me sakup kayi. Ne warad e degma migpeehetey ka me matig-Israil wey ka me Amurihanen.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{15}Migpangulu si Samwil te Israil te intiru ne umul rin.
\verseNumber{16}Tagse leg‑un, eggipanew si Samwil eyew te pegleuy te Bitil, Gilgal, wey te Mispa eyew te pegpangulu te me matig-Israil te sika ne me inged.
\verseNumber{17}Ne eg-uli sikandin diye te Rama te egkeimpusan e ka himu rin su diye ma ka ugpaan din wey sikandin degma ka migmandu te me matig-Israil te sika ne inged. Ne miggimu degma sikandin te altar ne tutunganan te igpanubad diye para te Magbebaye.

\BibleSectionHeading{Ka pegbuyu te me matig-Israil te Hari}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{8}Te egkabuyag e si Samwil, inggimu rin e ne me pangulu te intiru ne Israil ka daruwa ne anak din ne me lukes.
\verseNumber{2}Si Huwil ka ngaran te kakey wey si Abiya ka ngaran te hari. Sikandan ka me pangulu te Birsiba.
\verseNumber{3}Piru ware sikandan mig-ikul te batasan te amey ran, ke kene, nasi sikandan migsuwey tenged te seleppi. Migdawat sikandan te seleppi ne bayad te pegsupak te eleg ne peggukum.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{4}Sikan naa, miglibulung ka langun ne igdatu te Israil wey nangendiye ki Samwil diye te Rama.
\verseNumber{5}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{8:5: }Diy 17:14.}Ne ingkahiyan dan sikandin, “Buyag kad e wey ware mig-ikul te batasan nu ka me anak nu. Purisu alam ka te Hari ne egmandu kanami iling te duma ne me nasud.”
\verseNumber{6}Ne miglungku si Samwil te pegkahi ran, “Behayi key te Hari eyew egmandu kanami.” Sikan naa ka mig-ampu sikandin te Magbebaye ne Manama.
\verseNumber{7}Ne ingkahiyan sikandin te Magbebaye, “Tumana nu ka langun ne egbuyuen te keet-etawan keykew su kene ma ne sikeykew ka insamsamilian dan, ke kene, sikeddi ka insamsamilian dan isip Hari dan.
\verseNumber{8}Egsamsamilian ka degma nikandan iling te pegsamsamili dan dengan keddi. In-engkeran a nikandan wey migsimba te me diyus-diyus bunsud pad te pegluwas ku kandan diye te Ihiptu taman kuntee.
\verseNumber{9}Sikan naa, tumana nu ka inhangyu dan keykew piru panpanayi nu sikandan te mapahetpet wey pangguhuri nu te batasanen te Hari ne egmandu kandan.”

\BibleSectionHeading{Ka me pegpaney-paney meyitenged te pegmandu te Hari}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{10}Sikan naa, impanugtul e ni Samwil ka langun ne inlalag te Magbebaye diye te me etew ne migbuyu kandin te Hari.
\verseNumber{11}Ingkahiyan din sikandan, “Seini ka batasan te Hari ne egmandu kaniyu: egkuen din ka me anak niyu ne me lukes wey eggimuwen din sikandan ne me sundalu. Ne ka duma, eggimuwen din ne talag-uyan te me karwahi wey me talagpangudde, wey igpewun‑a rin ka duma te me karwahi rin.
\verseNumber{12}Ne eg-alam sikandin te egpangulu te libu-libu ne sundalu wey te tiglalimma ne pulu (50) ne sundalu. Egdaru ka duma wey eggaani diye te kamet din, wey ka duma pad kandan eggimu te panganiban te pegpakiggira wey himan te me karwahi rin.
\verseNumber{13}Egkuen din ka anak niyu ne me malitan eyew eggimuwen ne talaggimu te peemut, talagsusuba, wey talaggimu te paan.
\verseNumber{14}Egkuen din ka subla ne meupiya ne me kamet niyu, me parasan, wey me ulibuwan niyu. Ne igbehey rin seini te me suluhuanen din.
\verseNumber{15}Egkuen din pad iya man‑e ka igkasapulu ne baad te trigu wey te behas te paras niyu wey igbehey rin seini te me upisyal rin wey te me suluhuanen din.
\verseNumber{16}Egkuen din ka suluhuanen niyu ne me lukes wey me malitan wey ka amana ne meupiya ne me baka niyu, wey me asnu eyew eggamiten din para te himu rin mismu.
\verseNumber{17}Egkuen din ka igkasapulu te me ayam niyu wey eg-uripenen kew e nikandin.
\verseNumber{18}Te sika ne timpu, egpandalawit kew tenged te pegbayad-bayad te Hari ne in-alam niyu piru kene kew egpamminehen te Magbebaye.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{19}Piru ware migpammineg ki Samwil ka keet-etawan wey migkahi sikandan, “Kene! Egkeupian key te Hari ne egmandu kanami,
\verseNumber{20}su eyew egpekeiling key e te langun ne nasud ne due Hari ne egmandu wey egpangulu kanami te pegpakiggira.”
\verseNumber{21}Te pegkarineg ni Samwil te langun ne inlalag te keet-etawan, inlalag din e degma seini diye te Magbebaye.
\verseNumber{22}Ne ingkahiyan si Samwil te Magbebaye, “Tumana nu ka igkeupii ran wey behayi nu sikandan te Hari.” Ne ingkahiyan e ni Samwil ka me matig-Israil, “Uya, eg-uyun a. Panguli kew e diye te tagse siyudad niyu.”

\BibleSectionHeading{Ka pegpakigkita ni Saul ki Samwil}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{9}Due sabeka ne etew ne egngaranan ki Kis ne kabuhalan ni Binhamin. Anak sikandin ni Abiyil, ne anak ni Sisur. Ne si Sisur anak ni Bikurat, ne anak ni Apiya ne kabuhalan ni Binhamin. Si Kis amana ne meyaman ne etew.
\verseNumber{2}Due anak ni Kis ne egngaranan ki Saul. Mateles sikandin ne kanakan wey ware egpekeiling te kateles din kayi te Israil. Subla sikandin ne malangkew te langun su ka duma, taman man de te pamanayen din.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{3}Sabeka ne aldew, nalaag ka me asnu ni Kis, ne amey ni Saul. Sikan naa ka ingkahiyan din ka anak din ne si Saul, “Duruma ka te sabeka te me suluhuanen ne pamitawa niyu naa ka me asnu.”
\verseNumber{4}Ne diye migbaye sikandan te me bubungan te Ipraim wey diye te inged te Salisa piru ware dan nakita ka me asnu. Ne miggendiyad e man‑e sikandan te inged te Saalim piru ware dan ded iya man‑e nakita diye. Ne miggendiyad e sikandan te inged te Binhamin piru ware dan nakita ka me asnu.
\verseNumber{5}Te pegginguma ran diye te inged te Sup, migkahiyan e ni Saul ka suluhuanen ne migduma kandin, “Eg-uli kid e su kema ke kenad ne asnu ka igkalaggew te amey ku, ke kene, sikante e ka igkalaggew rin.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{6}Piru migkahiyan sikandin te suluhuanen din, “Ke pa ma ahalen! Due etew te Manama te seini ne siyudad ne amana tahura te me etew su egkatuman ma ka langun ne iglalag din. Eggendiye ki pad kandin su kema ke egkapanulu ki nikandin ke hendei ta egkakita ka me asnu.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{7}Ne mig-insaan ni Saul ka suluhuanen din, “Ke eggendiye ki, nekey naa ka eg-uyanen ta diye te kandin? Naamin e ka pegkeen due te saku ta, ne warad igpakadasag ta te etew te Manama. Ne nekey naa ka igpakabehey ta kandin?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}Ne migtabak ka suluhuanen, “Due deisek ne pelata kayi te keddi wey igbehey ku seini kandin eyew egnangenan ki nikandin ke hendei ta egkakita ka me asnu.”
\verseNumber{9-11}Ne ingkahiyan ni Saul ka suluhuanen din, “Meupiya. Ne egkuwa kid.” Sikan naa ka nangendiyad e sikandan te lungsud ne in-ugpaan te etew te Manama. Te pegtakereg dan e te bubungan peendiye te lungsud, due nasinug-ung dan ne me mengebay ne egmanakeru. Ne mig-insaan dan sikandan, “Duen ded te siyudad ka due egtanud?”
\BibleParagraphStyleP
(Diye dengan te Israil, eggenendue ka egpangi-nginse te Manama, “Eggendiye ki te due egtanud, su ka egngaranan kuntee te prupita, egngaranan dengan te due egtanud.”)
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{12}Ne migtabak ka me mengebay, “Uya, duen ded. Nasinundul niyu re iya sikandin. Iyal kew su sikan pad iya sikandin migginguma diye te siyudad tenged su egpanubad kuntee ka me etew diye te panubaran diye te bubungan.
\verseNumber{13}Te pegseled niyu te siyudad, egkakita niyud sikandin te kene pad sikandin egtakereg diye te panubaran diye te bubungan eyew egkeen. Su kene egkeen ka me etew ne ingginggat ke kene pad sikandin egginguma su keilangan ne egpepanalanginan din pad te Manama ka impanubad. Ke egtakereg kew, sahuhune ne egkakita niyu sikandin.”
\verseNumber{14}Purisu miggendiyad e sikandan te siyudad. Te pegseled dan te siyudad, nasinug-ung dan e si Samwil ka eggendiyad te panubaran diye te bubungan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{15}Te aldew ne ware pad migginguma si Saul, impanengneng e te Manama si Samwil te miggenendue,
\verseNumber{16}“Te iling kayi ne uras kaaselem, due etew ne kabuhalan ni Binhamin ne egpeendiniyen ku te keykew. Itisi nu sikandin te lana eyew egkeyimu ne pangulu te keet-etawan ku ne Israil. Egluwasen din sikandan puun te me matig-Pilistiya su nakita ku ka me peg-antus dan wey narineg ku ka pegpangananey ran.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{17}Te pegkakita ni Samwil ki Saul, ingkahiyan e sikandin te Manama, “Seini ne etew ka innangen ku keykew ne egmandu te keet-etawan ku.”
\verseNumber{18}Ne migparani si Saul ki Samwil diye te gumawan te siyudad wey migkahi, “Egkaayun ne egpanuluen a nikeykew te baley te etew ne due egtanud?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{19}Ne migtabak ni Samwil, “Sikeddi iya ka due egtanud. Hun‑a kad keddi diye te panubaran diye te bubungan su lagpu ke pa keen keddi te seini ne aldew. Ne kaaselem te maselem, egnangenan ku sikeykew te langun ne due te suman-suman nu, ne egkataman, egpeyipanawen kud sikeykew.
\verseNumber{20}Kene kad kalaggew meyitenged te me asnu ne natateluwan e ne nallaag su nakite e seeye. Hentew bes ka igkeupii te Israil? Kene naa ne sikeykew wey ke intiru naa ne pamilya te amey nu?”
\verseNumber{21}Ne migtabak si Saul, “Kabuhalan e re ni Binhamin, ka subla ne deisek ne tribu kayi te Israil. Ne ka pamilya ku kene ne impurtanti te langun ne pamilya te me kabuhalan ni Binhamin. Purisu, mania te ingkahiyan a nikeykew due?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{22}Ne induma ni Samwil si Saul wey ka suluhuanen din diye te maluag ne keenanan wey diye din ipapinnuu te pinnuuwan te me talahuren duma te me tatelu ne pulu (30) ne etew ne impanginggat.
\verseNumber{23}Ne ingkahiyan ni Samwil ka talaggilutu, “Uyana nu kayi ka ngalap ne imparapig ku keykew.”
\verseNumber{24}Sikan naa ka ingkuwa te talaggilutu ka bubun duma te kalambuan kayi wey diye itahu te tangkaan ni Saul. Ne ingkahiyan ni Samwil si Saul, “Keena nu sika. Te pegpanginggat ku te me etew, intahahe kud sika eyew igpakeen keykew te seini ne sahakeen.”
\BibleParagraphStyleP
Purisu migpakiglagpu si Saul duma ki Samwil.
\verseNumber{25}Te pegtupang dan puun te panubaran diye te bubungan peendiye te siyudad, duen e in-andam ne hibatanan diye te atep\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{9:25 }Ka me atep diye te Israil, mapatag.} para ki Saul. Ne diye sikandin miglipereng.

\BibleSectionHeading{Ka peg-itis ni Samwil ki Saul te lana}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{26}Te maselem-selem, in-umew ni Samwil si Saul, “Enew kad e su egpeyipanawen kud e sikaniyu.” Sikan naa ka mig-enew e si Saul ne migparumeey e sikandan ki Samwil ka miglihawang.
\verseNumber{27}Taheed te egpeendiyad e sikandan te katamanan te siyudad, ingkahiyan e ni Samwil si Saul, “Pewun‑aa nud ka suluhuanen nu wey sanggel ke pa dagdahew su egnangenan ku sikeykew te lalag te Manama.” Purisu miggun-e e ka suluhuanen.
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{10}Ne migkuwa si Samwil te intahuan te lana wey in-itis din e seini diye te ulu ni Saul. Ne inggarekan din e sikandin wey migkahiyan, “In-alam ka te Manama eyew egkeyimu ne pangulu te keet-etawan din ne Israil. Eghari ka te keet-etawan te Magbebaye ne Manama wey egluwasen nu sikandan puun te miglingut kandan ne me kuntere dan. Seini ka ilaan ne ka Magbebaye ka mig-itis keykew te lana eyew egkeyimu ka ne pangulu te keet-etawan din:
\verseNumber{2}te peggipanew nu kuntee ne aldew, egpakasinug-ung ka te daruwa ne etew diye te lebeng ni Rakil diye te Silsa ne eletanan te inged ne Binhamin. Ne egnangenan ka nikandan te nakite e ka me asnu ne egpamitawen nu, ne sikeykew e ka igkalaggew te amey nu te migkahi, ‘Nekey buwad ka neula-ula te anak ku?’
\verseNumber{3}Te pegginguma nu diye te uk ne kayu diye te Tabur, duen e man‑e egkasinug-ung nu diye ne tatelu ne etew ne eggendiye te Bitil eyew egsimba te Manama. Ka sabeka kandan, mig-uyan te tatelu ne nati te kambing, ne ka igkarangeb, mig-uyan te tatelu ne timman ne paan, wey ka igkatelu, mig-uyan te binu ne diye itahu te laplap ne tahuanan.
\verseNumber{4}Eg-alumameen ka nikandan wey egbehayan ka te daruwa ne timman ne paan, ne egdawaten nu degma seini.
\verseNumber{5}Te egkeimpusan e sika, hendiye kad te Gibiya-Iluhim ne ingkekampuwan te me matig-Pilistiya. Te pegseled nu te siyudad, due egkasinug-ung nu ne sabeka ne punduk te me prupita ne diye egpuun te inged ne panubaran diye te bubungan. Ne egmangealpa sikandan, egmanetambur, egmamulendag, wey egmanguglung. Ne egpangguhud sikandan te impanengneng te Manama kandan.
\verseNumber{6}Ne sahuhune ne eglene ka Panisingan te Magbebaye due te keykew wey egpangguhud kad degma te lalag te Manama duma kandan, ne egkabalbalawan ka pegkeetew nu.
\verseNumber{7}Ne himuwa nu ka meupiya ne egkasuman-suman nu ke egkatuman e ka seini ne me ilaan due te keykew su egduma ka Manama keykew.
\verseNumber{8}Hun‑a kad keddi diye te Gilgal. Egsundul a keykew eyew egpanubad te egtutungen wey egpanubad para te keupianan. Tahari e naa te pitu ne aldew taman te egginguma a wey egnangenan ku sikeykew te eleg ne eggimuwen nu.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{9}Te peg-inniyug e ni Saul ki Samwil eyew eggipanew e, imbalbalawan e te Manama ka pusung din. Ne neyitabu iya ka langun ne ilaan te seeye ne aldew.
\verseNumber{10}Te pegginguma ran diye te Gibiya, insinug-ung e sikandan te sabeka ne punduk te me prupita. Ne dutu, sahuhune ne miglene ka Panisingan te Manama diye ki Saul ne migpangguhud e degma sikandin te impanengneng te Manama kandin duma te seeye se me prupita.
\verseNumber{11}Te pegkakita te langun ne etew ne nekeila kandin dengan, migmein-inseey e sikandan, “Nekey‑a ka neyitabu te anak ni Kis? Prupita bes e degma sikandin?”
\verseNumber{12}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{10:12: }1Sam 19:23-24.}Ne due etew diye ne migtabak kandan, “Mani bes iya ke hentew ka amey rin, te egkaayun ma ne egkeyimu ne prupita ka minsan hentew?” Purisu sika ka egpuunan te lalahen ne, “Neyimu bes e degma ne prupita si Saul?”
\verseNumber{13}Te nekeimpus e si Saul ka migpangguhud te impanengneng te Manama kandin, miggendiyad e sikandin te panubaran diye te bubungan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{14}Te neimpusan e seeye, nakita si Saul te anggam din wey mig-inse kandin wey diye te suluhuanen din, “Hendei kew migpuun?”
\BibleParagraphStyleP
Ne migtabak si Saul, “Migpamitew key te me asnu piru te nakamaan-maan key e ne kene ney e seeye egkakita, miggendiye key e ki Samwil.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{15}Ne mig-insaan e man‑e si Saul te anggam din, “Egkaayun ne egnangenan a nikeykew ke nekey ka ingkahi ni Samwil keykew?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{16}Ne migtabak si Saul, “Innangenan key re nikandin te nakite e ka me asnu.” Piru ware din ipanugtul ka ingkahi ni Samwil ne egkeyimu sikandin ne Hari.

\BibleSectionHeading{Ka peg-alam ki Saul isip Hari}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{17}Ne impeumew ni Samwil ka me etew eyew te peglibulung diye te tangkaan te Manama diye te Mispa.
\verseNumber{18}Ne migkahiyan din ka keet-etawan te Israil, “Seini ka ingkahi te Magbebaye, ka Manama te Israil, ‘Impalihawang ku sikaniyu puun te Ihiptu wey inluwas ku sikaniyu puun te me matig-Ihiptu wey te langun ne migharian ne migdeeg-deeg kaniyu.
\verseNumber{19}Piru insamsamilian ad nikaniyu se Manama niyu ne migluwas kaniyu puun te langun ne me pegbayad-bayad wey me keyirapan. Ne migkahi kew, “Behayi key te Hari.” Purisu libulung kew kuntee kayi te tangkaan ku te Magbebaye sumale te tribu wey karumaan niyu.’ ”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{20}Ne impeparani ni Samwil diye te kandin ka tagse kabuhalan te Israil wey iyan naalam ka me kabuhalan ni Binhamin pinaahi te pegpintut-pintut.
\verseNumber{21}Ne impeparani rin e man‑e diye te kandin ka tagse pamilya te me kabuhalan ni Binhamin wey iyan naalam ka pamilya ni Matri pinaahi red man‑e te pegpintut-pintut. Ne puun te pamilya ni Matri iyan naalam si Saul ne anak ni Kis. Piru te impamitew ran e si Saul, ware sikandin diye.
\verseNumber{22}Sikan naa ka mig-inse sikandan te Magbebaye ke hendei si Saul.
\BibleParagraphStyleP
Ne migtabak ka Magbebaye, “Miggeles sikandin due te me kasangkapan.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{23}Sikan naa ka migpamallahuy e sikandan ka egkuwa ki Saul diye. Te pegsasindeg din e diye te taliware te me etew, subla sikandin ne malangkew te langun, ne ka duma taman de te pamanayen din.
\verseNumber{24}Ingkahiyan ni Samwil ka me etew, “Seini ka etew ne in-alam te Magbebaye. Ware egpekeiling kandin te langun ne etew.”
\BibleParagraphStyleP
Ne migmanguleyi ka langun ne etew, “Egkeuyag ka Hari!”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{25}Ne innangenan ni Samwil ka me etew te katenged wey katungdanan te Hari. Ne insulat din seini diye te baseen wey diye din itahu te tangkaan te Magbebaye. Ne impeuli din e ka langun ne etew diye te me ugpaan dan.
\verseNumber{26}Ne mig-uli e degma si Saul diye te baley rin diye te Gibiya ne migdumaan te me bahani ne imbagget te Manama.\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{10:26 }Te Hibruwanen: insamsam te Manama se me pusung.}
\verseNumber{27}Piru due me etew ne ware gulehud ne migkahi, “Egmenuwen naa te seini ne etew te egluwas kanta?” Ne inlemetan dan si Saul wey ware dan behayi te dasag. Piru migpeeneng-eneng de sikandin.

\BibleSectionHeading{Natalu ni Saul ka me kabuhalan ni Amun}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{11}Ne miglusuran te kabuhalan ni Amun ne si Hari Nahas duma te me sundalu rin ka inged ne Habis-Gilyad wey inlingutan dan seini. Ne migkahiyan si Nahas te langun ne etew diye te Habis-Gilyad, “Eggimu ki re te kasabutan wey egpasakup key e kaniyu.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{2}Piru migkahi si Nahas, “Eggimu e re te kasabutan kaniyu ke egsuhut kew ne egkulewuten ku ka igkakawanan ne mata niyu eyew egkeyilawan ka intiru ne Israil.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{3}Ne migkahi ka me pangulu diye te Habis-Gilyad, “Behayi key pa te pitu ne aldew eyew egpakasuhu key pad te egpahuhuren meyitenged due diye te intiru ne Israil. Ke ware egpakaluwas kanami ne eggural key e kaniyu.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{4}Te pegginguma te seeye se me insuhu diye te ugpaan ni Saul diye te Gibiya, impanengneng dan e diye te me etew ka ingkahi ni Nahas. Ne puun due migpandalawit e ka me etew.
\verseNumber{5}Te seini ne timpu, sikan pad egginguma si Saul puun te kamet din ne migsinundul te me baka. Ne dutu, mig-inse sikandin, “Nekey‑a ka neyitabu te me etew? Mania te migsinehew sikandan?” Purisu impanugtulan dan e sikandin te guhuren te me etew ne egpuun diye te Habis-Gilyad.
\verseNumber{6}Te pegkarineg kayi ni Saul, miglene e ka Panisingan te Manama diye te kandin wey migpangebel-ebel e ka langet din.
\verseNumber{7}Ne migkuwa sikandin te daruwa ne baka wey intadtad din seini. Ne impeuyan din e seini te seeye se me insuhu peendiye te intiru ne Israil ne egpakahiyen, “Ka minsan hentew ne kene egduma ki Saul wey ki Samwil, egtadtaren degma ka baka rin iling kayi.”
\BibleParagraphStyleP
Ne ingginaaldek te Magbebaye ne Manama ka me matig-Israil, sikan naa ka migpakigsabeke e sikandan kandin.
\verseNumber{8}Inlibulung ni Saul ka me etew diye te Bisik: tatelu ne gatus ne libu (300,000) ka me matig-Israil wey tatelu ne pulu ne libu (30,000) ka me matig-Huda.
\verseNumber{9}Ne impeuli dan e diye te Habis-Gilyad seeye se insuhu duma te seini ne lalag, “Nangeni niyu ka keet-etawan diye te egluwasen e kaaselem sikandan te kene pad egmeudtu.” Te nekeuli e diye te Habis-Gilyad seeye se me insuhu, migpangguhuran dan e ka keet-etawan diye wey nenaggale amana sikandan.
\verseNumber{10}Ne ingkahiyan dan ka me kabuhalan ni Amun, “Eggural key e kaaselem kaniyu wey himuwa niyud kayi te kanami ke nekey ka igkeupii niyu.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{11}Te seup ne aldew, imbaad e ni Saul ka me etew te tatelu ne punduk. Te eg-ukale e ka manuk, inlusuran dan e ka me kabuhalan ni Amun diye te kampu ran wey impangimatayan dan e seini taman te meudtu. Ne nekegsuwey namallahuy ka seeye se ware nammatey wey ware minsan daruwa kandan ne nekegduma.

\BibleSectionHeading{Ka peg-abey pegpanengneng ne Hari si Saul}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{12}Ne ingkahiyan si Samwil te me etew, “Hentew‑a seeye se migkahi, ‘Eghari bes ubag si Saul?’ Igpaangey ta sikandan su eggimatayan ta.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{13}Piru migkahi si Saul, “Ware etew ne eggimatayan kuntee ne aldew su inluwas te Magbebaye ka Israil te seini ne aldew.”
\verseNumber{14}Ne ingkahiyan ni Samwil ka keet-etawan, “Kuwa kew e. Eggendiye ki te Gilgal su ig-abey ta igpanengneng ne si Saul, Hari ta.”
\verseNumber{15}Sikan naa ka nangendiyad te Gilgal ka langun ne etew wey inggimu ran e ne Hari si Saul diye te tangkaan te Magbebaye. Ne migpanubad sikandan para te keupianan wey miggale-gale amana si Saul wey ka me matig-Israil.

\BibleSectionHeading{Ka pegpanaha-taha ni Samwil}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{12}Ne ingkahiyan ni Samwil ka me matig-Israil, “Intuman ku ka langun ne inlalag niyu wey imbehayan ku sikaniyu te Hari ne egmandu kaniyu.
\verseNumber{2}Ne kuntee duen e Hari niyu ne egpangulu kaniyu. Meyitenged keddiey, migmandu a kaniyu bunsud pad te pegkabate ku taman kuntee. Piru buyag ad e wey ubanen e, wey derakel e degma ka me anak ku wey duma niyu iya mismu sikandan.
\verseNumber{3}Kuntee nangeni a ke nekey ka igkarew‑ey niyu keddi diye te tangkaan te Magbebaye ne Manama wey diye te tangkaan te Hari ne in-alam din. Duen naa ingkuwa ku ne asnu wey ke baka naa te senge-etew? Duen naa inlimbungan ku wey ke indeeg-deeg ku? Migdawat e naa te seleppi ne bayad te kene ne eleg ne peggukum? Pamaleheti niyu ke nekeyimu a te iling dutu su ig-uli ku seeye kaniyu.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{4}Migtabak sikandan, “Ware ka migpanlimbung wey migdeeg-deeg kanami wey ware ka degma migkuwa te minsan nekey ne egpuun te senge-etew.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{5}Ne ingkahiyan din sikandan, “Te seini ne aldew, egpakapamalehet ka Magbebaye wey ka Hari ne in-alam din te ware nakita niyu ne seyyup ne neyimu ku.”
\BibleParagraphStyleP
Ne migkahi sikandan, “Uya, egpakapamalehet ka Magbebaye.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{6}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{12:6: }Iks 6:26.}Ne ingkahiyan ni Samwil ka keet-etawan, “Ka Magbebaye ka mig-alam ki Muwisis wey ki Aarun ne egkeyimu ne pangulu te kabuybuyahan niyu ne me matig-Israil, wey sikandin ka migpalihawang kandan puun te Ihiptu.
\verseNumber{7}Ne kuntee, pabulus kew sasindeg due te tangkaan te Magbebaye, taheed te igpasuman-suman ku kaniyu ka langun ne meupiya ne neyimu te Magbebaye kaniyu wey te kabuybuyahan niyu.
\verseNumber{8}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{12:8: }Iks 2:23.}Ne migpangananey si Hakub wey ka me anak din te Magbebaye te diye sikandan te Ihiptu. Sikan naa ka impeuyan te Magbebaye si Muwisis wey si Aarun ne iyan migpalihawang te me kabuybuyahan niyu puun te Ihiptu, wey ka migpeugpe kandan te seini ne inged.
\verseNumber{9}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{12:9: a }Tal 4:2; \BibleCrossReferenceAnchor{b }Tal 13:1; \BibleCrossReferenceAnchor{c }Tal 3:12.}Piru inlingawan te me etew ka Magbebaye dan, sikan naa ka impatalu rin e sikandan ki Sisira, ka pangulu te sundalu ni Habin ne Hari te Hasur, wey te me matig-Pilistiya, wey te Hari te Muwab.
\verseNumber{10}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{12:10: }Tal 10:10-15.}Ne migpangananey sikandan te Magbebaye ne migkahi, ‘Nakasale key su mig-engkeran ney sikeykew Magbebaye, wey migpamakey key te me larawan ni Baal wey Astarut. Piru luwasa key kuntee puun te me kuntere ney wey egpamakey key e keykew.’
\verseNumber{11}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{12:11: a }Tal 7:1; \BibleCrossReferenceAnchor{b }Tal 4:6; \BibleCrossReferenceAnchor{c }Tal 11:29; \BibleCrossReferenceAnchor{d }1Sam 3:20.}Ne insuhu te Magbebaye si Gidyun,\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{12:11 }Te Hibruwanen: Hirubaal.} si Barak, si Hipta, wey sikeddiey. Ne inluwas ney sikaniyu puun te me kuntere niyu ne miglingut kaniyu. Ne kuntee, warad igkaaldek niyu te peg-ugpe niyu.
\verseNumber{12}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{12:12: }1Sam 8:19.}Te pegkakita niyu ne eglusuran kew e ni Nahas ne Hari te me kabuhalan ni Amun, migkahiyan ad e nikaniyu, ‘Egkeupian key te Hari ne egmandu kanami,’ minsan se ka Magbebaye ka Hari niyu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{13}“Ne kuntee seinid e ka Hari ne in-alam niyu. Imbuyu niyu sikandin wey imbehey e sikandin kaniyu te Magbebaye.
\verseNumber{14}Keupianan niyu ke igkaaldek niyu ka Magbebaye, egpamakayen, wey egtumanen ka me suhu din, wey ke eg-ikulen niyu duma te Hari niyu ka Magbebaye ne Manama niyu.
\verseNumber{15}Piru ke kene kew eg-ikul te Magbebaye, wey ke kene kew egtuman te me suhu din, eglegparan kew nikandin wey ka Hari niyu.
\verseNumber{16}Purisu paheed-geed kew sasindeg wey pitawa niyu ka kein-inuwan ne eggimuwen te Magbebaye due te tangkaan niyu.
\verseNumber{17}Tinggaani kuntee te trigu wey ware uran te seini ne timpu. Piru eg-umawen ku ka Magbebaye ne egpaluluhung wey egpeuran su eyew egkanengnengan niyu ke kamenu kareet ka neyimu niyu diye te tangkaan te Magbebaye pinaahi te pegbuyu niyu te Hari.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{18}Sikan naa, in-umew ni Samwil ka Magbebaye. Purisu migpaluluhung wey migpeuran ka Magbebaye te sika ne aldew wey naaldek-haldek ka langun ne etew te Magbebaye wey ki Samwil.
\verseNumber{19}Ne ingkahiyan si Samwil te langun ne etew, “Ampu ka te Magbebaye nu para te me suluhuanen nu su eyew kene key egpamatey su intimulan ney ka sale ney pinaahi te pegbuyu ney te Hari.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{20}Ne migkahiyan ni Samwil ka keet-etawan, “Kene kew kaaldek. Minsan nekeyimu kew te sika ne sale, piru kene kew engked te Magbebaye, ke kene, pamakaya niyu sikandin te intiru ne pusung niyu.
\verseNumber{21}Kene kew engked kandin tenged te ware karuan ne me diyus-diyus ne kene egpakabulig wey ke egpakaluwas naa kaniyu.
\verseNumber{22}Su kene egsamsamilian te Magbebaye ka keet-etawan din su egkeyilawan ka mabantug ne ngaran din, su ingkahale din ka peggimu rin kaniyu ne keet-etawan din.
\verseNumber{23}Kena a iya egsanggel ne eg-ampu para kaniyu, su ke kene ku seini eggimuwen, egpakasala a te Magbebaye. Ne egpanuluen ku sikaniyu te meupiya wey eleg ne dalan.
\verseNumber{24}Kaaldeki niyu re iya ka Magbebaye wey pamakaya niyu te intiru ne pusung niyu. Sumsumana niyu ka me kein-inuwan ne inggimu rin para kaniyu.
\verseNumber{25}Piru ke egpabulus kew ne eggimu te sale, egkengareetan kew iya lagkes ka Hari niyu.”

\BibleSectionHeading{Ka pegdew‑ey ni Samwil ki Saul}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{13}Tatelu ne pulu (30)\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{13:1 }Te Hibruwanen: lukes ne anak te leg‑un.} ka idad ni Saul te timpu ne neyimu sikandin ne Hari te Israil wey mighari sikandin te hep‑at ne pulu wey daruwa (42) ne leg‑un.\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{13:1 Kene ne klaru ka numiru diye te malehet ne migpuunan.}
\verseNumber{2}Mig-alam si Saul te tatelu ne libu (3,000) ne etew ne me matig-Israil. Ka daruwa ne libu (2,000), induma rin diye te Mikmas wey diye te bubungan te Bitil. Ka senge-libu (1,000), imparuma rin ki Diyunatan diye te Gibiya ne sakup te Binhamin. Ne impeuli din e diye te tagse ugpaan dan ka duma ne me etew.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{3}Inlusuran ni Diyunatan ka kampu te me matig-Pilistiya diye te Giba wey narineg seini te duma ne me matig-Pilistiya. Purisu, migsuhu si Saul ne egparahingen ka me trumpita te intiru ne Israil eyew te peglibulung te me Hibruwanen te pegpakiggira.
\verseNumber{4}Narineg te langun ne matig-Israil ne natalu ni Saul ka me matig-Pilistiya ne inlusuran din diye te kampu, ne egdumutan e sikandan te me matig-Pilistiya. Purisu, impeumew ka me sundalu eyew te peglibulung duma ki Saul diye te Gilgal.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{5}Ne miglibulung ka me matig-Pilistiya eyew egpakiggira te Israil: due tatelu ne pulu ne libu (30,000)\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{13:5 }Te duma ne me baseen, tatelu ne libu (3,000) re.} ne karwahi ran, wey hen‑em ne libu (6,000) ne etew ne migmangudde wey due me sundalu ne egpekeiling kasalig te pantad diye te ilis te weyig. Ne miggendiyad e sikandan te Mikmas, diye te igsile te Bit-Abin, wey diye dan e migkekampu.
\verseNumber{6}Te nakamaan-maan ka me matig-Israil te egkeenget-enget e sikandan su egkasegseg man‑e sikandan te me kuntere dan, nangeles e sikandan diye te me sulung, diye te mabbenes, diye te me dalama, diye te me lungag, wey diye te me belun.
\verseNumber{7}Ne miglapas e ka duma te Weyig ne Hurdan peendiye te Gad wey diye te Gilyad.
\BibleParagraphStyleP
Ne si Saul diye de mule te Gilgal wey migkelkel ka langun ne sundalu ne migduma kandin.
\verseNumber{8}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{13:8: }1Sam 10:8.}Ne migtetahad si Saul te pitu ne aldew diye te Gilgal sumale te ingkerew ni Samwil kandin, piru ware miggendiye si Samwil. Puun due, bunsud e egmemekegsuwey-suwey ka me sundalu ni Saul.
\verseNumber{9}Sikan naa ka migkahi e si Saul, “Uyana niyu kayi te keddi ka igpanubad ne egtutungen wey ka igpanubad para te keupianan.” Ne impanubad din e ka egtutungen ne igpanubad.
\verseNumber{10}Te nekeimpus e si Saul ka egpanubad, miggingume e si Samwil, sikan naa ka miglihawang e si Saul eyew te peg-alumama kandin.
\verseNumber{11}Ne mig-inse si Samwil, “Nekey‑a ka inggimu nu?”
\BibleParagraphStyleP
Ne migtabak si Saul, “Te pegpitew ku ne egmemekegsuwey-suwey e ka me sundalu wey ware ka migginguma te kerew nu, wey nalibulung e ka me matig-Pilistiya diye te Mikmas,
\verseNumber{12}nakakahi a, ‘Eglusuran ad iya kuntee te me matig-Pilistiya kayi te Gilgal, ne ware e re due nakapangananey te Magbebaye ne Manama.’ Sikan naa ka napehes a ne egpanubad te egtutungen ne igpanubad.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{13}Ne migkahiyan ni Samwil si Saul, “Keungelan ka inggimu nu. Ware nu tumana ka insuhu keykew te Magbebaye nu. Ke intuman nu seeye, egpaharien din perem ka kabuhalan nu te ware egtamanan kayi te Israil.
\verseNumber{14}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{13:14: }Him 13:22.}Piru kenad e kuntee egpakabulus sika se peghari te kabuhalan nu. Egpamitew e ka Magbebaye te igkahale din ne etew ne igkeupii rin ne eghari te keet-etawan din, tenged su ware nu tumana ka suhu din.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{15}Ne mig-awe e si Samwil diye te Gilgal wey miggendiyad e te inged ne Binhamin diye te Gibiya. Ne inseel ni Saul ka me sundalu ne nasame diye te kandin wey me hen‑em ne gatus (600) ka kasuluhan dan langun.
\verseNumber{16}Ne migkekampu diye te Giba ne sakup te Binhamin si Saul, si Diyunatan ne anak din, wey ka me etew rin, taheed te diye degma migkekampu ka me matig-Pilistiya te Mikmas.
\verseNumber{17}Ne due tatelu ne punduk te me matig-Pilistiya ne miglihawang puun te kampu ran eyew te pegpanlusud. Ka sabeka ne punduk, miggendiye te Upra diye te inged ne Suwal.
\verseNumber{18}Ka sabeka ne punduk, miggendiye te Bit-Hurun, wey ka sabeka ne punduk, miggendiye te katamanan te bubungan ne egpakapantew te napu te Sibuyim ne lenged te disirtu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{19}Te seini ne timpu ware Hibruwanen ne mannayab diye te intiru ne Israil tenged su ware tuhuti sikandan te me matig-Pilistiya su kema ke egmannayab sikandan te me kampilan dan wey me deldeg.
\verseNumber{20}Sikan naa ka eggendiye ka langun ne matig-Israil te me matig-Pilistiya eyew te pegpakamanga te me daru ran, piku ran, wasey ran, wey me galab dan.
\verseNumber{21}Ne mahal ka bayad te pegpakamanga te daru, wasey, piku, wey te iddus ne putew te tuked ne igdalusung te mananap.\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{13:21 }Te Hibruwanen: daruwa ne timman te pelata ka bayad te pegpakamanga te daru wey wasey. Ne tatelu ne timman te pelata ka bayad te pegpakamanga te piku wey te iddus ne putew te tuked ne igdalusung te mananap.}
\verseNumber{22}Sikan naa, ware kampilan wey deldeg te me etew ni Saul wey te me etew ni Diyunatan te aldew te gira, piru due mule ki Saul wey ki Diyunatan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{23}Ne miggendiye te migbangalug ne dalan te Mikmas ka sabeka ne punduk te me matig-Pilistiya eyew te pegbantey diye.

\BibleSectionHeading{Ka peglusud ni Diyunatan te me matig-Pilistiya}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{14}Sabeka ne aldew, migkahiyan ni Diyunatan ne anak ni Saul ka kanakan ne talag-uyan te panganiban din, “Kuwa kid. Eggendiye ki te kampu te me matig-Pilistiya ne seeye te talipag.” Piru ware din patahaa ka amey rin.
\verseNumber{2}Te seeye ne timpu, diye si Saul te diralem te kayu ne egngaranan te granada ne diye te Migrun ne marani te Gibiya. Ne hen‑em ne gatus (600) ne sundalu ka me duma rin.
\verseNumber{3}Sabeka te duma ni Saul iyan si Ahiyas ne migsaluub te ipud. Anak sikandin ni Ahitub ne suled ni Ikabud, ne anak ni Pinihas, ne anak ni Ili ne talagpanubad te Magbebaye ne Manama diye te Silu.
\BibleParagraphStyleP
Ne ware nakataha ka me etew te miggipanew si Diyunatan.
\verseNumber{4}Due dalama te tagse kakiliran te dalan ne egbayaan enni Diyunatan peendiye te kampu te me matig-Pilistiya. Ka limang ne dalama, egngaranan te Busis wey ka limang ne dalama, egngaranan te Sini.
\verseNumber{5}Ne diye te igkahibang ne balabahan ka sabeka ne dalama, marani te Mikmas. Ne diye degma te igkakawanan ne balabahan ka sabeka ne dalama, marani te Giba.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{6}Ingkahiyan ni Diyunatan ka kanakan ne talag-uyan te panganiban din, “Kuwa kid. Eggendiye ki te kampu te me matig-Pilistiya ne ware nenatulii.\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{14:6 }Ka me etew ne ware natulii senge-kakuwa ne migpasabut te ware sikandan nekeila te Manama, su ilaan ka pegpatuli te migpalintutuu te Manama.} Kema ke egbulihan ki te Magbebaye ne Manama, su ware egpakatigkel kandin te pegbehey kanta te kapanaluwan, minsan masalig ki wey ke deisek de.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{7}Ne migkahi ka talag-uyan te panganiban, “Himuwa nu ke nekey ka igkeupii nu, su egduma a keykew minsan nekey ka eggimuwen nu.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}Ne migkahi si Diyunatan, “Na, eggendiye kid wey egpakita ki kandan.
\verseNumber{9}Ke egkahiyan ki nikandan, ‘Tahari key due,’ ne diye ki re iya egsesasindeg te nalengeran ta wey kene ki egtakereg diye te kandan.
\verseNumber{10}Piru ke egkahi sikandan, ‘Takereg kew kayi,’ egtakereg ki iya su sika ka ilaan ne imbehey e te Magbebaye sikandan kanta.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{11}Purisu migpakita sikandan se daruwa diye te migbebantey ne me matig-Pilistiya. Ne migkahi ka me matig-Pilistiya, “Pitew kew! Due me Hibruwanen ne miglihawang puun te me lungag ne nangelesan dan.”
\verseNumber{12}Ne in-umew si Diyunatan wey ka duma rin te me matig-Pilistiya ne migbebantey te dalan te Mikmas ne migkahi, “Takereg kew kayi su due igpapitew ney kaniyu.”
\BibleParagraphStyleP
Ingkahiyan ni Diyunatan ka talag-uyan te panganiban din, “Iyal ka, sinundul ka keddi su imbehey e te Magbebaye sikandan diye te Israil.”
\verseNumber{13}Ne migpangahapkap si Diyunatan wey migsinundul kandin ka talag-uyan te panganiban din. Indula ni Diyunatan ka me matig-Pilistiya wey nenapeled sikandan, wey impangimatayan e te talag-uyan te panganiban din.
\verseNumber{14}Te hun‑a ne peglusud dan, daruwa ne pulu (20) ne etew ka napatey ran seled te me liware te teriyas ka kaluag.
\verseNumber{15}Ne naalatan ka langun ne me sundalu ne matig-Pilistiya, ka seeye se diye te kampu, diye te kamet, wey ka seeye se me talagbantey, lagkes ka seeye se migmanlusud. Ne dutu, miglilinug e te makeseg wey nasublaan pad iya sikandan ne naalatan.\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{14:15 }Te Hibruwanen: liyas puun te Manama.}

\BibleSectionHeading{Ka pegkatalu te me matig-Pilistiya}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{16}Ka me talagtameng ki Saul diye te Gibiya ne diye te inged ne Binhamin, nakakita te pegkewukag te me matig-Pilistiya.
\verseNumber{17}Ne ingkahiyan ni Saul ka me sakup din, “Seela niyu ka me sundalu wey pitawa niyu ke hentew ka ware kayi.” Te naseel ran e, nanengnengan dan ne ware si Diyunatan wey ka talag-uyan te panganiban din.
\verseNumber{18}Ne ingkahiyan ni Saul si Ahiyas, “Uyana nu kayi ka Tahuanan te Kasabutan\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{14:18 }Ka diye te sabeka ne sinulat, “Ipud” kene ne “Tahuanan te Kasabutan.”} te Manama.” Te sika ne timpu, diye te me matig-Israil ka Tahuanan te Kasabutan.
\verseNumber{19}Taheed te migpakiglalag si Saul te talagpanubad, nanasnasian e ne newukag ka me matig-Pilistiya diye te kampu ran. Ne ingkahiyan ni Saul ka talagpanubad, “Warad e timpu te peg-inse te Manama!”
\verseNumber{20}Ne miglibulung si Saul wey ka me sundalu rin, wey nangipanew e sikandan ka egpakiggira. Ne nakita ran ne amana nalibeg ka me matig-Pilistiya wey egmemekeg-uney-uney e egmemekegtibbas ka tagse sabeka.
\verseNumber{21}Te seini ne timpu, ka me Hibruwanen ne diye migdapig te me matig-Pilistiya wey migduma diye te kampu ran, diyad e man‑e migdapig te me matig-Israil ne sakup ni Saul wey ni Diyunatan.
\verseNumber{22}Ne migpanalukunan e degma te me matig-Israil ne nangeles diye te me bubungan te Ipraim ka me matig-Pilistiya, te narineg dan ne namallahuy e ka me matig-Pilistiya.
\verseNumber{23}Ne nakalihad pad diye te Bit-Abin ka egpahiggireey. Ne inluwas te Magbebaye ka me matig-Israil te seeye ne aldew.

\BibleSectionHeading{Ka neneyitabu te neimpusan e ka gira}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{24}Ne migmahuye ka me matig-Israil te seeye ne aldew tenged te saad ni Saul ne miggenendue, “Igdilus seeye se etew ne egkeen te kene pad egmarusilem, te kene e pad egpakasuli te me kuntere ku.” Purisu ware sabeka kandan ne migkeen te sika ne aldew.
\verseNumber{25}Ne nangendiye te katalunan ka langun ne etew wey due teneb ne nakita ran diye te tane.
\verseNumber{26}Piru ware minsan sabeka ne miggeram dutu tenged te kaaldek dan te saad ni Saul.
\verseNumber{27}Piru ware nakarineg si Diyunatan te saad te amey rin ne keilangan ne igpatuman te me etew, sikan naa ka indallut din te teneb ka pupul te tuked din wey inggeraman din seini. Ne dutu, migmanekal e sikandin.
\verseNumber{28}Ne migkahiyan sikandin te sabeka te me sundalu, “Migpehet-pehet pe ma migsesaad ka amey nu te me etew ne migkahi, ‘Igdilus seeye se etew ne egkeen te seini ne aldew.’ ” Sika iya ka egpuunan ne migmagguye ka me etew.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{29}Ne migkahi si Diyunatan, “Nakasamuk de te keet-etawan ka amey ku! Pitawa niyu, meupiye e se peggeram-geram ku su miggeram e ma te deisek ne teneb.
\verseNumber{30}Meupiya pad ke nangeen ka me etew te seeye se nenaahew ran puun te me kuntere dan te seini ne aldew, wey masalig bu pad perem ka napatey ta ne me matig-Pilistiya.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{31}Te seeye ne aldew, impangimatayan dan ka me matig-Pilistiya puun te Mikmas peendiye te Ayalun. Ne dutu migmahuye e ka me etew.
\verseNumber{32}Sikan naa ka migmaag-ahawey e sikandan te nenaahew ran ne me karniru, me baka, wey impanggilang dan e seini. Ne ingkeen dan e ka ngalap ne duen pad langesa.
\verseNumber{33}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{14:33: }Hin 9:4; Lib 7:26-27; 17:10-14; 19:26; Diy 12:16,23; 15:23.}Ne due nakanangen ki Saul, “Nakasale ka keet-etawan diye te Magbebaye pinaahi te pegkeen te ngalap ne due langesa.”
\BibleParagraphStyleP
Ne migkahi si Saul, “Me talagsupak kew te kasabutan! Lilid kew te dakel ne batu kayi te lenged ku.
\verseNumber{34}Pangendiye kew te me etew wey kahii niyu te egpeuyanen ka tagse sabeka te baka rin wey karniru, wey igpahilang kandan kayi wey igpakeen. Ne kene kew himu te sale diye te Magbebaye ne Manama pinaahi te pegkeen te ngalap ne duen pad langesa.” Purisu ka tagse sabeka te seeye ne karusileman migmanguyan te ayam wey inggilang dan seini.
\verseNumber{35}Ne miggimu si Saul te altar ne tutunganan te igpanubad para te Magbebaye wey seeye ka hun‑a ne altar ne inggimu rin.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{36}Ne migkahi si Saul, “Egtupangan ta te marusilem egpanalukuni ka me matig-Pilistiya wey eg-aminen ta sikandan egpangimatayi wey egpanguen ta ka langun ne kasangkapan dan taman te maselem.”
\BibleParagraphStyleP
Ne migkahi sikandan, “Himuwa nu ke nekey ka insuman-suman nu ne meupiya.”
\BibleParagraphStyleP
Piru migkahi ka talagpanubad, “Eg-inse ki pad te Manama.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{37}Ne mig-inse si Saul te Manama ne miggenendue, “Egtupangan ney naa egpanalukuni ka me matig-Pilistiya? Igpareeg nu naa sikandan kanami?” Piru ware migtabak ka Manama te sika ne aldew.
\verseNumber{38}Ne migkahi si Saul, “Hendini kew, sikaniyu se langun ne pangulu te me sundalu,\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{14:38 }Te Hibruwanen: keet-etawan.} su egnengnengan ta ke nekey ne sale ka neyimu ta te seini ne aldew.
\verseNumber{39}Ne egpahunlibet a te manekal ne Magbebaye ne migluwas te Israil ne eggimatayan iya seeye se nakasale, minsan pad ke sika se anak ku ne si Diyunatan.” Piru ware sabeka te me etew ne migtabak kandin.
\verseNumber{40}Ne ingkahiyan din ka langun ne matig-Israil, “Duen kew sasindeg te limang wey kayi key degma egsasindeg ki Diyunatan ne anak ku te limang.”
\BibleParagraphStyleP
Ne ingkahiyan te me etew si Saul, “Himuwa nu ke nekey ka insuman-suman nu ne meupiya.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{41}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{14:41: }Num 27:21; 1Sam 28:6.}Purisu mig-ampu si Saul ne miggenendue, “He Magbebaye, ne iyan ka Manama te Israil, tabaka a nikeykew te eleg ne tabak.” Ne migpintut-pintut\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{14:41 }Ka inggamit te pegpintut-pintut iyan ka “Urim” wey “Tumim” ne iyan ka me ngaran te daruwa ne matulus ne batu ne inggamit dengan te me talagpanubad te pegnengneng te igkeupii te Manama.} si Diyunatan wey si Saul wey sikandan ka naalam wey kene ne ka me etew.
\verseNumber{42}Ne migkahi si Saul, “Na, pintut-pintuta key ki Diyunatan.” Ne si Diyunatan ka naalam.
\verseNumber{43}Ne mig-insaan ni Saul si Diyunatan, “Nangeni a ke nekey ka inggimu nu.”
\BibleParagraphStyleP
Ne migtabak si Diyunatan, “Miggeram a te deisek ne teneb pinaahi te pupul te tuked ku. Egpatey ad bes iya seini.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{44}Ne migtabak si Saul, “Uya, egdusaan a perem te Magbebaye te mangune-kune ke kene ka egpatey, Diyunatan.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{45}Piru ingkahiyan te keet-etawan si Saul, “Eggimatayan bes mule si Diyunatan ne iyan nekeyimu te dakel ne kapanaluwan te Israil? Kene egkaayun! Migsaad key te manekal ne Magbebaye ne ware minsan sabeka ne egkarutdut ne bulbul rin, su imbulihan ma sikandin te Manama te neyimu rin te seini ne aldew.” Purisu naluwas te keet-etawan si Diyunatan te iling kayi ne paahi.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{46}Ne warad e migpabulus si Saul ka miglupug te me matig-Pilistiya, wey nanguli e ka me matig-Pilistiya diye te inged dan.

\BibleSectionHeading{Ka peghari ni Saul wey ka pamilya rin}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{47}Te timpu ne mighari si Saul te Israil, migpakiggira sikandin te langun ne kuntere din diye te nalein-lein ne inged: diye te Muwab, diye te Amun, diye te inged te Idum, wey te me Hari diye te Suba wey te me matig-Pilistiya. Ne minsan hendei sikandin egpakig-ehet, egpanalu iya sikandin.
\verseNumber{48}Ne mabulut ne migpakiggira si Saul wey natalu rin ka me Amalikanen wey inluwas din ka me matig-Israil puun te seeye se migpangahew te me karatuan dan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{49}Ne ka me lukes ne anak ni Saul iyan si Diyunatan, si Isbi, wey si Malkisuwa. Ne ka me anak din ne me malitan iyan si Mirab, ka kakey wey si Mikal, ka hari.
\verseNumber{50}Ne iyan asawa ni Saul si Ahinuwam, ne anak ni Ahimaas. Ka pangulu te me sundalu ni Saul iyan si Abnir, ne anak te anggam din ne si Nir.
\verseNumber{51}Ka amey ni Saul iyan si Kis; wey ka amey ni Abnir iyan si Nir, ne me anak ni Abiyil.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{52}Taheed te neuyag pad si Saul, due masumpit ne egpahiggireey ne me matig-Pilistiya wey me matig-Israil. Ne egsundaluwen ni Saul ke due egkakita rin ne manekal ne etew wey ke mabulut naa.

\BibleSectionHeading{Ka pegdereet ni Saul te me Amalikanen}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{15}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{15:1: }1Sam 10:1.}Ne ingkahiyan ni Samwil si Saul, “Sikeddiey ka impeendini te Magbebaye ne Manama eyew te peg-itis keykew te lana isip Hari te keet-etawan din, ne iyan ka me matig-Israil. Purisu pammineha nu seini se lalag ne egpuun te Amana ne Maresen ne Magbebaye ne miggenendue,
\verseNumber{2}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{15:2: }Iks 17:8-14; Diy 25:17-19.}‘Egdusaan ku ka me Amalikanen tenged te peggepas dan te me matig-Israil te timpu te peglihawang dan puun te Ihiptu.
\verseNumber{3}Sikan naa, lusuri nu ka me Amalikanen wey dereeti nu sikandan langun, lagkes ka langun ne diye te kandan. Pangimatayi nu ka me lukes, me malitan, me bate, wey ka me egsusu pad, ka me baka, me karniru, me kamil, wey ka me asnu.’ ”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{4}Purisu impeumew ni Saul ka keet-etawan peendiye te Tilim wey inseel rin sikandan diye. Ne daruwa ne gatus ne libu (200,000) ne sundalu ka egpuun te Israil wey sapulu ne libu (10,000) ne sundalu ka egpuun te Huda.
\verseNumber{5}Ne miggendiye si Saul te siyudad te Amalik duma te me sakup din wey miggepas sikandan diye te weyig ne wey re egkaweyihi ke ting-uran.
\verseNumber{6}Ne migkahiyan ni Saul ka me Kinihanen, “Pangawe kew, pariyu kew te me Amalikanen eyew kene ku sikaniyu iglagkes te egpangimatey duma kandan tenged su in-ay-ayaran niyu ka langun ne matig-Israil te timpu ne miglihawang sikandan te Ihiptu.” Purisu migpariyu e ka me Kinihanen puun te Amalikanen.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{7}Ne natalu ni Saul ka me Amalikanen puun te Habila taman te Sur ne diye dapit te igsile te Ihiptu.
\verseNumber{8}Ne indakep din si Agag ne Hari te me Amalikanen, piru impangimatayan din ka langun ne etew rin pinaahi te kampilan.
\verseNumber{9}Ne ware himatayi ni Saul wey te me sundalu rin si Agag wey ka subla ne meupiya ne me karniru wey me baka, minsan ka mallambeg ne me nati ran, wey ka langun ne meupiya. Piru indereetan dan mule ka langun ne egkasamsamilian wey ka ware karuan.

\BibleSectionHeading{Ka pegsamsamili te Manama ki Saul}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{10}Ne impanengneng te Magbebaye si Samwil,
\verseNumber{11}“Nekegsendit a te inggimu ku ne Hari si Saul su in-engkeran ad nikandin wey ware din e tumana ka me suhu ku.” Nabelu si Samwil wey mig-ampu te Magbebaye te intiru ne marusilem.
\verseNumber{12}Te pegkapawe, migselem-selem mig-enew si Samwil eyew egpakiglalag ki Saul, piru due nakanangen kandin ne miggendiye si Saul te Karmil wey migpeg-untud-untud te me batu ne tuus te pegkeetew rin. Te nekeimpus e sikandin, miggendiyad e sikandin te Gilgal.
\verseNumber{13}Ne miggendiyaan ni Samwil si Saul. Te neumaan din e sikandin, migkahi e si Saul, “Egpanalanginan ka perem te Magbebaye. Natuman kud e ka me suhu din.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{14}Ne migkahi si Samwil, “Mania te due egmammihi-mihi ne me karniru wey egmangngaa-ngaa ne me baka?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{15}Migtabak si Saul, “Impanguyan sika te me sundalu puun te me Amalikanen. Ware dan pangimatayi ka subla ne meupiya ne me karniru wey me baka su eyew igpanubad dan te Magbebaye ne iyan ka Manama nu. Piru in-amin ney te egpangimatey ka duma.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{16}Ne ingkahiyan ni Samwil si Saul, “Peeneng-eneng ka! Egnangenan ku sikeykew te inlalag keddi te Magbebaye ganna te marusilem.”
\BibleParagraphStyleP
Ne migkahi si Saul, “Uya, nangeni a.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{17}Ne migkahi si Samwil, “Minsan se migsuman-suman ka ne kene ne impurtanti ka pegkeetew nu piru inggimu ka te Magbebaye ne pangulu pinaahi te peg-alam keykew isip Hari te me tribu te Israil.
\verseNumber{18}Insuhu ka te Magbebaye te sabeka ne hipanawan. Migkahi sikandin, ‘Hipanew ka, gulaa nu te egpangimatey ka langun ne makasesale ne iyan ka me Amalikanen. Giraa nu sikandan taman te egkaamin nu sikandan te egpangimatey.’
\verseNumber{19}Piru mania te ware nu tumana ka Magbebaye? Mania te nasi ka naalamlam ka migpanguwa te me kasangkapan dan? Mania te inggimu nu seini se mareet diye te tangkaan te Magbebaye?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{20}Ne migtabak si Saul, “Intuman ku ka Magbebaye wey innipanawan ku ka insuhu din keddi. Inggule ku te egpangimatey ka me Amalikanen wey indakep ku si Agag ne Hari dan.
\verseNumber{21}Piru nanguyan ka me sundalu te subla ne meupiya ne me karniru wey me baka puun te seeye se eleg ne egdereetan. In-uyan dan seini kayi te Gilgal su eyew igpanubad dan te Magbebaye, ne iyan ka Manama nu.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{22}Ne migkahi si Samwil,
\BibleParagraphStyleQ
“Subla naa ne egkahale ka Magbebaye te igmanubad
\BibleParagraphStyleQQ
wey te me egtutungen ne igpanubad du te pegtuman kandin?
\BibleParagraphStyleQ
Tantanuri nu ne meupiya pad ka pegtuman wey ka pegpammineg te Magbebaye
\BibleParagraphStyleQQ
du te igpanubad ne egtutungen wey te kalambuan te me lukesan ne karniru.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{23}Su ka pegsukul te Magbebaye
\BibleParagraphStyleQ
egpekeiling te sale te pegpanlambus.
\BibleParagraphStyleQ
Ka pegkamakehal te ulu
\BibleParagraphStyleQQ
egpekeiling te sale te pegsimba te me diyus-diyus.
\BibleParagraphStyleQ
Tenged su insamsamilian nu ma ka lalag te Magbebaye,
\BibleParagraphStyleQQ
insamsamilian kad degma nikandin isip Hari.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{24}Ne ingkahiyan ni Saul si Samwil, “Nakasala a su nasupak ku ka suhu te Magbebaye wey seeye se inlalag nu keddi, su naaldek a te me etew, purisu imparumdumaan ku sikandan.
\verseNumber{25}Purisu pasayluwe e re ubag nikeykew te me sale ku, wey dumeyi e red nikeykew eyew egsimbeen ku ka Magbebaye.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{26}Ne ingkahiyan ni Samwil si Saul, “Kene ku egdumaan sikeykew su insamsamilian nu ma ka lalag te Magbebaye, purisu insamsamilian kad degma te Magbebaye isip Hari te Israil.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{27}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{15:27-28: }1Sam 28:17; 1Har 11:30-31.}Te peg-inniyug e ni Samwil eyew eggipanew e, inggen-genan ni Saul ka pulipusan te kumbale din wey nahisi seini.
\verseNumber{28}Ne migkahiyan sikandin ni Samwil, “Te seini ne aldew, in-awe e te Magbebaye due te keykew ka migharian te Israil iling te peggen-gen nu te kumbale ku ne nahisi. Ne imbehey rin e seini diye te sabeka ne sumbaley nu ne meupiya pad keykew.
\verseNumber{29}Kene eg-uubat wey kene egkaalin ka suman-suman te Manama ne imbantug te Israil su kene sikandin ne iling te etew ne egkaalin ka suman-suman.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{30}Ne migkahi si Saul, “Piru minsan pad nakasala a, tahure e red diye te tangkaan te me igbuyag te keet-etawan ku wey diye te tangkaan te intiru ne Israil, wey dumeyi e red nikeykew eyew egsimbeen ku ka Magbebaye ne iyan ka Manama nu.”
\verseNumber{31}Sikan naa ka migdumaan e ni Samwil si Saul, wey migsimba te Magbebaye si Saul.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{32}Ne migkahi si Samwil, “Uyana niyu kayi te keddi si Agag, ka Hari te me Amalikanen.” Ne migparani si Agag diye te kandin ne ware ingkalaggew, wey migkahi sikandin diye te suman-suman din, “Malehet iya ne kena ad nikandan eggimatayan.”
\verseNumber{33}Piru migkahi si Samwil, “Nawaraan ka me malitan te me anak dan tenged te pegpangimatey nu pinaahi te kampilan, ne puun due, egkawaraan degma te anak ka iney nu.” Ne intadtad e ni Samwil si Agag diye te tangkaan te Magbebaye diye te Gilgal.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{34}Te neimpusan e sika, miggendiyad e si Samwil te Rama. Ne si Saul, mig-uli e degma diye te baley rin diye te Gibiya.
\verseNumber{35}Ne warad mig-abey migpakigkita si Samwil ki Saul taman te migpatey e sikandin piru miglungku sikandin te neyitabu ki Saul. Ne nekegsendit ka Magbebaye te inggimu rin ne Hari te Israil si Saul.

\BibleSectionHeading{Ka peg-itis ki Dabid te lana isip Hari}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{16}Ne mig-inse ka Magbebaye ne Manama ki Samwil, “Ken‑u ka egkataman ka eglungku tenged te pegsamsamili ku ki Saul isip Hari? Hipenua nu te lana ka sungey ne tahuanan te lana wey hendiye ka te Bitlihim diye ki Hisi su in-alam ku ne Hari ka sabeka te me anak din.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{2}Ne migkahi si Samwil, “Egmenuwen ku te eggendiye? Su ke egkanengnengan seini ni Saul, eggimatayan a nikandin!”
\BibleParagraphStyleP
Piru migkahiyan sikandin te Magbebaye, “Uyan ka te beyan ne baka ne ware pad anak wey ke eg-insaan ka, kahii nu, ‘Miggendini a eyew te pegpanubad te mananap ne egtutungen para te Magbebaye.’
\verseNumber{3}Ne hinggata nu si Hisi ne egtambung te pegpanubad wey egnangenan ku sikeykew te eggimuwen nu. Itisi nu te lana ka etew ne in-alam ku ne egkeyimu ne Hari.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{4}Intuman ni Samwil seeye se ingkahi te Magbebaye. Te pegginguma rin diye te Bitlihim, ingkelkel ka me igdatu te lungsud te pegsinug-ung kandin wey mig-inse, “Keupianan naa ka innendini nu kanami?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{5}Ne migkahi sikandin, “Uya, miggendini a eyew te pegpanubad te mananap ne egtutungen para te Magbebaye. Matulusa niyu ka pegkeetew niyu wey duma kew keddi te egpanubad.” Ne inlinisan din degma si Hisi wey ka me anak din, wey ingginggat din sikandan ne egduma te egpanubad.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{6}Te pegginguma ran, nakita ni Samwil si Iliyab wey migkahi sikandin diye te suman-suman din, “Sikandin en iya ka in-alam te Magbebaye ne egkeyimu ne Hari.”
\verseNumber{7}Piru migkahiyan si Samwil te Magbebaye, “Kene ka pitew te ulaula rin wey te kalayat din su insamsamilian ku sikandin. Kene ne iyan ku egpitawen ka egpitawen te etew ne iyan sika se peglelawa, ke kene, iyan ku egpitawen ka pusung te etew.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}Ne in-umew ni Hisi ka anak din ne si Abinadab wey diye din ipabaye te tangkaan ni Samwil. Ne migkahi si Samwil, “Kene degma ne sikandin ka in-alam te Magbebaye.”
\verseNumber{9}Ne impalihad e man‑e ni Hisi si Sama diye te tangkaan ni Samwil. Ne migkahi red man‑e si Samwil, “Kene ne sikandin ka in-alam te Magbebaye.”
\verseNumber{10}Impalihad ni Hisi diye te tangkaan ni Samwil ka pitu te me anak din wey migkahi si Samwil, “Ware kayi te kandan ka in-alam te Magbebaye.”
\verseNumber{11}Ne mig-inse si Samwil ki Hisi, “Seini re iya langun ka me anak nu?”
\BibleParagraphStyleP
Migtabak si Hisi, “Duen pad kinaariyan piru migtameng sikandin te karniru.”
\BibleParagraphStyleP
Ne migkahiyan ni Samwil si Hisi, “Ipaangey nu sikandin su kene ki egpaminnuu eyew egkeen ke kene sikandin egginguma.”
\verseNumber{12}Sikan naa ka impaangey e ni Hisi ka kinaariyan. Malalab-lalab sikandin, mateles ka mata rin, wey mateles sikandin ne egpitawen. Ne migkahiyan te Magbebaye si Samwil, “Sasindeg ka. Itisi nu sikandin te lana, su sikandin ka in-alam ku.”
\verseNumber{13}Ne ingkuwa ni Samwil ka sungey ne intahuan te lana wey in-itisan din si Dabid diye te tangkaan te me suled din. Ne sahuhune ne miglene ka Panisingan te Magbebaye diye te kandin wey migpalunggehaat seini diye te kandin te seeye ne aldew. Ne mig-uli e si Samwil diye te Rama.

\BibleSectionHeading{Ka peg-angey ni Saul ki Dabid}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{14}Te seeye ne timpu, mig-awe e ka Panisingan te Magbebaye ne Manama diye ki Saul wey egginhinaalreken e sikandin te mareet ne panisingan ne impeuyan te Magbebaye.
\verseNumber{15}Ne migkahiyan si Saul te me suluhuanen din, “Mahal ne Hari, iyan egginhinaalrek keykew ka sabeka ne mareet ne panisingan ne impeuyan te Magbebaye.
\verseNumber{16}Purisu, tuhuti key ne egpamitew te etew ne egkateu ne egpangelit te alpa. Ne emun ke egginaalreken ka te mareet ne panisingan ne impeuyan te Magbebaye, egpangelit e sikandin te alpa wey egmeupiye e ka eggeramen nu.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{17}Purisu migkahi si Saul, “Ne uya, pamitawi a te etew ne amana egkateu ne eg-ealpa wey uyana niyu sikandin kayi.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{18}Ne sabeka te me kanakan ka migkahi, “Nakanengneng a te due sabeka te me lukes ne anak ni Hisi ne matig-Bitlihim ne egkateu ne eg-ealpa. Mabulut sikandin ne bahani, meupiya ne eglalag, mateles ne egpitawen, wey migduma kandin ka Magbebaye.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{19}Purisu migsuhu si Saul te me etew ne egpahuhuren diye ki Hisi eyew te pegkahi, “Ipeendini nu si Dabid ne anak nu, ka talagtameng te me karniru.”
\verseNumber{20}Ne migkuwa si Hisi te sabeka ne asnu wey indulanan din seini te paan wey te sabeka ne puntil ne binu, wey sabeka ne nati te kambing. Ne impeuyan din e seini ki Dabid diye ki Saul.
\verseNumber{21}Miggendiye si Dabid ki Saul wey migtrabahu diye te kandin. Ingkeupii amana sikandin ni Saul wey inggimu sikandin ne talag-uyan te me panganiban din.
\verseNumber{22}Ne impanagtahaan ni Saul si Hisi te seini ne lalag, “Tuhuti nu ne egpalunggehaat pad si Dabid ne egtrabahu kayi te keddi su igkeupii ku sikandin.”
\verseNumber{23}Ne eg-ealpa si Dabid tagse egginaalreken si Saul te mareet ne panisingan ne impeuyan te Magbebaye. Sikan naa ka egkaalipaspasan si Saul wey egmeupiya ka eggeramen din. Ne eg-awe e diye te kandin ka mareet ne panisingan.

\BibleSectionHeading{Ka pegkaaldek te me matig-Israil ki Gulayat}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{17}Te seeye ne timpu, miglibulung ka me sundalu te me matig-Pilistiya diye te Suku ne sakup te Huda eyew egpakiggira. Diye sikandan migkekampu te Ipis-Damin ne elat-elat te Suku wey te Asika.
\verseNumber{2}Ne miglibulung degma si Saul duma te me matig-Israil wey migkekampu diye te napu te Ila, wey migpangandam sikandan eyew egpakiggira te me matig-Pilistiya.
\verseNumber{3}Ne migmanasindeg ne migpatalipahey te bubungan ka me matig-Pilistiya wey ka me matig-Israil. Ne due napu diye te eletanan dan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{4}Ne due sabeka ne etew ne miglihawang puun te kampu te me matig-Pilistiya ne egngaranan ki Gulayat ne matig-Gat. Mangngateu sikandin ne egpakiggira wey me tatelu ne mitrus ka kalayat din.
\verseNumber{5}Migsaluub sikandin te hilmit ne burunsi wey due degma burunsi ne inhagpi rin te kumeng din ne me lalimma ne pulu wey pitu (57) ne kilu ka kabehat.
\verseNumber{6}Ne insaluuban din degma te burunsi ka me lisen din wey migsel-ey sikandin te kampilan ne burunsi.
\verseNumber{7}Mabehat wey makepal ka deldeg din, wey putew se pupul kayi ne due me pitu ne kilu se kabehat. Ne miggun‑a kandin ka talag-uyan te kalasag din.
\verseNumber{8}Migsasindeg sikandin wey impanguleyian din ka me matig-Israil, “Mania te seini kew langun ka egpakiggira? Sabeka a ne matig-Pilistiya ne bahani wey sikaniyu me suluhuanen ni Saul. Alam kew te sabeka ne etew eyew egpakigsikdel keddi!
\verseNumber{9}Ke egkeelehan a nikandin wey egkeyimatayan a nikandin, egkeyimu key e ne me suluhuanen niyu. Piru ke egkatalu ku sikandin wey egkapatey, egkeyimu kew e ne me suluhuanen ney wey egpamakey kanami.”
\verseNumber{10}Ne migkahi si Gulayat, “Me sundalu te Israil, hentew kaniyu ka eg-atu keddiey? Ipeendini niyu ka sabeka ne etew su egpasikdeley key.”
\verseNumber{11}Te pegkarineg dutu ni Saul wey te langun ne me matig-Israil, nangelkel e sikandan langun wey nenaaldek amana.

\BibleSectionHeading{Si Dabid wey si Gulayat}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{12}Si Dabid, anak te matig-Iprata ne egngaranan ki Hisi ne diye mig-ugpe te Bitlihim ne sakup te Huda. Due walu ne me lukes ne me anak ni Hisi. Te peghari ni Saul, buyag e amana sikandin.
\verseNumber{13}Ne migduma ki Saul ka tatelu ne kakey te me anak ni Hisi diye te giraanan. Sikandan si Iliyab ka kinakakayan, si Abinadab ka igkarangeb, wey si Sama ka igkatelu.
\verseNumber{14}Ne si Dabid ka kinaariyan. Ne ka tatelu ne kakey rin, egduma-ruma ki Saul te egpakiggira,
\verseNumber{15}ne sikandin, eg-uli-uli de mule puun diye ki Saul su egtameng ma sikandin te me karniru te amey rin diye te Bitlihim.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{16}Ne inlelalisan ni Gulayat ka me matig-Israil te tagse aldew wey marusilem te hep‑at ne pulu (40) ne aldew.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{17}Ne ingkahiyan ni Hisi ka anak din ne si Dabid, “Kua nu seini se me liware te saku ne trigu ne insandag wey sapulu ne timman ne paan wey dagdahawi nu uyana diye te me suled nu diye te kampu.
\verseNumber{18}Uyana nu degma diye te pangulu te sundalu seini se sapulu ne timman ne egkakeen ne egngaranan te kisu, wey pangemustaa nu degma ka peg-ugpe te me suled nu. Te peg-uli nu, uyan ka te minsan nekey ne egpamalehet ne meupiya red sikandan.
\verseNumber{19}Diye kuntee te napu te Ila si Saul wey ka me suled nu, wey ka langun ne me matig-Israil, ka egpakiggira te me matig-Pilistiya.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{20}Purisu te seup ne aldew, migselem-selem mig-enew si Dabid wey inggaat din ka me karniru diye te sabeka ne talagtameng, wey miggipanew e sikandin ne in-uyan din ka egkakeen sumale te insuhu ni Hisi kandin. Te pegginguma rin diye te kampu te me matig-Israil, egligwang e ka me sundalu ne migmanguleyi eyew egpakiggira.
\verseNumber{21}Ne migpatangkeey e ka me matig-Israil wey ka me matig-Pilistiya ne andam e ne egpahiggireey.
\verseNumber{22}Ne inggaat ni Dabid ka inuyanan din diye te talagtameng te me kasangkapan wey migpallahuy diye te migluyud ne me sundalu eyew te pegpangemusta te me suled din.
\verseNumber{23}Taheed te migpakiglalag pad sikandin kandan, mig-awe e mule puun te punduk te me sundalu si Gulayat, ka Pilistihanen ne matig-Gat ne mangngateu ne egpakiggira wey inlelalisan din e man‑e ka me matig-Israil, wey narineg seeye ni Dabid.
\verseNumber{24}Te pegkakita te me matig-Israil ki Gulayat, amana sikandan nenaaldek wey namallahuy e.
\verseNumber{25}Ne migmalalahey sikandan ne miggenendue, “Nakita niyu sika se etew ne egpatakereg? Migtakereg iya sikandin eyew te peglelalis te me matig-Israil. Ne egbehayan te Hari te dakel ne karatuan ka seeye se egpakapatey kandin wey igpaasawa rin pad kandin ka anak din ne malitan. Ne kene pad iya man‑e egpabayaren te buhis te Israil ka pamilya te amey rin.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{26}Ne mig-inse si Dabid te etew ne diye te marani rin, “Nekey‑a ka igdasag te seeye se etew ne egpakapatey te sika ne matig-Pilistiya wey egpakaluwas te Israil puun te pegkeyilew? Hentew‑a sika se matig-Pilistiya ne ware migpalintutuu te Manama\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{17:26 }Te Hibruwanen: luep.} ne miglelalis te me sundalu te manekal ne Manama?”
\verseNumber{27}Ne innangenan sikandin te me etew meyitenged te dasag ne egkarawat te seeye se etew ne egpakapatey ki Gulayat.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{28}Ne nabelu amana si Iliyab, ka kinakakayan ne suled ni Dabid te pegkarineg te migpakiglalag sikandin te me etew. Ne migkahiyan din si Dabid, “Mania te miggendini ka? Hentew‑a ka inggaatan nu te pila-pila ne karniru ta diye te disirtu? Nakanengneng a te pegkaambug nu, wey te kareet te suman-suman nu. Miggendini ke re eyew te pegpitew te gira.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{29}Migkahi si Dabid, “Nekey‑a ka neyimu ku ne mareet? Mig-inse e man de!”
\verseNumber{30}Mig-inniyug si Dabid wey mig-inse e man‑e sikandin diye te lein ne me etew te sikan ded ne inse wey iling ded te hun‑a ne tabak ka intabak te me etew kandin.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{31}Te pegkarineg te me etew te ingkahi ni Dabid, innangen dan e seini ki Saul wey impakuwe e ni Saul si Dabid.
\verseNumber{32}Ingkahiyan ni Dabid si Saul, “Ware sabeka kanta ne eleg ne egkaliyasan te sika ne matig-Pilistiya. Sikeddi se suluhuanen nu, egpakig-ehet kandin.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{33}Ne migtabak si Saul, “Kene ke pad ne eleg ne egpakig-ehet te sika ne matig-Pilistiya su egkankanakan ke pad wey bahani e mule sikandin bunsud pad te pegkabate din.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{34}Piru migtabak si Dabid, “Nakapaney a ne talagtameng te me karniru te amey ku. Ke due liyun wey ke usu naa ne egdawi te nati te karniru puun te punduk,
\verseNumber{35}eglupuhen ku seeye wey eglampesan, wey eg-ahawen ku ka karniru ne migbange din. Ke egbaliyung seini keddi, eggen-genan ku ka sumpe din, eglampesan, wey eggimatayan ku.
\verseNumber{36}Nakapatey a te liyun wey te usu, ne sika se matig-Pilistiya ne ware migpalintutu te Manama\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{17:36 }Te Hibruwanen: luep.} egpekeiling te seeye se nangimatayan ku tenged su inhanggat din ma ka me sundalu te manekal ne Manama.”
\verseNumber{37}Ne migpabulus si Dabid ka miglalag, “Inluwas a te Magbebaye puun te liyun wey te usu, purisu egluwasen e red degma nikandin puun te sika ne matig-Pilistiya.”
\BibleParagraphStyleP
Ne ingkahiyan ni Saul si Dabid, “Ne ayun kad iya ka egpakig-ehet kandin wey egdumaan ka te Magbebaye!”
\verseNumber{38}Ne impakukumbale ni Saul si Dabid te kumbale din te egpakiggira wey impasaluub din sikandin te hilmit ne burunsi, wey impaagpiyan din te burunsi ka kumeng din.
\verseNumber{39}Insiniket ni Dabid ka kampilan ni Saul wey mig-eleg-eleg miggipanew piru egkewuyut sikandin tenged su ware sikandin nalayam kayi, sikan naa ka ingkahiyan din si Saul, “Egkewuyut a ke egsaluub a kayi su wara a nalayam.” Purisu inluung ni Dabid seeye.
\verseNumber{40}Ne ingkuwa rin ka tuked din wey mig-alam sikandin te lalimma ne batu ne mallurung diye te bangalug wey intahu din diye te puyungut din te egtameng te karniru. Ne migparani si Dabid ki Gulayat ne mig-uyan te lambuyug.

\BibleSectionHeading{Ka pegpabunuey ni Dabid wey Gulayat}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{41}Ne migsinug-ung degma ki Dabid si Gulayat ne miggun‑a kandin ka talag-uyan te me kalasag din.
\verseNumber{42}Te namelmelehan e ni Gulayat si Dabid, inlemetan din e sikandin tenged su egkankanakan mem pad sikandin wey malalab-lalab ka beneng, wey mateles sikandin ne egpitawen.
\verseNumber{43}Ne ingkahiyan din si Dabid, “Mania, asu a su eg-uyan ke re te tuked ka egparani keddi?” Ne indilus din e si Dabid pinaahi te me manama rin.
\verseNumber{44}Migkahi sikandin, “Dani ka keddi su igpakeen ku te me manuk-manuk wey te me mahintalunan ka sapu nu.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{45}Ne ingkahiyan ni Dabid si Gulayat, “Migdani ka keddi ne mig-uyan te kampilan, deldeg, wey pungyal piru migdani a keykew pinaahi te ngaran te Amana ne Maresen ne Magbebaye, ne iyan ka Manama te me sundalu te Israil ne inlemetan nu.
\verseNumber{46}Te seini ne aldew igbehey ka te Magbebaye keddi. Eggimatayan ku sikeykew wey egtempuhen ku ka lieg nu. Igpakeen ku te me manuk-manuk wey te me mahintalunan ne mananap ka nammatey ne me sundalu ne matig-Pilistiya eyew egkanengnengan te intiru ne kalibutan ne due Manama te Israil.
\verseNumber{47}Ne egpakanengneng ka langun ne miglibulung kayi te egpangabang ka Magbebaye te me etew rin; kene ne pinaahi te kampilan wey te deldeg, su iyan egpakig-ehet ka Manama wey igpareeg kew nikandin kanami.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{48}Taheed te egparani e si Gulayat ki Dabid eyew eggimatey kandin, migsinug-ung e degma si Dabid peendiye ki Gulayat eyew te peggimatey degma kandin.
\verseNumber{49}Migsikep si Dabid te batu diye te puyungut din wey imbala rin e te lambuyug din, ne intileng din e seini, wey impatummawan din ka buked ni Gulayat. Ne nakalebeng ka batu diye te buked din wey napeled e sikandin ne nakalangkeb diye te tane.
\verseNumber{50}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{17:50: }2Sam 21:19.}Purisu, natalu ni Dabid si Gulayat pinaahi re te lambuyug wey te batu. Napatey ni Dabid si Gulayat minsan ware kampilan din.
\verseNumber{51}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{17:51: }2Sam 21:19.}Ne migpallahuy si Dabid peendiye ki Gulayat wey migsasindeg diye te andang din. Ne inggulabut din e ka kampilan ni Gulayat wey innimatayan din e sikandin, wey intempug e ka ulu.
\BibleParagraphStyleP
Te pegkakita te me matig-Pilistiya te namatey e ka mangngateu ran ne egpakiggira, namallahuy e sikandan.
\verseNumber{52}Ne migmanguleyi ka me matig-Israil wey Huda, wey inlupug dan ka me matig-Pilistiya puun te Gat taman te kasunguwan te Ikrun. Natalagtag ka migpatey ne me matig-Pilistiya puun te dalan peendiye te Saraim taman te Gat wey Ikrun.
\verseNumber{53}Te nekeimpus e sikandan ka eglupug te me matig-Pilistiya, migmanlibed e sikandan wey impanguwa ran e ka me kasangkapan te me matig-Pilistiya ne neneengkeran diye te kampu.
\verseNumber{54}Ne ingkuwa ni Dabid ka ulu ni Gulayat wey in-uyan din seini diye te Hirusalim, piru diye din itahu te balungbalung din ka kasangkapan ni Gulayat.

\BibleSectionHeading{Ka peg-inse-inse ni Saul ki Dabid}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{55}Te pegkakita ni Saul ki Dabid te migparani ki Gulayat, in-insaan din e si Abnir, ka pangulu te me sundalu te miggenendue, “Abnir, hentew‑a anak te sika ne kanakan?”
\BibleParagraphStyleP
Ne migtabak si Abnir, “Mahal ne Hari, egpahunlibet a te umul nu, wara a nakanengneng.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{56}Ne migkahi ka Hari, “Nengnengi nu ke hentew anak te sika ne kanakan.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{57}Te nekeuli e si Dabid puun te peggimatey ki Gulayat, indume e sikandin ni Abnir diye ki Saul. Ne in-uyan-uyan de due ni Dabid ka ulu ni Gulayat.
\verseNumber{58}Ne mig-insaan sikandin ni Saul, “Tatu, hentew‑a ka amey nu?”
\BibleParagraphStyleP
Ne migtabak si Dabid, “Anak a te suluhuanen nu ne si Hisi ne matig-Bitlihim.”

\BibleSectionHeading{Ka pegpaalukuyey ni Dabid wey ni Diyunatan}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{18}Te nekeimpus e si Dabid ka egpakiglalag ki Saul, nekeg-alukuy e amana sikandan ki Diyunatan. Indakelan ni Diyunatan te geyinawa si Dabid ne alukuy rin iling te peggeyinawa rin te pegkeetew rin.
\verseNumber{2}Bunsud te seeye ne aldew, diyad e peugpaa ni Saul te kandin si Dabid, wey ware din e tuhuti ne eg-uli diye te baley te amey rin.
\verseNumber{3}Ne migpakigsabut si Diyunatan ki Dabid ne egpeunungey sikandan taman te katamanan su indakelan din ma sikandin te geyinawa iling te pegkeetew rin.
\verseNumber{4}Ne inluung e ni Diyunatan ka mateles ne diyakit din ne malayat wey imbehey rin e seini ki Dabid, lagkes ka me kumbale din, duma te kampilan din, pane, wey libed.
\verseNumber{5}Migpanpanalu si Dabid te langun ne impalusuran kandin ni Saul, sikan naa ka inggimu e sikandin ni Saul ne sabeka ne pangulu te me sundalu. Nakapahale seini te langun ne etew wey te me upisyal ni Saul.

\BibleSectionHeading{Ka pegkasekel ni Saul ki Dabid}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{6}Pegkapenga neyimatayi ni Dabid si Gulayat, nanguli e ka me etew. Ne insinug-ung si Saul te me malitan ne namuun te me siyudad te Israil ne memaggale-gale ne nangulahing wey migmanesayew ne egbalesen te me tamburin wey te me alpa.
\verseNumber{7}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{18:7: }1Sam 21:11; 29:5.}Ne mig-ulahing sikandan te peggale-gale dan ne miggenendue,
\BibleParagraphStyleQ
“Eglibu-libu ka neyimatayan ni Saul,
\BibleParagraphStyleQQ
piru egsapulu ne libu mule ka neyimatayan ni Dabid.”
\BibleParagraphStyleM
\verseNumber{8}Ne nabelu-belu si Saul tenged su ka seeye ne lalag ware nakapahale kandin. Ne migkahi sikandin, “Mania te migkahi sikandan te tigsapulu ne libu ka napatey ni Dabid, piru libu-libu re ka neyimatayan ku? Ne egkataman, eggimuwen dan e sikandin ne Hari.”
\verseNumber{9}Ne puun te seeye ne aldew, eg-iipaten e ni Saul si Dabid tenged su nasekel sikandin kandin.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{10}Te seup ne aldew, in-umaan si Saul te mareet ne panisingan ne impeuyan te Manama, wey migpangasak sikandin diye te seled te baley rin ne hendue te egbusawen. Ne dutu, migpangelit e te alpa si Dabid sumale te ingkalayami rin ne eggimuwen. Ne miggen-gen si Saul te deldeg
\verseNumber{11}wey impilak din e si Dabid te migkahi diye te suman-suman din, “Igpakpak ku si Dabid diye te alabat.” Ne kararuwa pilaka ni Saul si Dabid, piru nakalikay sikandin.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{12}Ne migduma ka Magbebaye ne Manama ki Dabid, wey warad e sikandin migduma ki Saul. Purisu, naaldek si Saul ki Dabid.
\verseNumber{13}Sikan naa ka impaawe e ni Saul si Dabid diye te tangkaan din wey inggimu rin e ne pangulu te senge-libu ne me sundalu. Purisu, migpangulu e si Dabid te me sundalu rin te gira.
\verseNumber{14}Migpanpanalu si Dabid te langun ne inggimu rin su migduma ma kandin ka Magbebaye.
\verseNumber{15}Ne naaldek amana si Saul ki Dabid te pegkakita rin ne migpanpanalu sikandin.
\verseNumber{16}Piru inggeyinawaan si Dabid te langun ne matig-Israil wey matig-Huda su migpanpanalu ma sikandin ka migpangulu te gira.

\BibleSectionHeading{Si Mikal ka naasawa ni Dabid}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{17}Ne migkahiyan ni Saul si Dabid, “Seini red si Mirab ka kinakakayan ne anak ku ne malitan. Igpaasawa ku sikandin keykew; piru ipapitew nu pa ka kabulut nu te egpakiggira para te Magbebaye ne Manama isip pegpanganuhang keddi.” Su migsuman-suman si Saul ne te iling kayi ne paahi: egkapatey te me matig-Pilistiya si Dabid wey kenad e ne sikandin pad ka eggimatey kandin.
\verseNumber{18}Ne migkahiyan ni Dabid si Saul, “Mahal ne Hari, kena a ne likes ne egkeyimu ne mekaamung nu tenged su kene ne impurtanti ka pamilya ku kayi te Israil.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{19}Piru te pegginguma te timpu ne igpaasawe e ki Dabid si Mirab, nasi mule ipaasawa sikandin ni Saul ki Adriyil ne matig-Mihula.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{20}Ne due anak ni Saul ne egngaranan ki Mikal ne neupian ki Dabid. Innangen seeye te me etew ki Saul wey nahale sikandin te narineg din seeye.
\verseNumber{21}Ne migkahi si Saul diye te suman-suman din, “Igpaasawa ku si Mikal ki Dabid eyew egkeyimu sikandin ne sahilut ki Dabid taman te egkeyimatayan sikandin te me matig-Pilistiya.” Sikan naa ka ingkahiyan e man‑e ni Saul si Dabid, “Egkamekaamung ku red iya sikeykew.”
\verseNumber{22}Purisu insuhu ni Saul ka me suluhuanen din ne egpeel-helesan egpanangeni si Dabid, “Nahale keykew ka Hari wey inggeyinawaan ka te langun ne me upisyal rin, purisu pamekaamung kad e te Hari.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{23}Ne innangenan te me suluhuanen ni Saul si Dabid meyitenged te seeye ne lalag. Ne mig-inse si Dabid, “Te suman-suman niyu, malemu re ka egkeyimu ne mekaamung te Hari? Egkaayu-ayu e re wey ware neileyi.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{24}Ne innangenan si Saul te me suluhuanen din te ingkahi ni Dabid.
\verseNumber{25}Ne migkahi si Saul, “Nangeni niyu si Dabid te seini ne lalag, ‘Ware egbuyuen te Hari ke kene, iyan de ka sabeka ne gatus ne laplap te lebut\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{18:25 }Ka igpasabut te lebut iyan ka kuwa te lukes.} te me lukes ne matig-Pilistiya eyew egpakasuli sikandin te me kuntere din.’ ” Ne dutu, migsuman-suman si Saul ne egkeyimatayan iya te me matig-Pilistiya si Dabid.
\verseNumber{26}Te pegnangen te me suluhuanen ni Saul ki Dabid meyitenged dutu, nahale sikandin ne egkeyimu ne mekaamung ni Saul. Purisu te ware pad migginguma ka kerew te kasal,
\verseNumber{27}migpakiggire e si Dabid te me matig-Pilistiya duma te me sundalu rin wey nakapatey sikandan te daruwa ne gatus (200) ne me matig-Pilistiya, wey impanempug dan e ka me laplap te me lebut dan wey imbehey seini diye ki Saul eyew egkamekaamung din e si Dabid. Sikan naa ka impaasawe e ni Saul ki Dabid si Mikal.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{28}Te pegkakita ni Saul ne migduma ka Magbebaye ne Manama ki Dabid, wey miggeyinawaan amana sikandin te anak din ne si Mikal,
\verseNumber{29}nanasnasian pad ka kaaldek din kandin. Purisu, neyimu e si Dabid ne kuntere ni Saul taman te migpatey e sikandin.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{30}Ne migpabulus migpakiggira ka me pangulu te me matig-Pilistiya te me matig-Israil. Te tagse gira ran, subla ne migpanpanalu si Dabid du te duma ne me upisyal ni Saul. Sikan naa ka migmabantug amana sikandin.

\BibleSectionHeading{Ka mareet ne planu ni Saul ki Dabid}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{19}Ne ingkahiyan ni Saul ka anak din ne si Diyunatan wey ka langun ne me suluhuanen din te egpeyimatayan si Dabid. Piru indakelan ni Diyunatan te geyinawa si Dabid.
\verseNumber{2}Purisu ingkahiyan din si Dabid, “Migplanu ka amey ku ne eggimatayan ka, purisu, bantey ke naa kaaselem te maselem, wey heles ka diye te inged ne ware nakataha.
\verseNumber{3}Eggendiya a te kamet ne innelesan nu duma te amey ku wey egpakiglalag a kandin meyitenged keykew. Egpanengnengen ku re sikeykew ke nekey ka egkatahaan ku.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{4}Ne in-ay-ayaran ni Diyunatan te eglalag si Saul meyitenged ki Dabid te migkahi, “Ahalen, kene nu ubag dereeti ka suluhuanen nu ne si Dabid tenged su ware sikandin nakasale keykew, wey meupiya ka pegtrabahu rin kayi te keykew.
\verseNumber{5}Ware din sumsumana ka egsahapan din te timpu ne migpasikdeley sikandan ki Gulayat wey neyimatayan din iya si Gulayat, wey impepanalu te Magbebaye ne Manama ka Israil. Nakita nu seini wey nahale ka, purisu mania te eggimatayan nu sikandin te ware ma sale din keykew?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{6}Ne migpalintutuu si Saul ki Diyunatan, sikan naa ka migsaad sikandin te manekal ne Magbebaye ne kene din e eggimatayan si Dabid.
\verseNumber{7}Nataman, in-umew e ni Diyunatan si Dabid wey innangenan din te langun, wey induma rin e sikandin diye ki Saul. Ne diyad e man‑e si Dabid mig-ugpe ki Saul iling dengan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}Ne duen e man‑e gubut. Ne miggipanew si Dabid wey migpakiggire e te me matig-Pilistiya wey masalig ka napatey rin, purisu, namallahuy e ka duma ne me matig-Pilistiya.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{9}Sabeka ne timpu, in-umaan si Saul te mareet ne panisingan ne impeuyan te Magbebaye. Te seeye ne timpu, migpinpinnuu sikandin diye te baley rin ne miggehen-gen te deldeg din taheed te mig-ealpa si Dabid.
\verseNumber{10}Ne igpakpak e perem sikandin ni Saul diye te alabat pinaahi te pegpilak kandin, piru nakalikay si Dabid wey nakapakpak ka deldeg diye te alabat. Ne migpallahuy e si Dabid wey migpariyu e.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{11}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{19:11: }Sal 59 Uluwan.}Te seini ne karusileman, migsuhu te me etew si Saul peendiye te baley ni Dabid te pegbantey kandin eyew egkeyimatayan e sikandin te pegkamaselem. Piru migkahiyan sikandin te asawa rin ne si Mikal, “Emun ke kene ka egpallahuy te seini ne marusilem, eggimatayan kad kaaselem te maselem.”
\verseNumber{12}Sikan naa ka intuntun e ni Mikal si Dabid diye te bintana wey migpallahuy e sikandin wey migpariyu e.
\verseNumber{13}Ne migkuwa si Mikal te larawan te diyus-diyus wey impeyibat din diye te hibatanan, wey intahuan din te bulbul te kambing ka ulu kayi, wey in-ulesenan din seini.
\verseNumber{14}Te pegginguma te seeye se me insuhu ni Saul eyew te pegdakep ki Dabid, ingkahiyan e sikandan ni Mikal, “Migderalu si Dabid.”
\verseNumber{15}Te ingkahiyan dan e si Saul meyitenged kayi, impalibed e sikandan ni Saul te miggenendue, “Uyana niyu si Dabid kayi ne miggibat diye te hibatanan su eggimatayan ku.”
\verseNumber{16}Piru te pegseled te seeye se me insuhu ni Saul, nakita ran ne larawan bes te diyus-diyus ka diye te hibatanan wey intahuan te bulbul te kambing ka ulu kayi.
\verseNumber{17}Ne mig-insaan ni Saul si Mikal, “Mania te in-akalan a nikeykew wey mania te impepallahuy nu ka kuntere ku?”
\BibleParagraphStyleP
Ne migtabak si Mikal, “Migkahiyan a nikandin, ‘Pepallahuya a nikeykew, su ke kene, eggimatayan ku sikeykew!’ ”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{18}Ne migpallahuy e wey migpariyu e si Dabid, wey miggendiyad e ki Samwil diye te Rama, ne innangenan din sikandin te langun ne inggimu ni Saul kandin. Ne miggendiyad si Samwil wey si Dabid te Nayut wey diyad mig-ugpe.
\verseNumber{19}Ne due nakahuhud ki Saul ne miggenendue, “Diye si Dabid te Nayut ne sakup te Rama.”
\verseNumber{20}Purisu migsuhu si Saul te me etew eyew te pegdakep ki Dabid. Te pegginguma ran diye, due nakita ran ne punduk te me prupita ne migpanagne ne impanguluwan ni Samwil. Ne miglene ka Panisingan te Manama diye te me etew ne sinuhu ni Saul, ne dutu, migpanagne e degma sikandan.
\verseNumber{21}Te nahuhuran si Saul meyitenged kayi, migsuhu e man‑e sikandin te lein ne me etew, piru migpanagne ded degma sikandan. Te igkatelu ne pegsuhu din te me etew, migpanagne ded man‑e sikandan.
\verseNumber{22}Ne mig-uney-uney e si Saul miggendiye te Rama. Te pegginguma rin diye te dakel ne belun diye te Siku, mig-inse e sikandin, “Hendei si Samwil wey si Dabid?” Ne due migtabak, “Diye sikandan te Nayut ne sakup te Rama.”
\verseNumber{23}Purisu miggendiyad e sikandin te Nayut ne sakup te Rama. Piru miglenaan ded degma sikandin te Panisingan te Manama wey migpanagne e ka miggipanew taman te nekeuma sikandin diye te Nayut.
\verseNumber{24}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{19:24: }1Sam 10:11-12.}Ne inluung din ka kumbale din wey migpanagne diye te tangkaan ni Samwil. Ne miggibat sikandin ne migpalawas te intiru ne aldew wey marusilem. Seini ka egpuunan te egkahiyen te me etew ne, “Neyimu bes e degma ne prupita si Saul?”

\BibleSectionHeading{Ka pegpasaarey te talag-alukuy}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{20}Ne migpallahuy e si Dabid puun te Nayut ne sakup te Rama wey miggendiyad e ki Diyunatan wey mig-inse, “Nekey ka neyimu ku ne mareet? Nekey ka sale ku te amey nu? Mania te eggimatayan a nikandin?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{2}Ne migtabak si Diyunatan, “Kene egkeyitabu sika! Kene ka egpatey. Ware minsan nekey ne eggimuwen te amey ku, dakel ma wey se deisek, ne kene igpanengneng keddi. Kene din iya iggeles keddi ka planu rin, purisu kene ne malehet sika se ingkahi nu.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{3}Piru migtabak si Dabid, “Nakanengneng amana ka amey nu te eglapig ka keddi wey migkahi sikandin te suman-suman din, ‘Keilangan ne kene egpakataha si Diyunatan kayi su kema ke eglungku sikandin.’ Egpahunlibet a iya keykew pinaahi te manekal ne Magbebaye ne Manama ne kena ad e egkaluhey.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{4}Ne migkahiyan ni Diyunatan si Dabid, “Eggimuwen ku ka minsan nekey ne igpeyimu nu keddi.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{5}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{20:5: }Num 28:11.}Ne ingkahiyan ni Dabid si Diyunatan, “Kaaselem ka pegsahakeen te pegbunsud te Iyam ne Bulan. Egkeen a perem duma te Hari piru tuhuti a ne eggeles diye te kamet taman ikaruwa te marusilem.
\verseNumber{6}Emun ke egpamitew ka amey nu keddi, kahii nu sikandin te mighangyu si Dabid ne egdagdahew eg-uli diye te Bitlihim eyew egduma te intiru ne pamilya rin te peghalad te mananap ne egtutungen ne eggimuwen te tagse leg‑un.
\verseNumber{7}Ke egkahi sikandin, ‘Meupiya,’ migpasabut naa ne ware mareet ne suman-suman din keddi, piru ke egkabelu sikandin, migpasabut naa ne due mareet ne suman-suman din keddi.
\verseNumber{8}Purisu keyid‑u ka keddi tenged te inggimu nu ne kasabutan duma keddi diye te tangkaan te Magbebaye. Piru ke due sale ku, sikeykew e mule mismu ka eggimatey keddi. Mania te eg-uyanen e pad nikeykew diye te amey nu?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{9}Ne migkahi si Diyunatan, “Kene ku egkeyimu sika. Ke nakanengneng e pa ne due suman-suman te amey ku ne egdereet keykew, egnangenan ku iya sikeykew.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{10}Ne migkahiyan ni Dabid si Diyunatan, “Hentew pad ka egpakanangen keddi ke mareet ka tabak te amey nu wey egkabelu keddi?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{11}Ne migkahiyan ni Diyunatan si Dabid, “Kuwa kid. Eggendiye ki te kamet.” Sikan naa ka miggendiyad e sikandan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{12}Ne migkahiyan ni Diyunatan si Dabid, “Egsaad a keykew diye te tangkaan te Magbebaye te Israil ne egnengnengan ku te iling kayi ne uras kaaselem wey ke ikaruwa naa ke nabelu naa ka amey ku keykew. Ne egnangenan ku re sikeykew ke ware sikandin nabelu keykew.
\verseNumber{13}Piru ke egkeupian iya ka amey ku ne eggimatayan ka, egdusaan a perem te Magbebaye ke kene ku sikeykew egpanengnengen wey egpepallahuyen. Egdumaan ka te Magbebaye iling te pegduma rin dengan te amey ku.
\verseNumber{14}Taheed te manekal e pad, meupiya perem ne egdakelan a nikeykew te geyinawa iling te peggeyinawa te Magbebaye keddiey eyew kena a egkapatey.
\verseNumber{15}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{20:15: }2Sam 9:1.}Ipabulus nu ka keupiya nu te pamilya ku taman te ware egtamanan minsan egpangimatayan e te Magbebaye ka langun ne me kuntere nu kayi te ampew te tane.”
\verseNumber{16}Ne miggimu si Diyunatan te kasabutan te pamilya ni Dabid ne kene egkalingew kandin ka me kabuhalan ni Dabid wey migpanubadtubad ne egsulian te Magbebaye ne Manama ka me kuntere ni Dabid.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{17}Ne impasaad e man‑e ni Diyunatan si Dabid te peggeyinawa kandin su inggeyinawaan din si Dabid iling te pegkeetew rin.
\verseNumber{18}Ne migkahiyan ni Diyunatan si Dabid, “Kaaselem ka pegsahakeen te pegbunsud te Iyam ne Bulan, wey egpakasahimanu iya te amey ku ne ware ka tenged su ware ma egpakapinnuu te pinnuuwan nu.
\verseNumber{19}Te ikatelu, egkatahaan en iya ne ware ka, sikan naa ka hendiye ka te inged ne innelesan nu dengan wey diye ke pa uugpe te limang te inlimud ne me batu.
\verseNumber{20}Ne egpana a te katatelu diye te kakiliran ne hendue ubag te due impane ku.
\verseNumber{21}Ne igpakuwa ku te bate ka me tunud te egkahi, ‘Pamitawa nu seeye se me tunud.’ Ke egkahiyan ku ka bate, ‘Pitawa nu ka me tunud due te kakiliran nu. Pangua nu wey uyana nu kayi,’ singkalahan, ligwang ka su igsaad ku keykew pinaahi te manekal ne Magbebaye ne ware eleg ne igkaaldek nu wey ware igkangilam.
\verseNumber{22}Piru ke egkahiyan ku ka bate, ‘Pitawa nu ka me tunud seeye te kewun‑aan nu,’ singkalahan, ayun kad su egpepallahuyen ka te Magbebaye.
\verseNumber{23}Ne ka meyitenged te sabut ta, ka Magbebaye de ka talagpamalehet ta taman te ware egtamanan.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{24}Purisu, miggeles e si Dabid diye te kamet. Te pegginguma te sahakeen te pegbunsud te Iyam ne Bulan, migpinnuu e si Hari Saul eyew egkeen.
\verseNumber{25}Ne diye sikandin migpinnuu te egpinpinnuuwan din lenged te alabat wey diye si Diyunatan te katangkaan din wey si Abnir ka andang ni Saul. Piru ware migpinnuu diye te pinnuuwan ni Dabid.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{26}Ne ware lalahan ni Saul te seeye ne aldew su migsuman-suman sikandin ne due neyimu ni Dabid ne nakalindit kandin, sikan naa ka kene sikandin ne likes ne egtambung te sahakeen.
\verseNumber{27}Te igkarangeb ne aldew te pegsahakeen te pegbunsud te Iyam ne Bulan, ware ded man‑e si Dabid. Ne dutu, mig-insaan e ni Saul si Diyunatan ne anak din, “Mania te ware miggendini gabii wey kuntee ka anak ni Hisi ne si Dabid eyew te pegtambung te sahakeen?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{28}Ne migtabak si Diyunatan, “Mighangyu sikandin keddi ne eggendiye te Bitlihim.
\verseNumber{29}Migkahi sikandin, ‘Ipeendiye e pa te pamilya ku su egpanubad sikandan te mananap ne egtutungen diye te lungsud, wey egpatambungen a te me suled ku. Purisu ke egkaayun ubag keykew ne peyipanawe e pa eyew egpakigkita te me suled ku.’ Sika ka egpuunan ne ware sikandin nekeendini.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{30}Ne nabelu amana si Saul ki Diyunatan wey migkahi, “Masinupaken ka wey ungel ne anak!\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{20:30 }Te Hibruwanen: Anak ka te mareet wey masinupaken ne malitan!} Nakanengneng a ne migpangabangan nu si Dabid! Impeyilawan nu ka pegkeetew nu wey ka iney nu!
\verseNumber{31}Su taheed te neuyag pad ka anak ni Hisi kayi te ampew te tane, kene ka iya egkeyimu ne Hari te nasud. Sikan naa, ipaangey nu sikandin wey ipeuyan nu kayi su keilangan ne eggimatayan sikandin!”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{32}Ne mig-inse si Diyunatan ki Saul, “Mania te keilangan iya sikandin ne eggimatayan? Nekey bes ka neyimu rin?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{33}Piru impilak ni Saul si Diyunatan te deldeg eyew eggimatayan perem. Purisu, nanengnengan ni Diyunatan ne eggimatayan iya te amey rin si Dabid.
\verseNumber{34}Ne migsasindeg si Diyunatan puun te lamisa ne nabelu-belu wey ware migkeen te seeye ne aldew te sahakeen te pegbunsud te Iyam ne Bulan tenged su miglungku sikandin ki Dabid, su mekeyilew-hilew ka inggimu te amey rin ki Dabid.
\verseNumber{35}Te pegkamaselem, miggendiye si Diyunatan te kamet duma te bate eyew egpakigkita ki Dabid sumale te kasabutan dan.
\verseNumber{36}Ne migkahiyan din ka bate, “Pallahuy ka wey pamitawa nu ka tunud ne igpane ku.” Te pegpallahuy e te bate, impane din e ka tunud diye te kewun‑aan te bate.
\verseNumber{37}Te peggingume e te bate diye te nalenaan te tunud, impanguleyian e ni Diyunatan ka bate, “Seeye pad te kewun‑aan nu ka tunud!”
\verseNumber{38}Ne in-umew rin e ka bate, “Iyal ka! Kene ka lamu-lamu rue!” Purisu ingkuwe e te bate ka tunud wey miglibed e diye te ahalen din.
\verseNumber{39}Piru ware kalintahaan te bate te seini se langun. Si Diyunatan de wey si Dabid ka nakataha te igpasabut te seeye ne me lalag.
\verseNumber{40}Ne impeuyan ni Diyunatan te bate ka me panganiban din wey ingkahiyan, “Uli kad wey uyana nu seini diye te siyudad.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{41}Te warad e ka bate, migsasindeg e degma si Dabid diye te limang te inlimud ne me batu. Nataman, migpanimbuel e sikandin wey mig-usengul te katatelu diye te tane. Ne migpakepkepey\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{20:41 }Te Hibruwanen: migpaarekey.} si Dabid wey si Diyunatan wey migpasinehawey piru subla ne migsinehew si Dabid.
\verseNumber{42}Ne ingkahiyan ni Diyunatan si Dabid, “Hipanew kad e ne kene kema kabantali. Egbulihan ki te Magbebaye ne Manama te saad ta kandin ne egpaalukuyey ki wey sikandin ka talagpamalehet ta taman te me kabuhalan ta te ware egtamanan.” Ne miggipanew e si Dabid wey mig-uli e degma si Diyunatan diye te siyudad.

\BibleSectionHeading{Ka peggendiye ni Dabid te Nub}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{21}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{21:1-6: }Mat 12:3-4; Mar 2:25-26; Luk 6:3.}Ne miggendiye si Dabid ki Ahimilik ne talagpanubad diye te Nub. Ne ingkelkel si Ahimilik te pegkakita rin ki Dabid wey mig-inse, “Mania te migsabsabeka ke re? Mania te ware duma nu?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{2}Ne migtabak si Dabid, “Impeendini a te Hari su due igpeyimu keddi wey impanpanayan a nikandin ne kene egpepanugtulen te minsan hentew meyitenged te insuhu din keddi. Insabutan ku ka me sakup ku ne egmegtemuwey key diye te sabeka ne inged.
\verseNumber{3}Na, duen ded egkakeen due te keykew? Behayi a te lalimma ne timman ne paan wey ke minsan nekey ne egkakeen due.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{4}Ne migtabak ka talagpanubad, “Te! Ware paan ku kayi ne ware pad ikahalad te Magbebaye ne Manama su sikan naan de se ingkapanubad e. Igbehey ku seini ke sikeykew wey ka me sakup nu, ke ware kew nekewulid te malitan te iyam.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{5}Ne migtabak si Dabid, “Te malehet, igpariyu kanami ka me malitan ke due hipanew ney. Minsan pad kalanganan de ne hipanew keilangan iya ne egmalinis key, wey naan pa iya te seini ne aldew.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{6}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{21:6: }Lib 24:5-9.}Purisu imbehayan sikandin te talagpanubad te paan ne inhalad te Magbebaye su warad man e lein ne paan, ke kene, seeye naan de. Ingkuwa seeye ne paan puun diye te tangkaan te Magbebaye wey inliwanan te meinit ne paan te seeye ded ne aldew.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{7}(Te seeye ne aldew, nakasalengan degma ne diye ka sabeka ne suluhuanen ni Saul eyew te pegtuman te sabeka ne tulumanen diye te tangkaan te Magbebaye. Si Duig ka ngaran din ne matig-Idum wey pangulu sikandin te me talagtameng te ayam ni Saul.)
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}Ne mig-insaan ni Dabid si Ahimilik, “Duen naa deldeg nu wey ke kampilan naa? Wara a nekeuyan te kampilan ku wey ke minsan nekey ne panganiban su indalusung a suhua te Hari.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{9}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{21:9: }1Sam 17:51.}Ne migtabak ka talagpanubad, “Kayi red ka kampilan ni Gulayat, ka matig-Pilistiya ne inggimatayan nu diye te napu te Ila. Imbukusan seini te manggad due te liyu te ipud. Kua nu ke egkeupian ka rue, sikan de iya ka kampilan kayi.”
\BibleParagraphStyleP
Ne migtabak si Dabid, “Warad egpekeiling due ne kampilan. Ibehey nud sika keddi.”

\BibleSectionHeading{Ka peggendiye ni Dabid te Gat}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{10}Te seeye ne aldew, migpabulus e si Dabid ka egpallahuy ki Saul wey miggendiye ki Hari Akis diye te Gat.
\verseNumber{11}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{21:11: }1Sam 18:7; 29:5.}Ne migkahi ka me suluhuanen ni Akis, “Si Dabid ma mule sika ne Hari te Israil! Sikandin ka in-ulahingan te me malitan taheed te egsesayew sikandan ne miggenendue, ‘Eglibu-libu ka neyimatayan ni Saul, piru egsapulu ne libu mule ka neyimatayan ni Dabid.’ ”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{12}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{21:12: }Sal 56 Uluwan.}Ne impalemlem ni Dabid ka seeye ne lalag wey naaldek amana sikandin ki Akis ne Hari te Gat.
\verseNumber{13}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{21:13: }Sal 34 Uluwan.}Purisu imbalbalawan ni Dabid ka pegweil-weil rin te egpipitawen sikandin te me etew wey miglilibat sikandin ne egbusawen taheed te diye sikandin te tangkaan dan. Impanulisan din ka me lekeb te gumawan te siyudad wey imbalahad din ka ngingi rin ne egtulayas diye te sumpe din.
\verseNumber{14}Ne ingkahiyan ni Akis ka me upisyalis din, “Pitawa niyu sika se etew—egbusawen sikandin! Mania te in-uyan niyu sikandin kayi te keddi?
\verseNumber{15}Masulug e ka egbusawen kayi, ne mania te in-uyan niyu pad sika kayi? Kene egkaayun ne egpepamaneyiken ku sikandin te baley ku.”

\BibleSectionHeading{Ka peggeles-geles ni Dabid minsan hendei}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{22}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{22:1: }Sal 57 Uluwan; Sal 142 Uluwan.}Ne mig-awe e si Dabid diye te Gat wey migpallahuy e diye te sulung te Adulam. Te pegkanengnengi kayi te me suled din wey te intiru ne pamilya te amey rin, miggendiyad e sikandan kandin.
\verseNumber{2}Ne miglibulung e diye te kandin ka langun ne nenabaybayaran, ka me utangan, ka me etew ne nenasilag,\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{22:2 }Te Hibruwanen: mapeit se umul.} wey sikandin ka neyimu ne pangulu ran. Me hep‑at ne gatus (400) sikandan ne me etew.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{3}Puun diye, miggendiyad e si Dabid te Mispa ne sakup te Muwab wey ingkahiyan din ka Hari te Muwab, “Peugpaa nu pa ubag ka amey wey iney ku kayi te keykew taman te egkanengnengan ku ke nekey ka eggimuwen te Magbebaye ne Manama para keddi.”
\verseNumber{4}Purisu, inggaat e ni Dabid ka amey wey ka iney rin diye te Hari te Muwab wey diye pad sikandan mig-uugpe taheed te diye si Dabid te helesanan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{5}Piru ingkahiyan sikandin ni prupita Gad, “Kene ka heles kayi. Hendiye ka te Huda.” Purisu, mig-awe e si Dabid diye wey miggendiyad te katalunan te Hirit.

\BibleSectionHeading{Ka pegpangimatey te me talagpanubad}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{6}Ne nahuhuran si Saul te due nakakita ki Dabid wey te me etew rin. Te seeye ne timpu, migpinnuu si Saul diye te egdalungan te kayu ne tamarisku diye te bubungan te Gibiya wey miggehen-gen sikandin te deldeg din, wey inlingutan sikandin te me sakup din ne nanasindeg.
\verseNumber{7}Purisu, ingkahiyan ni Saul ka me sakup din, “Pammineg kew se me sakup te pamilya ni Binhamin! Egbehayan kew naa ni Dabid te me kamet wey me parasan? Eggimuwen kew naa nikandin ne me pangulu te libu-libu wey ke gatus-gatus naa ne me sundalu?
\verseNumber{8}Su mania te langun niyu ne migplanu te mareet meyitenged keddi? Ware minsan sabeka kaniyu ne migpanengneng keddi ne miggimu ka anak ku te kasabutan ki Dabid, wey ware minsan sabeka kaniyu ne neipeng keddiey wey ke mignangen keddi te migbanasalan bes te anak ku ka suluhuanen ku te peggepas keddi.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{9}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{22:9-10: }1Sam 21:7-9; Sal 52 Uluwan.}Ne migkahi si Duig ne matig-Idum ne migsesasindeg duma te me upisyal ni Saul, “Te diya a te Nub, nakita ku si Dabid ne migpakiglalag te talagpanubad ne si Ahimilik ne anak ni Ahitub.
\verseNumber{10}Ne mig-inse si Ahimilik te Magbebaye ne Manama para ki Dabid. Imbehayan din te pegkeen si Dabid wey imbehey rin degma ka kampilan ni Gulayat ne matig-Pilistiya.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{11}Purisu impeumew ni Saul si Ahimilik, ka talagpanubad ne anak ni Ahitub wey ka langun ne me talagpanubad ne kabuhalan te amey rin diye te Nub. Ne nangendiye sikandan langun te Hari.
\verseNumber{12}Ne migkahi si Saul, “Kuntee, pammineg ka se anak ni Ahitub!”
\BibleParagraphStyleP
Ne migtabak si Ahimilik, “Uya, ahalen.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{13}Ne mig-insaan ni Saul si Ahimilik, “Mania te migplanuwan a nikaniyu ki Dabid te mareet? Mania te imbehayan nu sikandin te egkakeen, kampilan, wey migpanginginse ka te Manama para kandin wey tenged kayi migsukul e sikandin wey eggepasan ad e kuntee nikandin?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{14}Ne migtabak si Ahimilik, “Hentew‑a te me suluhuanen nu ka matinumanen ne iling te mekaamung nu ne si Dabid ne pangulu te me talagbantey nu ne intahud te pamilya nu?
\verseNumber{15}Kene ne seini re ne timpu ka natahaan nu ne migpanginginsa a te Manama para kandin. Sikan naa Mahal ne Hari, kena a ubag nikeykew bayungi se suluhuanen nu wey ka langun ne kabuhalan te amey ku, su sikeddi se suluhuanen nu, warad iya kalintahaan meyitenged due.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{16}Ne migkahi ka Hari, “Egpatey ka iya Ahimilik, wey ka langun ne kabuhalan te amey nu!”
\verseNumber{17}Ne ingkahiyan te Hari ka me talagbantey ne diye te kakiliran din, “Pangimatayi niyu ka me talagpanubad te Magbebaye, su miglapig degma sikandan ki Dabid. Nakanengneng sikandan ne migpallahuy si Dabid piru wara a nikandan panengnenga.” Piru ka me suluhuanen te Hari, ware mig-aku te pegdereet te me talagpanubad te Magbebaye.
\verseNumber{18}Purisu ingkahiyan te Hari si Duig, “Pangimateyi nu ka me talagpanubad!” Te seeye ne aldew, walu ne pulu wey lalimma (85) ne me talagpanubad ka impangimatayan ni Duig ne nanaluub te mateles ne kumbale ne egngaranan te ipud.
\verseNumber{19}Ne in-amin din degma pangimatayi pinaahi te kampilan ka langun ne nangugpe diye te Nub, ka siyudad te me talagpanubad. Impangimatayan din ka me lukes, ka me malitan, ka me bate wey ka egsusu pad ne me bate, ka me baka, ka me asnu, wey ka me karniru.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{20}Piru nakapallahuy si Abiyatar, ka sabeka te me anak ni Ahimilik ne anak ni Ahitub, wey miggendiyad e ki Dabid.
\verseNumber{21}Ne impanugtulan din e si Dabid te impangimatayan ni Saul ka me talagpanubad te Magbebaye.
\verseNumber{22}Ne ingkahiyan ni Dabid si Abiyatar, “Nakanengneng a te innangenan iya ni Duig si Saul, su diye sikandin te pegbehey ni Ahimilik keddi te kampilan ni Gulayat. Purisu sikeddi ka egkasenditan te kamatayen te langun ne kabuhalan te amey nu.
\verseNumber{23}Kayi kad ugpe te keddi wey kene ka kaaldek su kene ka egkamenu kayi te keddi. Ka kuntere nu, kuntere ku red degma.”

\BibleSectionHeading{Ka pegluwas ni Dabid te Lungsud te Kiila}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{23}Ne due nakahuhud ki Dabid ne inlusuran te me matig-Pilistiya ka Kiila, wey impanakew ran e ka me trigu diye te diekanan.
\verseNumber{2}Purisu migpanginginse si Dabid te Magbebaye ne Manama, “Eggipanew e naa wey eglusuran ka me matig-Pilistiya?”
\BibleParagraphStyleP
Ne migtabak ka Magbebaye, “Ne hipanew kad iya wey lusuri nu ka me matig-Pilistiya, wey luwasa nu ka Kiila.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{3}Piru ingkahiyan si Dabid te me etew rin, “Nenaaldek key e minsan kayi ki pad te Huda, wey naan pa iya ke eggendiye kid e te Kiila eyew te peglusud te me sundalu te matig-Pilistiya.”
\verseNumber{4}Ne migpanginginse e man‑e si Dabid te Magbebaye, wey migtabak ka Magbebaye ne miggenendue, “Tupang ka iya diye te Kiila su igpareeg ku keykew ka me matig-Pilistiya.”
\verseNumber{5}Purisu miggendiye te Kiila si Dabid duma te me etew rin, wey migpahiggireey te me matig-Pilistiya. Susuluhi ka neyimatayan dan wey nakaahew sikandan te me ayam. Sikan naa ka naluwas ni Dabid ka nangugpe diye te Kiila.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{6}Ne due ipud ne in-uyan te anak ni Ahimilik ne si Abiyatar te pegpallahuy rin puun ki Saul peendiye ki Dabid diye te Kiila.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{7}Te nahuhuran si Saul ne diye si Dabid te Kiila, migkahi e sikandin, “Imbehey en iya sikandin te Manama keddi, su migseled ma sikandin te lungsud ne in-alad te matikang wey makepal ne batu wey nalekeban ka me gumawan wey kenad sikandin egpakalihawang.”
\verseNumber{8}Ne impeumew ni Saul ka langun ne me sundalu rin, wey migpangandam sikandan te peggendiye te Kiila eyew eglingutan dan si Dabid wey ka me sakup din diye.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{9}Te pegkanengnengi ni Dabid te migplanu si Saul te pegdereet kandin, migkahiyan din e si Abiyatar, ka talagpanubad, “Uyana nu kayi ka ipud.”
\verseNumber{10}Ne migkahi si Dabid, “Magbebaye ne Manama te Israil, nakarineg a iya se suluhuanen nu te eggendini si Saul te Kiila eyew te pegdereet te seini ne lungsud tenged keddiey.
\verseNumber{11}Igbehey e naa te me matig-Kiila diye ki Saul? Eggendini naan iya si Saul sumale te narineg ku? Tabaka a ubag nikeykew Magbebaye te Israil!”
\BibleParagraphStyleP
Ne migtabak ka Magbebaye, “Uya, eggendini sikandin.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{12}Ne mig-inse e man‑e si Dabid, “Igbehey e naa wey ka me etew ku te me matig-Kiila diye ki Saul?”
\BibleParagraphStyleP
Ne migtabak ka Magbebaye, “Uya, igbehey kew nikandan.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{13}Purisu mig-awe e si Dabid wey ka hen‑em ne gatus (600) ne me etew rin diye te Kiila wey migleug-leug e te minsan hendei. Te pegkarineg ni Saul te nakapallahuy si Dabid puun diye te Kiila, ware din e migbulus diye.

\BibleSectionHeading{Ka peglupug ni Saul ki Dabid}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{14}Ne miggeles si Dabid diye te me helesanan diye te disirtu ne diye te bubungan te Sip. Ne impamitew ni Saul si Dabid te tagse aldew, piru ware sikandin ipakita te Manama ki Saul.
\verseNumber{15}Taheed te diye si Dabid te Huris diye te disirtu te Sip, nakarineg sikandin ne egpamitawen sikandin ni Saul eyew eggimatayan.
\verseNumber{16}Ne miggendiye si Diyunatan ki Dabid diye te Huris eyew te pegbagget kandin te pegsalig te Manama.
\verseNumber{17}Migkahi si Diyunatan, “Kene ka kaaldek su kene ka nikandin egkakita wey kene ka nikandin egkamenu. Egkeyimu ka ne Hari te Israil wey sikeddi ka egpakasinundul keykew, wey nakataha ka amey ku meyitenged kayi.”
\verseNumber{18}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{23:18: }1Sam 18:3.}Ne miggimu sikandan se daruwa te kasabutan diye te tangkaan te Magbebaye ne Manama. Te neimpusan e seini, mig-uli e si Diyunatan diye te ugpaan din piru migpalunggehaat de mule si Dabid diye te Huris.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{19}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{23:19: }Sal 54 Uluwan.}Due me matig-Sip ne miggendiye ki Saul diye te Gibiya, wey migkahi, “Nakanengneng key ke hendei lenged miggeles si Dabid diye te Huris. Diye sikandin miggeles te bubungan te Hakila ne dapit te igkakawanan ne balabahan te Hisimun.
\verseNumber{20}Purisu hendiye ka, mahal ne Hari, ke ken‑u nu igkeupii. Sikanami e ka balahad ne egdakep kandin wey igbehey keykew.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{21}Migkahi si Saul, “Egpanalanginan kew te Magbebaye tenged te himenew niyu keddi.
\verseNumber{22}Na, hipanew kew e wey pitawa niyu ay-ayari ke hendei iya sikandin miggeles. Nengnengi niyu ke hendei sikandin egbaye-baye wey ke hentew ka nakakita kandin diye. Su due nakanangen keddi ne kene ne mahaan sikandin egkasapenan.
\verseNumber{23}Ne nengnengi niyu degma ka langun ne inged ne eggel-helesan din, wey libed kew naa kayi te keddi ke egkanengnengan niyud. Ne egdume e naan e kaniyu. Ne emun ke diye iya sikandin te sika ne inged, egtalukunan ku iya sikandan diye te intiru ne tane te Huda.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{24}Purisu miggun-e e sikandan ki Saul diye te Sip. Te seeye ne timpu, diyad e si Dabid wey ka me etew rin te disirtu diye te Maun ne diye te Araba, dapit te igkakawanan ne balabahan te Hisimun.
\verseNumber{25}Ne miggendiyad si Saul wey ka me etew rin eyew te pegpamitew ki Dabid. Piru te nahuhuran si Dabid kayi, miggeles e sikandin diye te dalama ne diye te disirtu diye te Maun, wey diye pad sikandin mig-uugpe. Te pegkarineg kayi ni Saul, inlupug din e sikandin diye.
\verseNumber{26}Ne nekeglimang te bubungan si Saul wey si Dabid duma te me etew rin ne egkaana-ana ne egpariyu ki Saul. Te egkasapenan e perem te egdakep ni Saul wey te me etew rin si Dabid duma te me etew rin,
\verseNumber{27}due insuhu ne egpakahiyen ki Saul, “Ahalen, dagdahew ka libed su inlusuran te me matig-Pilistiya ka nasud ta.”
\verseNumber{28}Purisu migsanggel e si Saul ka eglupug ki Dabid wey miglibed e eyew egpakiggira te me matig-Pilistiya. Purisu, migngaranan ka sika ne inged te, “Dalama te Impallahuyan.”
\verseNumber{29}Puun diye, miggendiye si Dabid te In-Gidi wey diye mig-ugpe te me helesanan diye.

\BibleSectionHeading{Ware himatayi ni Dabid si Saul}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{24}Te peg-uli ni Saul te migpakiggira te me matig-Pilistiya, due nakanangen kandin ne diye si Dabid te disirtu diye te In-Gidi.
\verseNumber{2}Purisu mig-alam si Saul te tatelu ne libu (3,000) ne me etew puun te intiru ne Israil wey miggipanew e ka egpamitew ki Dabid wey te me etew rin. Miggendiye sikandan te inged ne marani te dalama ne in-ugpaan te leew ne me kambing.
\verseNumber{3}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{24:3: }Sal 57 Uluwan; Sal 142 Uluwan.}Ne nekeuma si Saul diye te alad te karniru ne diye te ilis te dalan, wey due sulung dutu. Ne migseled e sikandin diye eyew eg-indes piru diye bes mule te kinaledleran miggeles si Dabid wey ka me etew rin.
\verseNumber{4}Migkahiyan si Dabid te me etew rin, “Seinid en iya ka timpu ne ingkahi te Magbebaye ne Manama keykew, ‘Igbehey ku iya keykew ka kuntere nu wey himuwa nu ke nekey ka igkeupii nu ne eggimuwen kandin.’ ” Ne migpahanad-ganad migdugpu si Dabid ki Saul wey impisang din ka pupul te kumbale ni Saul. Ne ware seini naheram ni Saul.
\verseNumber{5}Piru te neimpusan e seini, nekegsendit si Dabid tenged su impisang din ka pupul te kumbale ni Saul.
\verseNumber{6}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{24:6: }1Sam 26:11.}Ne migkahiyan din ka me etew rin, “Kene egtuhut ka Magbebaye ne Manama ne egsahap keddi ka ahalen ku su in-alam din sikandin ne Hari.”
\verseNumber{7}Ne nasaparan din ka me etew rin pinaahi te sika ne lalag wey ware din tuhuti sikandan te peggimatey ki Saul.
\BibleParagraphStyleP
Ne migsasindeg si Saul wey migligwang e diye te sulung wey migpabulus e ka miggipanew.
\verseNumber{8}Ne migligwang e degma si Dabid diye te sulung wey in-umew rin si Saul te miggenendue, “Mahal ne Hari!” Te peglilingey ni Saul, miglangkeb e si Dabid diye te tane eyew te pegtahud kandin.
\verseNumber{9}Ne migkahiyan ni Dabid si Saul, “Mania te migpalintutuu ka te me etew ne migkahi ne egkeupian e kun ne egdereet keykew?
\verseNumber{10}Kuntee ne aldew egkanengnengan nu ke immenu ka te Magbebaye te pegbehey keddi diye te seled te sulung. Imbagget a te duma ne eggimatayan ka piru ware ku sikeykew himatayi. Migkahiyan ku sikandan te kene ku egdereetan ka ahalen ku tenged su in-alam sikandin ne Hari te Magbebaye.
\verseNumber{11}Ame, pitawa nu ke nekey seini se inggen-genan ku. Baad seini te kumbale nu ne impisang ku. Napisang ku ka pupul te kumbale nu piru ware ku himatayi sikeykew. Sika ka egpamalehet ne ware tuyu ku ne pegdereet keykew wey ware mareet ne neyimu ku. Wara a nakasale keykew piru migpanalukunan a nikeykew eyew eggimatayan.
\verseNumber{12}Meupiya ne ka Magbebaye iyan eggukum kanta te daruwa wey ka egsuli keykew te mareet ne inggimu nu keddi, piru kene ku iya sikeykew egdereetan.
\verseNumber{13}Su egkahi rengan ka me kabuybuyahan, ‘Ka mareet de ne etew ka eggimu te mareet,’ sikan naa ka kene ku egdereetan sikeykew.
\verseNumber{14}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{24:14: }1Sam 26:20.}Etuwey naan de iya keykew Hari te Israil te egpanlupug keddi, hentew e bes seini se eglupuhen nu? Iling ke re te migpanlupug te migpatey e ne asu wey ke sisip naa.
\verseNumber{15}Meupiya ne iyan eggukum ka Magbebaye ne Manama ke hentew kanta te daruwa ka due sale wey eleg ne egparusaan. Meupiya perem ne egpamminehen a nikandin, egpangabangan, wey egbulihan ne kene egsahap keykew.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{16}Te nekeimpus e si Dabid ka eglalag, migkahi e si Saul, “Sikeykew iya sika Dabid ne anak ku?” Ne migpanaman-taman e sikandin migsinehew.
\verseNumber{17}Migkahi pad iya man‑e si Saul, “Subla ke pad ne matareng keddi, su minsan nekeyimu a te mareet keykew, meupiya mule ka inggimu nu keddi.
\verseNumber{18}Sikan e pad iya nikeykew nangeni te meupiya ne inggimu nu keddi. Imbehey ad te Magbebaye keykew piru wara a himatayi nikeykew.
\verseNumber{19}Ke egkakita te sabeka ne etew ka kuntere din, egbalaharen din naa seini ne egpakapallahuy? Egdasahan ka perem te Magbebaye tenged te keupiya ne impakita nu keddi te seini ne aldew.
\verseNumber{20}Nakanengneng a ne egkeyimu ka iya ne Hari wey sikeykew ka egpabulus-bulus ne egmandu te Israil.
\verseNumber{21}Na, saad ka keddi pinaahi te ngaran te Magbebaye ne Manama ne kene nu egpangimatayan ka me kabuhalan ku eyew egkabuhal-buhal red ka pamilya ku.”
\verseNumber{22}Ne migpahunlibet e si Dabid ki Saul.
\BibleParagraphStyleP
Te neimpusan e seini, mig-uli e si Saul piru miglibed ded mule si Dabid wey ka me etew rin diye te innelesan dan.

\BibleSectionHeading{Si Dabid, si Nabal, wey si Abigil}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{25}Nataman, migpatey e si Samwil wey miglibulung ka langun ne matig-Israil, wey miglungku sikandan tenged kandin. Inlebeng dan sikandin diye te ugpaan din diye te Rama.
\BibleParagraphStyleP
Te neimpusan e seini, migtupang e si Dabid te disirtu diye te Paran.
\verseNumber{2}Due sabeka ne etew diye te Maun ne amana ne meyaman wey due tane din diye te Karmil. Due tatelu ne libu (3,000) ne karniru rin wey sabeka ne libu (1,000) ne kambing. Ne impangalutan din ka me karniru rin diye te Karmil.
\verseNumber{3}Si Nabal ka ngaran te etew wey si Abigil ka ngaran te asawa rin. Malayat se suman-suman ni Abigil wey mateles sikandin ne malitan piru mahaan mule egkabelu ka lukes wey mareet se batasan. Kabuhalan sikandin ni Kalib.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{4}Taheed te diye si Dabid te disirtu, nakarineg sikandin ne migpangalut si Nabal te me karniru rin.
\verseNumber{5}Sikan naa ka migsuhu si Dabid te sapulu ne me lukes-lukes wey ingkahiyan din sikandan, “Hendiye kew ki Nabal diye te Karmil wey ipangemuste e naa nikaniyu.
\verseNumber{6}Kahii niyu sikandin, ‘Ka keupianan egduma keykew peendiye te pamilya nu wey te langun ne keykew.
\verseNumber{7}Nakarineg a te impepangalutan nu ka me karniru nu. Te naruma ney dengan ka me talagtameng te me karniru nu, ware ney sikandan menuwa wey ware sikandan nalaahi te intiru ne aldew te diye sikandan te Karmil.
\verseNumber{8}Kema insei nu ka me suluhuanen nu eyew egpanugtulan ka nikandan. Na, kuntee eghangyu a ne ipapitew nu ka keupiya nu te me lukes-lukes ne insuhu ku su pista ma kuntee. Isipa a ubag ne anak nu wey isipa nu degma ne me suluhuanen nu ka me suluhuanen ku. Behayi key nikeykew te minsan nekey ne igpakabehey nu.’ ”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{9}Purisu te pegginguma te me etew ni Dabid diye ki Nabal, inlalag dan e kandin ka lalag ni Dabid. Ne migtetahad sikandan te tabak ni Nabal.
\verseNumber{10}Ne migkahiyan ni Nabal ka me etew ni Dabid, “Hentew‑a mule si Dabid ne anak ni Hisi? Kuntee ne timpu masalig ka me suluhuanen ne namallahuy puun te me ahalen dan.
\verseNumber{11}Kene ku igbehey ka paan ku, ka weyig ku, wey ka ngalap te inggilang ku ne ayam diye te me etew ne ware ku nanengnengi ke hendei migpuun. Intahahe ku seini te me tigpangalut te me karniru ku!”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{12}Sikan naa ka miglibed e ka me etew ni Dabid. Te pegginguma ran, innangenan dan e si Dabid te langun ne inlalag ni Nabal.
\verseNumber{13}Ne ingkahiyan ni Dabid ka me sakup din, “Isiniket niyu ka me kampilan niyu!” Purisu nanisiniket e sikandan te me kampilan dan wey iling ded degma ka inggimu ni Dabid. Me hep‑at ne gatus (400) ne etew ka migduma ki Dabid, wey migpalunggaat de ka daruwa ne gatus (200) ne etew eyew egtameng te me kasangkapan dan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{14}Piru due sabeka ne lukes-lukes ne suluhuanen ni Nabal ne migkahi ki Abigil ne asawa ni Nabal, “Migsuhu si Dabid te me suluhuanen din kayi puun te disirtu eyew egpangemusta te ahalen ney, piru imbalbalukanan din de iya sikandan eyew egpeyilawan.
\verseNumber{15}Piru ka seeye ne me etew amana ne meupiya kanami. Ware key nikandan dereeti wey ware minsan nekey ne nalaag puun kanami te timpu ne nekegduma key diye te kamet.
\verseNumber{16}Ka malehet, iling sikandan te alad ney te aldew wey marusilem su imbantayan key nikandan taheed te migtameng key te me karniru.
\verseNumber{17}Kuntee, nanengnengan nud sika wey sumsumana nu ke nekey ka eleg ne eggimuwen, tenged te egginguma ne karereetan te iglukes nu wey te intiru ne pamilya rin. Mareet amana ka batasan din wey kene egkalalahan.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{18}Ne migdagdahew migkuwa si Abigil te daruwa ne gatus (200) ne paan, daruwa ne tahuanan ne laplap ne napenu te binu, lalimma ne karniru ne nahilang e, wey me sabeka ne saku ne insandag ne trigu, mahatus (100) ne hamak ne behas te paras ne indampil, wey daruwa ne gatus (200) ne timman ne egkakeen ne hinimu puun te behas te iggira ne indampil red degma. Ne imparulan din e seini te me asnu
\verseNumber{19}wey ingkahiyan din ka me suluhuanen din, “Hun‑a kew e su egsinundul ad e.” Piru ware din nangeni kayi ka iglukes din ne si Nabal.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{20}Te mig-untud e si Abigil te asnu ne diye migbaye te bangalug te bubungan, sahuhune ne egkasinug-ung din e si Dabid wey ka me etew rin ne diye egpatangke kandin.
\verseNumber{21}Ne sikan pad iya nekeimpus si Dabid ka migkahi, “Ware karuan te pegbantey ku te langun ne kasangkapan ni Nabal diye te disirtu eyew ware egkalaag. Iyan din de insuli te keupiya ku ka mareet.
\verseNumber{22}Egdusaan a te Manama te mangune-kune ke duen pad sabeka ne lukes te langun ne sakup din ne egkasame ku te egpangimatey taman te maselem.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{23}Te nekegsinug-ung e sikandan, migdagdahew si Abigil migpamaneug te asnu rin wey miglangkeb diye te tangkaan ni Dabid.
\verseNumber{24}Ne migkahi sikandin, “Ahalen, sikeddi e senditi nu wey tuhuti a ubag se suluhuanen nu ne egpakiglalag keykew, wey pammineha nu ka iglalag ku.
\verseNumber{25}Balahara nu re due ahalen, ka mareet ne etew ne si Nabal. Eleg iya kandin ka ngaran din ne si Nabal, ne ka igpasabut ‘ungel-ungel.’ Piru wara a mule nakakita te me etew ne insuhu nu, ahalen.
\verseNumber{26}Na, kuntee tenged su imbalabahan ka te Magbebaye ne Manama te pegpangimatey wey te pegsuli, igpahunlibet ku iya keykew pinaahi te manekal ne Magbebaye, ne ka langun ne kuntere nu wey ka langun ne egdereet keykew, egdusaan te Manama iling ki Nabal te egparusaan din.
\verseNumber{27}Ke egkaayun ahalen, dawata nu seini se me dasag ne in-uyan ku para keykew wey te me etew nu.
\verseNumber{28}Pasayluwe e re ke due neyimu ku ne seyyup. Eggimuwen ka iya te Magbebaye ne Hari te Israil wey ka me kabuhalan nu, su migpakiggira ke ma para kandin. Meupiya perem ke ware egkeyimu nu ne seyyup taheed te neuyag ke pad.
\verseNumber{29}Minsan pad ke due eglupug keykew eyew eggimatayan ka, egtamengan ka te Magbebaye iling te sabeka ne etew ne migtetameng te mahal ne kasangkapan. Piru igdegpak te Magbebaye ka me kuntere nu iling te batu ne imbala te lambuyug.
\verseNumber{30}Ke egkatuman e seeye se langun ne meupiya ne saad te Magbebaye keykew, ahalen, wey egkeyimu kad ne Hari te Israil,
\verseNumber{31}kene ka egkabantalan wey ke egpekegsendit naa su ware ke ma miggimatey wey ke migsuli naa te ware eleg ne egpuunan. Ne emun ke egpamatubungen kad e te Magbebaye, kene e re ubag nikeykew kalingawi se suluhuanen nu ne malitan.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{32}Ne migkahiyan ni Dabid si Abigil, “Egsayeen ka Magbebaye te Israil ne migpeendini keykew eyew te pegsinug-ung keddi.
\verseNumber{33}Egpanalanginan ka tenged te meupiya ne suman-suman nu wey te pegbalabag nu keddi te seini ne aldew te peggimatey wey te pegsuli.
\verseNumber{34}Su ke ware ke pa perem migdagdahew miggendini ka egsinug-ung keddi, egguleen kud perem te pegpangimatey si Nabal wey ka me sakup din kaaselem te maselem. Su sika ka impahunlibet ku pinaahi te manekal ne Magbebaye te Israil, ne iyan sika ka migbalabag keddi te peggimu te mareet keykew.”
\verseNumber{35}Ne indawat ni Dabid ka in-uyan din para kandin wey migkahi, “Uli kad wey kene kad kabantali. Eggimuwen ku ka inhangyu nu keddi.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{36}Te peggingume e ni Abigil diye te baley, neumaan din e si Nabal ne migpasahakeen iling te sabeka ne Hari wey amana sikandin nahale wey newubug. Purisu, maselem din e guhuri si Nabal meyitenged te pegsinug-ung din ki Dabid.
\verseNumber{37}Te newuwasan e si Nabal te maselem, innangenan e sikandin ni Abigil te neyitabu. Ne dutu, sahuhune ne migmasakit ka pusung din wey kenad egpakageheyinawa wey kenad e egkaweil se lawa.
\verseNumber{38}Peglihad te sapulu ne aldew, indusaan e te Magbebaye ne Manama si Nabal, wey migpatey e sikandin.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{39}Te pegkarineg ni Dabid te migpatey e si Nabal, migkahi e sikandin, “Egdeyrayen ka Magbebaye ne Manama ne migbalabag keddi te peggimu te seyyup wey ka migsuli ki Nabal te migpeyilew keddi. Indusaan din si Nabal tenged te mareet ne inggimu rin keddiey.”
\BibleParagraphStyleP
Nataman, migsuhu e si Dabid te me suluhuanen din eyew te peglalag ki Abigil te igduwey rin sikandin.
\verseNumber{40}Te pegginguma te me suluhuanen ni Dabid diye te Karmil, ingkahiyan dan e si Abigil, “Impeendini key ni Dabid eyew te peg-angey keykew su igduwey ka nikandin.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{41}Ne migsasindeg sikandin wey miglangkeb diye te tane wey migkahi, “Uya, suluhuanen a ni Dabid wey andam a ne eglu‑lu te me paa te me suluhuanen din.”
\verseNumber{42}Ne miggaan-gaan mig-untud si Abigil te asnu wey migdume e sikandin te me suluhuanen ni Dabid. Ne migduruma sikandin te lalimma ne me malitan ne me suluhuanen. Ne induwey e sikandin ni Dabid.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{43}Ne tapey e iruwey ni Dabid si Ahinuwam ne matig-Hisriil. Ne sikandan se daruwa neyimu e ne asawa ni Dabid.
\verseNumber{44}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{25:44: }2Sam 3:14-16.}Ne ka asawa rin ne si Mikal, impaasawaan e te anuhang din ne si Saul ki Paltil ne anak ni Lais ne matig-Galim.

\BibleSectionHeading{Ware ded man‑e himatayi ni Dabid si Saul}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{26}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{26:1: }Sal 54 Uluwan.}Sabeka ne aldew, due me matig-Sip ne miggendiye ki Saul diye te Gibiya wey migkahi, “Diye miggeles si Dabid te me bubungan te Hakila ne diye te talipag te Hisimun.”
\verseNumber{2}Sikan naa ka miggendiyad e si Saul te disirtu diye te Sip duma te tatelu ne libu (3,000) ne me etew ne in-alam puun te me matig-Israil eyew egpamitew ki Dabid diye.
\verseNumber{3}Migkekampu ensi Saul diye te ilis te dalan peendiye te bubungan te Hakila ne talipag te Hisimun piru diye mule si Dabid te disirtu. Te pegkarineg ni Dabid te migsinundul kandin si Saul diye,
\verseNumber{4}migsuhu e sikandin te me tahasiliban wey nanengnengan dan ne miggendiye iya si Saul.
\verseNumber{5}Te sikan marusilem, miggendiye si Dabid te ingkekampuwan ni Saul. Ne nakita ni Dabid ke hendei miggibat si Saul duma ki Abnir ne anak ni Nir, ka pangulu te me sundalu rin. Miglipereng si Saul diye te kampu ne miglingutan te me sundalu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{6}Ne mig-inse si Dabid ki Ahimilik ne Hitihanen wey te suled ni Huwab ne si Abisay ne anak ni Siruya, “Hentew‑a ka egduma keddi diye te ingkekampuwan ni Saul?”
\BibleParagraphStyleP
Ne migtabak si Abisay, “Sikeddi.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{7}Purisu te sika ne marusilem, miggendiye si Dabid wey si Abisay te ingkekampuwan ni Saul. Ne nakita ran ne miglipereng si Saul ne impes-ek ka deldeg din diye te egkeulunanan din. Ne nakalipereng degma si Abnir wey ka me sundalu ne nakalingut ki Saul.
\verseNumber{8}Ne inna-naasan ni Abisay si Dabid, “Imbehey e keykew te Magbebaye ne Manama ka kuntere nu te seini ne marusilem. Na, tuhuti a te pegpagket kandin diye te tane pinaahi te sabeka re ne pegpilak kandin te deldeg din mismu, wey kenad keilangan ne eg-abayan pad.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{9}Piru ingkahiyan ni Dabid si Abisay, “Kene nu dereeti sikandin. Su egparusaan iya ka minsan hentew ne eggimatey te in-alam te Magbebaye.
\verseNumber{10}Egpahunlibet a pinaahi te manekal ne Magbebaye ne sikandin mismu ka eggimatey ki Saul wey ke egkapatey re due sikandin te kabuyahi rin wey ke egpatey sikandin diye te giraanan.
\verseNumber{11}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{26:11: }1Sam 24:6.}Piru kene egtuhut ka Magbebaye ne sikeddi ka eggimatey te in-alam din ne Hari. Egkuen te re ka deldeg din wey ka tahuanan din te weyig ne sika te egkeulunanan din, wey eggipanew kid.”
\verseNumber{12}Purisu ingkuwe e ni Dabid ka deldeg wey ka tahuanan te weyig ne diye te egkeulunanan ni Saul wey miggipanew e sikandan. Ware minsan sabeka ne nakakita dutu wey ke nakasahimanu naa te neyitabu, wey ke nekeyimata naa tenged su impaalineknek ma sikandan te Magbebaye.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{13}Ne miggendiyad ensi Dabid te talipag wey diyad migsasindeg te puntul te sabeka ne bubungan ne madmariyu e te ingkekampuwan ni Saul. Due maluag ne eletanan diye te taliware dan.
\verseNumber{14}Impanguleyian ni Dabid ka me sundalu wey si Abnir ne anak ni Nir te miggenendue, “Abnir, egkarineg e red nikeykew?”
\BibleParagraphStyleP
Ne migtabak si Abnir, “Hentew‑a sika se migpanguleyi ne egbanggew te Hari?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{15}Ne migtabak si Dabid, “Sikeykew ma iya ka etew ne ware egpekeiling ne sundalu te Israil? Mania te ware nu tamengi ka Hari ne ahalen nu te due miggendue eyew te peggimatey perem kandin?
\verseNumber{16}Kene ne meupiya sika se inggimu nu. Egpahunlibet a pinaahi te manekal ne Magbebaye ne eleg ka ne egkapatey wey ka me etew nu su ware niyu tamengi ka ahalen niyu ne in-alam te Magbebaye ne Hari. Kema, pitawa nu ke duen naan pad ka deldeg wey ka tahuanan din te weyig due te egkeulunanan din.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{17}Nekeila si Saul te laheng ni Dabid wey mig-inse ne migpanguleyi, “Sikeykew sika Dabid ne anak ku?”
\BibleParagraphStyleP
Ne migtabak si Dabid, “Uya, sikeddi seini Mahal ne Hari.
\verseNumber{18}Mania te eglupuhen a nikeykew se suluhuanen nu? Nekey bes ka neyimu ku ne seyyup?
\verseNumber{19}Purisu, ahalen ne Hari, pammineha nu ka iglalag ku te suluhuanen nu. Emun ke sika se Magbebaye ka migpeyibelu keykew eyew te pegkuntere keddi, egdawaten din perem ka igpanubad ku kandin. Piru ke etew re ka egpuunan due, meupiya perem ke egkarilus sikandan diye te tangkaan te Magbebaye su indeldel a nikandan te seini ne aldew eyew warad egkapanunud ku puun te Magbebaye. Migkahi sikandan, ‘Hipanew kad wey pamakey kad te lein ne me manama.’
\verseNumber{20}Kene nu ubag ituhut ne egkapatey a kayi te tane ne mariyu te tangkaan te Magbebaye ne Manama ne ware ilaa wey simbaa ka Magbebaye te Israil. Mania te egpamitawen a nikeykew te Hari te Israil te nekeiling e man de te sisip? Mania te inlupug a nikeykew iling te bayaku ne puhu diye te bubungan?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{21}Ne migtabak si Saul, “Nakasala a keykew. Libed kad e kayi te keddi Dabid ne anak ku wey kene kud e sikeykew egdereetan su wara a nikeykew himatayi te seini ne marusilem. Iling a te egbusawen te inggimu ku wey naseyyup a natamtamani.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{22}Ne migkahi si Dabid, “Seini red ka deldeg nu, Mahal ne Hari. Ipakuwa nu seini te sabeka te me etew nu.
\verseNumber{23}Egdasahan te Magbebaye ka tagse sabeka tenged te pegkamatareng din wey pegkamatinumanen. Imbehey ka te Magbebaye keddi te seini ne marusilem piru ware ku himatayi sikeykew su in-alam ka te Magbebaye ne Hari.
\verseNumber{24}Imbehayan ku iya te karuan ka umul nu te seini ne marusilem wey meupiya perem degma ke egbehayan ded te Magbebaye te karuan ka umul ku wey egluwasen a nikandin puun te langun ne karereetan.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{25}Ne ingkahiyan ni Saul si Dabid, “Egpanalanginan ka te Manama Dabid ne anak ku. Masalig pad ka egkeyimu nu wey eglampus ka.”
\BibleParagraphStyleP
Ne mig-ayun e si Dabid wey mig-uli e degma si Saul.

\BibleSectionHeading{Ka peg-aput ni Dabid diye te me matig-Pilistiya}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{27}Nakakahi si Dabid diye te suman-suman din, “Egginguma ka timpu ne egkeyimatayan a ni Saul. Iyan meupiya ne eggimuwen ku se egpallahuy diye te me matig-Pilistiya eyew egpeeneng-eneng e si Saul ka egpamitew keddi kayi te intiru ne Israil. Ne egpakapariyu ad kandin.”
\verseNumber{2}Sikan naa ka miggipanew e si Dabid duma te hen‑em ne gatus (600) ne etew rin wey miggendiyad e ki Akis ne Hari te Gat wey anak ni Mauk.
\verseNumber{3}Ne diyad e sikandan mig-ugpe te Gat duma ki Hari Akis. Induma te tagse sabeka ka me pamilya ran wey induma degma ni Dabid ka daruwa ne duwey rin ne si Ahinuwam ne matig-Hisriil wey si Abigil ne matig-Karmil ne balu ni Nabal.
\verseNumber{4}Te nahuhuran e si Saul te migpallahuy e si Dabid diye te Gat, ware din e sikandin pamitawa.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{5}Sabeka ne aldew, ingkahiyan ni Dabid si Akis, “Ke ingkahale e red ubag nikeykew, behayi key te sabeka ne lungsud kayi te nasud nu ne egkeugpaan ney su kene key ne likes ne kayi eg-ugpe te siyudad ne in-ugpaan nu, Mahal ne Hari.”
\verseNumber{6}Purisu te seeye ne aldew, imbehey e ni Akis ki Dabid ka Siklag. Puun dutu, iyan e kamuney te Siklag ka me Hari te Huda taman kuntee.
\verseNumber{7}Ne mig-ugpe si Dabid diye te inged te me matig-Pilistiya te sabeka ne leg‑un wey hep‑at ne bulan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}Taheed te mig-uugpe si Dabid wey ka me etew rin diye, migpanlusuran dan ka me Gisurihanen, ka me Girsihanen, wey ka me Amalikanen. Bunsud pad dengan, diyad nangugpe ka sika ne me etew te inged ne marani te Sur peendiye te Ihiptu.
\verseNumber{9}Tagse eglusud ensi Dabid te sabeka ne inged, egguleen dan iya te egpangimatey ka me lukes wey me malitan. Ne egpanguen dan e ka me karniru, baka, asnu, kamil, wey me kumbale. Ne egkataman, eglibed e sikandan diye ki Hari Akis.
\verseNumber{10}Ke eg-insaan ni Akis si Dabid, “Hendei kew migpanlusud kuntee?” Ne egtabak sikandin, “Diye te inged te Nigib ne due matig-Huda,” wey ke, “diye te inged te Nigib ne in-ugpaan te me Hiramilhanen” wey ke “diye te me Kinihanen.”
\verseNumber{11}Egpangimatayan iya enni Dabid ka langun ne me lukes wey me malitan su eyew ware egpekeendiye te Gat ne egpakanangen ke nekey ka inggimu rin. Seini ka layun eggimuwa ni Dabid te timpu ne diye sikandin mig-ugpe te inged te me matig-Pilistiya.
\verseNumber{12}Amana ne migsalig si Akis ki Dabid wey migkahi diye te suman-suman din, “Indumutan en iya kuntee si Dabid te keet-etawan te Israil, puun due, egkeyimu kud sikandin ne suluhuanen taman te ware egtamanan.”

\BibleSectionHeading{Ka pegpakiglalag ni Saul te gimukud ni Samwil}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{28}Te seeye ne timpu, inlibulung te me matig-Pilistiya ka me sundalu ran eyew egpakiggira te Israil. Ne migkahiyan ni Hari Akis si Dabid, “Keilangan ne egkanengnengan nu ne sikeykew wey ka me etew nu, egduma iya te egpakiggira.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{2}Ne migkahi si Dabid, “Uya, su eyew egkakita nu mismu ke nekey ka egkeyimu ku te suluhuanen nu.”
\BibleParagraphStyleP
Ne migkahi si Akis, “Meupiya iya. Eggimuwen kud e sikeykew ne talagbantey ku te ware egtamanan.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{3}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{28:3: }1Sam 25:1.}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{28:3: }Lib 20:27; Diy 18:10-11.}Te seeye ne timpu, migpatey e si Samwil wey miglungku ka langun ne matig-Israil tenged kandin, wey diye dan sikandin ilebeng te lungsud din diye te Rama. Ne impaawe e ni Saul ka egmahehane wey ka me tumanuren te Israil.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{4}Ne miglibulung ka me matig-Pilistiya wey miggendiye te Sunim, wey migkekampu diye, taheed te inlibulung degma ni Saul ka me matig-Israil wey migkekampu diye te Gilbuwa.
\verseNumber{5}Te pegkakita ni Saul te me sundalu te matig-Pilistiya, naaldek e sikandin wey amana neenat-henat se kumeng.
\verseNumber{6}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{28:6: }Num 27:21.}Sikan naa ka mig-inse sikandin te Magbebaye ne Manama ke nekey ka eggimuwen din. Piru ware sikandin tabaka te Magbebaye minsan pinaahi naan de te taheinep, te Urim,\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{28:6 }Ka Urim iyan ka me kasangkapan ne eggamiten te talagpanubad te pegnengneng te igkeupii te Manama, piru ware nataheyi kuntee ke egmenuwen seini te eggamit.} wey te me prupita.
\verseNumber{7}Ne ingkahiyan ni Saul ka me suluhuanen din, “Pamitawi a nikaniyu te malitan ne egpahehane eyew eggendiyaan ku wey egkeinsaan.”
\BibleParagraphStyleP
Ne migtabak ka me suluhuanen din, “Due diye te Indur.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}Ne migsaluub si Saul te lein ne kumbale eyew ware egpekeila kandin. Te pegkamarusilem e, miggendiyad e si Saul te malitan duma te daruwa te me suluhuanen din. Te pegginguma ran diye, migkahiyan e ni Saul ka malitan, “Ipapitew nu keddi ke nekey ka egginguma pinaahi te peg-inse te sabeka ne gimukud. Umawa nu ka gimukud te minsan hentew ne egngaranan ku.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{9}Piru migkahiyan sikandin te malitan, “Nakataha ke buwa ma ke nekey ka inggimu ni Saul? Impaawe din ka langun ne egmahehane wey me tumanuren kayi te Israil. Mania te egsahiluten a nikeykew wey eggimatayan?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{10}Ne migpahunlibet si Saul kandin pinaahi te manekal ne Magbebaye ne kene din sikandin egmenuwen te peggimu kayi.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{11}Ne nataman, mig-inse e ka malitan, “Hentew gimukud te igkeupii nu ne eg-umawen ku?”
\BibleParagraphStyleP
Ne migtabak si Saul, “Umawa nu ka gimukud ni Samwil.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{12}Te pegkakita te malitan ki Samwil, migpanguleyi e sikandin ne migkahi, “Mania te in-akalan a nikeykew? Sikeykew bes si Saul!”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{13}Ne migkahiyan sikandin ni Saul, “Kene ka kaaldek. Nekey‑a ka nakita nu?”
\BibleParagraphStyleP
Ne migtabak ka malitan, “Nakakita a te sabeka ne gimukud ne migparibabew puun te tane.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{14}Ne mig-inse si Saul, “Mamenua sikandin?”
\BibleParagraphStyleP
Ne migtabak ka malitan, “Buyag ne lukes ne migkukumbale te malayat.”
\BibleParagraphStyleP
Ne nanengnengan ni Saul ne si Samwil seeye. Ne dutu, miglangkeb e sikandin isip pegtahud kandin.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{15}Ne mig-insaan ni Samwil si Saul, “Mania te imbanggew a nikeykew pinaahi te peg-umew nu keddi?”
\BibleParagraphStyleP
Ne migtabak si Saul, “Due dakel ne igkalaggew ku. Migpakig-ehet keddi ka me matig-Pilistiya wey in-engkeran ad e te Manama. Wara ad nikandin tabaka minsan pinaahi te me prupita wey me taheinep. Sikan naa ka impeumew ku sikeykew su eyew egkanangenan a nikeykew ke nekey ka eggimuwen ku.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{16}Ne migkahi si Samwil, “Mania te eg-inse ka keddi te in-engkeran kad ma te Magbebaye wey neyimu e sikandin ne kuntere nu?
\verseNumber{17}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{28:17: }1Sam 15:28.}Inggimu e keykew te Magbebaye ne Manama ka ingkahi rin keddi ne eg-aween din ka migharian nu iling te eggisien ne kumbale wey igbehey rin e seini diye te sabeka te me sumbaley nu ne iyan si Dabid.
\verseNumber{18}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{28:18: }1Sam 15:3-9.}Inggimu seini te Magbebaye tenged su ware nu tumana ka suhu din ne egguleen nu egpangimatayi ka me Amalikanen wey ka me mananap dan.
\verseNumber{19}Seini pad man‑e, igpareeg ka te Magbebaye wey ka me matig-Israil te me matig-Pilistiya. Ne kaaselem, sikeykew wey ka me anak nu ne me lukes, eglemung e keddi. Ne igbehey e degma te Magbebaye ka langun ne sundalu te Israil diye te me matig-Pilistiya.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{20}Ne sahuhune ne napeled si Saul wey naketeng de diye te tane su naaldek-haldek sikandin te ingkahi ni Samwil. Warad e keseg din su ware ma sikandin migkeen te intiru ne aldew wey marusilem.
\verseNumber{21}Ne migparani ka malitan ki Saul wey te pegkakita rin ne amana ka kaaldek ni Saul, migkahiyan din e sikandin, “Mahal ne Hari, inggimu kud ka inhangyu nu keddi minsan nakanengneng a ne nakatahu te karereetan ka umul ku.
\verseNumber{22}Sikan naa, pammineha nu ubag seini se iglalag ku degma te suluhuanen nu. Egbehayan ku sikeykew te pegkeen eyew due keseg nu te eggipanew.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{23}Piru migbalibad sikandin wey migkahi, “Kena a egkeen.” Piru impepehes sikandin pakeena te me suluhuanen din wey te malitan, purisu migpalintutuu e sikandin. Ne mig-enew e sikandin wey migpinnuu e diye te hibatanan.
\verseNumber{24}Te seeye ne timpu, due impalambeg te malitan ne nati te baka diye te baley rin.\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{28:24 }Diye te baley te me matig-Israil, due degma sinabeng ne egpeugpaan te mananap.} Ne sahuhune din gilanga seeye wey migkuwa sikandin te harina, wey inluyang din seini. Ne miggilutu e sikandin te paan ne ware patulin.
\verseNumber{25}Ne insendad din seini ki Saul wey te me suluhuanen din, wey nangeen e sikandan. Ne nangipanew e sikandan te seeye ne karusileman.

\BibleSectionHeading{Ka pegsamsamili ki Dabid te me matig-Pilistiya}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{29}Ne inlibulung te me matig-Pilistiya diye te Apik ka langun ne sundalu ran diye, wey diye migkekampu ka me matig-Israil te sebseb ne diye te Hisril.
\verseNumber{2}Taheed te miggipanew e ka me pangulu te me sundalu te matig-Pilistiya duma te tigmahatus (100) wey tigsenge-libu (1,000) ne punduk te me sundalu, migsinundul e degma kandan si Dabid wey ka me etew rin duma ki Hari Akis.
\verseNumber{3}Ne mig-inse ka me pangulu te me matig-Pilistiya ki Akis, “Mani bes te due me Hibruwanen kayi?”
\BibleParagraphStyleP
Ne migtabak si Akis, “Si Dabid sika, ka upisyal te Hari te Israil ne si Saul. Suble e te sabeka ne leg‑un ka pegduruma ku kandin. Bunsud pad te peg-awe din ki Saul taman kuntee, ware de due nakita ku ne seyyup ne neyimu rin.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{4}Piru nabelu ki Akis ka me pangulu te me matig-Pilistiya wey migkahi, “Palibera nu sika ne etew diye te inged ne imbehey nu kandin. Keilangan ne kene sikandin egpakaruma kanta te egpakiggira su kema ke egkuntereen ki nikandin ke diyad e te eggiraan. Su warad lein ne meupiya ne paahi eyew egpekeg-uli sikandan te ahalen din du te peggimatey te me etew ta.
\verseNumber{5}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{29:5: }1Sam 18:7; 21:11.}Sikan ma mule ka Dabid ne in-ulahingan te me malitan taheed te egsesayew sikandan ne miggenendue,
\BibleParagraphStyleQ
‘Eglibu-libu ka neyimatayan ni Saul,
\BibleParagraphStyleQQ
piru egsapulu ne libu mule ka neyimatayan ni Dabid.’ ”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{6}Purisu in-umew ni Akis si Dabid wey migkahiyan, “Egpahunlibet a te manekal ne Magbebaye ne Manama te egkasalihan ka iya wey igkeupii ku perem ne egduma ka keddi te egpakiggira. Su bunsud te timpu ne miggendiye ka keddi taman kuntee, ware nakita ku ne seyyup ne neyimu nu. Piru ware migsuhut ka duma ne me pangulu ne egduma ka.
\verseNumber{7}Purisu uli kad e mule ne kene kema kabantali. Kene ka himu te minsan nekey ne igkeepes dan.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}Piru mig-inse si Dabid, “Mahal ne Hari, nekey‑a ka neyimu ku wey nekey bes ka nakita nu kayi te keddi te suluhuanen nu bunsud te timpu ne migginguma a diye te keykew? Mania te kena a egpakaruma keykew te egpakiggira te me kuntere nu?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{9}Ne migtabak si Akis, “Nakataha a ne ware igkarew‑ey keykew iling te panalihan te Manama. Piru migkahi ka me pangulu te me matig-Pilistiya, ‘Keilangan ne kene sikandin egpakaruma diye te giraanan.’
\verseNumber{10}Purisu selem-selem ka enew kaaselem wey uli kad duma te me etew nu ke egkaliwaswas e.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{11}Purisu migselem-selem mig-enew si Dabid wey ka me etew rin, wey miglibed e sikandan diye te tane te me matig-Pilistiya. Piru migpabulus mule ka me matig-Pilistiya diye te Hisril.

\BibleSectionHeading{Ka peggule ni Dabid te me Amalikanen}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{30}Peglihad te tatelu ne aldew, miggingume e si Dabid wey ka me etew rin diye te Siklag wey nanengnengan dan ne inlusuran bes te me Amalikanen ka inged te Nigib wey ka Siklag. Ne natalu ran ka me matig-Siklag wey insilaban dan ka lungsud dan.
\verseNumber{2}Ne impandakep dan ka me malitan wey ka tagse sabeka diye, buyag ma wey se bate piru ware minsan sabeka ne innimatayan dan.
\verseNumber{3}Te pegginguma ni Dabid duma te me etew rin, nakita ran ne nasilaban e ka inged dan wey impandakep e ka me asawa ran wey me anak dan ne me lukes wey me malitan.
\verseNumber{4}Purisu migpataman-taman sikandan migpandalawit taman te warad keseg dan.
\verseNumber{5}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{30:5: }1Sam 25:42-43.}Ne impandakep degma ka daruwa ne duwey ni Dabid ne si Ahinuwam ne matig-Hisril wey si Abigil ne balu ni Nabal ne matig-Karmil.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{6}Ne amana nalaggew si Dabid tenged su migmalalahey ka me etew ne egbebatuwen sikandin tenged te kalaggew ran te pegkarakep te me kabatbataan. Piru inlig‑en si Dabid te Magbebaye ne Manama rin.
\verseNumber{7}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{30:7: }1Sam 22:20-23.}Ne ingkahiyan ni Dabid ka talagpanubad ne si Abiyatar ne anak ni Ahimilik, “Ne kun la, uyana nu kayi ka ipud.” Sikan naa ka in-uyan e ni Abiyatar seini diye ki Dabid.
\verseNumber{8}Ne mig-inse e si Dabid te Magbebaye ne Manama, “Eglupuhen ney naa ka me etew ne miglusud kanami? Egkalupug ney naa sikandan?”
\BibleParagraphStyleP
Ne migtabak ka Magbebaye, “Uya, lupuha niyu sikandan su egkeumaan niyu iya sikandan wey egkaluwas ka naddakep.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{9}Purisu inlupug e sikandan ni Dabid duma te hen‑em ne gatus (600) ne me etew taman te nekeuma sikandan diye te bangalug te Bisur. Te pegginguma ran diye, migpalunggehaat de dutu
\verseNumber{10}ka daruwa ne gatus (200) ne etew tenged su nabeley-beley e sikandan wey kenad egpakalapas te bangalug. Piru migpabulus mule miglupug si Dabid wey ka hep‑at ne gatus (400) ne me etew.
\verseNumber{11}Ne due matig-Ihiptu ne nakita te me etew ni Dabid diye te kamet wey in-uuyan dan e sikandin diye ki Dabid. Imbehayan dan sikandin te weyig wey te egkakeen
\verseNumber{12}ne inggimu puun te behas te iggira wey daruwa ne timman ne egkakeen ne hinimu puun te behas te paras tenged su warad iya sikandin nakakeen wey nekeinum te tatelu ne aldew wey marusilem. Te nekeimpus e sikandin ka egkeen, migmanekal e sikandin.
\verseNumber{13}Ne mig-insaan sikandin ni Dabid, “Hentew‑a ka ahalen nu wey hendei ka ne mahinged?”
\BibleParagraphStyleP
Ne migtabak sikandin, “Sabeka a ne Ihiptuhanen wey suluhuanen te Amalikanen. Tatelu e ne aldew ka miglihad te mig-engkeran a te ahalen ku tenged su migderalu a.
\verseNumber{14}Inlusuran ney ka inged te Nigib ne sakup te Huda ne in-ugpaan te me Kiritihanen, wey ka inged ne in-ugpaan te kabuhalan ni Kalib. Ne insilaban ney ka Siklag.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{15}Ne mig-insaan e man‑e sikandin ni Dabid, “Egkaayun naa ne egdumaan key nikeykew diye te ingkekampuwan dan?”
\BibleParagraphStyleP
Ne migtabak sikandin, “Pahunlibet ke pa keddi pinaahi te Manama ne kena a nikeykew eggimatayan wey ke igbehey naa diye te ahalen ku, ne egkataman, egdumaan kud e sikaniyu diye te kandan.”
\verseNumber{16}Sikan naa, indumaan din e ensi Dabid diye te ingkekampuwan te migpanlusud ne me Amalikanen.
\BibleParagraphStyleP
Ne diye, neumaan dan sikandan ne migtalagtag ne migmangekeen, migmangiinum, wey miggale-gale tenged su masalig ka naahew ran puun te me matig-Pilistiya wey puun diye te Huda.
\verseNumber{17}Te pegkaliwaswas, migbunsud e migpahiggireey ensi Dabid taman te marusilem. Ne ware minsan sabeka te Amalikanen ne nakapallahuy angin e te seeye se hep‑at ne gatus (400) ne lukes-lukes ne migmanguntud te me kamil.
\verseNumber{18}Ne naawi ded ni Dabid ka langun ne naahew te me Amalikanen, lagkes ka daruwa ne duwey rin.
\verseNumber{19}Warad iya sikandan nasalini minsan sabeka, bate ma wey ke buyag, lukes ma wey ke malitan, wey te minsan nekey ne naahew te me Amalikanen.
\verseNumber{20}Naawi ded degma ni Dabid ka langun ne karniru wey me baka. Ne in-alew pewun‑a te me etew ni Dabid ka me ayam wey migkahi sikandan, “Unag seini ki Dabid.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{21}Te nekeume e ensi Dabid diye bangalug te Bisur, insinug-ung e sikandan te seeye se daruwa ne gatus (200) ne etew rin ne migpalunggehaat de tenged su nabeley-beley e sikandan, wey in-elit-elit sikandan enni Dabid.
\verseNumber{22}Piru migkahi ka maddeet wey talaggimu te samuk ne me etew ne migduma ki Dabid, “Kene ta sikandan egbaaran te naahew ta te me Amalikanen tenged su ware ma sikandan migduma kanta. Iyan te re igbehey kandan ka me asawa ran wey me anak dan. Ne egpeyipanawen tad sikandan.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{23}Ne migkahi si Dabid, “Me suled, kene niyu sika himuwa su imbehey sika te Magbebaye kanta. Impangabangan ki nikandin wey impepanalu te migpanlusud kanta.
\verseNumber{24}Ware iya eg-uyun te sika se ingkahi niyu. Ka baad te seeye se migpalunggehaat ne migbantey te me kasangkapan ta, iling ded te baad te seeye se migduma diye te giraanan. Egpekeg-iling ka baad ne igbehey te langun.”
\verseNumber{25}Puun te seeye ne timpu, inggimu e seini ni Dabid ne balaud wey tulumanen para te me matig-Israil taman kuntee.

\BibleSectionHeading{Ka pegdasag ni Dabid te me alukuy rin}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{26}Te pegginguma ni Dabid diye te Siklag, impeuyanan din e te baad te naahew ran ka me igdatu diye te Huda ne me alukuy rin duma te seini ne lalag, “Igdasag ku seini kaniyu puun te naahew ney te me kuntere te Magbebaye ne Manama.”
\verseNumber{27}Impeuyanan din degma seeye se me etew ne diye te lungsud te Bitil, Ramut-Nigib, Hatir,
\verseNumber{28}Aruwir, Sipmut, Istimuwa,
\verseNumber{29}Rakal, wey diye te me lungsud te me Hiramilhanen, diye te me lungsud te me Kinihanen,
\verseNumber{30}diye te Hurma, diye te Bur-Asan, diye te Atak,
\verseNumber{31}diye te Hibrun, wey diye te langun ne inged ne inleleuhan ni Dabid wey te me etew rin.

\BibleSectionHeading{Ka pegpatey enni Saul wey te me anak din}
\BibleSectionCrossReference{(1 Kru. 10:1-12)}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{31}Ne migpahiggireey ka me matig-Pilistiya wey ka me matig-Israil diye te Bubungan te Gilbuwa. Ne masalig ka nenamatey te me matig-Israil diye wey nenakapallahuy ka duma kandan.
\verseNumber{2}Ne impatamtamanan lupuha te me matig-Pilistiya si Saul wey ka anak din ne me lukes wey neyimatayan dan ka me anak din ne si Diyunatan, Abinadab, wey si Malkisuwa.
\verseNumber{3}Ne migmasumpit pad ka gira ne nakalingut ki Saul wey nakita sikandin te me talagpane. Ne dutu, impepane dan e sikandin wey dakel ka pali din.
\verseNumber{4}Ne migkahiyan ni Saul ka talag-uyan te panganiban din, “Hulabuta nu ka kampilan nu wey himatayi a nikeykew, su kema ke iyan egpekeyimatey keddi sika se me etew ne ware migpalintutuu te Manama.\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{31:4 }Te Hibruwanen: ware natulii.} Ne puun due, egbalbalayen ad nikandan.” Piru ware seeye himuwa te talag-uyan te panganiban din su naaldek amana sikandin. Sikan naa ka ingkuwe e ni Saul ka kampilan din wey migluhe e sikandin.
\verseNumber{5}Te pegkakita te talag-uyan te panganiban te migpatey e si Saul, inggulabut din e degma ka kampilan din wey migluhe e degma sikandin, wey migpatey e sikandin duma ki Saul.
\verseNumber{6}Purisu migpatey si Saul wey ka tatelu ne anak din ne me lukes, ka talag-uyan te panganiban din, wey ka langun ne me etew rin te seeye de ne aldew.
\verseNumber{7}Te pegkarineg te me matig-Israil ne diye nangugpe te talipag te napu te Hisril wey talipag te Hurdan te namallahuy e ka me sundalu te Israil wey migpatey e si Saul wey ka me anak din, in-engkeran dan e ka me lungsud dan, wey migpamallahuy e degma sikandan. Purisu miggendiyaan e seini te me matig-Pilistiya wey migsubalan dan e ugpei.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}Te seup ne aldew, miggendiye ka me matig-Pilistiya te Bubungan te Gilbuwa eyew te pegpanguwa te me kasangkapan te nenamatey. Ne nakita ran diye si Saul wey ka tatelu ne anak din ne me lukes ne nenamatey diye.
\verseNumber{9}Ne intempug dan e ka ulu ni Saul wey ingkuwa ran e ka me kasangkapan din te egpakiggira. Ne migsuhu sikandan te me etew peendiye te intiru ne tane te me matig-Pilistiya eyew te pegpanengneng te meupiya ne panugtulen diye te timplu te me diyus-diyus dan wey diye te me etew.
\verseNumber{10}Ne intahu dan ka panganiban wey ka kasangkapan ni Saul te egpakiggira diye te timplu te diyus-diyus dan ne si Astarut wey impagket dan ka lawa rin diye te matikang wey makepal ne alad ne batu te siyudad te Bit-San.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{11}Te pegkarineg te me etew te Habis-Gilyad te inggimu te me matig-Pilistiya ki Saul,
\verseNumber{12}miggipanew e ka langun ne bahani te intiru ne marusilem peendiye te Bit-San. Ne ingkuwa ran e ka lawa ni Saul wey ka lawa te me anak din diye te alabat te Bit-San wey in-uyan dan e seini diye te Habis, wey insilaban dan e.
\verseNumber{13}Ne ingkuwa ran e ka me tul‑an dan wey inlebeng dan e diye te lebut te kayu ne tamarisku diye te Habis. Ne ware sikandan migkeen te pitu ne aldew.
\BibleBookEnd

\BibleBook{2 Samwil}

\BibleTitlePage
\BibleTitleTwo{Ka igkarangeb ne baseen ni}
\BibleMainTitle{Samwil}

\BibleIntroSectionHeading{Igpewun‑a}

\BibleIntro
\BibleParagraphStyleIP
Ka \BibleCharacterStyleBK{Ikarangeb ne Samwil}, sumpul te \BibleCharacterStyleBK{An-anayan ne Samwil}. Seini ka guhuren te peghari ni Dabid: te an-anayan, diye sikandin migmandu te Huda ne diye te igkakawanan ne balabahan te igsile, (Kapitulu 1–4) wey nataman diyad e te intiru ne nasud, lagkes ka Israil ne diye te igkahibang ne balabahan te igsile (Kapitulu 5–24). Naay-ayaran te egguhud ka seini ne guhuren ne meyitenged ke immenu ni Dabid te pegpakig-ehet te me kuntere din diye te seled te nasud wey diye te duma ne me nasud eyew egmaluag ka migharian din wey eyew egmaresen ka peghari din. Impahunsiling si Dabid ne sabeka ne etew ne dakel se pegpalintutuu wey pegtahud te Manama, wey egkateu ne eg-angey te geyinawa te keet-etawan din. Piru minsan pad due, mabulut degma sikandin wey andam ne eggimu te makaalat-halat ne sale eyew egkaangken din ka kandin mismu ne igkeupii wey eg-im-imanen. Piru te impapitew e te Magbebaye ne Manama diye kandin ka sale din pinaahi te prupita te Magbebaye ne Manama ne si Natan, mig-inniyuhan din e ka me sale din wey indawat din ka impeuyan te Manama ne legpad eyew igpaneem-neem kandin.
\BibleParagraphStyleIP
Ka peg-ugpe wey keupianan ne neyimu ni Dabid, amana ne nakapamula diye te pusung wey suman-suman te me Hibruwanen. Purisu te timpu ne miggingumaan te mangune-kune ne keyirapan ka nasud, wey te timpu ne egkeupian e man‑e sikandan te lein ne Hari, iyan dan igkeupii ka etew ne anak ni Dabid, ke sikanta pa, kabuhalan ni Dabid ne egpekeiling ded iya kandin.
\BibleParagraphStyleIOT
Ka nenasulat te seini ne baseen
\BibleParagraphStyleIO
Ka peghari ni Dabid diye te Huda \BibleCharacterStyleIOR{1:1–4:12}
\BibleParagraphStyleIO
Ka peghari ni Dabid te intiru ne Israil \BibleCharacterStyleIOR{5:1–24:25}
\BibleParagraphStyleIOO
a. Ka an-anayan ne me leg‑un \BibleCharacterStyleIOR{5:1–10:19}
\BibleParagraphStyleIOO
b. Ka peg-ahew ni Dabid te asawa ni Uriyas \BibleCharacterStyleIOR{11:1–12:25}
\BibleParagraphStyleIOO
c. Ka kasamuk wey ka keyirapan \BibleCharacterStyleIOR{12:26–20:26}
\BibleParagraphStyleIOO
d. Ka mewuri ne me leg‑un \BibleCharacterStyleIOR{21:1–24:25}

\BibleText

\BibleSectionHeading{Ka pegpataha ki Dabid ne migpatey e si Saul}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{1}Te migpatey e si Saul, miglibed e si Dabid duma te me duma rin diye te Siklag te natalu ran e ka me Amalikanen. Ne diye pad sikandan mig-uugpe te Siklag te tatelu ne aldew.
\verseNumber{2}Te igkatelu e ne aldew, due lukes-lukes ne migginguma puun te kampu ni Saul ne migkukumbale te nahisi wey due alinepung te ulu rin isip palinneu te peglungku. Te pegginguma te seeye ne lukes-lukes diye ki Dabid, miglangkeb e sikandin diye te tangkaan din isip pegtahud kandin.
\verseNumber{3}Ne mig-insaan sikandin ni Dabid, “Hendei ka migpuun?”
\BibleParagraphStyleP
Ne migtabak sikandin, “Migpallahuy a puun te kampu te me matig-Israil.”
\verseNumber{4}Ne migkahi si Dabid, “Pangguhuri a ke nekey ka neyitabu.”
\BibleParagraphStyleP
Ne migtabak sikandin, “Nenakapallahuy ka me matig-Israil ne me sundalu puun te gira, wey masulug ka migpatey. Ne namatey degma minsan si Saul wey ka anak din ne si Diyunatan.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{5}Ne mig-insaan e man‑e sikandin ni Dabid, “Immenu nu te egpakataha te namatey e si Saul wey ka anak din ne si Diyunatan?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{6}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{1:6-10: }1Sam 31:1-6; 1Kru 10:1-6.}Ne migtabak sikandin, “Nakasalengan te diya a te Bubungan te Gilbuwa wey nakita ku si Saul ne migpanukaddel naan de te deldeg din. Ne suble e ne marani kandin ka me kuntere din ne migmangudde wey migmanguntud te karwahi.
\verseNumber{7}Te peglilingey rin, nakita a nikandin wey in-umew ad nikandin. Ne migtabak a, ‘Nekey‑a ahalen?’
\verseNumber{8}Ne mig-insaan a nikandin, ‘Hentew kaa?’ Ne migtabak a, ‘Amalikanen a.’
\verseNumber{9}Ne ingkahiyan a nikandin, ‘Parani ka ubag keddi, wey himatayi ad su nabaybayaran ad te masakit wey egkeupian ad ne egpatey.’
\verseNumber{10}Purisu imparaniyan ku sikandin wey innimatayan kud su nakanengneng a ne kenad e sikandin egkeuyag tenged te me pali din. Ne ingkuwa kud e ka kuruna rin wey ka bakelew rin, wey in-uyan kud e kayi te keykew ahalen.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{11}Ne inggisi ni Dabid ka kumbale din, wey impanggisi degma te me etew rin ka me kumbale dan.
\verseNumber{12}Ne migsinehew sikandan wey migpandalawit, wey ware migmangeen taman te nasagkup e tenged ki Saul wey te anak din ne si Diyunatan, wey te me kabuhalan ni Israil ne keet-etawan te Manama ne nammatey te gira.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{13}Ne mig-insaan e man‑e ni Dabid ka lukes-lukes ne migpangguhud kandin, “Hendei ka mig-ugpe?”
\BibleParagraphStyleP
Ne migtabak sikandin, “Anak a te lapu ne mig-ugpe kayi te inged niyu. Sabeka a ne Amalikanen.”
\verseNumber{14}Ne mig-insaan e man‑e sikandin ni Dabid, “Mania te ware ka naaldek ne eggimatey te in-alam te Magbebaye ne Manama?”
\verseNumber{15}Ne in-umew e ni Dabid ka sabeka te me sundalu rin wey ingkahiyan, “Himatayi nu sikandin!” Purisu intibbas en iya te sundalu rin ka Amalikanen wey migpatey e.
\verseNumber{16}Ne migkahi si Dabid, “Sikeykew red ka egkasenditan te kamatayen nu su sikeykew mismu ka migpamalehet te pegkeetew nu te pegkahi nu te inggimatayan nu ka in-alam te Magbebaye ne Manama.”

\BibleSectionHeading{Ka ulahingen ni Dabid te peglungku}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{17}Ne miggimu si Dabid te ulahingen te peglungku meyitenged ki Saul wey te anak din ne si Diyunatan,
\verseNumber{18}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{1:18: }Huswi 10:13.}ne migsuhu sikandin ne igpanulu seini te keet-etawan te Huda. Ne ingngaranan seini te Ulahingen te Pane, wey nasulat diye te Libru ni Yasar. Miggenendue seini,
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{19}“He Israil, due mismu te me bubungan nu pangimatayi
\BibleParagraphStyleQQ
ka me talahuren ne me pangulu nu!
\BibleParagraphStyleQ
Ne nammatey degma ka me bahani!
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{20}Kene nu ipanengneng diye te Gat
\BibleParagraphStyleQQ
wey kene nu ipangguhud seini diye te deralanen te Askilun.
\BibleParagraphStyleQ
Su kema ke egpanletu-letu te kahale ka me mengebay ne me Pilistihanen
\BibleParagraphStyleQQ
wey ka me malitan ne anak te me etew ne ware migpalintutuu te Manama!
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{21}“Sikaniyu se me bubungan te Gilbuwa,
\BibleParagraphStyleQQ
warad e uran wey demmug due te kaniyu,
\BibleParagraphStyleQQ
wey warad e egkahaani ne trigu ne ighalad puun te me kamet due te kaniyu!
\BibleParagraphStyleQ
Su diye nalinditi ka kalasag te bahani ne etew ne si Saul
\BibleParagraphStyleQQ
wey kenad e egsilak ke egbaluhuwan te lana.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{22}Migpanalu si Saul wey si Diyunatan te gira
\BibleParagraphStyleQQ
pinaahi te kampilan dan wey pane.
\BibleParagraphStyleQ
Masulug ka mabbantug ne me kuntere dan
\BibleParagraphStyleQQ
ne impangimatayan dan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{23}“Amana ne mateles si Saul wey si Diyunatan wey inggeyinawaan sikandan te me etew te manekal pad sikandan,
\BibleParagraphStyleQ
wey migpeunungey sikandan se daruwa taman te kamatayen.
\BibleParagraphStyleQQ
Meiyal pad sikandan te me agila ne egpawaheswes
\BibleParagraphStyleQQ
wey mannekal pad sikandan te me liyun.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{24}“Me malitan te Israil,
\BibleParagraphStyleQQ
sinehawi niyu si Saul ne iyan migsaluub kaniyu te mahal ne kumbale\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{1:24 }Malalab ka batek te kumbale.} wey mateles amana,
\BibleParagraphStyleQQ
wey ka migtahu kaniyu te me dayan-dayan ne me bulawan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{25}“Nenaggule ka me bahani diye te giraanan.
\BibleParagraphStyleQQ
Ne namatey si Diyunatan diye te me bubungan niyu.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{26}“Amana a miglungku keykew, suled Diyunatan,
\BibleParagraphStyleQQ
amana ka ne meupiya keddi!
\BibleParagraphStyleQ
Indakelan a nikeykew te geyinawa,
\BibleParagraphStyleQQ
ne subla pad te peggeyinawa te me malitan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{27}“Naggule ka me bahani,
\BibleParagraphStyleQQ
wey nareetan ka me panganiban dan te peggira!”

\BibleSectionHeading{Ka peghari ni Dabid}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{2}Nataman, mig-inse si Dabid te Magbebaye ne Manama ne migkahi, “Egtakereg e naa diye te sabeka te me siyudad te Huda?”
\BibleParagraphStyleP
Ne migtabak ka Magbebaye, “Uya.”
\BibleParagraphStyleP
Ne mig-inse e man‑e si Dabid, “Hendei lenged?”
\BibleParagraphStyleP
Ne migtabak ka Magbebaye, “Diye te Hibrun.”
\verseNumber{2}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{2:2: }1Sam 25:42-43.}Purisu migtakereg e si Dabid duma te daruwa ne duwey rin ne si Ahinuwam ne matig-Hisril wey si Abigil ne impamalu rin ki Nabal ne matig-Karmil.
\verseNumber{3}Ne induma ni Dabid ka me etew rin duma te me pamilya ran wey diyad sikandan nangugpe te me lungsud te Hibrun.
\verseNumber{4}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{2:4: }1Sam 31:11-13.}Ne migmangendiye te Hibrun ka me matig-Huda wey mig-itisan dan e te lana ka ulu ni Dabid eyew egkeyimu ne Hari te intiru ne Huda.
\BibleParagraphStyleP
Te impangguhuran dan e si Dabid te iyan miglebeng ki Saul ka me matig-Habis-Gilyad,
\verseNumber{5}migsuhu e si Dabid te egpahuhuren din eyew egpakahiyan ka me matig-Habis, “Egpanalanginan kew te Magbebaye ne Manama tenged te keupiya niyu te ahalen niyu ne si Saul pinaahi te peglebeng kandin.
\verseNumber{6}Ne meupiya perem ne igpapitew te Magbebaye ne Manama ka geyinawa rin ne kene egkabalbalawan wey ka pegkamatinumanen din due te kaniyu. Ne eg-upianan ku sikaniyu tenged te peggimu niyu rue.
\verseNumber{7}Ne kuntee, nekal-nekal kew wey kene kew paliliyas tenged su migpatey e si Saul ne ahalen niyu, wey mig-itisan ad te me matig-Huda te lana isip Hari dan.”

\BibleSectionHeading{Ka pegpeehetey te pamilya ni Dabid wey ni Saul}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}Te seeye ne timpu, si Abnir ne anak ni Nir ne pangulu te me sundalu ni Saul, miggendiye te Mahanaim duma te anak ni Saul ne si Isbusit.
\verseNumber{9}Ne inggimu rin ne Hari si Isbusit diye te inged ne Gilyad, Ashuri, Hisril, Ipraim, Binhamin, wey diye te intiru ne Israil.
\verseNumber{10}Hep‑at ne pulu (40) ne leg‑un ka idad ni Isbusit te migbunsud sikandin ka mighari te Israil. Ne mighari sikandin te daruwa ne leg‑un.
\BibleParagraphStyleP
Piru si Dabid ded ka in-iila ne Hari te me matig-Huda.
\verseNumber{11}Ne mighari si Dabid diye te Huda te pitu ne leg‑un wey hen‑em ne bulan, te timpu ne diye sikandin mig-ugpe te Hibrun.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{12}Nataman, miggendiye si Abnir ne anak ni Nir te Gibyun puun te Mahanaim duma te me etew ni Isbusit.
\verseNumber{13}Ne insinug-ung sikandan ni Huwab ne anak ni Siruya wey te me etew ni Dabid diye te inlungag ne limuranan te weyig diye te Gibyun, wey migpatalipahey sikandan ka naminnuu diye te ilis te lungag.
\verseNumber{14}Ne migkahiyan ni Abnir si Huwab, “Egpeg-eheten ta ka me sundalu ta kayi te tangkaan ta.”
\BibleParagraphStyleP
Ne migtabak si Huwab, “Ne uya!”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{15}Ne migmanasindeg e ka sapulu wey daruwa te me sundalu ni Isbusit ne me kabuhalan ni Binhamin wey ka sapulu wey daruwa degma ne me sundalu ni Dabid.
\verseNumber{16}Ne migpahen-geney ka tagse sabeka te bulbul ran wey migparugsuey e sikandan, sikan naa ka nenekeg-unung sikandan langun. Purisu migngaranan e ka seeye ne inged te Hilkat-Hasurim.\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{2:16 }Hilkat Hasurim: Iyan igpasabut kayi ka inged te me kampilan.} Ka sika ne inged diye te Gibyun.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{17}Ne mangune-kune ka gira te seeye ne aldew, wey natalu te me etew ni Dabid si Abnir wey ka me matig-Israil.
\verseNumber{18}Ne diye langun ka tatelu ne anak ni Siruya ne ensi Huwab, Abisay, wey si Asahil duma te sundalu ni Dabid. Si Asahil amana ne iiyali ne egpallahuy iling te usa,
\verseNumber{19}wey ware din peen-enengi te eglupug si Abnir.
\verseNumber{20}Ne miglilingey si Abnir wey mig-inse, “Sikeykew sika Asahil?”
\BibleParagraphStyleP
Ne migtabak si Asahil, “Uya, sikeddiey.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{21}Ne migkahi si Abnir, “Suwey kad e wey dakep kad e te sabeka te me sundalu wey kua nu ka me panganiban din.” Piru ware migpeeneng-eneng si Asahil ka eglupug kandin.
\verseNumber{22}Ne migkahiyan e man‑e ni Abnir si Asahil, “Peen-enengi ad iya nikeykew te eglupug su eyew kena a egkapehes ne eggimatey keykew! Egmenuwen ku naan de iya te eg-atubang ka suled nu ne si Huwab?”
\verseNumber{23}Piru ware migpeeneng-eneng si Asahil ka miglupug kandin, sikan naa ka insundang e ni Abnir te subeng te deldeg din si Asahil wey mig-abas seini diye te peka rin. Napeled sikandin wey namatey e. Ne egsanggel diye te namatayan ni Asahil ka me etew ne egpakabaye dutu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{24}Piru inlupug mule enni Huwab wey ni Abisay si Abnir. Te eglineb e ka aldew, nekeume e sikandan diye te bubungan te Ama ne lenged te Giya, ne diye te dalan peendiye te disirtu diye te Gibyun.
\verseNumber{25}Ne miglibulung ka me sundalu ne kabuhalan ni Binhamin diye te keinniyuhan ni Abnir diye te puntul te bubungan wey migpangandam eyew te pegpakiggira.
\verseNumber{26}Ne mig-inse si Abnir ki Huwab ne migpanguleyi, “Egpahiggireey ki naan en iya te ware egtamanan? Ware ke buwa nakasuman-suman te susumpiti ka egpangkusan kayi? Ken‑u nu naan pad egsapari ka me etew nu ne egpanlupug te me suled dan?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{27}Ne migtabak si Huwab, “Igpahunlibet ku te manekal ne Manama, ne emun ke ware nu lalaha sika, egparahasdahasan kew iya perem te eglupug te me etew ku taman te egkapawe.”
\verseNumber{28}Purisu imparahing e ni Huwab ka trumpita wey migpeeneng-eneng e ka langun ne miglupug te me matig-Israil, wey nasanggel e ka gira.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{29}Ne miggipanew si Abnir duma te me sundalu rin te napawaan peendiye te Araba. Ne miglapas sikandan te Weyig ne Hurdan wey migpabulus ka miggipanew ne diye migbaye te inged ne Bitrun taman te nekeuma sikandan diye te Mahanaim.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{30}Te migpeeneng-eneng e si Huwab ka egpanlupug ki Abnir, impalibulung din e ka me etew rin. Ne nanengnengan din ne due sapulu wey siyam (19) ne etew ni Dabid ne migpatey; ware pad labet ni Asahil.
\verseNumber{31}Piru nekeyimatey ka me etew ni Dabid te tatelu ne gatus wey hen‑em ne pulu (360) ne me sundalu ne kabuhalan ni Binhamin ne sakup ni Abnir.
\verseNumber{32}Ne in-angey ran e ka lawa ni Asahil wey inlebeng dan e diye te inlebengan te amey rin diye te Bitlihim. Ne nangipanew e si Huwab wey ka me etew rin te intiru ne marusilem, wey nekeuma sikandan diye te Hibrun te egsile e ka aldew.
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{3}Seeye ka bunsuranan te naluhey ne pegpeehetey te miglapig te pamilya ni Saul wey te miglapig ki Dabid. Ne nanasnasian ne migmasalig ka me etew ne miglapig ki Dabid piru nahan-ganaran mule migdeisek ka me etew ne eglapig ki Saul.

\BibleSectionHeading{Ka me anak ne lukes ni Dabid}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{2}Seini ka me anak ni Dabid ne lukes ne neetew diye te Hibrun: si Amnun ka kinakakayan ne anak din ki Ahinuwam ne matig-Hisril,
\verseNumber{3}si Kiliyab ka igkarangeb ne lukes ne anak din ki Abigil ne balu ni Nabal ne matig-Karmil, si Absalum ka igkatelu ne lukes ne anak din ki Maaka ne anak te Hari te Gisur ne si Talmai,
\verseNumber{4}si Aduniyas ka igkeep‑at ne lukes ne anak din ki Hagit, si Sipatiyas ka igkalimma ne lukes ne anak din ki Abital,
\verseNumber{5}wey si Itrim ka igkeen‑em ne lukes ne anak din ki Igla. Sika ka me anak ni Dabid ne neetew diye te Hibrun.

\BibleSectionHeading{Ka pegpasakup ni Abnir ki Dabid}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{6}Te sasangan pad ne egpeehetey ka miglapig ki Saul wey ka miglapig ki Dabid, migmaresen e ne pangulu si Abnir te kalapihan ni Saul.
\verseNumber{7}Ne due duwey dengan ni Saul ne egngaranan ki Rispa ne anak ni Aya. Ne ingkahiyan ni Isbusit si Abnir, “Mania te ingguliran nu ka duwey te amey ku?”
\verseNumber{8}Ne migtabak si Abnir ne nabelu-belu, “Migsuman-suman ke bes ne iling a te asu wey miglapig te Huda? Miglapihan ku ka amey nu, ka pamilya rin, wey ka me alukuy rin puun pad dengan taman kuntee wey ware ku sikeykew ibehey ki Dabid. Ne kuntee, egbayungan a nikeykew ne ingguliran ku ka sika ne malitan!
\verseNumber{9}Ke iling ma rue, meupiya pad ke egbulihan ku si Dabid ne egkatuman ka insaad kandin te Magbebaye ne Manama, wey egtamtamanan a perem eglegpari te Manama ke kene ku egbulihan sikandin.
\verseNumber{10}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{3:10: }1Sam 15:28.}Migsaad ka Manama ne igbehey rin ka migharian te kabuhalan ni Saul diye ki Dabid wey sikandin e ka eghari te Israil wey te Huda ligkat te Dan peendiye te Birsiba.”
\verseNumber{11}Ne warad nakatabak si Isbusit su naaldek sikandin ki Abnir.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{12}Nataman, migsuhu e si Abnir te egpahuhuren diye ki Dabid diye te Hibrun eyew egpakahiyan sikandin, “Sikeykew ka eleg ne eghari te inged te Israil. Egpasabutey ki wey egbulihan ku sikeykew eyew egkasakup nu ka intiru ne Israil.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{13}Ne migkahiyan ni Dabid ka seeye se insuhu ni Abnir, “Meupiya! Egpasabutey key iya piru due sabeka ne ighangyu ku kandin: kene egkaayun ne egpakigkita sikandin keddi ke kene din egkaruma si Mikal ne anak ni Saul.”
\verseNumber{14}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{3:14: }1Sam 18:27.}Ne impeendiyaan degma ni Dabid te me suluhuanen din si Isbusit ne anak ni Saul eyew egpakahiyan, “Ilibed nu keddi ka asawa ku ne si Mikal su miggimatey a te sabeka ne gatus (100) ne Pilistihanen wey impisang ku ka laplap te me lebut dan isip betad te peg-asawa ku kandin.”
\verseNumber{15}Sikan naa ka impaangey e ni Isbusit si Mikal diye te asawa rin ne anak ni Lais ne egngaranan ki Paltiil.
\verseNumber{16}Ne migsinsinundul re due ka asawa ni Mikal kandin ne migsinsinehew taman te Bahurim. Ne nataman, migkahiyan e sikandin ni Abnir, “Uli kad e.” Purisu mig-uli e sikandin.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{17}Te neimpusan e seini, migpakiglalag e si Abnir te me igbuyag te Israil ne miggenendue, “Te miglihad ne timpu, egkeupian kew ne eggimuwen niyu ne Hari si Dabid.
\verseNumber{18}Ne kuntee, himuwa niyud sika. Su migsaaran te Magbebaye ne Manama si Dabid te migkahi, ‘Egluwasen ku puun te me Pilistihanen wey te langun ne kuntere dan ka keet-etawan ku ne iyan ka me kabuhalan ni Israil pinaahi te suluhuanen ku ne si Dabid.’ ”
\verseNumber{19}Ne inlalahan degma ni Abnir ka me kabuhalan ni Binhamin. Ne nataman, miggendiyad e sikandin te Hibrun eyew egpangguhuran din si Dabid te mig-uyun e ka langun ne matig-Israil lagkes ka me kabuhalan ni Binhamin ne egkeyimu sikandin ne Hari dan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{20}Te pegginguma ni Abnir diye te Hibrun duma te daruwa ne pulu (20) ne me etew rin, migpasahakeen e si Dabid para kandan.
\verseNumber{21}Ne migkahiyan ni Abnir si Dabid, “Mahal ne Hari, tuhuti a ne eggendiye te langun ne keet-etawan te Israil. Egbaggeten ku sikandan te pegdawat keykew isip Hari dan wey te peggimu te kasabutan te peg-ikul keykew su eyew egpakamandu kad te intiru ne Israil sumale te igkeupii te pusung nu.” Purisu impeyipanew e ni Dabid si Abnir ne meupiya se pegligkat.

\BibleSectionHeading{Ka peggimatey ki Abnir}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{22}Nataman, miggingume e diye te Hibrun ka me etew ni Hari Dabid duma ki Huwab puun te pegpakiggira wey masulug ka nanguyan dan ne immangahew ran puun te me kuntere dan. Piru warad e diye si Abnir su impeyipanew e sikandin ni Dabid ne meupiya se pegligkat.
\verseNumber{23}Te peggingume e ni Huwab wey te langun ne sundalu ne migduma kandin, nahuhuran e sikandin te miggendiye te Hari ka anak ni Nir ne si Abnir wey impeyipanew red sikandin te Hari.
\verseNumber{24}Nataman, inggendiyaan e ni Huwab si Dabid wey ingkahiyan, “Mania te inggimu nu ka iling due? Te miggendinid bes iya si Abnir ne mania te nasi nu re iya sikandin peyipanawa? Diye lad iya sikandin su!
\verseNumber{25}Sumsumana nu ne miggendini si Abnir eyew te peglimbung keykew wey te peg-iipat ke hendei ka egbaye-baye, wey te pegnengneng te langun ne eggimuwen nu.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{26}Ne mig-awe e si Huwab puun te tangkaan ni Dabid, wey impalupug din e te me etew si Abnir. Ne diye dan neumeyi si Abnir te belun te Sira wey induma ran e sikandin te eglibed diye te Hibrun, piru ware nakanengneng si Dabid meyitenged kayi.
\verseNumber{27}Te pegginguma ni Abnir diye te Hibrun, indume e sikandin ni Huwab diye te sabeka ne sinabeng diye te gumawan te siyudad\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{3:27 }Imbalayan ka gumawan dengan te siyudad wey due me sinabeng diye te tagse kakiliran.} su egpalalahey kun ubag sikandan se daruwa. Ne insundang e ni Huwab si Abnir diye te getek eyew te pegsuli te kamatayen te suled din ne si Asahil. Ne namatey e si Abnir.
\verseNumber{28}Te ware naluhey, nanengnengan e seeye ni Dabid wey migkahi sikandin, “Kene ne sikeddi wey ka keet-etawan ku ka egkalebut diye te tangkaan te Magbebaye ne Manama tenged te kamatayen te anak ni Nir ne si Abnir.
\verseNumber{29}Eglegparan perem si Huwab duma te kabuhalan din. Meupiya perem ke due kabuhalan din ne kene egkaawaan te dalu ne egnenane,\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{3:29 }Ka egnenane, iyan igpasabut se dalu te lawa, wey ke lebut naa te lukes ne egnenane wey iyan egpakalindit te sabeka ne etew diye te tangkaan te Manama.} wey ke eg-ibungen naa, wey ke egkapungku ne egkeilangan te tuked te peggipanew, wey ke egkapatey pinaahi te kampilan, wey ke egkabitil naa.”
\verseNumber{30}Purisu innimatayan si Abnir te talaari ne si Huwab wey si Abisay tenged su neyimatayan din ka suled dan ne si Asahil te timpu te gira diye te Gibyun.

\BibleSectionHeading{Ka peglebeng ki Abnir}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{31}Nataman, ingkahiyan ni Dabid si Huwab wey ka langun ne duma rin, “Gisia niyu ka me kumbale niyu wey saluub kew te me saku,\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{3:31 }Iyan igpasabut kayi ka meitem wey egdehes ne manggad ne inggimu puun te bulbul te kambing ne igsaluub te timpu te peglungku wey ke eg-inniyug naa te sale.} wey duma kew te egsabal te minatey ne si Abnir wey gun‑a kew ka eggipanew ne eglungku.” Ne migsinundul si Hari Dabid te seeye se me etew ne migtiang te lungun.
\verseNumber{32}Insabal ran si Abnir diye te Hibrun. Ne migpandalawit si Dabid diye te inlebengan wey migpandalawit degma ka langun ne etew.
\verseNumber{33}Ne mig-ulahing te peglungku ka Hari ne miggenendue,
\BibleParagraphStyleQ
“Mania te migpatey si Abnir ne iling te mareet ne etew?
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{34}Te peggimatey kandin, ware bakua ka me belad din wey me paa rin iling te mareet ne etew.
\BibleParagraphStyleQQ
Piru in-akalan sikandin wey inggimatayan te mareet ne etew.”
\BibleParagraphStyleM
Ne migsinehew e man‑e ka langun ne etew.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{35}Ne nangendiye ki Dabid ka langun ne etew eyew eggeraman dan sikandin te egpehes te egpakeen taheed te maaldew pad. Piru migsaad si Dabid ne migkahi, “Egtamtamanan a perem te eglegpad te Manama ke eggeram a te paan wey te minsan nekey te kene pad eglineb ka aldew!”
\verseNumber{36}Ne nanengnengan te langun ne etew seeye se ingkahi ni Dabid wey nakapahale seeye kandan. Ne ingkahale dan iya ka langun ne inggimu te Hari.
\verseNumber{37}Purisu te seeye ne aldew, nanengnengan te langun ne etew wey te langun ne kabuhalan ni Israil ne ware labet ni Dabid te pegkapatey ni Abnir.
\verseNumber{38}Nataman, ingkahiyan ni Dabid ka me upisyal rin, “Ware kew bes nakamaan-maan ne namatey ka sabeka ne mabantug ne pangulu te Israil kuntee ne aldew?
\verseNumber{39}Mahuya a amana kuntee ne aldew, minsan naalam a ne Hari. Kene ku egkapegnel ka me anak ni Siruya su subla re sikandan ne mabbulut para keddi. Egsulian perem sikandan te Magbebaye ne Manama sumale te maddeet ne inggimu ran!”

\BibleSectionHeading{Ka peggimatey ki Isbusit}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{4}Te pegkarineg ni Isbusit ne anak ni Saul te inggimatayan si Abnir diye te Hibrun, migmahuye e sikandin wey nalliyasan degma ka langun ne matig-Israil.
\verseNumber{2}Ne due daruwa ne etew ni Isbusit ne si Baana wey si Rikab ne migpangulu te pegpanlusud te me kuntere dan. Me anak sikandan ni Rimun ne matig-Biirut ne egpuun te me kabuhalan ni Binhamin. (Seini se Biirut in-ile e ne sakup te Binhamin
\verseNumber{3}tenged su namallahuy ma diye te Gitaim ka tapey ne nangugpe dutu wey diyad e sikandan miglapu taman kuntee.)
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{4}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{4:4: }2Sam 9:3.}Ne duen pad man‑e kabuhalan ni Saul ne si Mipibusit ne anak ni Diyunatan angin e ki Isbusit. Lalimme e ne leg‑un si Mipibusit te due guhuren puun te Hisril ne neyimatayan e si Saul wey si Diyunatan. Ne tenged dutu, insapipi e sikandin te malitan ne talaggaat kandin wey migpallahuy e, piru nalekaan ka bate te talaggaat tenged te peg-iyal-iyal rin. Ne seeye ka egpuunan ne napungku ka me paa te bate.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{5}Sabeka ne aldew, miggendiye te baley ni Isbusit si Rikab wey si Baana ne me anak ni Rimun ne matig-Biirut. Nekeuma sikandan diye te nekeuntud e ka aldew taheed te miggimhimeley si Isbusit.
\verseNumber{6-7}Te seeye ne timpu, migseled e sikandan te baley ne eglilibat ne egkuwa te trigu. Ne indugsuan dan e si Isbusit diye te getek, te sasangan ne eggibat-hibat sikandin diye te sinabeng din. Inggimatayan dan sikandin wey intamped dan e ka ulu rin wey in-uyan dan e te mig-ayun ne migpallahuy. Ne migsigpawe sikandan ka miggipanew peendiye te inged ne Hurdan.
\verseNumber{8}Ne in-uyan dan ka ulu ni Isbusit diye ki Dabid diye te Hibrun wey migkahi, “Hari, seini red ka ulu ni Isbusit ne anak ni Saul ne egkuntere keykew wey ka egkeupian ne eggimatey keykew. Ne kuntee ne aldew, migsulian e te Magbebaye ne Manama si Saul wey ka me kabuhalan din tenged te neyimu ran keykew te ahalen ney wey Hari.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{9}Piru intabak ni Dabid ka tahasuled ne ensi Rikab wey Baana, “Egpahunlibet a te manekal ne Magbebaye ne Manama ne iyan migpangabang keddi te langun ne me kalasayan!
\verseNumber{10}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{4:10: }2Sam 1:1-16.}Due sabeka ne etew dengan ne migkahi, ‘Migpatey e si Saul,’ wey migsuman-suman sikandin ne meupiya ne guhuren ka impangguhud din keddi. Piru nasi ku re iya sikandin iparakep wey impeyimatayan diye te Siklag. Seeye ka indasag ku kandin te guhuren din.
\verseNumber{11}Ne wey naan pa iya ka mareet ne me etew ne miggimatey te matareng ne etew diye te hibatanan din diye te baley rin. Egsulian ku kuntee sikaniyu tenged te peggimatey niyu kandin eyew egkengaawe kew e kayi te ampew te tane.”
\verseNumber{12}Purisu impeyimatayan e ni Dabid te me sundalu rin si Rikab wey si Baana. Impanempug dan ka me belad dan wey me paa ran, wey imbitin dan e ka me lawa ran diye te ilis te inlungag ne limuranan te weyig diye te Hibrun. Ne ingkuwa ran e ka ulu ni Isbusit wey inlebeng dan e diye te inlebengan ki Abnir diye te Hibrun.

\BibleSectionHeading{Ka pegkeyimu ni Dabid ne Hari te langun ne Israilita}
\BibleSectionCrossReference{(1 Kru. 11:1-9; 14:1-7)}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{5}Ne miggendiye ki Dabid diye te Hibrun ka langun ne tribu te Israil wey migkahi, “Amana key pad iya nikeykew ne karumaan.
\verseNumber{2}Puun pad dengan, te si Saul pad ka Hari ney, sikeykew e ka migpangulu te me Israilita te pegpakiggira. Ne migkahiyan ka te Magbebaye ne Manama, ‘Sikeykew ka egtanggu\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{5:2 }Te Hibruwanen: talagtanggu te me karniru.} te keet-etawan ku ne me Israilita wey egkeyimu ka ne pangulu ran.’ ”
\verseNumber{3}Purisu te seeye ne timpu, miggimu e si Dabid te kasabutan te langun ne me igdatu te Israil diye te tangkaan te Magbebaye ne Manama. Ne in-itisan e te me igbuyag te lana ka ulu ni Dabid isip Hari te Israil.
\verseNumber{4}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{5:4-5: }1Har 2:11; 1Kru 3:4; 29:27.}Tatelu e ne pulu (30) ka idad ni Dabid te timpu ne neyimu sikandin ne Hari te Israil wey mighari sikandin te hep‑at ne pulu (40) ne leg‑un.
\verseNumber{5}Ne mighari sikandin diye te Huda te pitu ne leg‑un wey hen‑em ne bulan te timpu ne diye sikandin mig-ugpe te Hibrun. Nataman, mighari e sikandin diye te Israil wey Huda te tatelu ne pulu wey tatelu (33) ne leg‑un te timpu te diye sikandin mig-ugpe te Hirusalim. Purisu, mighari sikandin te hep‑at ne pulu (40) ne leg‑un langun.

\BibleSectionHeading{Ka pegkaahew ni Dabid te Hirusalim}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{6}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{5:6: }Huswi 15:63; Tal 1:21.}Sabeka ne aldew, miggendiye si Dabid wey ka me etew rin te Hirusalim eyew te peglusud te me kabuhalan ni Hibus ne mig-ugpe diye. Ne migkahiyan si Dabid te me Hibusihanen, “Kene kew iya egpakaseled kayi te Hirusalim. Iyan niyu re eleg se egbalabahan te me butud wey me piang.” Ne kahiyen dan ne kene iya egpakaseled ensi Dabid.
\verseNumber{7}Piru minsan pad due, naahew red enni Dabid ka malig‑en ne inged ne iyan ka Hirusalim,\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{5:7 }Te Hibruwanen: Siyun. Sabeka seini te me ngaran te Hirusalim.} ne nataman ingngaranan e te Siyudad ni Dabid.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}Te sika ne aldew migkahiyan ni Dabid ka me etew rin, “Minsan hentew seeye se eglusud te me Hibusihanen, diye sikandin egbaye te impabayaan te weyig eyew te pegpangimatey te sika se me butud wey me lepu ne me kuntere ku!” Sikan naa ka due lalag ne miggenendue, “Kene egpakaseled ka me butud wey me lepu diye te timplu.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{9}Te naahew e ni Dabid ka malig‑en ne inged te Hirusalim, diyad e sikandin mig-ugpe wey ingngaranan din e seini te Siyudad ni Dabid. Ne impeyiluahan din pad ka siyudad puun te Milu\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{5:9 }kene amana ne klaru ka igpasabut kayi, piru kahiyen te duma ne “imbunel ne tane” ka igpasabut.} peendiye te palasyu.
\verseNumber{10}Ne nanasnasian pad ka karesen ni Dabid su migduma ma kandin ka Amana ne Maresen ne Magbebaye.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{11}Ne migsuhu ka Hari te Tiru ne si Hiram te me suluhuanen din peendiye ki Dabid duma te me talagbebaley wey talagperi te me batu. Ne mig-uyan sikandan te me terusu ne kayu ne sidar eyew eggimuwan si Dabid te palasyu.
\verseNumber{12}Ne nanengnengan ni Dabid ne ka Magbebaye ne Manama ka miggimu kandin ne Hari te Israil wey ka amana migpanalangin te migharian din para te keupianan te keet-etawan din ne me matig-Israil.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{13}Te nakaalin e si Dabid diye te Hirusalim puun te Hibrun, migduruwey pad sikandin wey migpangasawa pad te masalig ne me malitan ne matig-Hirusalim. Ne migmasalig pad ka me lukes wey me malitan ne me anak din.
\verseNumber{14}Seini ka me ngaran te me lukes ne anak din ne neetew diye te Hirusalim: si Samwa, si Subab, si Natan, si Sulumun,
\verseNumber{15}si Ibhar, si Ilisuwa, si Nipig, si Hapiya,
\verseNumber{16}si Ilisama, si Ilyada, wey si Ilipilit.

\BibleSectionHeading{Natalu ni Dabid ka me Pilistihanen}
\BibleSectionCrossReference{(1 Kru. 14:8-17)}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{17}Te pegkanengnengi te me Pilistihanen ne si Dabid ka in-alam ne Hari te Israil, nanakereg e sikandan langun eyew te pegdakep ki Dabid. Piru nanengnengan seeye ni Dabid, sikan naa ka miggendiyad e sikandin te aputanan ne inged.
\verseNumber{18}Ne miggingume e ka me Pilistihanen wey migtalagtag e diye te napu te Ripaim.
\verseNumber{19}Purisu mig-inse si Dabid te Magbebaye ne Manama, “Eglusuran ku naa ka me Pilistihanen? Igpareeg nu naa sikandan keddi?”
\BibleParagraphStyleP
Ne migtabak ka Magbebaye ne Manama, “Uya, hipanew kad su igpareeg ku iya sikandan keykew.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{20}Purisu miggendiyad ensi Dabid te Baal-Pirasim wey nareeg dan ka me Pilistihanen diye. Ne migkahi si Dabid, “Imparereetan keddi te Magbebaye ne Manama ka me kuntere ku iling te nabusaye ne weyig.” Sikan naa ka ingngaranan ka sika ne inged te Baal-Pirasim.\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{5:20 }Te Hibruwanen: Magbebaye ne Manama te Pegkahuhus.}
\verseNumber{21}Ne neengkeran e te me Palistihanen ka me diyus-diyus dan diye, wey in-uyan e seeye enni Dabid wey te me etew rin.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{22}Ne nataman, nanlibed e man‑e ka me Pilistihanen diye te napu te Ripaim wey migtalagtag e man‑e sikandan diye.
\verseNumber{23}Sikan naa ka mig-inse e man‑e si Dabid te Magbebaye ne Manama. Ne migtabak ka Magbebaye ne miggenendue, “Kene kew baye diye te egkatangkaan dan ka eglusud, ke kene, alingkus kew diye te egkeinniyuhan dan wey diye kew naa pangandam ka eglusud kandan te talipag ne marani te me kayu ne balsamu.
\verseNumber{24}Emun ke egkarineg niyu ka egwekes-wekes diye te uud te me kayu ne balsamu, lusud kew naan e su sika ka ilaan ne miggun‑a a kaniyu te eglusud te me Pilistihanen.”
\verseNumber{25}Purisu inggimu ni Dabid ka insuhu te Magbebaye ne Manama kandin wey impangimatayan dan ka me Pilistihanen puun te Giba taman te Gisir.

\BibleSectionHeading{Ka peg-uyan te Tahuanan te Kasabutan diye te Hirusalim}
\BibleSectionCrossReference{(1 Kru. 13:1-14; 15:25–16:6, 43)}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{6}Ne inlibulung e man‑e ni Dabid ka langun ne mangngateu ne me sundalu te Israil, ne tatelu ne pulu ne libu (30,000) ka kasuluhan.
\verseNumber{2}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{6:2: }Iks 25:22.}Ne nangendiye sikandan te Baali ne sakup te Huda eyew te peg-angey te Tahuanan te Kasabutan ne ingngaranan te ngaran te Amana ne Maresen ne Magbebaye. Ka Magbebaye ne Manama diye migpinnuu te taliware te daruwa ne kirubin diye te ampew te Tahuanan te Kasabutan.
\verseNumber{3}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{6:3: }1Sam 7:1-2.}Indulan dan te iyam ne kerumata ka Tahuanan puun te baley ni Abinadab ne diye te bubungan. Ne iyan mig-uyan te kerumata ne ingganuy te me baka ka me anak ni Abinadab ne ensi Usa wey Ahiyu.
\verseNumber{4}Ne si Ahiyu ka miggun‑a te kerumata.
\verseNumber{5}Ne miggale-gale diye te tangkaan te Magbebaye ne Manama si Dabid duma te langun ne matig-Israil taman te egkeyimu ran pinaahi te me ulahingen, me lira, me alpa, tambur, me kastanyita, wey me putew ne basalan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{6}Te pegginguma ran diye te inged ne diekanan te trigu ni Nakun, inggen-genan ni Usa ka Tahuanan te Kasabutan tenged su nasaligkat ka me baka.
\verseNumber{7}Tenged dutu, nabelu amana ka Magbebaye ne Manama ki Usa, sikan naa ka inggimatayan e sikandin te Manama diye te dangdang te Tahuanan te Kasabutan.
\verseNumber{8}Nabelu si Dabid tenged su indusaan te Magbebaye ne Manama si Usa. Sikan naa ka ingngaranan ka seeye ne inged te Piris-Usa\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{6:8 }Te Hibruwanen: “Pegdusa ki Usa” ka igpasabut te lalag ne “Piris-Usa”.} taman kuntee.
\verseNumber{9}Ne naaldek si Dabid te Magbebaye ne Manama te seeye ne aldew wey migkahi, “Egmenuwen ku naan e te eg-uyan ka Tahuanan te Kasabutan te Magbebaye?”
\verseNumber{10}Purisu kenad egkeupian si Dabid ne eg-uyan te Tahuanan te Kasabutan te Magbebaye ne Manama diye te siyudad din. Sikan naa ka diye din e seini uyana te baley te sabeka ne matig-Gat ne si Ubid-Idum.
\verseNumber{11}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{6:11: }1Kru 26:4-5.}Ne diye nakatetahu te baley ni Ubid-Idum ka Tahuanan te Kasabutan te Magbebaye ne Manama te tatelu ne bulan. Ne impanalanginan te Magbebaye ne Manama si Ubid-Idum wey ka tagse sabeka ne diye te baley rin.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{12}Nahuhuran si Hari Dabid te impanalanginan te Magbebaye ne Manama ka tagse sabeka diye te baley ni Ubid-Idum wey ka langun ne kandin tenged te Tahuanan te Kasabutan te Manama. Sikan naa ka in-angey e seeye ni Dabid diye te baley ni Ubid-Idum wey in-uyan din e diye te siyudad din te nahale-gale.
\verseNumber{13}Te nakasikal e te hen‑em ne sikal seeye se mig-uyan te Tahuanan te Kasabutan te Magbebaye ne Manama, migpanubad e si Dabid te sabeka ne turu ne baka wey sabeka ne malambeg ne nati ne baka.
\verseNumber{14}Ne migsayew si Dabid migpanaman-taman diye te tangkaan te Magbebaye ne Manama. Migsesaya sikandin te hinabel ne egngaranan te ipud.
\verseNumber{15}Ne migmanguleyi wey migmarahing te me trumpita si Dabid duma te me Israilita te sasangan dan ka eg-uuyan te Tahuanan te Kasabutan te Magbebaye ne Manama.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{16}Te igpaseled e ka Tahuanan te Kasabutan te Magbebaye ne Manama diye te Siyudad ni Dabid, migpantew te bintana ka anak ni Saul ne malitan ne si Mikal. Ne nakita rin si Dabid ne mig-um-umbetut wey migsayew diye te tangkaan te Magbebaye ne Manama. Ne puun dutu, inlemetan din e si Dabid diye te diralem din.
\verseNumber{17}Ne impaseled dan e ka Tahuanan te Kasabutan diye te balungbalung ne inggimu ni Dabid para kayi. Ne migpanubad e si Dabid te egtutungen ne igpanubad wey te igpanubad para te keupianan diye te tangkaan te Magbebaye ne Manama.
\verseNumber{18}Te nekeimpus e sikandin ka migpanubad, impanalanginan din e ka me etew pinaahi te ngaran te Amana ne Maresen Magbebaye.
\verseNumber{19}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{6:19-20: }1Kru 16:43.}Ne impamehayan din e te paan, te ngalap, wey te egkakeen ne inggimu puun te behas te paras ka langun ne keet-etawan te Israil—me lukes wey me malitan. Ne nataman, nanguli e ka langun ne me etew diye te me ugpaan dan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{20}Te peg-uli ni Dabid eyew te pegpanalangin te pamilya rin, insinug-ung e sikandin ni Mikal ne anak ni Saul te migkahi, “Hari te Israil, amana ka ne mig-ungel-ungel te seini ne aldew! Mekeyilew-hilew ka inggimu nu ne migpalawas diye te tangkaan te me malitan ne suluhuanen te me upisyal nu, iling te etew ne ungel.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{21}Ne migkahi si Dabid, “Inggimu ku seeye diye te tangkaan te Magbebaye ne Manama ne mig-alam keddi labew te amey nu wey te minsan hentew te pamilya rin. In-alam a nikandin ne egmandu te keet-etawan din ne me matig-Israil. Sikan naa ka eggale-gale a diye te tangkaan te Magbebaye ne Manama.
\verseNumber{22}Ne eggimu e pad te subla ne mekeyilew-hilew kayi. Mekeyilew-hilew a te pegtengteng nu\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{6:22 }Te Hibruwanen: te pegtengteng ku.} piru intahud a te seeye se me malitan ne egkahiyen nu.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{23}Ne ware nakaanak si Mikal taman te migpatey sikandin.

\BibleSectionHeading{Ka lalag te Magbebaye ki Dabid}
\BibleSectionCrossReference{(1 Kru. 17:1-15)}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{7}Ne diyad e mig-ugpe si Dabid te palasyu rin wey warad sikandin palusuri te Magbebaye ne Manama te langun ne egkuntere kandin te minsan hendei.
\verseNumber{2}Ne migkahiyan ni Dabid ka prupita ne si Natan, “Kayi ad kuntee mig-ugpe te palasyu ne inggimu puun te kayu ne sidar, piru diye de mule nakatahu ka Tahuanan te Kasabutan te Manama te balungbalung.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{3}Ne migtabak si Natan te Hari, “Himuwa nu ka minsan nekey ne due te suman-suman nu ne igkeupii nu ne eggimuwen su migduma keykew ka Magbebaye ne Manama.”
\verseNumber{4}Piru te sika ne marusilem, impanengneng te Magbebaye ne Manama si Natan,
\verseNumber{5}“Hendiyei nu ka suluhuanen ku ne si Dabid wey kahii nu te seini ka ingkahi ku, ‘Kene ne sikeykew ka egpasasindeg te baley ne eg-ugpaan ku.
\verseNumber{6}Ware e pad nekeugpe te baley bunsud te timpu ne impalihawang ku ka me matig-Israil puun te Ihiptu taman kuntee. Miggalin-halin a te inged wey balungbalung de ka in-ugpaan ku.
\verseNumber{7}Te peggalin-halin ku minsan hendei duma te langun ne me matig-Israil, wara a migkahi te me pangulu ran ne impabantey ku te keet-etawan ku te mania te kena a nikaniyu eggimuwan te baley ne puun te kayu ne sidar?’
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}“Purisu kahii nu ka suluhuanen ku ne si Dabid te migkahi a se Amana ne Maresen ne Magbebaye, ‘Talagtameng ka dengan te karniru diye te patabtabanan piru in-alam ku sikeykew ne egkeyimu ne pangulu te keet-etawan ku ne me matig-Israil.
\verseNumber{9}Ne indumaan ku sikeykew minsan hendei ka migpabaye wey intalu ku ka langun ne me kuntere nu ne egkabayaan nu. Ne kuntee, eggimuwen ku sikeykew ne mabantug iling te mabantug ne me etew te kalibutan.
\verseNumber{10}Egteilan ku te inged ka keet-etawan ku ne matig-Israil wey igpeugpe ku sikandan diye eyew duen e tane dan mismu, wey kenad e sikandan egkahewhew. Ne kenad e egpakareeg-deeg kandan ka me maddeet ne etew iling te inggimu ran dengan
\verseNumber{11}bunsud pad te mig-alam a te me pangulu eyew egmandu te keet-etawan ku ne me matig-Israil. Ne kene kud e sikaniyu egpalusuran te langun ne egkuntere kaniyu. Sikeddi se Magbebaye ne Manama, egnangen keykew ne due egkeyimu ne Hari puun te kabuhalan nu.
\verseNumber{12}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{7:12: }Sal 89:3-4; 132:11; Huw 7:42; Him 2:30.}Ke egpatey kad e wey iglebeng e diye te inlebengan te kabuybuyahan nu, eggimuwen ku ne Hari ka sabeka te anak nu ne me lukes wey eggimuwen ku ne maresen ka migharian din.
\verseNumber{13}Sikandin ka eggimu te baley para keddi wey iyan ku iya egpaharien ka me kabuhalan din te ware egtamanan.
\verseNumber{14}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{7:14: }Sal 89:26-27; 2Kur 6:18; Hib 1:5.}Egkeyimu ad ne amey rin, wey egkeyimu e sikandin ne anak ku. Ne egdisiplineen ku sikandin ke egkaseyyup, iling te pegdisiplina te sabeka ne etew te anak din.
\verseNumber{15}Piru kene ku eg-aween ka geyinawa ku ne kene egkabalbalawan kandin, kene ne iling te inggimu ku ki Saul ne impasubalan ku keykew.
\verseNumber{16}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{7:16: }Sal 89:36-37.}Ne ware katamanan te migharian nu wey igpahari ku te ware egtamanan ka me kabuhalan nu.’ ”
\verseNumber{17}Impangguhud ni Natan ki Dabid ka langun ne impakita te Magbebaye ne Manama kandin.

\BibleSectionHeading{Ka peg-ampu ni Dabid}
\BibleSectionCrossReference{(1 Kru. 17:16-27)}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{18}Ne migseled si Dabid diye te balungbalung ne in-ugpaan te Manama wey migpinnuu ne mig-ampu diye te tangkaan te Magbebaye ne Manama ne miggenendue, “Magbebaye ne Manama, sikeddi wey ka pamilya ku kene ne eleg te meupiya ne immangimu nu para kanami.
\verseNumber{19}Piru deisek pad seini diye te keykew Magbebaye ne Manama su duen pad iya man‑e saad nu ne egpanalanginan nu ka pamilya ku keureme. Iling naa iya due ka ingkalayami nu ne eggimuwen diye te etew?
\verseNumber{20}Na, nekey naan pad ka igpakakahi ku keykew Magbebaye ne Manama, te neilaan ad ma nikeykew se suluhuanen nu?
\verseNumber{21}Tenged te saad nu wey tenged te igkeupii nu, inggimu nu seini se subla ne meupiya ne me himu eyew igpataha nu keddi te suluhuanen nu.
\verseNumber{22}Maresen ka, Magbebaye ne Manama! Ware egpekeiling keykew, wey warad duma ne Manama ne narineg ney ne iling keykew.
\verseNumber{23}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{7:23: }Diy 4:34.}Ne ware lein ne keet-etawan kayi te ampew te tane ne egpekeiling te keet-etawan nu ne matig-Israil, ka sabeka ne nasud kayi te ampew te tane ne inluwas nu puun te Ihiptu eyew egkeyimu ne keet-etawan nu. Ne nabantug ka tenged te pegluwas nu kandan puun te Ihiptu. Ne migmabantug ka ngaran nu tenged te me kein-inuwan ne inggimu nu te pegdeldel nu te me matig-Kanaan\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{7:23 }Te Hibruwanen: nasud.} lagkes ka me diyus-diyus dan eyew egpakasubal egpekeugpe diye ka keet-etawan nu.
\verseNumber{24}Ne inggimu nu ne keet-etawan nu mismu ka Israil te ware egtamanan. Ne sikeykew, Magbebaye ne Manama, neyimu ne Manama ran.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{25}“Ne kuntee, Magbebaye ne Manama, himuwa nu te ware egtamanan ka insaad nu keddi te suluhuanen nu wey te pamilya ku
\verseNumber{26}su eyew egmabantug ka te ware egtamanan wey egkahi ka me etew, ‘Ka Amana ne Maresen ne Magbebaye, iyan Manama te Israil!’ Ne egpakapabulus ka pamilya ku te suluhuanen nu diye te tangkaan nu.
\verseNumber{27}He Amana ne Maresen ne Magbebaye ne iyan Manama te Israil, due kabagget ku te peg-ampu keykew meyitenged kayi su impanengneng nu ma keddi te suluhuanen nu ne due layun eghari ne sabeka puun te me kabuhalan ku.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{28}“He Magbebaye ne Manama! Malehet ka me lalag nu wey meupiya seini se insaad nu keddiey te suluhuanen nu.
\verseNumber{29}Purisu meupiya perem ke igkahale nu ka pegpanalangin te kabuhalan ku te suluhuanen nu, eyew egpakapabulus seini diye te tangkaan nu te ware egtamanan tenged su insaad nu ma seini, Magbebaye ne Manama. Ka pegpanalangin nu, keupianan te kabuhalan ku te ware egtamanan.”

\BibleSectionHeading{Ka me kapanaluwan ni Dabid}
\BibleSectionCrossReference{(1 Kru. 18:1-17)}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{8}Te peglihad te timpu, natalu ni Dabid ka me Pilistihanen wey nasakup din e sikandan. Ne naahew rin puun kandan ka inged ne Mitig-Ama.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{2}Ne natalu rin degma ka me matig-Muwab. Impeyibat din sikandan diye te tane te tatelu ne linya. Ne impangimatayan din ka langun ne naseled te daruwa ne seked, wey ware din pangimatayi ka naseled te igkatelu ne seked. Neuripen ni Dabid ka me matig-Muwab wey migbayad e sikandan te buhis diye te kandin.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{3}Natalu degma ni Dabid ka Hari te Suba ne si Hadadisir ne anak ni Rihub. Neyitabu ka seeye ne gira te timpu te egpeendiye si Hadadisir te inged ne marani te Weyig ne Iyupratis eyew igpalibed din perem ka pegmandu din diye.
\verseNumber{4}Ne naahew ni Dabid ki Hadadisir ka sabeka ne libu wey pitu ne gatus (1,700) ne migmangudde, wey ka daruwa ne pulu ne libu (20,000) ne me sundalu ne nangipanew re. Ne impanlepuan din ka me kudde ne migganuy te me karwahi piru miggaat sikandin te me kudde ne eleg te sabeka ne gatus (100) ne me karwahi.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{5}Te pegginguma te me matig-Sirya ne egpuun te Damasku eyew te pegbulig ki Hadadisir ne Hari te Suba, inggimatayan ni Dabid ka daruwa ne pulu wey daruwa ne libu (22,000) kandan.
\verseNumber{6}Ne migpangampuwan ni Dabid ka inged te me matig-Sirya diye te Damasku, wey nasakup din sikandan wey migbayad e sikandan te buhis diye te kandin. Impepanalu si Dabid te Magbebaye ne Manama minsan hendei sikandin migbaye.
\verseNumber{7}Ne impanguyan e ni Dabid ka me kalasag ne bulawan te me upisyal ni Hadadisir wey in-uyan din e seini diye te Hirusalim.
\verseNumber{8}Ingkuwa degma ni Hari Dabid ka susuluhi ne burunsi puun diye te me lungsud ne Bita wey Birutay ne nasakup ni Hadadisir.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{9}Te pegkarineg ni Tuy ne Hari te Hamat ne natalu ni Dabid ka langun ne sundalu ni Hadadisir,
\verseNumber{10}impeendiye din e ka anak din ne si Huram eyew te pegsaye ki Dabid tenged te kapanaluwan te pegpakiggira rin ki Hadadisir. (Si Tuy wey Hadadisir tapey ne talagkuntere.) Ne in-uyanan ni Huram si Dabid te me kasangkapan ne inggimu puun te pelata, bulawan, wey burunsi.
\verseNumber{11}Ne inhalad ni Hari Dabid ka sika ne me kasangkapan diye te Magbebaye ne Manama iling te inggimu rin te seeye se me pelata wey me bulawan puun te langun ne nasud ne natalu rin,
\verseNumber{12}ne iyan ka me nasud te Idum, Muwab, Amun, Pilistiya, wey Amalik. Ne inhalad din degma ka naahew rin puun te anak ni Rihub ne si Hadadisir ne Hari te Suba.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{13}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{8:13: }Sal 60 Uluwan.}Ne migmabantug si Dabid te peg-uli din puun te pegpangimatey te sapulu wey walu ne libu (18,000) ne matig-Sirya diye te napu ne egngaranan te Asin.
\verseNumber{14}Ne impakekampuwan din ka diye te intiru ne inged te Idum wey nasakup din ka langun ne matig-Idum. Impepanalu sikandin te Magbebaye ne Manama minsan hendei sikandin migbaye.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{15}Ne mighari si Dabid te intiru ne Israil wey meupiya ka inggimu rin wey eleg ka peggukum din te langun ne keet-etawan din.
\verseNumber{16}Ne si Huwab ne anak ni Siruya ka pangulu te me sundalu rin, wey iyan talagsulat te egkengeyitabu si Hihusapat ne anak ni Ahilud.
\verseNumber{17}Ne iyan me talagpanubad si Saduk ne anak ni Ahilud wey si Abimilik ne anak ni Abiyatar. Ne si Sarayas ka sikritari.
\verseNumber{18}Si Binayas ne anak ni Huyada ka pangulu te me Kiritihanen wey me Pilitihanen ne me talagbantey ki Dabid. Ne iyan me talagtambag\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{8:18 }Te Hibruwanen: me talagpanubad.} ka me lukes ne me anak ni Dabid.

\BibleSectionHeading{Ka keupiya ni Dabid ki Mipibusit}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{9}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{9:1: }1Sam 20:15-17.}Sabeka ne aldew, mig-inse si Dabid, “Duen naan pad nasame te pamilya ni Saul? Ke duen pad, eg-upianan ku sikandin tenged ki Diyunatan.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{2}Ne due dengan suluhuanen te pamilya ni Saul ne egngaranan ki Siba. Ne due nakanangen kandin ne egpeendiyeen sikandin ni Dabid. Te pegginguma ni Siba diye, mig-insaan e sikandin ni Dabid, “Sikeykew si Siba?”
\BibleParagraphStyleP
Ne migtabak sikandin, “Uya, sikeddi iya seini ahalen.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{3}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{9:3: }2Sam 4:4.}Ne mig-inse ka Hari, “Duen naan pad nasame te pamilya ni Saul? Ke duen pad, eg-upianan ku sikandin tenged te insaad ku te Manama ne eggimuwen ku.”
\BibleParagraphStyleP
Ne migtabak sikandin, “Uya, duen pad sabeka te me anak ni Diyunatan ne nasame. Napungku ka daruwa ne me paa rin.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{4}Ne mig-inse e man‑e ka Hari, “Hendei sikandin?”
\BibleParagraphStyleP
Ne migtabak si Siba, “Diye sikandin te siyudad te Lu-Dibar diye te baley ni Makir ne anak ni Amiyil.”
\verseNumber{5}Purisu impaangey e sikandin ni Dabid puun diye te Lu-Dibar.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{6}Ka ngaran te anak ni Diyunatan, si Mipibusit ne apu ni Saul. Te pegginguma rin diye ki Dabid, mig-usengul e sikandin eyew te pegtahud kandin. Ne mig-inse si Dabid, “Sikeykew si Mipibusit?”
\BibleParagraphStyleP
Ne migtabak sikandin, “Uya, sikeddi iya seini ahalen.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{7}Migkahiyan sikandin ni Dabid, “Kene ka kaaldek, su eg-upianan ku sikeykew tenged te amey nu ne si Diyunatan. Ig-uli ku keykew ka langun ne tane te apu nu ne si Saul, wey kayi kad e egkeen layun te baley ku duma keddi.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}Ne mig-usengul si Mipibusit ne migkahi, “Iling e re te asu ne napatey ahalen! Mania te igkeyid‑u a nikeykew?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{9}Ne impeumew te Hari ka suluhuanen ni Saul ne si Siba wey ingkahiyan, “Imbehey kud ki Mipibusit ne apu te ahalen nu ka langun ne ki Saul wey te pamilya rin.
\verseNumber{10}Sikeykew wey ka anak nu ne me lukes, wey ka me suluhuanen nu ka egbasuk para kandin wey uyana nu diye te kandin ka eg-uma eyew due egkakeen din. Piru eglagpu key e layun ki Mipibusit ka egkeen kayi te baley ku.” Ne si Siba due sapulu wey lalimma (15) ne anak ne lukes wey daruwa ne pulu (20) ne suluhuanen.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{11}Ne migkahiyan ni Siba ka Hari, “Uya ahalen ne Hari, eggimuwen ku ka langun ne insuhu nu keddi.”
\BibleParagraphStyleP
Puun dutu, eglagpu e layun si Mipibusit ki Hari Dabid te egkeen iling te sabeka te me anak te Hari.
\verseNumber{12}Due anak ni Mipibusit ne lukes-lukes ne egngaranan ki Mika. Ne neyimu ne suluhuanen ni Mipibusit ka langun ne mig-ugpe te baley ni Siba.
\verseNumber{13}Ne si Mipibusit ne napungku se paa diyad mig-ugpe te Hirusalim tenged su layun ma sikandin eglagpu ki Hari Dabid te egkeen.

\BibleSectionHeading{Natalu ni Dabid ka me kabuhalan ni Amun wey me matig-Sirya}
\BibleSectionCrossReference{(1 Kru. 19:1-19)}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{10}Nataman, migpatey e ka Hari te me Amunihanen ne si Nahas. Ne iyan migsubal kandin mighari ka anak din ne si Hanun.
\verseNumber{2}Ne migkahi si Dabid, “Eg-upianan ku si Hanun ne anak ni Nahas, iling te peg-upiya te amey rin keddi.” Purisu migsuhu si Dabid te me etew rin eyew pegpanengneng ki Hanun ne miglungku sikandin te pegpatey te amey rin.
\BibleParagraphStyleP
Piru te pegginguma te me etew ni Dabid diye te tane te me Amunihanen,
\verseNumber{3}ingkahiyan e te me upisyal te me Amunihanen si Hanun ne ahalen dan, “Kahiyen nu buwa ne intahud ni Dabid ka amey nu pinaahi te pegsuhu te me suluhuanen din te pegliwang keykew? Kema ke impeendini sikandan ni Dabid eyew te pegnengneng wey peg-iipat meyitenged te seini ne siyudad, ne egkataman, egdereetan dan e seini.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{4}Purisu imparakep ni Hanun ka me etew ni Dabid wey impakahisan din ka katenge te sumpe te tagse sabeka wey impatempuhan din ka mallayat ne me kumbale dan taman te liwaraan. Ne impeuli din e sikandan.
\verseNumber{5}Ne neyilew amana sikandan ne nanguli. Te nahuhuran e si Dabid meyitenged kayi, impasinug-ung din e sikandan wey impakahiyan te diye pad egpeuugpaa te Hiriku taman te egtubu e ka me sumpe dan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{6}Te pegkanengnengi te me Amunihanen ne amana nabelu si Dabid kandan tenged te inggimu ran, migsuul e sikandan te daruwa ne pulu ne libu (20,000) ne sundalu ne matig-Sirya ne diye mig-ugpe te Bit-Rihub wey diye te Suba, wey sabeka ne libu (1,000) ne lukes ne egpuun diye te Hari te Maaka, wey sapulu wey daruwa ne libu (12,000) ne sundalu ne egpuun te Tub.
\verseNumber{7}Te pegkarineg dutu ni Dabid, insuhu din e si Huwab duma te langun ne mabbulut ne me bahani eyew te pegpakiggira.
\verseNumber{8}Ne miglihawang e ka me Amunihanen wey migpangandam e diye te gumawan te siyudad eyew te pegpakiggira. Ne diye mule migpangandam te napu ka me matig-Sirya ne diye mig-ugpe te Suba wey Rihub, wey ka me lukes ne egpuun te Maaka.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{9}Te pegpitew ni Huwab te due me kuntere diye te katangkaan din wey diye te peka rin, mig-alam e sikandin te amana egkateu ne me bahani te Israil wey impaandam din sikandan eyew te pegpakiggira te me matig-Sirya.
\verseNumber{10}Ne impepanguluwan din ka duma ne me etew rin ki Abisay ne suled din, wey impaandam din e sikandan eyew te pegpakiggira te me Amunihanen.
\verseNumber{11}Ne ingkahiyan ni Huwab si Abisay, “Bulihi key naa ke egkakita nu ne egkatalu key e te me matig-Sirya. Ne egbulihan ku re degma sikeykew ke egkatalu kew e te me Amunihanen.
\verseNumber{12}Egnekal-nekal ki. Egbulut-bulut ki ne egpakig-ehet para te keet-etawan ta wey te siyudad te Manama ta. Ne iyan e balahad ka Magbebaye ne Manama ne eggimu ke nekey ka meupiya ne insuman-suman din.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{13}Ne miglusud e si Huwab duma te me etew rin wey nenakapallahuy ka me matig-Sirya.
\verseNumber{14}Te pegkakita te me kabuhalan ni Amun te namallahuy e ka me matig-Sirya, namallahuy e degma sikandan ka migpariyu ki Abisay wey migseled e sikandan te siyudad dan. Purisu mig-uli e si Huwab puun te pegpakiggira te me Amunihanen wey miggendiyad te Hirusalim.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{15}Te nakamaan-maan e ka me matig-Sirya te natalu sikandan te me matig-Israil, miglibulung e man‑e sikandan.
\verseNumber{16}Ne impaangey ni Hadadisir ka duma pad ne me matig-Sirya ne diye nangugpe te kewun‑aan te Weyig ne Iyupratis. Ne nangendiyad sikandan te Hilam duma ki Subak, ka pangulu te me sundalu ni Hadadisir.
\verseNumber{17}Te nahuhuran e si Dabid kayi, inlibulung din e ka langun ne matig-Israil wey miglapas e sikandan te Hurdan, wey miggendiyad te Hilam. Ne migpangandam e degma diye ka me matig-Sirya ne egpakiggira engki Dabid. Ne migpahiggireey e sikandan.
\verseNumber{18}Piru nakapallahuy ka me matig-Sirya wey nakapatey ensi Dabid te pitu ne gatus (700) ne etew ne migmanguntud te me karwahi wey hep‑at ne pulu ne libu (40,000) ne sundalu ne migmangudde. Ne napalian si Subak, ka pangulu te me sundalu wey migpatey sikandin diye.
\verseNumber{19}Te nakamaan-maan e ka langun ne Hari ne sakup ni Hadadisir te natalu e sikandan te me matig-Israil, migpakiggusey e sikandan te me matig-Israil wey migpasakup e kandan. Purisu puun dutu, naaldek e ka me matig-Sirya ne egbulig te me Amunihanen.

\BibleSectionHeading{Ka peg-ahew ni Dabid te asawa ni Uriyas}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{11}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{11:1: }1Kru 20:1.}Te tingsubul e te me pinamula te seeye ne leg‑un, te timpu ne egpangipanew ka me Hari eyew te pegpakiggira, impepangayew e ni Dabid si Huwab wey ka me upisyal rin, wey ka langun ne me sundalu te Israil. Ne natalu ran ka me Amunihanen wey inlingutan dan ka Raba. Piru migpalunggehaat de mule si Dabid diye te Hirusalim.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{2}Te sabeka ne maapun, mig-enew si Dabid puun te hibatanan din wey miggiphipanew sikandin diye te atep\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{11:2 }Mapatag ka atep te me baley diye te Israil.} te palasyu rin. Ne dutu, due napantew rin ne malitan ne migpamanihus ne tetelesi amana.
\verseNumber{3}Ne migsuhu si Dabid te etew eyew te peg-inse-inse meyitenged te seeye ne malitan. Ne due sabeka ne etew ne migkahi, “Si Batsiba ka ngaran din. Anak sikandin ni Ilyam, wey asawa ni Uriyas ne Hitihanen.”
\verseNumber{4}Ne impaangey ni Dabid si Batsiba. Ne miggendiyad e si Batsiba ki Dabid wey ingguliran e sikandin ni Dabid. (Te seeye ne timpu, sikan pad iya nekeimpus si Batsiba ka migtuman te tagse bulan ne tulumanen te peglinis te eglangeseen.) Te neimpusan e seeye, mig-uli e si Batsiba.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{5}Ne nataman, naberes e si Batsiba wey impakahiyan din si Dabid te egkaberes e sikandin.
\verseNumber{6}Purisu impakahiyan ni Dabid si Huwab, “Ipeendini nu si Uriyas, ka Hitihanen.” Sikan naa ka impeendiyad e ni Huwab si Uriyas ki Dabid.
\verseNumber{7}Te pegginguma ni Uriyas, in-insaan e sikandin ni Dabid, “Na, menua si Huwab wey ka me sundalu, wey nekey e ka natamanan te pegpakiggira niyu?”
\verseNumber{8}Ne ingkahiyan ni Dabid si Uriyas, “Uli ka diye te kaniyu, wey himeley ka.”\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{11:8 }Te Hibruwanen: lu‑lui nu ka me paa nu.} Ne mig-awe e si Uriyas diye te palasyu te Hari wey impasinundulan sikandin te dasag puun te Hari.
\verseNumber{9}Piru ware mig-uli si Uriyas diye te baley rin. Diye nasi sikandin miglipereng te gumawan te palasyu duma te me talagbantey te palasyu te Hari.
\verseNumber{10}Te nahuhuran dan e si Dabid te ware mig-uli si Uriyas diye te kandan, impeumew rin e si Uriyas wey in-insaan, “Mania te ware ka mig-uli diye te baley niyu te naluhey kad ma ka ware diye te kaniyu?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{11}Ne migtabak si Uriyas ki Dabid, “Diye kuntee te me kampu ne diye te kanapnapuan ka Tahuanan te Kasabutan wey ka me sundalu te Israil wey Huda. Ne diye iya degma ka pangulu ney ne si Huwab duma te me upisyal rin. Na, eggendiye e bes naa mule te baley ku eyew egkeen, eg-inum, wey eggulid te asawa ku? Mengeyibet te umul nu, kene ku iya sika eggimuwen.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{12}Ne ingkahiyan ni Dabid si Uriyas, “Kayi ke naan pa uugpe kuntee ne aldew, wey kaaselem kud sikeykew igpalibed diye te giraanan.” Purisu migpalunggehaat pad si Uriyas diye te Hirusalim te seeye ne aldew. Te seup ne aldew,
\verseNumber{13}ingginggat e ni Dabid si Uriyas te egkeen wey eg-inum duma kandin, wey impewubuhan sikandin ni Dabid. Piru te pegkamarusilem, ware ded man‑e sikandin mig-uli wey diye ded man‑e sikandin miglipereng te gumawan te palasyu duma te me talagbantey te gumawan te palasyu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{14}Te pegkamaselem, insulatan ni Dabid si Huwab, wey imparulung din seini ki Uriyas.
\verseNumber{15}Seini ka tahu te sulat, “Ipewun‑a nu si Uriyas diye te due masumpit ne egpahiggireey. Ne isues kew naan e puun kandin eyew egkasuhat sikandin wey egkapatey.”
\verseNumber{16}Purisu taheed te inlingutan e enni Huwab ka siyudad te Raba, diye din e mule iparapit si Uriyas te due mabbulut ne me sundalu ne me kuntere.
\verseNumber{17}Ne migmanlihawang ka me sundalu te siyudad ka egpakiggira engki Huwab. Ne due pila-pila te me sundalu ni Dabid ne migpatey, wey nakalagkes si Uriyas ne Hitihanen.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{18}Ne migsuhu si Huwab ne egpahuhuran si Dabid te langun ne neyitabu meyitenged te gira.
\verseNumber{19}Ne impanpanayan ni Huwab ka insuhu din, “Ke egkeimpusan nu te egguhud ka Hari meyitenged te gira,
\verseNumber{20}ne emun ke egkabelu sikandin wey eg-insaan ka, ‘Mania te amana kew migparani te siyudad ka egpakiggira? Ware kew bes nakataha te egkaayunan kew nikandan te egpane puun te matikang wey makepal ne alad ne batu te siyudad?
\verseNumber{21}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{11:21: }Tal 9:53.}Nalingew kew bes ke nekey ne paahi ne namatey si Abimilik ne anak ni Hirubisit diye te Tibis? In-uluhan sikandin te malitan te batu ne galingan puun diye te dibabew te alad te siyudad wey namatey sikandin. Mania iya te amana kew migparani te alad te siyudad?’ Ne tabaka nu naa sikandin, ‘Namatey degma ka suluhuanen nu ne si Uriyas ne Hitihanen.’ ”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{22}Ne miggipanew e seeye se insuhu. Te pegginguma rin, ingguhuran din e si Dabid te langun ne impanaha ni Huwab kandin.
\verseNumber{23}Ne ingkahiyan din si Dabid, “Subla re ne malig‑en ka kuntere para kanami. Inlusuran key nikandan diye te napu piru nenakapallahuy sikandan palibed diye te gumawan te siyudad dan.
\verseNumber{24}Ne impamane key te me talagpane ne diye te alad te siyudad wey due pila-pila kanami ne namatey. Ne namatey degma si Uriyas, ka Hitihanen.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{25}Ne ingkahiyan ni Dabid seeye se insuhu, “Kahii nu si Huwab, ‘Kene ka kalaggew te neyitabu su kene iya egkanengnengan ke hentew ka egpatey te gira. Pakannekali niyu te eglusud ka siyudad taman te egkasubalan niyud seini.’ Ne baggeta nu naa si Huwab.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{26}Te pegkarineg ni Batsiba te napatey ka iglukes din ne si Uriyas, miglungku e sikandin.
\verseNumber{27}Te nataman e ka peglungku din, impaangey e sikandin ni Dabid wey impeendiyad te palasyu rin. Ne in-asawa e sikandin ni Dabid, wey nakaanak sikandin te lukes. Piru ware ikeupii te Magbebaye ne Manama ka inggimu ni Dabid.

\BibleSectionHeading{Ka pegsapad ni Natan ki Dabid}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{12}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{12:1: }Sal 51 Uluwan.}Ne impeendiye te Magbebaye ne Manama si prupita Natan ki Dabid. Te pegginguma rin diye ki Dabid, ingguhuran din e sikandin, “Due daruwa ne etew diye te sabeka ne siyudad. Meyaman ka sabeka wey egkaayu-ayu ka dangeb.
\verseNumber{2}Masulug amana ka me karniru wey me baka te meyaman,
\verseNumber{3}piru ka egkaayu-ayu ne etew sabsabeka re mule ka ayam din ne beyan ne karniru ne nabeli rin. Ne intanggu rin ka karniru wey migtulin diye te baley rin duma kandin wey te me anak din. Ne iyan din de igpakeen-keen ka pegkeen din wey diye din de egpein-inuma te inumanan din, wey egsapsapipiyen din seini. Ne egpekeiling seini te malitan ne anak din.
\verseNumber{4}Ne due mahaliyug te meyaman ne migginguma, piru kene sikandin egkeupian ne egkuwa te sabeka te me karniru rin wey ke baka naa eyew igpakeen te seeye se mahaliyug din. Piru nasi din iyan kua ka karniru te egkaayu-ayu ne etew. Ne impahilang din seini eyew igpakeen din te mahaliyug din.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{5}Ne nabelu-belu amana si Dabid te seeye se meyaman ne etew wey ingkahiyan din si Natan, “Egpahunlibet a te manekal ne Magbebaye ne Manama, ne eleg ne egpatey ka etew ne miggimu due.
\verseNumber{6}Keilangan ne egliwanan din te hep‑at ne karniru ka karniru ne ingkuwa rin tenged te inggimu rin wey tenged su ware keyid‑u rin.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{7}Ne ingkahiyan ni Natan si Dabid, “Sikeykew ka sika ne etew. Ne seini ka inlalag te Magbebaye ne Manama, ka Manama te Israil, ‘In-alam ku sikeykew ne Hari te Israil wey inluwas ku sikeykew puun ki Saul.
\verseNumber{8}Imbehey ku keykew ka migharian te ahalen nu wey ka me asawa rin. Inggimu ku sikeykew ne Hari te Israil wey te Huda. Ke deisek pad seini diye te keykew, egtimulan ku pad seini.
\verseNumber{9}Mania te ware nu linglingaa ka inlalag ku te Magbebaye ne Manama wey iyan nu inggimu ka mareet kayi te tangkaan ku? Impeyimatayan nu si Uriyas ne Hitihanen te Amunihanen wey in-ahew nu ka asawa rin.
\verseNumber{10}Purisu puun kuntee, layun e egmeeg-ehetey wey egpeyimhimatayey ka pamilya nu tenged su indali-dian a nikeykew wey in-ahew nu ka asawa ni Uriyas ne Hitihanen.’
\verseNumber{11}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{12:11-12: }2Sam 16:22.}Ne migkahi pad man‑e ka Magbebaye ne Manama, ‘Due sakup te pamilya nu ne egsamuk keykew. Te mata-mata nu mismu, egkuen ku ka me asawa nu wey igbehey ku diye te senge-etew. Ne egguliran din ka me asawa nu wey egkakita-kita te me etew.
\verseNumber{12}Nakasale ka te heles de, piru seini se eggimuwen ku keykew, egkakita te langun ne matig-Israil.’ ”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{13}Ne migkahiyan ni Dabid si Natan, “Nakasala a te Magbebaye ne Manama.” Ne ingkahiyan ni Natan si Dabid, “Impasaylu e te Magbebaye ka sale nu wey kene kad egpatey.
\verseNumber{14}Piru tenged su ka inggimu nu iyan egpuunan ne nalemetan ka Magbebaye te me kuntere din, egkapatey ka anak nu ne lukes.”
\verseNumber{15}Ne mig-uli e si Natan.

\BibleSectionHeading{Ka pegpatey te anak ni Dabid}
\BibleParagraphStyleP
Ne impareralu e te Magbebaye ne Manama te mangune-kune ka bate ne anak ni Dabid ki Batsiba ne balu ni Uriyas.
\verseNumber{16}Purisu migpeyid‑u-hid‑u si Dabid te Manama para te bate. Ne migpuasa sikandin wey miggipanew, wey diye sikandin miggibat te tane te tagse marusilem.
\verseNumber{17}Ne migparani kandin ka me upisyal te baley rin eyew egpeenawen sikandin piru migkene-kene sikandin wey ware migkeen duma kandan.
\verseNumber{18}Te igkapitu ne aldew, namatey e ka bate. Naaldek ka me suluhuanen ni Dabid ne egnangen kandin te napatey e ka bate su migkahi ma sikandan, “Te neuyag pad ka bate, migpakiglalag ki kandin piru ware ki nikandin pammineha. Purisu egmenuwen te naa te egnangen te migpatey e ka bate? Kema ke egdereetan din ka lawa rin.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{19}Piru te pegkakita ni Dabid te migmana-naasey ka me suluhuanen din, nasabut din ne namatey e ka bate. Ne mig-inse si Dabid te me suluhuanen din, “Migpatey e ka bate?”
\BibleParagraphStyleP
Ne migtabak sikandan, “Uya, migpatey e sikandin.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{20}Ne mig-enew si Dabid puun te tane wey migpamanihus e sikandin, migpamaluhu te lana, wey mig-ilis. Ne miggendiyad sikandin te balungbalung te Magbebaye ne Manama wey migsimba sikandin diye. Te neimpusan e seeye, mig-uli e sikandin, wey migbuyu e te egkakeen. Ne insesendaran e sikandin, wey migkeen e sikandin.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{21}Ne mig-insaan sikandin te me suluhuanen din, “Mania te iling due ka inggimu nu? Migpuasa ka wey migsinehew te neuyag pad ka bate piru te migpatey e ka bate, mig-enew kad wey migkeen!”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{22}Ne migtabak sikandin, “Taheed te neuyag pad ka bate, migpuasa a wey migsinehew su nakasuman-suman a ne kema ke egkeyid‑u red ka Magbebaye ne Manama keddi wey kene din igtuhut ne egpatey ka bate.
\verseNumber{23}Piru kuntee te migpatey e ka bate, mania te egpuase e pad? Egkeuyag ku naan pad sikandin? Egpakasundul a kandin keureme piru kenad iya sikandin egpakalibed keddi.”

\BibleSectionHeading{Ka pegkeetew ni Sulumun}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{24}Inliwang ni Dabid si Batsiba ne asawa rin wey migguliran din sikandin. Ne mig-anak si Batsiba te lukes ne ingngaranan ni Dabid ki Sulumun. Ne inggeyinawaan te Magbebaye ne Manama si Sulumun.
\verseNumber{25}Ne migpeuyan ka Magbebaye te lalag pinaahi ki Natan, ka prupita, ne egpangaranan ka bate ki Hididiya\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{12:25 }Te Hibruwanen: “Inggeyinawaan te Magbebaye ne Manama” ka igpasabut te lalag ne “Hididiya.”} su inggeyinawaan sikandin te Magbebaye ne Manama.

\BibleSectionHeading{Naahew ni Dabid ka Raba}
\BibleSectionCrossReference{(1 Kru. 20:1-3)}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{26}Ne migpakiggira si Huwab diye te Raba, ka siyudad te me Amunihanen wey naahew rin ka siyudad ne in-ugpaan te Hari.
\verseNumber{27}Ne migsuhu si Huwab te me etew wey impakahiyan din si Dabid, “Migpakiggira a kayi te Raba wey naahew ku ka sebseb ne egsaksakuhan dan te weyig.
\verseNumber{28}Purisu libulunga nu kuntee ka nahaat ne me etew wey lusuri niyu ka siyudad wey ahawa niyu seini. Su ke kene, sikeddiey e ka eg-ahew te siyudad wey egngaranan ku seini te ngaran ku.”
\verseNumber{29}Purisu inlibulung e ni Dabid ka nasame ne me etew wey miggendiyad te Raba. Ne migpakiggira sikandan diye wey naahew ran seini.
\verseNumber{30}Ingkuwa ni Dabid ka bulawan ne kuruna puun te ulu te Hari te me Amunihanen\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{12:30 }Ka duma ne me sinulat migkahi te puun te ulu te diyus-diyus ne si Milkum ka kuruna.} wey ingkukuruna rin e seini. Ne me tatelu ne pulu wey lalimma (35) ne kilu ka kabehat, wey due me mahal ne batu kayi. Ne masulug ka kasangkapan ne nakuwa ni Dabid te seeye ne siyudad.
\verseNumber{31}Ne impandakep din e ka me etew te seeye ne siyudad wey inggimu rin sikandan ne talaggabas, talagpiku, wey talagpangguley wey impepangimu rin degma sikandan te tisa. Ne iling ded ka inggimu rin te seeye se me etew diye te langun ne bariyu te me Amunihanen. Ne nanguli e ensi Dabid wey ka langun ne etew diye te Hirusalim.

\BibleSectionHeading{Ka pegleheng ni Amnun ki Tamar}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{13}Ne due mateles ne malitan ne anak ni Dabid ne egngaranan ki Tamar ne atebey ni Absalum. Ne due man‑e lukes ne anak ni Dabid te duwey rin ne egngaranan ki Amnun ne naalihan ki Tamar.
\verseNumber{2}Piru kene din egkeyimu ka igkeupii rin diye ki Tamar tenged su mengebay mem pad sikandin. Ne tenged kayi, nabaybayaran e sikandin su ware egkeyimu rin taman te migderalu rin e.
\verseNumber{3}Ne due alukuy ni Amnun ne egngaranan ki Hunadab ne anak ni Simiyas ne suled ni Dabid ne lukes. Ne subla ne utekan si Hunadab.
\verseNumber{4}Ne mig-insaan din si Amnun, “Mania te egkitkiteen ku sikeykew se anak te Hari ne eglungku te tagse maselem? Ne kun pangguhuri a te prublima nu?”
\BibleParagraphStyleP
Ne migtabak si Amnun, “Naalihan a ki Tamar ne atebey te suled ku ne si Absalum.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{5}Ne ingkahiyan sikandin ni Hunadab, “Hibat-hibat ka wey pareralu ka. Ne emun ke egleuy ka amey nu keykew, kahii nu sikandin, ‘Peendiniya nu ubag ka atebey ku ne si Tamar wey peuyana nu te egkakeen ne eg-andamen din kayi te tangkaan ku eyew egkakita ku, wey egpasungit a kandin.’ ”
\verseNumber{6}Purisu miggibat si Amnun wey migpareralu sikandin.
\BibleParagraphStyleP
Te pegleuy te Hari kandin, ingkahiyan din sikandin, “Eghangyu a keykew ne peendiniya nu si Tamar ne atebey ku wey peyimuwa nu sikandin te pila-pila ne paan kayi te tangkaan ku su eyew egpasungit a kandin.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{7}Purisu impakahiyan e ni Dabid si Tamar diye te palasyu, “Hendiye ka te baley te maama nu ne si Amnun wey andami nu sikandin te egkakeen.”
\verseNumber{8}Sikan naa ka miggendiyad si Tamar te baley te maama rin ne si Amnun wey neumaan din sikandin ne miggibat-hibat. Ne migkuwa si Tamar te harina wey inluyang din e seini wey inggimu rin e ne paan taheed te egpipitew si Amnun. Ne inggilutu din e seini.
\verseNumber{9}Te nalutu e ka paan, inggeun din e seini puun te kale wey insendad din e ki Amnun piru ware sikandin migkeen. Ne impepalihawang e ni Amnun ka langun ne etew ne diye te tangkaan din. Purisu nanlihawang e ka me etew.
\verseNumber{10}Ne ingkahiyan ni Amnun si Tamar, “Uyana nu kayi te sinabeng ka paan wey sungita a nikeykew.” Ne in-uyan e ni Tamar ka paan diye ki Amnun diye te sinabeng.
\verseNumber{11}Piru te igparani rin e diye ki Amnun ka paan eyew egsungiten sikandin, inleheng e sikandin ni Amnun wey ingkahiyan, “Hendini ka atebey ku, hulid ka keddi.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{12}Ne migtabak si Tamar, “Kena a nikeykew lehenga su kene seini ne eleg ne egkeyitabu kayi te Israil. Kene ka himu te sika ne dereeti ne himu.
\verseNumber{13}Ke eglehengen a nikeykew, kene ku egkaantus ka hilew ku. Ne sikeykew, egkeyimu kad ne sabeka te me lalung ne etew kayi te Israil. Purisu, eghangyuen ku sikeykew ne inangen nu seini te Hari su migpalintutuu a ne kene ka nikandin egbalibaran te peg-asawa keddi.”
\verseNumber{14}Piru ware sikandin pammineha ni Amnun wey neyimu rin iya ka igkeupii rin su manmanekal ma sikandin ki Tamar.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{15}Piru te neimpusan e seeye, sahuhune ne igkeepes e amana ni Amnun si Tamar wey migsubla pad ka pegkeepes din du te alig din kandin. Ne ingkahiyan ni Amnun si Tamar, “Awe ka kayi.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{16}Piru migtabak si Tamar, “Kena a nikeykew paawaa kayi su subla pad sika ne mareet du te pegleheng nu keddi.”
\BibleParagraphStyleP
Piru ware sikandin pammineha ni Amnun.
\verseNumber{17}Ne in-umew rin ka suluhuanen din wey ingkahiyan, “Ipalihawang nu seini se malitan wey pagguli nu ka gumawan ke egpakalihawang e sikandin.”
\verseNumber{18}Purisu impalihawang e si Tamar te seeye ne suluhuanen wey impaggulan din e ka gumawan.
\BibleParagraphStyleP
Te seini ne timpu, migsaluub si Tamar te malayat wey mateles ne kumbale. Sika ka igsaluub te ware pad neyilabeti ne mengebay ne me anak te Hari dengan.
\verseNumber{19}Piru inggisi mule ni Tamar ka malayat wey mateles ne kumbale ne insaluub din wey intahuan din te abu ka ulu rin. Ne in-utuk din ka belad din wey miggipanew ne migpanaman migsinehew.
\verseNumber{20}Ne mig-insaan si Tamar te maama rin ne si Absalum, “Inggilabetan ka te maama nu ne si Amnun? Kene nu re seini diralema atebey. Maama nu sikandin, purisu kene nu seini iwangal-wangal.” Ne diyad e mig-ugpe si Tamar te baley ni Absalum ne miglungku wey migmulmulengew.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{21}Te pegkanengnengi ni Dabid te neyitabu, nabelu amana sikandin.
\verseNumber{22}Ne ware inlalag ni Absalum ki Amnun ne meupiya wey ke mareet piru indumutan din si Amnun tenged te pegpeyilew rin te atebey rin ne si Tamar.

\BibleSectionHeading{Ka peggimatey ni Absalum ki Amnun}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{23}Te peglihad te daruwa ne leg‑un, impaalutan ni Absalum ka me karniru rin diye te Baal-Hasur ne marani te Ipraim. Ingginggat din ka langun ne lukes ne anak te Hari.
\verseNumber{24}Ne miggendiye si Absalum te Hari wey migkahi, “Egpaalutan ku ka me karniru ku wey eghangyuen ku sikeykew wey ka me suluhuanen nu te pegtambung.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{25}Piru migtabak si Dabid, “Kena a egpekeendiye, anak. Kene egkaayun ne egmangendiye ki langun su egkahastuwan ka te dakel.” Piru migpamehes iya perem si Absalum kandin, piru ware iya miggendiye si Dabid. Impanalanginan din de si Absalum.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{26}Ne migkahi si Absalum, “Ke kene egkaayun, eghangyuen ku sikeykew ne iparuma nu keddi ka suled ku ne si Amnun.”
\BibleParagraphStyleP
Ne mig-insaan sikandin te Hari, “Mania te egparumeen nu sikandin?”
\verseNumber{27}Ne migpamehes iya si Absalum, sikan naa ka imparume e te Hari si Amnun wey ka langun ne anak din ne me lukes.
\verseNumber{28}Ne impanpanayan ni Absalum ka me suluhuanen din, “Iipata niyu naa si Amnun ke egkewubug e wey ke egsuhu a kaniyu ne eggimatayan sikandin, himatayi niyud iya sikandin. Kene kew kaaldek su sikeddi ka migsuhu kaniyu. Pakannekal wey pakabbulut kew.”
\verseNumber{29}Sikan naa ka inggimu e te me suluhuanen ni Absalum diye ki Amnun ka insuhu kandan. Ne migdagdahew nanguntud te me mula\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{13:29 }Sabeka seini ne ayam ne anak te lukes ne asnu wey beyan ne kudde.} ran ka langun ne me anak te Hari, wey migmalungkesu e.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{30}Taheed te diye pad sikandan te dalan peendiye te Hirusalim, due nakahuhud ki Dabid ne in-amin pangimatayi ni Absalum ka me anak din, wey warad iya sabeka kandan ne nasame.
\verseNumber{31}Ne migsasindeg ka Hari wey inggisi din ka kumbale din wey miggibat diye te tane. Inggisi degma te me suluhuanen ne nanasindeg palingut kandin ka me kumbale dan.
\verseNumber{32}Piru migkahi si Hunadab ne anak ni Simyas ne suled ni Dabid ne lukes, “Mahal ne Hari, kene ka suman-suman te impangimatayan ka langun ne me anak nu. Si Amnun de ka inggimatayan su tapey e seini planuwa ni Absalum puun pad te pegleheng ni Amnun ki Tamar.
\verseNumber{33}Purisu kene ka palintutuu te guhuren ne impangimatayan ka langun ne me anak nu. Si Amnun de ka inggimatayan.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{34}Ne migpallahuy e si Absalum.
\BibleParagraphStyleP
Te pegpantew te talagtameng te palasyu, nakakita sikandin te masulug ne me etew ne egginguma ne egpuun te iglineb, wey diye namaye te kakiliran te bubungan. Ne miggendiyad ka talagbantey te Hari wey migkahi, “Due me etew ne nakita ku seeye te dalan te Hurunaim,\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{13:34 }Te Hibruwanen: seeye te dalan ne egkeinniyuhan din.} seeye te kakiliran te bubungan.”
\verseNumber{35}Ne ingkahiyan ni Hunadab ka Hari, “Pitawa nu. Duen e ka me anak nu sumale te ingkahi ku ganna.”
\verseNumber{36}Te nekeimpus e sikandin ka eglalag, nangingume e ka me anak te Hari wey migmanaman-taman sikandan naninehew. Ne migpanaman degma migsinehew ka Hari wey ka langun ne suluhuanen din.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{37}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{13:37: }2Sam 3:3.}Ne migpallahuy si Absalum wey miggendiye ki Talmai ne Hari te Gisur wey anak ni Amihud. Ne miglungku si Dabid te tagse aldew tenged te anak din ne si Amnun.
\verseNumber{38}Ne diye pad mig-uugpe si Absalum te Gisur te tatelu ne leg‑un.
\verseNumber{39}Piru naalimengawan si Dabid ki Absalum te nataman e ka peglungku din tenged te pegpatey ni Amnun.

\BibleSectionHeading{Ka peg-uli ni Absalum diye te Hirusalim}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{14}Nasabut ni Huwab ne anak ni Siruya ne naalimengawan e amana ka Hari ki Absalum.
\verseNumber{2}Sikan naa ka migsuhu si Huwab te etew peendiye te Tikuwa eyew te peg-angey te matagseb ne malitan diye. Te pegginguma te malitan, ingkahiyan e sikandin ni Huwab, “Lilibat ka ne miglungku wey isaluub nu ka kumbale te eglungku. Kene ka pamaluhu te lana wey lilibat ka ne naluhey kad ne miglungku te minatey.
\verseNumber{3}Ne hendiye ka te Hari wey ilalag nu kandin seini se ignangen ku keykew.” Ne impanulu e ni Huwab ka malitan ke nekey ka iglalag din te Hari.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{4}Te diyad e te tangkaan te Hari ka malitan ne matig-Tikuwa, mig-usengul sikandin diye te tane eyew te pegtahud kandin, wey migkahi, “Bulihi a ubag nikeykew, Hari!”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{5}Ne mig-inse ka Hari kandin, “Nekey‑a ka prublima nu?”
\BibleParagraphStyleP
Ne migtabak ka malitan, “Iyam e pad iya nabalu,
\verseNumber{6}wey due daruwa ne anak ku ne me lukes. Migpeehetey sikandan diye te kamet wey ware egpakapegnel kandan. Ne inlampesan te sabeka ka dangeb wey namatey e.
\verseNumber{7}Ne kuntee, ahalen, egkuntereen ad te langun ne me karumaan ku. Migkahi sikandan, ‘Ibehey nu kanami ka miggimatey te suled din su eggimatayan ney degma sikandin. Kene sikandin ne eleg ne egpakakamuney te karatuan te amey rin.’ Te iling kayi ne paahi, eg-awaan a iya nikandan te langun ne nasame kayi te keddi wey egkawe e ka ngaran te iglukes ku kayi te kalibutan.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}Ne ingkahiyan te Hari ka malitan, “Uli kad e. Iyan ad balahad ne eggusey te prublima nu.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{9}Ne ingkahiyan te malitan ne matig-Tikuwa ka Hari, “Mahal ne Hari, ke due egsendit keykew tenged te pegbulig nu keddi, sikeddi wey ka pamilya ku ka egpanabak wey kene ne sikeykew.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{10}Migkahi ka Hari, “Ke duen pad egpanlalag keykew te minsan nekey, dumaa nu sikandin kayi te keddi wey kene kud sikandin egtuhutan ne egsamuken ke pad nikandin.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{11}Ne migkahi sikandin, “Mahal ne Hari, saad ka ubag keddi pinaahi te Magbebaye ne Manama ne iyan ka Manama nu, ne kene nu egtuhutan ne duen pad egsuli te anak ku. Egkeupian a ne warad egpakalangesa.”
\BibleParagraphStyleP
Ne migkahi ka Hari, “Igsaad ku te manekal ne Manama ne kene iya egkareetan ka anak nu.”\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{14:11 }Te Hibruwanen: ware minsan sabeka ne bulbul te anak nu ne lukes ne egkeulug te tane.}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{12}Ne mig-inse ka malitan, “Mahal ne Hari, egkaayun ne eg-inse e pad?”
\BibleParagraphStyleP
Ne migkahi ka Hari, “Ne uya, inse kad iya.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{13}Ne dutu, mig-inse e ka malitan, “Kene bu red ne mareet sika se eggimuwen nu diye te keet-etawan te Manama? Ka inlalag nu keddi migpeila sika ne nakasale ka su ware nu ma peulia kayi ka anak nu ne migpallahuy.
\verseNumber{14}Egpatey ki langun—iling ki te weyig ne in-itis diye te tane ne kenad e egkalimud pad. Minsan ka Manama kene egbugtus te geyinawa te etew, ke kene, nasi sikandin egplanu ne egpekeuli diye te kandin ka etew ne nakapariyu kandin.
\verseNumber{15}Mahal ne Hari, miggendini a eyew te pegpakiglalag keykew meyitenged kayi su naaldek a te me etew. Migpakiglalag a keykew su kema ke egkabennalan ke red te ighangyu ku keykew.
\verseNumber{16}Nakanengneng a ne egpammineg ka keddi, wey igpariyu a nikeykew puun te etew ne egdereet kanami te talaanak eyew egkaawe key te tane ne imbehey te Manama kanami.
\verseNumber{17}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{14:17: }2Sam 19:27.}Migsuman-suman a degma ne egpakaliwang keddi ka me lalag nu Hari, su egpekeiling ka te panalihan te Manama ne nakanengneng te meupiya wey mareet. Egdumaan ka perem te Magbebaye ne Manama ne iyan ka Manama nu.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{18}Ne ingkahiyan te Hari ka malitan, “Due ig-inse ku keykew wey kene ke naa heeles.”
\BibleParagraphStyleP
Ne migkahi ka malitan, “Ne uya, Mahal ne Hari.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{19}Ne mig-inse e ka Hari, “Si Huwab ka migpanulu keykew kayi te langun?”
\BibleParagraphStyleP
Ne migtabak ka malitan, “Igpahunlibet ku te umul nu Mahal ne Hari, ne ware igpekeeles ne kamalehetan keykew. Uya, si Huwab ka mignangen keddi te eglalahen ku.
\verseNumber{20}Inggimu seini ni Huwab eyew egpekeg-uli e ka meupiya ne geyinawa niyu ki Absalum. Piru due katagseb nu Mahal ne Hari iling te katagseb te panalihan te Manama te pegnengneng te langun ne kayi te tane.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{21}Sikan naa ka impeumew te Hari si Huwab wey ingkahiyan, “Uya, eg-uyun a kayi. Ne hipanew kad wey dumaa nu kayi ka anak ku ne si Absalum.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{22}Mig-usengul si Huwab diye te tane eyew te pegtahud kandin wey migkahi, “Egpanalanginan ka te Manama, Mahal ne Hari! Nakanengneng ad kuntee te ingkahale e red nikeykew su nabennalan ke red te inhangyu ku keykew.”
\verseNumber{23}Purisu miggendiyad si Huwab te Gisur wey induma rin e si Absalum te miglibed diye te Hirusalim.
\verseNumber{24}Piru migkahi ka Hari, “Peulia niyud sikandin diye te baley rin. Kena a egkeupian ne egpakakita kandin kayi te palasyu ku.” Purisu diye mig-ugpe si Absalum te baley rin wey ware migpakigkita te Hari.

\BibleSectionHeading{Ka pegpeuliey ni Absalum wey ni Dabid}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{25}Te intiru ne Israil, ware lein ne indeyrey amana tenged te kateles din angin e ki Absalum. Mateles sikandin ne egpitawen puun te pulu din peendiye te palapala rin.
\verseNumber{26}Makepal amana ka bulbul rin wey egpaalutan din seini te tagse leg‑un ke malayat e seini wey mabehat e. Ne egtimbangen din ka bulbul rin wey me daruwa ne kilu te timbangan te Hari ka kabehat kayi.
\verseNumber{27}Ne due tatelu ne anak din ne lukes wey sabeka ne malitan ne egngaranan ki Tamar wey amana sikandin ne tetelesi.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{28}Ne mig-ugpe si Absalum diye te Hirusalim te daruwa ne leg‑un ne ware migpakita te Hari.
\verseNumber{29}Ne impaangey ni Absalum si Huwab eyew egpeendiyeen din te Hari piru ware miggendiye si Huwab kandin. Ne impaangey rin e man‑e si Huwab piru ware ded iya man‑e sikandin miggendiye te kandin.
\verseNumber{30}Ne ingkahiyan ni Absalum ka me suluhuanen din, “Hendiyei niyu ka kamet ni Huwab wey silabi niyu ka sibada ne pinamula rin. Diye dapit seini te kamet ku.” Purisu insilaban e te me suluhuanen din ka pinamula ni Huwab.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{31}Seeye naa ka miggendiye si Huwab ki Absalum diye te baley rin wey mig-inse, “Mania te insilaban te me suluhuanen nu ka kamet ku?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{32}Ne migtabak si Absalum, “Tenged su ware ka miggendini te impaangey ku sikeykew. Egkeupian a ne eggendiye ka te Hari eyew te peg-inse kandin ke mania te impaangey a nikandin diye te Gisur. Meupiya pad ke migpalunggehaat e re diye. Purisu ipeendiya a nikeykew te Hari. Ke nakasale e ma, ne egkaayun ne eggimatayan a nikandin.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{33}Seeye naa ka miggendiyad si Huwab te Hari eyew ignangen kandin ka ingkahi ni Absalum. Ne impeumew si Absalum te Hari. Purisu miggendiye si Absalum te Hari wey mig-usengul diye te tane diye te tangkaan din. Ne inggarekan sikandin te Hari.

\BibleSectionHeading{Ka peggamba ni Absalum ki Dabid}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{15}Te neimpusan e seeye, nakakuwa si Absalum te me karwahi wey me kudde, wey lalimma ne pulu (50) ne me suluhuanen ne eggun‑a egpallahuy kandin.
\verseNumber{2}Te seeye ne timpu, imbatasan ni Absalum ne egselem-selem eg-enew wey diye egsesasindeg te ilis te dalan peendiye te gumawan te siyudad. Ke due etew ne eglihad ne due kasu ne igpewusey te Hari, eg-umawen din ka etew wey eg-insaan, “Hendei ka egpuun?” Ne egtabak ka etew, “Diya a egpuun te inged ne in-ugpaan te sabeka te me tribu te Israil.”
\verseNumber{3}Ne egkahiyan sikandin ni Absalum, “Due katarengan nu te kasu nu. Piru ware sabeka ne imbehayan te Hari te katenged ne egdatu-datu keykew.”
\verseNumber{4}Ne egkahi pad iya man‑e si Absalum, “Emun ke egkeyimu e pa iya perem ne talaggusey kayi ne inged, egpakaparani keddi ka tagse sabeka ne due me sumbung wey ke kasu naa, wey egbehayan ku iya sikandan te eleg ne peggukum.”
\verseNumber{5}Ne ke due egparani ki Absalum ne eg-usengul diye te tangkaan din, egtinaween din sikandin wey eggen-genan, wey eggarekan.
\verseNumber{6}Inggimu seini ni Absalum diye te langun ne matig-Israil ne eggendiye te Hari eyew egpewusey. Te ware naluhey, ingkeupii e te me etew si Absalum wey kenad ne si Dabid.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{7}Peglihad te hep‑at ne leg‑un, ingkahiyan ni Absalum si Dabid, “Tuhuti a nikeykew ne eggendiye te Hibrun eyew te pegtuman te saad ku te Magbebaye ne Manama.
\verseNumber{8}Taheed te diye e pad te Gisur diye te Aram,\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{15:8 }Ka Aram, egngaranan ded te Sirya.} migsesaad a te Magbebaye ne Manama ne emun ke egpaliberen a nikandin kayi te Hirusalim, egsimba a kandin diye te Hibrun.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{9}Ne ingkahiyan sikandin te Hari, “Na, up-upiya ka te peggipanew nu!” Purisu miggendiyad si Absalum te Hibrun.
\verseNumber{10}Piru miggeles-heles migsuhu si Absalum te me etew peendiye te langun ne tribu te Israil eyew egkahiyan ka me etew, “Te pegkarineg niyu te dahing te trumpita, panguleyi kew naa ne eggenendue, ‘Mighari e si Absalum wey diye sikandin mig-ugpe te Hibrun!’ ”
\verseNumber{11}Ne migduma ki Absalum ka daruwa ne gatus (200) ne etew ne matig-Hirusalim ne impanginggat din piru ware kalintahaan dan te planu ni Absalum.
\verseNumber{12}Ne taheed te migpanubad si Absalum te me mananap ne egtutungen, impaangey rin e si Ahitupil ne talagtambag ki Dabid puun diye te siyudad te Gilu ne ugpaan din. Te ware naluhey, migmasalig e ka me etew ne eglapig ki Absalum. Purisu migmalig‑en pad iya ka planu rin ne eggamba ki Dabid.

\BibleSectionHeading{Ka pegpallahuy ni Dabid}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{13}Due migginguma ne insuhu ne egpahuhuren ki Dabid, “Diyad e miglapig ki Absalum ka me matig-Israil.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{14}Purisu ingkahiyan ni Dabid ka langun ne upisyal rin ne duma rin diye te Hirusalim, “Kuwa kid. Egpamallahuy ki su ke kene, egkarakep ki iya ni Absalum. Eg-iyal-iyal ki su ke kene, egkasapenan ki wey egpangimatayan ki nikandin, lagkes ka langun ne mahinged kayi te siyudad.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{15}Ne migkahiyan si Dabid te me upisyal rin, “Mahal ne Hari, andam key seini se me suluhuanen nu ne eggimu te minsan nekey ne igpeyimu nu kanami.”
\verseNumber{16}Purisu miggipanew si Dabid duma te intiru ne pamilya rin. Ne inggaat din de ka sapulu te me duwey rin eyew te pegtanggu te palasyu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{17}Ne miggipanew e si Dabid wey ka me etew rin, wey migsanggel sikandan diye te katamanan ne baley te Hirusalim.
\verseNumber{18}Ne impewun‑a ni Dabid ka me upisyal rin lagkes ka me talagbantey kandin ne me Kiritihanen wey me Pilitihanen, wey ka hen‑em ne gatus (600) ne me Gitihanen ne migduma kandin puun te Gat.
\verseNumber{19}Ne ingkahiyan ni Dabid si Itay ne pangulu te me Gitihanen, “Mania te migduma ka degma kanami? Libed kad wey duma ka te iyam ne Hari ne si Absalum su lapu ke re wey mig-engkeran nu ka ugpaan nu.
\verseNumber{20}Gabii ke pad iya migginguma. Kene egkaayun ne egduma kad man‑e kanami kuntee te egkalaag-laag. Ware ku pad nanengnengi ke hendei key egpabaye, purisu, uli kad wey dumaa nu ka me etew nu. Igpapitew te Magbebaye ne Manama ka geyinawa rin ne kene egkabalbalawan wey ka pegkamatinumanen din kaniyu.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{21}Piru intabak ni Itay ka Hari, “Egpahunlibet a te manekal ne Magbebaye ne Manama wey keykew Mahal ne Hari, ne egduma a iya keykew minsan hendei ka egpabulus, minsan kamatayen pad ka egpangkusan.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{22}Ne ingkahiyan ni Dabid si Itay, “Ne uya, ke iling ma rue ne duma kad iya kanami.” Purisu migdume e si Itay wey ka me etew rin duma te me pamilya ran.
\verseNumber{23}Ne migpandalawit ka me etew te Hirusalim taheed te egmanlihad ka me etew ni Dabid. Ne miglihad sikandin duma te langun ne etew rin diye te napu te Kidrun wey migpeendiyad sikandan te disirtu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{24}Ne diye iya degma si Abiyatar wey si Saduk ne me talagpanubad ne migdumaan te langun ne Libita ne migyeyayung te Tahuanan te Kasabutan te Manama. Ne insabuk dan seini diye te tane wey migpanubad\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{15:24 }Te Hibruwanen: migpatakereg.} si Abiyatar taman te nakalihad e ka langun ne etew ne egpuun te siyudad.
\verseNumber{25}Ne migkahiyan ni Dabid si Saduk, “Ilibed niyu red ka Tahuanan te Kasabutan diye te siyudad. Ke igkahale e red te Magbebaye ne Manama, ne igpalibed e red nikandin diye wey egkakita ku red seini, wey ka intahuan kayi.
\verseNumber{26}Piru ke ware sikandin nahale keddi ne sikandin e ka balahad ke nekey ka igkeupii rin ne eggimuwen keddi.”
\verseNumber{27}Ne ingkahiyan pad man‑e ni Dabid si Saduk ne talagpanubad, “Egpakataha ke naa ke nekey ka egkeyitabu?\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{15:27 }Te Hibruwanen: egpakakita.} Libed ka diye te siyudad duma ki Abiyatar wey te anak nu ne si Ahimaas, wey te anak ni Abiyatar ne si Diyunatan. Ne kene kew naa gulub-gulub.
\verseNumber{28}Egtetahad a diye te weyig ne lapasanan peendiye te disirtu taman te egpakarawat a te guhuren ne egpuun kaniyu.”
\verseNumber{29}Purisu in-uyan e ni Saduk wey ni Abiyatar ka Tahuanan te Kasabutan te miglibed diye te Hirusalim wey migpalunggehaat e sikandan diye.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{30}Ne migtakereg si Dabid diye te Bubungan te me Ulibu ne ware migsesandal. Ne imbunbunan din ka ulu rin isip ilaan te peglungku taheed te migsinehew sikandin. Ne imbunbunan degma te langun ne etew ne migduma kandin ka me ulu ran wey migsinehew taheed te migtakereg sikandan.
\verseNumber{31}Ne due nakakahi ki Dabid, “Miglapig e si Ahitupil ki Absalum te eggamba keykew.” Sikan naa ka mig-ampu si Dabid, “He Magbebaye ne Manama, himuwa nu ne ware karuan ka me tambag ni Ahitupil.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{32}Te pegginguma ni Dabid diye te puntul te bubungan, ke hendei egsimbaa ka Manama, insinug-ung e sikandin ni Husay ne Arkihanen. Nahisi ka malayat wey mateles ne kumbale din wey due tane diye te ulu rin.
\verseNumber{33}Ne ingkahiyan sikandin ni Dabid, “Egpakabanggew ke re keddi, ke egpabulus ka ne egduma.
\verseNumber{34}Piru ke eglibed ka diye te siyudad wey egkahiyan nu si Absalum, ‘Himuwa ad ne suluhuanen nu, Mahal ne Hari. Suluhuanen a dengan te amey nu, ne kuntee, egkeyimu ad ne suluhuanen nu,’ ne egkabulihan a nikeykew pinaahi te pegbalabag nu te tambag ni Ahitupil ki Absalum.
\verseNumber{35}Diye si Saduk wey si Abiyatar, ka me talagpanubad. Inangen nu kandan ka minsan nekey ne egkarineg nu puun diye te palasyu te Hari.
\verseNumber{36}Duma ran diye si Ahimaas ne anak ni Saduk wey si Diyunatan ne anak ni Abiyatar. Ne ipeendini nu naa sikandan keddi eyew te pegpangguhud te langun ne egkarineg nu.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{37}Purisu miglibed e si Husay ne alukuy ni Dabid diye te siyudad. Nakasalengan seeye te pegseled ni Absalum diye te Hirusalim.

\BibleSectionHeading{Ka pegbulig ni Siba ki Dabid}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{16}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{16:1: }2Sam 9:9-10.}Te nakalihad e te deisek si Hari Dabid diye te puntul te bubungan, insinug-ung e sikandin ni Siba, ka suluhuanen ni Mipibusit. Due in-uyan din ne daruwa ne asnu ne indulanan din te daruwa ne gatus (200) ne paan, sabeka ne gatus (100) ne kemkem ne behas te paras, sabeka ne gatus (100) ne punduk te inggihangu ne behas te iggira, wey binu ne intahu diye te puntil ne laplap te mananap.
\verseNumber{2}Ne mig-insaan te Hari si Siba, “Mania te migpanguyan ka due?”
\BibleParagraphStyleP
Ne migtabak si Siba, “Hari, egpeunturan sika se me asnu te pamilya nu, wey para te me kanakan ka sika se me paan wey me prutas, wey igpeinum ka binu te seeye se egkalepu diye te disirtu.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{3}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{16:3: }2Sam 19:25-27.}Ne mig-inse ka Hari, “Hendei si Mipibusit, ka apu te ahalen nu ne si Saul?”
\BibleParagraphStyleP
Ne migtabak si Siba, “Migpalunggehaat de sikandin diye te Hirusalim su migsuman-suman sikandin ne ig-uli e te me matig-Israil diye te kandin ka migharian te apu din te seini ne aldew.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{4}Ne ingkahiyan te Hari si Siba, “Ka langun ne ki Mipibusit dengan, keykew e kuntee.”
\BibleParagraphStyleP
Ne migkahi si Siba, “Mahal ne Hari, andam a ne egpasuluhuanen keykew, wey meupiya perem ke igkahala a nikeykew.”

\BibleSectionHeading{Ka pegdilus ni Simii ki Dabid}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{5}Te pegginguma ni Dabid diye te lungsud ne Bahurim, due etew ne miglihawang puun dutu. Sabeka sikandin te me karumaan ni Saul ne egngaranan ki Simii ne anak ni Gira. Ware din sanggeli te egdilus si Dabid taheed te egdugpuen din sikandin.
\verseNumber{6}Ne impandegpak din e te batu si Dabid wey ka langun ne suluhuanen din. Ne miglingutan si Dabid te langun ne etew rin, wey te me bahani rin.
\verseNumber{7}Ne migkahi si Simii, “Awe ka kayi, mangngimatey. Ware karuan nu ne etew!
\verseNumber{8}Insulian kad e te Magbebaye ne Manama tenged te pegpangimatey nu te pamilya ni Saul. In-ahew nu ka migharian din piru imbehey e kuntee te Magbebaye diye te anak nu ne si Absalum. Miggingume e keykew ka karereetan nu su mangngimatey ke ma ne etew!”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{9}Ne mig-insaan te anak ni Siruya ne si Abisay ka Hari, “Mahal ne Hari, mania te egbalaharen nu re ka sika ne etew ne iling te namatey ne asu ne egdilus keykew? Tuhuti a nikeykew ne egtamped te ulu rin!”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{10}Piru migtabak ka Hari, “Sikaniyu se me anak ni Siruya, nekey bes ka labet niyu? Ke insuhu sikandin te Magbebaye ne Manama ne egdilusen a, hentew e naa degma ka egbalabag kandin?”
\verseNumber{11}Ne ingkahiyan ni Dabid si Abisay wey ka langun ne suluhuanen din, “Ke migpakannekal ma ka anak ku mismu te peggimatey keddi, iyan naan pa iya ka seini se etew ne kabuhalan ni Binhamin? Balahara niyu re due sikandin ka egpandilus su insuhu sikandin te Magbebaye ne Manama.
\verseNumber{12}Kema ke egkakita te Magbebaye ne Manama ka kalasayan ku wey egsulian din te meupiya ka pegdilus din keddi kuntee ne aldew.”
\verseNumber{13}Purisu migpabulus e si Dabid wey ka langun ne etew rin te peggipanew taheed te diye migbaye si Simii te bubungan ne egkatalipag dan. Ne migpabulus sikandin ka egdilus ki Dabid te sasangan sikandin ne eggipanew. Ne impandegpak din sikandin te batu wey insabulakan te alinepung.
\verseNumber{14}Ne migginguma si Dabid wey ka langun ne etew ne migduma kandin diye te Weyig ne Hurdan\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{16:14 }Ka lalag ne “Hurdan” ware diye te Hibruwanen piru egkakita seini diye te sabeka ne sinulat ne Grigu.} ne nabeley-beley. Ne nangimeley e sikandan diye.

\BibleSectionHeading{Ka tambag ni Husay wey ni Ahitupil}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{15}Te seeye ne timpu, miggendiye si Absalum te Hirusalim ne indumaan ni Ahitupil wey te langun ne matig-Israil.
\verseNumber{16}Te nekeume e si Husay ne Arkihanen ne alukuy ni Dabid, sahuhune ne miggendiye sikandin ki Absalum wey migkahi, “Egkeuyag ka Hari! Egkeuyag ka Hari!”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{17}Ne mig-insaan ni Absalum si Husay, “Seini naa ka pegpapitew nu te geyinawa te alukuy nu ne si Dabid? Mania te ware ka migduma kandin?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{18}Migtabak si Husay, “Kene ku sika egkeyimu. Diya a eglapig te etew ne in-alam te Magbebaye ne Manama, te me etew ne kayi kuntee, wey te langun ne etew te Israil. Ne egpalunggehaat a duma kandin.
\verseNumber{19}Timul pad due, hentew bes iya ka egpamakayen ku, ke kene sikeykew man de iya se anak te ahalen ku ne si Dabid? Egpamakey a degma keykew, iling te pegpamakey ku te amey nu.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{20}Ne ingkahiyan ni Absalum si Ahitupil, “Ne la, tambag ka ke nekey ka eleg ne eggimuwen ta.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{21}Ne migtabak si Ahitupil, “Panguliri nu ka me duwey te amey nu ne inggaat din eyew te pegtanggu te palasyu. Ne egkarineg te langun ne matig-Israil ne impeyibelu nu amana ka amey nu. Ne puun due, egkanasnasian pad ne egkabagget ka me etew ne eglapig keykew.”
\verseNumber{22}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{16:22: }2Sam 12:11-12.}Purisu inggimuwan dan si Absalum te balungbalung diye te atep,\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{16:22 }Mapatag ka atep te me baley diye te Israil.} wey diye din hilabeti ka me duwey te amey rin ne egkakita-kita re due te me etew.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{23}Te seeye ne timpu, in-ikul iya ni Absalum ka me tambag ni Ahitupil, iling te inggimu ni Dabid su in-isip dan ne egpuun te Manama ka tambag ni Ahitupil.

\BibleSectionHeading{Ka pegsupak ni Husay te tambag ni Ahitupil}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{17}Ne ingkahiyan ni Ahitupil si Absalum, “Paalama a nikeykew te sapulu wey daruwa ne libu (12,000) ne etew ne egpatalukunen ki Dabid te seini ne karusileman.
\verseNumber{2}Eglusuran ku sikandin taheed te nabeley sikandin wey migmahuye se geyinawa. Egginaalreken ku sikandin wey egmakapallahuy iya ka langun ne me duma rin. Ne si Dabid de ka eggimatayan ku.
\verseNumber{3}Ne igpalibed ku diye te keykew ka langun ne me etew rin iling te asawa ne miglibed diye te iglukes din. Sabeka re ne etew ka igkeupii nu te eggimatey, wey egmalinawen e ka langun ne etew.”
\verseNumber{4}Ne nakapahale ka tambag ni Ahitupil ki Absalum wey te langun ne igbuyag te Israil.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{5}Piru migkahi si Absalum, “Umawa nu degma si Husay, ka Arkihanen su eyew egpakarineg ki ke nekey ka igkalalag din.”
\verseNumber{6}Te pegginguma ni Husay, impanugtulan e sikandin ni Absalum te intambag ni Ahitupil. Ne migkahi si Absalum, “Eggimuwen te naa ka intambag din? Ne emun ke kene, nekey naa ka igkalalag nu?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{7}Ne ingkahiyan ni Husay si Absalum, “Te seini ne timpu, kene ne meupiya ka tambag ni Ahitupil.
\verseNumber{8}Nakanengneng ka te bahani ka amey nu wey ka me etew rin, wey nabelu-belu sikandan iling te mahintalunan ne usu ne natakawan te me anak. Ne kene ne sikan de, su ka amey nu mangngateu ne bahani wey kene iya sikandin eglipereng duma te me etew.
\verseNumber{9}Minsan kuntee, diye sikandin te sabeka ne sulung wey ke diye naa te lein ne inged. Ke egkewun‑aan ka nikandin te eglusud wey due egpatey te me etew nu, egkahi ka minsan hentew ne egpakarineg kayi te natalu e ka me etew nu.
\verseNumber{10}Ne minsan pad ka bubuluti ne sundalu ne egpekeiling te liyun ne ware liyas, eggingumaan te liyas su nakanengneng ka intiru ne Israil te bahani ka amey nu wey mabbulut ka me etew rin.
\verseNumber{11}Purisu seini ka igpakatambag ku keykew. Sabekaa nu ka langun ne matig-Israil puun te Dan peendiye te Birsiba ne egpekeiling kasulug te pantad diye te ilis te dahat wey sikeykew mismu ka egpangulu kandan diye te giraanan.
\verseNumber{12}Kene sikandin egpekeeles kanta. Ne iling te demmug ne egkeulug minsan hendei, eglusuran ta degma sikandin minsan hendei ta sikandin egkakita. Ne egkapatey iya sikandin wey ka langun ne etew rin.
\verseNumber{13}Ke egpallahuy sikandin diye te sabeka ne siyudad, egguhusen\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{17:13 }Te Hibruwanen: egganuyen ta diye te bangalug.} ta ka sika ne siyudad taman te warad egkasame ne batu minsan sabeka.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{14}Ne migkahi si Absalum wey ka langun ne matig-Israil, “Meupiya ka tambag ni Husay ne Arkihanen du te tambag ni Ahitupil.” Pegbuut te Magbebaye ne Manama ne kene eg-ikulen ni Absalum ka meupiya ne tambag ni Ahitupil su eyew egpakasalerep sikandin te karereetan.

\BibleSectionHeading{Ka pegpaney-paney ki Dabid ne egpepallahuyen}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{15}Ne innangenan ni Husay ka me talagpanubad ne ensi Saduk wey Abiyatar meyitenged te tambag ni Ahitupil ki Absalum wey te me matig-Israil, wey innangenan din degma sikandan te tambag din.
\verseNumber{16}Ne innangenan din sikandan, “Dagdahew kew suhu te etew wey pakahii niyu si Dabid te kenad sikandan egpeyireheen diye te weyig ne lapasanan peendiye te disirtu. Palapasa nud sikandan paragdahawa, su ke kene, egkareetan iya ka Hari wey ka langun ne etew ne duma rin.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{17}Te seini ne timpu, diye migtetahad te sebseb te Inruhil si Diyunatan wey si Ahimaas su keilangan ne kene sikandan egkakita ne egseled diye te siyudad. Ne due suluhuanen ne malitan ne talagnangen engki Diyunatan wey ki Ahimaas ke nekey e ka neyitabu wey sikandan e degma ka egnangen ki Dabid.
\verseNumber{18}Piru due sabeka ne kanakan ne nakakita kandan wey impanugtulan din e si Absalum meyitenged dutu. Sikan naa ka migdagdahew e mig-awe si Diyunatan wey si Ahimaas wey miggendiyad e te baley te sabeka ne etew diye te Bahurim. Ka seini ne etew due belun diye te lama rin wey migpamaneug e sikandan dutu eyew eggeles.
\verseNumber{19}Insupaan te asawa te etew ka be‑be te belun wey indampilan din e te trigu ka insupe din kayi. Ne ware minsan hentew ne nakanengneng ne miggeles sikandan dutu.
\verseNumber{20}Te pegginguma te me etew ni Absalum diye te baley, in-insaan dan e ka malitan, “Hendei naan e si Ahimaas wey si Diyunatan?”
\BibleParagraphStyleP
Ne migtabak ka malitan, “Miglapas e sikandan te weyig.”
\BibleParagraphStyleP
Ne impamitew ran e si Ahimaas wey si Diyunatan piru ware dan sikandan nakita. Sikan naa ka miglibed e sikandan diye te Hirusalim.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{21}Te warad e ka me etew ne egpamitew kandan, mig-awe e sikandan puun te belun wey miggipanew e sikandan ka egnangen ki Hari Dabid meyitenged te tambag ni Ahitupil. Ne ingkahiyan dan e ensi Dabid, “Apas kew lapas te weyig.”
\verseNumber{22}Ne miglapas e te Weyig ne Hurdan ensi Dabid wey ka langun ne etew ne migduma kandin. Te egkaliwaswas e, nakalapas e sikandan langun.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{23}Te pegkanengnengi ni Ahitupil te ware ikula ka tambag din, insakangan din e ka asnu rin wey mig-uli e sikandin diye te lungsud din. Ne migpanaha-taha sikandin te pamilya rin wey mig-ehet-ehet e sikandin ne migbibitin. Sikan naa ka migpatey e sikandin wey diye sikandin ilebeng te inlebengan te amey rin.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{24}Ne nekeume e si Dabid diye te Mahanaim, taheed te eglapas pad si Absalum te Hurdan duma te langun ne sundalu te Israil.
\verseNumber{25}In-alam ni Absalum si Amasa ne pangulu te me sundalu subal ki Huwab. Si Amasa anak ni Itra ne sabeka ne Ismailita.\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{17:25 }Te Hibruwanen: matig-Israil.} Si Abigil ka iney rin ne anak ni Nahas, wey atebey ni Siruya. Ne si Siruya, iney ni Huwab.
\verseNumber{26}Ne migkekampu ka me matig-Israil wey si Absalum diye te Gilyad.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{27}Te pegginguma ni Dabid diye te Mahanaim, insinug-ung e sikandin ni Subi ne anak ne lukes ni Nahas ne egpuun te Raba diye te Amun, wey ni Makir ne anak ne lukes ni Amiyil ne egpuun te Lu-Dibar, wey ni Barsilay ne egpuun te Ruhilim diye te Gilyad.
\verseNumber{28}Ne nanguyan sikandan te me hibatanan, me pelenggana, me kendiru, trigu, sibada, harina, sinandag ne keenen, me gulay,
\verseNumber{29}teneb, me karniru, wey te egkakeen ne inggimu puun te gatas te baka, wey puun te gatas te karniru. Imbehey ran seini ki Dabid wey te me etew rin su nakanengneng sikandan ne miggutasan sikandan, nabbeley, wey namadmaraan te peggipanew ran puun te disirtu.

\BibleSectionHeading{Ka pegkapatey ni Absalum}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{18}Ne inlibulung ni Dabid ka me etew ne migduma kandin. Ne imbaad-baad din sikandan te tigsenge-libu (1,000) wey tigsenge-hatus (100). Ne mig-alam sikandin te egpangulu te tagse punduk.
\verseNumber{2}Ne impeyipanew ni Dabid sikandan te tatelu ne punduk. Ne si Huwab ka migpangulu te sabeka ne punduk, si Abisay ne suled ni Huwab ka migpangulu te igkarangeb ne punduk, wey si Itay ne Hitihanen ka migpangulu te igkatelu ne punduk. Ne migkahi si Hari Dabid, “Egduma a iya kaniyu te egpakiggira.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{3}Piru ingkahiyan sikandin te me etew, “Keilangan ne kene ke re egduma kanami, su ke egpakapallahuy key, egbalaharen key re nikandan, minsan pad ke katenge kanami ka egpatey. Piru para kanami, egpekeiling ka mule te sapulu ne libu (10,000) ne sundalu, purisu meupiya pad ke egpalunggehaat ke re diye te siyudad wey peuyani key re te igkabulig nu kanami.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{4}Ne migtabak ka Hari, “Eggimuwen ku ka minsan nekey ne insuman-suman niyu ne meupiya.” Ne migsasindeg ka Hari diye te kakiliran te gumawan te siyudad taheed te migmanlihawang ka tigsenge-libu (1,000) wey tigsenge-hatus (100) ka langun ne sundalu.
\verseNumber{5}Ne impanagtahaan te Hari si Huwab, si Abisay, wey si Itay te migkahi, “Kene niyu menuwa si Absalum tenged keddiey.” Ne nakarineg ka langun ne sundalu te impanaha-taha te Hari te me kumandir meyitenged ki Absalum.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{6}Purisu migpeendiyad te giraanan ka me sundalu ni Dabid eyew te pegpakiggira te me matig-Israil. Ne diye sikandan migpahiggireey te Puwalas te Ipraim.
\verseNumber{7}Ne natalu te me etew ni Dabid ka me matig-Israil diye. Ne susuluhi ka migpatey te seeye ne aldew—daruwa ne pulu ne libu (20,000) ne etew.
\verseNumber{8}Ne nekeempet te intiru ne tane ka gira wey masulug ka migpatey ne migsahap diye te puwalas du te migpatey te gira.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{9}Ne sahuhune ne nasinug-ung ni Absalum ka me etew ni Dabid. Te seeye ne timpu, mig-untud sikandin te mula.\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{18:9 }Sabeka seini ne ayam ne anak te lukes ne asnu wey beyan ne kudde.} Diye migbaye ka kudde te diralem te dakel ne uk ne kayu wey migsanggat ka ulu rin te me sugpang kayi. Ne migpabulus e migpallahuy ka kudde taheed te nahaat si Absalum ne nabitin.
\verseNumber{10}Ne due nakakita ki Absalum wey ingkahiyan din e si Huwab, “Nakita ku si Absalum ne nabitin diye te kayu ne uk.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{11}Ne ingkahiyan ni Huwab seeye se etew ne migpanugtul kandin, “Nekey? Nakita nu sikandin? Mania te ware nu sikandin himatayi? Egbehayan ku perem sikeykew te sapulu ne seleppi ne pelata wey sabeka ne sinturun te bahani.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{12}Piru ingkahiyan si Huwab te seeye se etew, “Minsan ke egbehayan e pad nikeykew te senge-libu (1,000) ne timman ne seleppi ne pelata, kene ku eggimatayan ka anak te Hari. Nakarineg key te pegpanaha-taha te Hari keykew, ki Abisay, wey ki Itay ne keilangan ne kene egmenuwen si Absalum tenged kandin.
\verseNumber{13}Piru ke eg-akalan ku ka Hari pinaahi te peggimatey te anak din wey ke egkanengnengan din seini, kena a iya nikeykew egpangabangan.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{14}Ne migkahi si Huwab, “Ware karuan ke egpakiglalag e pad keykew meyitenged due.” Ne migkuwa sikandin te tatelu ne kelaab wey impilak din e diye te pusung si Absalum taheed te manekal pad sikandin ne nabitin diye te uk ne kayu.
\verseNumber{15}Ne inlingutan pad iya man‑e si Absalum te sapulu ne kanakan ne talag-uyan te me panganiban ni Huwab wey inggimatayan dan e sikandin.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{16}Ne imparahing e ni Huwab ka trumpita eyew te pegpasanggel te me etew rin te pegtalukun te me sundalu te Israil.
\verseNumber{17}Ne ingkuwa ran e ka lawa ni Absalum wey in-ulug dan e diye te maralem ne lungag diye te puwalas wey intambuan dan e te me batu. Taheed te egkalihet pad sikandan ka egtetambu, namallahuy e ka langun ne matig-Israil diye te me ugpaan dan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{18}Te neuyag pad si Absalum, due immeg-untud-untud din ne me batu diye te Napu te Hari para te pegkeetew rin tenged su ware anak din ne lukes ne eg-uyan te ngaran din. Purisu ingngaranan din seeye se limlimuan din ne batu te ngaran din wey sikan ded ka ngaran kayi taman kuntee.

\BibleSectionHeading{Ka pegpanengneng ki Dabid te kamatayen ni Absalum}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{19}Ne migkahi ka anak ni Saduk ne si Ahimaas, “Tuhuti a nikeykew ne egpallahuy diye te Hari eyew te pegguhud kandin te inluwas sikandin te Magbebaye ne Manama puun te me kuntere din.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{20}Piru migkahi si Huwab, “Seup nud e ne aldew pangguhuri ka Hari. Kene egkaayun ne kuntee su namatey ka anak te Hari.”
\verseNumber{21}Ne ingkahiyan ni Huwab ka sabeka ne etew ne matig-Kus, “Hipanew ka wey pangguhuri nu ka Hari ke nekey ka nakita nu.” Te nekeimpus e ka etew ne migpanimbuel diye tangkaan ni Huwab, migpallahuy e sikandin.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{22}Ne ingkahiyan e man‑e ni Ahimaas si Huwab, “Minsan nekey ka egkeyitabu, pasinundula a iya nikeykew te seeye se etew ne matig-Kus.”
\BibleParagraphStyleP
Piru mig-inse si Huwab, “Tatu, mania te egkeupian ka ne eggendiye te nakanengneng ke ma te ware dasag ne egkarawat nu te pegpangguhud nu kayi?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{23}Ne migtabak sikandin, “Minsan nekey ka egkeyitabu, eggendiya a iya.”
\BibleParagraphStyleP
Ne migkahi si Huwab, “Ne hendiye kad iya.” Purisu migpallahuy e si Ahimaas wey diye migbaye te napu te Hurdan, wey newun‑aan din pad ka etew ne matig-Kus.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{24}Taheed te migpinpinnuu si Dabid diye te elat-elat te daruwa ne gumawan te siyudad, migpamaneyik e mule ka talagbantey diye te atep te gumawan te siyudad wey migsesasindeg diye. Te pegpantew rin, due nakita rin ne sabeka ne etew ne migpallahuy peendiye te kandan.
\verseNumber{25}Ne migpanguleyi e sikandin ka migpanugtul te Hari. Ne migkahi ka Hari, “Ke migsabsabeka sikandin, due meupiya ne guhuren din.”
\BibleParagraphStyleP
Te egpalundaniyan e ka etew,
\verseNumber{26}duen e man‑e lein ne etew ne migpallahuy ne nakita te talagbantey. Ne impanguleyian din e seeye se migbantey te gumawan te migkahi, “Pitew ka! Duen pad lein ne etew seeye ne migpallahuy peendini!”
\BibleParagraphStyleP
Ne migkahi ka Hari, “Due degma meupiya ne guhuren din.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{27}Ne migkahi ka talagbantey, “Hendue te pegpallahuy ni Ahimaas ne anak ni Saduk ka miggun‑a.”
\BibleParagraphStyleP
Ne migkahi ka Hari, “Meupiya sikandin ne etew wey mig-uyan sikandin te meupiya ne guhuren.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{28}Ne in-elit-elit ni Ahimaas ka Hari te migpanguleyi ne miggenendue, “Meupiya ka langun!” Ne mig-usengul e sikandin diye te tane diye te tangkaan te Hari wey migkahi, “Mahal ne Hari, egdeyrayen ka Magbebaye ne Manama nu ne migpepanalu keykew te me etew ne migribildi keykew.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{29}Ne mig-inse ka Hari, “Ware ded namenu si angget Absalum?”
\BibleParagraphStyleP
Ne migtabak si Ahimaas, “Te pegsuhu te suluhuanen nu ne si Huwab keddi, nakita ku ne newukag amana ka me etew, piru wara a nakanengneng ke nekey ka ingkewukag dan.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{30}Ne migkahiyan sikandin te Hari, “Dapig ke pa wey sesasindeg ke pa due.” Purisu migdapig e sikandin wey migsesasindeg.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{31}Ne miggingume e ka matig-Kus wey migkahi, “Due meupiya ne guhuren ku para keykew ahalen ne Hari! Su inluwas ka te Magbebaye ne Manama te langun ne migribildi keykew.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{32}Ne mig-insaan te Hari ka matig-Kus, “Ware ded namenu si angget Absalum?”
\BibleParagraphStyleP
Ne migtabak ka matig-Kus, “Mahal ne Hari, egpekeiling perem te neyitabu ki Absalum ka egkeyitabu te langun ne kuntere nu wey te langun ne migribildi keykew.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{33}Ne subla ne miglungku wey nalaggew ka Hari. Migpamaneyik sikandin diye te sinabeng diye te ampew te gumawan ne migsinehew. Te pegsinehew rin, migkahi sikandin, “Absalum ne anak ku! Anak ku, anak ku, Absalum! Meupiya perem ke sikeddi ka namatey wey kene ne sikeykew, Absalum ne anak ku! Anak ku!”

\BibleSectionHeading{Ka pegsapad ni Huwab ki Dabid}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{19}Ne nahuhuran si Huwab te migsinehew wey miglungku ka Hari tenged ki Absalum.
\verseNumber{2}Purisu ka kahale te kapanaluwan te seeye ne aldew, neyimu ne kalange te langun ne etew tenged su nakarineg sikandan te miglungku si Dabid tenged te anak din.
\verseNumber{3}Te seeye ne aldew, egmangeles-heles de ka me etew ne egseled te siyudad iling te me etew ne nakapallahuy te giraanan ne egkeyilew ne egseled te siyudad.
\verseNumber{4}Imbunbunan te Hari ka ulaula rin wey migpanaman-taman sikandin migsinehew, “Anak ku, Absalum! Absalum, anak ku!”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{5}Ne miggendiye si Huwab te baley ni Dabid wey ingkahiyan din sikandin, “Impeyilawan nu te seini ne aldew ka me etew nu ne iyan migluwas te umul nu, te umul te me anak nu, wey te umul te langun ne asawa nu, wey te me duwey nu.
\verseNumber{6}Inggeyinawaan nu seeye se egkeepes keykew wey ingkeepes nu seeye se miggeyinawa keykew. Impasabut nu ipaayad-ayad te seini ne aldew, ne ware karuan diye te keykew ka me pangulu te me sundalu nu wey ka me etew ran. Nakamaan-maan a kuntee, ne igkahale nu pad ne neuyag si Absalum wey sikanami langun ka migpatey.
\verseNumber{7}Purisu kuntee, lihawang ka wey baggeta nu ka me etew nu, su ke kene, igsaad ku te Magbebaye ne Manama ne ware etew ne egpalunggehaat keykew te seini ne marusilem. Ne subla pad seini ne mareet para keykew du te langun ne karereetan ne nabayaan nu puun te pegkabatei nu taman kuntee.”
\verseNumber{8}Ne migsasindeg ka Hari wey miggendiyad e te gumawan te siyudad wey migpinnuu sikandin diye. Ne nanengnengan seini te langun wey migparani e sikandan diye te kandin.

\BibleSectionHeading{Ka peglibed ni Dabid diye te Hirusalim}
\BibleParagraphStyleP
Te seini ne timpu, namallahuy e ka me matig-Israil peendiye te me ugpaan dan.
\verseNumber{9}Ne migmaap-apuley ka langun ne tribu diye te Israil ne migkahi, “Inluwas ki ni Hari Dabid puun te me kuntere ta wey puun te me Pilistihanen, piru nakapallahuy sikandin puun te nasud ta tenged ki Absalum.
\verseNumber{10}Piru namatey e te gira si Absalum, ka in-alam ta ne egpangulu kanta. Mania te kene ki egpamitew te paahi ne egpakalibed ded si Dabid isip Hari?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{11}Ne nekeuma diye ki Hari Dabid ka ingkahi te me Israilita. Sikan naa ka migsuhu sikandin ki Saduk wey ki Abiyatar eyew te peg-inse te me igbuyag diye te Huda, “Mania te namewuriyan kew te pegpalibed keddi diye te palasyu ku?
\verseNumber{12}Suled ku ma perem sikaniyu wey amana ku pad iya ne me karumaan. Mania te namewuriyan kew te pegpalibed keddi?”
\verseNumber{13}Ne kahii niyu degma si Amasa, “Amana ku pad iya sikeykew ne karumaan. Puun kuntee, eggimuwen ku sikeykew ne pangulu te me sundalu ku subal ki Huwab. Egdusaan a perem te mangune-kune te Manama ke kene ku seini eggimuwen.”
\verseNumber{14}Ne nabennalan te inlalag ni Dabid ka langun ne matig-Huda wey nasabeke e sikandan. Ne migpanagtahaan dan e si Dabid te miggenendue, “Libed kad e kayi te kanami duma te langun ne suluhuanen nu.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{15}Purisu miglibed e si Dabid. Te pegginguma rin diye te Weyig ne Hurdan, miggendiyad e te Gilgal ka me matig-Huda eyew egsinug-ung wey egbulig kandin te eglapas te Hurdan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{16}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{19:16: }2Sam 16:5-13.}Ne mig-iyal-iyal degma si Simii ne anak ni Gira ne matig-Binhamin ne egpuun te Bahurim eyew egduma te egsinug-ung ki Dabid.
\verseNumber{17}Migduma kandin ka sabeka ne libu (1,000) ne etew ne egpuun te me kabuhalan ni Binhamin. Ne migduma degma si Siba ne suluhuanen ni Saul duma te sapulu wey lalimma (15) ne anak din ne me lukes wey daruwa ne pulu (20) ne suluhuanen. Ne mig-iyal-iyal sikandan te pegtupang peendiye te Hurdan eyew egsinug-ung te Hari.
\verseNumber{18}Ne miglapas sikandan te weyig eyew te pegbulig te pamilya te Hari te peglapas wey eyew te peggimu te minsan nekey ne igkeupii te Hari.

\BibleSectionHeading{Ka pegkeyid‑u ni Dabid ki Simii}
\BibleParagraphStyleP
Te hapit e eglapas si Dabid, mig-usengul e si Simii diye te tangkaan din.
\verseNumber{19}Ne migkahi sikandin, “Mahal ne Hari, pasayluwe e re ubag te seyyup ne neyimu ku te timpu ne mig-awe ka te Hirusalim. Kene nud ubag seeye sumsumana wey meupiya perem ke eg-aween nud seeye te suman-suman nu.
\verseNumber{20}Nakanengneng a te nakasala a, sikan naa ka sikeddi ka miggun‑a miggendini puun te langun ne me kabuhalan ni Husi eyew egsinug-ung keykew te ahalen ku ne Hari.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{21}Piru migkahi si Abisay ne anak ni Siruya, “Keilangan iya ne eggimatayan si Simii tenged te pegdilus din te in-alam te Magbebaye ne Manama.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{22}Ne migtabak si Dabid, “Sikaniyu se me anak ni Siruya, nekey se labet niyu keddi? Iling kew te me kuntere ku te seini ne aldew. Sikeddiey e kuntee ka Hari te Israil wey ware etew ne eggimatayan te seini ne aldew.”
\verseNumber{23}Ne migsaaran te Hari si Simii ne kene din eggimatayan sikandin.

\BibleSectionHeading{Ka pegkeyid‑u ni Dabid ki Mipibusit}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{24}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{19:24: }2Sam 9:1-13; 16:1-4.}Ne migtupang degma si Mipibusit ne apu ni Saul diye te Hurdan eyew te pegsinug-ung ki Dabid. Diye sikandin migpuun te Hirusalim. Ware sikandin nakapanlu‑lu te paa rin, ware nakapanumpe, wey ware degma sikandin nakapami‑pi te kumbale din bunsud te peg-awe ni Dabid diye te Hirusalim taman te peglibed din ne ware namenu.
\verseNumber{25}Te pegginguma rin diye, mig-insaan e sikandin ni Dabid, “Mipibusit, mania te ware ka migduma keddi?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{26}Ne migtabak sikandin, “Mahal ne Hari, sumale te nanengnengan nu, ne pungku e ma iya. Ingkahiyan ku ka suluhuanen ku ne si Siba te egpasakangan ku ka asnu ku su eyew egpekeuntud a wey egpakaruma keykew. Piru in-akalan a nikandin.
\verseNumber{27}Mig-uubat sikandin keykew te kene e kun egduma keykew. Piru egpekeiling ka te panalihan te Manama, Mahal ne Hari, sikan naa ka himuwa nu kayi te keddi ke nekey ka eleg te keykew ne suman-suman.
\verseNumber{28}Su eleg ne eggimatayan nu, ahalen ku ne Hari ka intiru ne kabuhalan te apu ku, piru intuhutan a nikeykew ne eglagpu keykew egkeen diye te baley nu. Nekey naan pad ka egbuyuen ku keykew, Hari?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{29}Ne ingkahiyan sikandin te Hari, “Eleg e sika. Nasabeke e ka suman-suman ku ne sikeykew wey si Siba ka egpabaarey te tane.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{30}Piru migkahiyan ni Mipibusit ka Hari, “Mahal ne Hari, ibehey nud e ki Siba ka langun su eleg e keddi ne nekeuli ka diye te baley nu ne ware namenu.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{31}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{19:31: }2Sam 17:27-29.}Ne migtupang degma si Barsilay ne matig-Gilyad puun te Ruhilim, eyew egbulig te Hari te eglapas te Weyig ne Hurdan.
\verseNumber{32}Buyag e amana si Barsilay—walu e ne pulu (80) ka idad din. Meyaman amana sikandin wey sikandin ka migbehey te pegkeen ni Dabid te diye pad sikandin mig-ugpe te Mahanaim.
\verseNumber{33}Ne ingkahiyan te Hari si Barsilay, “Duma ka keddi diye te Hirusalim wey egtangguwen ku sikeykew diye.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{34}Piru migtabak si Barsilay, “Pila bu naan de ne me aldew ka nasame te umul ku, ne mania te egdume e pad keykew diye te Hirusalim, Mahal ne Hari?
\verseNumber{35}Walu e ne pulu (80) ka idad ku kuntee. Kena ad e egpekeila ke nekey ka mateles wey mareet. Kene kud e degma egkaneem-neem ka nanam te egkeenen ku wey ke eg-inumen naa. Kena ad e degma egpakarineg te me lukes wey me malitan ne egmangulahing, purisu egpakapabehat e re ke egduma a keykew, Mahal ne Hari.
\verseNumber{36}Egdumaan ku re sikeykew te eglapas te Hurdan. Ne kene ne likes ne egdasahan a nikeykew te iling due.
\verseNumber{37}Tuhuti a ubag nikeykew ne eg-uli su eyew diya a egpatey te siyudad ku ne marani te insabalan te amey wey iney ku. Piru due suluhuanen nu seini ne si Kimham ne anak ku. Tuhuti nu sikandin ne egduma keykew wey himuwa nu diye te kandin ke nekey ka insuman-suman nu ne meupiya.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{38}Ne migkahi ka Hari, “Egdumeen ku sikandin wey eggimuwen ku diye te kandin ka minsan nekey ne igkahale nu. Ne eggimuwen ku para keykew ka minsan nekey ne igkeupii nu.”
\verseNumber{39}Ne miglapas e te Hurdan si Dabid duma te me etew rin. Te nakalapas e sikandan, inggarekan e ni Dabid si Barsilay wey impanalanginan din e sikandin. Ne mig-uli e si Barsilay diye te ugpaan din.

\BibleSectionHeading{Ka pegpaapuley te me etew te Huda wey te Israil}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{40}Te nakalapas e ka Hari te Hurdan, miggendiyad e sikandin te Gilgal duma ki Kimham wey te langun ne matig-Huda wey te katenge te me matig-Israil ne migduma kandan te miglapas te Hurdan.
\verseNumber{41}Ne miggendiye te Hari ka langun ne me matig-Israil wey ingkahiyan dan sikandin, “Mahal ne Hari, mania te miggeles-heles de ka me suled ney ne matig-Huda te pegbulig keykew, te pamilya nu, wey te langun ne etew nu te peglapas te Hurdan?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{42}Ne migtabak ka langun ne matig-Huda, “Uya su amana ney pad iya ne karumaan ka Hari. Mania te igkabelu niyu seini te ware ma miggastu sikandin te pegkeen para kanami, wey ware degma minsan nekey ne dasag ne imbehey rin kanami?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{43}Ne migtabak ka matig-Israil, “Kene kew suman-suman ne kaniyu re ne Hari si Dabid. Sabeka niyu re ne tribu piru sapulu key mule ne tribu kayi te Israil. Ne mania te inleig-leig key nikaniyu? Kene niyu kalingawi ne sikanami ka nekewun‑a ne migkahi ne igpalibed ded ka Hari.”
\BibleParagraphStyleP
Piru masumpit ne eg-apul ka me matig-Huda wey mallangit du te me matig-Israil.

\BibleSectionHeading{Ka pegribildi ni Siyiba ki Dabid}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{20}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{20:1: }1Har 12:16; 2Kru 10:16.}Te seeye ne timpu, due mareet wey ware gulehud ne etew diye te Gilgal. Egngaranan sikandin ki Siyiba wey anak sikandin ni Bikri ne matig-Binhamin. Imparahing din ka trumpita wey migkahi,
\BibleParagraphStyleQ
“Ware labet ta ki Dabid!
\BibleParagraphStyleQ
Ware karatuan ne igpakahaat kanta te anak ni Hisi.
\BibleParagraphStyleQ
Me matig-Israil, egmanguli kid e diye te me ugpaan ta!”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{2}Purisu mig-engkeran e si Dabid te langun ne matig-Israil wey migsinundul e sikandan ki Siyiba ne anak ni Bikri. Piru migpalunggehaat mule diye te Hari dan ka me matig-Huda wey ware dan en iya pitasi te egduma si Dabid puun te Weyig ne Hurdan taman te Hirusalim.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{3}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{20:3: }2Sam 16:22.}Ne miggendiye si Dabid te palasyu rin diye te Hirusalim wey ingkuwa rin ka sapulu ne duwey rin ne inggaat din dengan eyew te pegtanggu te palasyu. Ne diye din sikandan ipeugpe te lein ne baley wey impabantayan din sikandan. Imbehayan din sikandan te keilanganen dan piru ware din sikandan huliri. Purisu mig-ugpe sikandan diye ne iling te me balu taman te migpatey e sikandan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{4}Ne ingkahiyan te Hari si Amasa, “Peendiniya nu te keddi ka me lukes te Huda wey keilangan ne egkaruma nu sikandan kayi te ikatelu ne aldew puun kuntee.”
\verseNumber{5}Purisu miggipanew e si Amasa eyew te peg-umew te kaluk-lukesan te Huda. Piru ware sikandin nakalibed te aldew ne ingkerew kandin.
\verseNumber{6}Sikan naa ka migkahiyan ni Dabid si Abisay, “Te seini ne timpu, dakel-rakel pad ka egkeyimu ni Siyiba ne karereetan du te neyimu ni Absalum. Dumaa nu seini se me etew ku wey lupuha niyu sikandin su kema ke egpakaahew sikandin te malig‑en ne me siyudad wey egpakapariyu e kanta.”
\verseNumber{7}Purisu migligkat e te Hirusalim si Abisay wey si Huwab duma te me talagbantey te Hari ne me Kiritihanen wey Pilitihanen, wey te langun ne sundalu eyew te pegtalukun ki Siyiba.
\verseNumber{8}Te nekeume e sikandan diye te dakel ne batu diye te Gibyun, insinug-ung e sikandan ni Amasa. Ne migsaluub si Huwab te kumbale te sundalu wey due insiniket din ne pungyal. Taheed te egparani sikandin ki Amasa, newulabus ka pungyal rin wey neulug seini.
\verseNumber{9}Ne ingkahiyan ni Huwab si Amasa, “Kumusta ka suled?” Ne inggen-genan din te kawanan ne belad din ka sumpe ni Amasa eyew kun ubag eggarek kandin.
\verseNumber{10}Piru ware nakabantey si Amasa te miggen-gen bes si Huwab te pungyal. Ne insundang e ni Huwab si Amasa diye te getek wey nabusaye e ka bituka rin diye te tane. Ne sahuhune ne migpatey sikandin, purisu, warad e sikandin sundanga abayi ni Huwab.
\BibleParagraphStyleP
Ne migpabulus e si Huwab wey ka suled din ne si Abisay te pegtalukun ki Siyiba ne anak ni Bikri.
\verseNumber{11}Ne sabeka te me etew ni Huwab ka migsasindeg diye te andang ni Amasa wey migkahi, “Ke eglapig kew ki Huwab wey ki Dabid, ne ikula niyu si Huwab!”
\verseNumber{12}Ne nakabahed si Amasa diye te dalan ne narihus te langesa rin. Nakita te etew ni Huwab ne egsanggel ka tagse sabeka eyew te pegpitew kandin, sikan naa ka ingganuy rin e ka lawa ni Amasa puun te dalan peendiye te kamet, wey imbunbunan din seini te manggad.
\verseNumber{13}Te naawe e si Amasa diye te dalan, migpabulus e migduma ki Huwab ka langun ne etew te pegtalukun ki Siyiba ne anak ni Bikri.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{14}Ne impamayaan ni Siyiba ka langun ne tribu te Israil wey migginguma sikandin diye te Abil Bit-Maaka. Ne miglibulung diye ka langun ne kabuhalan ni Bikri, wey migsinundul e kandin.
\verseNumber{15}Te nanengnengan seini ni Huwab wey te me etew rin, miggendiyad e sikandan te Abil Bit-Maaka wey inlingutan dan e seini. Ne migpatetamundu sikandan te tane diye te kilid te matikang wey makepal ne alad ne batu te siyudad eyew egkabayaan dan te egpamaneyik. Ne imbunsuran dan e te egguhus ka alad te siyudad.
\verseNumber{16}Ne due matagseb ne malitan diye te seled te siyudad ne migpanguleyi, “Pammineg kew! Pammineg kew! Peendiniya niyu si Huwab su egpakiglalag a kandin.”
\verseNumber{17}Ne migparani e si Huwab wey mig-insaan e sikandin te malitan, “Sikeykew si Huwab?”
\BibleParagraphStyleP
Ne migtabak si Huwab, “Uya, sikeddi iya.”
\BibleParagraphStyleP
Ne migkahiyan te malitan si Huwab, “Pammineg ka ubag te iglalag te suluhuanen nu keykew.”
\BibleParagraphStyleP
Ne migtabak sikandin, “Uya, egpammineg a.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{18}Ne migkahi ka malitan, “Te dengan ne timpu, nalayam sikandan ne egkahi, ‘Ke egkeupian kew ne egkasulbad ka prublima niyu, patambag kew re diye te siyudad te Abil.’
\verseNumber{19}Malinawen wey egkasalihan key kayi te Israil. Ne mania te igkeupii nu ne egguhusen seini se egpekeiling te iney ne siyudad kayi te Israil? Mania te igkeupii nu ne egguhusen ka siyudad te Magbebaye ne Manama?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{20}Ne migtabak si Huwab, “Kene! Kene ku iya egguhusen wey ke egdereetan naa ka siyudad niyu!
\verseNumber{21}Kene ne sika ka planu ney. Miglusud key tenged ki Siyiba ne anak ni Bikri ne egpuun diye te bubungan te Ipraim. Migribildi sikandin te Hari. Ibehey niyu sikandin kanami su eyew eg-awe key e kayi te siyudad.”
\BibleParagraphStyleP
Ne migkahiyan te malitan si Huwab, “Ig-antug ney ka ulu rin due te keykew puun kayi te alad te siyudad.”
\verseNumber{22}Ne miggendiye ka malitan te me etew ne nangugpe te siyudad, wey ingguhuran din sikandan meyitenged te planu rin. Ne intempuhan dan e te ulu si Siyiba wey in-antug dan e diye ki Huwab ka ulu rin. Ne imparahing e ni Huwab ka trumpita wey mig-awe e sikandan diye, wey migmanguli e. Ne miglibed e si Huwab diye te Hirusalim wey miggendiyad te Hari.

\BibleSectionHeading{Ka me upisyal ni Dabid}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{23}Te seeye ne timpu, si Huwab ka pangulu te langun ne sundalu te Israil. Ne si Binayas ne anak ni Huyada, iyan pangulu te me Kiritihanen wey me Pilitihanen ne talagbantey te Hari.
\verseNumber{24}Ne si Aduniram iyan pangulu te seeye se impamehes te egpatrabahu wey si Hihusapat ne anak ni Ahilud ka talagsulat te egkengeyitabu,
\verseNumber{25}wey si Siba ka sikritari. Ne si Saduk wey si Abiyatar ka me talagpanubad,
\verseNumber{26}wey si Ira ne matig-Hair ka talagpanubad ni Dabid.

\BibleSectionHeading{Ka pegsuli te matig-Gibyun te kabuhalan ni Saul}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{21}Te timpu te peghari ni Dabid, due bitil te tatelu ne leg‑un. Purisu mig-inse si Dabid te Magbebaye ne Manama meyitenged kayi. Ne migtabak ka Magbebaye, “Due bitil ne migginguma tenged su impangimatayan ma ni Saul wey te me pamilya rin ka me matig-Gibyun.”
\verseNumber{2}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{21:2: }Huswi 9:3-15.}Ka me matig-Gibyun kene ne me matig-Israil, ke kene, me kabuhalan sikandan ni Amun. Migsaad ka keet-etawan te Israil ne kene sikandan egmenuwen, piru migpakannekal si Saul te pegpangimatey kandan tenged te geyinawa rin te Israil wey Huda.
\verseNumber{3}Purisu, impeumew ni Dabid ka me matig-Gibyun wey ingkahiyan, “Nekey‑a ka eggimuwen ku para kaniyu eyew egkabayaran ka sale ne neyimu ni Saul due te kaniyu, wey eyew egpanalanginan e man‑e te Magbebaye ne Manama ka keet-etawan?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{4}Ne migtabak ka me matig-Gibyun, “Kene egkewusey te pelata, te bulawan wey ke peggimatey naa te matig-Israil ka pegpeehetey ney ki Saul wey te pamilya rin.”
\BibleParagraphStyleP
Ne mig-inse si Dabid, “Nekey naa ka igkeupii niyu ne eggimuwen ku para kaniyu?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{5}Ne migtabak sikandan, “Si Saul ka etew ne mig-eleg-eleg miggule wey ka migplanu te pegdereet kanami su eyew warad e egkasame kanami kayi te Israil.
\verseNumber{6}Sikan naa, ibehey nu kanami ka pitu te me anak din ne me lukes su eyew egbitinen ney sikandan diye te tangkaan te Magbebaye ne Manama, diye te Gibiya, ka lungsud ni Saul ne Hari ne in-alam te Magbebaye.”
\BibleParagraphStyleP
Ne migkahi si Dabid, “Uya, igbehey ku sikandan kaniyu.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{7}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{21:7: }1Sam 20:15-17; 2Sam 9:1-7.}Piru ware ilagkes te Hari si Mipibusit, ne anak ni Diyunatan ne anak ni Saul tenged te kasabutan ni Dabid wey ni Diyunatan diye te tangkaan te Magbebaye ne Manama.
\verseNumber{8}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{21:8: }1Sam 18:19.}Ne imbehey rin ka daruwa ne me anak ne lukes ni Saul ne si Armuni wey si Mipibusit ne iyan iney si Rispa ne anak ni Aya. Ne imbehey rin degma ka lalimma ne anak ne lukes ni Mirab. Si Mirab, anak ni Saul ne malitan wey asawa sikandin ni Adriyil ne anak ni Barsilay ne matig-Mihula.
\verseNumber{9}Ne imbehey e sikandan ni Dabid diye te me matig-Gibyun wey imbitin dan e sikandan diye te bubungan diye te tangkaan te Magbebaye ne Manama, wey nekeglegse sikandan se pitu ne nammatey. Innimatayan sikandan te timpu te pegbunsud te peggaani te sibada.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{10}Ne ka duwey ni Saul ne si Rispa ne anak ni Aya, migkuwa te saku wey imbelat din e seini diye te batu diye te imbitinan te seeye se me etew. Imbelat din seini eyew eggibatan din. Ne diye sikandin mig-uugpe te pegbunsud te peggaani taman te ting-uran. Intamengan din ka me minatey ne kene egkeyilabetan te me bayaku te maaldew wey ke me mananap naa te marusilem.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{11}Te nahuhuran e si Dabid te inggimu te duwey ni Saul ne si Rispa ne anak ni Aya,
\verseNumber{12}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{21:12: }1Sam 31:8-13.}miggendiyad e sikandin te me matig-Habis-Gilyad wey imbuyu din e ka me tul‑an ni Saul wey ni Diyunatan. (Te neyimatayan e si Saul wey si Diyunatan te me Pilistihanen diye te Gilbuwa, imbitin e ka me lawa ran te me Pilistihanen diye te plasa te Bitsan, wey innelhelesan seini kua te me matig-Habis-Gilyad.)
\verseNumber{13}Ne in-uyan e ni Dabid ka me tul‑an ni Saul wey ni Diyunatan, wey inlimud din e degma ka me tul‑an te seeye se pitu ne etew ne impamitin.
\verseNumber{14}Ne inlebeng dan e ka me tul‑an dan diye te inlebengan ni Kis ne amey ni Saul diye te Sila, ne diye te inged te Binhamin wey inggimu ran ka langun ne insuhu te Hari. Te neimpusan e seeye, intabak e te Magbebaye ne Manama ka me peg-ampu dan para te nasud.

\BibleSectionHeading{Ka pegpakiggira te me Pilistihanen ki Dabid}
\BibleSectionCrossReference{(1 Kru. 20:4-8)}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{15}Ne duen e man‑e gira te Israil wey te me Pilistihanen. Ne miggipanew e si Dabid duma te me etew rin eyew te pegpakiggira te me Pilistihanen. Piru nabeley sikandin te sasangan sikandan ne egpahiggireey.
\verseNumber{16}Ne si Isbi-Binub ne sabeka te me kabuhalan te me eleggasi, nakasuman-suman te peggimatey ki Dabid. Ne ka kabehat te kelaab te kalawit din ne burunsi, me tatelu wey liware ne kilu, wey migsiniket sikandin te iyam ne kampilan.
\verseNumber{17}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{21:17: }1Har 11:36; Sal 132:17.}Piru impangabangan si Dabid ni Abisay ne anak ni Siruya wey inggimatayan din ka Pilistihanen. Ne ingkahiyan si Dabid te me etew rin, “Kene kad e duma kanami diye te giraanan. Iling ka te sulu te Israil, wey kene key egkeupian ne egkaawe ka.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{18}Te neimpusan e seeye, duen e man‑e gira te me Pilistihanen wey te Israil diye te Gub. Ne inggimatayan ni Sibikay ne matig-Husa si Sap ne kabuhalan te me eleggasi.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{19}Ne duen e man‑e gira te Israil wey te me Pilistihanen diye te Gub. Ne inggimatayan e degma ni Ilhanan ne anak ni Haari-Urigim ne matig-Bitlihim si Gulayat ne matig-Gat. Mabehat wey makepal ka deldeg ni Gulayat.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{20}Ne duen e man‑e gira diye te Gat. Ne due dakel ne etew diye ne due hen‑em se me kemel te tagse belad din wey tagse paa rin. Kabuhalan degma sikandin te eleggasi.
\verseNumber{21}Piru te inlemetan din ka Israil, inggimatayan e sikandin ni Diyunatan ne anak ni Simayas ne suled ni Dabid.
\verseNumber{22}Ne neyimatayan enni Dabid wey te me etew rin seini se hep‑at ne me kabuhalan te me eleggasi diye te Gat.

\BibleSectionHeading{Ka peg-ulahing ni Dabid meyitenged te kapanaluwan}
\BibleSectionCrossReference{(Salmu 18)}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{22}Te pegluwas te Magbebaye ne Manama ki Dabid puun te langun ne me kuntere din wey puun ki Saul, mig-ulahingan din ka Magbebaye te seini ne ulahingen:
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{2}Ne miggenendue sikandin, “Sikeykew Magbebaye ne Manama ka manluluwas ku
\BibleParagraphStyleQQ
iling ka te batu wey malig‑en ne inged.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{3}Manama iling ka te batu ne egkaaputan ku,
\BibleParagraphStyleQQ
ka kalasag ku, wey ka maresen ne manluluwas ku,
\BibleParagraphStyleQQ
ka maresen ne inged ku wey ka aputanan ku.
\BibleParagraphStyleQ
Sikeykew ka manluluwas ku ne migluwas keddi puun te mabbulut ne me etew.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{4}Migpangananey a keykew te Magbebaye ne Manama
\BibleParagraphStyleQQ
ne likes ne egdeyrayen,
\BibleParagraphStyleQ
wey inluwas a nikeykew puun te me kuntere ku.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{5}“Ka kamatayen egpekeiling te me luwak ne miglingut keddi.
\BibleParagraphStyleQ
Ka karereetan egpekeiling kabeheng te baggiyu ne nakalened keddi.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{6}Ka lebenganan egpekeiling te lubid ne nakabelebed keddi
\BibleParagraphStyleQQ
wey paluwak ne nakateen te dalan ku.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{7}Purisu te kalaggew ku, migpangananey a keykew,
\BibleParagraphStyleQQ
Magbebaye ne Manama ne iyan ka Manama ku.
\BibleParagraphStyleQ
Diye te timplu nu, indineg nu ka laheng ku
\BibleParagraphStyleQQ
wey ka pegpangananey ku.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{8}“Nataman miglilinug e ka inged wey nawelwel,
\BibleParagraphStyleQQ
wey nawegweg ka me pabunsuran te langit.
\BibleParagraphStyleQ
Uya su nabelu ka Magbebaye ne Manama.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{9}Ne due ebel ne miglihawang te irung nu,
\BibleParagraphStyleQQ
wey due hapuy ne migkanlabkanlab
\BibleParagraphStyleQQ
wey me baha ne miglihawang te be‑be nu.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{10}Inlukatan nu ka langit wey migpamaneug ka.
\BibleParagraphStyleQ
Ne makepal ne kibel ka diye te diralem te paa nu.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{11}Ne mig-untud ka te kirubin\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{22:11 }Ka kirubin, sabeka ne klasi te panalihan ne egpekeiling te mananap ne due pakpak wey belad.} wey miglayang e seini.
\BibleParagraphStyleQQ
Ne iiyali seini ne miglayang iling te banug.\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{22:11 }Te Hibruwanen: Miglepew sikandin diye te me pakpak te kalamag.}
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{12}Imbukusan nu ka pegkeetew nu te karusileman wey te makepal ne gapun.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{13}Due migkikilat due te tangkaan nu,
\BibleParagraphStyleQQ
ne nanlihawang puun te kalayag te tangkaan nu.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{14}“Ne miglalag ka se Magbebaye ne Manama puun te langit,
\BibleParagraphStyleQQ
wey nekeiling te luhung ka laheng nu.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{15}Migpakikilat ka te egpekeiling te me tunud,
\BibleParagraphStyleQQ
wey nenekegsuwey-suwey ka me kuntere nu.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{16}Tenged te subla ne langet nu Magbebaye ne Manama te me kuntere nu,
\BibleParagraphStyleQQ
insuhu nu ka kinariraleman te dahat wey ka pabunsuranan te kalibutan ne egkalekisan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{17}Ne duen ka te langit ka migtinawe keddi
\BibleParagraphStyleQQ
wey impahakap a nikeykew puun te maralem ne weyig.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{18}Inluwas a nikeykew puun te maresen ne kuntere ku,
\BibleParagraphStyleQQ
wey puun te eg-ehet keddi ne manmanekal pad keddi.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{19}Inlusuran a nikandan te timpu te nakasalerep a te karereetan,
\BibleParagraphStyleQQ
piru impangabangan a nikeykew, Magbebaye ne Manama.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{20}In-uyan a nikeykew diye te inged ne ware karereetan;
\BibleParagraphStyleQQ
inluwas a nikeykew tenged su nahale ke ma keddi.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{21}“Indasahan a nikeykew Magbebaye ne Manama tenged te pegkamatareng ku,
\BibleParagraphStyleQQ
wey impanalanginan a nikeykew tenged su wara a miggimu te sale.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{22}Intuman ku ka me pamaahi nu Magbebaye ne Manama,
\BibleParagraphStyleQQ
wey wara a mig-engked keykew Manama eyew eggimu te mareet.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{23}Intuman ku ka langun ne suhu nu,
\BibleParagraphStyleQQ
wey ware ku supaka ka me tulumanen nu.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{24}Nakataha ka ne ware igpakarew‑ey keddi
\BibleParagraphStyleQQ
su migpanalliye e ma te sale.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{25}Indasahan a nikeykew Magbebaye ne Manama tenged te katareng ku
\BibleParagraphStyleQQ
wey tenged su nakataha ka ne ware sale ku.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{26}“Impapitew nu ka keupiya nu diye te matinumanen keykew,
\BibleParagraphStyleQQ
wey in-upianan nu seeye se etew ne ware igkarew‑ey.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{27}Meupiya ka te seeye se me malinis se me pusung
\BibleParagraphStyleQQ
wey impapitew nu degma ne mareet ka te seeye se maddeet ne etew.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{28}Egluwasen nu ka me mapariralemen,
\BibleParagraphStyleQQ
piru tabid nu re igpariralem ka me hambuhen.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{29}“He Magbebaye ne Manama, sikeykew ka sulu ku,
\BibleParagraphStyleQQ
wey sikeykew ka kalayag ku ke marusilem ka dalan ku.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{30}Ne egpakasukul a te sabeka ne punduk te sundalu,
\BibleParagraphStyleQQ
tenged su egbulihan a nikeykew.
\BibleParagraphStyleQ
Egkasalampew ku ka batu ne alad te siyudad ne matikang wey makepal,
\BibleParagraphStyleQQ
uya su egbulihan e ma nikeykew Manama ku.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{31}“Ware seyyup te pamaahi nu, Manama.
\BibleParagraphStyleQ
Napamalehetan ne malehet ka me saad nu.
\BibleParagraphStyleQ
Egpekeiling ka te kalasag ne egpaandilungan,
\BibleParagraphStyleQQ
te langun ne eg-aput keykew.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{32}Su ware lein ne Manama, ke kene sikeykew re Magbebaye ne Manama.
\BibleParagraphStyleQQ
Ne ware lein ne batu ne aputanan, ke kene sikeykew re se Manama ney.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{33}Sikeykew se Manama ka malig‑en ne aputanan ku
\BibleParagraphStyleQQ
wey ka mig-awe te me balabag te dalan ku.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{34}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{22:34: }Hab 3:19.}Ne inlig‑en nu ka me paa ku iling te paa te usa
\BibleParagraphStyleQQ
wey impariyu a nikeykew te karereetan diye te kabubunganan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{35}Imbasbas nu ka me belad ku te pegpakiggira
\BibleParagraphStyleQQ
su eyew egpekeuyamu a te piet ne burunsi.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{36}“He Magbebaye ne Manama, impangabangan a nikeykew wey inluwas,
\BibleParagraphStyleQQ
wey neyimu a ne mabantug tenged te bulig nu.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{37}Inggiluahan nu ka dalan ku
\BibleParagraphStyleQQ
wey wara a nakarugsu.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{38}Impanalukunan ku ka me kuntere ku wey indereetan ku sikandan,
\BibleParagraphStyleQQ
wey ware ku sikandan peen-enengi taman te nahule sikandan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{39}Indereetan ku sikandan patamtamani wey kenad e sikandan egpakasasindeg.
\BibleParagraphStyleQQ
Nenakabahed de sikandan kayi te paa ku.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{40}Tenged su imbehayan a nikeykew te keseg te pegpakiggira,
\BibleParagraphStyleQQ
wey impepanimbuel nu ka me kuntere ku kayi te tangkaan ku.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{41}Impepallahuy nu ka me kuntere ku,
\BibleParagraphStyleQQ
wey indereetan ku seeye se migdumut keddi.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{42}Migpamitew sikandan te egpakaluwas kandan, piru ware nakita ran;
\BibleParagraphStyleQQ
migpangananey sikandan keykew Magbebaye ne Manama piru ware nu sikandan tabaka.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{43}Ne inlupet ku sikandan iling kareisek te alinepung.
\BibleParagraphStyleQ
Intami ku sikandan wey intamisak iling te basak diye te me dalan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{44}“Inluwas a nikeykew puun te migribildi ne keet-etawan ku;
\BibleParagraphStyleQQ
inggimu a nikeykew ne pangulu te me nasud.
\BibleParagraphStyleQ
Ne migpasakup keddi ka me etew ne ware ku neileyi.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{45}Emun ke egkarineg ad te me lapu,
\BibleParagraphStyleQQ
eglangkeb sikandan wey egtuman te suhu ku.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{46}Nenaawaan sikandan te kabulut,
\BibleParagraphStyleQQ
wey migmanlihawang sikandan puun te immangelesan dan ne impangelkel.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{47}“Manekal ka, Magbebaye ne Manama.
\BibleParagraphStyleQ
Egdayanen ka se aputanan\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{22:47 }Te Hibruwanen: batu.} ku.
\BibleParagraphStyleQ
Egsayeen ku sikeykew Manama ne talagluwas ku.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{48}Ne sikeykew Manama ka migsuli te seeye se me kuntere ku,
\BibleParagraphStyleQQ
wey impasakup nu keddi ka nalein-lein ne me tribu.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{49}Impariyu a nikeykew puun te seeye se eg-ehet keddi.
\BibleParagraphStyleQ
Impatalu nu keddi ka me kuntere ku,
\BibleParagraphStyleQQ
wey inluwas a nikeykew puun te me etew ne mabbulut.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{50}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{22:50: }Rum 15:9.}“Purisu egdeyrayen ku sikeykew Magbebaye ne Manama taliware te me nasud,
\BibleParagraphStyleQQ
wey eg-ulahingan ku ka mabantug ne ngaran nu.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{51}Impepanalu a layun nikeykew se in-alam nu ne Hari.
\BibleParagraphStyleQ
Impapitew nu keddi ka geyinawa nu ne kene egkabalbalawan
\BibleParagraphStyleQQ
wey te kabuhalan ku te ware egtamanan.”

\BibleSectionHeading{Ka katammanan ne lalag ni Dabid}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{23}Si Dabid ne anak ni Hisi ka etew ne imbantug te Manama. In-alam sikandin ne Hari te Manama ni Hakub, wey sikandin ka talaggimu te meupiya ne me ulahingen diye te Israil. Seini ka katammanan ne me lalag ni Dabid:
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{2}“Ka Panisingan te Manama migpakiglalag pinaahi keddi
\BibleParagraphStyleQQ
wey impanulu a nikandin ke nekey ka eglalahen ku.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{3}Ne migkahiyan a te Manama te Israil ne iyan ded ka aputanan te Israil,
\BibleParagraphStyleQ
‘Ke egmandu ka sabeka ne etew duma te katareng wey kaaldek te Manama,
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{4}eglayag sikandin iling te pegsile te aldew,
\BibleParagraphStyleQQ
iling te maselem ne ware gapun,
\BibleParagraphStyleQQ
wey iling te uran ne egpakapatubu te me hilamunen.’
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{5}“Ne iling due ka pegpanalangin te Manama te pamilya ku tenged su miggimu sikandin te kasabutan ne ware egtamanan duma keddi.
\BibleParagraphStyleQ
Ka sika ne kasabutan, naay-ayaran te eggimu wey kene egkabalbalawan.
\BibleParagraphStyleQ
Ne egpangabangan a nikandin layun
\BibleParagraphStyleQQ
wey igbehey rin ka langun ne eg-im-imanen ku.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{6}Piru ka ware karuan ne me etew, egpekeiling te me duhi ne igdegpak de,
\BibleParagraphStyleQQ
su kene seini egkahen-genan.
\BibleParagraphStyleQQ
\verseNumber{7}Ne ka etew ne eggen-gen kayi, keilangan ne eggamit te putew wey ke subeng naa te kalawit,
\BibleParagraphStyleQQ
wey egkasilaban iya seini diye te natahuan kayi.”

\BibleSectionHeading{Ka me bahani ni Dabid}
\BibleSectionCrossReference{(1 Kru. 11:10-41)}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}Seini ka me ngaran te me bahani ni Dabid: si Husi-Basibit ne sabeka ne Takunihanen ne pangulu te Tatelu ne Bahani. Nakapatey sikandin te walu ne gatus (800) ne me etew pinaahi te kalawit te sabeka re ne gira.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{9}Ka ikarangeb kandin si Ilyasar ne anak ni Dudu ne kabuhalan ni Ahu. Sabeka sikandin te tatelu ne me bahani ne migduma ki Dabid te pegganggat te me Pilistihanen ne miglibulung eyew te pegpakiggira. Ne nenakapallahuy ka me sundalu ne me matig-Israil,
\verseNumber{10}piru migpalunggehaat mule sikandin wey migpakig-ehet te me Pilistihanen taman te napu-pu e ka belad din wey hendue te kene din e egkalekaan ka kampilan din. Ne impepanalu sikandin te Magbebaye ne Manama wey nahule ka me kuntere te seeye ne aldew. Ne migmanlibed ka namallahuy ne me sundalu ne matig-Israil eyew te pegpanguwa naan de te me kasangkapan te me minatey.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{11}Ne ka igkatelu, si Sama ne anak ni Agi ne matig-Harar. Sabeka ne timpu, miglibulung ka me Pilistihanen diye te Lihi wey inlusuran dan ka me matig-Israil diye te due kamet ne neempet te bengag. Ne namallahuy ka me matig-Israil eyew te pegpanalliya te me Pilistihanen.
\verseNumber{12}Piru migpalunggehaat mule si Sama diye te taliware te kamet. Ne migpakig-ehet sikandin te me Pilistihanen wey neneyimatayan din sikandan. Ne impepanalu sikandin te Magbebaye ne Manama te dakel ne kapanaluwan te sika ne aldew.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{13}Te timpu te tinggaani, miggendiye ki Dabid diye te sulung te Adulam ka tatelu te seeye se tatelu ne pulu (30) ne me pangulu, taheed te diyad migkekampu te napu diye te Ripaim ka punduk te me Pilistihanen.
\verseNumber{14}Te sika ne timpu, diye si Dabid te malig‑en ne inged, wey diyad te Bitlihim ka kampu te me Pilistihanen.
\verseNumber{15}Ne nammaraan si Dabid wey migkahi, “Meupiya ubag perem ke due sabeka ne egsakug te weyig diye te belun ne marani te gumawan te Bitlihim!”
\verseNumber{16}Sikan naa ka miggeles-heles miggendiye ka tatelu ne bahani te kampu te Pilistihanen wey migsakug te weyig diye te belun ne marani te gumawan te Bitlihim. Ne in-uyan dan e ka weyig diye ki Dabid piru ware din seini inuma. Nasi din seini itisa diye te tangkaan te Magbebaye ne Manama isip halad.
\verseNumber{17}Ne migkahi sikandin, “Magbebaye ne Manama, kene ku iya seini eg-inumen. Su ke eg-inumen ku seini, iling de te in-inum ku ka langesa te me etew ne ware mig-ulung-ulung ne migsakug te weyig.” Purisu ware din seeye inuma.
\BibleParagraphStyleP
Seeye ka inggimu te tatelu ne bahani.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{18}Ne si Abisay ne suled ni Huwab ne anak ni Siruya, iyan pangulu te seeye se tatelu ne pulu (30). Nekeyimatey sikandin te tatelu ne gatus (300) ne etew ne iyan din inggamit ka kalawit din. Sikan naa ka migmabantug degma sikandin iling te tatelu ne me bahani.
\verseNumber{19}Sikandin ka amana ne talahuren te tatelu ne pulu (30) wey neyimu ne pangulu ran, piru ware sikandin nakalagkes te seeye se tatelu ne mabbulut.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{20}Ne duen pad man‑e mabulut ne etew ne si Binayas ne matig-Kabsiil ne anak ni Huyada. Masulug ka neyimu rin ne mabantug ne himu. Nakapatey sikandin te daruwa ne mabbantug ne bahani ne matig-Muwab. Te timpu te tingmaagsil, migseled sikandin diye te lungag wey nekeyimatey sikandin te liyun diye.
\verseNumber{21}Ne nakapatey sikandin te mateles ne lukes ne Ihiptuhanen. Minsan miggehen-gen ka Ihiptuhanen te kalawit piru miggendiyaan sikandin ni Binayas ne mig-uyan de te tuked wey in-ahew rin e ka kalawit, wey in-uney rin e himatayi te kalawit din ded.
\verseNumber{22}Seeye ka inggimu ni Binayas ne anak ni Huyada. Ne neyimu e sikandin ne iling kabantug te tatelu ne me bahani.
\verseNumber{23}Sikandin ka subla ne mabantug du te Tatelu ne Pulu ne me duma rin, piru ware sikandin nakalagkes kandan. Ne inggimu sikandin ni Dabid ne pangulu te me talagbantey rin.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{24}Ne seini ka duma ne me bahani:
\BibleParagraphStyleLI
si Asahil ne suled ni Huwab,
\BibleParagraphStyleLI
si Ilhanan ne anak ni Dudu ne matig-Bitlihim,
\BibleParagraphStyleLI
\verseNumber{25}si Sama wey si Ilika ne me matig-Harud,
\BibleParagraphStyleLI
\verseNumber{26}si Hilis ne matig-Pilit,
\BibleParagraphStyleLI
si Ira ne anak ni Ikkis ne matig-Tikuwa,
\BibleParagraphStyleLI
\verseNumber{27}si Abisir ne matig-Anatut,
\BibleParagraphStyleLI
si Mabunay ne matig-Husa,
\BibleParagraphStyleLI
\verseNumber{28}si Salmun ne matig-Ahu,
\BibleParagraphStyleLI
si Maharay ne matig-Nitupa,
\BibleParagraphStyleLI
\verseNumber{29}si Hilib ne anak ni Baana ne matig-Nitupa red,
\BibleParagraphStyleLI
si Itay ne anak ni Ribay ne matig-Gibiya diye te Binhamin,
\BibleParagraphStyleLI
\verseNumber{30}si Binayas ne matig-Piratun,
\BibleParagraphStyleLI
si Hiday ne diye migpuun te napu ne marani te Gaas,
\BibleParagraphStyleLI
\verseNumber{31}si Abi-Albun ne matig-Araba,
\BibleParagraphStyleLI
si Asmabit ne matig-Bahurim,
\BibleParagraphStyleLI
\verseNumber{32}si Ilyaba ne matig-Saalbun,
\BibleParagraphStyleLI
wey ka me anak ni Hasin,
\BibleParagraphStyleLI
si Diyunatan,
\BibleParagraphStyleLI
\verseNumber{33}si Sama ne matig-Harar,
\BibleParagraphStyleLI
si Ahiyam ne anak ni Sarar ne matig-Harar ded,
\BibleParagraphStyleLI
\verseNumber{34}si Ilipilit ne anak ni Ahasbay ne matig-Maaka,
\BibleParagraphStyleLI
si Ilyam ne anak ni Ahitupil ne matig-Gilu,
\BibleParagraphStyleLI
\verseNumber{35}si Hisru ne matig-Kamil,
\BibleParagraphStyleLI
si Paaray ne matig-Arba,
\BibleParagraphStyleLI
\verseNumber{36}si Igal ne anak ni Natan ne matig-Suba,
\BibleParagraphStyleLI
si Bani ne matig-Gad,
\BibleParagraphStyleLI
\verseNumber{37}si Silik ne matig-Amun,
\BibleParagraphStyleLI
si Naharay ne matig-Biirut, ne talag-uyan te panganiban ni Huwab ne anak ni Siruya,
\BibleParagraphStyleLI
\verseNumber{38}si Ira wey si Garib ne me matig-Hatir,
\BibleParagraphStyleLI
\verseNumber{39}wey si Uriyas ne Hitihanen.
\BibleParagraphStyleP
Tatelu ne pulu wey pitu (37) sikandan langun.

\BibleSectionHeading{Ka pegseel ni Dabid te keet-etawan}
\BibleSectionCrossReference{(1 Kru. 21:1-27)}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{24}Ne nabelu e man‑e amana ka Magbebaye ne Manama te me matig-Israil, wey impeparusaan din sikandan ki Dabid. Ne ingkahiyan din si Dabid, “Ipasinsus nu te me upisyal nu ka langun ne matig-Israil wey matig-Huda.”
\verseNumber{2}Purisu ingkahiyan ni Dabid si Huwab wey ka me pangulu te me sundalu, “Hendiyei niyu ka langun ne tribu te Israil—puun te Dan peendiye te intiru ne Birsiba\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{24:2 }Te Hibruwanen: Dan peendiye te Israil.} wey seela niyu ka me lukes ne eleg e ne egkeyimu ne sundalu eyew egkanengnengan ku ka kasulug dan.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{3}Piru migtabak si Huwab, “Meupiya perem ke egpamasuluhen te Magbebaye ne Manama te mahatus (100) ne lupi ka kasulug te keet-etawan nu kuntee, wey meupiya perem ke egkakita nu seini. Piru mahal ne Hari, mania te igkeupii nu ne eggimuwen seini?”
\verseNumber{4}Piru impatuman iya te Hari engki Huwab wey te me pangulu te sundalu ka suhu din. Purisu miggipanew e si Huwab wey ka me pangulu te me sundalu eyew te pegsinsus te keet-etawan te Israil.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{5}Ne miglapas sikandan te Hurdan wey migbunsud e sikandan ka egsinsus puun te Aruwir wey puun te siyudad ne diye te elat-elat te napu. Ne puun diye, miggendiyad e sikandan te Gad wey diye te Hasir.
\verseNumber{6}Ne migginguma sikandan diye te Gilyad wey diye te Kadis diye te tane te Hitihanen. Ne migginguma sikandan diye te Dan, wey migpabulus peendiye te Sidun.
\verseNumber{7}Ne miggendiyad sikandan te siyudad ne Tiru ne in-alad te matikang wey makepal ne batu wey diye te langun ne siyudad te me Hibihanen wey me Kanaanen. Ne nataman, miggendiyad sikandan te Birsiba diye te igkakawanan ne balabahan te igsile te Huda.
\verseNumber{8}Peglihad te siyam ne bulan wey daruwa ne pulu (20) ne aldew, te nalingut dan e ka intiru ne nasud, mig-uli e sikandan diye te Hirusalim.
\verseNumber{9}Ne ingguhud ni Huwab diye te Hari ka kasuluhan te me etew ne eleg e ne egkeyimu ne sundalu: ne due walu ne gatus ne libu (800,000) ne maagsik ne me lukes diye te Israil ne eleg e ne egkeyimu ne sundalu, wey lalimma ne gatus ne libu (500,000) ka diye te Huda.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{10}Piru nekegsendit si Dabid te neimpusan din te egpaseel ka me etew. Ne ingkahiyan ni Dabid ka Magbebaye ne Manama, “Dakel ka sale ku tenged te inggimu ku. Ne kuntee egpeyid‑u-hid‑u a ubag ne egpasayluwen a nikeykew se suluhuanen nu su keungelan iya ka neyimu ku.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{11}Te peggimata ni Dabid te seup ne maselem, impanengneng e te Magbebaye ne Manama si Gad ne prupita ni Dabid te miggenendue,
\verseNumber{12}“Hendiyei nu si Dabid wey kahii nu, ‘Seini ka ingkahi te Magbebaye ne Manama: egbehayan ku sikeykew te tatelu ne eg-alaman. Alam ka te sabeka kayi wey eggimuwen ku seini due te keykew.’ ”
\verseNumber{13}Purisu miggendiyaan e ni Gad si Dabid wey mig-insaan, “Hendei kayi te tatelu ka eg-alamen nu ne igdusa te Magbebaye ne Manama keykew? Tatelu\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{24:13 }Te Hibruwanen: pitu.} naa ne leg‑un ne bitil kayi te nasud nu, wey ke tatelu naa ne bulan ne egpakapalpallahuy ka puun te pegpanlupug keykew te me kuntere nu, wey ke tatelu naa ne aldew ne karereetan kayi te nasud nu? Na kuntee, sumsumana nu ke nekey ka igtabak ku te migsuhu keddi.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{14}Ne migtabak si Dabid, “Amana a nalaggew. Piru meupiya pad ke egdusaan ki te Magbebaye ne Manama du te etew ka egdusa kanta su hiid‑uwen ma amana sikandin.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{15}Purisu impeuyanan te Magbebaye ne Manama te karereetan ka Israil, puun te maselem taman te ingkerew ne aldew. Ne due pitu ne pulu ne libu (70,000) ne etew ne migpatey puun te Dan peendiye te Birsiba.
\verseNumber{16}Te egdereetan e perem te panalihan ka Hirusalim, nekegsendit e ka Magbebaye ne Manama te karereetan ne neyitabu wey migkahiyan din ka panalihan ne migdereet te me etew, “Eleg e! Peen-enengi nud sika se eggimuwen nu.” Te seeye ne timpu, diye te diekanan te trigu ni Arawuna ne kabuhalan ni Hibus ka panalihan te Magbebaye ne Manama.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{17}Ne nakita ni Dabid ka panalihan ne migdereet te me etew wey migkahiyan din ka Magbebaye ne Manama, “Sikeddi ka nakasale; sikeddi ka nekeyimu te mareet. Piru nekey ka neyimu te seini se me etew? Ware sale dan iling te me karniru. Sikeddi ka duseyi nu wey ka pamilya ku.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{18}Te seeye ne aldew, miggendiye si Gad ki Dabid wey migkahi, “Takereg ka diye te diekanan te trigu ni Arawuna ne kabuhalan ni Hibus wey himu ka te altar ne tutunganan te igpanubad diye para te Magbebaye ne Manama.”
\verseNumber{19}Ne intuman ni Dabid ka insuhu te Magbebaye ne Manama sumale te ingkahi ni Gad kandin.
\verseNumber{20}Te pegpantew ni Arawuna, nakita rin si Dabid wey ka me etew rin ne egpeendiye te kandin. Ne migligwang si Arawuna wey miglangkeb diye te tane diye te tangkaan ni Dabid isip pegtahud kandin.
\verseNumber{21}Ne migkahi si Arawuna, “Mahal ne Hari, mania te miggendini ka keddi te suluhuanen nu?”
\BibleParagraphStyleP
Ne migtabak si Dabid, “Miggendini a eyew te pegbeli te diekanan nu te trigu eyew eggimuwan ku te altar ne tutunganan te igpanubad para te Magbebaye ne Manama, eyew egkasanggel e ka karereetan.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{22}Ne ingkahiyan ni Arawuna ka Hari, “Ahalen ne Hari, kua nu ka minsan nekey ne igkahale nu wey ihalad nu. Due me baka seini para igpanubad ne egtutungen, wey due degma kayu ne kasangkapan te pegdiriek, wey me yuggu te baka ne egkahamit ne igtemeg.”
\verseNumber{23}Igbehey re seeye se langun ni Arawuna diye te Hari wey ingkahiyan din sikandin, “Egdawaten perem ka igpanubad nu te Magbebaye ne Manama ne iyan ka Manama nu.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{24}Piru ingkahiyan te Hari si Arawuna, “Kene, egbeliyen ku seini! Kena a egpanubad te Magbebaye ne Manama ne iyan ka Manama ku te igpanubad ne egtutungen ne ware ku bayari.” Purisu imbeli ni Dabid te lalimma ne pulu (50) ne timman ne seleppi ne pelata ka diekanan te trigu wey ka me baka.
\verseNumber{25}Ne miggimu en iya si Dabid te altar ne tutunganan te igpanubad diye para te Magbebaye ne Manama. Ne migpanubad e sikandin te igpanubad ne egtutungen wey te me igpanubad para te keupianan. Ne intabak e te Magbebaye ne Manama ka me peg-ampu ni Dabid para te nasud, wey naawe e ka karereetan diye te Israil.
\BibleBookEnd

\BibleBook{1 Hari}

\BibleTitlePage
\BibleTitleTwo{Ka an-anayan ne baseen meyitenged te me}
\BibleMainTitle{Hari}

\BibleIntroSectionHeading{Igpewun‑a}

\BibleIntro
\BibleParagraphStyleIP
\BibleCharacterStyleBK{Ka an-anayan ne baseen meyitenged te me Hari} sumpul te guhuren meyitenged te migharian te me Israilita ne migbunsud te baseen ni \BibleCharacterStyleBK{Samwil}. Nabaad seini te tatelu: 1.) Ka pegsubal ni Sulumun isip Hari te nasud te Israil, wey ka pegpatey te amey rin ne si Dabid. 2.) Ka peghari ni Sulumun wey ka me kalampusan din, labi en iya ka peggimu te timplu te Hirusalim. 3.) Ka pegkabaad te migharian te Israil te daruwa: ka migharian ne dapit te igkahibang ne balabahan, wey ka migharian ne dapit te igkakawanan ne balabahan, wey ka me guhuren meyitenged te me Hari ne migpangulu kandan taman te siyam ne gatus wey lalimma ne pulu (950) ne leg‑un te ware pad neetew si Hisus.
\BibleParagraphStyleIP
Kayi te daruwa ne \BibleCharacterStyleBK{Baseen meyitenged te me Hari}, inggukuman ka tagse pangulu sumale te pegkamatinumanen dan te Manama, wey nanengnengan ne ka kalampusan te intiru ne nasud egpakaparuma-ruma te pegkamatinumanen dan. Ka pegsimba te me diyus-diyus wey ka pegkamasinupaken, egpakabehey te karereetan. Ne ware miglampus te seini ne peg-eleg-eleg ka langun ne Hari te migharian ne dapit te igkahibang ne balabahan. Piru due mule miglampus ne me Hari te migharian ne dapit te igkakawanan ne balabahan, wey due degma ware miglampus.
\BibleParagraphStyleIP
Ne ka amana neneila ne me etew te \BibleCharacterStyleBK{An-anayan ne baseen meyitenged te me Hari}, iyan ka me prupita te Magbebaye ne Manama ne mabbagget ne me talagpangguhud te lalag te Manama ne migpaney-paney te me etew ne kene egsimba te me diyus-diyus, wey kene egsupak te Manama. Labi en iya si Ilyas wey ka panugtulen meyitenged te pegkuntere din te me prupita ni Baal (kapitulu 18).
\BibleParagraphStyleIOT
Ka nenasulat te seini ne baseen
\BibleParagraphStyleIO
Ka katamanan te peghari ni Dabid \BibleCharacterStyleIOR{1:1–2:12}
\BibleParagraphStyleIO
Inggimu ne Hari si Sulumun \BibleCharacterStyleIOR{2:13-46}
\BibleParagraphStyleIO
Ka peghari ni Sulumun \BibleCharacterStyleIOR{3:1–11:43}
\BibleParagraphStyleIOO
a. Ka an-anayan ne me leg‑un \BibleCharacterStyleIOR{3:1–4:34}
\BibleParagraphStyleIOO
b. Ka peggimu te timplu \BibleCharacterStyleIOR{5:1–8:66}
\BibleParagraphStyleIOO
c. Ka katammanan ne me leg‑un \BibleCharacterStyleIOR{9:1–11:43}
\BibleParagraphStyleIO
Ka pegkabaad te migharian te Israil te daruwa \BibleCharacterStyleIOR{12:1–22:53}
\BibleParagraphStyleIOO
a. Ka pegribildi te me tribu dapit te igkahibang ne balabahan \BibleCharacterStyleIOR{12:1–14:20}
\BibleParagraphStyleIOO
b. Ka me Hari te Huda wey Israil \BibleCharacterStyleIOR{14:21–16:34}
\BibleParagraphStyleIOO
c. Ka prupita ne si Ilyas \BibleCharacterStyleIOR{17:1–19:21}
\BibleParagraphStyleIOO
d. Ka Hari te Israil ne si Ahab \BibleCharacterStyleIOR{20:1–22:40}
\BibleParagraphStyleIOO
e. Si Hihusapat ne matig-Huda wey si Ahasiyas ne matig-Israil \BibleCharacterStyleIOR{22:41-53}

\BibleText

\BibleSectionHeading{Ka kabuyahi ni Hari Dabid}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{1}Ne hengkayi te buyag e si Hari Dabid, amane e sikandin egkaagsil minsan egmeg-ak-akeben pad ka me ulesen ne igbukus kandin te me suluhuanen din.
\verseNumber{2}Purisu, migkahiyan sikandin te me suluhuanen din, “Ahalen, egkaayun ded ne egpamitawan ney sikeykew te mengebay ne egtanud-tanud egtanggu wey eggulid keykew eyew kene kad egkaagsilan?”
\verseNumber{3}Ne migpamitew sikandan te mateles ne mengebay diye te intiru ne Israil wey si Abisag ne matig-Sunam ka nakita ran, wey in-uyan dan e sikandin diye te Hari.
\verseNumber{4}Amana ne tetelesi ka mengebay, wey neyimu sikandin ne talagtanggu te Hari. Piru ware sikandin hilabeti te Hari.

\BibleSectionHeading{Egkeupian si Aduniyas ne egkeyimu ne Hari}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{5}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{1:5: }2Sam 3:4.}Te seeye ne timpu, si Aduniyas ne anak ni Dabid ki Hagit, migpaambug e mule, “Sikeddiey ka eghari.” Purisu mig-andam e sikandin te me karwahi, me etew ne egmangukudde, wey lalimma ne pulu (50) ne me etew ne eggun‑a kandin.
\verseNumber{6}Ware de due sikandin nasapari minsan ken‑u te amey rin ne si Dabid, wey ke mig-insaan naa ke mareet ka eggimuwen din. Amana ne mateles ne lukes si Aduniyas, wey sikandin ka inggiba ni Absalum.
\verseNumber{7}Ne miglalahan din si Huwab ne anak ni Siruya, wey si Abiyatar ne talagpanubad, meyitenged te planu rin ne egkeyimu sikandin ne Hari, wey mig-uyun ne egbulig sikandan se daruwa.
\verseNumber{8}Piru ware mig-uyun ne egbulig kandin ensi Saduk ne talagpanubad, si Binayas ne anak ni Hihuyada, si Natan ne prupita, si Simii, si Ri, wey ka me sinalihan ne sundalu ni Dabid.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{9}Sabeka ne aldew, migpanubad si Aduniyas te karniru, turu ne baka, wey te impalambeg ne me baka diye te Batu ne Suhilit ne marani te sebseb ne Inrugil. Ingginggat din ka langun ne suled din ne me lukes ne anak te Hari, wey ka me upisyal te Hari puun te Huda eyew egtambung te seeye ne pegpanubad.
\verseNumber{10}Piru ware din hinggata si Natan ne prupita, si Binayas, ka me sinalihan ne sundalu te Hari, wey ka suled din ne si Sulumun.

\BibleSectionHeading{Ka peggimu ki Sulumun ne Hari}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{11}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{1:11: }2Sam 12:24.}Ne miggendiye si Natan te ki Batsiba ne iney ni Sulumun wey mig-insaan din sikandin, “Nakarineg kad e te neyimu e ne Hari si Aduniyas ne anak ni Hagit? Ware pe ma nakanengneng si Hari Dabid meyitenged due.
\verseNumber{12}Purisu, emun ke egkeupian ka ne kene egkareetan wey ka anak nu ne si Sulumun, tumana nu ka tambag ku keykew.
\verseNumber{13}Hendiye ka te ki Hari Dabid wey kahii nu sikandin, ‘Ahalen ku ne Hari, migsaad ka dengan keddiey ne ka anak ku ne si Sulumun ka egpakasubal keykew ne eghari. Ne mania te si Aduniyas e ka neyimu ne Hari?’ ”
\verseNumber{14}Ne migkahi e man‑e si Natan, “Taheed te egpakiglalag ke pad te Hari, eglasud ad, wey egpamalehetan ku ka inlalag nu kandin.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{15}Purisu miggendiyad e si Batsiba te sinabeng te Hari. Buyag e amana ka Hari, wey si Abisag ne matig-Sunam ka migtanggu kandin.
\verseNumber{16}Ne migpanimbuel wey miglangkeb si Batsiba diye te tangkaan te Hari. Ne mig-insaan e sikandin te Hari, “Nekey‑a ka igkeupii nu?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{17}Ne migtabak si Batsiba, “Ahalen, migsaad ka dengan keddi te ngaran te Magbebaye ne Manama nu ne ka anak ku ne si Sulumun ka igpasubal nu igpapinnuu te trunu nu te Hari.
\verseNumber{18}Ne kuntee, si Aduniyas e mule ka neyimu ne Hari, ne ware ka mule nakanengneng.
\verseNumber{19}Migpanubad e sikandin te masulug ne karniru, turu ne baka, wey te impalambeg ne me baka, wey impanginggat din ka langun ne me anak nu, wey si Abiyatar ne talagpanubad, wey si Huwab ne pangulu te me sundalu, piru ware din mule hinggata si Sulumun ne suluhuanen nu.
\verseNumber{20}Ne kuntee ahalen, egtetahad ka langun ne etew te Israil ke hentew ka igpanengneng nu ne igpasubal nu keykew ne eghari.
\verseNumber{21}Su ke kene nu eggimuwen sika, te timpu ne eg-engked kad e kanami, eg-isipen ad e nikandan ne talag-akal wey ka anak ku ne si Sulumun.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{22}Taheed te egpakiglalag pad si Batsiba te Hari, miggingume e si Natan ne prupita.
\verseNumber{23}Ne ingguhuran e ka Hari te due si Natan. Ne dutu, miglasud e si Natan wey mig-usengul sikandin diye te tangkaan te Hari.
\verseNumber{24}Ne migkahi sikandin, “Ahalen ku ne Hari, impanengneng nud ka me etew ne si Aduniyas iya ka igpasubal nu igpahari?
\verseNumber{25}Su kuntee ne aldew, migpanubad sikandin te masulug ne karniru, me turu ne baka, wey te impalambeg ne me baka. Ingginggat din ka langun ne me anak nu, ka pangulu te me sundalu wey si Abiyatar ne talagpanubad. Ne kuntee, sasangan pad sikandan ne egmangekeen, egmangiinum, wey egmanguleyi ne egbantug ki Aduniyas ne iyan e Hari.
\verseNumber{26}Piru wara a mule hinggata nikandin se suluhuanen nu, wey si Saduk ne talagpanubad, si Binayas ne anak ni Hihuyada, wey ka suluhuanen nu ne si Sulumun.
\verseNumber{27}Ahalen, mig-uyunan nu iya seini minsan ware key nikeykew panengnenga se me suluhuanen nu ke hentew ka igpasubal nu igpahari?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{28}Ne migkahi si Hari Dabid, “Ipaseled niyu pa man‑e kayi si Batsiba.” Ne migseled e si Batsiba wey migsasindeg sikandin diye te tangkaan te Hari.
\verseNumber{29}Ne migkahiyan e sikandin te Hari, “Mengeyibet iya te manekal ne Manama ne iyan migluwas keddiey ligkat te langun ne karereetan,
\verseNumber{30}ne ka insaad ku keykew te ngaran te Magbebaye ne Manama te Israil, ne ka anak nu ne si Sulumun iya ka igpasubal ku igpahari. Ne egtumanen ku seini kuntee ne aldew.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{31}Ne mig-usengul wey miglangkeb e si Batsiba diye te tangkaan te Hari wey migkahi, “Egkeuyag ka te ware egtamanan, ahalen!”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{32}Ne migkahi si Hari Dabid, “Ipeendini niyu si Saduk ne talagpanubad, si Natan ne prupita, wey si Binayas ne anak ni Hihuyada.” Te diyad e sikandan te tangkaan te Hari,
\verseNumber{33}migkahiyan e sikandan te Hari, “Dumaa niyu ka me upisyal ku, wey ipeuntud niyu ka anak ku ne si Sulumun te kudde ku,\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{1:33 }Sabeka seini ne ayam ne anak te lukes ne asnu wey beyan ne kudde.} wey dumeyi niyu sikandin patupang diye te sebseb te Gihun.
\verseNumber{34}Ne diye, eg-itisan ni Saduk ne talagpanubad, wey ni Natan ne prupita ka ulu ni Sulumun te lana eyew egkeyimu sikandin ne Hari te Israil. Ne parahinga niyu ka trumpita duma te pegpanguleyi, ‘Egkeuyag te ware egtamanan si Hari Sulumun!’
\verseNumber{35}Pegkapenga due, ipanulud niyud e sikandin kayi. Ipaseled niyu wey ipapinnuu niyu sikandin te trunu ku, su eghari e sikandin subal keddiey. Sikandin ka in-alam ku ne eghari te Israil wey te Huda.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{36}Ne migtabak si Binayas te Hari, “Uya, ahalen! Egpamalehetan perem sika te Magbebaye ne Manama nu.
\verseNumber{37}Su ka Magbebaye ne migduma keykew, egduma red degma ki Sulumun eyew egmabmabantug pad ka peghari din te peghari nu.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{38}Ne nangipanew e ensi Saduk, Natan, wey si Binayas ne indumaan te me talagbantey\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{1:38 }Te Hibruwanen: Kiritanen wey Pilitanen.} te Hari. Impeuntud dan si Sulumun te kudde te Hari wey nangendiyad e sikandan te Gihun.
\verseNumber{39}Pegginguma ran diye, ingkuwe e ni Saduk ka lana te ulibu ne intahu te sungey ne in-uyan din puun te Balungbalung te Magbebaye ne Manama, wey in-itisan din e si Sulumun. Ne dutu, imparahing dan e ka trumpita wey migmanguleyi e ka langun ne etew, “Egkeuyag te ware egtamanan si Hari Sulumun!”
\verseNumber{40}Ne miglibed e sikandan diye te Hirusalim ka egpamulendag wey egmanguleyi te pegkahale dan, ka migsinundul ki Sulumun. Amana sikandan ne maggulub wey egkaantag e ka tane te kahulub dan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{41}Te egmekeimpus e egmangekeen ensi Aduniyas duma te me mahaliyug din, narineg dan e ka mahulub. Te narineg e degma ni Huwab ka laheng te trumpita, mig-inse e sikandin, “Mania te amana ne mahulub ka diye te siyudad?”
\verseNumber{42}Te sasangan pad ne eglalag si Huwab, miggingume e si Diyunatan ne anak te talagpanubad ne si Abiyatar. Ne migkahi e si Aduniyas, “Lasud ka, talahuren, kema ke due meupiya ne panugtulen nu.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{43}Ne migtabak si Diyunatan, “Kene ne meupiya ne panugtulen! Inggimu e ne Hari si Sulumun te ahalen ta ne si Hari Dabid.
\verseNumber{44}Imparumaan din si Sulumun engki Saduk, Natan, Binayas wey te me talagbantey rin wey impeuntud dan sikandin te kudde te Hari.
\verseNumber{45}Ne diye te sebseb te Gihun, mig-itisan e enni Saduk wey ni Natan ka ulu ni Sulumun te lana eyew egkeyimu e sikandin ne Hari. Ne nanlibed e sikandan diye te Hirusalim, wey maggulub naan de iya ka me etew te siyudad ne egkengaggale. Sika ka mahulub ne narineg niyu kuntee.
\verseNumber{46}Ne kuntee, si Sulumun e ka Hari,
\verseNumber{47}wey nangendiyad te ki Hari Dabid ka langun ne upisyal eyew egpakita te pegtahud dan kandin. Ne migkahiyan dan e si Dabid, ‘Ka Manama nu ka eggimu ki Sulumun ne mabantug pad keykew wey egbulig kandin eyew meupiya pad ka peghari din du te peghari nu.’ Ne mig-usengul si Dabid diye te hibatanan din wey insimba rin ka Manama
\verseNumber{48}wey migpasalamat ne migkahi, ‘Sayeen ka Magbebaye ne Manama ne Manama te Israil, su kuntee, inggimu nud e ne Hari ka sabeka ne kabuhalan ku wey impasapen e pad ubag nikeykew te peghari din.’ ”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{49}Ne dutu, nangelkel e te liyas ka langun ne mahaliyug ni Aduniyas, nanasindeg sikandan wey nenekegsuwey-suwey re ka namallahuy.
\verseNumber{50}Ne naaldek e si Aduniyas ki Sulumun. Mig-aput sikandin diye te Balungbalung te Magbebaye ne Manama wey miggen-gen diye te me sungey-sungey te altar.
\verseNumber{51}Ne duen e nakalalag ki Sulumun te egkaaldek kun si Aduniyas kandin wey diyad e sikandin te altar ka miggen-gen te me sungey-sungey. Igkeupii rin kun ne egsaad si Sulumun ne kene eggimatayan sikandin.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{52}Ne migkahi si Sulumun, “Emun ke ware eggimuwen din ne mareet, kene ku sikandin eggilabetan. Piru ke egsupak sikandin keddi, egpeyimatayan ku iya sikandin.”
\verseNumber{53}Nataman, impaangey e ni Hari Sulumun si Aduniyas diye te altar. Pegginguma rin, miglangkeb e sikandin diye te tangkaan ni Hari Sulumun, wey ingkahiyan e sikandin te Hari, “Uli kad e diye te baley nu.”

\BibleSectionHeading{Ka katammanan ne pegpanahataha ni Dabid ki Sulumun}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{2}Te mahaan e egpatey si Dabid, impanpanayan din e ka anak din ne si Sulumun te migkahi,
\verseNumber{2}“Te kene egkaluhey ne egpatey ad e. Pakannekal ka wey malayata nu ka suman-suman nu.
\verseNumber{3}Himuwa nu ka igsuhu te Magbebaye ne Manama nu. Ikula nu ka igkeupii rin wey tumana nu ka langun ne balaud din, me suhu, wey me tulumanen din ne nakasulat te Balaud ni Muwisis, eyew eglampus ka te langun ne eggimuwen nu, wey meupiya ka egpabulusan nu.
\verseNumber{4}Ne emun ke eggimuwen nu sika, egtumanen te Magbebaye ne Manama ka inlalag din keddi ne miggenendue, ‘Kene egkataman ka kabuhalan nu ne eghari te Israil ke eg-ugpe sikandan ne matareng, wey ke egmatinumanen sikandan keddi te intiru ne pusung wey gimukud dan.’
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{5}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{2:5: a }2Sam 3:27; \BibleCrossReferenceAnchor{b }2Sam 20:10.}“Nakanengneng ka degma te inggimu keddiey ni Huwab ne anak ni Siruya. Inggimatayan din ka daruwa ne pangulu te me sundalu te Israil ne si Abnir ne anak ni Nir, wey si Amasa ne anak ni Hitir. Inggimatayan din sikandan minsan kene ne eleg su ware perem samuk. Ne kuntee sikeddiey e ka nabayungan wey ka narakeselan te inggimu rin.
\verseNumber{6}Himuwa nu ke nekey ka eleg ne eggimuwen nu kandin, piru kene nud tahari ne egkabuyag pad sikandin human egpatey.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{7}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{2:7: }2Sam 17:27-29.}“Piru tumpisi nu ka me anak ni Barsilay ne matig-Gilyad. Ipalagpu nu sikandan layun keykew te egkeen su in-ay-ayaran a nikandan te timpu ne migpallahuy a puun te suled nu ne si Absalum.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{2:8: }2Sam 16:5-13; 19:16-23.}“Kene nu degma kalingawi si Simii ne anak ni Gira wey sakup te kabuhalan ni Binhamin ne matig-Bahurim, su indilus a tamtamani nikandin te peggendiye ku te Mahanaim. Piru te pegtupang din te Weyig ne Hurdan eyew egpakigkita keddiey, migsaad a kandin te ngaran te Magbebaye ne Manama ne kene ku sikandin eggimatayan.
\verseNumber{9}Ne kuntee, kene nu sikandin balahara ne kene egkalegparan. Matagseb ka ne etew wey nakanengneng ka ke nekey ka eggimuwen nu kandin. Keilangan ne egpeyimatayan nu sikandin.”

\BibleSectionHeading{Ka pegpatey ni Dabid}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{10}Nataman, migpatey e si Dabid wey nekegdume e sikandan te me kaap-apuan din, wey diye sikandin isabal te Hirusalim ne siyudad din.
\verseNumber{11}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{2:11: }2Sam 5:4-5; 1Kru 3:4.}Mighari sikandin te Israil te hep‑at ne pulu (40) ne leg‑un; pitu ne leg‑un diye te Hibrun, wey tatelu ne pulu wey tatelu (33) ne leg‑un diye te Hirusalim.
\verseNumber{12}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{2:12: }1Kru 29:23.}Ne si Sulumun e ka mighari subal te amey rin ne si Dabid, wey amana ne maresen ka peghari din.

\BibleSectionHeading{Ka peggimatey ki Aduniyas}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{13}Sabeka ne aldew, miggendiye te ki Batsiba ne iney ni Sulumun, si Aduniyas ne anak ni Hagit. Ne mig-insaan sikandin ni Batsiba, “Keupianan ka innendini nu?”
\BibleParagraphStyleP
Ne migtabak si Aduniyas, “Uya.”
\verseNumber{14}Ne migkahi e man‑e sikandin, “Due perem iglalag ku keykew.”
\BibleParagraphStyleP
Ne mig-inse si Batsiba, “Nekey‑a?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{15}Ne migpabulus si Aduniyas, “Minsan sikeykew, nakanengneng ne sikeddi perem ka eghari, wey ka langun ne matig-Israil migpallateng due. Piru ware seini neyitabu su igkeupii te Magbebaye ne Manama ne ka hari ku iya ka eghari.
\verseNumber{16}Ne kuntee, due ighangyu ku keykew, ne kena a ubag balibari.”
\BibleParagraphStyleP
Ne mig-insaan e sikandin ni Batsiba, “Nekey‑a?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{17}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{2:17: }1Har 1:3-4.}Ne migkahi si Aduniyas, “Kahii nu si Hari Sulumun ne ke egkaayun, igpaasawa rin e keddi si Abisag ne matig-Sunam. Nakanengneng a ne kene ka nikandin egbalibaran.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{18}Ne migkahi si Batsiba, “Uya, eglalahan ku ka Hari.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{19}Ne miggendiyad e si Batsiba te ki Hari Sulumun eyew eglalahan din meyitenged te inlalag ni Aduniyas kandin. Migsasindeg ka Hari eyew eg-elit-elit kandin wey mig-usengul diye te tangkaan din. Ne miglibed e sikandin migpinnuu diye te trunu rin. Impaangayan din degma te pinnuuwan ka iney rin, wey impapinnuu rin e dapit te kakawanan\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{2:19 }Te me Hudiyu, iyan de egpakapinnuu diye te igkakawanan te mabantug ne etew ka talahuren ne etew.} din.
\verseNumber{20}Ne migkahi e si Batsiba, “Due ubag deisek ne ighangyu ku keykew wey kene e ma ubag balibari.”
\BibleParagraphStyleP
Ne migtabak ka Hari te iney rin, “Nekey‑a sika Ine? Kene ku sikeykew egbalibaran.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{21}Ne migkahi e man‑e si Batsiba, “Ipaasawa nud te kakey nu ne si Aduniyas si Abisag ne matig-Sunam.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{22}Ne migtabak si Hari Sulumun, “Mania te igkeupii nu ne igpaasawa ku si Abisag ki Aduniyas? Kema ke igkeupii nu man‑e ne igbehey kud kandin ka migharian su kakey ku ma sikandin, wey egpangabangan sikandin ni Abiyatar ne talagpanubad wey ni Huwab ne anak ni Siruya!”
\verseNumber{23}Ne migsaad wey migpahunlibet e si Hari Sulumun te ngaran te Magbebaye ne Manama ne egtamtamanan sikandin eglegpari te Manama ke kene din eggimatayan si Aduniyas puun te inhangyu din.
\verseNumber{24}Ne migkahi sikandin, “Ka manekal ne Magbebaye ne Manama ka miggimu keddi ne Hari subal te amey ku. Intuman din ka saad din ne egpuun te kabuhalan ku ka egkengeyimu ne Hari te Israil. Igsaad ku ne te seini ne aldew, egpatey iya si Aduniyas!”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{25}Ne insuhu e ni Hari Sulumun si Binayas eyew eggimatayan si Aduniyas, wey miggimatayan din en iya sikandin.

\BibleSectionHeading{Ka pegdeldel ki Abiyatar wey ka peggimatey ki Huwab}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{26}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{2:26: a }2Sam 15:24; \BibleCrossReferenceAnchor{b }1Sam 22:20-23.}Ne migkahiyan e te Hari ka talagpanubad ne si Abiyatar, “Uli kad e diye te inged nu diye te Anatut. Likes ka perem degma ne eggimatayan piru kene ku pad sikeykew egpeyimatayan kuntee, su sikeykew ka mig-uyan te Tahuanan te Kasabutan te Magbebaye ne Manama te duen pad ka amey ku, wey mig-unungan nu sikandin te me peg-antus din.”
\verseNumber{27}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{2:27: }1Sam 2:27-36.}Ne impaawe e iya ni Sulumun si Abiyatar te katungdanan din isip talagpanubad te Magbebaye ne Manama, wey natuman e ka ingkahi te Manama diye te Silu meyitenged te me kabuhalan ni Ili ne talagpanubad.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{28}Te pegkanengnengi ni Huwab te neyitabu, miggendiyad sikandin te Balungbalung te Magbebaye ne Manama, wey miggen-gen diye te me sungey-sungey te altar. (Migbulig si Huwab ki Aduniyas ne egkeyimu ne Hari, piru ware din bulihi si Absalum.)
\verseNumber{29}Te nanangenan e degma si Hari Sulumun te miggendiye si Huwab te Balungbalung wey migparani diye te altar, insuhu din e si Binayas te migkahi, “Hendiyei nu si Huwab wey himatayi nud e sikandin.”
\verseNumber{30}Ne miggendiyad e si Binayas te Balungbalung wey migkahiyan din si Huwab, “Huwab, igpalihawang ka te Hari!”
\BibleParagraphStyleP
Ne migtabak si Huwab, “Kena a eglihawang. Kayi e re iya egpatey!”
\BibleParagraphStyleP
Ne miglibed e si Binayas diye te Hari wey inlalahan din e sikandin te ingkahi ni Huwab.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{31}Ne migkahiyan e si Binayas te Hari, “Himatayi nud iya si Huwab diye su sikan ma ka igkeupii rin. Ne ilebeng nud sikandin eyew egkaawe e ka sale te me kabuhalan te amey ku puun te peggimatey rin te me etew ne ware sale.
\verseNumber{32}Eglegparan sikandin te Magbebaye ne Manama te peggimatey rin te anak ni Nir ne si Abnir ne pangulu te me sundalu te Israil, wey te anak ni Hitir ne si Amasa ne pangulu te me sundalu te Huda. Impangimatayan din ka daruwa ne matareng pad kandin, wey inggimu rin seini ne ware kalintahaan te amey ku ne si Dabid.
\verseNumber{33}Ka legpad te hinimuwan ni Huwab eglibed diye te kandin wey te kabuhalan din te ware egtamanan. Piru egbehayan mule te Magbebaye ne Manama te keupianan ka kabuhalan ni Dabid wey ka peghari din te ware egtamanan.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{34}Ne miglibed e si Binayas diye te Balungbalung wey inggimatayan din en iya si Huwab. Ne inlebeng dan e sikandin diye te ugpaan din diye te disirtu.
\verseNumber{35}Ne inggimu e te Hari ne pangulu te me sundalu si Binayas subal ki Huwab, wey si Saduk ne talagpanubad ka impasubal rin ki Abiyatar.

\BibleSectionHeading{Ka peggimatey ki Simii}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{36}Ne impeumew e te Hari si Simii wey ingkahiyan din, “Himu ka te baley kayi te Hirusalim ne eg-ugpaan nu, wey kene ka awe kayi te siyudad. Kene ka hendiye te lein ne inged.
\verseNumber{37}Emun ke eggipanew ka wey ke eglapas ka te weyig te Kidrun, egpatey ka iya, wey sikeykew red ka egkasenditan ke egpatey ka.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{38}Ne migtabak si Simii, “Meupiya sika ahalen, eggimuwen ku ka inlalag nu keddiey.” Ne naluhey sikandin ka mig-ugpe diye te Hirusalim.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{39}Piru te peglihad te tatelu ne leg‑un, namallahuy ka daruwa ne uripen ni Simii wey migmangendiye te Hari te Gat ne si Akis ne anak ni Maaka. Te nanengnengan din e ne diye sikandan te Gat,
\verseNumber{40}migtaggel e sikandin wey mig-untud e te kudde din, wey migpeendiyad e sikandin ki Hari Akis diye te Gat eyew egpamitew te me uripen din. Nakita rin sikandan wey induma rin e te eglibed diye te Hirusalim.
\verseNumber{41}Te pegkanengnengi ni Sulumun ne nakalibed e si Simii ka miggendiye te Gat,
\verseNumber{42}impeumew rin e sikandin wey migkahiyan, “Impasaad ku sikeykew te ngaran te Magbebaye ne Manama ne kene ka egkaayun ne eg-awe te Hirusalim wey ke eggendiye naa te lein ne inged. Impanpanayan ku sikeykew ne emun ke eggimuwen nu sika egpatey ka iya. Migpalintutuu ka keddiey wey migkahi ka ne egtumanen a nikeykew.
\verseNumber{43}Na, mania te ware nu tumana ka insaad nu te Magbebaye ne Manama wey ka insuhu ku keykew?
\verseNumber{44}Nakataha ka te langun ne mareet ne inggimu nu diye te amey ku ne si Dabid. Eglegparan ka te Magbebaye te hinimuwan nu.
\verseNumber{45}Piru egpanalanginan a nikandin, wey eggimuwen din ne maresen te ware egtamanan ka migharian te amey ku.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{46}Ne insuhu e te Hari si Binayas eyew egpeyimatayan si Simii. Ne migmaresen pad iya ka peg-uyan ni Sulumun te migharian din.

\BibleSectionHeading{Ka pegbuyu ni Sulumun te katuenan}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{3}Ne migpakiglapig si Sulumun te Paraun ne Hari te Ihiptu pinaahi te pegpangasawa rin te anak te Paraun. Ne indume e ni Sulumun ka asawa rin diye te Siyudad ni Dabid taman te neimpusan din e ka palasyu rin, ka timplu te Magbebaye ne Manama, wey ka matikang wey makepal ne alad ne batu ne impalingut te Hirusalim.
\verseNumber{2}Te seeye ne timpu, diye pad egmanubad ka me etew te me panubaran diye te me bubungan su ware mem pad iya neyimu ka timplu te Magbebaye.
\verseNumber{3}Inggeyinawaan ni Sulumun ka Magbebaye, wey impakita rin ka geyinawa rin pinaahi te pegtuman te me suhu te amey rin ne si Dabid, piru migpanubad degma sikandin te egtutungen ne me mananap diye te me panubaran diye te me bubungan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{4}Sabeka ne aldew, miggendiye si Sulumun diye te Gibyun eyew egpanubad, su diye ma ka amana ne mabantug ne panubaran. Migpanubad sikandin te egtutungen ne sabeka ne libu (1,000) ne mananap.
\verseNumber{5}Te seeye ne marusilem, migpakita ka Magbebaye ki Sulumun diye te taheinep din wey migkahi, “Buyu ka ke nekey ka igkeupii nu wey igbehey ku keykew.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{6}Ne migtabak si Sulumun, “Migpakita ka te dakel ne geyinawa nu ne kene egkabalbalawan diye te suluhuanen nu ne si Dabid ne amey ku tenged su matinumanen sikandin keykew, matareng wey mapahetpet ne migpalintutuu keykew. Migpabulus ka migpakita te dakel ne geyinawa nu ne kene egkabalbalawan pinaahi te pegbehey nu kandin te anak ne lukes ne mighari e kuntee subal kandin.
\verseNumber{7}Ne kuntee, he Magbebaye ne Manama, inggimu ad e nikeykew ne Hari subal te amey ku minsan bate e pad amana, wey ware pad katuenan ku meyitenged te pegpangulu.
\verseNumber{8}Ne seini a kuntee duma te keet-etawan ne in-alam nu. Masulug amana sikandan wey kene egkaseel!
\verseNumber{9}Purisu behayi a ubag nikeykew te katuenan ne egkeilanganen ku te pegpangulu kandan, wey panulua a nikeykew ke nekey ka eleg wey seyyup, su hentew e naan de iya ka egmandu te keet-etawan nu ne susuluhi?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{10}Ne nahale ka Magbebaye te imbuyu ni Sulumun,
\verseNumber{11}wey ingkahiyan din sikandin, “Puun su iyan nu ma imbuyu ka katuenan eyew eleg ka pegpangulu nu, kene ne sika se malayat ne umul, wey ke karatuan naa, wey ke karereetan naa te me kuntere nu,
\verseNumber{12}igbehey ku keykew ka imbuyu nu. Egbehayan ku sikeykew te timul pad ne katagseb wey katuenan ne warad iya minsan hentew ne egpekeiling.
\verseNumber{13}Igbehey ku degma keykew ka minsan ware nu buyua. Egkaratu ka wey egtahuren ka te me etew te intiru ne umul nu subla pad du te minsan hentew ne Hari.
\verseNumber{14}Emun ke eg-ikul ka keddiey, wey ke egtumanen nu ka me balaud ku wey ka me suhu ku iling te inggimu te amey nu ne si Dabid, egbehayan ku sikeykew te malayat ne umul.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{15}Ne dutu, nekeyimate e si Sulumun wey nakamaan-maan e sikandin ne migpakiglalag ka Manama kandin diye te taheinep din. Ne miggendiyad e sikandin te Hirusalim wey migsasindeg sikandin diye te tangkaan te Tahuanan te Kasabutan te Magbebaye ne Manama. Ne migpanubad sikandin te egtutungen ne me mananap, wey mighalad man‑e sikandin para te keupianan. Pegkapenga dutu, migpasahakeen degma sikandin para te langun ne me upisyal din.

\BibleSectionHeading{Ka pegguusey ni Sulumun te malehen ne eggusayen}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{16}Sabeka ne aldew, due daruwa ne malitan ne egpamelegye te me lawa ran ne miggendiye ki Hari Sulumun.
\verseNumber{17}Ne migkahi ka sabeka kandan, “Mahal ne Hari, migpalemungey key te seini ne malitan te sabeka ne baley, wey duen iya sikandin te inlesutan a diye te baley.
\verseNumber{18}Peglihad te tatelu ne aldew puun te miglesutan a, miglesutan e degma sikandin. Ne sikanami re iya ka daruwa diye te baley.
\verseNumber{19}Sabeka ne marusilem, te nanlipereng key e, neutunan din mule ka anak din wey migpatey e.
\verseNumber{20}Te liware te marusilem te nakalipereng e pad, mig-enew e mule sikandin wey in-uyan din e ka anak ku diye te hibatanan din, wey impewulid din e keddiey ka anak din ne migpatey e.
\verseNumber{21}Te peggimata ku te maselem, mig-enew ad e eyew egpasusu te anak ku, ne mania te migpatey e mule sikandin! Piru te in-ay-ayaran kud pitawa ka bate diye te malayag, namelmelehan kud ne kene bes ne seeye ka anak ku.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{22}Piru migkahi ka igkarangeb ne malitan, “Ubat sika! Anak ku ka manekal pad, wey iyan nu anak ka migpatey e!”
\BibleParagraphStyleP
Ne migkahi e man‑e ka an-anayan ne malitan, “Ubat sika! Anak nu ka migpatey e, wey anak ku ka manekal pad!”
\BibleParagraphStyleP
Ne migpa-apuley e ka daruwa ne malitan diye te tangkaan te Hari.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{23}Nataman, migkahi e ka Hari, “Tagse sabeka kaniyu migkahi ne anak din ka manekal pad ne bate, wey ware sabeka kaniyu ne mig-angken te bate ne migpatey e.”
\verseNumber{24}Ne migkahi e man‑e ka Hari, “Uyani a te kampilan.” Ne in-uyanan en iya ka Hari te kampilan
\verseNumber{25}wey insuhu din e ka me suluhuanen din, “Sulaya niyu ka manekal pad ne bate wey peg-atula niyu ka daruwa ne malitan!”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{26}Ne migkuleyi e ka malehet ne iney te bate su amana rin geyinawei ka anak din, “Mahal ne Hari, kene nu re ubag himatayi ka bate! Ibehey nud iya ka bate kandin!”
\BibleParagraphStyleP
Piru migkahi ka sabeka ne malitan, “Sulaya nud iya ka bate eyew ware minsan sabeka kanami ne egpakaangken kandin!”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{27}Ne migkahi e ka Hari, “Kene nu himatayi ka bate! Ibehey nu sikandin te an-anayan ne malitan su sikandin ka malehet ne iney.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{28}Te pegkanengnengi te langun ne Israilita meyitenged te peggusey te Hari, nanasnasian pad iya ka pegtahud dan kandin su nakataha sikandan ne ka Manama ka migbehey te katuenan ki Sulumun te pegbehey te eleg ne peggukum.

\BibleSectionHeading{Ka me upisyal ni Sulumun}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{4}Mighari si Sulumun te intiru ne Israil,
\verseNumber{2}wey seini ka labew ne me upisyal din:
\BibleParagraphStyleQ
Ka Labew ne Talagpanubad: si Asariyas ne anak ni Saduk.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{3}Ka me sikritari: si Ilihurip wey si Ahiyas ne me anak ni Sisa.
\BibleParagraphStyleQ
Ka insalihan te me kasulatan te Hari: si Hihusapat ne anak ni Ahilud.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{4}Ka pangulu te me sundalu: si Binayas ne anak ni Huyada.
\BibleParagraphStyleQ
Ka me talagpanubad: si Saduk wey si Abiyatar.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{5}Ka pangulu te me gubirnadur: si Asariyas ne anak ni Natan.
\BibleParagraphStyleQ
Ka talagtambag te Hari: si Sabud ne talagpanubad ne anak ded man‑e ni Natan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{6}Ka impiyalan te langun ne diye te palasyu: si Ahisar.
\BibleParagraphStyleQ
Ne ka impiyalan te pehes ne pegtrabahu: si Aduniram ne anak ni Abda.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{7}Mig-alam man‑e si Sulumun te sapulu wey daruwa (12) ne me gubirnadur te tagse distritu te intiru ne Israil. Sikandan ka egbehey te pegkeen te Hari, wey te langun ne diye te intiru ne palasyu. Tigsengebulan de ka tagse sabeka kandan ne egbehey te Hari tagse leg‑un.
\verseNumber{8}Ne seini ka me ngaran te sapulu wey daruwa (12) ne gubirnadur wey me ngaran te me distritu ran:
\BibleParagraphStyleQ
Si Bin-Hur ka gubirnadur te me inged ne diye te me bubungan te Ipraim.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{9}Si Bin-Dikir ka gubirnadur te siyudad te Makas, Saalbim, Bit-Simis, Ilun, wey Bit-Hanan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{10}Si Bin-Hisid ka gubirnadur te siyudad te Arubut, Suku wey te langun ne sakup te Hipir.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{11}Si Bin-Abinadab ka gubirnadur te langun ne inged te Dur. (Asawa sikandin ni Tapat ne sabeka te anak ni Sulumun.)
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{12}Si Baana ne anak ni Alihud ka gubirnadur te siyudad te Taanak wey Migidu. Sakup din man‑e ka langun ne inged te Bit-San ne marani te lungsud te Saritan, diralem te lungsud te Hisril taman te siyudad te Abil-Mihula, wey siyudad te Hukmi-Am.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{13}Si Bin-Gibir ka gubirnadur te siyudad te Ramut ne sakup te Gilyad, wey te me lungsud te Gilyad ne ingkamkamuney te pamilya ni Hair ne kabuhalan ni Manasis. Sakup din man‑e ka inged te Argub diye te Basan, ka hen‑em ne pulu (60) ne derakel ne me lungsud ne impalig‑enan te matikang wey makepal ne alad ne batu, wey impamaggulan te burunsi ka me gumawan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{14}Si Ahinadab ne anak ni Idu ka gubirnadur te inged te Mahanaim.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{15}Si Ahimaas ka gubirnadur te inged te Naptali. (Asawa sikandin ni Basimat ne sabeka red degma ne anak ni Sulumun.)
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{16}Si Baana ne anak ni Husai ka gubirnadur te inged te Asir wey te lungsud te Alut.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{17}Si Hihusapat ne anak ni Paruwas ka gubirnadur te inged te Isakar.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{18}Si Simii ne anak ni Ila ka gubirnadur te inged te Binhamin.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{19}Si Gibir ne anak ni Uri ka gubirnadur te Gilyad ne sakup dengan ni Sihun ne Hari te me Amurihanen wey ni Ug ne Hari te Basan.
\BibleParagraphStyleP
Ne gawas te seini se sapulu wey daruwa (12) ne gubirnadur, duen pad man‑e sabeka ne gubirnadur te intiru ne inged ne sakup te Huda.

\BibleSectionHeading{Ka katubung wey katagseb ni Sulumun}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{20}Amana ne susuluhi ka me etew te Huda wey Israil. Iling sikandan kasulug te pantad te ilis te dahat. Dakel ka egkakeen dan wey ka egkeinum dan, wey amana sikandan egkengaggale.
\verseNumber{21}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{4:21: }Hin 15:18; 2Kru 9:26.}Ne mighari si Sulumun te langun ne migharian puun de iya te Weyig ne Iyupratis peendiye te tane te me Pilistihanen, taman man‑e diye te tane te Ihiptu. Ne migbayad sikandan langun te buhis ki Sulumun wey migtuman kandin taman te neuyag pad sikandin.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{22}Ne seini ka me keilanganen ni Sulumun wey te langun ne etew rin diye te palasyu tagse aldew: sabeka ne gatus (100) ne saku te amana ne meupiya ne klasi te harina, daruwa ne gatus (200) ne saku te lein ne klasi te harina,
\verseNumber{23}sapulu (10) ne impalambeg ne me baka, daruwa ne pulu (20) ne impanlekaan ne me baka, wey sabeka ne gatus (100) ne me karniru wey ke me kambing naa. Ne duen pad man‑e nenakalkalasi ne me usa wey impalambeg ne me manuk.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{24}Mighari si Sulumun te langun ne nasud ne dapit te iglineb te Weyig ne Iyupratis, puun te Tipsa peendiye te Gasa, wey meupiya ka peg-al-alukuy rin te langun ne nasud ne nakalingut kandin.
\verseNumber{25}Te intiru ne timpu te peghari din, migmalinawen ka Huda wey Israil, puun te lungsud te Dan taman diye te lungsud te Birsiba. Ne ka tagse taltalaanak nenaatul te me parasan wey me igiraan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{26}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{4:26: }1Har 10:26; 2Kru 1:14; 9:25.}Due hep‑at ne libu (4,000) ne kulungan te me kudde ni Sulumun ne talagganuy te me karwahi rin, wey due sapulu wey daruwa ne libu (12,000) ne me kudde din.
\verseNumber{27}Ne ka me gubirnadur te tagse distritu ka migbehey ki Hari Sulumun te pegkeen wey te langun ne diye te palasyu rin. Tigsenge-bulan de sikandan ka egbehey te Hari tagse leg‑un. Imbehey ran ka langun ne ingkeilangan din.
\verseNumber{28}Migbehey pad man‑e sikandan te me kumpay wey me lahami te sibada para te me kudde ne talagganuy te me karwahi wey te duma pad ne me kudde. Eg-uyanen dan seini diye te intahahe ne egpatahuan kandan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{29}Ne imbehayan te Manama si Sulumun te katagseb, katuenan, wey salabutan ne kene egkeilingan.\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{4:29 }kene egkeilingan: iling kasulug te pantad te ilis te dahat.}
\verseNumber{30}Subla pad ka katagseb din du te katagseb te langun ne etew diye te igsile wey te me matig-Ihiptu.
\verseNumber{31}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{4:31: }Psa 89 Uluwan.}Ware etew ne egpekeiling te katagseb din. Matagseb pad sikandin ki Itan ne kabuhalan ni Isra, wey ki Hirman, Kalkul, wey ki Dara ne me anak ni Mahul. Nekeempet ka kabantug din diye te nakalingut ne me nasud.
\verseNumber{32}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{4:32: }Lal 1:1; 10:1; 25:1; UNS 1:1.}Ne migsulat sikandin te tatelu ne libu (3,000) ne me lalahen wey subla te sabeka ne libu (1,000) ne me ulahingen.
\verseNumber{33}Nekeila sikandin te langun ne pinamula, ligkat te sidar ne diye te Libanun taman te dereisek ne me hilamunen ne egmanubu diye te me alabat. Nekeila man‑e sikandin te langun ne nakalkalasi ne me mananap ne eggipanew, egdul‑ug, eglayang, wey te me ngalap diye te weyig.
\verseNumber{34}Ne ka me Hari te intiru ne kalibutan ne nakarineg meyitenged te katagseb ni Sulumun, migsuhu te me etew ne egpepamminehen kandin.

\BibleSectionHeading{Ka pegpangandam ni Sulumun te peggimu te timplu}
\BibleSectionCrossReference{(2 Kru. 2:1-18)}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{5}Ne due Hari te Tiru ne egngaranan ki Hiram ne naluhey e ne tala-alukuy ki Dabid. Purisu te nakanengneng e sikandin te mighari e si Sulumun subal te amey rin ne si Dabid, migsuhu e sikandin te me suluhuanen din diye ki Sulumun.
\verseNumber{2}Ne impanahaan e degma ni Sulumun si Hiram:
\verseNumber{3}“Nakanengneng ka ne ware nekeyimu te timplu ka amey ku ne si Dabid para te ngaran te Magbebaye ne Manama rin, su layun de sikandin egpakig-ehet te me kuntere din ne nakalingut ne me nasud. Ne nataman, natalu rin ded iya sikandan puun te bulig te Magbebaye.
\verseNumber{4}Piru kuntee imbehayan e te Magbebaye ne Manama ku te keupianan ka migharian ku. Warad e me kuntere ku te minsan hendei wey ke karereetan naa.
\verseNumber{5}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{5:5: }2Sam 7:12-13; 1Kru 17:11-12.}Ne sikan naa ka eggimu ad te timplu para te ngaran te Magbebaye ne Manama ku, iling te insaad din te amey ku ne si Dabid te migkahi, ‘Ka anak nu ne igpasubal ku te trunu nu ka eggimu te timplu para keddi.’
\verseNumber{6}Ne suhua nu naa ubag ka me Sidunihanen eyew egpangabangan a te egpameled te me kayu ne sidar diye te Libanun. Egpabulihan ku sikandan te me etew ku, wey egbayaran ku sikandan te minsan nekey ne igkeupii nu ne bayad su nakanengneng ka ne warad iya etew ku ne egpekeiling kandan te egpameled te kayu.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{7}Te nahuhuran e si Hiram te lalag ni Sulumun, amana sikandin nahale wey migkahi, “Egdayanen ka Magbebaye ne Manama te seini ne aldew su imbehayan din si Dabid te matagseb ne anak eyew egsubal kandin eghari te dakel ne nasud!”
\verseNumber{8}Ne impanahaan e degma ni Hiram si Sulumun te miggenendue, “Narineg kud ka lalag nu para keddi, wey andam a ne eggimu te igkeupii nu meyitenged te sidar wey sipris.
\verseNumber{9}Igpatupang te me etew ku ka me geed ligkat te me bubungan te Libanun peendiye te Dahat ne Miditiranyu, wey eggimuwen dan seini ne gakit eyew eglawang sikandan peendiye te igkeupii nu ne eglimuran. Ne diye, egpangekaran dan e seini eyew eg-angayen e degma te me etew nu. Ne iyan ku re igkeupii ne egbehayan nu te egkakeen ka me etew ku kayi te palasyu ku.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{10}Ne imbehey e iya ni Hiram ka me sidar wey sipris ne keilangan ni Sulumun.
\verseNumber{11}Ne imbehayan degma sikandin ni Sulumun te hen‑em ne pulu ne libu (60,000) ne saku ne trigu, wey sabeka ne gatus wey sapulu ne libu (110,000) ne gelun ne lana te ulibu. Tagse leg‑un din seini igbehey para te me etew ni Hiram.
\verseNumber{12}Ne imbehayan te Magbebaye ne Manama si Sulumun te katagseb sumale te insaad din kandin. Ne meupiya ka pegpa-alukuyey ran ki Hiram, wey migpegsabutey degma sikandan para te keupianan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{13}Ne impehes e ni Sulumun te egpatrabahu ka tatelu ne pulu ne libu (30,000) ne etew puun te intiru ne Israil.
\verseNumber{14}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{5:14: }1Har 12:18.}Ne imbaad din sikandan te tatelu ne baad. Tagse baad, due sapulu ne libu (10,000) ne etew wey tigsenge-bulan sikandan ka egtrabahu diye te Libanun human egsubal ka senge-baad; wey daruwa ne bulan sikandan diye te me ugpaan dan. Ne si Aduniram ka impiyalan te me etew ne impehes patrabahuwa.
\verseNumber{15}Ne due man‑e pitu ne pulu ne libu (70,000) ne trabahanti ni Sulumun ne talagtiang te me batu, wey walu ne pulu ne libu (80,000) ne talagperi te me batu diye te bubungan te Huda.
\verseNumber{16}Ne duen pad man‑e tatelu ne libu wey tatelu ne gatus (3,300) ne etew ne impiyalan din ne egtameng te me trabahanti.
\verseNumber{17}Intuman te me trabahanti ka insuhu ni Hari Sulumun ne egpanapsapan ka derakel wey mahal ne me batu eyew eggimuwen ne pabunsuran te timplu.
\verseNumber{18}Ne seeye naa ka in-andam e te me trabahanti ni Sulumun, wey ni Hiram, wey te me matig-Gibal ka me batu wey me geed ne eggamiten dan te egpasasindeg te timplu.

\BibleSectionHeading{Ka pegbunsud ni Sulumun te timplu}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{6}Te igkarangeb ne bulan ne egngaranan te Sib, te igkeep‑at e ne leg‑un te peghari ni Sulumun te Israil, te hep‑at e ne gatus wey walu ne pulu (480) ne leg‑un ka miglihad puun te peg-awe te me Israilita te Ihiptu, impabunsuran e ni Sulumun te egpeyimu ka timplu te Magbebaye ne Manama.
\verseNumber{2}Ne ka timplu ne impeyimu ni Hari Sulumun para te Magbebaye, daruwa ne pulu wey pitu (27) ne mitrus ka kalayat, siyam ne mitrus ka kaluag, wey sapulu wey tatelu wey liware (13.5) ne mitrus ka katikang.
\verseNumber{3}Ne siyam ne mitrus ka kalayat te likansu diye te tangkaan te timplu, iling te kaluag te timplu, wey hep‑at wey liware ne mitrus ka kaluag te likansu.
\verseNumber{4}Ne impeyimuwan degma ni Sulumun te me bintana ka timplu ne malig-et diye te lihawangan piru maluag ka diye te seled.
\verseNumber{5}Ne impeyimuwan din man‑e te me sinabeng ka me kakiliran wey liyu te timplu. Tatelu ne andana seeye ne insumpul te alabat.
\verseNumber{6}Ne tagse sinabeng te an-anayan ne andana, daruwa wey liware ne mitrus ka kaluag, tatelu ne mitrus ka kaluag te tagse sinabeng te igkarangeb ne andana, wey tatelu ne mitrus wey liware ka kaluag te tagse sinabeng te kinaribabawan ne andana. Impeiling te haheran ka alabat dapit te lihawangan te timplu ne insumpulan te me sinabeng eyew kenad egpakatupu te alabat ka me ketal.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{7}Ne ka me batu ne inggamit te eggimu te timplu, impanapsapan e daan te diye pad te in-angayan kayi. Purisu, warad e egkarineg ne dahing te buntuk, wasey, wey minsan nekey ne himan ne putew te pegpangimu ran e te timplu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}Ne diye nakarapit te igkakawanan ne balabahan ka gumawan te an-anayan ne andana, wey innaheranan seini peendiye te igkarangeb wey igkatelu ne andana.
\verseNumber{9}Te neimpusan e ka timplu, impabengelan e ni Hari Sulumun paakebi te tabla ne sidar ka atep.
\verseNumber{10}Insumpul red te egbebaley te timplu ka tatelu ne andana ne sinabeng ne iyan ingketal ka geed ne sidar. Daruwa wey liware ne mitrus ka katikang te tagse sinabeng.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{11}Ne impanengneng te Magbebaye ne Manama si Sulumun,
\verseNumber{12}“Emun ke egtumanen nu ka me tulumanen ku, me suhu ku, wey ka langun ne balaud ku, egtumanen ku ka insaad ku te amey nu ne si Dabid.
\verseNumber{13}Eg-ugpa a duma te me Israilita kayi te timplu ne inggimu nu wey kene ku sikandan eg-engkeran.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{14}Nataman, neimpusan en iya ka timplu ne impeyimu ni Sulumun.

\BibleSectionHeading{Ka me dayan-dayan te seled te timplu}
\BibleSectionCrossReference{(2 Kru. 3:8-14)}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{15}Ne impaakeban din te tabla ne sidar ka seled te timplu, puun te seeg taman diye te kisami, wey tabla ne sipris ka impaseeg din.
\verseNumber{16}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{6:16: }Iks 26:33-34.}Ne migpeyimu sikandin te sinabeng diye te ledled te timplu ne egngaranan te Amana ne Matulus ne Sinabeng ne siyam ne mitrus ka kalayat. In-alabatan seini te tabla ne sidar puun te seeg taman diye te kisami.
\verseNumber{17}Ne sapulu wey walu (18) ne mitrus ka kalayat te maluag ne libulunganan ne egkatangkaan te Amana ne Matulus ne Sinabeng.
\verseNumber{18}Ne impangakeban te tabla ne sidar ka me alabat diye te seled te timplu, purisu kene egkakita ka me batu. Impandayan-dayanan man‑e seini te impangulit ne me larawan te upu wey me bulak ne migpamukadkad.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{19}Ne inteil ni Sulumun ka Amana ne Matulus ne Sinabeng eyew diye din igtahu ka Tahuanan te Kasabutan te Magbebaye ne Manama.
\verseNumber{20}Siyam ne mitrus ka kalayat, ka kaluag, wey ka katikang te seini ne sinabeng. Ne impepamulitan din te neelin ne bulawan ka me alabat wey ka kisami. Impepamulitan din degma te bulawan ka altar ne neelin ne kayu ne sidar.
\verseNumber{21}Ne impepamulitan din te bulawan ka seled te timplu, wey migpeyimu man‑e sikandin te bulawan ne keddina ne imbitul diye te bayaanan peendiye te Amana ne Matulus ne Sinabeng.
\verseNumber{22}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{6:22: }Iks 30:1-3.}Sikan naa, neimpusan din e te egpepamulit te bulawan ka intiru ne seled te timplu wey ka altar ne diye te seled te Amana ne Matulus ne Sinabeng.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{23}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{6:23-28: }Iks 25:18-20.}Ne impatahuan ni Sulumun te daruwa ne kirubin\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{6:23 }Ka kirubin, sabeka ne klasi te panalihan ne egpekeiling te mananap ne due pakpak wey belad.} ka Amana ne Matulus ne Sinabeng. Me lalimma ne mitrus ka katikang te inggimu ne me kirubin ne neelin ne kayu ne ulibu.
\verseNumber{24}Daruwa wey liware ne mitrus ka kalayat te tagse pakpak, sikan naa ka lalimma ne mitrus ka kalayat te nekeglimang ne me pakpak.
\verseNumber{25}Nekeg-iling ka ulaula wey karakel te daruwa ne kirubin,
\verseNumber{26}ne me lalimma ne mitrus ka katikang te tagse sabeka.
\verseNumber{27}Diye pegdangdanga ni Sulumun ka daruwa ne kirubin te seled te Amana ne Matulus ne Sinabeng. Nekeuma diye te alabat ka tagse limang te me pakpak dan ne nenabbelat, wey nekegtemu man‑e ka limang ne me pakpak dan diye te taliware.
\verseNumber{28}Ne impepamulitan din degma te bulawan ka daruwa ne kirubin.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{29}Ne impandayan-dayanan din ka langun ne alabat te daruwa ne sinabeng te impangulit ne larawan te me kirubin, palmira wey me bulak ne migpamukadkad.
\verseNumber{30}Ne impepamulitan man‑e ni Sulumun te bulawan ka me seeg te daruwa ne sinabeng.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{31}Ne impeyimuwan din te daruwa ne lekeb ne neelin ne ulibu ka gumawan te Amana ne Matulus ne Sinabeng, wey insungkalehan seini te me sungkaleg ne lalimma se pikungan.
\verseNumber{32}Ne imparayan-dayanan din te impangulit ne larawan te me kirubin, palmira, wey me bulak ne migpamukadkad ka daruwa ne lekeb. Impepamulitan din man‑e seini langun te bulawan.
\verseNumber{33}Impeyimuwan pad man‑e ni Sulumun ka gumawan te timplu te me sungkaleg ne kayu ne ulibu ne hep‑at se pikungan.
\verseNumber{34}Ne migpeyimu man‑e sikandin te daruwa ne lekeb ne neelin ne kayu ne sipris. Egkalupi-lupi ka tagse sabeka,
\verseNumber{35}wey impakulitan din degma seini te larawan te me kirubin, palmira, wey me bulak ne migpamukadkad ne in-ay-ayaran pamuliti te bulawan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{36}Ne impeyimuwan din man‑e te maluag ne libulunganan diye te egkatangkaan te timplu. In-alad seini te impanapsapan ne me batu ne tigtatelu ne untud ne in-unturan man‑e te me kayu ne sidar.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{37}Te igkeep‑at ne leg‑un te peghari ni Sulumun, te igkarangeb ne bulan ne egngaranan te Sib, nakasasindeg e ka pabunsuran te timplu te Magbebaye ne Manama.
\verseNumber{38}Te igkasapulu wey sabeka (11) ne leg‑un te peghari ni Sulumun, te igkawalu ne bulan ne egngaranan te Bul, neimpusan e ka timplu. Ne ka langun ne neyimu nekeiling iya ke immenu seini te egplanu. Migginguma te pitu ne leg‑un human neimpusi ka timplu.

\BibleSectionHeading{Ka palasyu ni Sulumun}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{7}Ne migpeyimu si Sulumun te palasyu rin, wey migsapulu wey tatelu (13) ne leg‑un human seini neimpusi.
\verseNumber{2}Ne migpeyimu sikandin te dakel ne baley ne egngaranan te Baley te Puwalas te Libanun. Hep‑at ne pulu wey lalimma (45) ne mitrus ka kalayat te baley, daruwa ne pulu wey tatelu (23) ne mitrus ka kaluag, wey sapulu wey hep‑at (14) ne mitrus ka katikang. Insungkalehan seini te sidar ne hep‑at\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{7:2 }hep‑at: Te duma ne baseen, tatelu.} ne linya. Sapulu wey lalimma (15) ka sungkaleg te tagse linya, wey impangetalan seini te hep‑at ne pulu wey lalimma (45) ne geed.
\verseNumber{3}Due degma kisami ne sidar ne para te me sinabeng ne in-ampew te me geed.
\verseNumber{4}Ne ka nekeglimang ne alabat te dakel ne baley, due tatelu ne linya ne me bintana ne nekegtangke.
\verseNumber{5}Ne due degma tatelu ne gumawan ne diye te tangkaan wey liyu te baley. Kuwadradu ka me tangenan wey nekegtangke ka tagse sabeka.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{6}Ne migpeyimu man‑e sikandin te maluag ne libulunganan ne egngaranan te Libulunganan te me Sungkaleg. Daruwa ne pulu wey tatelu (23) ne mitrus ka kalayat wey sapulu wey hep‑at (14) ne mitrus ka kaluag. Due likansu dapit te katangkaan ne in-atepan te manggad, wey due me sungkaleg.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{7}Ne migpeyimu man‑e sikandin te dakel ne sinabeng ne egngaranan te Sinabeng te Trunu. Egngaranan man‑e seini te Sinabeng ne Hukumanan su seini ka husayanan din. Ne impangakeban ka sinabeng te tabla ne sidar, minsan ka seeg wey ka atep.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{7:8: }1Har 3:1.}Ne diye te liyu te Sinabeng te Trunu ka palasyu ni Sulumun ne impeiling te eggimu te Sinabeng te Trunu. Ne migpeyimu man‑e sikandin te baley ne iling ded due para te asawa rin ne anak te Hari te Ihiptu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{9}Ne iyan inggamit te peggimu te langun ne baley wey te maluag ne libulunganan ka tetelesi ne me batu ne impaay-ayaran te egperi wey impanapsapan, ligkat te pabunsuran taman diye te me atep.
\verseNumber{10}Derakel wey mahal ne me batu ka inggimu ne me pabunsuran ne lalimma ne mitrus se kalayat, wey ka duma hep‑at ne mitrus se kalayat.
\verseNumber{11}Ne in-ampawan seini te me ketal ne sidar wey tetelesi ne me batu ne impameri sumale iya te eleg ne karakel.
\verseNumber{12}Ne in-alabatan ka maluag ne libulunganan te senge-untud ne geed ne sidar ne in-ampew te tatelu ne untud ne insapsapan ne me batu. Ne iling ded degma rue ka in-alabat te maluag ne libulunganan te timplu te Magbebaye ne Manama wey te likansu kayi.

\BibleSectionHeading{Ka himu ni Hiram}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{13}Ne impaangey ni Hari Sulumun si Hiram puun te Tiru.
\verseNumber{14}Anak sikandin te balu ne kabuhalan ni Naptali, wey matig-Tiru ka amey rin ne mangngateu te burunsi. Ne mangngateu degma amana si Hiram ne egpangimu te minsan nekey ne kasangkapan ne burunsi. Ne miggendiye sikandin ki Hari Sulumun wey inggimu rin ka langun ne impeyimu ni Sulumun kandin.

\BibleSectionHeading{Ka daruwa ne sungkaleg ne burunsi}
\BibleSectionCrossReference{(2 Kru. 3:15-17)}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{15}Ne miggimu si Hiram te daruwa ne sungkaleg ne burunsi. Tagse sungkaleg, walu ne mitrus ka kalayat, wey lalimma wey liware ne mitrus ka karakel.
\verseNumber{16}Ne miggimu man‑e sikandin te daruwa ne ulu-ulu ne burunsi ne igtahu diye te pupul te daruwa ne sungkaleg. Tagse ulu-ulu, daruwa ne mitrus ka katikang,
\verseNumber{17}wey indayan-dayanan te pitu ne andang te impanlalab ne sinalapid ne me keddina.
\verseNumber{18}Imbeleberan man‑e ka tagse ulu-ulu te daruwa ne linya te burunsi ne impeiling te prutas ne granada.
\verseNumber{19}Ne in-iling te bulak ne liryu ka me ulu-ulu te me sungkaleg ne daruwa ne mitrus se katikang.
\verseNumber{20}Ne ka ulu-ulu te daruwa ne sungkaleg, imbeleberan te daruwa ne linya te daruwa ne gatus (200) ne burunsi ne impeiling te prutas ne granada. Intahu seini dapit te malibusen, ampew te impanlalab ne keddina.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{21}Ne impasasindeg e ni Hiram ka me sungkaleg diye te tangkaan te timplu, ka sabeka diye te igkakawanan ne balabahan wey ka sabeka diye te igkahibang ne balabahan. Ne ka diye te igkakawanan ne balabahan, ingngaranan te Hakin, ne ka diye te igkahibang ne balabahan, ingngaranan te Buas.
\verseNumber{22}Seeye naa se nekeiling te bulak ne liryu ka me ulu-ulu te daruwa ne sungkaleg.
\BibleParagraphStyleP
Ne neimpusan en iya ka peggimu te me sungkaleg.

\BibleSectionHeading{Ka burunsi ne limuranan te weyig}
\BibleSectionCrossReference{(2 Kru. 4:2-5)}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{23}Ne migpeyimu man‑e sikandin te bubuyahen ne pelenggana ne burunsi ne egtahuan te weyig ne egngaranan te Dahat. Subla te hep‑at ne mitrus ka kaluag wey subla te daruwa ne mitrus ka katikang, wey subla te sabeka ne pulu wey tatelu ne mitrus ka kalibusen.
\verseNumber{24}Ne diye te diddiralem te bibig te pelenggana, inlingutan day-rayani te daruwa ne dangdang te egpekeiling te me upu ne impareket. Me daruwa ne pulu (20) ne upu ka impareket te tagse mitrus.
\verseNumber{25}Impapinnuu ka bubuyahen ne pelenggana ne burunsi diye te peka te sapulu wey daruwa (12) ne immangimu ne baka ne immeg-inniyug: tatelu ka nakatangke diye te igkakawanan ne balabahan, tatelu ka nakatangke diye te igkahibang ne balabahan, tatelu ka nakatangke diye te iglineb, wey tatelu ka nakatangke diye te igsile.
\verseNumber{26}Sabeka ne dangew ka kakepal te bibig te limuranan te weyig ne iling te bibig te ubag ne nekeiling te bulak te liryu ne migpamukadkad. Egkatahuan seini te me sapulu ne libu (10,000) ne gelun ne weyig.

\BibleSectionHeading{Ka me burunsi ne papinnuuwan te pelenggana}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{27}Ne miggimu man‑e si Hiram te sapulu ne burunsi ne papinnuuwan te pelenggana. Tigdaruwa ne mitrus ka kalayat te tagse sabeka, daruwa ne mitrus ka kaluag, wey sabeka ne mitrus wey liware ka katikang.
\verseNumber{28}Ne iling kayi ka peggimu te me papinnuuwan te pelenggana: tagse sabeka due me hep‑at ne pikungan, wey impangalabatan seini
\verseNumber{29}te ingkulitan te me liyun, me turu ne baka, wey me kirubin. Due man‑e ingkulit ne me bulak diye dapit te dibabew wey diralem te ulaula te me liyun wey me turu ne baka.
\verseNumber{30}Ne ka tagse papinnuuwan te pelenggana, impanligiran te burunsi wey burunsi red man‑e ka me ihi te liggid. Ne ka tagse pikungan impanuley te burunsi ne impandayan-dayanan te me bulak.
\verseNumber{31}Diye te seled te papinnuuwan te pelenggana, due sengel para te pelenggana ne malibusen se lungag. Nakatimpa seini te papinnuuwan te pelenggana te sabeka ne palapala wey liware wey indayan-dayanan degma seini te me kinulit.
\verseNumber{32}Ne diye itangen te diralem te alabat ka hep‑at ne liggid te papinnuuwan te pelenggana ne me daruwa ne palapala wey liware se katikang. In-uney re ka me liggid wey ka me ihi diye te me sungkaleg.
\verseNumber{33}Iling ded te me liggid te karwahi ka me liggid te papinnuuwan te pelenggana. Neneelin ne burunsi ka me ihi, me tubu, me rayus, wey me yantas.
\verseNumber{34}Ne tagse papinnuuwan te pelenggana, due hep‑at ne suley, sabeka te tagse pikungan, wey in-uney re iya man‑e seini diye te papinnuuwan te pelenggana.
\verseNumber{35}Ne diye te ampew te tagse papinnuuwan te pelenggana, due bibig ne subla te me senge-rangew se kaluag. Ka me suley wey me alabat, in-uney re iya diye te lawa te papinnuuwan te pelenggana.
\verseNumber{36}Impandayan-dayanan te impangulit ne me kirubin, me liyun, wey me palmira ka me suley wey me alabat te me papinnuuwan te pelenggana. Indayan-dayanan ka minsan hendei ne egkaayun pad. Impalingutan man‑e seini te impangulit ne me bulak.
\verseNumber{37}Ne iling naa due ka peggimu ni Hiram te sapulu ne papinnuuwan te pelenggana. Nenekeg-iling ka karakel wey ka ulaula te langun.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{38}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{7:38: }Iks 30:17-21.}Ne migpangimu e man‑e si Hiram te sapulu ne pelenggana ne burunsi—sabeka ne pelenggana te tagse sabeka degma ne papinnuuwan. Daruwa ne mitrus ka kaluag te nekeglimang ne bibig te pelenggana, wey egkatahuan seini te daruwa ne gatus (200) ne gelun ne weyig.
\verseNumber{39}Impasasindeg din ka me papinnuuwan te pelenggana, lalimma ka dapit te igkakawanan te timplu, wey lalimma degma ka dapit te igkahibang te timplu. Ne diye din ipasasindeg dapit te igkakawanan te timplu ka limuranan te weyig ne burunsi ne egngaranan te Dahat, elat-elat te igkakawanan ne balabalahan wey te igsile.
\verseNumber{40}Miggimu degma si Hiram te kuren puun te basak, me pala, wey me yahung.
\BibleParagraphStyleP
Neimpusan ded iya ni Hiram ka langun ne impeyimu ni Sulumun te timplu te Magbebaye ne Manama.

\BibleSectionHeading{Ka listaan te me kasangkapan diye te timplu}
\BibleSectionCrossReference{(2 Kru. 4:11–5:1)}
\BibleParagraphStyleP
Ne seini langun ka neyimu ni Hiram:
\verseNumber{41}ka daruwa ne sungkaleg; ka daruwa ne pupul te me sungkaleg ne egpekeiling te yahung; ka daruwa ne inlubid ne keddina ne indayan-dayan diye te pupul te me sungkaleg;
\verseNumber{42}ka hep‑at ne gatus (400) ne me prutas ne egngaranan te granada ne burunsi ne impamitin te daruwa ne dangdang diye te inlubid ne keddina ne intahu diye te pupul te me sungkaleg;
\verseNumber{43}ka sapulu ne egpeunturan, wey ka sapulu ne me pelenggana ne igmapinnuu;
\verseNumber{44}ka tahuanan te weyig ne egngaranan te Dahat wey ka sapulu wey daruwa (12) ne larawan te turu ne baka ne egpeunturan te tahuanan te weyig;
\verseNumber{45}ka me kuren ne inggimu puun te tane, ka me pala, wey me yahung.
\BibleParagraphStyleP
Impasilak ka langun ne burunsi ne kasangkapan te timplu te Magbebaye ne Manama ne impangimu ni Hiram para ki Hari Sulumun.
\verseNumber{46}Diye seini ipeyimu te Hari te napu te Hurdan ne himuwanan te kuren ne tane diye te eletanan te Sukut wey Saritan.
\verseNumber{47}Warad e ipatimbang ni Hari Sulumun ka langun ne kasangkapan puun su amana seini ne susuluhi. Sikan naa ka ware iya nanengnengi ke pila ne kilu ne burunsi ka nahamit langun.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{48}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{7:48: a }Iks 30:1-3; \BibleCrossReferenceAnchor{b }Iks 25:23-30.}Ne migpeyimu man‑e si Sulumun te seini ne me kasangkapan para te timplu te Magbebaye: bulawan ne altar ne eg-unturan te egtutungen; ka bulawan ne lamisa ne eg-unturan te paan ne ighalad diye te tangkaan te Manama;
\verseNumber{49}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{7:49: }Iks 25:31-40.}ka me tahuanan te sulu ne neelin ne bulawan ne diye te tangkaan te Amana ne Matulus ne Sinabeng. Lalimma ka dapit te igkakawanan, wey lalimma degma ka dapit te igkahibang; ka indayan-dayan ne neelin ne bulawan ne me bulak, me sulu, wey me sipit;
\verseNumber{50}ka me pakawan, ka igmanempug te pebilu te sulu, ka me pelenggana, ka me tahuanan te insinsu, ka me tahuanan te baha ne neelin ne bulawan. Bulawan ded man‑e ka me bisagra te gumawan te Amana ne Matulus ne Sinabeng, wey ka me bisagre en iya te me gumawan te timplu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{51}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{7:51: }2Sam 8:11; 1Kru 18:11.}Ne neimpusan ded iya ni Hari Sulumun ka pegpasasindeg te timplu te Magbebaye ne Manama. Ne impanines e ni Sulumun diye te sinabeng ne tinesanan te timplu te Magbebaye ka me kasangkapan ne inhalad te amey rin ne si Dabid ne iyan ka pelata, ka bulawan, wey ka duma pad ne me kasangkapan.

\BibleSectionHeading{Ka peg-uyan te Tahuanan te Kasabutan diye te timplu}
\BibleSectionCrossReference{(2 Kru. 5:2–6:2)}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{8}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{8:1: }2Sam 6:12-16; 1Kru 15:25-29.}Ne impeumew ni Hari Sulumun diye te kandin diye te Hirusalim ka me pangulu te me matig-Israil, wey ka me pangulu te me pamilya eyew eg-uyan te Tahuanan te Kasabutan te Magbebaye ne Manama diye te timplu puun te Siyudad ni Dabid, ne egngaranan degma te Siyun.
\verseNumber{2}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{8:2: }Lib 23:34.}Purisu, nanlibulung e sikandan langun diye ki Hari Sulumun te timpu te Sahakeen te me Balungbalung te igkapitu ne bulan ne egngaranan te Itanim.\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{8:2 }bulan ne egngaranan te Itanim: emun ke kunteen e, bulan seini te Siptimbri peendiye te Uktubri.}
\verseNumber{3}Te nalibulung e ka me pangulu te me matig-Israil, intitiang e te me talagpanubad ka Tahuanan te Kasabutan te Magbebaye,
\verseNumber{4}wey in-uuyan dan e diye te timplu. Ne in-uuyan dan degma ka Balungbalung ne Temuwanan wey ka langun ne kasangkapan ne intahu diye.
\verseNumber{5}Ne si Hari Sulumun wey ka langun ne keet-etawan te Israil ne miglibulung diye te tangkaan te Tahuanan te Kasabutan, migpanubad te susuluhi amana ne karniru wey me baka ne kenad e egkaseel.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{6}Ne in-uyan e te me talagpanubad ka Tahuanan te Kasabutan te Magbebaye diye te ledled te timplu, diye te Amana ne Matulus ne Sinabeng te timplu. Ne intahu dan e seini diye te diralem te nekegtupu ne impabekal ne me pakpak te daruwa ne kirubin.
\verseNumber{7}Impabekad ka me pakpak te daruwa ne kirubin, sikan naa ka nariralem kayi ka Tahuanan te Kasabutan lagkes ka me yayunganan.
\verseNumber{8}Mallayat ka me yayunganan wey nakita ka pupul kayi te me etew ne migsasindeg diye te tangkaan te Amana ne Matulus ne Sinabeng. Piru kene de iya man‑e seini egkiteen diye te lihawangan. Ne diye ded iya seini taman kuntee.
\verseNumber{9}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{8:9: }Diy 10:5.}Ware lein ne tahu te Tahuanan te Kasabutan angin e te daruwa ne malumpayag ne me batu ne intahu ni Muwisis te diye sikandin te bubungan ne Sinay\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{8:9 }Sinay: Hurib.} ka inged ne miggimu ka Magbebaye te kasabutan te me matig-Israil te peglihawang dan te inged ne Ihiptu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{10}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{8:10-11: }Iks 40:34-35.}Te miglihawang e te timplu ka me talagpanubad, sahuhune ne napenu te gapun ka timplu.
\verseNumber{11}Purisu, warad nakapabulus ka himu te me talagpanubad diye te timplu tenged te gapun, su napenu ma te katelesan te Magbebaye ka timplu rin.
\verseNumber{12}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{8:12: }Sal 18:11; 97:2.}Ne mig-ampu e si Sulumun ne migkahi,
\BibleParagraphStyleQ
“He Magbebaye ne Manama, intahu nu ka aldew diye te langit,
\BibleParagraphStyleQQ
piru migkahi ka ne duen ka mig-ugpe te makepal ne gapun.\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{8:12 }Te Hibruwanen: Makepal ne delem.}
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{13}Piru inggimuwan ku sikeykew te tetelesi ne timplu
\BibleParagraphStyleQQ
ne eg-ugpaan nu te ware egtamanan.”

\BibleSectionHeading{Ka pegpakiglalag ni Sulumun te me etew}
\BibleSectionCrossReference{(2 Kru. 6:3-11)}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{14}Ne taheed te migmanasindeg ka me etew te Israil, migtangke si Hari Sulumun kandan wey impanalanginan din e sikandan.
\verseNumber{15}Migkahi sikandin, “Egdayanen ka Magbebaye, ka Manama te Israil ne migtuman te insaad din te amey ku ne si Dabid. Migkahi sikandin dengan,
\verseNumber{16}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{8:16: }2Sam 7:4-11; 1Kru 17:3-10.}‘Puun te timpu ne impalihawang ku ka keet-etawan ku puun te Ihiptu, ware siyudad ne in-alam ku te tane te me Israilita ne egpasasindehan ku te timplu eyew egkabantug a. Piru in-alam ku si Dabid eyew egpangulu te keet-etawan ku ne me matig-Israil.’ ”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{17}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{8:17-18: }2Sam 7:1-3; 1Kru 17:1-2.}Ne migpabulus si Sulumun ka migkahi, “Amana egkeupian ka amey ku ne si Dabid ne egpasasindeg te timplu eyew te pegbantug te Magbebaye, ka Manama te Israil.
\verseNumber{18}Piru ingkahiyan sikandin te Magbebaye, ‘Meupiya te egkeup-upian ka ne egpasasindeg te timplu eyew te pegbantug te ngaran ku.
\verseNumber{19}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{8:19: }2Sam 7:12-13; 1Kru 17:11-12.}Piru kene ne sikeykew ka egpasasindeg te timplu, ke kene ka anak nu ne lukes ka egpakapasasindeg kayi eyew egkabantug a.’
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{20}“Ne intuman iya te Magbebaye ka insaad din su neyimu e ma ne Hari te Israil subal te amey ku ne si Dabid, sumale te insaad te Magbebaye. Ne kuntee napasasindeg ku iya ka timplu eyew te pegbantug te Magbebaye, ka Manama te Israil.
\verseNumber{21}Ne inteilan kud te egtahuan diye te timplu ka Tahuanan te Kasabutan te Magbebaye ne inggimu rin duma te me kaap-apuan ta te timpu te impalihawang din sikandan puun te Ihiptu.”

\BibleSectionHeading{Ka peg-ampu ni Sulumun}
\BibleSectionCrossReference{(2 Kru. 6:12-42)}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{22}Ne diye te tangkaan te me matig-Israil, migsasindeg si Sulumun diye te tangkaan te altar te Magbebaye wey ingkayew rin ka me belad din.
\verseNumber{23}Mig-ampu sikandin, “He Magbebaye, ne Manama te Israil, ware manama ne iling keykew diye te langit ne diye te ampew wey ke kayi naa te tane ne kayi te diralem. Intuman nu ka kasabutan nu wey impapitew nu ka geyinawa nu ne kene egkabalbalawan diye te me suluhuanen nu ne migpamakey keykew te intiru ne pusung dan.
\verseNumber{24}Intuman nu ka insaad nu te suluhuanen nu ne si Dabid ne amey ku. Intuman nu ka sika ne lalag nu te seini ne aldew.
\verseNumber{25}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{8:25: }1Har 2:4.}Ne kuntee, Magbebaye, ne Manama te Israil, tumana nu ka insaad nu te suluhuanen nu ne si Dabid ne amey ku. Migkahi ka, ‘Kene egkataman ka kabuhalan nu ne eghari te Israil ke egmatinumanen sikandan keddi iling te inggimu nu.’
\verseNumber{26}Purisu, kuntee, he Manama te Israil, tumana nu ka insaad nu te suluhuanen nu ne si Dabid ne amey ku.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{27}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{8:27: }2Kru 2:6.}“Piru eg-ugpe ke naa Manama kayi te kalibutan? Ne minsan ka langit ne titikangi kene ma ne eleg ne eg-ugpaan nu, iyan naan pa iya seini se timplu ne impasasindeg ku!
\verseNumber{28}Piru pammineha nu ubag seini se peg-ampu te suluhuanen nu wey ka pegpeyid‑u-hid‑u rin, he Manama ku. Pammineha nu ka pegpangumew wey peg-ampu te suluhuanen nu te seini ne aldew,
\verseNumber{29}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{8:29: }Diy 12:11.}wey tamengi nu ubag te aldew wey marusilem seini se timplu, ka baley ne ingkahi nu ne kayi egbantuha ka ngaran nu. Pammineha nu ubag ka peg-ampu te suluhuanen nu ne egtangke kayi te timplu.
\verseNumber{30}Pammineha nu ubag ka pegpeyid‑u-hid‑u ku te suluhuanen nu wey te keet-etawan nu ne me matig-Israil ke eg-ampu key ne egtangke kayi te timplu. Pammineha key nikeykew due te langit ne ugpaan nu wey pasayluwa key te me sale ney.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{31}“Ke egbayungan ka sabeka ne etew ne nakasale diye te duma rin, wey eggendini sikandin te altar ne kayi te timplu eyew egpahunlibet ne ware sale din,
\verseNumber{32}pammineha nu sikandin due te langit wey hukumi nu sikandan se daruwa—ka migbayung wey ka imbayungan. Legpari nu ka nakasale tenged te mareet ne neyimu rin, wey hukumi nu ne ware sale seeye se ware neyimu ne mareet.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{33}“Ne emun ke egkatalu ka keet-etawan nu ne me matig-Israil te me kuntere dan tenged te nakasale sikandan keykew, wey eglibed sikandan keykew, wey eg-ampu wey egpeyid‑u-hid‑u keykew kayi te timplu,
\verseNumber{34}pammineha nu sikandan due te langit. Pasayluwa nu ka sale dan, wey ipalibed nu sikandan diye te tane ne imbehey nu te me kaap-apuan dan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{35}“Ne emun ke kene nu egpeuranen tenged te nakasale keykew ka keet-etawan nu, wey ke eg-ampu sikandan wey eg-ileen ka nikandan kayi te timplu, wey eg-inniyug te sale dan tenged su impaantus nu sikandan,
\verseNumber{36}pammineha nu sikandan due te langit wey pasayluwa nu ka me suluhuanen nu, ka keet-etawan nu ne me matig-Israil. Panulua nu sikandan te eleg ne dalan ne egbayaan dan, wey peurani nu ka tane ne imbehey nu kandan isip karatuan ne inggaat.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{37}“Ke due bitil te inged dan wey ke duen naa karereetan ne egginguma kandan, ke egkaddeetan naa se me pinamula, ke duen naa me talangas wey me uled-uled naa ne egkeen te me pinamula, wey ke duen naa kuntere ne eglusud te me siyudad dan, wey ke duen naa kasakitan wey ke duen naa dalu ne egginguma kandan,
\verseNumber{38}ke eg-ampu wey ke egpeyid‑u-hid‑u sikandan keykew, pammineha nu sikandan. Ke in-ila ran ne tenged te sale dan ne migginguma ka me keyirapan wey kalaggew, wey ingkayew ran ka me belad dan ne migtangke kayi te timplu,
\verseNumber{39}pammineha nu sikandan due te langit ne ugpaan nu. Pasayluwa nu sikandan, wey himuwa nu ka eleg te kandan ne hinimuwan, su nakanengneng ka te pusung dan. Sikeykew re iya ka nakanengneng te pusung te tagse etew.
\verseNumber{40}Ne egkaaldek e sikandan keykew te intiru ne umul ran taheed te eg-ugpe sikandan te tane ne imbehey nu te me kaap-apuan ney.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{41}“Ke due kene ne matig-Israil ne mig-ugpe diye te mariyu ne inged
\verseNumber{42}ne egpakarineg te kabantug nu, wey te karesen nu, wey eggendini sikandan eyew egsimba keykew, wey eg-ampu ne egtangke te seini ne timplu,
\verseNumber{43}pammineha nu sikandan due te langit ne ugpaan nu. Ibehey nu ka langun ne egbuyuen dan keykew, eyew ka langun ne etew te kalibutan egpekeila wey egkaaldek keykew iling te keet-etawan nu ne me matig-Israil. Ne egpakanengneng sikandan ne impasasindeg ku seini ne timplu eyew egkabantug ka.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{44}“Ke eggendiye te giraanan ka keet-etawan nu sumale te suhu nu, wey eg-ampu sikandan keykew, Magbebaye ne Manama ne egtangke kayi te siyudad ne in-alam nu, wey kayi te timplu ne impasasindeg ku para keykew,
\verseNumber{45}pammineha nu due te langit ka peg-ampu dan wey pegpeyid‑u-hid‑u ran wey pangabangi nu sikandan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{46}“Ke egpakasale sikandan keykew su ware ma etew ne kene egpakasale, ne tenged te kabelu nu kandan igbehey nu sikandan diye te kandan ne me kuntere wey egpanguyanen sikandan diye te mariyu ne inged dan, wey ke marani naan de ne inged;
\verseNumber{47}ne ke egpakamaan-maan e sikandan diye te inged ne in-uyanan kandan, wey eg-inniyug te sale dan wey egpeyid‑u-hid‑u sikandan keykew wey egkahi, ‘Nakasale key—nekeyimu key te seyyup wey mareet.’
\verseNumber{48}Ke eg-inniyug sikandan te me sale dan ne egpuun te pusung dan diye te inged te me kuntere dan ne migpandakep kandan wey eg-ampu sikandan ne egtangke te inged dan ne imbehey nu te me kaap-apuan dan wey te siyudad ne in-alam nu, wey te timplu ne impasasindeg ku para keykew,
\verseNumber{49}pammineha nu ka peg-ampu dan wey ka pegpeyid‑u-hid‑u ran due te langit ne ugpaan nu wey pangabangi nu sikandan.
\verseNumber{50}Pasayluwa nu ka keet-etawan nu ne nakasale keykew wey ka pegsupak dan keykew. Peyimenawi nu sikandan te migpandakep kandan,
\verseNumber{51}su keet-etawan nu ma sikandan ne in-alam nu ne egkeyimu ne sakup nu wey impalihawang nu puun te Ihiptu, ka inged ne egpekeiling e te dakel ne hapuy ne egkanlabkanlab.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{52}“Ne pammineha nu ubag ka me peg-ampu te suluhuanen nu, wey ka pegpangananey te keet-etawan nu, ne me Israilita. Pammineha nu ubag ka peg-ampu dan ke egpabulig sikandan keykew.
\verseNumber{53}Su in-alam nu ma sikandan puun te langun ne etew kayi te intiru ne kalibutan. Inggimu nu sikandan ne keet-etawan nu sumale te inlalag nu ki Muwisis ne suluhuanen nu te timpu te impalihawang nu ka me kaap-apuan ney puun te Ihiptu.”

\BibleSectionHeading{Ka pegpanalangin ni Sulumun te keet-etawan}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{54}Te nekeimpus e si Sulumun ka mig-ampu wey migpangananey te Magbebaye ne Manama ka migpanimbuel wey migkayew te me belad din diye te tangkaan te altar, migsasindeg e sikandin
\verseNumber{55}wey impanalanginan din e ka keet-etawan te Israil te migkahi te meemen,
\verseNumber{56}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{8:56: }Diy 12:10; Huswi 21:44-45.}“Egdayanen ka Magbebaye ne Manama su impeyimeley rin te samuk ka keet-etawan din, sumale te insaad din kandan. Intuman din ka langun ne insaad din ki Muwisis ne suluhuanen din.
\verseNumber{57}Ne ka Magbebaye ne Manama ka egduma kanta, iling te pegduma rin te kaap-apuan ta—kene ki nikandin egbalaharen wey kene ki man‑e eg-engkeran.
\verseNumber{58}Egbulihan ki perem nikandin eyew egpekeikul ki te igkeupii rin ne eggimuwen ta, wey egtuman te me balaud din wey te me suhu din ne imbehey rin te me kaap-apuan ta.
\verseNumber{59}Ne ka Magbebaye ne Manama ta ka egtanud-tanud te seini ne me peg-ampu ku te langun ne timpu, wey ka egbulig te suluhuanen din wey te me keet-etawan te Israil te me keilangan dan te tagse aldew,
\verseNumber{60}eyew ka langun ne me etew kayi te kalibutan egpekeila ne Magbebaye iya ka Manama—warad duma pad.
\verseNumber{61}Purisu, sabekaa niyud ka pusung niyu diye te Magbebaye ne Manama ta. Tumana niyu layun ka langun ne balaud din wey ka me suhu din iling te inggimu niyu te seini ne aldew.”

\BibleSectionHeading{Ka peghalad te timplu}
\BibleSectionCrossReference{(2 Kru. 7:4-10)}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{62}Ne ka Hari wey ka langun ne keet-etawan te Israil, migpanubad te me mananap diye te Magbebaye.
\verseNumber{63}Migpanubad si Sulumun te daruwa ne pulu wey daruwa ne libu (22,000) ne baka wey sabeka ne gatus wey daruwa ne pulu ne libu (120,000) ne karniru para te keupianan. Te seeye ne paahi, inhalad te Hari wey te langun ne etew te Israil ka timplu te Magbebaye ne Manama.
\verseNumber{64}Te sikan ded ne aldew, inhalad te Hari ka elat-elat ne baad te lama ne egkatangkaan te timplu te Magbebaye. Diye din tutunga ka immanubad wey ka halad ne egkakeen, ka tabe te impanubad para te keupianan su kene ma eg-eleg te burunsi ne altar ka igpanubad ne egtutungen, ka halad ne egkakeen, wey ka tabe te igpanubad para te keupianan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{65}Te seeye ne timpu, migsahakeen te pitu ne aldew si Sulumun wey ka langun ne matig-Israil. Masulug amana ka me etew ne miglibulung puun de iya te Libu-Hamat taman diye te bangalug te Ihiptu dapit te igkakawanan ne balabahan.
\verseNumber{66}Te igkawalu e ne aldew, impeuli e ni Sulumun ka me etew. Ne indayan te me etew ka Hari wey nanguli e sikandan. Ne nahale-gale sikandan tenged te keupiya te Manama diye te suluhuanen din ne si Dabid wey te keet-etawan din ne me matig-Israil.

\BibleSectionHeading{Ka pegpakite e man‑e te Manama ki Sulumun}
\BibleSectionCrossReference{(2 Kru. 7:11-22)}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{9}Te neimpusan e ni Sulumun ka pegpasasindeg te timplu te Magbebaye ne Manama, ka palasyu rin, wey ka langun ne igkeupii rin te egpangimu,
\verseNumber{2}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{9:2: }1Har 3:5; 2Kru 1:7.}migpakite e man‑e kandin ka Magbebaye iling te diye sikandin te Gibyun.
\verseNumber{3}Migkahi ka Magbebaye kandin, “Narineg ku ka peg-ampu nu wey ka pegpangananey nu keddiey. In-alam ku seini se timplu ne inggimu nu eyew egsimbaan niyu keddiey te ware egtamanan. Egtamengan ku wey egtantanuran ku seini te langun ne timpu.
\verseNumber{4}Ne sikeykew, ke egmatinumanen ka keddi iling te amey nu ne si Dabid, wey ke egtareng ka te peg-ugpe nu, wey eggimuwen nu ka langun ne imbanasal ku keykew, wey egtumanen nu ka me tulumanen wey ka me suhu ku,
\verseNumber{5}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{9:5: }1Har 2:4.}egpepabulusen ku egpaharia te Israil ka me kabuhalan nu te ware egtamanan. Seini degma ka insaad ku te amey nu ne si Dabid te pegkahi ku, ‘Kene egkaawe ka kabuhalan nu ne eghari kayi te Israil.’
\verseNumber{6}Piru ke eg-engked ka wey ka me kabuhalan nu ne eg-ikul keddiey, wey kene kew e egtuman te me suhu ku wey te me balaud ne imbehey ku kaniyu, wey egpamakey wey egsimba kew te duma ne me manama,
\verseNumber{7}egpaaween kud e ka keet-etawan ku ne me Israilita te tane ne imbehey ku kandan, wey egbalaharen kud seini se timplu ne in-alam ku eyew te pegpabantug te ngaran ku. Ne eglelemetan e wey egtampeleen e te langun ne keet-etawan.
\verseNumber{8}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{9:8: }2Har 25:9; 2Kru 36:19.}Ne egpatamtamanan kud egguhusa ka seini ne timplu, wey ka langun ne egmanlihad egkatanengan wey egkeinu-inu sikandan wey egkahi, ‘Mania te inggimu te Magbebaye seeye te seini ne tane wey te seini ne timplu?’
\verseNumber{9}Ne egtabak ka duma, ‘Neyitabu seini kandan su in-engkeran dan ma ka Magbebaye ne Manama ran, ne mig-angey te kaap-apuan dan puun te Ihiptu wey migpamakey sikandan wey migsimba te duma ne me manama. Ne tenged due, impeuyanan sikandan te Magbebaye te karereetan.’ ”

\BibleSectionHeading{Ka kasabutan ni Sulumun wey ni Hiram}
\BibleSectionCrossReference{(2 Kru. 8:1-2)}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{10}Ne migginguma te daruwa ne pulu (20) ne leg‑un ka pegpasasindeg ni Sulumun te timplu wey te palasyu rin.
\verseNumber{11}Si Hiram ne Hari te Tiru ka migbehey kandin te me kayu ne sidar, wey sipris, wey bulawan ne keilangan din. Ne imbehayan degma ni Sulumun si Hiram te daruwa ne pulu (20) ne siyudad diye te inged te Galiliya.
\verseNumber{12}Piru te impangendiyaan e ni Hiram ka me siyudad ne imbehey ni Sulumun kandin, ware din seini ikeupii.
\verseNumber{13}Purisu migkahi e sikandin, “He suled, nekey ne klasi te me siyudad seini se imbehey nu keddiey?” Ne ingngaranan ni Hiram ka seeye ne me inged te Kabul\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{9:13 }Te Hibruwanen: Iyan igpasabut te lalag ne Kabul ka “ware karuan.”} ne seini ka igngaran dan taman kuntee.
\verseNumber{14}Ka malehet, hep‑at e ne libu (4,000) ne kilu te bulawan ka imbehey dengan ni Hiram ki Sulumun.

\BibleSectionHeading{Ka duma pad ne neyimu ni Sulumun}
\BibleSectionCrossReference{(2 Kru. 8:3-18)}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{15}Seini ka guhuren meyitenged te pegpatrabahu te timplu. Impehes ni Hari Sulumun ka me etew te egtrabahu te timplu te Magbebaye ne Manama, te palasyu rin, te pegbunel te tane diye te igsile dapit te siyudad, te alad te Hirusalim ne matikang wey makepal ne batu, wey te pegpasasindeg man‑e te me siyudad te Hasur, Migidu, wey Gasir.
\verseNumber{16}(Dengan, inlusuran te Paraun ne Hari te Ihiptu ka Gasir—naahew wey insilaban din e seini. Impangimatayan din ka langun ne me Kanaanen ne mig-ugpe te sika ne siyudad. Ne imbehey rin e ka sika ne siyudad te anak din ne malitan, maharasag te kasal rin ki Sulumun.
\verseNumber{17}Ne imbalbalawan ni Sulumun te egpasasindeg ka siyudad te Gasir.) Impasasindeg din degma ka diralem ne baad te lungsud te Bit-Hurun,
\verseNumber{18}ka Baalat, wey ka Tamar ne diye te disirtu ne sakup te inged te Huda,
\verseNumber{19}wey te duma pad ne me siyudad ne tinesanan te me kasangkapan din, me karwahi rin, wey ugpaanan te me kudde din. Ne impasasindeg degma ni Sulumun ka langun ne implanu rin ne eggimuwen diye te Hirusalim, diye te Libanun, wey diye te langun ne inged ne sakup te migharian din.
\verseNumber{20-21}Duen pad kene ne me matig-Israil ne nasame diye te Israil. Sikandan ka me kabuhalan te me Amunihanen, me Hitihanen, me Pirisihanen, me Hibihanen, wey me Hibusihanen ne ware naamin te egpangimatey te me matig-Israil te peg-ahew ran te inged ne Kanaan. Impanguripen sikandan ni Sulumun wey impehes patrabahuwa taman kuntee.
\verseNumber{22}Piru ware mule panguripena ni Sulumun ka me matig-Israil, ke kene, inggimu rin sikandan ne me sundalu rin, me upisyal rin, me pangulu wey me kepitan te me sundalu rin, wey me pangulu te me karwahi rin wey te egmangudde.
\verseNumber{23}Due lalimma ne gatus wey lalimma ne pulu (550) kandan ne inggimu ni Sulumun ne me upisyal ne impiyalan din te me trabahanti ne miggimu te me himu rin.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{24}Te neimpusan e ka palasyu ne impeyimu ni Sulumun para te asawa rin ne anak te Hari te Ihiptu, impaalin din e sikandin diye puun te Siyudad ni Dabid. Nataman impabunelan e ni Sulumun te tane ka diye te igsile ne dapit te siyudad.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{25}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{9:25: }Iks 23:17; 34:23; Diy 16:16.}Ne katatelu te tagse leg‑un egpanubad si Sulumun wey eghalad para te keupianan diye te altar ne inggimu rin para te Magbebaye ne Manama, wey migtutung degma sikandin te insinsu diye te Magbebaye. Ne neimpusan din en iya ka timplu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{26}Ne migpeyimu man‑e si Hari Sulumun te masulug ne me barku diye te Isyun-Gibir, te Ilat ne marani te ilis te Malalab ne Dahat te inged te Idum.
\verseNumber{27}Ne migpeuyan si Hiram te me suluhuanen din ne me mangngateu ne me trabahanti te barku duma te me suluhuanen ni Sulumun.
\verseNumber{28}Ne nangendiye sikandan te Upir wey in-angey ran diye ka me sapulu wey hep‑at ne libu (14,000) ne kilu ne bulawan, wey in-uyan dan seini diye ki Hari Sulumun.

\BibleSectionHeading{Ka pegpanumbaley diye ki Sulumun te rayna te Siyiba}
\BibleSectionCrossReference{(2 Kru. 9:1-12)}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{10}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{10:1-10: }Mat 12:42; Luk 11:31.}Te pegkarineg te rayna te Siyiba te kabantug ni Sulumun ne imbehey te Magbebaye ne Manama kandin, miggendiyad e sikandin te Hirusalim eyew eggeraman si Sulumun pinaahi te malised ne me inse.
\verseNumber{2}Migdumaan sikandin te masulug ne me suluhuanen, wey mig-uyan sikandan te me kamil ne indulanan te me peemut, bulawan, wey te mahal ne me batu. Te pegginguma ran, in-inse din e ki Sulumun ka langun ne inse ne diye te suman-suman din.
\verseNumber{3}Ne intabak seini langun ni Sulumun wey warad iya kene igpakapasabut ni Sulumun.
\verseNumber{4}Te natirew e te rayna te Siyiba ka katuenan ni Sulumun, wey te nakita rin ka palasyu ne impasasindeg ni Sulumun,
\verseNumber{5}nana-naayan sikandin. Nana-naayan degma sikandin te pegkakita rin te pegkeen ne diye te lamisa te Hari, ka pegkateil te me upisyal rin, ka pegpamakey te me suluhuanen din kandin, te pegkukumbale dan, wey te me talagsendad te binu, wey te egtutungen ne igpanubad ne impanubad ni Sulumun diye te timplu te Magbebaye ne Manama.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{6}Ne migkahi sikandin diye te Hari, “Malehet bes iya ka narineg ku ne guhuren diye te nasud ku meyitenged te neyimu nu wey te katagseb nu.
\verseNumber{7}Piru wara a migpalintutuu te seeye ne guhuren taman te pegginguma ku kayi wey te pegkakita ku te seini se langun. Ka malehet, mariyu-diyu bes de ka guhuren ne narineg ku su ka katagseb nu wey ka karatuan nu amana bes pad ne dakel te narineg ku.
\verseNumber{8}Meupiya ka keet-etawan nu! Meupiya ka me suluhuanen nu ne migpamakey keykew su layun sikandan egpakarineg te katagseb nu!
\verseNumber{9}Egdayanen ka Magbebaye ne Manama nu ne nahale te peggimu keykew ne Hari te Israil! Puun su inggeyinawaan din ka Israil te ware egtamanan, inggimu ka nikandin ne Hari eyew eghari ka ne due eleg ne peggukum wey katareng.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{10}Ne imbehayan din te me hep‑at ne libu (4,000) ne kilu te bulawan ka Hari wey te masulug amana ne peemut, wey mahal ne me batu. Kene egkeilingan ka kasulug te peemut ne imbehey te rayna te Siyiba ki Sulumun.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{11}(Timul pad kayi, ka me barku ni Hiram ne impandulanan te bulawan, migpandulanan degma te masulug ne kayu ne egngaranan te almug, wey te me mahal ne batu puun te Upir.
\verseNumber{12}Ne impeyimu ni Hari Sulumun ka me kayu ne elet te kakiliran te haheran te timplu te Magbebaye, te palasyu rin, wey ka duma impeyimu rin ne lira wey me alpa ne para te me talagparahing. Ne warad amana iling te seini ne kayu ne neuyan diye te Israil taman kuntee.)
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{13}Ne imbehey degma ni Hari Sulumun ka langun ne imbuyu te rayna te Siyiba, ware labet te me dasag ne imbehey ni Sulumun kandin. Purisu, mig-uli e sikandin diye te nasud din duma te me suluhuanen din.

\BibleSectionHeading{Ka karatuan ni Sulumun}
\BibleSectionCrossReference{(2 Kru. 9:13-29)}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{14}Tagse leg‑un, egpakarawat si Sulumun te me daruwa ne pulu wey tatelu ne libu (23,000) ne kilu te bulawan,
\verseNumber{15}ware pad labet te me buhis ne egpuun te me nigusyanti wey te langun ne Hari te Arabya, wey te me gubirnadur te Israil.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{16}Migpeyimu si Sulumun te daruwa ne gatus (200) ne derakel ne kalasag puun te impandekdek ne bulawan. Me pitu ne kilu ka kabehat te tagse sabeka ne kalasag.
\verseNumber{17}Migpeyimu man‑e sikandin te tatelu ne gatus (300) ne kalasag puun te impandekdek ne bulawan ne me tigtatelu ne kilu se kabehat. Impatahu din seini diye te baley ne ingngaranan te Baley te Puwalas te Libanun.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{18}Ne migpeyimu si Hari Sulumun te dakel ne trunu ne egpuun te panayew te ilipanti, wey impapulitan din seini te neelin ne bulawan.
\verseNumber{19}Due hen‑em ne ang-ang te haheran dapit te tangkaan te trunu, wey immalibusen ka pulipusan te peka. Ne due unturanan te belad te tagse kilid te trunu wey due larawan te liyun ne impasasindeg diye te tagse kilid kayi.
\verseNumber{20}Due degma me larawan te liyun diye te kilid te tagse ang-ang. Sapulu wey daruwa (12) langun ka larawan te liyun ne diye te hen‑em ne ang-ang. Warad iya iling kayi ne trunu te minsan hendei ne migharian.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{21}Ne inggimu puun te bulawan ka langun ne inumanan ni Sulumun, wey neelin degma ne bulawan ka langun ne kasangkapan diye te baley ne ingngaranan te Baley te Puwalas te Libanun. Ka pelata te seeye ne timpu, egkabalahad de.
\verseNumber{22}Ne due man‑e me barku ni Hari Sulumun diye te dahat te Tarsis duma te me barku ni Hari Hiram. Egdunggu seini kasabeka te tagse tatelu ne leg‑un ne egdulanan te me bulawan, pelata, panayew te ilipanti, me aliwas,\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{10:22 }ubal: Ka duma ne igpasabut kayi “aliwas ne memeebul se bulbul.”} wey me pabu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{23}Purisu neyimu si Sulumun ne subla ne meyaman wey neyimu ne subla ne matagseb te langun ne Hari te kalibutan.
\verseNumber{24}Ne egkabagget ne egpakigkita kandin ka langun ne etew eyew te pegpammineg te katagseb ne imbehey te Manama kandin.
\verseNumber{25}Ne tagse leg‑un, due egpakigkita kandin ne eg-uyan te me dasag ne me kasangkapan ne inggimu puun te pelata wey bulawan, me kumbale, me mira, me peemut, me kudde, wey me mula.\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{10:25 }Sabeka seini ne ayam ne anak te lukes ne asnu wey beyan ne kudde.}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{26}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{10:26: }1Har 4:26.}Ne nakalimud si Sulumun te sabeka ne libu wey hep‑at ne gatus (1,400) ne karwahi wey sapulu wey daruwa ne libu (12,000) ne kudde. Impanahu din ka duma diye te me siyudad ne tahuanan te me karwahi rin wey ka duma diye te Hirusalim.
\verseNumber{27}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{10:27: }Diy 17:17.}Te timpu ne iyan mighari si Sulumun te Israil, egpekeiling naan de te me batu ka pelata diye te Hirusalim tenged te kasulug kayi. Ne ka me meupiya ne kayu degma ne sidar, egpekeiling naan de te me kayu ne sikumuru diye te lenlen te me bubungan te Huda\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{10:27 }Te Hibruwanen: Sipila.} tenged te kasulug kayi.
\verseNumber{28}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{10:28: }Diy 17:16.}Egpuun te Ihiptu wey Kui ka me kudde ni Sulumun. Impameli sika te eleg ne kentiddad te me suluhuanen din ne talagbebeli.
\verseNumber{29}Te seeye ne timpu ka karwahi ne egpuun te Ihiptu, tighen‑em ne gatus (600) ne pelata\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{10:29 }Bratu re ka pegbeli ran te me karwahi wey me kudde.} ka kentiddad te tagse sabeka. Ne 150 ne pelata ka kentiddad te tagse sabeka te me kudde. Ne igpamelegye dan naa degma seeye diye te me Hari te me Hitihanen wey Siryahanen.

\BibleSectionHeading{Ka peg-inniyug ni Sulumun te Manama}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{11}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{11:1: }Nih 13:26; Diy 17:17.}Amana ne masulug ka lapu ne me malitan ne inggeyinawaan ni Sulumun. Intimulan din pad man‑e ka asawa rin ne anak te Hari te Ihiptu te me malitan ne matig-Muwab, matig-Amun, matig-Idum, matig-Sidun, wey me matig-Hiti.
\verseNumber{2}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{11:2: }Iks 34:16; Diy 7:3-4.}Sika ka me inged ne tapey e ipaney-paney te Magbebaye ne Manama diye te me Israilita te migkahi, “Kene kew egkaayun ne egpangasawa kandan wey kene degma sikandan egkaayun ne egpangasawa kaniyu, su egkeinniyat kew iya nikandan ne egsimba te me diyus-diyus dan.” Piru inggeyinawaan ded iya ni Sulumun ka me malitan.
\verseNumber{3}Ne pitu ne gatus (700) ka me asawa ni Sulumun ne me anak te me Hari, wey tatelu ne gatus (300) ka me duwey rin. Ne ka me asawa rin iya ka nakapeinniyug kandin te Manama.
\verseNumber{4}Te nabuyag e si Sulumun, napanulu e sikandin te me asawa rin ne egsimba te me diyus-diyus dan. Warad nasabeka ka pusung din diye te Magbebaye ne Manama rin; kene ne iling te amey rin ne si Dabid.
\verseNumber{5}Migsimbe e sikandin ki Astarut, ka diyus-diyus te me Sidunihanen, wey ki Milkum, ka subla ne malindit ne diyus-diyus te me matig-Amun.
\verseNumber{6}Mareet naan de iya ka inggimu ni Sulumun diye te Magbebaye ne Manama, wey ware sikandin migmatinumanen te Manama. Ware sikandin mig-iling te amey rin ne si Dabid.
\verseNumber{7}Ne diye te bubungan dapit te igsile te Hirusalim, miggimu si Sulumun te panubaran para ki Kimus, ka subla ne malindit ne diyus-diyus te me matig-Muwab, wey ki Muluk, ka subla ne malindit ne diyus-diyus te me matig-Amun.
\verseNumber{8}Ne inggimuwan din degma te me panubaran ka langun ne lapu ne me asawa rin, eyew diye sikandan egpanutung te insinsu wey egpanubad te me diyus-diyus dan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{9}Purisu, nabelu e ka Magbebaye ne Manama ki Sulumun su mig-inniyuhan din man e ka Manama te Israil ne migpakita kandin te kararuwa,\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{11:9 }Ka guhuren te birsikulu 9, egkabasa diye te 1 Hari 3:4-14 wey 9:1-9.}
\verseNumber{10}wey migpaney-paney kandin ne kene egsimba te me diyus-diyus. Ware tumana ni Sulumun ka insuhu kandin te Magbebaye ne Manama.
\verseNumber{11}Sikan naa ka ingkahiyan e si Sulumun te Magbebaye ne Manama, “Puun su migsuman-suman ka ne kene egtuman te kasabutan ku keykew, wey ware nu tumana ka me balaud ku ne igpatuman ku keykew, eggawien kud ka migharian puun keykew wey igbehey kud seini te upisyal nu.
\verseNumber{12}Piru tenged ki Dabid ne amey nu, kene ku seini eggimuwen taheed te manekal ke pad. Wey kud seini eggimuwa ke iyan e eghari ka anak nu.
\verseNumber{13}Piru kene ku eggawien ka intiru ne migharian puun kandin, su egbehayan ku red sikandin te sabeka ne kabuhalan ne egpuun te me anak ni Hakub tenged te suluhuanen ku ne si Dabid wey tenged te Hirusalim, ka siyudad ne in-alam ku.”

\BibleSectionHeading{Ka me kuntere ni Sulumun}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{14}Ne impakuntere e te Magbebaye ne Manama si Sulumun ki Hadad ne Idumihanen. Kabuhalan sikandin te Hari te Idum.
\verseNumber{15}Su dengan te timpu ne migpakiggira si Dabid te me matig-Idum, migtakereg si Huwab ne pangulu te me sundalu eyew eglebeng te migpatey ne me sundalu. Ne te seeye ne timpu, impeyimatayan e ni Dabid ka langun ne lukes diye te Idum.\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{11:15 }Ka guhuren te me birsikulu 15-20 egkabasa degma diye te 2 Samwil 8:13-14.}
\verseNumber{16}Su mig-uugpe mem pad si Huwab diye duma te me Israilita te hen‑em ne bulan, taman te naamin dan e neyimatayi ka langun ne lukes diye te Idum.
\verseNumber{17}Ware neyimatayi si Hadad su migpallahuy sikandin diye te Ihiptu duma te me Idumihanen ne upisyal te amey rin. Deisek pad si Hadad te seeye ne timpu.
\verseNumber{18}Te nekeume e sikandan diye te Midiyan puun te Idum, migleus e sikandan diye te Paran. Ne migdurume e sikandan te me etew puun te Paran peendiye te Paraun ne Hari te Ihiptu, wey imbehayan e sikandan te baley, egkakeen, wey tane.
\verseNumber{19}Amana ikeupii te Paraun si Hadad. Purisu impaasawaan e sikandin te Paraun te ipag din ne hari ni Rayna Tapinis.
\verseNumber{20}Nataman, naberes e ka asawa ni Hadad, wey inlesutan e te lukes ne ingngaranan ki Ginubat. Ne ka rayna ka miglitan kandin diye te palasyu te Paraun. Ne diyad en iya mig-ugpe si Ginubat duma te me anak te Paraun.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{21}Nataman, duen e guhuren ne migpatey e si Dabid wey nekegdume e sikandin te me kaap-apuan din, wey si Huwab ne pangulu te me sundalu. Ne ingkahiyan e ni Hadad ka Paraun, “Peulia ad ubag diye te inged ku.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{22}Piru ingkahiyan sikandin te Paraun, “Mania? Due ware ku ikabehey keykew—sikan naa ka eg-uli kad e diye te inged nu?”
\BibleParagraphStyleP
Ne migtabak si Hadad te Paraun, “Ware. Piru ipeuli e re iya nikeykew.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{23}Ne impakuntere e degma te Magbebaye ne Manama si Sulumun ki Risun ne anak ni Ilyada. Migpallahuy si Risun puun te ahalen din ne si Hadadisir ne Hari te Suba.
\verseNumber{24}Ne inlibulung din e ka me etew wey miggimu e sikandin te punduk te me ribildi, wey sikandin ka neyimu ne pangulu. Te natalu e ni Dabid ka me sundalu ni Hadadisir, miggendiyad si Risun te Damasku duma te me etew rin, wey diyad e sikandan mig-ugpe. Ne inggimu e sikandin ne Hari te me etew rin te siyudad te Damasku.
\verseNumber{25}Neyimu si Risun ne Hari te Sirya, wey neyimu ne kuntere te Israil taman te manekal pad si Sulumun. Ne indereetan din ka Israil wey intimulan din ka pegkuntere ni Hadad kayi.

\BibleSectionHeading{Ka saad te Manama ki Hirubuwam}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{26}Ne duen pad man‑e etew ne migkuntere ki Hari Sulumun ne iyan si Hirubuwam ne sabeka te me upisyal rin. Anak sikandin ni Nibat ne matig-Sirida ne sakup te Ipraim. Nabalu e ka iney rin ne egngaranan ki Siruwa.
\verseNumber{27}Ne seini ka egpuunan te peg-ehet din te Hari: impeyimu ni Sulumun ka Milu,\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{11:27 }Milu: ka pegbunel te tane diye te igsile dapit te siyudad.} wey impeupianan din ka matikang wey makepal ne me alad ne batu te Siyudad ni Dabid ne amey rin.
\verseNumber{28}Amana egkateu ne kanakan si Hirubuwam, wey nakita ni Sulumun ne amana sikandin ne mabasuk. Sikan naa ka impiyalan din e sikandin te langun ne migtrabahu diye te me ugpaan te kabuhalan enni Ipraim wey Manasis ne me anak ni Husi.
\verseNumber{29}Sabeka ne aldew, miggipanew si Hirubuwam puun te Hirusalim. Ne diye te dalan, nasinug-ung din ka prupita ne matig-Silu ne egngaranan ki Ahiyas. Migsaluub si Ahiyas te iyam ne diyakit, wey sikandan de degma se daruwa diye te deralanen.
\verseNumber{30}Nataman, inluung e ni Ahiyas ka iyam ne diyakit ne insaluub din wey impanggisi din e seini te sapulu wey daruwa (12) ne gisi.
\verseNumber{31}Ne ingkahiyan din si Hirubuwam, “Pammineg ka, kua nu ka sapulu ne gisi, su migkahi keykew ka Magbebaye ne Manama te Israil, ‘Mahaan kud eggawia ka migharian puun ki Sulumun, wey igbehey ku keykew ka sapulu ne me kabuhalan ne egpuun te me anak ni Hakub.
\verseNumber{32}Piru egbehayan ku red te sabeka ne kabuhalan ne egpuun te me anak ni Hakub si Sulumun tenged te suluhuanen ku ne si Dabid, wey tenged te Hirusalim, ka siyudad ne in-alam ku puun te intiru ne inged te Israil.
\verseNumber{33}Eggimuwen ku seini su mig-inniyuhan ad ma ni Sulumun wey migsimbe e sikandin ki Astarut ne diyus-diyus te me Sidunihanen, ki Kimus ne diyus-diyus te me matig-Muwab, wey ki Milkum ne diyus-diyus te me matig-Amun. Warad e mig-ikul si Sulumun te igkeupii ku—ware miggimu sikandin te igkeele ku wey ware din e tumana ka me balaud ku wey ka me suhu ku. Kene ne iling sikandin te amey rin ne si Dabid.
\verseNumber{34}Piru kene ku eggawien ka intiru ne migharian puun kandin—igpahari ku red sikandin taman te egpatey e. Eggimuwen ku seini tenged te suluhuanen ku ne si Dabid, ka in-alam ku ne matinumanen te me balaud ku wey te me suhu ku.
\verseNumber{35}Piru eggawien kud ka dakel ne baad te migharian puun te anak din, wey igbehey ku keykew ka sapulu ne kabuhalan ne egpuun te me anak ni Hakub.
\verseNumber{36}Piru egbehayan ku red te sabeka ne kabuhalan ne egpuun te me anak ni Hakub ka anak ni Sulumun eyew kene ded egkaawaan te kabuhalan ka suluhuanen ku ne si Dabid ne eghari te Hirusalim, ka siyudad ne in-alam ku eyew egsimbaan keddi.
\verseNumber{37}Ne sikeykew Hirubuwam, eggimuwen ku sikeykew ne Hari te Israil, wey egmandu ka te langun ne inged ne igkeupii nu ne egmanduan.
\verseNumber{38}Ne emun ke eg-iling ka ki Dabid ne egtuman te me suhu ku, wey eg-ikul te egkeupii ku, wey eggimu te igkeele ku, egdumaan ku iya sikeykew. Eggimuwen ku sikeykew ne Hari te Israil. Ne iling te inggimu ku ki Dabid, ka me kabuhalan nu iya degma ka eghari subal keykew te malayat ne timpu.
\verseNumber{39}Ne tenged te sale ni Sulumun, eglegparan ku ka me kabuhalan ni Dabid, piru kene ne taman te ware egtamanan.’ ”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{40}Sikan naa ka eggimatayan e perem ni Sulumun si Hirubuwam, piru nakapalahuy sikandin diye ki Hari Sisak diye te Ihiptu, wey diye pad sikandin mig-ugpe taman te migpatey e si Sulumun.

\BibleSectionHeading{Ka pegpatey ni Sulumun}
\BibleSectionCrossReference{(2 Kru. 9:29-31)}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{41}Ka duma pad ne guhuren ni Sulumun wey ka inggimu rin, wey te katagseb din, nasulat diye te libru ne insulatan te neneyimu ni Sulumun.
\verseNumber{42}Diye si Sulumun mig-ugpe te Hirusalim te timpu ne mighari sikandin te intiru ne Israil te hep‑at ne pulu (40) ne leg‑un.
\verseNumber{43}Ne migpatey sikandin wey nekegdume e sikandin te me kaap-apuan din, wey diye isabal te Siyudad ni Dabid ne amey rin. Ne si Rihubuwam ne anak din ka migsubal kandin mighari.

\BibleSectionHeading{Ka pegpakig-ehet ki Rihubuwam}
\BibleSectionCrossReference{(2 Kru. 10:1-19)}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{12}Ne miggendiyad e si Rihubuwam te Sikim su diye ma miglibulung ka langun ne etew ne diye te igkahibang ne balabahan te Israil eyew eggimuwen sikandin ne Hari.
\verseNumber{2}Te pegkarineg dutu ni Hirubuwam ne anak ni Nibat, mig-uli e sikandin diye te Israil su diye mem pad sikandin nekeugpe te Ihiptu te pegpallahuy rin ki Hari Sulumun.
\verseNumber{3}Ne impeumew e si Hirubuwam te me etew ne diye te igkahibang ne balabahan te Israil. Ne migparumeey e sikandan peendiye ki Rihubuwam wey migkahi,
\verseNumber{4}“Impangasngas key te amey nu ne si Sulumun patrabahuwa. Ne kuntee ke egpaag-agkapan nu re seini, wey kene key amana nikeykew egpatrabahuwen, egpamakey key keykew.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{5}Ne ingkahiyan ni Hari Rihubuwam sikandan, “Panguli kew pa wey libed kew kayi te igkatelu ne aldew.” Purisu, migmanguli e ka keet-etawan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{6}Ne migpatambag si Hari Rihubuwam te me buyag ne talagtambag dengan te amey rin ne si Sulumun te neuyag pad sikandin. Migkahi sikandin, “Nekey ka igkatambag niyu ne igtabak ku te seeye ne keet-etawan?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{7}Ne migtabak sikandan, “Ke igbehey nu kandan ka imbuyu dan, wey eg-upianan nu sikandan te eglalag, egpalintutu sikandan wey egtuman keykew. Ne egkeyimu ne me suluhuanen nu sikandan te ware egtamanan.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}Piru inggubabe ni Rihubuwam ka tambag te me buyag wey nasi migpatambag te me bate-bate ne iling din te idad ne neyimu ne me talagtambag din.
\verseNumber{9}Mig-inse sikandin kandan, “Nekey ka igkatambag niyu ne igtabak ku te me etew ne egkeupian ne egpaagkapan ku re ka impatrabahu te amey ku kandan?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{10}Ne migtabak ka me bate-bate, “Seini itabak nu te keet-etawan ne migkahi keykew te impangasngas sikandan te amey nu te trabahu, wey mighangyu keykew ne kene nud sikandan igpangasngas te trabahu, ‘Suble e pad te amey ku.\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{12:10 }Te Hibruwanen: makepal pad ka deisek ku du te liwaraan te amey ku.}
\verseNumber{11}Ke impangasngas kew te amey ku te trabahu, igpangasngas ku pad iya man‑e sikaniyu. Ke indusaan kew te amey ku te maheteng de ne lampes, egdusaan ku sikaniyu te lampes ne egpakamaperes te laplap niyu.’ ”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{12}Purisu te pegginguma te tatelu ne aldew, si Hirubuwam wey ka keet-etawan, miglibed e diye ki Rihubuwam sumale te ingkahi rin kandan.
\verseNumber{13}Piru mareet ka inlalag ni Rihubuwam te keet-etawan, wey inggubabe din ka intambag kandin te me buyag.
\verseNumber{14}Iyan nasi inlalag ni Hari Rihubuwam ka intambag kandin te me bate-bate ne migkahi, “Ke impangasngas kew te amey ku, igpangasngas ku pad iya man‑e sikaniyu. Ke indusaan kew te amey ku te maheteng de ne lampes, egdusaan ku sikaniyu te lampes ne egpakamaperes te laplap niyu.”
\verseNumber{15}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{12:15: }1Har 11:29-39.}Ware pammineha te Hari ka keet-etawan te imbuyu dan su igkeupii ma te Magbebaye ne Manama seini eyew egkatuman ka impalalag din ki prupita Ahiyas ne matig-Silu meyitenged ki Hirubuwam ne anak ni Nibat.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{16}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{12:16: }2Sam 20:1.}Te nanengnengan te me etew ne diye te igkahibang ne balabahan te Israil ne ware pammineha te Hari ka imbuyu dan, ingkahiyan dan e ka Hari,
\BibleParagraphStyleQ
“Ware labet ney keykew, kabuhalan ni Dabid!
\BibleParagraphStyleQ
Nekey naa se egkapanunud ney te kabuhalan ni Hisi?
\BibleParagraphStyleQ
Balahad kad e te migharian nu!
\BibleParagraphStyleQ
Apas kew e me matig-Israil, egmanguli kid e diye te me ugpaan\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{12:16 }Te Hibruwanen: diye te me balungbalung nu Israil.} ta!”
\BibleParagraphStyleP
Purisu, migmanguli e ka me matig-Israil.
\verseNumber{17}Piru migpabulus mighari si Rihubuwam te me matig-Israil ne diye nangugpe te me siyudad te Huda.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{18}Ne impeendiye ni Hari Rihubuwam diye te me etew ne diye te igkahibang ne balabahan te Israil si Aduram, ka impatameng din te impangasngas din te trabahu, piru imbatu sikandin te me matig-Israil taman te napatey. Te pegkarineg ni Rihubuwam dutu, mig-iyal-iyal e sikandin mig-untud te karwahi rin wey miggendiyad e te Hirusalim.
\verseNumber{19}Purisu, minsan kuntee egsupak ded ka me etew ne diye te igkahibang ne balabahan te Israil te me kabuhalan ni Dabid.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{20}Te nakanengneng e ka langun ne me etew ne diye te igkahibang ne balabahan te Israil te nekeuli e si Hirubuwam puun te Ihiptu, impeumew ran e sikandin te pegliblibulung dan, wey inggimu ran e sikandin ne Hari te Israil. Ne iyan naan de migpabulus ne migparuma-ruma te kabuhalan ni Dabid ka me kabuhalan ni Huda.

\BibleSectionHeading{Ka pegtagne ni prupita Simayas}
\BibleSectionCrossReference{(2 Kru. 11:1-4)}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{21}Pegginguma ni Rihubuwam diye te Hirusalim, inlibulung din e ka me kabuhalan ni Huda wey ni Binhamin. Nakalibulung sikandin te (180,000) ne me bahani eyew egpakiggira te me etew ne diye te igkahibang ne balabahan te Israil wey eggawi te migharian din.
\verseNumber{22}Piru migkahi ka Magbebaye ne Manama ki Simayas ne suluhuanen te Manama,
\verseNumber{23}“Kahii nu si Rihubuwam ne anak ni Sulumun, ne Hari te Huda, wey ka langun ne kabuhalan ni Huda wey ni Binhamin, wey ka langun ne etew,
\verseNumber{24}te migkahi a se Magbebaye, ‘Kene kew pakiggira te me karumaan niyu wey uli kew e. Neyitabu seini langun su igkeupii ku seini.’ ” Purisu, migpalintutuu sikandan te Magbebaye wey nanguli en iya sikandan.

\BibleSectionHeading{Ka peg-inniyug ni Hirubuwam te Manama}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{25}Ne inlig‑en e ni Hari Hirubuwam ka siyudad te Sikim ne diye te bubungan ne nasud te Ipraim, wey diyad e sikandin mig-ugpe. Nataman, mig-awe e sikandin diye wey inlig‑en din e ka lungsud te Pinuwil.
\verseNumber{26}Ne migkahi si Hirubuwam diye te suman-suman din, “Kema mule ke egpakalibed ka migharian diye te kabuhalan ni Dabid
\verseNumber{27}ke egpabulus-bulus egmanakereg ka me etew diye te Hirusalim eyew egmanubad diye te timplu te Magbebaye ne Manama. Ne kema ke eglibed e man‑e sikandan diye te ahalen dan ne si Rihubuwam ne Hari te Huda, wey eggimatayan ad e nikandan.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{28}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{12:28: }Iks 32:4.}Te nekeimpus e sikandin ka egsuman-suman, migpangimu e sikandin te daruwa ne turu ne nati te baka ne bulawan wey ingkahiyan din e ka me etew, “Kenad keilangan ne egmangendiye kew pad te Hirusalim eyew egsimba. Ne seinid e ka me manama niyu, me matig-Israil, ne migluwas kaniyu puun te Ihiptu!”
\verseNumber{29}Ne intahu din e ka sabeka ne larawan ne nati te baka diye te Bitil, wey ka sabeka diye te Dan.
\verseNumber{30}Ne seini ka egpuunan ne nakasale ka me etew su egmangendiye man e sikandan te Bitil wey diye te Dan ka egsimba.
\verseNumber{31}Ne miggimu man‑e sikandin te me baley diye te me panubaran ne me bubungan, wey mig-alam sikandin te me talagpanubad ne kene ne me Libita.

\BibleSectionHeading{Ka pegpaney-paney te pegsimba diye te Bitil}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{32}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{12:32-33: }Lib 23:33-34.}Miggimu man‑e si Hirubuwam te pegsahakeen te igkasapulu wey lalimma (15) ne aldew te igkawalu ne bulan iling te pegsahakeen diye te Huda, wey migpanubad sikandin diye te altar te nati te baka ne impangimu rin ne diye te Bitil. Ne intahuan din te me talagpanubad ka me panubaran ne impangimu rin diye te me bubungan.
\verseNumber{33}Ne miggendiye sikandin te Bitil te igkasapulu wey lalimma (15) ne aldew te igkawalu ne bulan, ka aldew ne sikandin iya ka mig-uney-uney mig-alam te sahakeen para te me Israilita eyew eghalad diye te altar.
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{13}Ne due sabeka ne prupita ne insuhu te Magbebaye ne Manama puun te Huda peendiye te Bitil. Te pegginguma rin, diye ded iya si Hirubuwam te tangkaan te altar ka migsasindeg ne egtutung te insinsu.
\verseNumber{2}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{13:2: }2Har 23:15-16.}Insuhu te Magbebaye ne Manama ka prupita eyew egkahi diye te altar: “He altar, altar! Migkahi ka Magbebaye ne Manama: Egkeetew ka kabuhalan ni Dabid ne egngaranan ki Husiyas, wey igmanubad din te seini ne altar ka me talagpanubad ne egpamakey diye te me panubaran ne me bubungan wey egmanutungen din ka me tul‑an te etew kayi ne altar.”
\verseNumber{3}Ne migpabulus ka prupita ne migkahi, “Ne seini ka palinneu ne ka Magbebaye ne Manama ka migsuhu keddi ne eglalag. Egkahuhus seini ne altar wey egkapayatpat ka me abu.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{4}Te narineg ni Hari Hirubuwam ka inlalag te prupita, intinuru din e sikandin wey migkahi, “Dakepa niyu sikandin!” Ne dutu, migkeleg e ka belad te Hari ne intinuru din te prupita wey kene din e seini egkakengkeng.
\verseNumber{5}Ne miglihad ka me leg‑un, nahuhus en iya ka altar wey napayatpat e ka me abu diye te tane su seeye iya ka palinneu ne impalalag te Magbebaye ne Manama ka prupita.
\verseNumber{6}Ne ingkahiyan ni Hari Hirubuwam ka prupita, “Iampu a ubag nikeykew diye te Magbebaye ne Manama nu, wey kahii nu sikandin ne egbawian din e ka belad ku!”
\BibleParagraphStyleP
Sikan naa ka mig-ampu e ka prupita diye te Magbebaye ne Manama, wey neulian e ka belad te Hari.
\verseNumber{7}Ne migkahi e ka Hari diye te prupita, “Duma ka keddiey diye te baley ku wey keen ke pa, wey egdasahan ku man‑e sikeykew.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}Ne migtabak ka prupita, “Minsan pad igbehey nu keddiey ka baad te karatuan nu, kena a egduma keykew, wey kena a egkeen wey ke eg-inum naa kayi te seini ne inged.
\verseNumber{9}Su impanpanayan a te Magbebaye ne Manama ne kena a egpakeenen wey ke egpeinumen naa kayi, wey kena a egpeikulen te dalan ne imbayaan ku te egpeendini.”
\verseNumber{10}Sikan naa ka warad mig-ikul sikandin diye te dalan ne imbayaan din te peg-uli din—diyad e sikandin migbaye te lein ne dalan.

\BibleSectionHeading{Ka buyag ne prupita ne matig-Bitil}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{11}Te seeye ne timpu, due buyag ne prupita ne mig-ugpe diye te Bitil. Nataman, miggendiyaan e sikandin te me anak din ne me lukes wey ingguhuran dan e sikandin meyitenged te langun ne inggimu te prupita ne migpuun te Huda diye te Bitil te seeye ne aldew. Ingguhud dan degma ka langun ne inlalag din ki Hari Hirubuwam.
\verseNumber{12}Ne mig-insaan e sikandan te amey ran, “Hendei sikandin migbaye te miggipanew e sikandin?” Ne impanulu dan e kandin ka dalan ne imbayaan te prupita.
\verseNumber{13}Ne ingkahiyan te prupita ka me anak din, “Sakangi niyu ka asnu.” Ne insakangan dan en iya ka asnu wey mig-untud e ka amey ran.
\verseNumber{14}Inlupug din e ka prupita ne matig-Huda, wey diye din neumeyi sikandin te lebut te uk ne kayu ka migpinnuu. Ne mig-insaan din e ka prupita, “Sikeykew iya ka prupita ne matig-Huda?”
\BibleParagraphStyleP
Ne migtabak sikandin, “Uya, sikeddi iya.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{15}Ne migkahi e ka buyag ne prupita kandin, “Duma ka keddi, wey keen ke pa diye te baley.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{16}Piru migtabak mule ka prupita ne matig-Huda te migkahi, “Kena a egduma keykew, wey kena a eglagpu keykew egkeen wey ke eg-inum naa te weyig kayi te seini ne inged
\verseNumber{17}su impanpanayan a te Magbebaye ne Manama ne kene egkeen wey ke eg-inum naa kayi, wey kena a egpeikulen te dalan ne imbayaan ku te egpeendini.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{18}Ne migkahi e kandin ka prupita ne matig-Bitil, “Sabeka a degma ne prupita iling keykew, wey due sabeka ne panalihan ne insuhu te Magbebaye ne Manama eyew egkahiyan a te igparuma ka diye te baley ku eyew egpakakeen wey egpekeinum ka.” Kunaleg te mig-uubat bes ka buyag ne prupita kandin.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{19}Sikan naa ka migdume en iya ka prupita ne matig-Huda te miglibed diye te baley te buyag ne prupita, wey migkeen wey mig-inum e sikandin.
\verseNumber{20}Ne taheed te egkekeen sikandan, impanengneng te Magbebaye ne Manama ka buyag ne prupita,
\verseNumber{21}wey miglalahan din e ka prupita ne matig-Huda, “Migkahi ka Magbebaye ne Manama te insupak nu sikandin wey ware nu tumana ka insuhu din keykew.
\verseNumber{22}Miglibed ka wey migkeen ka kayi te inged ne impaney-paney te Magbebaye ne Manama keykew ne kene egkaayun ne egkeenan nu. Ne puun due, emun ke egpatey kad e, kene ka iglebeng diye te lebenganan te me kaap-apuan nu.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{23}Te nekeimpus e sikandan ka migkeen wey mig-inum, insakangan e te buyag ne prupita ka asnu eyew eg-unturan te prupita ne matig-Huda ne ingginggat din.
\verseNumber{24}Te egpahundalan e sikandin, insinug-ung e sikandin te liyun wey innimatayan e sikandin. Ne diye de iya te dalan nekeyibat ka lawa rin, ne diye de iya degma migsasindeg ka asnu wey ka liyun te dulug te lawa rin.
\verseNumber{25}Ne due me etew ne miglihad wey nakakita te minatey diye te dalan wey te liyun ne migsasindeg diye te dulug kayi. Migleus e sikandan diye te Bitil, ka inged ne in-ugpaan te buyag ne prupita, wey impangguhud dan e ka nakita ran.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{26}Te nakatahe e ka buyag ne prupita te neyitabu, migkahi e sikandin, “Sika ka prupita ne migsupak te suhu te Magbebaye ne Manama. Sikan naa ka impalusuran sikandin te Magbebaye te liyun eyew eggimatey kandin su sika iya ka inlalag din kandin.”
\verseNumber{27}Ne ingkahiyan din e ka me anak din, “Sakangi niyu ka asnu ne eg-unturan ku.” Ne insakangan dan en iya ka asnu.
\verseNumber{28}Ne miggipanew e sikandin wey nakita rin en iya ka lawa te prupita ne nekeyibat diye te dalan, wey ka asnu wey liyun ne migsasindeg diye te dulug kayi. Ware ma mule keena te liyun ka minatey wey ke inggimatayan naa ka asnu.
\verseNumber{29}Ne inggenat e te buyag ne prupita ka minatey, indulan din seini te asnu wey in-uyan din e te eglibed diye te Bitil eyew egdamahen dan pad human iglebeng.
\verseNumber{30}Nataman, inlebeng din e ka minatey diye te lebenganan te kaap-apuan din, wey migsinehew sikandin wey ka me anak din te migkahi, “Keyid‑u naan de iya ki suled!”
\verseNumber{31}Pegkeimpus te eglebeng, ingkahiyan e te prupita ka me anak din, “Emun ke egpatey ad e, kayi e re nikaniyu ilebeng wey ipewulid niyu ka lawa ku te lawa rin.
\verseNumber{32}Su egkatuman iya ka me guhuren ne impalalag te Magbebaye ne Manama kandin meyitenged te altar diye te Bitil, wey te langun ne me panubaran diye te me bubungan te inged te Samarya.”

\BibleSectionHeading{Ka subla ne dakel ne sale ni Hirubuwam}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{33}Ne minsan pad iling e dutu ka neyitabu, ware inniyuhi te Hari te Israil ne si Hirubuwam ka mareet ne me himu rin. Migpabulus-bulus sikandin ka migpangalam te me talagpanubad puun te langun ne etew eyew egpamakey diye te me panubaran ne diye te me bubungan. Eggimuwen din ne talagpanubad ka minsan hentew ne egkeupian ne egkeyimu ne talagpanubad.
\verseNumber{34}Ne seini ne himu ni Hirubuwam ka egpuunan ne nakasale ka kabuhalan din, wey migpuunan te karereetan wey pegkahuhus te migharian din.

\BibleSectionHeading{Ka pegpatey te anak ni Hirubuwam}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{14}Te seeye ne timpu, migderalu si Abiyas ne anak ni Hari Hirubuwam.
\verseNumber{2}Ne ingkahiyan ni Hirubuwam ka asawa rin, “Hendiye ke pa ubag te Silu ne in-ugpaan ni Ahiyas ne prupita. Sikandin ka migkahi ne sikeddiey ka egkeyimu ne Hari te Israil. Kene ka peila te me etew ne sikeykew ka asawa ku.
\verseNumber{3}Uyani nu sikandin te sapulu ne timman ne paan, me mamun ne mannipis, wey sabeka ne banga ne teneb. Insei nu naa sikandin ke nekey ka egkeyitabu te anak ta, wey eglalahan ka nikandin.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{4}Ne miggendiyad iya ka asawa ni Hirubuwam te baley ni Ahiyas diye te Silu. Kenad e egpakakita si Ahiyas su buyag e amana sikandin.
\verseNumber{5}Piru ingkahiyan e daan te Magbebaye ne Manama si Ahiyas te egginguma ka asawa ni Hirubuwam eyew eg-inse meyitenged te anak dan ne migderalu. Ne ingkahiyan e te Magbebaye si Ahiyas ke nekey ka iglalag din.
\BibleParagraphStyleP
Te nekeume e ka asawa ni Hirubuwam, ware sikandin migpeila ke hentew sikandin.
\verseNumber{6}Piru te pegkarineg ni Ahiyas te dahing te sikalan te asawa ni Hirubuwam te egseled te gumawan, migkahi e sikandin, “Lasud ka. Nakataha a ne sikeykew ka asawa ni Hirubuwam. Mania te kene ka egpeila ne sikeykew sika? Na, due mareet ne igpahuhud te Manama keddi diye te keykew.
\verseNumber{7}Uli kad e wey kahii nu si Hirubuwam te seini ka inlalag kandin te Magbebaye ne Manama, ka Manama te Israil, ‘In-alam ku sikeykew puun te langun ne etew wey inggimu ku sikeykew ne pangulu te keet-etawan ku ne me Israilita.
\verseNumber{8}Inggawi ku ka migharian puun te kabuhalan ni Dabid wey imbehey kud seini keykew. Piru kene ka ne iling te suluhuanen ku ne si Dabid ne migtuman te me suhu ku, wey migpalintutuu keddiey te intiru ne pusung din. Iyan din de inggimu layun ka egpakapahale keddiey.
\verseNumber{9}Subla pad ka sale ne neyimu nu du te sale te nenekewun‑a keykew mighari. Mig-inniyuhan ad e nikeykew, wey migpangimu ke pad iya man‑e te me diyus-diyus wey putew ne me larawan, sikan naa ka nalangetan a keykew.
\verseNumber{10}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{14:10: }1Har 15:29.}Ne puun due, igpasalerep kud te karereetan ka kabuhalan nu wey egpangimatayan kud ka langun ne lukes ne kabuhalan nu, uripen ma wey se kene. Egdereetan kud iya ka kabuhalan nu, iling te egsilaban ne lapek ne ware egkengasame.
\verseNumber{11}Ne egpangeenen te me asu ka langun ne egpamatey diye te siyudad, wey egpangeenen te me manuk-manuk ka egpamatey diye te unayan, su sikeddiey ka Magbebaye ne Manama ka miglalag kayi.’ ”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{12}Ne migpabulus si Ahiyas ka migkahi te asawa ni Hirubuwam, “Ne, uli kad e diye te baley niyu. Ne emun ke egginguma kad e diye te siyudad niyu, egpatey e ka anak nu.
\verseNumber{13}Ne egdamag kandin ka langun ne etew te igkahibang ne balabahan ne migharian te Israil, wey iglebeng e sikandin. Sikandin de ka kabuhalan ni Hirubuwam ne igpakaayad-ayad iglebeng, su sabsabeka rin de te ingkahale te Magbebaye ne Manama te Israil.
\verseNumber{14}Timul pad due, egpaharian te Magbebaye ne Manama ka Israil te Hari ne egdereet te peghari te kabuhalan ni Hirubuwam, wey egkeyitabu e sika kuntee.
\verseNumber{15}Eglegparan te Magbebaye ne Manama ka Israil, wey egpekeiling sikandin te egpakalampes-lampes ne lelasangen diye te weyig. Ne egpaaween din e ka me etew puun kayi te matubung ne tane ne imbehey rin te me kaap-apuan dan. Egmegsuwayen din sikandan taman diye te kewun‑aan te Weyig ne Iyupratis, su in-undulan dan ma ka langet te Magbebaye ne Manama te peggimu ran te me sungkaleg te diyus-diyus ne si Asira.
\verseNumber{16}Eg-inniyuhan e sikandan te Magbebaye ne Manama tenged te me sale ni Hirubuwam ne iyan egpuunan ne nakasale ka me matig-Israil.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{17}Ne mig-uli en iya ka asawa ni Hirubuwam diye te Tirsa. Pegginguma rin de iya te gumawan te baley, migpatey e ka bate.
\verseNumber{18}Ne migdamag ka langun ne Israilita kandin, wey inlebeng dan e sikandin. Ne iling iya rue ka inlalag te Manama ki Ahiyas, ka prupita ne suluhuanen din.

\BibleSectionHeading{Ka pegpatey ni Hirubuwam}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{19}Ne ka duma pad ne neyimu ni Hirubuwam meyitenged te pegpakiggira rin wey te peghari din, nakasulat diye te \BibleCharacterStyleBK{Sulatanan te me Guhuren te me Hari te Israil}.
\verseNumber{20}Daruwa ne pulu wey daruwa (22) ne leg‑un ka peghari ni Hirubuwam. Nataman, migpatey e sikandin wey nekegdume e sikandin te kaap-apuan din, wey si Nadab ne anak din ka migsubal kandin mighari.

\BibleSectionHeading{Ka peghari ni Rihubuwam te Huda}
\BibleSectionCrossReference{(2 Kru. 11:5–12:15)}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{21}Ne mighari degma diye te Huda si Rihubuwam ne anak ni Sulumun. Hep‑at ne pulu wey sabeka (41) ka idad din te neyimu sikandin ne Hari te Huda. Mighari sikandin te sapulu wey pitu (17) ne leg‑un diye te Hirusalim, ka siyudad ne in-alam te Magbebaye ne Manama puun te langun ne kabuhalan ne egpuun te me anak ni Hakub eyew egsimbaan kandin. Egngaranan ki Naama ka iney rin ne Amunihanen.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{22}Ne mareet naan de iya ka inggimu te keet-etawan te Huda diye te Magbebaye ne Manama, wey subla pad ka inggimu ran du te inggimu te me kaap-apuan dan ne nakapeyibelu te Magbebaye ne Manama.
\verseNumber{23}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{14:23: }2Har 17:9-10.}Migpangimu man‑e sikandan te me panubaran diye te me bubungan, wey migpasasindeg sikandan te me pes-ek ne batu wey me sungkaleg te diyus-diyus ne si Asira diye te me bubungan wey diye te diralem te me kayu eyew egsimbeen dan.
\verseNumber{24}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{14:24: }Diy 23:17.}Ne timul pad due, duen pad man‑e me lukes ne egmamelegye te lawa diye te tane. Inggimu te me matig-Huda ka lilinditi naan de iya ne me himu iling te inggimu te keet-etawan ne imparelrel te Magbebaye ne Manama te me Israilita puun te tane dan eyew egpekeugpe kayi ka me Israilita.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{25}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{14:25: }2Kru 12:2-8.}Te igkalalimma ne leg‑un te peghari ni Rihubuwam, inlusuran e ni Sisak ne Hari te Ihiptu ka Hirusalim.
\verseNumber{26}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{14:26: }1Har 10:16-17; 2Kru 9:15-16.}Impanguwa rin ka me karatuan te timplu te Magbebaye, wey te palasyu te Hari. Impanguwa rin ka langun, lagkes ka langun ne me kalasag ne bulawan ne impeyimu ni Sulumun.
\verseNumber{27}Purisu, migpeyimu e man‑e si Hari Rihubuwam te kalasag ne burunsi eyew igliwan te me kalasag, wey imbehey rin seini te me upisyal te me talagtameng te gumawan te palasyu.
\verseNumber{28}Ne tagse eggendiye ka Hari te timplu te Magbebaye, eg-uyanen te me talagbantey rin ka me kalasag wey iglibed dan ded ka kalasag diye te malig‑en ne tinesanan kayi.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{29}Ne ka duma pad ne neyimu ni Hari Rihubuwam, nasulat diye te \BibleCharacterStyleBK{Sulatanan te me Guhuren te me Hari te Huda}.
\verseNumber{30}Te intiru ne timpu te peghari ni Rihubuwam, layun de sikandan egpahiggireey ki Hirubuwam.
\verseNumber{31}Ne migpatey e si Rihubuwam wey nekegdume e sikandin te me kaap-apuan din, wey insabal sikandin diye te Siyudad ni Dabid. Si Naama ka ngaran te iney rin ne Amunihanen. Ne si Abiyas ne anak din ka migsubal kandin mighari.

\BibleSectionHeading{Ka peghari ni Abiyas te Huda}
\BibleSectionCrossReference{(2 Kru. 13:1–14:1)}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{15}Te igkasapulu wey walu (18) ne leg‑un te peghari ni Hirubuwam ne anak ni Nibat diye te Israil, migbunsud e mighari si Abiyas te Huda.
\verseNumber{2}Mighari sikandin te tatelu ne leg‑un diye te Hirusalim. Si Maaka ka iney rin ne anak ni Absalum.
\verseNumber{3}Ne in-ilingan din ded ka sale te amey rin, ware din sabekaa ka pusung din diye te Magbebaye ne Manama rin, kene ne iling te inggimu ni Dabid ne apu din.
\verseNumber{4}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{15:4: }1Har 11:36.}Piru tenged ki Dabid, imbehayan ded si Abiyas te Magbebaye ne Manama rin te anak ne eghari subal kandin wey eggiresen te Hirusalim.
\verseNumber{5}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{15:5: }2Sam 11:1-27.}Su ka inggimu ni Dabid igkeele te Magbebaye ne Manama wey intuman din ka langun ne suhu te Magbebaye ne Manama te intiru ne umul rin, angin e te neyimu rin ki Uriyas ne Hitihanen.
\verseNumber{6}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{15:6: }2Kru 13:3-21.}Ne layun de egpahiggireey ensi Rihubuwam wey si Hirubuwam taman te timpu te peghari ni Abiyas.
\verseNumber{7}Ne ka duma pad ne neyimu ni Abiyas, nakasulat diye te \BibleCharacterStyleBK{Sulatanan te me Guhuren te me Hari te Huda}. Ne nataman migpahiggireey e degma ensi Abiyas wey Hirubuwam.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}Migpatey si Abiyas wey nekegdume e sikandin te me kaap-apuan din, wey insabal diye te Siyudad ni Dabid. Ne si Asa ne anak din ka migsubal kandin mighari.

\BibleSectionHeading{Ka peghari ni Asa te Huda}
\BibleSectionCrossReference{(2 Kru. 14:1-5; 15:16–16:6, 11-14)}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{9}Te igkararuwa ne pulu (20) ne leg‑un te peghari ni Hirubuwam diye te Israil, neyimu e ne Hari si Asa diye te Huda.
\verseNumber{10}Ne mighari sikandin diye te Hirusalim te hep‑at ne pulu wey sabeka (41) ne leg‑un. Apu sikandin ni Maaka, ka malitan ne anak ni Absalum.
\verseNumber{11}Inggimu ni Asa ka igkeele te Magbebaye ne Manama iling te inggimu te apu din ne si Dabid.
\verseNumber{12}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{15:12: }2Kru 15:8-15.}Ne impandeldel rin puun te Huda ka langun ne me lukes ne egmamelegye te lawa diye te me panubaran dan, wey impangawe din ka langun ne diyus-diyus ne impangimu te me kaap-apuan din.
\verseNumber{13}Ne impaawe din degma ka apu din mismu ne si Maaka te pegkarayna, su migpasasindeg ma sikandin te me sungkaleg te diyus-diyus ne si Asira. Impepameled ni Asa ka me diyus-diyus ne sungkaleg wey impasilaban din e seini diye te napu te Kidrun.
\verseNumber{14}Minsan ke ware naamin naawe ka me panubaran diye te me bubungan, insabeka red ni Asa ka pusung din diye te Magbebaye ne Manama rin te intiru ne umul rin.
\verseNumber{15}Ne in-uyan din ka matulus ne kasangkapan ne inggimu rin wey te amey rin diye te timplu te Magbebaye ne Manama lagkes ka pelata, bulawan, wey duma pad ne kasangkapan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{16}Ne layun de egpahireey si Asa ne Hari te Huda wey si Baasa ne Hari te Israil taheed te sikandan pad ka me Hari te Huda wey Israil.
\verseNumber{17}Sabeka ne timpu, inlusuran ni Baasa ne Hari te Israil ka Huda. In-alad ni Baasa te matikang wey makepal ne batu ka siyudad te Rama eyew ware minsan hentew ne egpakalihawang wey egpakaseled diye te inged ni Asa ne Hari te Huda.
\verseNumber{18}Seeye naa ka ingkuwa ni Asa ka langun ne pelata wey bulawan ne nasame diye te timplu te Magbebaye ne Manama wey te palasyu rin. Impeuyan din seini te me suluhuanen din diye ki Bin-Hadad ne Hari te Sirya ne diye mig-ugpe te Damasku, ne anak ni Tabrimun wey apu ni Hisiyun. Impanahaan din si Bin-Hadad te migkahi,
\verseNumber{19}“Eggimu ki te kasabutan ne egpalapihey ki, iling te inggimu te me amey ta. Ne kua nu naa ka impeuyan ku keykew ne pelata wey bulawan eyew igdasag ku keykew. Ne tempuha nud naa ka kasabutan nu ki Baasa ne Hari te Israil eyew eg-awe e sikandin te tane ku.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{20}Ne mig-uyun si Bin-Hadad ki Hari Asa, wey migpeuyan sikandin te me pangulu te sundalu rin ne eglusud te me siyudad te Israil, wey naahew ran ka Iyun, ka Dan, ka Abil-Bit-Maaka, wey ka inged ne marani te Lanew te Galiliya, wey ka intiru ne inged ne sakup te Naptali.
\verseNumber{21}Te pegkarineg dutu ni Baasa, migsanggel e sikandin ka eg-alad te Rama wey miglibed e sikandin diye te Tirsa.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{22}Ne immanduan ni Hari Asa ka langun ne etew te Huda ne egpanguen ka me batu wey me geed ne inggamit ni Baasa diye te Rama. Ne inggamit e degma seeye ni Hari Asa eyew eggimuwen ne matikang, wey makepal ne alad te Giba ne sakup te Binhamin wey Mispa.
\verseNumber{23}Ne ka langun ne neyimu ni Asa, ka langun ne kapanaluwan din, ka meupiya ne me himu rin wey ka me lungsud ne impasasindeg din, nasulat langun diye te \BibleCharacterStyleBK{Sulatanan te me Guhuren te me Hari te Huda}. Piru te nabuyag e sikandin, duen e dalu rin diye te paa.
\verseNumber{24}Ne migpatey e si Asa wey nekegdume e sikandin te me kaap-apuan din, wey insabal e sikandin diye te Siyudad ni Dabid. Ne si Hihusapat ne anak din ka migsubal kandin mighari.

\BibleSectionHeading{Ka peghari ni Nadab te Israil}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{25}Te igkarangeb e ne leg‑un te peghari ni Asa te Huda, neyimu e ne Hari te Israil ka anak ni Hirubuwam ne si Nadab, wey mighari sikandin te daruwa ne leg‑un.
\verseNumber{26}Mareet naan de iya ka inggimu ni Nadab diye te Magbebaye ne Manama—mig-ikul red sikandin te mareet ne hinimuwan te amey rin ne iyan egpuunan ne nakasale ka langun ne Israilita.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{27}Ne si Baasa ne anak ni Ahiyas ne puun te kabuhalan ni Isakar, migplanu mule te mareet ki Nadab. Ne taheed te inlingutan enni Nadab duma te me sundalu rin ka siyudad te Gibitun ne sakup te me Pilistihanen, inggimatayan e sikandin ni Baasa.
\verseNumber{28}Neyitabu seini te igkatelu ne leg‑un te peghari ni Asa diye te Huda. Sikan naa ka mighari e si Baasa diye te Israil subal ki Nadab.
\verseNumber{29}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{15:29: }1Har 14:10.}Te mighari e si Baasa, impangimatayan din e ka langun ne sakup te kabuhalan ni Hirubuwam. Nahule iya sikandan langun iling te impahuhud te Magbebaye ne Manama ki prupita Ahiyas ne matig-Silu.
\verseNumber{30}Neyitabu seini su impasagkilan ma ni Hirubuwam ka Magbebaye ne Manama te Israil tenged te me sale ne inggimu rin ne iyan egpuunan ne nakasale ka me Israilita.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{31}Ne ka duma pad ne neyimu ni Nadab, nakasulat diye te \BibleCharacterStyleBK{Sulatanan te me Guhuren te me Hari te Israil}.
\verseNumber{32}Ne layun de egpahiggireey ensi Asa ne Hari te Huda, wey si Baasa ne Hari te Israil taheed te sikandan pad ka mighari.

\BibleSectionHeading{Ka peghari ni Baasa te Israil}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{33}Te igkatelu e ne leg‑un te peghari ni Asa te Huda, migbunsud e mighari si Baasa ne anak ni Ahiyas te intiru ne Israil. Mighari sikandin te Tirsa te daruwa ne pulu wey hep‑at (24) ne leg‑un.
\verseNumber{34}Ne mareet naan de iya ka inggimu rin diye te Magbebaye ne Manama, mig-ikul red sikandin te mareet ne hinimuwan ni Hirubuwam, wey sikandin ded man‑e ka egpuunan ne nakasale ka me Israilita.
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{16}Ne impanengneng te Magbebaye ne Manama si prupita Hihu ne anak ni Hanani ne eglalahan si Baasa te egkahi,
\verseNumber{2}“Ware karuan nu dengan iling te basak piru in-alam ku wey inggimu ku sikeykew ne pangulu te keet-etawan ku ne me Israilita. Ne kuntee, in-iling kad te mareet ne hinimuwan ni Hirubuwam wey in-alak nud e te sale nu ka keet-etawan ku. Sikan naa ka impeyibelu a nikeykew.
\verseNumber{3}Purisu, egdereetan kud e sikeykew wey ka me kabuhalan nu, iling te inggimu ku te me kabuhalan ni Hirubuwam ne anak ni Nibat.
\verseNumber{4}Ne egpangeenen te me asu ka me sakup te kabuhalan nu ne egpamatey diye te siyudad, wey egpangeenen te me manuk-manuk ka egpamatey diye te unayan.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{5}Ne ka duma pad ne neyimu ni Baasa te peghari din, ka langun ne kapanaluwan din, nakasulat diye te \BibleCharacterStyleBK{Sulatanan te me Guhuren te me Hari te Israil}.
\verseNumber{6}Nataman, migpatey e si Baasa wey nekegdume e sikandin te me kaap-apuan din wey insabal diye te Tirsa. Ne si Ila ne anak din ka migsubal kandin mighari.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{7}Ne duen pad man‑e impanengneng te Magbebaye ne Manama ki Hihu ne prupita meyitenged ki Baasa, wey te me kabuhalan din, tenged te me mareet naan de iya ne inggimu rin diye te Magbebaye ne Manama. Nalangetan pad man‑e sikandin ki Baasa su mig-iling sikandin te mareet ne hinimuwan ni Hirubuwam wey impangimatayan din pad man‑e ka langun ne kabuhalan ni Hirubuwam.

\BibleSectionHeading{Ka peghari ni Ila te Israil}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}Te igkararuwa ne pulu wey hen‑em (26) ne leg‑un te peghari ni Asa diye te Huda, neyimu e ne Hari si Ila diye te Israil. Diye sikandin mig-ugpe te Tirsa, wey mighari sikandin te daruwa ne leg‑un.
\verseNumber{9}Piru si Simri ne sabeka te me kumandir din ne impiyalan te baad te me karwahi rin, migplanu mule te mareet kandin. Sabeka ne aldew, newubug-hubug si Ila diye te baley ni Arsa diye te Tirsa. Si Arsa ka insalihan din te palasyu rin.
\verseNumber{10}Ne migseled e mule si Simri diye te baley wey inggimatayan din e si Ila, wey sikandin e ka migsubal mighari. Neyitabu seini te igkararuwa ne pulu wey pitu (27) ne leg‑un te peghari ni Asa diye te Huda.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{11}Te migbunsud e sikandin mighari, impangimatayan din e ka langun ne kabuhalan ni Baasa. Impangimatayan din degma ka langun ne me karumaan din ne lukes ne egpakasuli kandin wey ka me alukuy rin.
\verseNumber{12}Ne sumale te impahuhud te Magbebaye ne Manama ki prupita Hihu diye ki Baasa, impangimatayan en iya ni Simri ka langun ne kabuhalan ni Baasa.
\verseNumber{13}Neyitabu seini tenged te me sale ni Baasa wey te anak din ne si Ila, ne iyan egpuunan ne nakasale degma ka Israil. Impeyibelu dan ka Magbebaye ne Manama te Israil tenged te me diyus-diyus dan.
\verseNumber{14}Ne ka duma pad ne neyimu ni Ila, nakasulat diye te \BibleCharacterStyleBK{Sulatanan te me Guhuren te me Hari te Israil}.

\BibleSectionHeading{Ka peghari ni Simri te Israil}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{15}Te igkararuwa ne pulu wey pitu (27) ne leg‑un te peghari ni Asa diye te Huda, mighari e si Simri te Israil. Mig-ugpe sikandin diye te Tirsa, piru pitu re sikandin ne aldew ka mighari. Su te seeye ne timpu, inlingutan e te me sundalu te Israil ka siyudad te Gibitun ne nasakup te me Pilistihanen.
\verseNumber{16}Te nanengnengan e te me sundalu te Israil ne planu bes ni Simri ka peggimatey te Hari, inggimu ran e ne Hari te Israil si Umri ne pangulu te me sundalu te seeye ne aldew diye te kampu.
\verseNumber{17}Nataman, mig-awe e si Umri diye te Gibitun wey migtakereg e sikandin duma te me sundalu rin ka eglingut te Tirsa.
\verseNumber{18}Te nakita ni Simri ne naahew e ka siyudad, miggendiyad e sikandin te taliware te palasyu, wey insilaban din e ka palasyu su mig-ehet-ehet e sikandin.
\verseNumber{19}Neyitabu seini tenged te me sale ne inggimu rin. Mareet naan de iya ka inggimu rin diye te Magbebaye ne Manama, wey in-ikul rin ka hinimuwan ni Hirubuwam ne iyan egpuunan ne nakasale ka langun ne Israilita.
\verseNumber{20}Ne ka duma pad ne neyimu ni Simri, lagkes ka mareet ne planu ne inggimu rin, nakasulat diye te \BibleCharacterStyleBK{Sulatanan te me Guhuren te me Hari te Israil}.

\BibleSectionHeading{Ka peghari ni Umri te Israil}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{21}Te seeye ne timpu, nabaad te daruwa ka me etew te Israil: ka sabeka ne baad egkeupian ne si Tibni ne anak ni Ginat ka egkeyimu ne Hari, wey ka sabeka ne baad uyun ki Umri.
\verseNumber{22}Piru natalu iya te me etew ne mig-uyun ki Umri ka me etew ne mig-uyun ki Tibni—napatey si Tibni wey iyan neyimu ne Hari si Umri.
\verseNumber{23}Te igkatatelu ne pulu wey sabeka (31) ne leg‑un te peghari ni Asa te Huda, neyimu e ne Hari si Umri te Israil, wey mighari sikandin te sapulu wey daruwa (12) ne leg‑un. Mighari sikandin diye te Tirsa te hen‑em ne leg‑un.
\verseNumber{24}Nataman, imbeli rin e ka bubungan te Samarya diye ki Simir te hen‑em ne pulu wey walu (68) ne kilu ne pelata. Ne miggimu e sikandin te siyudad diye ne in-alad te matikang wey makepal ne batu, wey ingaranan din te Samarya, puun te ngaran ni Simir, ka imbeliyan din te bubungan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{25}Ne mareet naan de iya ka inggimu ni Umri diye te Magbebaye ne Manama—kene iya egkeilingan ka mareet ne neyimu rin te nenekewun‑a kandin mighari.
\verseNumber{26}In-ilingan din ded ka mareet ne me hinimuwan ni Hirubuwam ne iyan egpuunan ne nakasale ka me Israilita. Impasagkilan din ded iya ka Magbebaye ne Manama ne egkalangetan te me diyus-diyus dan.
\verseNumber{27}Ne ka duma pad ne neyimu ni Umri, wey langun ne kapanaluwan din, nakasulat diye te \BibleCharacterStyleBK{Sulatanan te me Guhuren te me Hari te Israil}.
\verseNumber{28}Nataman, migpatey e si Umri wey nekegdume e sikandin te me kaap-apuan din wey insabal diye te Samarya. Ne si Ahab ne anak din ka migsubal kandin mighari.

\BibleSectionHeading{Ka peghari ni Ahab te Israil}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{29}Te igkatatelu wey walu (38) ne leg‑un te peghari ni Asa diye te Huda, migbunsud e mighari si Ahab ne anak ni Umri diye te Israil, wey mighari sikandin diye te Samarya te daruwa ne pulu wey daruwa (22) ne leg‑un.
\verseNumber{30}Ne mareet ka inggimu ni Ahab diye te Magbebaye ne Manama du te nenekewun‑a kandin mighari.
\verseNumber{31}Warad iya sikandin migduwa-ruwa ka mig-iling ki Hirubuwam ne amana ne makasesale: in-asawa rin pad man‑e si Hisibil, ka anak ni Hari Itbaal ne Hari te Sidunihanen, wey migpamakey, wey migsimba ki Baal.
\verseNumber{32}Ne migpeyimu sikandin te timplu wey panubaran para ki Baal diye te Samarya.
\verseNumber{33}Migpasasindeg man‑e sikandin te sungkaleg te diyus-diyus ne si Asira. Subla pad ka neyimu ni Ahab ne nakapeyibelu te Magbebaye ne Manama te Israil du te langun ne nekewun‑a kandin mighari te Israil.
\verseNumber{34}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{16:34: }Huswi 6:26.}Te timpu te peghari ni Ahab te Israil, due degma etew ne matig-Bitil ne egngaranan ki Hil ne migpasasindeg te inged te Hiriku. Te neimpusan din e ka pabunsuran te Hiriku, migpatey e ka panganey ne anak din ne si Abiham. Te impasasindeg din e ka me gumawan, migpatey e degma ka igkalitan ne anak din ne si Sigub. Neyitabu seini se langun su seini iya ka impalalag te Magbebaye ne Manama ki Huswi ne anak ni Nun.

\BibleSectionHeading{Ka pegtagne ni Ilyas te egginguma ne gulabung}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{17}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{17:1: }San 5:17.}Due sabeka ne prupita ne egngaranan ki Ilyas ne matig-Tisbi ne sakup te Gilyad. Ne ingkahiyan din si Hari Ahab, “Igsaad ku keykew te ngaran te Magbebaye, ka manekal ne Manama te Israil ne impamakey ku, ne ware demmug wey ke uran naa ne egginguma te tatelu ne leg‑un angin e ke egpeuranen ku.”
\verseNumber{2}Ne impanengneng si Ilyas te Magbebaye ne Manama,
\verseNumber{3}“Awe kad e kayi wey hendiye kad te igsile. Heles ka diye te beuhan te Kirit, dapit te igsile te Hurdan.
\verseNumber{4}Ne diye ka angey te eg-inumen nu te beuhan wey egsuhuen ku ka me uwak eyew egdulung keykew te pegkeen diye.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{5}Ne intuman en iya ni Ilyas ka inlalag kandin te Magbebaye ne Manama. Miggendiyad e sikandin te beuhan te Kirit, wey diyad e sikandin mig-ugpe.
\verseNumber{6}Ne ka me uwak ka egdulung kandin te paan wey ngalap tagse maselem wey maapun. Ne diyad iya sikandin mig-inum te beuhan.
\verseNumber{7}Nataman, neetiyan e ka beuhan su ware man e mig-uran.

\BibleSectionHeading{Si Ilyas wey ka balu ne matig-Saripat}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}Ne impanengneng te Magbebaye ne Manama si Ilyas,
\verseNumber{9}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{17:9: }Luk 4:25-26.}“Hendiye ka te inged te Saripat ne marani te Sidun, wey diye ka ugpe. Duen e insuhu ku ne balu ne mig-ugpe diye eyew egbehey keykew te pegkeen.”
\verseNumber{10}Ne miggendiyad en iya si Ilyas te Saripat. Te egpalinggume e sikandin diye te gumawan te siyudad, nakakita sikandin te balu ne egpangayu. Ne in-umew e ni Ilyas ka balu te migkahi, “Uyani e pa ubag te deisek ne weyig eyew egpekeinum a.”
\verseNumber{11}Te eg-angey e ka balu te weyig, in-umew e man‑e sikandin ni Ilyas, “Lagkesi nu ubag te deisek ne paan.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{12}Ne migtabak ka balu, “Nakanengneng ka manekal ne Magbebaye ne Manama nu ne wara a nekeyilutu te paan. Duen naan de ubag senge-kemkem ne harina ku diye te banga, wey deisek ne mentika te ulibu diye te gerepun. Sikan naa ka migpangayu a eyew eggilutuen ku seini para kanami te talaanak, eyew egpakakeen key te kene key pad egpatey.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{13}Ne ingkahiyan sikandin ni Ilyas, “Kene ka kalaggew, hendiye kad e wey himuwa nud ka inlalag nu. Piru hilutui e pa ubag hun-eyi te deisek ne paan wey uyana nu kayi, wey hilutua nud e ka same para kaniyu.
\verseNumber{14}Su seini ka inlalag te Magbebaye ne Manama, ka Manama te Israil, ‘Kene egkaaminan te harina wey mentika ka me tahuanan nu taman te aldew ne egpeuranan kud e man‑e ka kalibutan, wey egpanubu e man‑e ka me pinamula.’ ”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{15}Ne miggipanew e ka balu wey inggimu rin e ka inlalag ni Ilyas. Ne mananey iya naamini te egkakeen si Ilyas, ka balu wey ka anak din.
\verseNumber{16}Ne iling iya te inlalag te Magbebaye ne Manama ki Ilyas, ware iya naamin ka harina wey ka mentika diye te me tahuanan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{17}Ne peglihad te pila ne aldew, migderalu ka anak te balu wey masumpit naan de iya ka bate, wey migpatey en iya.
\verseNumber{18}Ne ingkahiyan te balu si Ilyas, “Etew te Manama, mania te inggimu nu seini keddi? Iyan nu bes inggendini eyew igpasuman-suman keddiey ka me sale ku, wey eyew eggimatayan ka anak ku?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{19}Ne ingkahiyan e ni Ilyas ka balu te egkuen din ka lawa te bate. Ne ingkuwa rin en iya seini puun te iney, wey in-uyan din e diye te sinabeng ne in-ugpaan din diye te dibabew, wey impeyibat din e diye te hibatanan din.
\verseNumber{20}Ne migsinehew si Ilyas diye te Magbebaye ne Manama te migkahi, “He Magbebaye ne Manama ku, mania te impeuyanan nu pad te karereetan seini se balu ne impamaneyikan ku, pinaahi te peggimatey nu te anak din?”
\verseNumber{21}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{17:21: }2Har 4:34-35.}Ne inlangkeban din ka bate te katatelu, wey migsinehew sikandin diye te Magbebaye ne Manama te migkahi, “He Magbebaye ne Manama ku, uyaha nu ubag ka seini ne bate!”
\verseNumber{22}Ne intabak te Magbebaye ne Manama ka peg-ampu ni Ilyas, wey neuyag en iya man‑e ka bate.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{23}Ne in-enew e ni Ilyas ka bate, wey in-uyan din e seini te egpamaneug te haheran palibed diye te iney rin, wey inggkahiyan din e ka iney, “Pitawa nu, neuyag e ka anak nu!”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{24}Ne migkahiyan te balu si Ilyas, “Nanengnengan kud e kuntee ne etew ka iya te Manama, wey malehet iya ka impalalag keykew te Magbebaye ne Manama!”

\BibleSectionHeading{Si Ilyas wey ka me prupita ni Baal}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{18}Te igkatatelu e ne leg‑un te gulabung, impanengneng te Magbebaye ne Manama si Ilyas, “Hipanew ka, wey pakita ka ki Hari Ahab su egpeuranen kud e.”
\verseNumber{2}Ne miggendiyad en iya si Ilyas ki Ahab.
\BibleParagraphStyleP
Te seeye ne timpu, mangune-kune e ka bitil diye te Samarya,
\verseNumber{3}sikan naa ka impeumew ni Ahab si Ubadiyas, ka impiyalan din te palasyu. Amana ne matinumanen si Ubadiyas te Magbebaye ne Manama.
\verseNumber{4}Te ware pad migpangimatey si Hisibil ne asawa ni Ahab te me prupita te Magbebaye ne Manama, indume e ni Ubadiyas ka sabeka ne gatus (100) ne me prupita, wey inggeles din e sikandan diye te daruwa ne sulung, tiglalimma ne pulu (50) te tagse sulung, wey imbehayan din sikandan te egkakeen wey weyig.
\verseNumber{5}Ne ingkahiyan ni Ahab si Ubadiyas, “Eggipanew ki wey egpitawen ta ka langun ne sebseb wey me napu te inged ta, kema ke egpakakita ki te me hilamunen eyew kene ded egpatey te gutas ka me kudde wey ka me mula,\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{18:5 }Sabeka seini ne ayam ne anak te lukes ne asnu wey beyan ne kudde.} wey kema ke kenad ne keilangan ne egpangimatayan ka me mananap.”
\verseNumber{6}Sikan naa ka migpasabutey e sikandan ke hendei sikandan egbaye ka egpamitew. Nataman migpasuwayey e sikandan—mig-ikul si Ahab te sabeka ne dalan ka misabsabeka, wey mig-ikul degma si Ubadiyas te lein ne dalan ka migpasabsabeka.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{7}Te diyad e si Ubadiyas te dalan, nasinug-ung din e si Ilyas. Nekeila sikandin ki Ilyas, wey mig-usengul sikandin diye te tangkaan ni Iliyas wey migkahi, “Sikeykew iya seini, Ahalen Ilyas?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}Ne migtabak si Ilyas, “Uya, sikeddiey iya. Hendiye ka te ahalen nu wey lalahi nu sikandin te nakalibed ad e.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{9}Ne migtabak si Ubadiyas, “Ahalen, nekey‑a ka neyimu ku ne sale te igbehey ad e nikeykew ki Ahab, eyew eggimatayan ad nikandin?
\verseNumber{10}Eglalahan ku sikeykew te malehet diye te tangkaan te manekal ne Magbebaye ne Manama nu, ne ware inged wey migharian ne ware pabayei te ahalen ku te etew rin eyew egpamitew keykew. Ne emun ke egkahi ka me pangulu te inged ne ware ka diye te inged dan, egpasaaren sikandan ni Ahab ne kene ka iya nikandin egkakita diye.
\verseNumber{11}Ne kuntee, egsuhuen a nikeykew ne egkahiyan ka ahalen ku te kayi kad e?
\verseNumber{12}Ne etuwey iyug-iyug ku re ne eg-uyanen kad te Panisingan te Magbebaye ne Manama diye te inged ne ware ku nataheyi, wey kene kad egkiteen ni Ahab te egkapangguhuran kud sikandin, eggimatayan a iya nikandin. Nakanengneng ka ne amana a ne matinumanen ne egpamakey te Magbebaye puun te bate e pad.
\verseNumber{13}Ware ke bes nakanengneng te inggimu ku te sabeka ne gatus (100) ne prupita te Magbebaye ne Manama, te egpangimatayan e perem sikandan ni Hisibil? Inggeles ku sikandan te daruwa ne sulung—tiglalimma ne pulu (50) ka tagse sulung wey impakeen ku sikandan.
\verseNumber{14}Ne mania te egsuhuen ad e nikeykew eyew eglalahan ka ahalen ku te kayi kad e? Eggimatayan a iya nikandin!”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{15}Ne migtabak si Ilyas, “Igpahunlibet ku te manekal wey Amana ne Maresen ne Magbebaye ne Manama ne impamakey ku, ne egpakita a iya kandin kuntee.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{16}Ne miggendiyad en iya si Ubadiyas ki Hari Ahab wey ingkahiyan din e te due si Ilyas. Ne miglihawang e si Ahab eyew egsinug-ung ki Ilyas.
\verseNumber{17}Te nakite e ni Ahab si Ilyas, migbalbalukan e sikandin, “Sikeykew iya seini ka talagsamuk te Israil?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{18}Ne migtabak si Ilyas, “Kene ne sikeddiey ka talagsamuk te Israil, ke kene sikeykew wey ka me kabuhalan te amey nu. Ware niyu tumana ka me suhu te Magbebaye ne Manama, su migpamakey kew te me larawan te diyus-diyus ne si Baal.
\verseNumber{19}Ne kuntee, ipalibulung nu ka langun ne Israilita diye te Bubungan te Karmil, wey dumaa nu ka hep‑at ne gatus wey lalimma ne pulu (450) ne me prupita ni Baal, wey ka hep‑at ne gatus (400) ne me prupita te diyus-diyus ne si Asira ne imbulihan ni Rayna Hisibil.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{20}Ne impeumew en iya ni Ahab ka langun ne Israilita wey inlibulung din e ka me prupita diye te Bubungan te Karmil.
\verseNumber{21}Ne migparani si Ilyas te langun ne etew wey migkahi, “Ken‑u kew pad egpakasuman-suman te kene egkaayun ne egdaruween ka suman-suman ta? Ke iyan iya Manama ka Magbebaye ne Manama, simbaa niyu sikandin. Piru ke si Baal ka Manama, simbaa niyu sikandin!” Piru warad iya migmanlelalag ka me etew.
\verseNumber{22}Ne migkahi si Ilyas kandan, “Sikeddiey re iya, sikeddiey naan de iya ka nasame ne prupita te Magbebaye ne Manama, piru hep‑at ne gatus wey lalimma ne pulu (450) ka me prupita ni Baal.
\verseNumber{23}Uyani key nikaniyu te daruwa ne turu ne baka, wey paalama niyu ka me prupita ni Baal te sabeka eyew igpanubad dan. Egpanggupalen dan seini wey ig-ampew te me kayu diye te altar dan. Piru kene dan seini egtemehan. Ne iling ded degma ka eggimuwen ku te sabeka ne turu.
\verseNumber{24}Eg-ampu ka me prupita ni Baal te diyus-diyus dan, wey eg-ampu a degma te Magbebaye ne Manama. Ka egtabak ne egpeuyan te hapuy, sikandin iya ka malehet ne Manama.”
\BibleParagraphStyleP
Ne migmanguleyi e ka me etew ne mig-uyun.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{25}Ne ingkahiyan ni Ilyas ka me prupita ni Baal, “Puun su masulug niyu ma, hun‑a kew e alam te sabeka ne turu wey andama niyud e seini. Ampu kew te diyus-diyus niyu, piru kene niyu temehi ka me kayu.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{26}Ne mig-alam en iya sikandan te sabeka ne turu ne imbehey kandan. In-andam dan seini wey mig-ampu e sikandan ki Baal puun te maselem taman te meudtu ka migkahi, “He Baal, tabaka key ubag nikeykew!” Egmanesayew sikandan ka egmanlingut-lingut te altar ne inggimu ran, piru warad iya migtabak kandan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{27}Te meudtu e, migbunsud e si Ilyas ka egdali-di kandan ne migkahi, “Tamtamani niyu pa te eg-ampu! Manama buwa ma iya si Baal, kema ke duen de insuman-suman din, wey kema ke mig-indes pad sikandin, wey kema ke migleug-leug pad sikandin wey ke nakalipereng naa, wey keilangan ne egpukawen niyu!”
\verseNumber{28}Ne migtamtamanan pad iya te me prupita ka peg-ampu dan, wey impamalian dan ka me lawa ran te me ilab wey me gepes sumale te tuluuwen dan taman te egmanihis e ka langesa.
\verseNumber{29}Ne taman te maapun e seini ne migpabulus-bulus de due sikandan ka egpangumew te manama ran, taman te timpu e te pegpanubad te egkasagkup. Piru warad iya narineg dan ne laheng ne migtabak kandan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{30}Nataman, ingkahiyan e ni Ilyas ka me etew, “Parani kew keddi.” Ne migparani en iya ka me etew kandin, wey in-ay-ayaran din e ka nahuhus ne altar te Magbebaye ne Manama.
\verseNumber{31}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{18:31: }Hin 32:28; 35:10.}Migkuwa si Ilyas te sapulu wey daruwa (12) ne batu, sumale te kasulug te me kabuhalan ne egpuun te me anak ni Hakub, ka etew ne impanengneng te Magbebaye ne Manama ne egngaranan te Israil.
\verseNumber{32}Ne inggimu rin e ne altar ka me batu para te Magbebaye ne Manama, wey inlingutan din seini te egkanal te eleg ne egkatahuan te hep‑at ne gelun ne weyig.
\verseNumber{33}Ne impanguntud din e ka me kayu diye te altar, impanggupal din ka turu wey impangampew rin e te me kayu. Ne ingkahiyan din e ka me etew, “Hipenua niyu te weyig ka hep‑at ne banga wey itisi niyu ka igpanubad wey ka me kayu.” Ne in-itisan dan en iya.
\verseNumber{34}Ne migkahi e man‑e si Ilyas, “Abayi niyu pa itisi.” Ne in-itisan dan en iya man‑e. Ne migkahi pad iya man‑e sikandin, “Abayi niyu pa man‑e itisi.” Ne in-itisan dan en iya man‑e.
\verseNumber{35}Ne napenu e ka kanal wey migpanulayas e ka weyig ne nakalingut te altar.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{36}Te timpu e te pegpanubad te egkasagkup, migparani e si Ilyas te altar wey mig-ampu e sikandin ne migkahi, “He Magbebaye ne Manama, ka Manama ni Abraham, ni Isaak, wey ni Hakub, pamaleheti nu kuntee ne sikeykew ka Manama te Israil, ne sikeddi ka suluhuanen nu, wey inggimu ku ka langun puun su insuhu a nikeykew.
\verseNumber{37}Tabaka a ubag nikeykew Magbebaye ne Manama, eyew egpakanengneng seini se me etew ne sikeykew iya ka Magbebaye ne Manama, wey egpaliberen nud sikandan diye te keykew.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{38}Ne sahuhune ne migpeuyan ka Magbebaye ne Manama te hapuy, wey natutung e ka impanubad, ka me kayu, ka me batu, wey ka me abu, wey apil pad iya nammara ka kanal.
\verseNumber{39}Te nakita seini te me etew, miglangkeb e sikandan ka migmanguleyi te migkahi, “Ka Magbebaye ne Manama, iyan iya Manama! Sikandin de iya ka Manama!”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{40}Ne insuhu e sikandan ni Ilyas te migkahi, “Pandakepa niyu ka me prupita ni Baal! Kene niyu tuhuti ne due egpakapallahuy kandan minsan sabeka!” Ne impandakep en iya te me etew ka langun ne prupita, wey in-uyan e sikandan ni Ilyas diye te beuhan te Kisun, wey impangimatayan din e sikandan diye.

\BibleSectionHeading{Ka katammanan te gulabung}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{41}Ne ingkahiyan e ni Ilyas si Hari Ahab, “Takereg kad e, keen ka wey inum ka su egkarineg kud ka lehes te makeseg ne uran.”
\verseNumber{42}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{18:42-45: }San 5:18.}Te miggendiyad en iya si Ahab eyew egkeen, migtakereg e si Ilyas diye te puntul te Bubungan te Karmil. Ne diye, migpanimbuel e sikandin ka mig-usengul te me buel din.
\verseNumber{43}Ne migkahiyan din ka suluhuanen din, “Takereg ke pa ubag wey pantew ka diye te dahat.”
\BibleParagraphStyleP
Ne migtakereg en iya ka suluhuanen din. Ne miglibed e sikandin wey migkahi, “Ware ma nakita ku diye te dahat.” Ne kapapitu sikandin palibera ni Ilyas eyew egpantew diye te dahat.
\verseNumber{44}Te igkapitu rin e te eglibed ingkahiyan din si Ilyas, “Nakakita a te gapun ne miglepew diye te ampew te dahat ne iling de iya karakel te belad te etew.”
\BibleParagraphStyleP
Ne insuhu e ni Ilyas ka suluhuanen din, “Hendiye ka ki Hari Ahab wey peuntura nud e sikandin te karwahi rin. Peulia nud sikandin te kene pad egkasapenan te uran.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{45}Te nalingen-ngen de iya, kenad egkakita ka langit te makepal ne kibel. Ne migpangalamag e, wey miglugsu e ka dakel ne uran. Ne mig-untud e si Ahab te karwahi rin ka eglibed diye te Hisril.
\verseNumber{46}Ne imbehayan si Ilyas te Magbebaye ne Manama te geem—inlunsen din ka hinabel rin taman te liwaraan wey intetabed din, wey migpallahuy e sikandin. Ne nekewun‑a pad sikandin te karwahi ni Ahab ka migpallahuy peendiye te gumawan te Hisril.

\BibleSectionHeading{Ka peggendiye ni Ilyas te Bubungan ne Sinay}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{19}Te nekeuli e si Hari Ahab, ingguhuran din e ka asawa rin ne si Hisibil te langun ne inggimu ni Ilyas, wey ke immenu rin te egpangimatey ka langun ne prupita.
\verseNumber{2}Sikan naa ka impanahaan e ni Hisibil si Ilyas te migkahi, “Eggimatayan a te me manama ke kene ku eggimuwen kaaselem keykew ka inggimu nu te me prupita.”
\verseNumber{3}Ne naaldek e si Ilyas wey miggendiyad e sikandin te Birsiba ne sakup te Huda, duma te suluhuanen din.
\BibleParagraphStyleP
Ne inggaat din e diye ka suluhuanen din.
\verseNumber{4}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{19:4: }Hun 4:3.}Ne migpabulus e sikandin miggipanew ka sabsabeka te intiru ne aldew peendiye te disirtu. Ne migpinnuu pad sikandin diye te diralem te kayu, wey mig-ampu ne egkeupian e sikandin ne egpatey. Ne migkahi sikandin, “Magbebaye ne Manama, eleg e ubag. Angaya ad nikeykew, egkeupian ad ne egpatey iling te me apu ku!”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{5}Ne miggibat e sikandin diye te diralem te kayu wey nakalipereng e. Nataman, sahuhune ne due panalihan te Manama ne migpukew kandin wey migkahi, “Enew kad wey keen ke pa.”
\verseNumber{6}Migpanil-ap-sil-ap sikandin wey nakita rin e ka paan ne inggilutu wey ka sengegerepun ne weyig dapit te egke-ulunan din. Ne migkeen e sikandin wey mig-inum, wey miggibat e man‑e sikandin.
\verseNumber{7}Ne miglibed e man‑e ka panalihan te Manama wey impukew e man‑e sikandin te migkahi, “Enew kad wey keen ke pa, su mariyu pad amana ka eggendiyaan nu.”
\verseNumber{8}Ne mig-enew e man‑e si Ilyas, wey migkeen wey mig-inum e sikandin. Ne migmanekal e sikandin tenged te ingkeen din, wey miggipanew e sikandin te hep‑at ne pulu (40) ne aldew peendiye te Bubungan ne Sinay, ka bubungan te Manama.
\verseNumber{9}Ne nekeume e sikandin diye te sulung wey diyad en iya sikandin miggirehe.
\BibleParagraphStyleP
Ne impanengneng sikandin te Magbebaye ne Manama wey migkahiyan, “Ilyas, nekey‑a ka eggimuwen nu kayi?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{10}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{19:10-14: }Rum 11:3.}Ne migtabak si Ilyas, “Sikeykew re iya ka impamakey ku, he Amana ne Maresen ne Magbebaye ne Manama. Piru ware tumana te me Israilita ka kasabutan nu kandan. Immangguhus dan ka me altar nu, wey impangimatayan dan ka langun ne me prupita nu. Sikeddiey naan de iya ka nasame, wey egpamitawen ad e nikandan kuntee eyew eggimatayan ad degma.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{11}Ne migkahiyan sikandin te Magbebaye ne Manama, “Lihawang ka wey sasindeg ka kayi te tangkaan ku, kayi te puntul te bubungan.” Ne miglihad e ka Magbebaye ne Manama, wey migpangalamag te meemen. Ne nenaperi ka me bubungan wey nenallupet ka me batu, piru ware diye te kalamag ka Magbebaye ne Manama. Peg-engked te kalamag, miglilinug e piru ware diye te linug ka Magbebaye ne Manama.
\verseNumber{12}Peg-engked te linug, duen e hapuy, piru ware diye te hapuy ka Magbebaye ne Manama. Peg-engked te hapuy, duen e meyimulung ne laheng.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{13}Te pegkarineg ni Ilyas dutu, imbunbunan din ka ulaula rin te ingkukuyumbu rin ne manggad. Miglihawang sikandin wey migsasindeg diye te lihawangan te sulung. Ne due laheng ne narineg din ne migkahi, “Ilyas, nekey‑a ka eggimuwen nu kayi?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{14}Ne migtabak si Ilyas, “Sikeykew re iya ka impamakey ku, he Amana ne Maresen ne Magbebaye ne Manama. Piru ware tumana te me Israilita ka kasabutan nu kandan. Immangguhus dan ka me altar nu, wey impangimatayan dan ka langun ne me prupita nu. Sikeddiey naan de iya ka nasame, wey egpamitawen ad e nikandan kuntee eyew eggimatayan ad degma.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{15}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{19:15: }2Har 8:7-13.}Ne migkahiyan sikandin te Magbebaye ne Manama, “Libed ka diye te imbaye nu, wey hendiye ka te disirtu, marani te Damasku. Ne emun ke diye kad e, itisi nu te lana ka ulu ni Hasail palinneu ne eghari e sikandin te Sirya.
\verseNumber{16}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{19:16: }2Har 9:1-6.}Itisi nu degma ka ulu ni Hihu ne apu ni Nimsi palinneu ne eghari e sikandin te Israil, wey ni Ilisyu ne anak ni Sapat ne matig-Abil-Mihula te egsubal keykew ne prupita.
\verseNumber{17}Ne ka egpakapallahuy te kampilan ni Hasail, eggimatayan ni Hihu; ka egpakapallahuy te kampilan ni Hihu, eggimatayan degma ni Ilisyu.
\verseNumber{18}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{19:18: }Rum 11:4.}Piru egsameen ku ka pitu ne libu (7,000) ne me etew te Israil ne ware migsimba te diyus-diyus ne si Baal wey ke miggarek naa te larawan kayi.”

\BibleSectionHeading{Ka peg-alam te Manama ki Ilisyu}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{19}Sikan naa ka miggipanew e si Ilyas wey nakita rin e si Ilisyu ne anak ni Sapat ka egdaru wey ka sapulu wey sabeka (11) ne me duma rin. Naatul sikandan te naatag ne me baka ne igdaru, wey namewuriyan naa si Ilisyu ka egdaru. Migsapihu si Ilyas ki Ilisyu wey insaluub din e kandin ka ingkukuyumbu din ne manggad.\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{19:19 }wey insaluub din e kandin ka ingkukuyumbu: iyan igpasabut due ne si Ilisyu ka egliwan ki Ilyas isip prupita te Manama.}
\verseNumber{20}Ne in-engkeran e ni Ilisyu ka me baka rin, inlupug din si Ilyas wey migkahi, “Kaayun ne egpamare e pad ubag te iney ku wey amey ku, wey egduma ad e keykew?”
\BibleParagraphStyleP
Ne migtabak si Ilyas kandin, “Hendiye kad iya, piru sumsumana nu ka inggimu ku keykew.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{21}Ne inliberan e ni Ilisyu ka me baka rin; impangimatayan din e seini wey impangilutu din e. Iyan din en iya impanemeg ka me yuggu te me baka. Ne impamehey rin e te me etew ka ngalap wey impangeen dan e seini. Nataman, migdume e si Ilisyu ki Ilyas wey neyimu e sikandin ne suluhuanen ni Ilyas.

\BibleSectionHeading{Ka peglusud ni Bin-Hadad te Israil}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{20}Ne inlibulung ni Bin-Hadad ne Hari te Sirya ka langun te sundalu rin eyew egpakiggira. Indumaan sikandan te tatelu ne pulu wey daruwa (32) ne Hari duma te me kudde wey me karwahi ran. Inlingutan dan ka Samarya wey inlusuran dan seini.
\verseNumber{2}Ne due me etew ne impeendiye ni Bin-Hadad te siyudad te Samarya eyew egpakahiyan si Ahab ne Hari te Israil, “Igkeupii ni Hari Bin-Hadad ne
\verseNumber{3}igbehey nud kandin ka pelata wey bulawan nu, ka me mateles ne asawa nu wey ka me anak nu.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{4}Ne migtabak si Ahab, “Kahii niyu ka ahalen ku ne si Hari Bin-Hadad ne kandin en iya ka langun ne karatuan ku lagkes e ka umul ku.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{5}Nataman, migsuhu e man‑e si Bin-Hadad te me etew rin peendiye ki Ahab wey impakahiyan din sikandin, “Migkahiyan kud e sikeykew te ibehey nud keddi ka pelata wey bulawan nu, ka me asawa nu wey ka me anak nu.
\verseNumber{6}Piru igpeenduen ku kaaselem te keykew ka me suluhuanen ku te iling ded ne uras, eyew egpamitew diye te palasyu nu wey diye te me baley te upisyal nu. Ne egmanguyanen dan ka minsan nekey ne igkeupii ran.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{7}Ne impeumew e ni Hari Ahab ka langun ne igbuyag te Israil wey migkahiyan din sikandan, “Pitawa niyu ka seini ne etew, egkeupian iya te gubut. Impakahiyan a nikandin te egkuen din e ka me asawa ku wey ka me anak ku, ka pelata wey ka bulawan ku, wey mig-uyun a iya te imbuyu din.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}Piru migkahiyan sikandin te langun ne igbuyag wey te langun ne etew, “Kene ka pammineg kandin!”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{9}Sikan naa ka migkahiyan din e ka me suluhuanen ni Bin-Hadad, “Kahii niyu ka ahalen ku ne Hari ne eg-uyun a te hun‑a ne igkeupii rin, piru kena a eg-uyun te igkarangeb.”
\BibleParagraphStyleP
Ne miglibed e ka me suluhuanen ni Bin-Hadad wey ingkahiyan dan e sikandin te impanaha ni Ahab kandan.
\verseNumber{10}Ne migpanahe e man‑e si Bin-Hadad te migkahi, “Egtamtamanan a eglegpari te me manama ke kene egkahuhus egkatamtamani te me sundalu ku ka Samarya eyew warad iya egkasame minsan senge-kemkem dan naan de.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{11}Ne migtabak ka Hari te Israil, “Kahii nu si Hari Bin-Hadad ne ka malehet ne sundalu, kene egpaambug te kene pad egkapenga ka pegpakiggira.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{12}Nekeuma ki Bin-Hadad ka lalag ni Ahab te sasangan sikandin ne eg-iinum duma te me Hari diye te me leeb dan. Pegkarineg din dutu, impataggel rin e ka me sundalu rin eyew eglusud te siyudad. Ne migtaggel en iya sikandan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{13}Ne due sabeka ne prupita ne migparani wey migpanengneng ki Hari Ahab te inlalag te Magbebaye ne Manama kandin ne miggenendue, “Kene ka kaaldek due te susuluhi ne me sundalu, su te seini ne aldew egpepanaluwen ku sikeykew kandan, wey eyew egkatahaan nu ne sikeddiey ka Magbebaye ne Manama.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{14}Ne mig-inse si Ahab ne migkahi, “Hentew ka egpangulu te eglusud?”
\BibleParagraphStyleP
Ne migtabak ka prupita, “Migkahi ka Magbebaye, te sika se egkankanakan pad ne me sundalu ne sakup te me gubirnadur ne diye te me distritu.”
\BibleParagraphStyleP
Ne mig-inse e man‑e si Ahab ne migkahi, “Piru hentew ka eggun‑a eglusud?”
\BibleParagraphStyleP
Ne migtabak e man‑e ka prupita, “Sikeykew!”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{15}Ne inlibulung e ni Ahab ka daruwa ne gatus wey tatelu ne pulu wey daruwa (232) ne egkankanakan pad ne me sundalu, wey ka pitu ne libu (7,000) ne me sundalu te Israil.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{16}Te meudtu e, migbunsud e sikandan miglusud te sasangan pad ne egmangiinum diye te me leeb ensi Bin-Hadad wey ka tatelu ne pulu wey daruwa (32) ne Hari ne miglapig kandin.
\verseNumber{17}Miggun‑a miglusud ka egkankanakan pad ne me sundalu. Ne ka me sundalu ne impasisilib ni Bin-Hadad migkahi kandin, “Due me sundalu ne egpeendini puun te Samarya.”
\verseNumber{18}Ne insuhu e ni Bin-Hadad ka me etew rin, “Keupianan ma wey ke gira ka innendini ran, dakepa niyu sikandan.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{19}Ne iyan miggun‑a miglusud ka egkankanakan pad ne me sundalu, wey migsinundul kandan ka me sundalu te Israil.
\verseNumber{20}Ne tagse sabeka kandan nekeyimatey te tigsalimbeka ne etew. Migpamallahuy ka me matig-Sirya, wey impanlupug sikandan te me Israilita. Piru nakapallahuy si Bin-Hadad ka mig-untud te kudde duma te migmangudde ne me sundalu rin.
\verseNumber{21}Ne miglihawang si Hari Ahab wey impangahew rin e ka me kudde wey me karwahi, wey inggule din pangimatayi ka susuluhi ne me matig-Sirya.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{22}Pegkapenga dutu, migparani e ki Hari Ahab ka prupita wey migkahi, “Hendiye kad e, pangandam ka wey ayad-ayad ka pamalanu su te seup ne leg‑un, eglusuran kad man‑e te Hari te Sirya.”

\BibleSectionHeading{Ka igkarangeb ne peglusud te me matig-Sirya}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{23}Ne ingkahiyan si Hari Bin-Hadad te me upisyal din, “Ka me manama te me Israilita, manama te me bubungan, sikan naa ka natalu ki nikandan. Piru ke diye ki te mapatag egpakiggira kandan, egkatalu ta iya sikandan.
\verseNumber{24}Ne kuntee, seini himuwa nu: awei nud te katenged ka tatelu ne pulu wey daruwa (32) ne Hari, wey isubal nu kandan ka me pangulu te me sundalu.
\verseNumber{25}Libulung ke naa te me sundalu ne iling ded kasulug te me sundalu nu ne mig-awe, wey libulung ka man‑e te me kudde ne iling ded kasulug te me kudde wey me karwahi nu dengan. Ne diye ki naa egpakiggira te me Israilita te mapatag eyew egkatalu ta iya sikandan.”
\BibleParagraphStyleP
Ne mig-uyun si Hari Bin-Hadad wey intuman din en iya ka inlalag dan.
\verseNumber{26}Te seup ne leg‑un, inlibulung e ni Bin-Hadad ka me sundalu rin, wey nangendiyad e sikandan te siyudad te Apik eyew eglusud te me Israilita.
\verseNumber{27}Ne miglibulung e degma ka me Israilita, wey migpangandam te me keilangan dan wey miggipanew e sikandan ka eglusud. Migpangimu sikandan te daruwa ne kampu diye te egkatangkaan te me matig-Sirya; nekeiling de ubag sikandan te daruwa ne deisek ne punduk te me kambing, kene ne iling te me matig-Sirya ne nekeempet de iya te mapatag.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{28}Ne duen e man‑e prupita ne migparani ki Hari Ahab wey migpanengneng kandin te inlalag te Magbebaye ne Manama ne miggenendue, “Migkahi ka me matig-Sirya te maname e kun de te me bubungan, kene ne manama te me mapatag. Purisu igpatalu ku keykew ka susuluhi ne me sundalu ran eyew sikeykew wey ka langun ne sundalu nu egpakataha ne sikeddiey ka Magbebaye ne Manama.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{29}Ware nanweil-weil ka me matig-Sirya wey me matig-Israil te pitu ne aldew, wey migmatangkeey re iya sikandan te kampu. Te igkapitu e ne aldew, migbunsud e sikandan ka egpahiggireey, wey nenekeyimatey ka me matig-Israil te sabeka ne gatus ne libu (100,000) ne me matig-Sirya te sabeka re ne aldew.
\verseNumber{30}Nakapallahuy ka daruwa ne pulu wey pitu ne libu (27,000) ne nenasame peendiye te siyudad te Apik, piru nabunbunan sikandan te nahebe ne matikang wey makepal ne alad ne batu te siyudad.
\BibleParagraphStyleP
Nakapallahuy degma si Bin-Hadad peendiye te siyudad, wey miggeles e sikandin diye te nekeelat-elat ne sinabeng te baley.
\verseNumber{31}Ne miggendiyaan sikandin te me upisyal din te migkahi, “Nakarineg key ne hiimenawen kun ka me Hari te Israil. Peendiyaa key pa ubag nikeykew te Hari ka egsaluub te saku\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{20:31 }Iyan igpasabut kayi ka meitem wey egdehes ne manggad ne inggimu puun te bulbul te kambing ne igsaluub te timpu te peglungku wey ke eg-inniyug naa te sale.} wey nabeleberan te lubid se lieg, eyew kene ke red nikandin eggimatayan.”
\verseNumber{32}Ne migsaluub en iya sikandan te saku wey imbeleberan dan e te lubid ka me lieg dan, wey miggendiyad e sikandan ki Ahab wey migkahi, “Migkahi si Bin-Hadad ne suluhuanen nu ne ke egkaayun kun ubag, kene nu re sikandin himatayi.”
\BibleParagraphStyleP
Ne migtabak si Ahab, “Iling e te suled ku sikandin! Manekal bes pad sikandin?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{33}Ne nasabut te me upisyal ni Bin-Hadad ne meupiya ne palinneu ka pegkahi ni Ahab te suled din si Bin-Hadad, wey migkahi sikandan, “Uya, si Bin-Hadad ne suled nu.”
\BibleParagraphStyleP
Ne migkahi si Ahab, “Hendiye kew e, angaya niyu si Bin-Hadad.”
\BibleParagraphStyleP
Te pegginguma ni Bin-Hadad, impeuntud e sikandin ni Ahab te karwahi duma kandin.
\verseNumber{34}Ne migkahi si Bin-Hadad kandin, “Ig-uli kud e keykew ka me lungsud ne in-ahew te amey ku puun te amey nu, wey egkaayun kad e ne eggimu te tindaan nu diye te Damasku, iling te inggimu te amey ku diye te Samarya.”
\BibleParagraphStyleP
Ne migtabak si Ahab, “Emun ke eggimuwen nu ka inlalag nu, eglekaan kud sikeykew.” Ne miggimu e sikandan te kasabutan wey inlekaan e ni Ahab si Bin-Hadad.

\BibleSectionHeading{Ka pegdew‑ey te prupita te inggimu ni Ahab}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{35}Ne due prupita ne insuhu te Magbebaye ne Manama ne egpakahiyan ka duma rin ded ne prupita, “Sumbaha a ubag nikeykew!” Piru ware sikandin sumbaha te duma rin.
\verseNumber{36}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{20:36: }1Har 13:24.}Purisu ingkahiyan te prupita ka duma rin, “Puun su ware nu ma tumana ka suhu te Magbebaye ne Manama, egdawiyen ka te liyun ke eggipanew kad e.” Te miggipanew e sikandin, insalambag en iya sikandin te liyun wey inggimatayan e.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{37}Nataman, nakakite e ka prupita te lein ne etew wey ingkahiyan din e man‑e sikandin, “Sumbaha a ubag nikeykew!” Ne insumbag en iya sikandin te etew wey napalian sikandin.
\verseNumber{38}Ne miggipanew e ka prupita wey intetaharan din e ka Hari te Israil diye te ilis te dalan. Imbunbunan din te manggad ka mata rin eyew kene sikandin egkeilaan.
\verseNumber{39}Te eglihad e ka Hari, migbalukan e ka prupita kandin ne miggenendue, “Ahalen, miggendiya a se suluhuanen nu te elat-elat te egpahiggireey, wey due sundalu ne migparani keddi ne mig-uyan te pinirisu wey migkahi, ‘Tamengi nu seini ne etew. Emun ke egpakapallahuy sikandin, eggimatayan ku sikeykew, wey ke egpabayaren ku naa sikeykew te tatelu ne pulu wey hep‑at (34) ne kilu ne pelata.’
\verseNumber{40}Piru taheed te nahulikid ka suluhuanen nu te masulug ne eggimuwen, nakapallahuy e mule ka etew.”
\BibleParagraphStyleP
Ne ingkahiyan sikandin te Hari te Israil, “Eleg de iya ne eglegparan ka sumale te inlalag nu.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{41}Ne indagdahawan e awaa te prupita ka imbunbun din te mata rin, wey neilaan e sikandin te Hari ne sabeka te me prupita.
\verseNumber{42}Ne inlalahan din e ka Hari te inlalag te Magbebaye ne Manama ne miggenendue, “Puun su impepallahuy nu ma ka etew ne igkeupii ku ne egpatey e, sikeykew e nasi ka egpatey wey ka me etew nu.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{43}Ne mig-uli e ka Hari te Israil diye te palasyu rin diye te Samarya ka nasuhey-suhey wey nalangetan.

\BibleSectionHeading{Ka parasan ni Nabut}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{21}Ne due etew ne matig-Hisril ne egngaranan ki Nabut. Due parasan din diye te Hisril lenged te palasyu ni Ahab ne Hari te Samarya.
\verseNumber{2}Sabeka ne aldew, ingkahiyan sikandin ni Ahab, “Ibehey nud keddi ka parasan nu eyew egpamulaan ku te me gulay su marani man de seini te baley ku. Egliwanan ku re sikeykew te meupiya pad ne parasan, wey ke egkeupian ka, egbayaran ku sikeykew te eleg ne bali.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{3}Piru ingkahiyan ni Nabut si Ahab, “Kene igpabehey te Manama diye te duma ka tane ne napanunud ku te me kaap-apuan ku.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{4}Ne mig-uli e si Ahab ka nasuhey wey nalangetan te inlalag ni Nabut kandin. Miggibat sikandin ka migtangke te alabat wey ware sikandin migkeen.
\verseNumber{5}Ne miggendiyaan si Ahab te asawa rin ne si Hisibil wey mig-insaan sikandin, “Mania te nasuhey-suhey ka? Mania te kene ka egkeen?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{6}Ne migtabak si Ahab, “Uya su ingkahiyan ku si Nabut te egbeliyen kud ka parasan din, wey ke egliwanan ku re sikandin te parasan man‑e, piru migbalibad sikandin.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{7}Ne ingkahiyan e sikandin ni Hisibil, “Eg-iling kad e mule te kene ne Hari te Israil! Enew kad wey keen kad e. Kene kad lungku su igbehey ku keykew ka parasan ni Nabut!”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}Ne impeuyanan e ni Hisibil te me sulat ka me igbuyag wey me upisyal te siyudad ne in-ugpaan ni Nabut pinaahi te ngaran ni Ahab wey impamalehetan din seini te silyu ni Ahab.
\verseNumber{9}Ne seini ka insulat din kandan, “Libulunga niyu ka me etew wey puasa kew. Kua niyu naa si Nabut wey papinnuuwa niyu sikandin diye te tangkaan te me etew.
\verseNumber{10}Ne kuwa kew naa te daruwa ne me etew ne talaggimu te samuk ne egbayung ki Nabut, wey papinnuuwa niyu diye te tangkaan din. Ne pabayungi niyu kandan si Nabut ne indilus din kun ka Magbebaye ne Manama wey ka Hari ta. Pegkapenga due, uyana niyud sikandin diye te lihawangan te siyudad wey bebatuwa niyu taman te egpatey.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{11}Ne intuman en iya te me igbuyag wey me upisyal te siyudad ka insuhu ni Hisibil kandan diye te sulat.
\verseNumber{12}Migpuasa sikandan wey ingkuwa ran si Nabut wey impapinnuu ran sikandin diye te tangkaan te me etew.
\verseNumber{13}Ne miggingume e ka daruwa ne etew ne lalung wey migpinnuu e diye te egkatangkaan ni Nabut. Ne imbayungan dan e si Nabut diye te tangkaan te me etew ne miggenendue, “Indilus ni Nabut ka Magbebaye ne Manama wey ka Hari ta.” Ne in-uyan dan e sikandin diye te lihawangan te siyudad wey imbebatu ran e sikandin wey migpatey e.
\verseNumber{14}Ne impanengneng dan e si Hisibil ne napatey e si Nabut ka inderegpak dan te batu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{15}Te pegkanengnengi ni Hisibil ne napatey e si Nabut, ingkahiyan din e si Ahab, “Migpatey e si Nabut. Hendiye kad, subali nud ka parasan ne kene din igbelegye keykew.”
\verseNumber{16}Ne miggendiyad en iya si Ahab eyew egsubalan din e ka parasan ni Nabut.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{17}Ne impanengneng te Magbebaye ne Manama si Ilyas, ka prupita ne matig-Tisbi,
\verseNumber{18}“Hendiye ka ki Ahab ne Hari te Israil ne diye mig-ugpe te Samarya. Diye sikandin te parasan ni Nabut kuntee eyew egsubalan din e seini.
\verseNumber{19}Kahii nu sikandin, ‘Migkahi ka Magbebaye ne Manama te inggimatayan nud ka etew wey in-ahew nu pad ka tane din. Tenged te inggimu nu, ke hendei pandilei te me asu ka langesa ni Nabut, diye dan ded degma egpandilei ka langesa nu.’ ”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{20}Ne ingkahiyan ni Ahab si Ilyas te nekegkite e sikandan, “Te, nasapenan ad bes iya nikeykew te kuntere ku!”
\BibleParagraphStyleP
Ne migtabak si Ilyas, “Uya, nasapenan kud iya sikeykew su mareet naan de iya ka inggimu nu diye te Magbebaye ne Manama.
\verseNumber{21}Ne seini ka inlalag din keykew: ‘Igpasalerep ku sikeykew te karereetan—egpangimatayan ku ka langun ne lukes ne kabuhalan nu kayi te Israil, uripen ma wey se kene.
\verseNumber{22}Egdereetan ku ka me kabuhalan nu iling te pegdereet ku te me kabuhalan ni Hari Hirubuwam ne anak ni Nibat, wey te me kabuhalan ni Hari Baasa ne anak ni Ahiyas. Impasagkilan e red iya nikeykew ne egkabelu, wey sikeykew ka egpuunan ne nakasale ka me Israilita.’
\verseNumber{23}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{21:23: }2Har 9:36.}Ne meyitenged degma ki Hisibil, migkahi ka Magbebaye ne Manama, ‘Egkeenen si Hisibil te me asu diye te siyudad te Hisril.’
\verseNumber{24}Ne egpatey ka langun ne me kabuhalan nu diye te siyudad, wey egpangeenen ded degma sikandan te me asu, wey egpangeenen te me manuk-manuk ka egpamatey diye te unayan.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{25}Warad iya egpekeiling te mareet naan de iya ne inggimu ni Ahab diye te Magbebaye ne Manama, tenged te asawa rin ne si Hisibil ne layun egbanasal kandin te mareet.
\verseNumber{26}Malindit naan de iya ka hinimuwan din su migsimba ma sikandin te me diyus-diyus, iling te inggimu te me Amurihanen ne imparelrel te Magbebaye ne Manama te me Israilita puun te tane dan su eyew egpekeugpe kayi ka me Israilita.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{27}Te narineg e seini ni Ahab, inggisi din e ka kumbale din wey migsaluub e sikandin te saku, wey migpuasa. Ne miglipereng sikandin ne saku re se kumbale wey malungasuy naan de iya sikandin.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{28}Ne impanengneng e man‑e te Magbebaye ne Manama si Ilyas,
\verseNumber{29}“Nakita nu ka pegpariralem ni Ahab te pegkeetew rin keddiey? Puun su inggimu rin ma seini, kene kud igpasalerep ka me kabuhalan din taman te egpatey sikandin. Piru iyan e egpakasalerep ka me kabuhalan din ke iyan e eghari ka anak din.”

\BibleSectionHeading{Si prupita Mikiyas wey si Hari Ahab}
\BibleSectionCrossReference{(2 Kru. 18:2-27)}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{22}Ware migpahiggireey ka Sirya wey Israil te subla te daruwa ne leg‑un.
\verseNumber{2}Piru te igkatatelu ne leg‑un, miggendiye si Hihusapat ne Hari te Huda diye ki Ahab ne Hari te Israil.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{3}Ne migkahiyan ni Ahab ka me upisyal rin, “Nakanengneng kew ne sikanta ka kamuney te Ramut-Gilyad, piru migpeeneng-eneng ki re iya wey ware ta seini hawia puun te Hari te Sirya.”
\verseNumber{4}Ne mig-inse sikandin ki Hihusapat, “Menu, egkarumaan e red nikeykew ka eglusud diye te Ramut-Gilyad?”
\BibleParagraphStyleP
Ne migtabak si Hihusapat, “Nasabeka kid e wey ka keet-etawan ta, minsan ka me kudde ta.”
\verseNumber{5}Ne migkahi pad man‑e si Hihusapat ki Ahab, “Piru eg-inse ki pad te Magbebaye ne Manama ke nekey ka iglalag din.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{6}Purisu, impeumew ni Ahab ka me prupita ne me hep‑at ne gatus (400) wey mig-insaan din sikandan, “Egpakiggire e naa diye te Ramut-Gilyad wey ke kene?”
\BibleParagraphStyleP
Ne migtabak sikandan, “Pakiggira kad e su egpepanaluwen ka te Magbebaye.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{7}Piru mig-inse si Hihusapat, “Warad duma ne prupita te Magbebaye ne egkeinsaan ta kayi?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}Migtabak ka Hari te Israil, “Duen pad, si Mikiyas ne anak ni Imla. Piru egkeepes a kandin su egkeelin de ne mareet ka igtagne din keddi; ware meupiya.”
\BibleParagraphStyleP
Migtabak si Hihusapat, “Kene ka lalag te iling due.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{9}Purisu, impeumew ni Ahab ka sabeka ne upisyal wey ingkahiyan, “Angaya nu dagdahawi si Mikiyas ne anak ni Imla.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{10}Te seeye ne timpu, migsaluub ka daruwa ne Hari te kumbale dan te pegkahari. Migpinnuu sikandan diye te me trunu ran ne diye te diekanan te trigu ne diye te gumawan te Samarya. Ne migpanagne diye te tangkaan dan ka me prupita.
\verseNumber{11}Ne si Sidikiyas ka sabeka ne prupita ne anak ni Kinaana, miggimu te sungey-sungey ne putew. Migkahi sikandin, “Seini ka ingkahi te Magbebaye: ‘Egpekeiling kew te baka ne putew se me sungey ne eglusud te me matig-Sirya wey egkaamin niyu sikandan.’ ”
\verseNumber{12}Seeye ded degma ka ingkahi te duma ne me prupita. Migkahi sikandan, “Lusuri niyu ka Ramut-Gilyad wey egpanalu kew, su igbehey seini kaniyu te Magbebaye.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{13}Seeye naa ka migkahiyan si Mikiyas te seeye se insuhu ne egpahuhuren, “Nenekeg-iling ka langun ne ingkahi te me prupita ne egpakareeg ka Hari, sikan naa, keilangan ne sikan ded degma ka igkahi nu.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{14}Piru migkahi si Mikiyas, “Egpahunlibet a te neuyag ne Magbebaye ne Manama ne iyan ku re iglalag ka igpalalag din keddi.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{15}Ne migginguma si Mikiyas diye te Hari wey mig-insaan sikandin te Hari, “Mikiyas, eglusuran ney naa ka Ramut-Gilyad wey ke kene?”
\BibleParagraphStyleP
Ne migtabak sikandin, “Lusuri niyu wey egpanalu kew su igbehey seini te Magbebaye ne Manama kaniyu.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{16}Piru migkahi si Ahab kandin, “Kapapila kud e sikeykew pepahunlibeta ne sikan de se malehet ilalag nu te ngaran te Magbebaye.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{17}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{22:17: }Num 27:17; Mat 9:36; Mar 6:34.}Ne migtabak si Mikiyas, “Nakita ku ka langun ne matig-Israil ne nekegsuwey diye te me bubungan iling te karniru ne ware talagtameng, wey migkahi ka Magbebaye, ‘Ware me ahalen dan, purisu peulia nu sikandan ne due keupianan.’ ”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{18}Ne migkahi si Hari Ahab ki Hihusapat, “Ingkahiyan kud sikeykew ne kene ne meupiya ka iglalag din keddi; neelin de iya ne mareet.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{19}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{22:19: }Hub 1:6; Isa 6:1.}Migpabulus migkahi si Mikiyas, “Pammineha niyu ka lalag te Magbebaye. Nakita ku ka Magbebaye ne migpinnuu te trunu rin, wey mig-andang kandin ne migsasindeg ka langun ne panalihan te langit diye te igkakawanan ne belad din wey diye te igkahibang din.
\verseNumber{20}Ne migkahi ka Magbebaye, ‘Hentew ka eglimbung ki Ahab ne eglusud te Ramut-Gilyad eyew egpatey sikandin diye?’ Ware nekeg-iling ka tabak te me panalihan din.
\verseNumber{21}Nataman, due panisingan ne migsasindeg diye te tangkaan te Magbebaye wey migkahi, ‘Sikeddiey ka eglimbung kandin.’
\verseNumber{22}Ne mig-insaan sikandin te Magbebaye ne Manama, ‘Egmenuwen nu naa te eglimbung si Ahab?’ Ne migtabak sikandin, ‘Eggendiya a wey egpeuubaten ku ka langun ne me prupita ni Ahab.’ Ne migkahi ka Magbebaye, ‘Hendiye kad wey himuwa nu sika wey egkeubatan nu sikandin.’ ”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{23}Ne migkahi si Mikiyas, “Seeye ka neyitabu. Impeuyanan te Magbebaye seini se langun ne me prupita nu te panisingan ne egpeuubaten keykew. Igkeupii te Magbebaye ne egkareetan ka.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{24}Ne migparani ki Mikiyas si Sidikiyas ne anak ni Kinaana wey intagpi din ka beneng ni Mikiyas wey migkahi, “Hendei bes mule migbaye ka Panisingan te Magbebaye ne mig-engked keddi eyew eglalag keykew?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{25}Ne migtabak si Mikiyas, “Egkanengnengan nu sika ke eggeles kad diye te sinabeng.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{26}Ne migsuhu si Hari Ahab, “Uyana niyu sikandin wey ipalibed niyu diye ki Amun ne gubirnadur te siyudad wey diye ki Huwas ne anak ku.
\verseNumber{27}Kahii niyu sikandan te igpaprisu ku ka seini ne etew wey egbehayan de te deisek ne paan wey deisek ne weyig taman te egpekeuli a puun te pegpakiggira ne kene egkamenu.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{28}Ne migkahi si Mikiyas, “Ke egpakalibed ka ne kene egkamenu, kene naa ne malehet ne impalalag keddi te Manama seini se langun.” Ne migkahi sikandin diye te me etew, “Tantanuri niyu ka inlalag ku.”

\BibleSectionHeading{Ka pegpatey ni Ahab}
\BibleSectionCrossReference{(2 Kru. 18:28-34)}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{29}Purisu, miglusud diye te Ramut-Gilyad si Ahab ne Hari te Israil wey si Hihusapat ne Hari te Huda.
\verseNumber{30}Ne migkahi si Ahab diye ki Hihusapat, “Kena a egpeila ne Hari a ka egpakiggira. Ne saluub ka mule te igkukumbale te pegkahari.” Purisu, migpakiggira sikandin ne kene egkeilaan ne Hari.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{31}Ne insuhu te Hari te Sirya ka tatelu ne pulu wey daruwa (32) ne me kumandir te me talag-uyan te me karwahi ne kene egpakiggira te minsan hentew angin e te Hari te Israil.
\verseNumber{32}Te nakita si Hihusapat te me kumandir te me talag-uyan te me karwahi, kahiyen dan ne Hari sikandin te Israil, purisu indugpu dan sikandin eyew eggimatayan wey migpanguleyi sikandin.
\verseNumber{33}Te nakamaan-maan e seeye se me kumandir te me talag-uyan te me karwahi te kene bes ne sikandin ka Hari te Israil migsanggel e sikandan ka eglupug kandin.
\verseNumber{34}Te sasangan pad ka gira, due etew ne egpanalasew re due ne egpamane ne nakasuhat te Hari te Israil. Diye sikandin nasuhat te temuwanan te igdingding te lawa ne insaluub din. Purisu, migkahi sikandin diye te talag-uyan te karwahi rin, “Ipariyu a nikeykew su napalian a.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{35}Piru migmasumpit pad ka gira te seeye ne aldew, wey nakasandig naan de si Hari Ahab diye te karwahi rin ne nakatangke diye te me matig-Sirya taman te migpatey e sikandin te maapun e. Ne migpanulayas e ka langesa rin diye te seeg te karwahi.
\verseNumber{36}Te eglineb e ka aldew, duen e narineg te me sundalu ne migpanguleyi ne miggenendue, “Panguli kew e langun diye te me inged niyu!”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{37}Ne migpatey en iya si Ahab wey in-uyan e ka lawa rin diye te Samarya wey inlebeng e sikandin.
\verseNumber{38}Ne inlu‑luan dan e ka karwahi rin diye te linew te Samarya ne pamanihusanan te me malitan ne egmamelegye te lawa, wey impandilaan te me asu ka langesa rin sumale iya te inlalag te Magbebaye ne Manama.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{39}Ne ka duma pad ne neyimu ni Ahab, ka peggimu rin te palasyu rin ne indayan-dayanan te sungey te ilipanti, wey ka langun ne siyudad ne impasasindeg din, nakasulat diye te \BibleCharacterStyleBK{Sulatanan te me Guhuren te me Hari te Israil}.
\verseNumber{40}Ne migpatey e si Ahab wey nekegdume e sikandin te me kaap-apuan din. Ne si Ahasiyas ne anak din ka migsubal kandin mighari.

\BibleSectionHeading{Ka peghari ni Hihusapat te Huda}
\BibleSectionCrossReference{(2 Kru. 20:31–21:1)}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{41}Te igkeep‑at ne leg‑un te peghari ni Ahab diye te Israil, neyimu e ne Hari te Huda si Hihusapat ne anak ni Asa.
\verseNumber{42}Migbunsud si Hihusapat mighari te tatelu ne pulu wey lalimma (35) ka idad din. Mighari sikandin te daruwa ne pulu wey lalimma (25) ne leg‑un diye te Hirusalim. Si Asuba ka iney rin ne anak ni Silhi.
\verseNumber{43}In-ikul ni Hihusapat ka langun ne inggimu te Amey rin ne si Asa, wey inggimu rin ka meupiya diye te tangkaan te Magbebaye. Piru ware naawe ka me panubaran diye te me bubungan wey migpabulus ded migmanubad ka me etew wey migmanutung te me insinsu diye.
\verseNumber{44}Ne meupiya degma ka rilasyun din te Hari te Israil.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{45}Ka duma pad ne neyimu ni Hihusapat te peghari din, ka kapanaluwan din wey ka pegpakiggira din, nakasulat diye te \BibleCharacterStyleBK{Sulatanan te me Guhuren te me Hari te Huda}.
\verseNumber{46}Te mighari e sikandin, impangimatayan din e ka langun ne lukes wey me malitan ne egmamelegye te lawa diye te me panubaran diye te me bubungan, ne nenasame te timpu te peghari te amey rin ne si Asa.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{47}Te seeye ne timpu, ware Hari te me matig-Idum; impanguluwan de sikandan te etew ne in-alam ni Hari Hihusapat.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{48}Ne migpangimu si Hihusapat te me barku te Tarsis ne igpeendiye te inged te Upir eyew eg-angey te bulawan. Piru warad e sikandan nekeendiye su nagguhus ma iya ka me barku diye te Isyun-Gibir.
\verseNumber{49}Te seeye ne timpu, ingkahiyan sikandin ni Ahasiyas ne anak ni Ahab, “Parumaa nu ka me etew ku te me etew nu ne egmanlawang.” Piru ware mig-uyun si Hihusapat.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{50}Ne migpatey si Hihusapat wey insabal diye te insabalan te me kaap-apuan din diye te Siyudad ni Dabid. Ne si Hihuram e ne anak din ka migsubal kandin mighari.

\BibleSectionHeading{Ka peghari ni Ahasiyas te Israil}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{51}Te igkasapulu wey pitu (17) ne leg‑un te peghari ni Hihusapat te Huda, neyimu e ne Hari te Israil si Ahasiyas ne anak ni Ahab, wey diye sikandin mig-ugpe te Samarya. Mighari sikandin diye te intiru ne Israil te daruwa ne leg‑un.
\verseNumber{52}Mareet naan de iya ka inggimu rin diye te Magbebaye ne Manama, wey in-ikul rin ded ka hinimuwan te amey wey iney rin, wey ka hinimuwan ni Hirubuwam ne anak ni Nibat ne iyan egpuunan ne nakasale ka me Israilita.
\verseNumber{53}Migsimba degma sikandin ki Baal, wey impeyibelu din ka Magbebaye ne Manama, ka Manama te Israil iling te inggimu te amey rin.
\BibleBookEnd

\BibleBook{2 Hari}

\BibleTitlePage
\BibleTitleTwo{Ka igkarangeb ne baseen meyitenged te me}
\BibleMainTitle{Hari}

\BibleIntroSectionHeading{Igpewun‑a}

\BibleIntro
\BibleParagraphStyleIP
Ka \BibleCharacterStyleBK{Igkarangeb ne Hari} sumpul te guhuren meyitenged te daruwa ne migharian te me Israilita ne ware neimpusi diye te \BibleCharacterStyleBK{Hun‑a ne Hari}. Ka seini ne Libru nabaad te daruwa: 1.) Ka guhuren meyitenged te daruwa ne migharian puun te egliwaraanan ka igkasiyam ne siglu te ware pad neetew si Hisus taman te natalu e ka Samarya, wey nataman seini te neimpus e ka migharian diye te igkahibang ne balabahan te leg‑un ne 722 te ware pad neetew si Kristu. 2.) Ka guhuren meyitenged te migharian te Huda puun te pegkatalu te migharian te Israil taman te pegkalundus wey te pegkahuhus te Hirusalim pinaahi ki Hari Nibukadnisar ne Hari te Babilunya te leg‑un 586 te ware pad neetew si Kristu. Diye neimpusi ka guhuren te neyimu e ne gubirnadur si Gidalya diye te Huda diralem te pegmandu te Babilunya, wey te impaligwe e si Hari Hihuwakin ne naprisu diye te Babilunya.
\BibleParagraphStyleIP
Ka seini ne me karereetan, neyitabu diye te nasud te Israil puun su ware migtuman ka me Hari wey ka me keet-etawan te Huda te Manama. Ka pegkahuhus te Hirusalim wey ka pegkasakup te me keet-etawan te Huda iyan in-isip ne pinakarakel ne neyitabu te guhuren te Israil.
\BibleParagraphStyleIP
Si Prupita Ilisyu ka amana ne neila kayi te \BibleCharacterStyleBK{Igkarangeb ne Hari}. Si Ilisyu ka migsubal ki prupita Ilyas.
\BibleParagraphStyleIOT
Ka nenasulat te seini ne baseen
\BibleParagraphStyleIO
Ka nabaad ne peghari (1:1–17:41)
\BibleParagraphStyleIOO
a. Ka prupita ne si Ilisyu (1:1–8:15)
\BibleParagraphStyleIOO
b. Ka me Hari te Huda wey te Israil (8:16–17:4)
\BibleParagraphStyleIOO
c. Ka pegkatalu te Samarya (17:5-41)
\BibleParagraphStyleIO
Ka peghari te Huda (18:1–25:30)
\BibleParagraphStyleIOO
a. Ligkat ki Isikiyas peendiye te ki Husiyas (18:1–21:26)
\BibleParagraphStyleIOO
b. Ka peghari ni Husiyas (22:1–23:30)
\BibleParagraphStyleIOO
c. Ka katamanan ne Hari te Huda (23:31–24:20)
\BibleParagraphStyleIOO
d. Ka pegkatalu te Hirusalim (25:1-30)

\BibleText

\BibleSectionHeading{Ka peglegpad te Manama ki Hari Ahasiyas}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{1}Te migpatey e si Hari Ahab, migribildi e te Israil ka me matig-Muwab, te timpu ne iyan e Hari si Ahasiyas ne anak ni Ahab.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{2}Sabeka ne aldew, neulug si Ahasiyas te bintana te sinabeng din ne diye te dibabew te palasyu ne diye te Samarya, wey egpekeyibat-hibat naan de sikandin diye te hibatanan tenged su nalepuan sikandin. Ne migsuhu sikandin te me suluhuanen eyew egpeinseen ki Baal-Sibub ne manama te Ikrun, ke egkeulian naan pad sikandin.
\verseNumber{3}Piru ingkahiyan te panalihan te Magbebaye ne Manama si prupita Ilyas ne matig-Tisbi, “Hipanew ka wey sinug-unga nu ka insuhu ne me suluhuanen te Hari te Samarya wey kahii nu, ‘Mania te diye kew egpanginginse ki Baal-Sibub ne manama te Ikrun? Ware bes Manama te Israil?
\verseNumber{4}Purisu kahii niyu ka Hari te migkahi ka Magbebaye ne Manama diye te kandin, “Kene kad e egpekeenew te hibatanan nu. Egpatey kad en iya!” ’ ”
\BibleParagraphStyleP
Ne miggipanew e si Ilyas.
\verseNumber{5}Te peglibed e te me suluhuanen ne insuhu te Hari, mig-insaan e sikandan te Hari te migkahi, “Mania te migmanlibed kew?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{6}Ne migtabak sikandan, “Due etew ne migsinug-ung kanami ne migkahi te egpaliberen key e wey egpakahiyan ka Hari ne migsuhu kanami te seini ka inlalag te Magbebaye ne Manama, ‘Mania te migsuhu ka te me suluhuanen nu te egpanginginse te manama te Ikrun ne si Baal-Sibub? Ware bes Manama te Israil? Tenged te seini ne hinimuwan nu, kene kad e egpekeenew te hibatanan nu. Egpatey kad en iya!’ ”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{7}Ne mig-inse ka Hari kandan, “Mamenua ka ulaula te etew ne migsinug-ung kaniyu wey miglalag kaniyu kayi?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}Ne migtabak sikandan, “Bulbulen sikandin wey migsisinturun te laplap te ayam.” Migkahi ka Hari, “Si Ilyas iya seeye ne matig-Tisbi.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{9}Ne dutu, insuhu te Hari ka kepitan te me sundalu rin duma te lalimma ne pulu (50) ne me sundalu eyew egpaangayen ki Ilyas. Ne diye nasapeni te kepitan si Ilyas te puntul te bubungan ka migpinpinnuu. Ne migkahiyan din sikandin, “Prupita te Manama, migkahi ka Hari te egpeendiyeen ka nikandin.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{10}Piru migtabak si Ilyas te kepitan, “Ke prupita a te Manama, due perem hapuy ne egpuun te langit eyew egtutung keykew wey te lalimma ne pulu (50) ne me sundalu nu!” Te sikan de, miggingume e ka hapuy puun te langit ne migtutung te kepitan wey te me sundalu rin.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{11}Ne migsuhu e man‑e ka Hari te lein ne kepitan din duma te lalimma ne pulu (50) ne me sundalu. Migtakereg ka kepitan wey ingkahiyan din e man‑e si Ilyas, “Prupita te Manama, migkahi ka Hari te egpeendiyeen ka nikandin kuntee egparagdahawa.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{12}Ne migtabak si Ilyas, “Ke prupita a te Manama, due perem hapuy ne egpuun te langit eyew egtutung keykew wey te lalimma ne pulu (50) ne me sundalu nu.” Te sikan de, miggingume e ka hapuy puun te langit ne migtutung te kepitan wey te me sundalu rin.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{13}Ne dutu, migpeuyan e man‑e ka Hari te igkatelu ne kepitan din duma te lalimma ne pulu (50) ne me sundalu. Ne migtakereg ka kepitan diye te bubungan. Te pegginguma rin diye te ki Ilyas, migpanimbuel e sikandin diye te tangkaan din wey migpeyid‑u-hid‑u ne migkahi, “Prupita te Manama, ikeyid‑u a ubag nikeykew wey seini se lalimma ne pulu (50) ne me suluhuanen nu. Kene key re ubag nikeykew himatayi.
\verseNumber{14}Nakanengneng a ne seeye se daruwa ne me kepitan duma te me sundalu ran, natutung e te hapuy ne egpuun te langit. Ne kuntee, ikeyid‑u a ubag nikeykew.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{15}Ne migkahiyan te panalihan te Magbebaye ne Manama si Ilyas, “Duma kad e kandin wey kene ka kaaldek.” Purisu migdume en iya si Ilyas te kepitan peendiye te Hari.
\verseNumber{16}Te pegginguma ni Ilyas diye te Hari, migkahi e sikandin, “Seini ka inlalag te Magbebaye ne Manama, ‘Mania te migsuhu ka te me suluhuanen nu te egpanginginse te manama te Ikrun ne si Baal-Sibub? Ware bes Manama te Israil ne egkeinsaan nu? Ne puun su inggimu nu seini, kene kad e egpekeenew te hibatanan nu. Egpatey kad en iya.’ ”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{17}Purisu migpatey iya ka Hari sumale te inlalag te Magbebaye ne Manama pinaahi ki prupita Ilyas. Na, puun su ware anak din, si Huram ne suled din ka neyimu ne Hari subal kandin. Igkarangeb ne leg‑un seeye te peghari ni Hari Hihuram ne anak ni Hihusapat ne Hari te Huda.
\verseNumber{18}Ka duma ne neyitabu te peghari ni Ahasiyas, nasulat diye te Sulatanan te me Guhuren te me Hari te Israil.

\BibleSectionHeading{Ka pegbatun ki Ilyas diye te langit}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{2}Te mahaan e egbatuna si Ilyas te Magbebaye ne Manama peendiye te langit ne egpeunturen te balisusu, sasangan ne miggipanew ensi Ilyas ki Ilisyu puun te inged ne Gilgal.
\verseNumber{2}Te sasangan e sikandan ka eggipanew, migkahiyan ni Ilyas si Ilisyu, “Kayi ke re, su egpeendiyeen a te Magbebaye ne Manama te Bitil.”
\BibleParagraphStyleP
Piru migtabak si Ilisyu ne migkahi, “Mengeyibet te manekal ne Magbebaye ne Manama wey keykew ahalen ku, kene ku iya sikeykew eg-engkeran.” Sikan naa ka migpatupang e sikandan peendiye te Bitil.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{3}Ne diye te Bitil, due mig-ugpe ne punduk te me prupita ne miggendiye te ki Ilisyu wey mig-inse, “Nakataha ke naa te kuntee ne aldew, egkuen e te Magbebaye ne Manama ka ahalen nu?”
\BibleParagraphStyleP
Ne migtabak si Ilisyu, “Uya nakataha a, piru kene ki re due egwangal-wangal.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{4}Nataman, migkahiyan e man‑e ni Ilyas si Ilisyu, “Kayi ke re, su egpeendiyeen a te Magbebaye ne Manama te Hiriku.”
\BibleParagraphStyleP
Piru migtabak si Ilisyu ne migkahi, “Mengeyibet te manekal ne Mabebaye ne Manama wey keykew ahalen ku, kene ku iya sikeykew eg-engkeran.” Sikan naa ka migpabulus e sikandan ka egpeendiye te Hiriku.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{5}Ne diye te Hiriku, due mig-ugpe ne punduk te me prupita ne miggendiye te ki Ilisyu wey mig-inse, “Nakataha ke naa te kuntee ne aldew, egkuen e te Magbebaye ne Manama ka ahalen nu?”
\BibleParagraphStyleP
Ne migtabak si Ilisyu, “Uya, nakataha a, piru kene ki re due egwangal-wangal.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{6}Nataman migkahiyan e man‑e sikandin ni Ilyas, “Kayi ke re, su egpeendiyeen a te Magbebaye ne Manama te Weyig ne Hurdan.”
\BibleParagraphStyleP
Piru migtabak sikandin, “Mengeyibet te manekal ne Mabebaye ne Manama wey keykew ahalen ku, kene ku iya sikeykew eg-engkeran.” Sikan naa ka miggendiyad e sikandan se daruwa.
\verseNumber{7}Ne due lalimma ne pulu (50) ne me prupita ne migduma kandan. Ne diye de sikandan migmanasindeg te madmariyu ka egpipitew engki Ilyas wey Ilisyu te migsanggel diye te ilis te Weyig ne Hurdan.
\verseNumber{8}Ne inluung ni Ilyas ka ingkukuyumbu din ne hinabel, wey inlulun din seini wey inlampes din te weyig. Ne nabaad e ka weyig te daruwa, wey miglapas e sikandan diye te elat te nabaad ne weyig diye te nammara ne tane.
\verseNumber{9}Te nakalapas e sikandan, mig-insaan ni Ilyas si Ilisyu, “Kahii a ke nekey‑a ka igkeupii nu ne eggimuwen ku keykew te kene e pad egbatunen?”
\BibleParagraphStyleP
Ne migtabak si Ilisyu, “Egkeupian a perem ne eggalin keddi ka geem nu eyew egkaangken ku ka katungdanan nu isip pangulu.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{10}Ne migtabak si Ilyas, “Malised sika se egbuyuen nu, piru ke egkiteen a nikeykew ka egkabatun, egkarawat nu ka egbuyuen nu, piru ke kena a egkiteen nikeykew, kene nu egkarawat seini.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{11}Te sasangan e sikandan ka eggipanew ne migpahuhurey, sahuhune ne due miglepew ne hapuy ne karwahi ne ingganuy te hapuy ne me kudde. Sika ka egpuunan ne nekegsuwey sikandan se daruwa, ne nabatun e si Ilyas diye te langit ne nekeuntud te balisusu.
\verseNumber{12}Nakita ni Ilisyu seini wey migmemetmetan din te migpanguleyi, “Ahalen ku! Ahalen ku! Seinid e ka me karwahi te Israil wey ka migmangudde.”
\BibleParagraphStyleP
Ne hengkayi te ware din e nakita si Ilyas, inggisi din e ka kumbale din patamtamani te pegpapitew te pegkalaggew rin.
\verseNumber{13}Ne dutu, impurut din e ka hinabel ne ingkukuyumbu ni Ilyas ne neulug puun te lawa rin, wey miglibed e si Ilisyu migsasindeg diye te ilis te Weyig ne Hurdan.
\verseNumber{14}Ne in-uyan din e ka ingkukuyumbu ni Ilyas ne hinabel ne neulug puun te lawa rin, wey inlampesan din e ka weyig te migkahi, “Hendeid e ka Magbebaye ne Manama, ka Manama ni Ilyas?” Te nalampesan din e ka weyig, nabaad e ka weyig te daruwa, wey miglapas e si Ilisyu.
\verseNumber{15}Te pegkakita te punduk te me prupita ne migmanasindeg diye te madmariyu ne egpalinggumaan e si Ilisyu, migkahi e sikandan, “Diyad ki Ilisyu ka geem ni Ilyas.” Ne nangendiyad sikandan ka egsinug-ung ki Ilisyu ne migpanimbuel diye te tangkaan din.
\verseNumber{16}Migkahi sikandan, “Pitew ka, due lalimma ne pulu (50) ne mannekal ne me etew ne duma te me suluhuanen nu. Peyipanawa nu sikandan eyew te pegpamitew te ahalen nu, su kema ke diye de sikandin uyana te Panisingan te Magbebaye ne Manama te bubungan wey ke diye naa te napu.” Ne migtabak si Ilisyu, “Kene niyud sikandan peyipanawa.”
\verseNumber{17}Piru kene dan iya egpeen-enengan si Ilisyu, sikan naa ka neyilew e sikandin ka egbalibad. Purisu migkahi e sikandin, “Ne peyipanawa niyud iya sikandan.” Sikan naa ka impeyipanew ran e ka lalimma ne pulu (50) ne me etew eyew te pegpamitew ki Ilyas. Natateluwan sikandan ka migpamitew, piru ware dan iya nakita sikandin.
\verseNumber{18}Te peglibed dan e diye te ki Ilisyu ne diye pad te Hiriku te seeye ne timpu, migkahiyan e sikandan ni Ilisyu, “Migkahiyan kud ma iya sikaniyu te kene kew e hipanew.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{19}Sabeka ne aldew, migkahiyan te me matig-Hiriku si Ilisyu, “Pitew ka ahalen, meupiya ka natahuan te seini ne siyudad, piru kene ne meupiya ka weyig wey kene egbebehas ka me pinamula.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{20}Ne migkahi si Ilisyu, “Uyani a te iyam ne yahung wey tahui niyu te asin.” Ne in-uyanan dan e sikandin te yahung.
\verseNumber{21}Nataman miggendiyad e si Ilisyu te sebseb te weyig wey insabulakan din e seini te asin te migkahi, “Seini ka inlalag te Magbebaye ne Manama, ‘Migmalinis e ka seini ne weyig. Kenad e seini egpakapatey wey kenad e egpakarereet te me pinamula.’ ”
\verseNumber{22}Ne migmalinis en iya ka weyig taman kuntee, sumale te inlalag ni Ilisyu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{23}Nataman, miggipanew e si Ilisyu peendiye te inged ne Bitil. Te sasangan e sikandin ka eggipanew, due me lukes-lukes ne miglepew ne diye egpuun te siyudad ne migyangyang kandin ne migkahi, “Upew, upew, awe ka kayi!”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{24}Ne miglilingey si Ilisyu wey intengtengan din sikandan, wey indilus din sikandan pinaahi te ngaran te Magbebaye ne Manama. Ne dutu, due daruwa ne usu ne miglihawang diye te mabbenes wey impamindas-bindas e ka hep‑at ne pulu wey daruwa (42) te seeye ne me lukes-lukes.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{25}Ne dutu, miggendiyad e sikandin te bubungan te Karmil. Ne nataman, miglibed e man‑e sikandin diye te inged ne Samarya.

\BibleSectionHeading{Ka peggira te Israil wey te Muwab}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{3}Te igkasapulu e wey walu (18) ne leg‑un te peghari ni Hari Hihusapat diye te inged te Huda, neyimu e ne Hari diye te Israil ka anak ni Ahab ne si Huram wey diye te Samarya ka ugpaan din te mighari. Ne mighari si Huram te sapulu wey daruwa (12) ne leg‑un diye te Samarya.
\verseNumber{2}Mareet ka hinimuwan din diye te tangkaan te Magbebaye ne Manama, piru kene de ne iling kareet te hinimuwan te amey rin ne si Hari Ahab wey te iney rin ne si Rayna Hisibil, su ingguhus din ma mule ka me sungkaleg te diyus-diyus ne si Baal ne inggimu te amey wey iney rin.
\verseNumber{3}Piru minsan pad due, in-ilingan din iya ka mareet ne hinimuwan ni Hirubuwam ne anak ni Nibat, ne iyan e egpuunan ne nakasale ka me matig-Israil. Ne ware iya sikandin mig-engked te mareet ne hinimuwan din.
\verseNumber{4}Ne ka Hari te Muwab ne si Misa, talagpaahad te karniru. Ne tagse leg‑un, egpeuyanan din ka Hari te Israil te sabeka ne hatus ne libu (100,000) ne nati te karniru, wey te bulbul te sabeka ne hatus ne libu (100,000) ne lukesan ne karniru.
\verseNumber{5}Piru te pegpatey e ni Hari Ahab, migribildi e te Hari te Israil ka Hari te Muwab ne si Misa.
\verseNumber{6}Te seeye ne aldew, inlibulung ni Hari Huram ka langun ne sundalu te Israil, wey miglihawang e sikandan diye te Samarya eyew te pegpakiggira.
\verseNumber{7}Ne dutu, migpeuyanan din e te lalag ka Hari te Huda ne si Huram te migkahi, “Egpakig-ehet keddi ka Hari te Muwab, egkaayun ded ne egbulihan a nikeykew te pegpakiggira kandin?” Ne migtabak si Hari Hihusapat, “Uya, egduma a keykew, igpahamit ku keykew ka me etew ku wey ka me kudde ku.”
\verseNumber{8}Ne mig-inse pad man‑e sikandin, “Hendei ki naa egbaye ka eglusud?”
\BibleParagraphStyleP
Migtabak si Huram, “Diye ki egbaye te disirtu ne diye te inged te Idum.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{9}Sikan naa ka migligkat e ka Hari te Israil, ka Hari te Huda, duma te Hari te inged ne Idum. Te pitu e ne aldew sikandan ka migparid ne migpaalingkus, naaminan e sikandan te weyig ne eg-inumen para te me sundalu wey te me ayam dan ne indulanan te me inuyanan dan.
\verseNumber{10}Ne migkahi ka Hari te Israil, “Keyey! Sikanta se tatelu ne Hari, hendue te igbehey ki te Magbebaye ne Manama diye te Hari te Muwab.”
\verseNumber{11}Piru mig-inse si Hari Hihusapat, “Duen buwa prupita te Magbebaye ne Manama ne egkeinsaan ta kayi ke nekey ka eggimuwen ta?”
\BibleParagraphStyleP
Ne due sabeka te upisyal te Hari te Israil ne migtabak, “Duma ta kuntee si Ilisyu, ka anak ni Sapat. Hibateen sikandin dengan ni Ilyas.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{12}Ne migkahi si Hihusapat, “Uya, malehet sikandin ne prupita.” Purisu nangendiye te ki Ilisyu ka Hari te Israil, te Huda, wey ka Hari te inged ne Idum.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{13}Ne migkahiyan ni Ilisyu ka Hari te Israil, “Mania te egbulihan ku sikeykew? Diye ka buyu te bulig te me prupita te me manama ne insimba te amey wey iney nu.”
\BibleParagraphStyleP
Piru migtabak si Huram ne Hari te Israil, “Kene, su ka Magbebaye ne Manama ka migpeumew kanami te tatelu eyew egkatalu te Hari te Muwab.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{14}Ne migtabak si Ilisyu, “Igpahunlibet ku diye te neuyag ne Amana ne Maresen ne Magbebaye ne impamakey ku. Ke kene ne puun te pegtahud ku ki Hihusapat ne Hari te Huda, kene kud iya eg-el-eliten sikeykew wey minsan te pegsil-ap naan de keykew.
\verseNumber{15}Piru uyani a te egkateu ne egpangelit te alpa.”
\BibleParagraphStyleP
Te sasangan e ne egpangelit ka talagpangelit te alpa, migleneb e ka geem te Maresen ne Magbebaye diye te ki Ilisyu.
\verseNumber{16}Ne migkahi e si Ilisyu, “Seini ka ingkahi te Magbebaye ne Manama, ‘Eggipenuen ku te weyig seini se mammara ne beuhan.’
\verseNumber{17}Su seini ka ingkahi te Magbebaye ne Manama, ‘Ware egkiteen niyu ne uran wey ke egpangalamag naa, piru egkapenu te weyig ka beuhan eyew sikaniyu, ka me baka, wey ka duma pad ne me ayam niyu, egpekeinum te weyig.’
\verseNumber{18}Malemu re amana seini te Magbebaye, igbehey rin degma ka me Muwabihanen kaniyu.
\verseNumber{19}Keilangan ne egkatalu niyu ka me siyudad ne in-alad te matikang wey makepal ne batu, wey panempuha niyu ka langun ne mabehas ne kayu wey subunga niyu ka me sebseb te weyig, wey dereeti niyu ka meupiya ne tane dan pinaahi te pegpanabulak te me batu.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{20}Te pegkapawe e, te uras e te pegpanubad, sahuhune ne due miglepew ne weyig ne migtulayas puun diye te inged te Idum taman te duen e weyig minsan hendei.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{21}Te pegkarineg te me Muwabihanen te egpakiggira kandan ka tatelu ne Hari, impeumew ran e ka langun ne egpekeeleg e te panganiban, puun de iya te me bate pad peendiye te me buyag eyew te pegpakiggira, wey sikandan ka impasungu te giraanan.
\verseNumber{22}Te peggimata ran te maselem, wey te migsilaan e te aldew ka weyig, nakita ran ne migmalalab e ka weyig iling te langesa.
\verseNumber{23}Ne migkahi sikandan, “Langesa ma mule seini! Migpeehetey en iya ka me sundalu te tatelu ne Hari wey migpeyimhimatayey e sikandan, kuwa kid e, egpanguen tad ka me kasangkapan dan.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{24}Piru te pegginguma ran e diye te kampu te matig-Israil, migmanasindeg e ka me matig-Israil wey migpakiggira kandan, taman te nakapallahuy e sikandan. Ne inlupug sikandan te me matig-Israil te migpangimatey taman te ugpaan dan.
\verseNumber{25}Indereetan dan ka me siyudad, wey ka tagse sabeka kandan migpandegpak te me batu diye te meupiya ne tane taman te nabunbunan e seini. Ne insubung dan man‑e ka me sebseb te weyig wey impameled dan ka me mabehas ne me kayu. Ka Kir-Harisit wey ka alad ne batu naan de kayi ka nasame, piru inlingutan wey inlusuran seini te me sundalu ne nanguyan te lambuyug wey natalu ran e.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{26}Te pegkakita te Hari te Muwab ne egkatalu e sikandan, induma rin e ka pitu ne gatus (700) ne me sundalu rin ne kampilan se me panganiban, wey inggeraman dan e te eglusud ka me sundalu ne kuntere dan eyew egpakabaye sikandan peendiye te Hari te Idum, piru ware sikandan nakabaye.
\verseNumber{27}Purisu, ingkuwa te Hari ka panganey ne anak din ne lukes ne iyan perem egsubal kandin eghari, wey impanubad din e ne intutung diye te alad te siyudad ne matikang wey makepal. Ne puun dutu, nabelu-belu e ka me matig-Muwab te me matig-Israil, purisu nangawe e diye ka me matig-Israil wey nanguli e diye te inged dan.

\BibleSectionHeading{Ka pegbulig ni Ilisyu te egkaayu-ayu ne balu}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{4}Sabeka ne aldew, due balu ne malitan ne asawa dengan te sabeka ne prupita ne miggendiye te ki Ilisyu ne migbalbalukan ne migkahi, “Migpatey e ka suluhuanen nu, ne asawa ku. Nakanengneng ka ne ka suluhuanen nu, due pegkaaldek te Magbebaye. Piru kuntee, seinid e ka etew ne neutangan din, eg-angayen din e ka daruwa ne anak ku su eg-uripenen din e isip bayad te utang.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{2}Ne migtabak si Ilisyu kandin, “Nekey‑a ka igkabulig ku keykew? Nangeni a, nekey a ka kasangkapan nu diye te baley nu?” Ne migtabak sikandin, “Warad iya, gawas te deisek naan de ne lana.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{3}Ne migkahi si Ilisyu, “Hendiye ka te me sumbaley nu, sambey ke naa te ware tahu ne me banga wey masuluha nu te egsambey.
\verseNumber{4}Seled ke naa diye te baley niyu wey lelekeb kew se taltalaanak. Panahui nu naa te lana ka me banga, ne emun ke egkapenu e, irapig nud e.”
\verseNumber{5}Purisu miggipanew e ka malitan te peggimu te ingkahi ni Ilisyu. Te nekeuli e sikandin, miglelekeb e sikandan se taltalaanak. Ne impamehayan e sikandin te me anak din te banga wey inggipenu din e seeye te lana.
\verseNumber{6}Te napenu e ka langun ne me banga, migkahiyan din e ka me anak din, “Behayi e pa man‑e te banga.”
\BibleParagraphStyleP
Ne migtabak ka anak din, “Warad e banga.” Ne migpeeneng-eneng e ka lana ne egtulayas.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{7}Te nahuhuran e te malitan si Ilisyu, migkahi e si Ilisyu, “Na, ibelegye nud e ka lana wey bayari nud ka utang nu. Ne ka same naa, egpekeuyag e kaniyu te taltalaanak.”

\BibleSectionHeading{Ka peg-uyag ni Ilisyu te anak te meyaman ne malitan}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}Sabeka ne aldew, miggendiye si Ilisyu te inged te Sunam. Ne due meyaman ne malitan ne mig-ugpe diye, ne migpehes migginggat kandin ne egkeen. Tagse eglihad sikandin dutu, egtulan iya sikandin eyew egkeen.
\verseNumber{9}Migkahiyan te malitan ka asawa rin, “Nakanengneng a ne ka etew ne layun egtulan kayi te kanta, matulus ne suluhuanen te Manama.
\verseNumber{10}Egkaayun buwa ne eggimu ki te deisek ne sinabeng dutu te atep, ne egtahuan ta te hibatanan, lamisa, bangku wey sulu eyew due egkeyirehaan din ke eggendini sikandin.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{11}Sabeka ne aldew, miggendiye si Ilisyu te Sunam. Ne migpamaneyik e sikandin diye te sinabeng eyew eggimmeley diye.
\verseNumber{12}Ne insuhu din ka suluhuanen din ne si Gihasi, “Umawa nu ka matig-Sunam ne malitan.” Sikan naa ka in-umew rin e ka malitan wey miggendiyad e te kandin. Te duen e ka malitan,
\verseNumber{13}migkahiyan e ni Ilisyu si Gihasi, “Insei nu naa sikandin kuntee ke nekey ka igkabales ta kandin te peg-atiman din kanta. Duen naa igpalalag din kanta diye te Hari wey ke diye naa te pangulu te me sundalu?”
\BibleParagraphStyleP
Ne migtabak ka malitan, “Matubung e ka keugpe ku kayi duma te me karumaan ku.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{14}Ne migkahi e si Ilisyu, “Nekey naa mule ka egkeyimu ta kandin?”
\BibleParagraphStyleP
Ne migtabak si Gihasi, “Ware anak din, wey buyag e ka asawa rin.”
\verseNumber{15}Ne migkahiyan e man‑e ni Ilisyu si Gihasi, “Umawa nu pa man‑e sikandin.” Te pegginguma te malitan, diye de sikandin migsasindeg te gumawan.
\verseNumber{16}Ne migkahi si Ilisyu, “Puun kuntee, te iling ded kayi ne aldew te seup ne leg‑un, egsapipi kad e te anak nu ne lukes.”
\BibleParagraphStyleP
Ne migtabak ka malitan, “I, kene ke ma genendue ahalen, kene ka uubat, suluhuanen ke pe ma te Manama.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{17}Piru, naberes iya ka malitan, wey mig-anak sikandin te lukes te iling iya ne timpu te ingkahi ni Ilisyu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{18}Sabeka ne aldew te migtulin e ka bate, migsundul sikandin te amey rin diye te kamet duma te me talaggaani.
\verseNumber{19}Ne sahuhune ne migpanguleyi ka bate diye te amey rin ne migkahi, “Masakit ka ulu ku, masakit ka ulu ku!”
\BibleParagraphStyleP
Ne migkahiyan e te amey te bate ka sabeka te me suluhuanen din, “Uyana nu pa ka bate diye te iney rin.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{20}Ne insapipi e te suluhuanen ka bate peendiye te iney rin. Ne inggibe e te iney ka bate taman te meudtu, nataman nabigtawan e ka bate.
\verseNumber{21}Ne dutu, insapipi e te iney ka bate peendiye te ampew ne sinabeng, wey impeyibat din e diye te hibatanan ni Ilisyu ne prupita. Ne inlekeban din e ka gumawan wey miggipanew e sikandin.
\verseNumber{22}Nataman, in-umew rin e ka asawa rin te migkahi, “Peuyani a te sabeka ne suluhuanen wey sabeka ne asnu, eyew egpakaragdahew a egpekeendiye te suluhuanen te Magbebaye ne Manama, wey eyew mahaan e re egpakalibed.”
\verseNumber{23}Ne migkahi ka asawa rin, “Mania te egkeupian ka ne eggendiye kuntee? Te kene mem pad kuntee ne an-anayan ne pegsile te bulan wey ke Aldew te Peggimeley naa?”
\BibleParagraphStyleP
Ne migtabak ka malitan, “Egkaayun ded sika.”
\verseNumber{24}Ne dutu insakangan din e ka asnu wey migkahiyan din e ka suluhuanen din, “Kuwa kid! Ne kene nu naa pepahan-ganara seini gawas ke egkahiyan ku sikeykew.”
\verseNumber{25}Sikan naa ka miggipanew e sikandin ka miggendiye ki prupita Ilisyu diye te bubungan te Karmil. Te madmariyu pad sikandin, nakite e sikandin te prupita ne si Ilisyu, sikan naa ka migkahiyan e ni Ilisyu ka suluhuanen din ne si Gihasi, “Pitawa nu! Sika ka malitan ne matig-Sunam ne egpeendini kanta.
\verseNumber{26}Pallahuy ka ka egsinug-ung kandin wey insei nu ke meupiya red sikandin. Insei nu sikandin ke meupiya red ka asawa rin wey ka anak din.”
\BibleParagraphStyleP
Te neinsaan e ni Gihasi ka malitan, migtabak ka malitan kandin ne miggenendue, “Meupiya key red.”
\verseNumber{27}Piru te pegginguma rin e diye te ki Ilisyu diye te bubungan, migpanimbuel e sikandin diye te tangkaan ni Ilisyu ne miggen-gen te paa ni Ilisyu. Ne migdugpu si Gihasi eyew te pegpaawe te malitan, piru insaparan sikandin ni Ilisyu te migkahi, “Balahara nu sikandin! Su amana nalaggew sikandin, inggeles seini te Magbebaye wey wara a nikandin panengnenga.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{28}Ne migkahi ka malitan, “Ahalen, wara a migbuyu keykew te anak ne lukes, migkahiyan ku mem pad iya sikeykew te kena a ubati.”
\verseNumber{29}Ne migkahiyan e ni Ilisyu si Gihasi, “Taggel kad, uyana nu seini se tuked ku, wey hendiye ka te baley te malitan. Ke due egkasinug-ung nu, kene ka elit-elit, wey ke due eg-elit-elit keykew, kene ka tabak. Pegginguma nu, iragket nu naa ka tuked ku diye te ulaula te bate.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{30}Piru migkahi ka iney te bate, “Mengeyibet te manekal ne Magbebaye ne Manama wey keykew, te kena a iya eg-uli ke kene ku egkaruma sikeykew.” Sikan naa ka migparumeey e sikandan peendiye te baley te malitan.
\verseNumber{31}Ne miggun-e e mule si Gihasi wey imparagketan din e te tuked ka ulaula te bate, piru ware nekeyimata ka bate. Sikan naa ka migpalilibed e si Gihasi diye te engki Ilisyu ne migkahi kandan, “Ware nekeyimata ka bate.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{32}Te nekeume e si Ilisyu diye te baley, migpamaneyik e sikandin diye te sinabeng wey nakita rin e ka bate ne migpatey e ne impaley-as diye te hibatanan din.
\verseNumber{33}Ne migseled sikandin wey miglelekeb, wey daruwa ran naan de te bate. Ne dutu, mig-ampu e sikandin diye te Magbebaye ne Manama.
\verseNumber{34}Nataman, migkatut e si Ilisyu diye te hibatanan wey miglangkeban din e ka bate, wey impalenged din ka be‑be din diye te be‑be te bate, wey ka mata rin diye te mata te bate, wey ka me belad din diye te me belad te bate. Te sasangan e sikandin ka miglangkeb te bate, migmeinit e ka lawa te bate.
\verseNumber{35}Ne migsasindeg e man‑e si Ilisyu wey miggiphipanew diye te sinabeng, nataman migkatut e man‑e sikandin diye te hibatanan wey miglangkeban din e man‑e ka bate. Ne dutu, nakaatise e ka bate te kapapitu, nataman miggimelat e sikandin.
\verseNumber{36}Ne dutu, in-umew e ni Ilisyu si Gihasi te migkahi, “Umawa nu ka iney te bate.” Sikan naa, in-umew rin e ka malitan. Te pegginguma te malitan, migkahi e si Ilisyu, “Seini red ka anak nu, sapipiya nud e sikandin.”
\verseNumber{37}Ne migdugpu e ka malitan wey mig-usengul sikandin diye te paa ni Ilisyu. Ne insapipi rin e ka anak din wey miglihawang e sikandin.

\BibleSectionHeading{Ka daruwa pad man‑e ne kein-inuwan}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{38}Nataman, miglibed e si Ilisyu diye te inged te Gilgal. Te seeye ne timpu, due dakel ne gutas su gulabung te seeye ne inged. Sabeka ne aldew, miglibulung ka punduk te me prupita duma kandin, ne migkahiyan din ka suluhuanen din, “Iriken nu ka dakel ne kuren, wey pakihulay ka te igpakeen ta te seini se me prupita.”
\verseNumber{39}Ne sabeka kandan ka miggendiyad e te mabbenes eyew egpakihulay, wey nakakita sikandin te laag ne egpekeiling te tebesal. Ne migpamupu e sikandin te eleg din de te eg-uyan. Te nakalibed e sikandin, impangalad din e seini wey insubuk din e te kuren minsan ware din nataheyi ke nekey seeye.
\verseNumber{40}Ne impangeun dan e seini eyew igpakeen e te me etew. Piru te egbunsud e sikandan ka egkeen kayi, migbalbalukan sikandan ne migkahi, “Suluhuanen te Manama, egpakapatey ma mule seini se egkeenen!” Sikan naa ka ware dan e seini keena.
\verseNumber{41}Ne migkahi si Ilisyu, “Uyani a te harina.” Ne imbukbukan din e ka kuren te migkahi, “Na, isendad niyud seini te me etew.” Ne dutu, naawe e ka egpekeyilu dutu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{42}Sabeka ne aldew, due etew ne diye egpuun te inged te Baal-Salisya. Mig-uyan sikandin te daruwa ne pulu ne buuk ne paan ne inggimu puun te sibada, puun seeye te an-anayan ne nahaani ne sibada. Ne mig-uyan man‑e sikandin te iyam nahaani ne sibada wey imbehey rin seini ki Ilisyu. Ne migkahiyan ni Ilisyu ka suluhuanen din, “Ibehey nu seini diye te me etew eyew igpakeen kandan.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{43}Ne migtabak ka suluhuanen din, “Kene buwa ma mule ne eleg seini te sabeka ne gatus (100) ne me etew?”
\BibleParagraphStyleP
Piru mig-abey si Ilisyu migkahi, “Ibehey nu seini te me etew su migkahi ka Magbebaye ne Manama te kene dan de seini egkaamin wey duen pad egkasame.”
\verseNumber{44}Purisu insendad e te suluhuanen seeye diye te me etew. Ne nangeen e sikandan wey duen pad iya nasame sumale te ingkahi te Magbebaye ne Manama.

\BibleSectionHeading{Ka pegkabawii ni Naaman}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{5}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{5:1-14: }Luk 4:27.}Ne due etew ne egngaranan ki Naaman, kumandir sikandin te me sundalu te Hari te Aram ne migngaranan ded degma te Sirya. Amana igkahale sikandin te Hari su taheed te migpangulu sikandin te me sundalu, imbulihan layun sikandan te Manama te pegtalu te me kuntere dan. Mabulut sikandin ne sundalu piru ibungen.
\verseNumber{2}Na kuntee, te pegpakiggira te matig-Sirya diye te Israil, nakarakep sikandan te beyi-beyi ne neyimu e ne suluhuanen te asawa ni Naaman.
\verseNumber{3}Sabeka ne aldew, migkahiyan te beyi-beyi ka ahalen din ne malitan, “Meupiya perem ke egpekeendiye ka ahalen ku te prupita ne diye mig-ugpe te Samarya eyew egkabawian sikandin te ibung din!”
\verseNumber{4}Te pegkarineg ni Naaman te ingkahi te beyi-beyi ne matig-Israil, miggendiyaan din e ka ahalen din ne Hari wey ingguhud din e seini.
\verseNumber{5}Ne migkahi ka Hari te Sirya, “Hendiye ka, egpeuyanen ku sikeykew te sulat para te Hari te Israil.”
\BibleParagraphStyleP
Sikan naa ka miggipanew e sikandin ne mig-uyan te tatelu ne gatus wey hep‑at ne pulu (340) ne kilu ne pelata, wey hen‑em ne pulu wey walu (68) ne kilu ne bulawan, wey sapulu ne mateles wey iyam pad ne kumbale.
\verseNumber{6}Ne in-uyan ni Naaman ka sulat diye te Hari te Israil ne miggenendue, “Te seini ne sulat, igpeila ku keykew ka upisyal ku ne si Naaman. Eghangyu a keykew te bawii nu sikandin te ibung din.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{7}Te pegkeimpus te Hari te egbasaa te sulat, imbindas din e ka kumbale din te migbalbalukan ne migkahi, “Manama a? Duen naa katenged ku te pegbuut ne egpatey wey ke egkeuyag pad ka etew ne egderalu? Mania te egpabawian din keddi seini se ibungen ne etew? Egpamitew re iya sikandin te egpuunan ne egpekeg-ehet key!”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}Piru te pegkarineg ni Ilisyu ne suluhuanen te Manama te imbindas te Hari te Israil ka kumbale din, migpeuyan e sikandin te guhuren ne miggenendue, “Mania te imbindas nu ka kumbale nu? Ipeendini nu sikandin te keddi eyew egkatahaan din ne due prupita kayi te Israil.”
\verseNumber{9}Purisu miggendiyad si Naaman duma te me kudde wey me karwahi rin, ne diyad iya migsanggel te gumawan te baley ni Ilisyu.
\verseNumber{10}Ne migsuhu si Ilisyu te suluhuanen te pegkahi kandin, “Hendiye ka te Weyig ne Hurdan, lenep ka te kapapitu eyew egkeulian en iya sika se ibung nu.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{11}Piru mig-awe de iya si Naaman ka nabelu-belu ne migsagsahukul ne migkahi, “Kahiyen ku ke eglihawang sikandin ka egsinug-ung keddi, wey eg-umawen din ka ngaran te Magbebaye ne Manama rin wey igtel-eb din ka belad din kayi te ibung ku eyew egkeulian ad!
\verseNumber{12}Duen man ded iya weyig ne Abana wey Parpar diye te Damasku, ne meupiya pad du te me weyig kayi te Israil. Mani bes ke diye e re iya egseneb eyew egkeulian ad!” Ne miggipanew e sikandin ne nabelu-belu.
\verseNumber{13}Piru miggendiyaan si Naaman te me suluhuanen din wey migkahiyan, “Ahalen, ke egsuhuen ka te prupita te malised ne eggimuwen, kene nu naa eggimuwen seini? Eggimuwen nu iya, ne iyan naan pa sika se egpaseneben ke re ne egkeulian kad e.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{14}Sikan naa ka migtupang e si Naaman diye te Weyig ne Hurdan wey miglenep e sikandin te kapapitu sumale te inlalag te suluhuanen te Manama, ne ka sapu din, neulian e wey nekeiling e te sapu te bate pad wey neulian e sikandin.
\verseNumber{15}Nataman, miglibed e si Naaman duma te me etew rin diye te suluhuanen te Manama, wey migsasindeg sikandin diye te tangkaan din ne migkahi, “Kuntee, nakanengneng ad te ware lein ne manama angin e te Manama te Israil, purisu dawata nu ka dasag puun te suluhuanen nu.”
\verseNumber{16}Piru migtabak si Ilisyu, “Egpahunlibet a te manekal ne Magbebaye ne Manama ne impamakey ku, te kenaa iya egdawat minsan nekey.”
\BibleParagraphStyleP
Ne minsan migpamehes si Naaman ne egparawat te dasag din piru ware iya migdawat si Ilisyu.
\verseNumber{17}Purisu migkahi si Naaman, “Ke kene ka egdawat, peuyana a ubag nikeykew te tane ne eleg ne igdulan te daruwa ne kudde\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{5:17 }anak seini te asnu wey te kudde.} ne eg-uyanen ku te peg-uli ku su eyew due egkapes-ekan ku te altar. Su puun kuntee kena ad eghalad te egtutungen diye te lein ne manama su ka Magbebaye ne Manama naan de iya.
\verseNumber{18}Piru egpasayluwen a perem te Magbebaye ne Manama ke egdumeen a te ahalen ku ne eggendiye te timplu te manama te Sirya ne si Rimmun eyew egpanimbuel wey egsimba kayi. Egpasayluwen a perem te Magbebaye ne Manama!”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{19}Ne migkahi si Ilisyu, “Uya, ne hipanew kad ne malinawen.”
\BibleParagraphStyleP
Piru te marani pad ka nabayaan ni Naaman,
\verseNumber{20}migsuman-suman si Gihasi ne suluhuanen ni Ilisyu, “Amana re ne hiid‑uwen ka ahalen ku ki Naaman ne matig-Sirya su ware din dawata ka igbehey kandin. Igpahunlibet ku te manekal ne Magbebaye ne Manama, egtalukunan ku sikandin wey egbuyuan ku te minsan nekey.”
\verseNumber{21}Sikan naa ka mig-iyal-iyal migtalukun si Gihasi ki Naaman. Te pegkakita ni Naaman ne due migpallahuy ne eglupug kandin, migpamaneug e sikandin te karwahi rin ka egsinug-ung. Ne mig-inse si Naaman, “Nekey naan e, meupiya kew red?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{22}Ne migtabak si Gihasi, “Uya meupiya man ded, insuhu a te ahalen ku su epakahiyan ka te due daruwa ne kanakan ne me prupita ne sikan pad iya miglepew puun diye te bubungan te Ipraim, behayi nu ubag sikandan te tatelu ne pulu ne kilu ne pelata wey daruwa ne mateles ne kumbale.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{23}Ne migkahi si Naaman, “Ne, kuwa kad iya te pitu ne pulu (70) ne pelata.” Ne impehes e ni Naaman si Gihasi ne egdawat dutu, ne intahu din ka pelata diye te daruwa ne puyungut. Ne dutu, imbehey rin e seeye duma te daruwa ne kumbale diye te daruwa ne suluhuanen. Sikandan ka mig-uyan dutu para ki Gihasi.
\verseNumber{24}Piru te pegginguma enni Gihasi diye te baley ne in-ugpaan ni Ilisyu ne diye te bubungan, ingkuwa rin e ka me puyungut wey ka me kumbale diye te daruwa ne suluhuanen wey intahu din e diye te baley. Ne impeyipanew rin e sikandan.
\verseNumber{25}Nataman, miggendiyad e sikandin ki Ilisyu. Ne mig-insaan sikandin ni Ilisyu, “Hendei kaa migpuun Gihasi?”
\BibleParagraphStyleP
Ne migtabak si Gihasi, “Kayi man de iya ahalen.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{26}Piru migkahi si Ilisyu, “Kahiyen nu buwa ne ware migduma keykew ka panisingan ku? Nakita ku ka pegpamaneug te etew te karwahi rin eyew te pegsinug-ung keykew. Kene pad ne aldew kuntee te pegdawat te seleppi, me kumbale, me parasan, me ulibuwan, karniru, baka, wey me lukes wey malitan ne suluhuanen.
\verseNumber{27}Purisu ka ibung ni Naaman, eggalin due te keykew wey diye te kabuhalan nu te ware egkatamanan.” Te peg-awe e ni Gihasi, sahuhune ne migmaangkag e iling te binggala ka laplap din tenged te ibung.

\BibleSectionHeading{Ka wasey ne miggampung}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{6}Sabeka ne aldew, migparani ki Ilisyu ka duma ne me prupita wey migkahi, “Malig-et e seini se temuwanan ta.
\verseNumber{2}Tuhuti key ne eggendiye te Weyig ne Hurdan eyew egpanggeed te igbebaley ney eyew due egkeugpaan ney.”
\BibleParagraphStyleP
Ne mig-uyun si Ilisyu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{3}Ne migkahi ka sabeka kandan, “Ahalen, dumeyi key ubag nikeykew.” Ne mig-uyun si Ilisyu ne egduma kandan.
\verseNumber{4}Purisu migdume e sikandin kandan. Te pegginguma ran diye te Weyig ne Hurdan, migbunsud e sikandan ka egpameled te me kayu.
\verseNumber{5}Piru te sasangan e sikandan ka egpameled, due sabeka kandan ne napesukan te wasey rin wey neulug e diye te weyig. Ne migbalbalukan sikandin ka migkahi, “Etuwey ahalen! Insambayan ku pe man de mule seeye!”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{6}Ne mig-inse si Ilisyu, “Hendei neulug?”
\BibleParagraphStyleP
Ne impanulu din e sikandin ke hendei seeye neulug. Ne dutu, migtamped te sugpang si Ilisyu, wey in-antug din diye te neuluhan te wasey, wey miggampung e ka wasey.
\verseNumber{7}Ne migkahi si Ilisyu, “Puruta nud e.” Purisu impurut din e seini.

\BibleSectionHeading{Ka pegkatalu te me sundalu te Sirya}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}Sabeka ne aldew, migpakiggira te Israil ka Hari te Sirya. Inlibulung din ka me upisyal rin wey ingkahiyan din ke hendei ka naalam din ne egkekampuwan dan.
\verseNumber{9}Piru impanpanayan ni Ilisyu ka Hari te Israil te migkahi, “Kene ka baye te seeye ne inged su diye egkekampu ka Hari te Sirya.”
\verseNumber{10}Purisu kamasulug panpanayi te Hari te Israil ka me mahinged dutu sumale te ingkahi ni Ilisyu eyew egpakabantey sikandan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{11}Ne nakapabelu seeye te Hari te Sirya. Purisu impeumew rin e ka me upisyal rin te migkahi, “Hentew‑a kayi te kaniyu ka egpanugtul te me planu ku diye te Hari te Israil? Hentew‑a kaniyu ka eglapig te Hari te Israil?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{12}Ne migkahi ka sabeka te me upisyal rin, “Ware kayi te kanta Mahal ne Hari. Si Ilisyu ne prupita te Israil ka talagpangguhud te Hari te Israil te langun ne eglalahen nu, minsan ka planu nu te heles de.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{13}Ne migsuhu ka Hari te Sirya ne migkahi, “Ke iling ma rue, pamitawa niyu ke hendei sikandin eyew egpakasuhu a te egdakep kandin!”
\BibleParagraphStyleP
Ne due nakahuhud te Hari ne diye te Dutan si Ilisyu.
\verseNumber{14}Ne migsuhu e sikandin te migmangudde ne me sundalu wey migmanguntud te karwahi eyew eglingut te siyudad. Marusilem e sikandan nekeuma.
\verseNumber{15}Pegkamaselem, te peglihawang te suluhuanen ni Ilisyu, nakita rin ka me sundalu ne migmangudde wey migmanguntud te karwahi ne nakalingut te siyudad. Ne migkahi e sikandin, “Keyey ahalen! Nekey naan e ka eggimuwen ta?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{16}Ne migkahi si Ilisyu, “Kene ka kaaldek su masmasulug pad kandan ka duma ta ne me sundalu!”
\verseNumber{17}Ne mig-ampu e si Ilisyu ne migkahi, “Magbebaye ne Manama, bulihi nu ne egkita ka suluhuanen ku.” Ne dutu impakite e te Magbebaye kandin ka me bubungan ne neempet te me kudde wey hapuy ne me karwahi ne nakalingut ki Ilisyu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{18}Te sasangan e ne egpeendiye te ki Ilisyu ka me kuntere, mig-ampu e sikandin diye te Magbebaye ne migkahi, “Magbebaye, ke egkaayun ne butura nu sikandan.” Ne dutu, nabutud en iya sikandan sumale te imbuyu ni Ilisyu.
\verseNumber{19}Ne migparaniyan ni Ilisyu ka me sundalu wey migkahiyan, “Kene ne seini ka dalan peendiye te siyudad. Ikul kew te laheng ku su igpanulud ku sikaniyu diye te etew ne egpamitawen niyu.” Ne in-uyan din e sikandan diye te Samarya.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{20}Te pegginguma ran diye te Samarya, mig-ampu e man‑e si Ilisyu ne migkahi, “Magbebaye, ipeyimelat nud e ka me mata ran eyew egpakakite e sikandan.” Ne dutu, impeyimelat e sikandan te Magbebaye wey nakita ran ne diyad e sikandan te taliware te Samarya.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{21}Te pegkakita te Hari te Israil kandan, migkahiyan din e si Ilisyu, “Menua, egpangimatayan kud e sikandan?”
\verseNumber{22}Ne migtabak si Ilisyu, “Mahal ne Hari, ka naddakep ta te pegpakiggira, ware te ma pangimatayi, iyan naan pa sikandan. Pakeena nu sikandan eyew egpakalibed e sikandan diye te ahalen dan.”
\verseNumber{23}Purisu migpaandam te sahakeen ka Hari. Te nekeimpus e sikandan ka migkeen wey mig-inum, impeyipanew rin e sikandan wey impalibed e diye te ahalen dan. Ne pegkapenga dutu, migpeeneng-eneng pad man‑e sikandan ka miglusud te Israil.

\BibleSectionHeading{Ka peglusud te Sirya te Samarya}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{24}Piru nataman, inlibulung ni Hari Bin-Hadad ne Hari te Sirya ka langun ne sundalu rin eyew egpakig-ehet te Israil. Ne miggipanew e sikandan wey miglingutan dan e ka Samarya.
\verseNumber{25}Ne puun due, miggingumaan te masumpit ne gutas ka Samarya, su minsan ka ulu te asnu, igbelegye e te me etew te walu ne pulu ne pelata, wey ka sabeka ne sakug ne tei te selepati, igbelegye e te lalimma ne pelata.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{26}Sabeka ne aldew, taheed te miggiphipanew ka Hari te Israil diye te alad te siyudad ne batu ne matikang wey makepal, due malitan ne migbalbalukan kandin ne migkahi, “Mahal ne Hari, bulihi a!”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{27}Ne migtabak ka Hari, “Ke kene egbulig ka Magbebaye ne Manama keykew, egmenuwen ku naa te egbulig sikeykew? Ware trigu ku wey binu!”
\verseNumber{28}Nataman, mig-inse e ka Hari kandin, “Nekey‑a ka igkalaggew nu?”
\BibleParagraphStyleP
Migtabak ka malitan, “Migkahi ka seini ne malitan te egkeenen ney kun ka anak ku kuntee, ne seup ne aldew, ka kandin e degma.
\verseNumber{29}Sikan naa ka inggilutu ney e ka anak ku wey ingkeen ney e. Te seup e ne aldew, migkahiyan ku sikandin te anak din e degma ka egkeenen ney, piru inggeles din e ka kandin.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{30}Te pegkarineg te Hari te inlalag te malitan, imbindas din e ka kumbale din. Neyitabu seeye te sasangan pad sikandin ka miggipanew diye te batu ne alad te siyudad ne matikang wey makepal. Ne nakita sikandin te me etew ne migsaluub te saku\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{6:30 }Iyan igpasabut kayi ka meitem wey egdehes ne manggad ne inggimu puun te bulbul te kambing ne igsaluub te timpu te peglungku wey ke eg-inniyug naa te sale.} ne impariralem te kumbale din.
\verseNumber{31}Ne migkahi sikandin, “Eglegparan a perem te Manama ke kene ku egkatamperan te ulu si Ilisyu ne anak ni Sapat te seini ne aldew.”
\verseNumber{32}Te seeye ne timpu, diye si Ilisyu te baley rin duma te me impurtanti ne igbuyag te Israil. Migsuhu ka Hari te sabeka ne etew diye te ki Ilisyu. Piru te ware pad migginguma ka suluhuanen ne insuhu te Hari, migkahiyan e ni Ilisyu ka me igbuyag, “Pitew kew, migsuhu ka mangngimatey ne Hari ne igpatamped ka ulu ku. Emun ke eglepew ka suluhuanen ne insuhu din, ilekeb niyu ka gumawan wey kene niyu sikandin paselera su migsinundul kandin ka Hari.”
\verseNumber{33}Piru taheed te sasangan pad sikandin ka egpangasak, miggingume e ka suluhuanen wey ingguhud din e ka inlalag te Hari, “Ka seini ne karereetan, diye egpuun te Magbebaye ne Manama! Mania te egpabulus e pad ka egtetahad te bulig din?”
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{7}Ne migkahi si Ilisyu, “Pammineha nu ka inlalag te Magbebaye ne Manama: Te iling ded ne uras kayi kaaselem, igbelegye naan de diye te palingkiyan te Samarya ka senge-hantang ne harina te sabeka ne pelata wey ka daruwa ne gantang ne sibada te iling ded ne kentiddad.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{2}Piru migkahiyan si Ilisyu te sinalihan ne upisyal ne duma te Hari, “Egbusbusen naa te Manama ka egkakeen puun te langit? Kene egkeyitabu ka ingkahi nu!”
\BibleParagraphStyleP
Ne migtabak si Ilisyu, “Egkakita nu seini piru kene ka egpakakeen kayi.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{3}Ne due hep‑at ne ibungen diye te lihawangan te gumawan te siyudad. Migpalalahey sikandan ne migkahi, “Mania te egpinpinnuu ki re kayi te egpatey ki man ded?
\verseNumber{4}Ke egseled ki te siyudad, egkapatey ki te gutas, wey emun ke kayi ki re man‑e egpinpinnuu, iling ded iya man‑e. Meupiya pad ke eggendiye ki te kampu te matig-Sirya, ne emun ke kene ki eggimatayan, egkeuyag ki. Piru ke eggimatayan ki nikandan, ne egpatey ki ma iya.”
\verseNumber{5}Ne hengkayi te egpangilumkilum e, migligkat e sikandan ka eggendiye te kampu te matig-Sirya. Piru te pegginguma ran diye, warad e me etew.
\verseNumber{6}Tenged su imparineg sikandan te Magbebaye ne Manama te dahing te me karwahi wey me kudde wey masulug ne me sundalu, nakakahi ka tagse sabeka kandan, “Pitew kew, imbayaran e te Hari te Israil ka me Hari te Hitihanen wey te Ihiptuhanen eyew egpakig-ehet kanta.”
\verseNumber{7}Purisu te egkasagkup e, migpamallahuy e sikandan wey impangengkeran dan e ka me balungbalung dan, me kudde dan, wey ka me asnu ran. Nangawe sikandan diye te kampu ne ware nanguwa te minsan nekey ne kasangkapan dan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}Te pegginguma te me ibungen diye te kampu, migseled e sikandan te hun‑a ne balungbalung. Ne migkeen e sikandan wey mig-inum e wey impanguyan dan e ka me pelata, me bulawan, wey me kumbale ne nakita ran. Ne miglihawang e sikandan wey impangeles dan e seeye. Nataman, migseled e man‑e sikandan diye te lein ne balungbalung wey iling ded ka inggimu ran.
\verseNumber{9}Nataman, migpalalahey e sikandan ne miggenendue, “Kene ne meupiya seini se eggimuwen ta. Su ka seini ne aldew, aldew te meupiya ne panugtulen, ne ware ta mule iwangal-wangal. Emun ke egpasigpawaan te pad seini, kema ke eglegparan ki. Kuwa kid e, eglibed ki diye te siyudad eyew igpanengneng seini diye te me upisyal te Hari.”
\verseNumber{10}Purisu miglibed sikandan diye te siyudad wey inlalahan dan e ka me talagtameng te gumawan te siyudad te miggenendue, “Miggendiye key te kampu te me matig-Sirya, wey ware minsan sabeka ne nakita wey narineg ney diye! Me kudde naan de wey me asnu ne impangiket, wey ware nabalbalawi ka me balungbalung.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{11}Te sikan de, migbalbalukan e ka me talagtameng te gumawan te siyudad ne migpangguhud diye te me etew. Ne ka guhuren, nekeyinguma diye te palasyu.
\verseNumber{12}Ne mig-enew ka Hari te seeye ne marusilem wey migkahiyan din ka me upisyal rin, “Egnangenan ku sikaniyu te planu te matig-Sirya. Nakataha sikandan ne egpanggutasan ki, sikan naa ka mig-awe e sikandan diye te me balungbalung dan wey miggeles e diye te me kamet su mig-isip sikandan ne eglihawang ki te siyudad ka egpamitew te egkeenen ta, ne egpandakepen kid e nikandan wey eg-ahawen dan e ka siyudad.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{13}Ne migtabak ka sabeka te me upisyal rin, “Duen ma iya kudde ta ne nasame diye te siyudad. Suhu ke naa te me etew ne egpepanguddeen te lalimma ne me kudde eyew egleuy diye. Ne balahad e ke eggimatayan sikandan, su iling man ded ke eg-uugpe sikandan kayi, egpatey man ded duma kanta. Ne egpitawen te naa ke nekey ka egkeyitabu.”
\verseNumber{14}Purisu mig-alam sikandan te daruwa ne etew ne eg-untud te karwahi. Insuhu sikandan te Hari ne egpanengnengen ke nekey ka neyitabu te me sundalu te Sirya.
\verseNumber{15}Ne in-ikul ran e ka nabayaan te me matig-Sirya taman diye te Weyig ne Hurdan, wey nakita ran ka natalagtag ne me kumbale wey me kasangkapan diye te dalan ne neengkeran te me matig-Sirya ne migpamallahuy. Ne miglibed e ka daruwa ne me suluhuanen ne insuhu wey impangguhuran dan e ka Hari.
\verseNumber{16}Ne dutu, miglihawang e ka me etew wey impanguwa ran e ka me kasangkapan diye te kampu te matig-Sirya. Ne ka senge-hantang ne harina wey ka daruwa ne gantang ne sibada, igbelegye naan de te sabeka ne pelata sumale te ingkahi te Magbebaye ne Manama.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{17}Ne in-alam e te Hari ka sinalihan din ne upisyal ne iyan egpatamengen te gumawan te siyudad. Piru insusukeung de sikandin wey indiri-diekan te me etew diye te gumawan, wey migpatey iya sikandin sumale te ingkahi te prupita ne si Ilisyu te timpu ne miggendiye te baley rin ka Hari.
\verseNumber{18}Su migkahiyan te prupita ka Hari, “Te iling ded ne uras kayi kaaselem, igbelegye naan de diye te palingkiyan te Samarya ka senge-hantang ne harina te sabeka ne pelata, wey ka daruwa ne gantang ne sibada te iling ded ne kentiddad.”
\verseNumber{19}Ne migkahi ka sinalihan ne upisyal diye te ki Ilisyu, “Egbusbusen naa te Manama ka egkakeen puun te langit? Kene egkeyitabu ka ingkahi nu!” Piru migtabak si Ilisyu, “Egkakita nu seini piru kene nu egkaheraman ka ingkahi ku ne keenen.”
\verseNumber{20}Ne seeye iya ka neyitabu kandin, insusukeung wey indiri-diekan sikandin te me etew wey migpatey e.

\BibleSectionHeading{Ka peglibed te malitan ne matig-Sunam}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{8}Sabeka ne timpu, migkahiyan ni Ilisyu ka malitan ne matig-Sunam ne in-uyag din se anak, “Awe ka duma te pamilya nu, wey hendiye kew te inged ne igkeupii niyu, tenged su migkahi ka Magbebaye ne Manama te due egginguma ne gutas te seini ne inged seled te pitu ne leg‑un.”
\verseNumber{2}Ne migpalintutuu ka malitan ki prupita Ilisyu, wey miggipanew e sikandin duma te pamilya rin wey diye mig-ugpe te inged te me Pilistihanen seled te pitu ne leg‑un.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{3}Pegkapenga te pitu ne leg‑un ne gutas, miglibed e ka malitan diye te Israil puun te inged te me Pilistihanen. Ne miggipanew e sikandin peendiye te Hari ka egpeyid‑u-hid‑u ne iglibed ded diye te kandin ka baley rin wey ka tane din.
\verseNumber{4}Te seeye ne timpu, migpakiglalag ka Hari ki Gihasi ne suluhuanen ni Ilisyu. Ne migkahi ka Hari, “Guhuri e la te me kein-inuwan ne neyimu ni Ilisyu.”
\verseNumber{5}Te sasangan pad ne egpangguhud si Gihasi te Hari meyitenged te bate ne in-uyag ni Ilisyu, sahuhune ne miglepew ka malitan ne iney te bate, wey migpeyid‑u-hid‑u te Hari ne eggawi te baley wey tane din. Kahi ni Gihasi, “Mahal ne Hari, seini iya ka malitan, wey seini ka anak din ne in-uyag ni Ilisyu.”
\verseNumber{6}Ne mig-insaan e te Hari ka malitan meyitenged te neyitabu te anak din, wey impangguhuran din e ka Hari. Puun dutu, migsuhu ka Hari te upisyal rin ne iyan eg-atiman te malitan. Migkahi sikandin, “Ilibed nu ka langun ne kandin, minsan ka kentiddad te nenaggaani puun te aldew ne mig-awe sikandin taman kuntee.”

\BibleSectionHeading{Miggimatayan ni Hasail si Bin-Hadad}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{7}Sabeka ne aldew, miggendiye si Ilisyu te Damasku. Te seeye ne timpu migderalu si Hari Bin-Hadad ne Hari te Sirya, wey nakahiyan sikandin te egginguma si Ilisyu.
\verseNumber{8}Ne migkahiyan te Hari si Hasail, ka sabeka te me upisyal rin, “Uyan ka te dasag ne ibehey nu ki Ilisyu. Ne peinsei nu naa kandin ka Magbebaye ne Manama ke egkeulian naan pad ka dalu ku.”
\verseNumber{9}Purisu miggipanew e si Hasail ka mig-uyan te langun ne kasangkapan wey egkakeen puun te Damasku ne indulan din te hep‑at ne pulu (40) ne kamil. Te nekeume e si Hasail diye te ki Ilisyu, migkahi e sikandin, “Insuhu a te suluhuanen nu ne si Hari Bin-Hadad, ka Hari te Sirya ne egpeinseen keykew ke egkeulian kun naan pad sikandin te dalu rin?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{10}Ne migtabak si Ilisyu, “Hendiye kad e wey kahii nu sikandin te egkeulian ded sikandin, piru impakite e keddiey te Magbebaye ne Manama ne egkapatey red iya sikandin.”
\verseNumber{11}Ne migmemetmetan ni Ilisyu si Hasail taman te neyilew e sikandin. Ne sahuhune ne migpandalawit si Ilisyu.
\verseNumber{12}Ne mig-insaan ni Hasail si Ilisyu, “Mania te migpandalawit ka, ahalen?”
\BibleParagraphStyleP
Ne migtabak si Ilisyu, “Uya su natahaan ku ka makaliyas-liyas ne eggimuwen nu te me kabuhalan ni Israil. Egpanilaban nu ka me kampu ney, wey egpangimatayan nu ka me kanakan ney pinaahi te kampilan, wey egpanulengen nu ka me bate wey egpangebuan nu ka egkengaberes pad.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{13}Piru migkahi si Hasail, “Ahalen, egmenuwen ku te eggimu te iling due? Suluhuanen e re seini!”
\BibleParagraphStyleP
Ne migkahi si Ilisyu, “Impakita keddiey te Magbebaye ne egkeyimu ka ne Hari te Sirya.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{14}Sikan naa ka mig-engkeran din e si Ilisyu wey miglibed e diye te ahalen din. Ne mig-insaan e sikandin, “Nekey‑a ka ingkahi ni Ilisyu?” Ne migtabak sikandin, “Migkahiyan a nikandin te egkeulian ke red.”
\verseNumber{15}Piru te seup ne aldew, migkuwa sikandin te makepal ne hinabel, wey insubid din. Ne dutu, imbunbunan din e ka ulaula te Hari taman te migpatey. Sikan naa ka si Hasail e ka nakasubal kandin ne mighari.

\BibleSectionHeading{Ka peghari ni Hihuram te Huda}
\BibleSectionCrossReference{(2 Kru. 21:1-20)}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{16}Ne due anak ni Hihusapat ne si Hihuram ne neyimu ne Hari diye te Huda. Neyitabu seeye te igkalalimme e ne leg‑un te peghari ni Huram ne anak ni Ahab diye te Israil.
\verseNumber{17}Tatelu ne pulu wey daruwa (32) ka idad ni Hihuram te neyimu sikandin ne Hari, wey mighari sikandin diye te Hirusalim te walu ne leg‑un.
\verseNumber{18}In-ikul rin ka mareet ne me hinimuwan te me Hari te Israil, iling te inggimu te me kabuhalan ni Ahab tenged su nakaasawa ma sikandin te anak ni Ahab. Mareet ka hinimuwan din diye te tangkaan te Magbebaye ne Manama.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{19}Piru ware dereeti te Magbebaye ka Huda tenged te kasabutan din ki Dabid ne egpabulus eghari ka me kabuhalan din te ware egtamanan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{20}Te timpu te peghari ni Hihuram diye te Huda, migsupak kandin ka me matig-Idum wey mig-alam e te lein ne Hari dan.
\verseNumber{21}Ne miggendiye si Hihuram te Sair duma te langun ne talag-uyan te me karwahi rin. Inlingutan sikandan te me matig-Idum, piru impangimatayan din wey te me sundalu rin ka me matig-Idum te pegkamarusilem, wey nawahey ran iya ka me kuntere ne miglingut kandan. Piru nasi namallahuy ka me sundalu rin wey nanguli e diye te me ugpaan dan.
\verseNumber{22}Taman kuntee, migsupak ded te Huda ka me matig-Idum. Te seeye ded ne timpu, migsupak e degma ka siyudad te Libna.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{23}Ka duma ne neyitabu te peghari ni Hihuram wey ka langun ne neyimu rin, nasulat diye te Sulatanan te me Guhuren te me Hari te Huda.
\verseNumber{24}Ne migpatey e si Hihuram wey diye ded sikandin isabal te siyudad ni Dabid duma te me kaap-apuan din. Ne iyan e migsubal kandin mighari ka anak din ne si Ahasiyas.

\BibleSectionHeading{Ka peghari ni Ahasiyas te Huda}
\BibleSectionCrossReference{(2 Kru. 22:1-6)}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{25}Te igkasapulu wey daruwa (12) ne leg‑un te peghari ni Huram ne anak ni Ahab diye te Israil, mighari e degma diye te Huda ka anak ni Hihuram ne si Ahasiyas.
\verseNumber{26}Daruwa ne pulu wey daruwa (22) ka idad ni Ahasiyas te neyimu sikandin ne Hari, wey mighari sikandin te Hirusalim te sabeka ne leg‑un. Si Ataliya ka iney rin ne apu ni Umbri ne Hari te Israil.
\verseNumber{27}Mig-ikul red sikandin te me hinimuwan te pamilya ni Ahab wey mareet ka hinimuwan din diye te tangkaan te Magbebaye ne Manama, su mareet ma ka hinimuwan din iling te hinimuwan ni Ahab ne anuhang din.
\verseNumber{28}Ne migduma si Ahasiyas ki Huram ne anak ni Ahab te egpakiggira ki Hasail ne Hari te Sirya. Diye sikandan nekeg-uma te Ramut-Gilyad, ne diye napalii si Huram.
\verseNumber{29}Purisu miglibed e si Hari Huram diye te Hisril eyew egpeuli te pali din. Ne miggendiye te Hisril ka Hari te Huda ne si Ahasiyas ne anak ni Hihuram eyew egleuy kandin.

\BibleSectionHeading{Ka peg-alam ki Hihu ne eghari te Israil}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{9}Ne impeumew ni prupita Ilisyu ka sabeka te me prupita wey migkahiyan, “Pangandam ka, uyana nu diye te Ramut-Gilyad seini se banga ne due lana.
\verseNumber{2}Ne emun ke egpekeuma kad e diye, pamitawa nu naa si Hihu ne apu ni Hihusapat, ne anak ni Nimsi. Kahii nu sikandin te egpaaween puun te me duma rin wey parumaa nu sikandin keykew diye te sinabeng.
\verseNumber{3}Ne kua nu naa ka banga ne due lana, wey itisi nu ka ulu rin wey kahii nu, ‘Migkahi ka Magbebaye ne Manama, “In-alam ku sikeykew ne eghari te Israil.” ’ Ne emun ke egpekeimpus kad e, kene kad lamu-lamu, wey dagdahew kad hipanew.”
\verseNumber{4}Purisu miggendiyad e te Ramut-Gilyad ka kanakan ne prupita.
\verseNumber{5}Pegginguma rin diye, nalibulung e ka me ahalen te me sundalu. Ne migkahiyan din sikandan, “Due pangguhuren ku keykew ahalen!”
\BibleParagraphStyleP
Ne mig-inse si Hihu, “Hentew‑a kanami?”
\BibleParagraphStyleP
Ne migtabak ka prupita, “Sikeykew.”
\verseNumber{6}Sikan naa, migsasindeg si Hihu wey migseled te baley duma te kanakan, wey in-itisan e te kanakan te lana ka ulu ni Hihu wey migkahiyan, “Seini ka inlalag te Magbebaye ne Manama, ka Manama te Israil, ‘In-alam ku sikeykew ne eghari te keet-etawan ku ne matig-Israil.
\verseNumber{7}Himatayi nu ka ahalen nu ne Hari, ne anak ni Ahab, eyew egkasulian ku si Hisibil ka migpangimatey te me suluhuanen ku ne me prupita wey te duma ne me suluhuanen ku.
\verseNumber{8}Su keilangan ne egpatey ka langun ne kabuhalan ni Ahab. Eggimatayan ku ka langun ne me lukes kayi te Israil, uripen ma wey se kene ne uripen.
\verseNumber{9}Eggimuwen ku ka me kabuhalan ni Ahab ne egpekeiling te me kabuhalan ni Hirubuwam ne anak ni Nibat, wey egpekeiling te me kabuhalan ni Baasa ne anak ni Ahiha.
\verseNumber{10}Egkeenen te me asu ka lawa ni Hisibil diye te tane te Hisril wey ware egpakalebeng kandin.’ ” Nataman miglihawang e ka kanakan ne prupita wey migpallahuy e.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{11}Te peglibed ni Hihu diye te me duma rin ne me upisyal, mig-insaan sikandin te sabeka kandan, “Ware ded samuk? Nekey‑a ka tuyu te seeye se ungel ne etew?”
\BibleParagraphStyleP
Ne migtabak sikandin, “Ware ma, nakarineg kew man en iya kandin te eglalag-lalag te ware karuan.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{12}Migkahi sikandan, “Ware ka migpangguhud kanami te malehet. Nekey bes iya ka tuyu din?”
\BibleParagraphStyleP
Ne migtabak si Hihu kandan, “Migkahi sikandin keddi te in-alam a te Magbebaye ne Manama ne eghari te keet-etawan te Israil.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{13}Te sikan de, inluung dan e ka me kumbale dan wey imbelat dan e diye te haheran ne egsasindehan ni Hihu, wey imparahing dan e ka me trumpita wey migpanguleyi ne miggenendue, “Hari e si Hihu!”

\BibleSectionHeading{Ka peggimatey ki Huram wey ki Ahasiyas}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{14}Sikan naa, si Hihu ne anak ni Hihusapat ne apu ni Nimsi, migplanu te pegdereet ki Huram. Te sika ne timpu, migpeuli pad si Huram te pali din. Si Hasail ne Hari te Sirya ka nakapali kandin te pegpakig-ehet din duma te langun ne me etew te Israil te me sundalu te Sirya diye te Ramut-Gilyad.
\verseNumber{15}Purisu migpalilibed e si Huram diye te Hisril eyew egpeuli te pali din. Ne migkahiyan ni Hihu ka me duma rin, “Emun ke igkeupii niyu iya ne egkeyimu a ne Hari, keilangan ne ware minsan sabeka ne egpakalihawang kayi te siyudad ne egpekeendiye te Hisril ne egpakapanugtul meyitenged kayi.”
\verseNumber{16}Ne mig-untud si Hihu te karwahi rin ka egpeendiye te Hisril, su diye ma si Huram. Ne diye degma si Hari Ahasiyas ne Hari te Huda ka migleuy ki Huram.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{17}Ne nakita te talagtameng ne migsasindeg diye te matikang ne baley ne pantawanan diye te Hisril ne egpalinggumaan e si Hihu duma te me sundalu rin. Seeye naa, migpanguleyi sikandin ne migkahi, “Due egpalinggumaan ne me sundalu!” Ne migtabak si Huram, “Kuwa ka te egpangudde ne egpasinug-ungen, wey egpeinseen ke meupiya naa ka tuyu dan.”
\verseNumber{18}Purisu miggendiyad e ka migpangudde wey mig-inse ki Hihu ne migkahi, “Eg-inse ka Hari ke meupiya ka tuyu niyu te peggendini niyu?”
\BibleParagraphStyleP
Ne migtabak si Hihu, “Ware labet nu! Sinundul kad keddi!”
\BibleParagraphStyleP
Ne migpangumew ka talagtameng diye te Hari, “Nekeg-ume e sikandan te suluhuanen ne insuhu nu piru warad e nakalibed sikandin.”
\verseNumber{19}Sikan naa, migsuhu e man‑e sikandin te igkarangeb ne migpangudde. Te pegginguma te migpangudde, mig-inse e sikandin, “Eg-inse ka Hari ke meupiya red ka tuyu niyu?”
\BibleParagraphStyleP
Ne kahi ni Hihu, “Ware labet nu! Sinundul kad keddi!”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{20}Ne migpangumew e man‑e ka talagtameng diye te Hari, “Nekeg-ume e sikandan te insuhu nu piru ware ded man‑e nakalibed sikandin. Hendue mule te si Hihu sika ne anak ni Nimsi, su ware pegkehe te pegpepallahuy rin te kudde.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{21}Ne migkahi si Huram, “Andama niyu ka karwahi.” Te naandam e, mig-untud e si Huram ne Hari te Israil te karwahi rin, wey mig-untud e degma si Hari Ahasiyas ne Hari te Huda te karwahi rin ka egsinug-ung ki Hihu. Diye sikandan nekeg-uma te tane ni Nabut ne matig-Hisril.
\verseNumber{22}Te pegkakita ni Huram ki Hihu, mig-insaan din e sikandin, “Hihu, meupiya red ka tuyu nu te miggendini?”
\BibleParagraphStyleP
Ne migtabak si Hihu, “Nekey se egpakameupiya ke egpabulus pad ka me tahalambusen, ka pegsimba te me diyus-diyus ne migbunsuran te iney nu ne si Hisibil?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{23}Ne migbaliyung si Huram ka egpallahuy ne migpangumew ki Ahasiyas ne miggenendue, “Ahasiyas, egliputan a ni Hihu!”
\verseNumber{24}Ne impane e ni Hihu ka peka ni Huram wey mig-abas ka tunud diye te pusung din. Ne nakabuluku de si Huram diye te karwahi rin.
\verseNumber{25}Ne migkahiyan ni Hihu ka upisyal rin ne si Bidkar, “Iregpak nu ka lawa rin diye te tane ni Nabut ne Hisrilita. Nasuman-suman nu pad ka migpeunturey ki te karwahi ne migsinundul te amey rin ne si Ahab te peglalag te Magbebaye ne Manama meyitenged kandin. Seini ka inlalag din,
\verseNumber{26}‘Nakita ku gabii ka peggimatey nu ki Nabut wey te anak din. Insaad ku ne egsulian ku sikeykew kayi te tane ni Nabut.’ Sikan naa, kua nu ka lawa rin eyew egkatuman ka inlalag te Magbebaye ne Manama.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{27}Te pegkakita dutu ni Ahasiyas ne Hari te Huda, migpallahuy e sikandin peendiye te Bit-Hagan. Piru intalukunan sikandin ni Hihu te migkahi, “Himatayi niyu degma sikandin!” Ne impepane dan e sikandin diye te karwahi rin diye te inged ne Gur ne marani te Ibliyam. Nakapallahuy si Ahasiyas taman diye te Migidu wey diyad e sikandin migpatey.
\verseNumber{28}Ne ingkuwe e te me suluhuanen din ka lawa rin wey impeuntud e te karwahi palibed diye te Hirusalim, wey inlebeng dan e diye te impanlebengan te me kaap-apuan din ne diye te siyudad ni Dabid.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{29}Mighari si Ahasiyas diye te Huda te igkasapulu wey sabeka (11) ne leg‑un te peghari ni Huram ne anak ni Ahab diye te Israil.

\BibleSectionHeading{Ka peggimatey ki Rayna Hisibil}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{30}Ne miggendiyad e si Hihu te Hisril. Te pegkarineg ni Hisibil meyitenged kayi, mighimhimasad e sikandin wey migsulew diye te bintana.
\verseNumber{31}Te pegseled e ni Hihu te gumawan te siyudad, migbalukan e si Hisibil ka migkahi, “Hey! Sikeykew se iling ki Simbri te miggimatey te ahalen din, meupiya red ka tuyu nu te miggendini?”
\verseNumber{32}Ne migleng‑ag si Hihu te bintana ne migpangumew, “Hentew‑a due te kaniyu ka eglapig keddiey?” Ne due me daruwa wey ke tatelu ne me upisyal ne migsulew kandin diye te bintana.
\verseNumber{33}Migkahi si Hihu, “Iulug niyu sikandin!” Sikan naa ka in-ulug dan e si Hisibil; wey nambesik ka langesa rin diye te alabat wey diye te me kudde, wey indi-diekan e sikandin te me kudde.
\verseNumber{34}Ne migseled e si Hihu diye te palasyu ne migkeen wey mig-iinum. Nataman migkahi e sikandin, “Kua niyu sika se indilus ne malitan wey ilebeng niyu su anak sikandin te Hari!”
\verseNumber{35}Piru hengkayi te egkuen dan e ka lawa te minatey eyew iglebeng, warad e lein ne nasame te lawa rin, iyan naan de ka tul‑an te ulu rin, tul‑an te me paa, wey tul‑an te me belad din.
\verseNumber{36}Purisu miglibed e sikandan wey migpangguhuran dan e si Hihu. Ne migkahi si Hihu, “Seini ka ingkahi te Magbebaye ne Manama ne inlalag te suluhuanen din ne si Ilisyu ne matig-Tisbi, ‘Egkeenen te me asu ka sapu ni Hisibil diye te inged te Hisril.
\verseNumber{37}Ne egkalagtag ka egkasame ne lawa rin iling te tei diye te tane eyew ware egpekeila ne si Hisibil bes seini.’ ”

\BibleSectionHeading{Impangimatayan ka me kabuhalan ni Ahab}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{10}Due pitu ne pulu (70) ne kabuhalan ni Hari Ahab ne mig-ugpe diye te siyudad te Samarya. Purisu impeuyanan ni Hihu te me sulat ka me talagmandu, wey me ahalen, lagkes ka me talagbantey te kabuhalan ni Ahab.
\verseNumber{2}Migkahi sikandin diye te sulat din, “Sikaniyu ka me talagtameng te kabuhalan te me Hari, te me karwahi ran, te me kudde dan, te me panganiban dan, wey te me siyudad ne in-alad te matikang wey makepal ne batu. Purisu, te pegkarawat niyu te seini ne sulat,
\verseNumber{3}alam kew te subla ne meupiya wey subla ne manekal ne kabuhalan te Hari wey himuwa niyu ne Hari. Ne pakiggira kew ka egpangabang kandin.”
\verseNumber{4}Amana naaldek ka me pangulu wey migkahi, “Ke ware sikandin natalu ni Hari Huram wey ni Hari Ahasiyas, iyan ki naan pa iya?”
\verseNumber{5}Sikan naa ka migpeuyan te guhuren diye ki Hihu ka impiyalan te palasyu wey ka impiyalan te siyudad wey ka duma ne me talagmandu wey me pangulu ne migkahi, “Me suluhuanen key nikeykew, eggimuwen ney ke nekey ka igkeupii nu. Piru kene key eg-alam te Hari, sikan naa, himuwa nu ka minsan nekey ne insuman-suman nu ne eleg ne eggimuwen.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{6}Purisu migpeuyan si Hihu te igkarangeb ne sulat ne miggenendue, “Emun ke eglapig kew iya keddi, wey andam ne egtuman keddiey, tamperi niyu te me ulu ka me kabuhalan ni Ahab wey uyana niyu kayi te keddi te Hisril kaaselem te iling ded kayi ne uras.”
\BibleParagraphStyleP
Ne kuntee, intanggu e te me pangulu te siyudad te Samarya seeye se pitu ne pulu (70) ne me kabuhalan ni Ahab.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{7}Te narawat e te me talagmandu ka sulat ni Hihu, migpangimatayan dan e ka pitu ne pulu (70) ne kabuhalan ni Ahab wey intahu dan te me baskit ka me ulu ran wey impeuyan dan e diye ki Hihu diye te Hisril.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}Te pegginguma te suluhuanen ne insuhu, ingguhuhuran din e si Hihu te miggingume e ka mig-uyan te me ulu te me kabuhalan ni Ahab. Ne migsuhu e sikandin ne migkahi, “Tambua niyu te daruwa ne baad ka me ulu diye te gumawan te siyudad taman te egkapawaan.”
\verseNumber{9}Te pegkapawe, miglihawang e si Hihu diye te gumawan te siyudad wey migkahiyan din e ka me etew ne diye te seeye ne timpu, “Ware sale niyu. Sikeddiey ka miggimatey ki Huram, piru hentew‑a ka migpeyimatey te me seini?
\verseNumber{10}Migpamalehet seini te natuman e ka ingkahi te Magbebaye ne Manama meyitenged te kabuhalan ni Ahab. Impanengneng din sika pinaahi ki Ilisyu ne prupita rin.”
\verseNumber{11}Purisu impangimatayan ni Hihu ka langun ne nasame ne kabuhalan ni Ahab diye te Hisril. Lagkes ka me alukuy rin, me upisyal rin wey ka me talagpanubad din.

\BibleSectionHeading{Impangimatayan ka me karumaan ni Ahasiyas}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{12}Nataman, miggendiyad si Hihu te Samarya. Te egpatiralan e sikandin, nekeuma sikandin diye te inged ne egngaranan te himelayanan te me talagtameng te karniru,
\verseNumber{13}nasinug-ung din ka me karumaan te Hari te Huda ne si Ahasiyas, wey mig-insaan din sikandan, “Hentew kew a?”
\BibleParagraphStyleP
Ne migtabak sikandan, “Me karumaan key ni Hari Ahasiyas, migpanupang key te pegleuy te me pamilya te Hari wey te Rayna ne si Hisibil.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{14}Ne insuhu ni Hihu ka me etew rin te migkahi, “Uyana niyu sikandan; kene niyu pa himatayi!” Ne in-uyan dan en iya sikandan wey diye dan e himatayi te dakel ne belun diye te Bit-Ikid. Hep‑at ne pulu wey daruwa (42) sikandan langun wey warad iya nasame minsan sabeka kandan.

\BibleSectionHeading{Impangimatayan ka langun ne karumaan ni Ahab}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{15}Te mig-awe e dutu si Hihu, nasinug-ung din si Hunadab ne anak ni Rikab. In-elit-elit ni Hihu sikandin wey mig-insaan, “Melehet ded ka peglapig nu keddi iling te peglapig ku keykew?”
\BibleParagraphStyleP
Ne migtabak si Hunadab, “Uya.”
\BibleParagraphStyleP
Migkahi si Hihu, “Emun ke iling due, egpalamanuwey ki.” Purisu intinawe e ni Hihu si Hunadab wey impeuntud din e te karwahi rin.
\verseNumber{16}Ne migkahi sikandin, “Duma ka keddi eyew egkakita nu ke mamenu a kapahetpet ka eg-ikul te Magbebaye ne Manama.” Sikan naa ka migparumeey e sikandan ka egpeendiye te Samarya.
\verseNumber{17}Te pegginguma ran diye te Samarya, migpangimatayan e ni Hihu ka langun ne karumaan ni Ahab wey warad iya nasame ne minsan sabeka kandan. Natuman iya ka ingkahi te Magbebaye ne Manama pinaahi ki prupita Ilisyu.
\verseNumber{18}Ne impeumew ni Hihu ka langun ne me etew diye te Samarya wey migkahiyan, “Kene pad ne eleg ka pegsimba ni Ahab ki Baal, piru sikeddi, eg-ay-ayaran ku mule te egsimba si Baal.
\verseNumber{19}Purisu umawa niyu ka langun ne me prupita ni Baal, ka langun ne egsimba kandin wey ka langun ne me talagpanubad din. Ne ware minsan sabeka ne egkahaat su eghalad a te dakel ne halad diye ki Baal. Ne eggimatayan ku ka kene eggendini.” Kunaleg te ig-akal bes de seini ni Hihu su eyew egkeyimatayan din ka langun ne egsimba ki Baal.
\verseNumber{20}Sikan naa, migsuhu si Hihu ne migkahi, “Eglibulung ki eyew te pegsimba ki Baal!” Purisu impanengneng dan en iya seini.
\verseNumber{21}Ne impataha ni Hihu ka langun ne etew te Israil. Ne nangendiye ka langun ne egsimba ki Baal, wey ware nasame. Ne migseled sikandin diye te timplu ni Baal wey nakapenu de iya sikandan te timplu.
\verseNumber{22}Ne migkahiyan ni Hihu ka talagbantey te me kumbale, “Uyana niyu kayi ka langun ne kumbale te egsimba ki Baal.” Purisu, impalihawang dan e ka me kumbale wey impamehey ran e diye te me etew.
\verseNumber{23}Ne miggendiyad e ensi Hihu duma ki Hunadab diye te timplu ni Baal wey migkahiyan din ka me etew ne egsimba diye, “Ay-ayari niyu te egpitew ne ware egpakasewug kaniyu ne egsimba te Magbebaye ne Manama, keilangan ne sikaniyu re iya se egsimba ki Baal.”
\verseNumber{24}Purisu migseled e sikandan diye te timplu eyew egpanubad te egtutungen wey te duma pad ne me halad.
\BibleParagraphStyleP
Ne taheed te migseled si Hihu diye te timplu eyew te pegtutung te igpanubad din, impabantayan din te walu ne pulu (80) ne me sundalu ka lihawangan te timplu wey impanpanayan din te migkahi, “Himatayi niyu sikandan langun, ne emun ke due egtuhut ne egpakapallahuy ka minsan sabeka re kandan, eggimatayan sikandin subal te egpakapallahuy.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{25}Te nakapenga re iya si Hihu ka migtutung te igpanubad din, ingkahiyan din e ka me talagbantey wey me upisyal rin, “Seled kew e wey himatayi niyud sikandan langun, kene niyu tuhuti ne due egpakalihawang ne minsan sabeka kandan!” Ne impangimatayan dan e ka me etew ne migsimba ki Baal pinaahi te me kampilan dan, wey indegpak dan e ka me lawa te me minatey diye te lihawangan. Ne henduen pad migseled sikandan diye te sinabeng te timplu ni Baal.
\verseNumber{26}Ne impalihawang dan e ka me matulus ne sungkaleg ne diye te seled te timplu ni Baal wey insilaban dan e.
\verseNumber{27}Te sika ne paahi nareetan dan ka sungkaleg ni Baal wey ka timplu ni Baal wey inggimu ran e seini ne liyuan taman kuntee.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{28}Iling due ne paahi ka pegpeengked ni Hihu te pegsimba ki Baal diye te Israil.
\verseNumber{29}Piru mig-ilingan ded ni Hihu ka mareet ne hinimuwan ni Hirubuwam ne anak ni Nibat, ne migsimba te bulawan ne baka diye te Bitil wey Dan. Sika ka egpuunan ne nakasale ka matig-Israil.
\verseNumber{30}Ne ingkahiyan te Magbebaye si Hihu, “Meupiya ka inggimu nu kayi te tangkaan ku ne impangimatayan nu ka me kabuhalan ni Ahab su sika ka igkeupii ku. Puun due, eghari te Israil ka kabuhalan nu taman te igkeep‑at ne kabuhalan nu.”
\verseNumber{31}Piru ware mig-ayad-ayad si Hihu te pegtuman te langun ne balaud te Magbebaye, ne Manama te Israil tenged su mig-ilingan din ka hinimuwan ni Hirubuwam ne iyan egpuunan ne nakasale ka me matig-Israil.

\BibleSectionHeading{Ka pegkapatey ni Hihu}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{32}Te seeye ne timpu, imbunsuran e te Magbebaye ne Manama te egsalin ka kaluahan te inged te Israil. Natalu ni Hari Hasail ne Hari te Sirya ka langun ne inged ne sakup te Israil
\verseNumber{33}ne diye dapit te igsile te Weyig ne Hurdan. Lagkes ka langun ne tane te kabuhalan ni Gad, ni Rubin, wey ka diye dapit te igsile te tane te kabuhalan ni Manasis, puun te Aruwir ne marani te weyig ne Arnun taman te inged ne Gilyad wey Basan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{34}Ne ka langun ne neyitabu te peghari ni Hihu wey te karesen din, nasulat diye te Sulatanan te me Guhuren te me Hari te Israil.
\verseNumber{35}Ne migpatey si Hihu ne diye ilebeng te Samarya, wey si Huwakas ne anak din ka neyimu ne Hari subal kandin.
\verseNumber{36}Migginguma te daruwa ne pulu wey walu (28) ne leg‑un ka peghari ni Hihu diye te Israil.

\BibleSectionHeading{Si Ataliya ne rayna te Huda}
\BibleSectionCrossReference{(2 Kru. 22:10-23:15)}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{11}Te pegkanengnengi te iney ni Ahasiyas ne si Ataliya te napatey e ka anak din, inggule din e ka langun ne pamilya te Hari.
\verseNumber{2}Piru migweil-weil si Hihusaba, ka anak ne malitan ni Hari Huram—intakew rin si Huwas ne anak ni Ahasiyas, puun te diye te duma pad ne me anak te Hari ne egpangimatayan. Ne inggeles e ni Hihusaba si Huwas diye te sinabeng te timplu duma te suluhuanen ne talagtanggu kandin, purisu ware sikandin nakalagkes ni Ataliya te eggimatey. Atebey ni Ahasiyas si Hihusaba.
\verseNumber{3}Ne inggeles dan si Huwas taman te hen‑em ne leg‑un diye te timplu te Manama, taheed te si Ataliya ka migmandu isip rayna te intiru ne Huda.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{4}Te igkapitu ne leg‑un te peggeles ki Huwas, impeumew ni Hihuyada ne Labew ne Talagpanubad ka me talagbantey te Hari wey ka me talagbantey te palasyu ne egpeendiyeen te timplu te Magbebaye. Ne impanengneng din sikandan te planu rin wey impasaad, nataman impakita rin e si Huwas ne anak te Hari.
\verseNumber{5}Ne ingkahiyan e sikandan ni Hihuyada, “Seini naa himuwa niyu: ka sabeka te tatelu ne punduk ne egbantey te Aldew te Peggimeley, iyan egbantey te palasyu.
\verseNumber{6}Ne ka igkarangeb ne punduk ka egbantey te gumawan te Sur, wey ka igkatelu ne punduk ka egbantey diye te gumawan te palasyu eyew egbulig te seeye se duma ne migbantey dutu.
\verseNumber{7}Ne ka daruwa pad man‑e ne punduk te me talagbantey ne ware himu te Aldew te Peggimeley, iyan egbantey diye te timplu te Magbebaye
\verseNumber{8}eyew te pegbantey te Hari minsan hendei sikandin eggendiye. Keilangan ne andam layun ka me panganiban niyu. Himatayi niyu ka minsan hentew ne egdani-rani kaniyu.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{9}Ne intuman te me upisyal ka langun ne imbanasal ni Hihuyada ne talagpanubad. Ne inlibulung dan e ka me etew ran ne ware himu te Aldew te Peggimeley duma te seeye se migbunsud e migtrabahu wey miggendiyad e te ki Hihuyada.
\verseNumber{10}Ne impamehey rin e diye te me upisyal te ginatus ne me sundalu ka me deldeg wey me kalasag ne ki Hari Dabid dengan ne intines diye te timplu te Manama.
\verseNumber{11}Ne migmanasindeg e ka me talagbantey ne nakaandam se me panganiban eyew te pegbantey te Hari. Migmanasindeg sikandan puun te igkakawanan ne balabahan taman te igkahibang ne balabahan ne miglingut te timplu wey altar.
\verseNumber{12}Ne impalihawang e ni Hihuyada si Huwas ne anak te Hari. Ne in-itisan din e te lana ka ulu rin wey ingkurunaan wey imbehayan din e degma te insulat ne me balaud te pegkahari wey impanengneng dan e ne Hari. Ne migpamalakpak e ka me etew wey migpanguleyi ka egbantug te Hari.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{13}Te pegkarineg ni Ataliya te kahulub te me talagbantey wey te me etew, miggendiye sikandin te timplu te Magbebaye ne Manama.
\verseNumber{14}Te pegginguma rin diye, nakita rin e ka Hari ne migsasindeg diye te lenged te sungkaleg ne egsasindehan te me Hari eyew egpakakita ka langun kandin sumale te nabatasan. Ne nakita rin ne inlingutan ka Hari te me kumandir wey me talagparahing te trumpita. Ne miggale-gale wey migparahing te me trumpita ka keet-etawan te intiru ne Huda. Te pegkakita ni Ataliya dutu, inggisi din e ka insaluub din wey migpanguleyi ne migkahi, “Me akalen! Me akalen!”
\verseNumber{15}Ne insuhu ni Hihuyada ne talagpanubad ka me pangulu te me sundalu te migkahi, “Ipalihawang niyu si Ataliya te timplu wey uyana niyu diye te me sundalu ne migbantey diye te lihawangan. Himatayi niyu sikandin diye wey kene ne kayi te seled te timplu te Magbebaye. Ne ilagkes niyu te eggimatey ka minsan hentew ne egpangabang kandin.”
\verseNumber{16}Purisu indakep dan e si Ataliya wey in-uyan dan e diye te gumawan ne egbayaan te me kudde ne egseled te lama te palasyu te Hari, wey diye dan himatayi sikandin.

\BibleSectionHeading{Ka me kasabutan ne inggimu ni Hihuyada}
\BibleSectionCrossReference{(2 Kru. 23:16-21)}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{17}Ne miggimu si Hihuyada te kasabutan duma te keet-etawan wey te Hari ne egpamakey sikandan te Magbebaye ne Manama isip me keet-etawan din, wey keilangan ne egmatinumanen ka Hari wey ka keet-etawan te tagse sabeka.
\verseNumber{18}Ne miggendiye ka langun ne etew te timplu ni Baal wey ingguhus dan e seini. Inlupet dan ka me altar, ka me larawan din, wey inggimatayan dan ka talagpanubad ni Baal ne si Matan diye te tangkaan te me altar. Ne impabantayan e ni Hihuyada te me talagtameng ka timplu te Magbebaye ne Manama.
\verseNumber{19}Ne inlibulung din ka langun ne pangulu te ginatus ne me sundalu, ka me talagbantey, wey ka langun ne me etew. Ne indulung dan e ka Hari puun te timplu taman te palasyu. Diye sikandan migbaye te gumawan te me talagbantey peendiye te baley te Hari. Ne migpinnuu e ka Hari te trunu rin.
\verseNumber{20}Purisu miggale-gale ka langun ne keet-etawan te Huda su warad ma samuk te siyudad te neyimatayan e si Ataliya diye te palasyu te Hari.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{21}Pitu pad ka idad ni Huwas te neyimu sikandin ne Hari te Huda, te igkapitu ne leg‑un te peghari ni Hihu te Israil. Ne mighari si Huwas diye te Hirusalim te hep‑at ne pulu (40) ne leg‑un. Si Sibiya ne matig-Birsiba ka iney rin.

\BibleSectionHeading{Ka peghari ni Huwas te Huda}
\BibleSectionCrossReference{(2 Kru. 23:16-23)}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{12}Te igkapitu ne leg‑un te peghari ni Hihu te Israil, migbunsud e mighari si Huwas te Huda. Mighari sikandin diye te Hirusalim te hep‑at ne pulu (40) ne leg‑un. Si Sibya ka ngaran te iney rin ne matig-Birsiba.
\verseNumber{2}Meupiya ka hinimuwan ni Huwas diye te tangkaan te Magbebaye ne Manama te langun ne timpu, su impanulu ma sikandin ni Hihuyada.
\verseNumber{3}Piru ware naawe ka me panubaran diye te me bubungan, wey migpabulus ded migmanubad ka me etew wey migmanutung te me insinsu diye.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{4}Ne migkahiyan ni Huwas ka me talagpanubad, “Ka langun ne pelata, wey ka buhis, lagkes ka halad ne egpuun te geyinawa te tagse sabeka ne etew, eg-uyanen diye te baley te Magbebaye.
\verseNumber{5}Keilangan ne eglimuren seini te me talagpanubad, su eyew egkahamit te minsan nekey ne keilangan ne eg-ay-ayaran diye te timplu te Magbebaye ne Manama.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{6}Piru migginguma re due te daruwa ne pulu wey tatelu (23) ne leg‑un ka pegmandu ni Hari Huwas, warad iya minsan sabeka ne baad te timplu ne naay-ayaran.
\verseNumber{7}Purisu impeumew ni Huwas si Hihuyada ne talagpanubad wey ka duma ne me talagpanubad wey ingkahiyan, “Mania te ware niyu paay-ayari ka timplu? Na, puun kuntee kene niyud gamita ka seleppi te kaniyu ne keilangan. Keilangan ne egkahamit sika te peg-ayad-ayad te timplu.”
\verseNumber{8}Ne mig-uyun ka me talagpanubad ne kenad e ne sikandan ka egdawat te pelata, wey kenad ne sikandan ka impiyalan te peg-ayad-ayad te timplu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{9}Ne migkuwa si Hihuyada te kehun wey inlungahan din ka suppe, wey intahu din seini diye te igkakawanan te panubaran diye te timplu te Magbebaye. Emun ke due egbehey te seleppi diye te timplu, ka me talagpanubad e ne migbantey te gumawan te timplu ka egtahu dutu diye te kehun.
\verseNumber{10}Ne emun ke egkapenu e ka kehun, egseelen e te labew ne talagpanubad wey te sikritari te Hari ka seleppi wey igpanahu dan e te me puyungut.
\verseNumber{11}Egkataman, igbehey ran e ka pelata diye te me etew ne impiyalan te peg-ayad-ayad te timplu te Magbebaye. Ne duen dan e egkua ka igbayad te me panday wey te me trabahanti,
\verseNumber{12}te me masun, wey me talagperi te batu. Ne duen e degma egkua ka igbeli te me kayu, me sinapsapan ne batu ne egkeilanganen te peg-ayad-ayad te timplu, wey te duma pad ne galastuwan.
\verseNumber{13}Piru ware sikandan miggamit te sika ne pelata eyew te peggimu te pelenggana ne pelata, te igpanempug te me pebilu te sulu, me yahung wey ke trumpita naa, wey ke duma pad iling te bulawan wey ke pelata naa.
\verseNumber{14}Imbehey ran langun seini te seeye se eg-ayad-ayad te timplu te Magbebaye.
\verseNumber{15}Ne ware dan e insa a ke immenu te eggastu ka me pelata te seeye se imbehayan dan te seleppi, tenged su egkasalihan ma sikandan.
\verseNumber{16}Ka inhalad ne pelata para te sale ne ware tuyui, wey te sale ne intuyuan, warad e uyana diye te timplu su para seini te me talagpanubad.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{17}Te seeye ne timpu, inlusuran ni Hasail ne Hari te Sirya ka inged ne Gat wey naahew rin iya seini. Te pegkeimpus dutu, migpabulus e sikandin diye te Hirusalim eyew iyan din e man‑e eglusuran.
\verseNumber{18}Piru impanguwa ni Hari Huwas ka langun ne inhalad diye te Magbebaye te kaap-apuan din ne si Hihusapat, Hihuram, wey ni Ahasiyas ne me Hari dengan te Huda, lagkes ka me dasag din mismu, wey ka langun ne bulawan ne diye nakatahu te timplu wey te palasyu wey imbehey rin e diye te ki Hasail. Purisu warad e migpabulus miglusud si Hasail diye te Hirusalim.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{19}Ka duma pad ne himu ni Huwas, nasulat diye te Sulatanan te me Guhuren te me Hari te Huda.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{20}Te katammanan, implanuwan si Huwas te mareet te me upisyal rin, wey inggimatayan dan e sikandin diye te Bit-Milu, ka dalan peendiye te Sila.
\verseNumber{21}Ensi Husakar ne anak ni Simit wey si Husabat ne anak ni Sumir ka miggimatey kandin. Ne diye dan sikandin ilebeng te Hirusalim duma te me kaap-apuan din. Ne si Amasiyas ne anak din ka migsubal kandin mighari.

\BibleSectionHeading{Ka peghari ni Huwakas te Israil}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{13}Te igkararuwa ne pulu wey tatelu (23) e ne leg‑un te peghari ni Huwas ne anak ni Ahasiyas diye te Huda, migbunsud e degma mighari si Huwakas ne anak ni Hihu diye te Israil wey diye te Samarya ka ugpaan din te mighari. Ne mighari sikandin te sapulu wey pitu (17) ne leg‑un diye te Samarya.
\verseNumber{2}Mareet ka hinimuwan ni Huwakas diye te tangkaan te Magbebaye ne Manama, mig-ilingan din ka mareet ne hinimuwan ni Hirubuwam ne anak ni Nibat ne iyan egpuunan ne nakasale ka me matig-Israil.
\verseNumber{3}Purisu nabelu ka Magbebaye te me matig-Israil, ne puun due layun din e sikandan ipatalu ki Hasail ne Hari te Sirya wey nataman diyad e man‑e te anak din ne si Bin-Hadad.
\verseNumber{4}Ne migpeyid‑u-hid‑u si Huwakas diye te Magbebaye wey imbulihan iya sikandan tenged su neyid‑u ka Magbebaye kandan te imbaybayaran te Hari te Sirya.
\verseNumber{5}Purisu impeuyanan te Magbebaye te talagluwas ka me matig-Israil, wey naluwas iya sikandan puun te matig-Sirya. Purisu migmalinawen e ka me matig-Israil iling te dengan.
\verseNumber{6}Piru minsan pad due, migpabulus ded sikandan ka miggimu te sale iling te hinimuwan ni Hirubuwam ne iyan migpuunan ne nakasale ka me matig-Israil. Ne ware dan degma awaa ka sungkaleg ne larawan ni Asira diye te Samarya.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{7}Ne nasamaan naan de si Huwakas te lalimma ne pulu (50) ne sundalu ne migpangudde, sapulu ne karwahi wey sapulu ne libu (10,000) ne me sundalu ne miggipanew, su impangimatayan man e ka me duma ran te Hari te Sirya, wey indi-diekan de iling te alinepung.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}Ka duma ne neyitabu te peghari ni Huwakas, lagkes ka neyimu rin wey ka karesen din, nasulat diye te Sulatanan te me Guhuren te me Hari te Israil.
\verseNumber{9}Ne migpatey si Huwakas wey diye ilebeng te Samarya, ne si Hihuwas e ne anak din ka migsubal kandin mighari.

\BibleSectionHeading{Ka peghari ni Hihuwas te Israil}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{10}Te igkatatelu ne pulu wey pitu (37) ne leg‑un te peghari ni Huwas diye te Huda, migbunsud e degma mighari si Hihuwas ne anak ni Huwakas diye te Samarya. Ne mighari sikandin te sapulu wey hen‑em (16) ne leg‑un.
\verseNumber{11}Piru mareet ded degma ka hinimuwan din diye te tangkaan te Magbebaye, mig-ilingan din ka mareet ne hinimuwan ni Hirubuwam ne anak ni Nibat, ne iyan egpuunan ne nakasale ka me matig-Israil.
\verseNumber{12}Ka duma ne hinimuwan ni Hihuwas, lagkes ka neyimu rin wey ka karesen din te pegpakig-ehet ki Amasiyas ne Hari te Huda, nasulat diye te Sulatanan te me Guhuren te me Hari te Israil.
\verseNumber{13}Te pegpatey ni Hihuwas, si Hirubuwam e\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{13:13 }Igkarangeb seini ne Hirubuwam.} ne anak din ka migsubal kandin mighari. Ne diye sikandin ilebeng te Samarya, diye te inlebengan te duma ne me Hari te Israil.

\BibleSectionHeading{Ka pegpatey ni Ilisyu}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{14}Sabeka ne aldew te ware pad migpatey si Hihuwas, migderalu si Ilisyu te mangune-kune. Ne miggendiye si Hihuwas ka egleuy kandin. Migsinehew sikandin ne migkahi, “Ahalen! Ahalen! Nekey naan e ka egkeyimu te egmangudde wey te egmanguntud te karwahi te Israil ke ware kad?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{15}Ne migkahiyan sikandin ni Ilisyu, “Kua nu ka piet nu wey tunud.” Purisu ingkuwa rin e degma seini.
\verseNumber{16}Ne migkahi si Ilisyu, “Bengata nu ka piet.” Purisu imbengat din e ka piet. Ne intel-eban e ni Ilisyu te belad din ka belad te Hari.
\verseNumber{17}Ne migkahi e sikandin, “Lukati nu ka bintana ne dapit te igsile”, wey inlukatan din e degma seini. Ne impapane e ni Ilisyu ka tunud ni Hari Hihuwas wey migkahiyan e man‑e sikandin ni Ilisyu, “Sika ne pane ka palinneu ne egpakapanalu ka te me matig-Sirya, egdereetan nu iya ka me matig-Sirya diye te Apik.”
\verseNumber{18}Migkahi pad man‑e si Ilisyu, “Kuwa ke pa te lein ne me tunud wey ilampes nu te tane,” wey ingkuwa rin e seini wey inlampes din e diye te tane te katatelu, wey migpeeneng-eneng e sikandin.
\verseNumber{19}Piru nabelu si Ilisyu wey ingkahiyan din ka Hari, “Kalalimma wey ke keen‑em nu perem ilampes, su eyew egkatalu nud iya ne malehet ka Sirya. Na kuntee, katatelu nu re iya degma egkatalu sikandan.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{20}Nataman migpatey e si Ilisyu wey inlelebeng dan e sikandin.
\BibleParagraphStyleP
Ne ka me matig-Muwab, nabatasan dan ne eglusud te Israil te pegbunsud te leg‑un.
\verseNumber{21}Sabeka ne timpu, miglelebeng ka me matig-Israil te sabeka ne lukes. Ne sahuhune ne nakakita sikandan te me etew ne eglusud. Ne sikan de, ingkaregpak dan e ka minatey diye te inlebengan ki Ilisyu. Saliet de iya te nakaragket ka lawa te minatey diye te tul‑an ni Ilisyu, neuyag e ka minatey wey migsasindeg e.

\BibleSectionHeading{Ka pegpahiggireey te Israil wey Sirya}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{22}Ne imbaybayaran ni Hasail ne Hari te Sirya ka me matig-Israil te langun ne timpu te peghari ni Huwakas.
\verseNumber{23}Piru neyid‑u ka Magbebaye ne Manama kandan, wey imbulihan din ded sikandan tenged te kasabutan din engki Abraham, Isaak, wey Hakub. Ne puun due, ware din dereeti wey balahara ka keet-etawan din.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{24}Ne migpatey e si Hasail ne Hari te Sirya, wey si Bin-Hadad e ne anak din ka migsubal kandin mighari.
\verseNumber{25}Natalu ni Hihuwas ka Sirya te katatelu, wey naawi din ded diye ki Bin-Hadad ka me siyudad te Israil ne naahew te amey rin ne si Hasail puun te amey rin ne si Huwakas.

\BibleSectionHeading{Ka peghari ni Amasiyas te Huda}
\BibleSectionCrossReference{(2 Kru. 25:1-24)}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{14}Te igkarangeb ne leg‑un te peghari ni Hihuwas ne anak te Hari te Israil ne si Huwakas, neyimu e degma ne Hari te Huda si Amasiyas ne anak ni Huwas.
\verseNumber{2}Daruwa ne pulu wey lalimma (25) ka idad ni Amasiyas te neyimu sikandin ne Hari, wey mighari sikandin diye te Hirusalim te daruwa ne pulu wey siyam (29) ne leg‑un. Si Hihu-Adan ne matig-Hirusalim ka iney rin.
\verseNumber{3}Meupiya ka hinimuwan ni Amasiyas diye te tangkaan te Magbebaye ne Manama, piru kene amana ne iling keupiya te hinimuwan te kaap-apuan din ne si Dabid. Su in-ikul rin ma ka langun ne hinimuwan te amey rin ne si Huwas.
\verseNumber{4}Ne ware naawe ka me panubaran diye te me bubungan, wey migpabulus ded migmanubad ka me etew wey migmanutung te insinsu diye.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{5}Te migmaresen e ka peghari din, impeyimatayan din e ka me upisyal rin ne miggimatey te amey rin ne Hari.
\verseNumber{6}Piru ware din mule ilagkes te eggimatey ka me anak dan, su sumale te nakahi diye te sinulat ni Muwisis ne balaud te Magbebaye ne Manama, “Keilangan ne kene eggimatayan ka amey tenged te sale te anak din, wey keilangan ne kene degma eggimatayan ka anak tenged te sale te amey rin. Egpatey re ka etew tenged te sale din mismu.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{7}Ne nekeyimatey si Amasiyas te sapulu ne libu (10,000) ne sundalu ne me matig-Idum diye te bangalug ne egngaranan te Asin, wey naahew ran iya ka Sila ne migngaranan dan e seini te Huktiil. Ne seinid en iya ka ngaran te inged taman kuntee.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}Sabeka ne aldew, migsuhu si Amasiyas te me suluhuanen ne egpeendiyeen te Hari te Israil ne si Hihuwas ne anak ni Huwakas ne anak ni Hihu te pegkahi, “Hendini ka su egpahireey ki.”
\verseNumber{9}Ne migtabak si Huwas ne Hari te Israil pinaahi te seini ne pangguhuren, “Due sapinit diye te Libanun ne migkahi diye te kayu ne sidar, ‘Ipaasawa nu mule ka anak nu ne malitan te anak ku.’ Piru due miglihad ne mahintalunan ne mananap wey indi-diekan din e ka sapinit.
\verseNumber{10}Migpaambug kad ubag Amasiyas su natalu nu ma ka me matig-Idum. Eleg e perem sika su migpanalu kad ma. Uugpe kad mule te baley nu. Mania te egpamitew ka te gubut ne iyan egpakarereet keykew wey te keet-etawan te Huda?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{11}Piru ware migpammineg si Amasiyas. Purisu inlusuran ni Hihuwas ne Hari te Israil si Amasiyas wey migpahiggireey sikandan diye te Bit-Simis ne sakup te Huda.
\verseNumber{12}Ne natalu te Israil ka Huda wey migpamallahuy e ka me sundalu te Huda wey migpanguli e diye te me ugpaan dan.
\verseNumber{13}Ne narakep ni Hari Hihuwas si Hari Amasiyas diye te Bit-Simis. Ne miggendiyad si Huwas te Hirusalim wey impangguhus din e ka matikang wey makepal ne batu ne alad; puun te Gumawan ni Ipraim taman te Gumawan te Pikungan, me sabeka ne gatus wey walu ne pulu (180) ne mitrus se kariyuan puun te Gumawan ni Ipraim.
\verseNumber{14}Ne impanguwa rin e ka langun ne bulawan, pelata, wey ka me kasangkapan ne nakita rin diye te timplu te Manama. Impanguwa rin degma ka me karatuan te Hari ne diye te palasyu, lagkes ka nenaddakep ne me etew wey impanguyan din e diye te Samarya.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{15}Ka duma ne hinimuwan ni Hihuwas lagkes ka pegpanalu rin te timpu ne migpakig-ehet sikandin ki Amasiyas ne Hari te Huda, nasulat diye te Sulatanan te me Guhuren te me Hari te Israil.
\verseNumber{16}Te pegpatey ni Hihuwas, diye ded sikandin ilebeng te Samarya, diye te lebenganan te me Hari te Israil, wey si Hirubuwam e\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{14:16 }Igkarangeb seini ne Hirubuwam.} ne anak din ka migsubal kandin mighari.

\BibleSectionHeading{Ka pegkapatey ni Amasiyas ne Hari te Huda}
\BibleSectionCrossReference{(2 Kru. 25:25-28)}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{17}Neuyag pad si Amasiyas ne anak ni Huwas ne Hari te Huda te sapulu wey lalimma (15) ne leg‑un puun te pegpatey ni Hari Huwas ne anak ni Huwakas ne Hari te Israil.
\verseNumber{18}Ne ka duma pad ne guhuren meyitenged te peghari ni Amasiyas, nasulat diye te Sulatanan te me Guhuren te me Hari te Huda.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{19}Ne due me etew te Hirusalim ne migplanu ne eggimatey ki Amasiyas. Purisu migpallahuy sikandin puun te Hirusalim peendiye te siyudad te Lakis. Piru impatalukunan sikandin te me kuntere din wey impeyimatayan diye.
\verseNumber{20}Ne indulan dan e te kudde ka lawa rin wey in-uyan diye te Hirusalim wey inlebeng dan e sikandin diye te inlebengan te me kaap-apuan din diye te siyudad ni Dabid.
\verseNumber{21}Ne migweil-weil ka keet-etawan te Huda wey impasubal ran e ipahari ka anak din ne si Usiyas ne sapulu wey hen‑em (16) pad se idad.
\verseNumber{22}Sikandin ka mig-ayad-ayad te siyudad te Ilat ne naawi din eyew egkasakup ded man‑e te Huda te migpatey e ka amey rin.

\BibleSectionHeading{Ka peghari te Israil te lein ne Hirubuwam}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{23}Te igkasapulu wey lalimma (15) ne leg‑un te peghari ni Amasiyas diye te Huda, mighari e degma si Hirubuwam\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{14:23 }Lein degma seini ne Hirubuwam.} diye te Israil, diye te Samarya. Mighari si Hirubuwam seled te hep‑at ne pulu wey sabeka (41) ne leg‑un.
\verseNumber{24}Mareet ka hinimuwan din diye te tangkaan te Magbebaye ne Manama, su mig-ilingan din ka langun ne mareet ne hinimuwan ni Hirubuwam ne anak ni Nibat, ne iyan migpuunan ne nakasale ka Israil.
\verseNumber{25}Ne si Hirubuwam ka nakaawi te me inged te Israil ne naahew dengan su eyew ka eletanan te Israil egpekeuma red man‑e diye te Hamat taman te namatey ne dahat. Su sika ka saad te Magbebaye, ka Manama te Israil ne impalalag din te suluhuanen din ne si Hunas ne anak ni Amitay ne matig-Gat-Hipir.
\verseNumber{26}Ne nakita te Magbebaye ne nabaybayaran amana ka matig-Israil. Ware nakasangi kandan ne ware nabaybayari, minsan ke uripen ma wey se kene, wey ware egpakabulig kandan.
\verseNumber{27}Piru kene ne planu te Magbebaye ne egguleen ka me matig-Israil taman te warad egkasame kayi te ampew te tane, purisu imbulihan din sikandan pinaahi te pegpeuyan din ki Hirubuwam ne anak ni Hihuwas.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{28}Ne ka duma ne me hinimuwan ni Hirubuwam wey ka langun ne immangimu rin, ka karesen din, ka pegpakiggira rin, ka peggawi din te Damasku wey te Hamat ne nasakup dengan te Huda, nasulat diye te Sulatanan te me Guhuren te me Hari te Israil.
\verseNumber{29}Te pegpatey ni Hirubuwam, diye sikandin ilebeng te lebenganan te me Hari te Israil. Ne si Sakariyas ne anak din ka neyimu ne Hari subal kandin.

\BibleSectionHeading{Ka peghari ni Asariyas te Huda}
\BibleSectionCrossReference{(2 Kru. 26:1-23)}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{15}Te igkararuwa ne pulu wey pitu (27) ne leg‑un te peghari ni Hirubuwam\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{15:1 }Igkarangeb seini ne Hirubuwam.} te Israil, migbunsud e degma mighari diye te Huda si Usiyas\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{15:1 Te Hibruwanen: Asariyas ne iyan ka lein ne paahi te pegsulat te ngaran ne Usiyas.} ne anak ni Amasiyas.
\verseNumber{2}Sapulu wey hen‑em (16) ka idad ni Usiyas te neyimu sikandin ne Hari, wey mighari sikandin te Hirusalim te lalimma ne pulu wey daruwa (52) ne leg‑un. Si Hikuliyas ne matig-Hirusalim ka iney rin.
\verseNumber{3}Meupiya ka hinimuwan din diye te tangkaan te Magbebaye ne Manama iling te inggimu te amey rin ne si Amasiyas.
\verseNumber{4}Piru ware naawe ka me panubaran diye te me bubungan, wey migpabulus ded migmanubad ka me etew wey migmanutung te insinsu diye.
\verseNumber{5}Ne impeibungan sikandin te Magbebaye taman te migpatey sikandin. In-awaan e sikandin te katenged din wey impasuwey e sikandin ipeugpe. Purisu si Hutam e ne anak din ka impiyalan din te palasyu rin wey ka migpangulu te keet-etawan te Huda.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{6}Ne ka duma ne guhuren meyitenged te peghari ni Usiyas wey te langun ne neyimu rin, nasulat diye te Sulatanan te me Guhuren te me Hari te Huda.
\verseNumber{7}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{15:7: }Isa 6:1.}Ne migpatey e si Usiyas ne diye sikandin ilebeng te inlebengan te me kaap-apuan din, diye te Siyudad ni Dabid. Ne si Hutam e ne anak din ka migsubal kandin mighari.

\BibleSectionHeading{Ka peghari ni Sakariyas te Israil}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}Te igkatelu ne pulu wey walu (38) ne leg‑un te peghari ni Usiyas diye te Huda, migbunsud e degma mighari si Sakariyas ne anak ni Hirubuwam diye te Israil wey diye te Samarya ka mig-ugpaan din te mighari. Ne hen‑em de ne bulan si Sakariyas ka mighari diye te Samarya.
\verseNumber{9}Mareet ka hinimuwan din diye te tangkaan te Magbebaye, iling te me kaap-apuan din, su in-ikul rin ka mareet ne hinimuwan ni Hirubuwam ne anak ni Nibat ne iyan migpuunan ne nakasale ka matig-Israil.
\verseNumber{10}Ne due etew ne egngaranan ki Salum ne anak ni Habis ne migsuman-suman te mareet ki Sakariyas. Ne impeyimatayan din si Sakariyas diye te Ibliam wey sikandin e ka migsubal kandin mighari.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{11}Ne ka duma ne neyitabu te peghari ni Sakariyas, nasulat diye te Sulatanan te me Guhuren te me Hari te Israil.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{12}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{15:12: }2Har 10:30.}Purisu natuman e ka insaad te Magbebaye ki Hihu ne migkahi, “Iyan eghari te Israil ka me kabuhalan nu taman te igkeep‑at ne kabuhalan.”

\BibleSectionHeading{Ka peghari ni Salum te Israil}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{13}Te igkatelu e ne pulu wey siyam (39) ne leg‑un te peghari ni Usiyas diye te Huda, migbunsud e degma mighari diye te Israil si Salum ne anak ni Habis. Senge-bulan de sikandin ka mighari te Samarya.
\verseNumber{14}Ne due etew ne egngaranan ki Minahim ne anak ni Gadi ne miggendiye te Samarya. Ka sika ne etew, migpuun diye te Tirsa. Nataman, miggimatayan din si Salum wey sikandin e ka migsubal kandin mighari.
\verseNumber{15}Ka duma ne neyitabu te peghari ni Salum, lagkes ka planu rin te peggimatey ki Sakariyas, nasulat diye te Sulatanan te me Guhuren te me Hari te Israil.
\verseNumber{16}Nataman, miggipanew e si Minahim puun te Tirsa wey inlusuran din ka Tapua wey ka me inged ne nakalingut due, su ware sikandan migpeiluk-iluk kandin. Impangimatayan din ka langun ne mahinged diye wey impangebuan din ka egkengabberes.

\BibleSectionHeading{Ka peghari ni Minahim te Israil}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{17}Te igkatelu e ne pulu wey siyam (39) ne leg‑un te peghari ni Usiyas diye te Huda, migbunsud e degma mighari diye te Israil si Minahim ne anak ni Gadi. Ne mighari sikandin seled te sapulu ne leg‑un diye te Samarya.
\verseNumber{18}Mareet ka hinimuwan din diye te tangkaan te Magbebaye. Su te intiru ne umul rin, mig-ikul sikandin te mareet ne hinimuwan ni Hirubuwam ne anak ni Nibat, ne iyan egpuunan ne nakasale ka me matig-Israil.
\verseNumber{19}Ne inlusuran ni Tiglat-Pilisir ne Hari te Asirya ka Israil. Piru imbayaran sikandin ni Minahim te tatelu ne pulu wey lalimma ne libu (35,000) ne kilu ne pelata eyew egbulihan sikandin ne egpakapabulus ded ka eghari.
\verseNumber{20}Naangey seeye ni Minahim diye te me meyaman ne me etew te Israil. Impehes din ka tagse sabeka kandan pabayara te tigliware te kilu ne pelata eyew igbehey diye te Hari te Asirya. Purisu mig-uli e ka Hari te Asirya wey warad migpabulus.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{21}Ne ka duma ne neyitabu te peghari ni Minahim wey ka langun ne neyimu rin, nasulat diye Sulatanan te me Guhuren te me Hari te Israil.
\verseNumber{22}Ne migpatey sikandin, wey iyan migsubal kandin mighari si Pikahiyas ne anak din.

\BibleSectionHeading{Ka peghari ni Pikahiyas te Israil}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{23}Te igkalalimme e ne pulu (50) ne leg‑un ni Usiyas te mighari diye te Huda, migbunsud e degma mighari si Pikahiyas diye te Israil wey diye te Samarya ka ugpaan din te mighari. Ne daruwa re ne leg‑un sikandin ka mighari diye te Samarya.
\verseNumber{24}Mareet ka hinimuwan din diye te tangkaan te Magbebaye. Su mig-ikul sikandin te mareet ne hinimuwan ni Hirubuwam ne anak ni Nibat, ne iyan egpuunan ne nakasale ka matig-Israil.
\verseNumber{25}Ne due etew ne egngaranan ki Pika ne anak ni Rimalya ne pangulu te me sundalu ni Pikahiyas. Migpakigsabut sikandin te lalimma ne pulu (50) ne matig-Gilyad eyew te peggimatey ki Pikahiyas. Ne inggimatayan dan iya sikandin lagkes si Argub wey si Aryi diye te inlig‑enan ne inged diye te palasyu te Samarya. Ne si Pika ka migsubal kandin mighari.
\verseNumber{26}Ne ka duma ne neyitabu te peghari ni Pikahiyas wey ka langun ne neyimu rin, nasulat diye te Sulatanan te me Guhuren te me Hari te Israil.

\BibleSectionHeading{Ka peghari ni Pika te Israil}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{27}Te igkalalimme e ne pulu wey daruwa (52) ne leg‑un te peghari ni Usiyas diye te Huda, human pad migbunsud si Pika ka mighari te Israil wey diye te Samarya ka ugpaan din te mighari. Ne daruwa ne pulu (20) ne leg‑un sikandin ka mighari diye te Samarya.
\verseNumber{28}Mareet ka hinimuwan din diye te tangkaan te Magbebaye ne Manama. Su mig-ikul ma sikandin te mareet ne hinimuwan ni Hirubuwam ne anak ni Nibat, ne iyan egpuunan ne nakasale ka me matig-Israil.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{29}Ne hengkayi te iyan e mighari te Israil si Pika, miglusud e man‑e si Tiglat-Pilisir ne Hari te Asirya. Ne naahew rin ka siyudad te Ayun, te Abil-Bit-Maaka, te Hanuwa, te Kidis, wey te Asur. Naahew rin man‑e ka inged te Gilyad, te Galiliya wey ka langun ne inged te Naptali. Ne impandakep din ka keet-etawan wey impanguyan din e diye te Asirya.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{30}Ne due etew ne egngaranan ki Husiyas ne anak ni Ila ne migplanu te pegdereet ki Pika ne anak ni Rimalya. Inggimatayan din si Pika wey migsubal sikandin mighari. Neyitabu seini te igkararuwa ne pulu (20) ne leg‑un te peghari ni Hutam diye te Huda.
\verseNumber{31}Ne ka duma ne neyitabu te peghari ni Pika wey ka langun ne neyimu rin, nasulat diye te Sulatanan te me Guhuren te me Hari te Israil.

\BibleSectionHeading{Ka peghari ni Hutam te Huda}
\BibleSectionCrossReference{(2 Kru. 27:1-9)}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{32}Te igkarangeb ne leg‑un te peghari ni Pika ne anak ni Rimalya diye te Israil, migbunsud e degma mighari diye te Huda si Hutam ne anak ni Usiyas.
\verseNumber{33}Daruwa ne pulu wey lalimma (25) ka idad din te neyimu sikandin ne Hari, wey mighari sikandin diye te Hirusalim te sapulu wey hen‑em (16) ne leg‑un. Si Hirusa ne anak ni Saduk ka iney rin.
\verseNumber{34}Meupiya ka hinimuwan din diye te tangkaan te Magbebaye iling te hinimuwan te amey rin ne si Usiyas.
\verseNumber{35}Piru ware naawe ka me panubaran diye te me bubungan, wey migpabulus ded migmanubad ka me etew wey migmanutung te me insinsu diye. Sikandin man‑e ka miggimu te Gumawan diye te kakiliran te timplu te Magbebaye.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{36}Ne ka duma pad ne guhuren meyitenged te peghari ni Hutam wey ka langun ne neyimu rin, nasulat diye te Sulatanan te me Guhuren te me Hari te Huda.
\verseNumber{37}Te timpu ne si Hutam ka mighari diye te Huda, impalusuran te Magbebaye ka Huda ki Risin ne Hari te Sirya wey ki Pika ne anak ni Rimalya ne Hari te Israil.
\verseNumber{38}Ne nataman migpatey e si Hutam wey diye sikandin isabal te insabalan ded te me kaap-apuan din diye te Siyudad ni Dabid. Ne si Ahas e ne anak din ka migsubal kandin mighari.

\BibleSectionHeading{Ka peghari ni Ahas te Huda}
\BibleSectionCrossReference{(2 Kru. 28:1-27)}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{16}Te igkasapulu wey pitu (17) ne leg‑un te peghari ni Pika ne anak ni Rimalya diye te Israil, migbunsud e degma mighari diye te Huda si Ahas ne anak ni Hutam.
\verseNumber{2}Daruwa ne pulu (20) ka idad ni Ahas te neyimu sikandin ne Hari, wey mighari sikandin diye te Hirusalim te sapulu wey hen‑em (16) ne leg‑un. Mareet ka hinimuwan din diye te tangkaan te Magbebaye ne Manama, kene ne iling te hinimuwan te kaap-apuan din ne si Dabid.
\verseNumber{3}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{16:3: }Diy 12:31.}Mig-ikul sikandin te maddeet ne hinimuwan te me Hari te Israil. Intutung din ka anak din isip igpanubad. In-ikul rin ka maddeet ne hinimuwan te keet-etawan ne impandeldel te Magbebaye te ware pad ka me matig-Israil.
\verseNumber{4}Ne migpanubad sikandin wey migtutung te insinsu diye te me panubaran diye te me bubungan, wey diye te me labuntud, wey diye te me lebut te kayu ne malapung.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{5}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{16:5: }Isa 7:1.}Nataman, inlusuran ni Risin ne Hari te Sirya wey ni Pika ne Hari te Israil ka Hirusalim. Inlingutan dan seeye piru ware dan iya natalu si Ahas.
\verseNumber{6}Te seeye ne timpu, naawi te Hari te inged ne Idum ka Ilat, wey indeldel din e ka me matig-Huda ne mig-ugpe diye. Ne sikandan e ka migsubal mig-ugpe diye taman kuntee.
\verseNumber{7}Purisu migsuhu si Ahas te me suluhuanen ne egpahuhuren ki Tiglat-Pilisir ne Hari te Asirya ne migkahi, “Suluhuanen a wey uripen a nikeykew, pangabangi a nikeykew su inlusuran a te Hari te Sirya wey te Hari te Israil.”
\verseNumber{8}Ne migpanguwa sikandin te pelata wey bulawan diye te timplu te Magbebaye wey diye te tinesanan te karatuan te palasyu. Ne impeuyan din seini eyew igdasag te Hari te Asirya.
\verseNumber{9}Ne migsuhut ka Hari te Asirya te hangyu ni Ahas, purisu, inlusuran din ka Damasku wey naahew rin seini. Ne indakep din e ka me etew wey in-uyan din e diye te inged ne Kir wey miggimatayan din e degma si Hari Risin.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{10}Ne miggendiye te Damasku si Hari Ahas eyew egpakigkita ki Tiglat-Pilisir. Te diyad e sikandin, due nakita rin ne altar. Purisu impeuyanan din te larawan te altar si Uriyas ne talagpanubad, wey te eg-ilingan te peggimu kayi eyew egpeilingan kandin.
\verseNumber{11}Ne miggimu en iya si Uriyas te altar ne impeiling din en iya te seeye se impeuyan ni Ahas puun te Damasku. Ne neimpusan din ka altar te ware pad mig-uli si Ahas.
\verseNumber{12}Te peg-uli e ni Ahas puun te Damasku, impitew rin e ka altar wey mighalad sikandin dutu.
\verseNumber{13}Migpanubad sikandin te egtutungen wey mighalad te egkakeen. Ne in-itis din ka igpanubad din ne eg-inumen. Migpanubad degma sikandin para te keupianan wey impabesik-besik din ka langesa diye te altar.
\verseNumber{14}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{16:14: }Iks 27:1-2; 2Kru 4:1.}Ne impaawe din ka tapey ne altar ne burunsi puun te natahuan kayi ne diye te tangkaan te timplu te Magbebaye, elat-elat te altar din wey te timplu, wey impatahu din seini diye te igkahibang ne balabahan te iyam ne altar.
\verseNumber{15}Ne migkahiyan ni Ahas si Uriyas, “Puun kuntee, seinid e se dakel ne altar gamita nu te egpanubad te egtutungen te maselem wey te eghalad te egkakeen te marusilem. Gamita nu degma seini te egpanubad te egtutungen ne igpanubad te Hari wey te halad din ne egkakeen, wey te egtutungen ne igpanubad te me etew lagkes ka ighalad dan ne egkakeen wey inumen. Pabesiki nu seini te langesa te langun ne igmanubad, piru kene nu ilagkes ka burunsi ne altar su eggamiten ku te eg-ampu.”
\verseNumber{16}Ne intuman ni Uriyas ka insuhu kandin te Hari.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{17}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{16:17: }1Har 7:23-39; 2Kru 4:2-6.}Nataman impangawe e ni Hari Ahas ka langun ne me burunsi ne impeunturan te me pelenggana ne inggamit te eglaglag te weyig para te timplu. Migpeyimu degma sikandin te batu ne eg-unturan te tahuanan te weyig ne egngaranan te Dahat su eyew egkakuwa rin ka baka ne inggimu puun te burunsi ne impeunturan kayi.
\verseNumber{18}Ne in-awe din man‑e ka egpinpinuuwan ne in-atepan diye te timplu ne eggamiten te Aldew te Peggimeley wey inlekeban din ka dalan ne bayaanan te Hari peendiye te timplu, eyew te pegpahale te Hari te Asirya.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{19}Ne ka duma pad ne neyitabu te peghari ni Ahas wey ka langun ne neyimu rin, nasulat diye te Sulatanan te me Guhuren te me Hari te Huda.
\verseNumber{20}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{16:20: }Isa 14:28.}Ne migpatey e si Ahas wey diye sikandin isabal te siyudad te Hirusalim diye te insabalan ded te me kaap-apuan din. Ne si Isikiyas e ne anak din ka migsubal kandin mighari.

\BibleSectionHeading{Ka peghari ni Husiyas te Israil}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{17}Te igkasapulu wey daruwa (12) ne leg‑un te peghari ni Ahas te Huda, migbunsud e degma mighari te Israil si Husiyas ne anak ni Ila. Diye sikandin mig-ugpe te Samarya wey mighari sikandin diye te Israil te siyam ne leg‑un.
\verseNumber{2}Mareet ka hinimuwan din diye te tangkaan te Magbebaye ne Manama, piru kene de ne iling kareet te hinimuwan te me Hari te Israil ne nekewun‑a kandin.
\verseNumber{3}Inlusuran sikandin wey insakup ni Salmanisir ne Hari te Asirya wey impabayad sikandin te buhis.
\verseNumber{4}Piru nanengnengan ni Salmanisir ne Hari te Asirya ne mig-akalan de sikandin ni Husiyas su migpakigsabut sikandin ki Su ne Hari te Ihiptu, wey warad e degma migbehey sikandin te buhis din te tagse leg‑un. Purisu imparakep sikandin ni Salmanisir wey impaprisu.

\BibleSectionHeading{Ka pegkatalu te Samarya}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{5}Nataman, inlusuran e te Hari te Asirya ka Israil, wey inlingutan dan ka Samarya taman te tatelu ne leg‑un.
\verseNumber{6}Ne naahew ni Salmanisir ka Samarya te igkasiyam ne leg‑un te peghari ni Husiyas. Ne impandakep din e ka me matig-Israil wey impanguyan e diye te Asirya, wey impeugpe din sikandan diye te siyudad te Hala, diye te me inged ne ilis te weyig ne Habur ne diye te Gusan, wey ka duma diye te me siyudad te Midiyan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{7}Neyitabu seeye tenged su nakasale ka me matig-Israil te Magbebaye ne Manama ran ne iyan migpalihawang kandan puun te Ihiptu wey migluwas kandan puun te Paraun ne Hari te Ihiptu. Ne migsimba sikandan te duma ne me manama
\verseNumber{8}wey mig-ikul te me hinimuwan te me nasud ne imparelrel te Magbebaye te me Israilita puun te tane dan su eyew iyan e egpekeugpe kayi ka me Israilita. Mig-ikul man‑e sikandan te hinimuwan te me Hari te Israil.
\verseNumber{9}Ne miggeles-heles sikandan miggimu te igkeepes te Magbebaye ne Manama ran. Te tagse inged, deisek ma wey se dakel, miggimu sikandan te panubaran diye te me bubungan.
\verseNumber{10}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{17:10: }1Har 14:23.}Migpasasindeg man‑e sikandan te me sungkaleg ne larawan ni Asira diye te me bubungan wey diye te egkaralungan te me kayu.
\verseNumber{11}Migtutung sikandan te me insinsu diye te langun ne me panubaran diye te me bubungan iling te inggimu te keet-etawan ne imparelrel te Magbebaye te me Israilita puun te tane dan su eyew iyan e egpekeugpe kayi ka me Israilita. Ne miggimu sikandan te mareet ne me himu ne igkabelu te Magbebaye.
\verseNumber{12}Ne migsimba sikandan te me diyus-diyus minsan ke impanpanayan e sikandan te Magbebaye ne kene igpeyimu seeye.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{13}Ne impanpanayan te Magbebaye ka Israil wey ka Huda pinaahi te langun ne me prupita wey te me manenagne ne migkahi, “Engkeri niyud e ka maddeet ne hinimuwan niyu. Tumana niyu ka igsuhu ku kaniyu wey ikula niyu ka me tulumanen ne insuhu ku te me kaap-apuan niyu, wey impanulu ku kaniyu pinaahi te me suluhuanen ku ne me prupita.”
\verseNumber{14}Piru ware sikandan migpalintutuu. Makehal ka me ulu ran iling te kaap-apuan dan ne ware migpalintutuu te Magbebaye ne Manama ran.
\verseNumber{15}Ware dan tumana ka me tulumanen ne impanulu din kandan ne igpeyimu wey imbalahad dan ka kasabutan ne inggimu rin duma te me kaap-apuan dan, wey ka pegpaney-paney rin kandan. Nasi migsimba sikandan te me diyus-diyus ne ware karuan wey neyimu degma sikandan ne ware karuan. Mig-ikul sikandan te batasan te me etew diye te duma ne nasud minsan impanpanayan e sikandan te Magbebaye.
\verseNumber{16}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{17:16: }1Har 12:28.}Ware dan tumana ka me suhu te Magbebaye ne Manama ran. Miggimu sikandan te larawan te daruwa ne nati te baka wey te sungkaleg ne larawan ni Asira, wey insimba ran si Baal wey ka langun ne bituen diye te aw-awangan.
\verseNumber{17}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{17:17: }Diy 18:10.}Ne intutung dan ka me anak dan isip igpanubad dan, miggimu sikandan te minsan nekey ne mareet te pegtengteng te Manama, wey migparani sikandan diye te me manenagne wey me timbusawen. Nakapabelu seini te Magbebaye.
\verseNumber{18}Tenged te subla ne langet din te me matig-Israil, indeldel rin sikandan. Ne iyan naan de nasame ka me kabuhalan ni Huda.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{19}Piru ware ded man‑e migtuman ka me kabuhalan ni Huda te me suhu te Magbebaye ne Manama ran, su nasi de iya sikandan mig-ikul te me matig-Israil.
\verseNumber{20}Purisu, in-ang-anggaan e te Magbebaye ka langun ne kabuhalan ni Israil. Imparusaan din sikandan wey impeuripen te me kuntere dan, taman te warad nasame kandan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{21}Te timpu ne impegsuwey te Magbebaye ka migharian te Israil wey ka migharian te Huda,\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{17:21 }Te Hibruwanen: impegsuwey te Magbebaye ka migharian te Israil puun te baley ni Dabid.} te si Hirubuwam ne anak ni Nibat ka neyimu ne Hari te Israil, sikandin ka egpuunan ne nakapariyu ka me matig-Israil te Magbebaye wey nekeyimu te dakel ne sale.
\verseNumber{22}In-ikul te me matig-Israil ka langun ne mareet ne hinimuwan ni Hirubuwam wey migpabulus-bulus sikandan miggimu te mareet.
\verseNumber{23}Nataman, mig-ang-anggaan e te Magbebaye ka me matig-Israil sumale te impaney-paney rin kandan pinaahi te me prupita. Purisu naddakep wey neuyan sikandan diye te Asirya wey diye ded sikandan taman kuntee.

\BibleSectionHeading{Ka peg-ugpe te matig-Asirya diye te Israil}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{24}Ne in-uyan te Hari te Asirya ka me matig-Babilunya, matig-Kuta, matig-Aba, matig-Hamat, wey matig-Siparbayim eyew igpeugpe diye te me siyudad te Samarya subal te me matig-Israil.
\verseNumber{25}Te an-anayan ne peg-ugpe dan diye, ware sikandan migsimba te Magbebaye ne Manama, sikan naa ka migpeuyan ka Magbebaye te me liyun, wey neyimatayan ka duma kandan.
\verseNumber{26}Ne due nakahuhud te Hari ne migkahi, “Ka seeye se me etew ne impeuyan nu wey impeugpe nu diye te me lungsud te Samarya, ware nakanengneng ke egmenuwen te pegsimba te manama te sika ne inged. Sikan naa ka migpeuyan ka manama te me liyun wey neyimatayan ka duma kandan, su ware sikandan nakanengneng ke nekey ka egkeilanganen te sika ne manama.”
\verseNumber{27}Seeye naa, migsuhu ka Hari te Asirya ne miggenendue, “Paliberi niyu ka Samarya te sabeka te me talagpanubad ne narakep ta, wey diye niyud sikandin peugpaa eyew egpakapanulu te me etew meyitenged te egkeilanganen te manama te seeye ne inged.”
\verseNumber{28}Seeye naa ka impalibed dan e diye te Samarya ka sabeka te narakep dan ne talagpanubad, wey diye ipeugpe te Bitil. Ne impanulu din e ka me etew ke egmenuwen te egpamakey ka Magbebaye.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{29}Piru minsan pad dutu, ka keet-etawan te duma ne nasud ne diye ipeugpe te me siyudad te Samarya, migpabulus ded migpangimu te me diyus-diyus dan wey diye dan ipanahu te me panubaran diye te me bubungan ne impangimu te me mahinged diye te Samarya.
\verseNumber{30}Ne ka me matig-Babilunya, miggimu te diyus-diyus dan ne si Sukut-Binut. Ne ka me matig-Kuta, miggimu te diyus-diyus dan ne si Nirgal. Ne ka me matig-Hamat, miggimu te diyus-diyus dan ne si Asima.
\verseNumber{31}Ne ka me matig-Abit, miggimu te diyus-diyus dan ne si Nibhas wey si Tartak. Ne ka me matig-Siparbayim, migtutung te anak dan eyew igpanubad te diyus-diyus dan ne si Adramilik wey si Anamilik.
\verseNumber{32}Migsimba sikandan te Magbebaye ne Manama, piru mig-alam ded man‑e sikandan te talagpanubad ne duma ran ded eyew egpanubad diye te me panubaran ne diye te bubungan.
\verseNumber{33}Ne minsan iya migsimba sikandan te Magbebaye, migpabulus ded sikandan migsimba te me manama ran iling te inggimu ran diye te me nasud ne impanguyanan kandan.
\verseNumber{34}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{17:34: }Hin 32:28; 35:10.}Ne sikan ded ka inggimu ran taman te seini ne timpu.
\BibleParagraphStyleP
Ware sikandan migsimba te Magbebaye wey ware sikandan mig-ikul te me balaud ne igpatuman te kabuhalan ni Hakub ne ingngaranan te Israil.
\verseNumber{35}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{17:35: }Iks 20:5; Diy 5:9.}Miggimu ka Magbebaye te kasabutan te me matig-Israil wey migsuhu kandan ne migkahi, “Kene kew simba te duma ne me manama, wey ke egpanimbuel naa, wey ke egpamakey naa, wey ke egpanubad naa kandan.
\verseNumber{36}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{17:36: }Diy 6:13.}Ke kene, sikeddi de simbaa niyu, ka Magbebaye ne migpalihawang kaniyu puun te Ihiptu pinaahi te karesen ku wey te geem ku. Keilangan ne sikeddi de panimbueli niyu wey panubari niyu.
\verseNumber{37}Ne tumana niyu layun ka me balaud ku wey me suhu ne insulat ku para kaniyu. Kene kew en iya simba te duma ne me manama.
\verseNumber{38}Kene niyu kalingawi ka kasabutan ne inggimu ku duma kaniyu wey kene kew simba te duma ne me manama.
\verseNumber{39}Sikeddiey re simbaa niyu, ka Magbebaye ne Manama niyu, eyew egpangabangan ku sikaniyu puun te me kuntere niyu.”
\verseNumber{40}Piru ware migpammineg te Magbebaye ka me etew ne migsubal te me matig-Israil diye te Samarya, wey nasi migpabulus miggimu te nabatasan dan e ne eggimuwen.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{41}Sikan naa, migsimba sikandan te Magbebaye, wey migsimba red man‑e sikandan te ingkulit dan ne me larawan. Ne sikan ded degma ka eggimuwen te me kabuhalan dan taman kuntee.

\BibleSectionHeading{Ka peghari ni Isikiyas te Huda}
\BibleSectionCrossReference{(2 Kru. 29:1-2; 31:1)}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{18}Te igkatatelu ne leg‑un te peghari ni Husiyas ne anak ni Ila diye te Israil, migbunsud e degma mighari diye te Huda si Isikiyas ne anak ni Ahas.
\verseNumber{2}Daruwa ne pulu wey lalimma (25) ka idad ni Isikiyas te neyimu sikandin ne Hari, wey mighari sikandin diye te Hirusalim te daruwa ne pulu wey siyam (29) ne leg‑un. Si Abiha ne anak ni Sakariyas ka iney rin.
\verseNumber{3}Meupiya ka hinimuwan ni Isikiyas diye te tangkaan te Magbebaye ne Manama iling te hinimuwan te kaap-apuan din ne si Dabid.
\verseNumber{4}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{18:4: }Num 21:9.}Impangguhus din ka me panubaran diye te me bubungan, impanlupet din ka me pes-ek ne batu, wey impanempug din ka me sungkaleg ne larawan ni Asira. Inlupet din degma ka burunsi ne uled ne inggimu ni Muwisis, su mighalad man ded kayi ka me etew taman te seeye ne timpu wey ingngaranan dan seini te Nihustan.
\verseNumber{5}Migsalig si Isikiyas te Magbebaye, ka Manama te Israil. Sikan naa ka ware egpekeiling kandin ne Hari diye te Huda, nekewun‑a ma kandin ne Hari wey ke namewuri naa.
\verseNumber{6}Matinumanen amana si Isikiyas te Magbebaye, wey ware sikandin mig-engked ka egsinundul kandin. Intuman din ka me suhu ne impanengneng te Magbebaye ki Muwisis.
\verseNumber{7}Ne indumaan sikandin te Magbebaye wey miglampus sikandin te langun ne inggimu rin. Migribildi sikandin te Hari te Asirya wey warad migparuma-ruma kandin.
\verseNumber{8}Natalu rin ka me Pilistihanen taman te Gasa lagkes ka me inged ne sakup kayi, minsan ka dereisek ne bariyu wey ka derakel ne me siyudad.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{9}Te igkeep‑at ne leg‑un te peghari ni Isikiyas, wey igkapitu degma ne leg‑un te peghari ni Husiyas te Israil, inlusuran ni Salmanisir ne Hari te Asirya ka Samarya wey inlingutan dan seini.
\verseNumber{10}Nataman, miglihad ka tatelu ne leg‑un, te mighen‑em e ne leg‑un si Isikiyas ne mighari wey migsiyam e degma ne leg‑un si Husiyas ne mighari, naahew e ni Salmanisir ka Samarya.
\verseNumber{11}Ne impandakep e te Hari te Asirya ka me matig-Israil wey impanguyan e diye te Asirya, wey diyad ipeugpe te siyudad te Hala, diye te me inged ne marani te weyig ne Habur ne diye te Gusan wey diye te me siyudad te Midiyan.
\verseNumber{12}Natalu ka me matig-Samarya su ware ma sikandan mig-ikul te suhu te Magbebaye ne Manama ran wey insupak dan ka kasabutan ne inggimu rin duma kandan. Ne minsan ka insuhu kandan ni Muwisis ne suluhuanen te Magbebaye, ware dan pammineha wey tumana.

\BibleSectionHeading{Ka peglusud ni Sinakirib te Huda}
\BibleSectionCrossReference{(2 Kru. 32:1-19)}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{13}Te igkasapulu wey hep‑at (14) ne leg‑un te peghari ni Isikiyas diye te Huda, inlusuran te Hari te Asirya ne si Sinakirib ka langun ne siyudad te Huda ne in-alad te matikang wey makepal ne batu, wey naahew rin seini langun.
\verseNumber{14}Purisu migpeuyan si Isikiyas ne Hari te Huda te seini ne lalag diye te Hari te Asirya ne diye te Lakis, “Nakasala a keykew. Piru igbehey ku keykew ka minsan nekey ne egbuyuen nu eyew eg-awe kad e kayi.” Sikan naa ka migbuyu ka Hari te Asirya te sapulu ne libu (10,000) ne kilu ne pelata wey sabeka ne libu (1,000) ne kilu ne bulawan.
\verseNumber{15}Ne imbehey ni Isikiyas kandin ka langun ne pelata ne diye te timplu te Magbebaye wey ka diye te tinesanan te karatuan te palasyu.
\verseNumber{16}Insu-su din ka bulawan ne impareket te gumawan te timplu wey ka me bulawan ne impareket diye te egtangenan te gumawan, wey imbehey rin e te Hari te Asirya.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{17}Ne taheed te diye te Lakis si Sinakirib ne Hari te Asirya, insuhu din ka tatelu ne pangulu te me sundalu rin duma te masulug ne me sundalu eyew egpakigkita ki Hari Isikiyas. Te diyad e sikandan te lihawangan te Hirusalim, migsanggel e sikandan diye te lenged te tubu te weyig ne egpeendiye te limuranan te weyig diye te dibabew. Marani seeye te dalan peendiye te pi‑pianan te egmamelegye te manggad.
\verseNumber{18}Ne impeumew ran si Hari Isikiyas piru iyan de impeendiye te Hari ka anak ni Hilkiyas ne si Ilyakim ne sinalihan te palasyu, si Sibna ne sikritari, wey si Huwas ne talagsulat ne anak ni Asap.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{19}Ne ingkahiyan sikandan te labew ne upisyal, “Kahii niyu si Isikiyas te mig-inse ka mabantug ne Hari te Asirya: Nekey bes ka amana nu salihi?
\verseNumber{20}Kahiyen nu buwa ne egpanalu ka te pegpakiggira te lalag de, wey kene ne pinaahi te katuenan wey keseg te me sundalu nu? Hentew bes ka insalihan nu? Mania te migribildi ka keddi?
\verseNumber{21}Migsalig ke buwa te Ihiptu ne iling de te laye ne tuked ne nabagbag ne egpakapali te belad te seeye se eggen-gen kayi? Iling due ka Hari te Ihiptu ke due egsalig kandin.
\verseNumber{22}Piru ke egkahi kew se me upisyal te Huda te migsalig kew te Magbebaye ne Manama niyu, na, kene naa ne si Isikiyas ded ka migpahuhus te me simbaanan wey me altar te Magbebaye diye te me panubaran diye te bubungan? Ne ingkahiyan din ka nangugpe diye te Hirusalim wey diye te duma ne siyudad te Huda te diye de sikandan egsimba te halaran diye te Hirusalim.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{23}Ne migpabulus migkahi ka labew ne upisyal, “Pakigsabut ka te ahalen ku ne iyan ka Hari te Asirya. Egbehayan ku sikeykew te daruwa ne libu (2,000) ne me kudde ke due etew nu ne daruwa ne libu (2,000) ne egmangudde kayi.
\verseNumber{24}Egmenuwen nu naa te egsukul te seeye se minsan subla ne deisek se katungdanan ne suluhuanen te ahalen ku ke egsalig ke re te me karwahi wey me sundalu ne igbehey keykew te Ihiptu?
\verseNumber{25}Timul pad due, ka Magbebaye ka migduma keddi te miggendini eyew te pegdereet te seini ne nasud. Ka Magbebaye ka migkahi keddi ne eglusuran ka seini ne nasud wey egdereetan.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{26}Ne ingkahiyan enni Ilyakim, Sibna, wey ni Huwas ka labew ne upisyal, “Iyan nu re ubag gamita ka Aramayik ne linalahan su egpakasabut key ma kayi. Kene de ne Hibruwanen su kema ke egpakarineg wey egpakasabut ka me etew ne sika te matikang wey makepal ne batu ne alad te siyudad.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{27}Piru migtabak ka labew ne upisyal, “Insuhu a te ahalen ku ne igpanengneng seini te langun ne nangugpe te Hirusalim, kene ne diye de te kaniyu wey te Hari niyu. Egmanggutasan kew langun wey egkammaraan te timpu ne eglusuran ney e sikaniyu. Ne egmangeen kew e te tei niyu wey egmanginum e te ihi niyu.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{28}Ne migsasindeg ka labew ne upisyal wey migpanguleyi ne miglalag te Hibruwanen, “Pammineha niyu ka inlalag te maresen ne Hari te Asirya!
\verseNumber{29}Kene kew paakal ki Isikiyas. Kene sikandin egpakaluwas kaniyu!
\verseNumber{30}Kene kew patipu kandin ne egsalig te Magbebaye ne egkahi, ‘Egluwasen ki iya te Magbebaye. Kene egkaahew te Hari te Asirya ka seini ne siyudad.’
\verseNumber{31}Kene kew pammineg ki Isikiyas! Seini ka ingkahi te Hari te Asirya: Pakiggusey kew e keddi wey hural kew e! Ne egpakakeen kew e langun te behas te paras niyu wey iggira, wey egpekeinum te weyig te me belun niyu.
\verseNumber{32}Ne egkataman, eg-angayen kud e sikaniyu wey eg-uyanen diye te tane ne iling ded te tane niyu ne masulug se pamulaan te paras, trigu, sibada, ulibu, wey due dakel ne teneb. Te sika ne paahi, kene kew egpatey. Kene kew palimbung ki Isikiyas ke egkahi sikandin ne egluwasen kew te Magbebaye ne Manama niyu.
\verseNumber{33}Duen naa me manama te minsan hendei ne nasud ne nakaluwas kandan puun te Hari te Asirya?
\verseNumber{34}Hendei bes ka me manama te siyudad te Hamat, Arpad, Siparbayim, Hina, wey Iba? Naluwas naa te me manama ka siyudad ne Samarya puun te geem ku?
\verseNumber{35}Hentew‑a te me manama te sika ne me nasud ka nakaluwas te nasud dan puun te geem ku? Purisu, egmenuwen te Magbebaye te egluwas ka Hirusalim puun keddi?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{36}Piru migpeeneng-eneng de ka me etew su ingkahiyan ma sikandan ni Hari Isikiyas te kene egpatabaken.
\verseNumber{37}Ne miggendiye ki Isikiyas ka anak ni Hilkiyas ne si Ilyakim ne sinalihan te palasyu, si Sibna ne sikritari, wey si Huwas ne talagsulat ne anak ni Asap. Ne impanggisi dan ka me kumbale dan tenged te peglungku wey innangenan dan si Isikiyas te impanlalag te labew ne upisyal.

\BibleSectionHeading{Ka peg-inse ni Isikiyas ki Isayas}
\BibleSectionCrossReference{(Isa. 37:1-7)}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{19}Te pegkarineg ni Hari Isikiyas te guhuren, inggisi din e ka kumbale din, wey migsaluub e sikandin te saku te pegpeila te peglungku, wey miggendiyad sikandin te timplu te Magbebaye ne Manama.
\verseNumber{2}Ne impeendiye din ki prupita Isayas ne anak ni Amus si Ilyakim ne sinalihan te palasyu, wey si Sibna ne sikritari, wey ka igbuyag te me talagpanubad. Migsaluub sikandan langun te saku.
\verseNumber{3}Seini ka lalag ne igpahuhud din diye ki prupita Isayas, “Aldew seini te peg-antus, pegdusa, wey pegkeyilew. Iling ki te malitan ne egpalelesut ne warad keseg.
\verseNumber{4}Insuhu te Hari te Asirya ka labew ne upisyal rin te pegbaley-baley te manekal ne Manama. Ne kema ke narineg te Magbebaye ne Manama nu ka impanlalag te labew ne upisyal wey egdusaan sikandin tenged te impanlalag din. Purisu ampu ka para kanta te nenasame.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{5}Te nakapangguhud e ki Isayas seeye se me upisyal ne insuhu ni Hari Isikiyas,
\verseNumber{6}migkahiyan e sikandan ni Isayas, “Kahii niyu ka ahalen niyu ne si Hari Isikiyas te seini ka ingkahi te Magbebaye ne Manama, ‘Kene ka kaaldek tenged te narineg nu ne pegbaley-baley keddi te suluhuanen te Hari te Asirya.
\verseNumber{7}Pammineg ka! Egparinehen ku ka Hari te Asirya te me guhuren ne iyan egpuunan ne eglibed e sikandin diye te nasud din mismu. Ne egpeyimatayan ku sikandin diye pinaahi te kampilan.’ ”

\BibleSectionHeading{Ka pegpanginaaldek man‑e te Asirya}
\BibleSectionCrossReference{(Isa. 37:8-20)}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}Te peglibed te labew ne upisyal diye te me sundalu rin, narineg din ne ka Hari te Asirya migligkat e puun te Lakis wey migpakiggira diye te Libna, sikan naa ka migsinundul e sikandin diye.
\verseNumber{9}Te pegkarineg ni Hari Sinakirib te migligkat e si Tirhaka ka Hari te Itiyupiya eyew egpakiggira kandin, migsuhu e sikandin te me suluhuanen ne egpahuhuren din ki Isikiyas ne migkahi,
\verseNumber{10}“Kahii niyu ka Hari diye te Huda ne si Isikiyas, ‘Kene ka palimbung te manama ne insalihan nu ne migsaad ne ka Hirusalim kene egkaahew te Hari te Asirya.
\verseNumber{11}Pammineg ka! Narineg nu ka immangimu te me Hari te Asirya diye te langun ne nasud. Indereetan dan iya seini. Ne migsuman-suman ke naa ne due egpakaluwas keykew?
\verseNumber{12}Indereetan te kaap-apuan ku ka me siyudad te Gusan, Haran, wey Risip wey impangimatayan ka me etew ne migpuun te Idin ne nangugpe diye te Tilasar. Ne impangabangan naa sikandan te me manama ran? Ware iya!
\verseNumber{13}Hendei bes e ka me Hari te Hamat, Arpad, Siparbayim, Hina wey Iba?’ ”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{14}Te nekeimpus e si Isikiyas ka migbasa te sulat ne in-uyan te insuhu ne me suluhuanen, miggendiyad e sikandin te timplu te Magbebaye wey imbukelasan din e ka sulat diye te tangkaan te Magbebaye.
\verseNumber{15}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{19:15: }Iks 25:22.}Ne mig-ampu sikandin ne migkahi, “He Amana ne Maresen ne Magbebaye, ka Manama te Israil, ne migpinnuu due te matikang ne trunu nu ne ampew te kirubin.\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{19:15 }Ka kirubin, sabeka ne klasi te panalihan ne egpekeiling te mananap ne due pakpak wey belad.} Sikeykew re ka Manama ne migmandu te langun ne migharian te kalibutan, wey sikeykew ka miggimu te langit wey tane.
\verseNumber{16}He Magbebaye ne Manama, pammineg ka wey pitawa nu ke nekey e ka egkeyitabu kanami. Pammineha nu ka langun ne impanlalag ni Sinakirib te pegbaley-baley keykew te manekal ne Manama.
\verseNumber{17}He Magbebaye, malehet ne masulug ka me nasud ne indereetan te me Hari te Asirya,
\verseNumber{18}wey impanutung dan e ka me diyus-diyus dan tenged su kene ma ne mallehet seini ne manama, ke kene, batu re wey kayu ne inggimu te etew. Purisu, nenaddeetan iya seeye.
\verseNumber{19}Ne kuntee, Magbebaye ne Manama ney, luwasa key puun te geem te Asirya eyew egpakanengneng ka langun ne migharian kayi te kalibutan ne sikeykew re iya ka Manama.”

\BibleSectionHeading{Ka lalag ni Isayas ki Isikiyas}
\BibleSectionCrossReference{(Isa. 37:21-38)}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{20}Ne impahuhuran ni Isayas ne anak ni Amus si Isikiyas te migkahi, “Seini ka lalag te Magbebaye ne Manama te Israil, ‘Narineg ku ka peg-ampu nu meyitenged ki Sinakirib ne Hari te Asirya.’
\verseNumber{21}Ne seini ka igpakalalag ku meyitenged kandin, ‘Sinakirib, inlemetan ka wey imbaley-baley ka te me etew ne nangugpe te siyudad te Hirusalim. Ne eglingi-lingi sikandan ka eglemet keykew ke egpallahuy kad.
\verseNumber{22}Hentew bes ka inlemetan nu wey imbaley-baley nu? Hentew bes ka imbalbalukanan nu wey impaambuhan nu? Sikeddi iya se Matulus ne Manama te Israil!
\verseNumber{23}Imbaley-baley a nikeykew pinaahi te me suluhuanen nu ne egpahuhuren, wey migkahi ka, “Pinaahi te masulug ne karwahi ku, natakerehan ku ka me matikang ne bubungan, minsan ka mariyu ne inged te Libanun. Impanempug ku ka mallayat ne kayu ne me sidar wey ka subla ne meupiya ne me kayu ne sipris. Neumaan kud ka diriyui e ne me inged diye wey ka makepal ne me puwalas.
\verseNumber{24}Migpakekali a te belun diye te lein ne me inged wey mig-inum a kayi. Te pegbaye ku te me weyig te Ihiptu, neetiyan ka langun ne me weyig diye te peglapas ku.” ’
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{25}“Sinakirib, pammineg ka. Implanu kud e sika puun pad dengan, wey impatuman kud e kuntee. Imbehayan ku sikeykew te katenged te pegguhus te me siyudad ne in-alad te matikang wey makepal ne batu.
\verseNumber{26}Ne ka me etew ne nangugpe diye, egmagguye e, egkengaaldek wey egkengeyilew. Iling sikandan te me hilamunen diye te kamet, wey ke iling naa te me hilamunen diye te atep ne egkahangu te kene pad egtulin.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{27}“Piru nanengnengan ku ka langun meyitenged keykew, ka impuunan nu, ka egpeendiyaan nu wey ka langet nu keddi.
\verseNumber{28}Tenged su nalangetan ke ma keddi wey narineg ku ka pegpaambug nu, egsanggaten ku ka irung nu wey egkakangan ku sikeykew, wey egganuyen ne igpalibed diye te impuunan nu.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{29}Ne ingkahiyan ni Isayas si Isikiyas, “Seini ka palinneu ne malehet ka ingkahi ku: Te seini ne leg‑un wey te seup ne leg‑un, egpakakeen kew e te me pinamula ne egpanubu de due, piru te igkatelu ne leg‑un, egpakapamula kew e wey egpakahaani. Egpakapamula kew e degma te paras wey egpakakeen te me behas kayi.
\verseNumber{30}Ne ka nenasame diye te Huda, egpekeiling te kayu ne egderalid e man‑e wey egpamehas.
\verseNumber{31}Su due egkasame ne egkeuyag ne me etew diye te Hirusalim wey diye te Bubungan ne Siyun,\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{19:31 }Sakup te Hirusalim ka Bubungan ne Siyun.} tenged su pegbuut iya te Amana ne Maresen ne Magbebaye ne egkeyitabu sika.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{32}“Seini ka ingkahi te Magbebaye meyitenged te Hari te Asirya, ‘Kene sikandin egpakaseled diye te siyudad te Hirusalim duma te me sundalu rin, wey kene sikandan egpakapane. Ka me sundalu ne due me kalasag, kene egpakaparani wey ke egpakatetamundu naa te tane palingut kayi.
\verseNumber{33}Eglibed sikandin diye te imbaye din. Ne kenad sikandin egpakalibed te seini ne siyudad. Kahi te Magbebaye ne Manama.
\verseNumber{34}Egpangabangan ku wey egluwasen ka seini ne siyudad para te keddi ne bantug wey tenged te saad ku ki Dabid ne suluhuanen ku.’ ”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{35}Te seeye ne marusilem, miggendiye te kampu te matig-Asirya ka panalihan te Magbebaye wey impangimatayan din ka 185,000 ne me sundalu. Te peggimata te maselem te seeye se ware neyimatayi, nakita ran e ka me minatey.
\verseNumber{36}Purisu, miggipanew e si Sinakirib wey mig-uli e diye te Ninibi, wey diye pad sikandin mig-uugpe.
\verseNumber{37}Sabeka ne aldew, taheed te migsimba si Sinakirib diye te timplu te manama rin ne si Nisruk, inggimatayan e sikandin te daruwa te me anak din ne si Adramilik wey si Siharisir pinaahi te kampilan wey namallahuy e sikandan diye te Ararat. Ne si Isarhadun ne igkatatelu ne anak din ka migsubal kandin mighari.

\BibleSectionHeading{Ka pegderalu ni Isikiyas wey ka pegkeulii rin}
\BibleSectionCrossReference{(Isa. 38:1-8, 21-22; 2 Kru. 32:24-26)}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{20}Te seeye ne timpu, migderalu si Isikiyas wey egpatey e perem sikandin. Ne inggendiyaan sikandin ni prupita Isayas ne anak ni Amus wey ingkahiyan, “Migkahi ka Magbebaye te upusi nud e himuwa ke nekey ka eggimuwen nu su kene kad e egkeulian te dalu nu, egpatey kad e.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{2}Te pegkarineg ni Isikiyas dutu, diyad e sikandin migtangke te alad ne batu, wey mig-ampu te Magbebaye ne migkahi,
\verseNumber{3}“Sumsumana nu Magbebaye ne migmatinumanen a keykew te intiru ne pusung ku, wey inggimu ku ka meupiya diye te tangkaan nu.” Ne migpanaman-taman e migsinehew si Isikiyas.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{4}Te ware pad nakalihawang si Isayas diye te taliware te palasyu, impanengneng e sikandin te Magbebaye,
\verseNumber{5}“Libed ka diye ki Isikiyas, ne Hari te keet-etawan ku wey kahii nu sikandin te migkahi a se Magbebaye ne Manama, ka Manama te kaap-apuan din ne si Dabid, ‘Narineg ku ka peg-ampu nu wey nakita ku ka me luwe nu. Egbawian ku sikeykew wey hendiye ka te timplu te igkatelu ne aldew.
\verseNumber{6}Ne egtimulan ku pad te sapulu wey lalimma (15) ne leg‑un ka umul nu. Egluwasen ku sikeykew wey ka seini ne siyudad puun te Hari te Asirya. Egpangabangan ku ka seini ne siyudad para te bantug ku wey para ki Dabid ne suluhuanen ku.’ ”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{7}Ne ingkahiyan ni Isayas si Isikiyas, “Pakua nu ka me suluhuanen nu te indekdek ne iggira eyew igpakepkep te buu nu, eyew egkeulian kad.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}Ne mig-inse si Isikiyas ki Isayas, “Nekey ka palinneu ne egbawian a te Magbebaye wey egpekeendiya ad man‑e te timplu rin te igkatelu ne aldew?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{9}Ne migtabak si Isayas, “Hendei te seini se daruwa ne palinneu ka igkeupii nu ne igbehey te Magbebaye te pegpamalehet ne egtumanen din ka seini ne saad? Diye te haheran ne inggimu ni Hari Ahas, igkeupii nu naa ne egpabulus ka alung te sapulu ne sikal wey ke eg-isues naa te sapulu ne sikal?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{10}Ne migtabak si Isikiyas, “Malemu ne egpabulus te sapulu ne sikal ka alung piru eghangyu a te magmahirap ne iyan se eg-isues ka alung te sapulu.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{11}Ne mig-ampu si prupita Isayas ne igpeisues te Magbebaye ka alung, wey impeisues din iya ka alung te sapulu ne sikal diye te haheran ne inggimu ni Ahas.

\BibleSectionHeading{Ka me suluhuanen ne talagpangguhud puun te Babilunya}
\BibleSectionCrossReference{(Isa. 39:1-8)}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{12}Te seeye ne timpu, migpeuyan te me sulat wey dasag diye ki Hari Isikiyas ka Hari te Babilunya ne si Mirudak-Baladan ne anak ni Baladan tenged su nakarineg sikandin te migderalu si Isikiyas.
\verseNumber{13}Ne in-elit-elit ni Isikiyas ka seeye se me suluhuanen wey impapitew rin kandan ka langun ne diye te baley ne limuranan din te karatuan ne pelata, bulawan, me peemut, mahal ne lana, me panganiban din, wey te duma pad ne me karatuan din. Warad iya nasame ne ware din ipakita kandan diye te baley rin wey ke diye naa te migharian din.
\verseNumber{14}Ne miggendiye si prupita Isayas te ki Isikiyas wey mig-inse, “Hendei egpuun seini se me suluhuanen wey nekey‑a ka inlalag dan keykew?”
\BibleParagraphStyleP
Ne migtabak si Isikiyas, “Diye sikandan migpuun te diriyui ne nasud ne Babilunya.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{15}Ne mig-inse e man‑e si Isayas, “Nekey ka nakita ran diye te palasyu nu?”
\BibleParagraphStyleP
Ne migtabak si Isikiyas, “Nakita ran ka langun ne diye te palasyu ku. Warad iya minsan nekey ne ware dan nakita.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{16}Ne ingkahiyan ni Isayas si Isikiyas, “Pammineha nu seini se lalag te Manama,
\verseNumber{17}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{20:17: }2Har 24:13; 2Kru 36:10.}‘Egginguma ka timpu ne egkeuyan diye te Babilunya ka langun ne diye te palasyu nu, wey ka langun ne inlimud te kaap-apuan nu ne duen pad kuntee. Ne warad iya egkasame, kahi te Magbebaye.
\verseNumber{18}Ne egkarakep ka duma te me kabuhalan nu, wey egkengeyimu sikandan ne suluhuanen diye te palasyu te Hari te Babilunya.’ ”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{19}Migsuman-suman si Isikiyas ne due keupianan, wey ware karereetan ne egkeyitabu taheed te neuyag pad sikandin. Sikan naa ka migtabak sikandin, “Meupiya ka lalag te Magbebaye ne Manama ne ingguhud nu keddi.”

\BibleSectionHeading{Ka katammanan ne peghari ni Isikiyas}
\BibleSectionCrossReference{(2 Kru. 32:32-33)}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{20}Ka duma pad ne guhuren meyitenged te peghari ni Isikiyas, wey ka meupiya ne neyimu rin, wey ka peggimu rin te limuranan te weyig wey te egbayaan te weyig, nasulat diye te Sulatanan te me Guhuren te me Hari te Huda.
\verseNumber{21}Ne migpatey e si Isikiyas wey insabal diye te insabalan ded te me kaap-apuan din. Ne si Manasis e ne anak din ka migsubal kandin mighari.

\BibleSectionHeading{Ka peghari ni Manasis te Huda}
\BibleSectionCrossReference{(2 Kru. 33:1-20)}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{21}Sapulu wey daruwa (12) ka idad ni Manasis te neyimu sikandin ne Hari. Ne mighari sikandin diye te Hirusalim te lalimma ne pulu wey lalimma (55) ne leg‑un. Si Hapsiba ka ngaran te iney rin.
\verseNumber{2}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{21:2: }Hir 15:4.}Mareet ka hinimuwan din diye te tangkaan te Magbebaye ne Manama iling te hinimuwan te keet-etawan ne impandeldel te Manama te ware pad ka me matig-Israil.
\verseNumber{3}Su impasasindeg din iabey ka me panubaran diye te me bubungan ne impandereetan te amey rin ne si Isikiyas. Migpeyimu man‑e sikandin te me altar ne para ki Baal wey te me sungkaleg ne larawan ni Asira iling te hinimuwan ni Ahab ne Hari te Israil. Ne migsimba degma sikandin wey migpamakey te langun ne eglayag diye te langit.
\verseNumber{4}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{21:4: }2Sam 7:13.}Migpasasindeg pad man‑e sikandin te me altar diye te timplu te Magbebaye, ka inged ne migkahi ka Magbebaye, “Kayi re egkabantug te Hirusalim ka ngaran ku.”
\verseNumber{5}Ne diye te daruwa ne lama te timplu te Magbebaye, migpeyimu sikandin te me altar te langun ne eglayag diye te langit.
\verseNumber{6}Ne minsan ka me anak din, intutung din isip igpanubad. Migpalintutuu man‑e sikandin te manenagne, tumanuren, tahalambusen, wey timbusawen. Mareet ne subla ka inggimu rin diye te tangkaan te Magbebaye wey nabelu ka Magbebaye kandin.
\verseNumber{7}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{21:7-8: }1Har 9:3-5; 2Kru 7:12-18.}Ne ka impeyimu rin ne sungkaleg ne larawan ni Asira, intahu din diye te timplu te Manama, ka timplu ne diye kahii te Magbebaye si Dabid wey ka anak din ne si Sulumun, “Egbantuhen a te ware egtamanan kayi te seini ne timplu wey te Hirusalim, ka inged ne in-alam ku puun te langun ne inged te Israil.
\verseNumber{8}Kene ku egpaaween ka me matig-Israil te seini ne tane ne imbehey ku te me kaap-apuan dan ke egtumanen dan ka langun ne me balaud ku, wey ka me tulumanen wey ka me suhu ne impanengneng ku kandan pinaahi ki Muwisis.”
\verseNumber{9}Piru newuluan ni Manasis ka keet-etawan te Huda wey te Hirusalim ne eggimu te mareet, wey ka mareet ne inggimu ran labew pad ne mareet du te inggimu te me nasud ne indereetan te Magbebaye te ware pad ka me matig-Israil.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{10}Purisu, impakahi te Magbebaye ka me prupita rin,
\verseNumber{11}“Lilinditi naan de iya ka hinimuwan ni Manasis ne Hari te Huda, malindit pad du te hinimuwan te me Amurihanen ne nangugpe te seini ne tane te timpu ne ware pad ka me kabuhalan ni Israil. Miggimu man‑e sikandin te me larawan ne iyan egpuunan ne nakasale ka me matig-Huda.
\verseNumber{12}Sikan naa, sikeddiey ka Magbebaye ne Manama te Israil ka egdereet te Hirusalim wey te Huda, wey egkaaldek iya ka langun ne egpakarineg kayi.
\verseNumber{13}Egdusaan ku ka Hirusalim iling te pegdusa ku te Samarya wey te pamilya ni Hari Ahab. Eglinisan ku ka Hirusalim iling te peglu‑lu te bilu te tangkaan wey peka te palatu.
\verseNumber{14}Eg-engkeran ku ka nasame ne keet-etawan ku wey igbehey ku sikandan diye te me kuntere dan. Egpangahawan sikandan wey egpanakawan te karatuan te langun ne me kuntere dan.
\verseNumber{15}Egkeyitabu seini kandan su mareet ma ka hinimuwan dan kayi te tangkaan ku wey impeyibelu a nikandan puun pad te peglihawang te kaap-apuan dan te Ihiptu taman kuntee.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{16}Migdalanag diye te intiru ne Hirusalim ka langesa te ware sale ne me etew ne impangimatayan ni Manasis. Ware pad labet te sale ne neyimu rin diye te Huda ne iyan egpuunan ne nakasale ka me matig-Huda diye te tangkaan te Magbebaye.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{17}Ka duma pad ne guhuren meyitenged te peghari ni Manasis, wey ka langun ne neyimu rin, lagkes ka neyimu rin ne me sale, nasulat diye te Sulatanan te me Guhuren te me Hari te Huda.
\verseNumber{18}Ne migpatey si Manasis wey diye ilebeng te pinamulaan ne egngaranan te Usa ne marani te palasyu rin. Ne iyan migsubal kandin mighari si Amun ne anak din.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{19}Daruwa ne pulu wey daruwa (22) ka idad ni Amun te neyimu sikandin ne Hari. Ne mighari sikandin diye te Hirusalim te daruwa ne leg‑un. Si Misulimit ne anak ni Hirus ne matig-Hutba ka iney rin.
\verseNumber{20}Mareet ka hinimuwan ni Amun diye te tangkaan te Magbebaye iling te hinimuwan te amey rin ne si Manasis.
\verseNumber{21}Iling ded te inggimu te amey rin, insimba rin wey impamakey ka me diyus-diyus ne insimba te amey rin.
\verseNumber{22}In-engkeran din ka Magbebaye ne Manama te kaap-apuan din, wey ware din ikula ka igkeupii te Manama.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{23}Ne migplanu te mareet ki Amun ka me upisyal rin wey inggimatayan dan sikandin diye te palasyu rin.
\verseNumber{24}Piru impangimatayan te keet-etawan te Huda ka langun ne miggimatey ki Hari Amun. Ne si Husiyas e ne anak din ka impasubal ran kandin paharia.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{25}Ka duma ne neyitabu te peghari ni Amun wey ka langun ne neyimu rin, nasulat diye te Sulatanan te me Guhuren te me Hari te Huda.
\verseNumber{26}Ne inlebeng si Amun diye te pinamulaan ne egngaranan te Usa, wey si Husiyas ne anak din ka migsubal kandin mighari.

\BibleSectionHeading{Ka peghari ni Husiyas te Huda}
\BibleSectionCrossReference{(2 Kru 34:1-2)}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{22}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{22:1: }Hir 3:6.}Walu pad ka idad ni Husiyas te migbunsud sikandin mighari. Ne mighari sikandin te Hirusalim te tatelu ne pulu wey sabeka (31) ne leg‑un. Si Hidida ne anak ni Hadaya ne matig-Buskat ka iney rin.
\verseNumber{2}Meupiya ka hinimuwan din diye te tangkaan te Magbebaye ne Manama, wey mig-ikul sikandin te inggimu te kaap-apuan din ne si Dabid, wey eleg layun ka eggimuwen din.

\BibleSectionHeading{Nakita ka libru ne insulatan te balaud}
\BibleSectionCrossReference{(2 Kru 34:8-28)}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{3}Te igkasapulu wey walu (18) ne leg‑un te peghari ni Husiyas, impeendiye din te timplu si Sapan ne sikritari rin ne anak ni Asaliya wey apu ni Misulam. Ne ingkahiyan te Hari si Sapan,
\verseNumber{4}“Hendiye ka ki Hilkiyas ka Labew ne Talagpanubad wey ipaseel nu kandin ka seleppi ne egpuun te me etew ne nalimud te me Libita ne talagbantey te gumawan te timplu.
\verseNumber{5}Ne ibehey nu naa sika diye te me etew ne impiyalan ne egpangulu te peg-ayad-ayad te timplu te Magbebaye su eyew sikandan e ka e egbayad te me trabahanti ne mig-ayad-ayad wey migbalew-balew te timplu,
\verseNumber{6}te me panday, te me talagbebaley, wey te me masun. Ne ka duma ne seleppi, ipabeli nu te impanapsapsapan ne me batu wey kayu ne eggamiten te peg-ayad-ayad te timplu.
\verseNumber{7}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{22:7: }2Har 12:15.}Ne kene nud e sikandan pamitawi te listaan te nahastuwan dan su egkasalihan ma sikandan.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}Ne intuman iya ni Sapan ka ingkahi kandin te Hari. Ne ingguhuran e ni Hilkiyas ne Labew ne Talagpanubad si Sapan ne sikritari te Hari te migkahi, “Nakita ku ka libru te Balaud diye te timplu te Magbebaye.” Ne imbehey e ni Hilkiyas seeye diye ki Sapan wey imbasa rin e seini.
\verseNumber{9}Ne miglibed e si Sapan diye te Hari wey ingguhuran din e te migkahi, “Ingkuwe e te me suluhuanen nu ka seleppi ne inlimud diye te timplu wey imbehey e diye te me etew ne impiyalan ne egpangulu te peg-ayad-ayad te timplu te Magbebaye.”
\verseNumber{10}Ne migkahi pad man‑e sikandin, “Due imbehey keddi ni Hilkiyas ne libru.” Ne imbasa rin seini diye te tangkaan te Hari.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{11}Te pegkarineg te Hari te nasulat te libru te balaud, inggisi din e ka insaluub din te pegkalaggew rin.
\verseNumber{12}Ne imbanasalan te Hari si Hilkiyas ne talagpanubad, si Ahikam ne anak ni Sapan, si Akbur ne anak ni Mikayas, si Sapan ne sikritari wey si Asayas ne suluhuanen din te migkahi,
\verseNumber{13}“Hipanew kew wey panginginse kew te Magbebaye para keddi wey para te langun ne keet-etawan te Huda meyitenged te me lalag ne nasulat te seini ne libru. Nabelu-belu ka Magbebaye kanta tenged su ware tumana te kaap-apuan ta ka nasulat te seini ne baseen.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{14}Purisu miggendiye si Hilkiyas, si Ahikam, si Akbur, si Sapan, wey si Asiyas, te sabeka ne prupita ne malitan ne si Hulda ne diye mig-ugpe te Hirusalim. Si Hulda asawa ni Salum ne anak ni Tikbas, ne anak ni Harhas. Si Salum ka talagbantey dengan te me manggad diye te timplu wey ke me manggad naa te Hari. Ne ingguhuran dan e si Hulda te tuyu dan.
\verseNumber{15}Ne ingkahiyan sikandan ni Hulda, “Guhuri niyu ka etew ne migpeendini kaniyu te seini ka ingkahi te Magbebaye, ka Manama te Israil,
\verseNumber{16}‘Egdereetan ku ka seini ne inged wey ka nangugpe kayi. Igpaneem-neem ku kandan ka langun ne lalag ne nasulat diye te libru ne imbasa diye te Hari te Huda.
\verseNumber{17}Su in-engkeran e ma nikandan wey migpanubad e sikandan diye te me diyus-diyus. Nalangetan a tenged te immangimu ran. Purisu igpaneem-neem ku te seini ne inged ka langet ku ne mangune-kune wey ware egpakabalabag keddi.
\verseNumber{18}Piru pangguhuri niyu ka Hari te Huda ne migpeendini kaniyu eyew te pegpanginginse te Magbebaye te seini ka inlalag te Magbebaye, ka Manama te Israil meyitenged te me lalag ne narineg din:
\verseNumber{19}Puun su nekegsendit ke ma wey migpariralem ka te pegkeetew nu kayi te tangkaan ku te pegkarineg nu te pegbebantak ku te seini ne inged wey te nangugpe kayi, wey inggisi nu ka insaluub nu tenged te pegkalaggew nu, wey migsinehew ka kayi te tangkaan ku, egpamminehen ku ka peg-ampu nu.
\verseNumber{20}Purisu, taheed te neuyag ke pad, kene ku igpeyinguma ka mareet ne ingkahi ku meyitenged te seini ne inged; kene nu egkakita ka karereetan ne igpeuyan ku te seini ne inged, wey egpatey ka ne malinawen duma te me kaap-apuan nu.’ ”
\BibleParagraphStyleP
Ne ingguhuran dan e ka Hari te tabak ni Hulda.

\BibleSectionHeading{Ware migsimba si Hari Husiyas te me diyus-diyus}
\BibleSectionCrossReference{(2 Kru. 34:3-7, 29-33)}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{23}Ne impeumew ni Hari Husiyas ka langun ne igbuyag te Huda wey te Hirusalim.
\verseNumber{2}Ne miggendiye sikandan te timplu te Magbebaye duma te langun ne keet-etawan te Huda wey te Hirusalim, mabantug ma wey se lerew lagkes ka me talagpanubad wey ka me prupita. Ne diye te timplu, imbasa ni Husiyas diye te tangkaan dan ka langun ne nasulat te baseen te kasabutan te Manama ne nakita diye te timplu te Magbebaye.
\verseNumber{3}Ne migsasindeg si Hari Husiyas diye te lenged te sungkaleg eyew egpakakita kandin ka langun wey migpahunlibet sikandin ne egtumanen din te intiru ne pusung din wey te gimukud din ka me suhu te Magbebaye, me tulumanen, wey me balaud ne nasulat diye te baseen. Te iling kayi ne paahi, inlig‑en te Manama ka paahi diye te kasabutan ne nasulat te seini ne baseen. Migsaad degma ka me etew ne egtuman te kasabutan te Manama.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{4}Nataman, insuhu te Hari si Hilkiyas ka labew ne talagpanubad duma te me talagpanubad ne sinalihan din, wey seeye se me talagtameng te gumawan te timplu ne igpalihawang ka langun ne inggamit te pegsimba ki Baal, ki Asira ne diyus-diyus, wey te langun ne bituen diye te aw-awangan. Ne intutung din langun seini diye te lihawangan te Hirusalim, diye te marani te napu te Kidrun wey impeuyan din ka igmuk diye te Bitil.
\verseNumber{5}Ne impaawe din degma ka me talagpanubad te me diyus-diyus. In-alam sikandan dengan te me Hari te Huda eyew egtutung te insinsu diye te me panubaran diye te me bubungan diye te me lungsud te Huda wey palingut te Hirusalim. Sikandan ka migtutung te me insinsu ne ighalad ki Baal, diye te aldew, te bulan, wey te langun ne me bituen wey te me punduk kayi.
\verseNumber{6}Ne impalihawang din ka sungkaleg ne larawan ni Asira diye te timplu te Magbebaye, wey in-uyan diye te lihawangan te siyudad te Hirusalim, diye te napu te Kidrun. Ne diye dan silabi seini taman te neigmuk e, ne in-uyan dan e ka igmuk diye te lebenganan te kene ne me inila ne me etew wey diye dan e isawed.
\verseNumber{7}Ne impangguhus din pad man‑e ka me ugpaanan te me lukes ne egpamelegye te lawa ran ne diye te timplu te Magbebaye. Ne diye egmangimu ka me malitan te me kumbale ne para te diyus-diyus ne si Asira.
\verseNumber{8}Ne impaawe ni Husiyas ka langun ne me talagpanubad diye te Huda wey impeendiye din e te Hirusalim. Ne impahuhus din ka me panubaran diye te me bubungan ne egtutungan te me talagpanubad te me insinsu, puun te Giba peendiye te Birsiba. Impangguhus din man‑e ka me panubaran ne diye te gumawan ne impangimu ni gubirnadur Huswi. Ka sika ne gumawan, egkakita dapit te igkahibang ke egseled ki te siyudad.
\verseNumber{9}Ne ware tuhuti ne egpamakey diye te altar te Magbebaye ne diye te Hirusalim ka me talagpanubad ne migpamakey te me panubaran diye te me bubungan. Piru intuhutan ded sikandan ne egkeen te paan ne ware patulin duma te me duma ran ne me talagpanubad.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{10}Ne migsuhu si Husiyas ne igpahuhus ka me altar te Tupit ne diye te inged ne Bin-Hinum, eyew warad e egpakatutung te anak dan isip igpanubad ki Muluk.
\verseNumber{11}Ne impaawe din man‑e ka me larawan te me kudde ne inhalad te me Hari te Huda isip pegsimba te aldew, wey impasilaban din ka me karwahi ne inhalad ded iya man‑e. Diye nakatetahu sika langun te lama te timplu ne marani te ugpaan ni Natan-Milik ne ahalen ne upisyal te palasyu.
\verseNumber{12}Ne impahuhus din degma ka me altar diye te atep, diye te ampew ne sinabeng ni Ahas ne impeyimu dengan te me Hari te Huda. Minsan ka daruwa ne altar ne diye te lama te timplu te Magbebaye ne impeyimu ni Manasis, impalupet din seini wey indegpak diye te napu te Kidrun.
\verseNumber{13}Ne impahuhus ni Hari Husiyas ka me panubaran diye te me bubungan ne diye te igsile te Hirusalim, wey ka diye te igkakawanan ne balabahan te Bubungan te Ulibu ne inggimu ni Hari Sulumun, eyew te pegsimba te diyus-diyus te me matig-Sidun ne si Astarti, wey te diyus-diyus te me matig-Muwab ne si Kamus, wey te diyus-diyus te me matig-Amun ne si Muluk.
\verseNumber{14}Ne impalupet din degma ka me matulus kun ne sungkaleg ne me batu wey sungkaleg ne larawan ni Asira, wey impepanahuan din e te me tul‑an te me etew ka immasasindehan kayi.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{15}Ne kene ne sikan de, impahebe degma ni Husiyas ka altar ne panubaran ne impeyimu ni Hirubuwam ne anak ni Nibat diye te bubungan te Bitil, ne iyan egpuunan ne nakasale ka keet-etawan te Israil. Insilaban din seeye ne altar wey inlupet din e. Insilaban din degma ka sungkaleg ne larawan ni Asira.
\verseNumber{16}Te pegpanlangu-langu ni Husiyas, nakita rin ka me lebeng diye te bubungan, ne impakuwa rin ka me tul‑an wey intutung din diye te halaran. Te iling due ne paahi, natuman ka impalalag te Magbebaye te prupita ne egguhusen din ka altar te timpu te migsasindeg si Hirubuwam diye te altar te timpu te pista. Te pegpanlangu-langu ni Hari Husiyas, nakita rin ka lebeng te prupita ne migtagne kayi.
\verseNumber{17}Ne mig-inse si Husiyas, “Hentew‑a lebeng te sika?”
\BibleParagraphStyleP
Ne migtabak ka me etew ne matig-siyudad te Bitil, “Lebeng sika te prupita te Magbebaye ne matig-Huda. Sikandin ka migpanagne te seini se inggimu nu kuntee ne pegdereet te me altar kayi te Bitil.”
\verseNumber{18}Ne migkahi si Husiyas, “Kene niyu hilabeti ka lebeng din!”
\BibleParagraphStyleP
Purisu ware dan e hilabeti ka me tul‑an din wey ka me tul‑an te duma rin ne prupita ne matig-Samarya.
\verseNumber{19}Ne impahuhus din pad man‑e ka me panubaran diye te me bubungan diye te me siyudad te Samarya ne inggimu te me Hari dengan te Israil ne iyan egpuunan ne nabelu ka Magbebaye. Ne iling ded ka inggimu ni Husiyas te sika ne siyudad te inggimu rin diye te Bitil.
\verseNumber{20}Ne migpangimatayan din diye te panubaran diye te me bubungan ka langun ne me talagpanubad te me diyus-diyus, wey impanutung din diye ka me tul‑an te me etew. Nataman, mig-uli e sikandin diye te Hirusalim.

\BibleSectionHeading{Ka pegsahakeen te Peglihad te Panisingan}
\BibleSectionCrossReference{(2 Kru. 35:1-19)}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{21}Ne ingkahiyan ni Hari Husiyas ka langun ne etew, “Egsahakeen ki te Peglihad te Panalihan te Magbebaye ne Manama ta, sumale te nasulat diye te libru ne insulatan te kasabutan te Manama.”
\verseNumber{22}Puun te timpu ne iyan pad migmandu te Israil ka me talewukum, taman te timpu e te me Hari te Israil wey Huda, ware de due iling dutu ne Sahakeen te Peglihad te Panalihan.
\verseNumber{23}Piru neyimu seeye se Sahakeen te Peglihad te Panalihan te Manama diye te Hirusalim te igkasapulu wey walu (18) ne leg‑un te peghari ni Husiyas.

\BibleSectionHeading{Ka duma pad ne inggimu ni Hari Husiyas}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{24}Ne kene ne sikan de, impaawe e man‑e ni Husiyas seeye se egpakiglalag te me gimukud, ka me manenagne, wey impandegpak din ka me diyus-diyus ne diye te me baley, wey ka duma pad ne me diyus-diyus, wey ka langun ne mallindit ne insimba te me etew. Impangawe din ka langun ne iling due diye te Hirusalim wey ka duma pad diye te Huda. Inggimu sika ni Husiyas eyew te pegtuman te me balaud ne nasulat diye te libru ne nakita ni Hilkiyas ne talagpanubad diye te timplu te Magbebaye.
\verseNumber{25}Ne warad Hari ne egpekeiling kandin ne migpamakey te Magbebaye te intiru ne pusung din, te gimukud din, wey te langun ne keseg din. Intuman din ka langun ne balaud ni Muwisis, wey warad lein ne Hari ne nekewun‑a wey ke nakasinundul naa ne nekeiling kandin.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{26}Piru minsan pad due, nabelu-belu ded iya ka Magbebaye te Huda puun te hinimuwan ni Manasis ne nakapabelu kandin.
\verseNumber{27}Purisu migkahi ka Magbebaye, “Eg-engkeran kud ka Huda iling te peg-engked ku te Israil. Eg-engkeran kud degma ka in-alam ku ne siyudad ne Hirusalim wey ka timplu ne egkahiyen ku ne, ‘diya a egsayaa.’ ”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{28}Ne ka duma ne neyitabu te peghari ni Husiyas wey ka langun ne neyimu rin, nasulat diye te Sulatanan te me Guhuren te me Hari te Huda.
\verseNumber{29}Taheed te si Husiyas pad ka Hari te Huda, miggendiye te weyig ne Iyupratis si Paraun Niku ne Hari te Ihiptu, eyew egbulig te Hari te Asirya. Ne miggendiye si Hari Husiyas duma te me sundalu rin eyew te pegpakiggira ki Paraun Niku. Piru neyimatayan sikandin ni Paraun Niku te nekeglambag sikandan diye te Migidu.
\verseNumber{30}Ne in-uyan e te me sundalu rin ka lawa rin ne impeuntud te karwahi peendiye te Hirusalim wey insabal ran e sikandin diye te sabalanan ne in-andam din. Ne si Huwakas\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{23:30 }Ikarangeb seini ne Huwakas.} e ne anak din ka in-alam te me etew ne Hari subal kandin.

\BibleSectionHeading{Ka peghari ni Huwakas te Huda}
\BibleSectionCrossReference{(2 Kru. 36:2-4)}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{31}Daruwa ne pulu wey tatelu (23) ka idad ni Huwakas te neyimu sikandin ne Hari, wey mighari sikandin diye te Hirusalim te tatelu re ne bulan. Si Hamutal ne anak ni Hirimiyas ne matig-Libna ka iney rin.
\verseNumber{32}Mareet ka hinimuwan din diye te tangkaan te Magbebaye, iling te hinimuwan te kaap-apuan din.
\verseNumber{33}Ne indakep sikandin ni Paraun Niku ne Hari te Ihiptu wey imprisu diye te Ribla ne sakup te nasud te Hamat, eyew kene sikandin egpakahari diye te Hirusalim. Ne immultaan ni Paraun Niku ka me matig-Huda te tatelu ne libu wey hep‑at ne gatus (3,400) ne kilu ne pelata, wey tatelu ne pulu wey hep‑at (34) ne kilu ne bulawan.
\verseNumber{34}Ne inggimu ni Paraun Niku ne Hari si Ilyakim diye te Huda subal te amey rin ne si Husiyas. Ne inliwanan din ka ngaran ni Ilyakim te Huwakim. Te peglibed din diye te Ihiptu, induma rin si Huwakas wey diyad e sikandin migpatey.
\verseNumber{35}Ne imbehey ni Huwakim ka me pelata wey bulawan diye ki Paraun Niku ne Hari te Ihiptu. Piru impabayad ni Hari Huwakim ka me etew te buhis sumale te kaluag te tane dan wey karakel te karatuan dan, eyew egpakabayad sikandin te buhis ne imbuyu ni Paraun Niku.

\BibleSectionHeading{Ka peghari ni Huwakim te Huda}
\BibleSectionCrossReference{(2 Kru. 36:5-8)}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{36}Daruwa ne pulu wey lalimma (25) ka idad ni Huwakim te neyimu sikandin ne Hari, wey mighari sikandin diye te Hirusalim te sapulu wey sabeka (11) ne leg‑un. Si Sibida ne anak ni Pidayas ne matig-Ruma ka iney rin.
\verseNumber{37}Mareet ka hinimuwan din diye te tangkaan te Magbebaye su mig-ikul sikandin te hinimuwan te me kaap-apuan din.
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{24}Te timpu te peghari ni Huwakim te Huda, inlusuran sikandin ni Nibukadnisar ne Hari te Babilunya, wey nasakup sikandin ni Nibukadnisar te tatelu ne leg‑un. Piru nataman, migribildi e sikandin te Hari te Babilunya.
\verseNumber{2}Ne impalusuran te Magbebaye ne Manama si Huwakim te me sundalu ne me matig-Kaldiya, me matig-Sirya, me matig-Muwab wey me matig-Amun eyew te pegdereet te Huda sumale te inlalag te Magbebaye pinaahi te me suluhuanen din ne me prupita.
\verseNumber{3}Neyitabu seeye te Huda puun te suhu te Magbebaye, eyew egkahule ka me matig-Huda tenged te sale ne neyimu ni Hari Manasis,
\verseNumber{4}wey tenged man‑e te impangimatayan din ne me etew ne ware sale, kenad iya egpakapasaylu ka Magbebaye ki Manasis.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{5}Ka duma pad ne guhuren te peghari ni Huwakim wey ka langun ne neyimu rin, nasulat diye te Sulatanan te me Guhuren te me Hari te Huda.
\verseNumber{6}Ne nataman migpatey e si Huwakim, wey si Huwakin e ne anak din ka migsubal kandin mighari.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{7}Ne warad e mig-abey miglusud ka Hari te Ihiptu tenged su naahew e te Hari te Babilunya ka langun ne tane te Ihiptu ligkat diye te Weyig ne Nilu taman diye te Weyig ne Iyupratis.

\BibleSectionHeading{Ka peghari ni Huwakin te Huda}
\BibleSectionCrossReference{(2 Kru. 36:9-10)}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}Sapulu wey walu (18) ka idad ni Huwakin te neyimu sikandin ne Hari, wey mighari sikandin diye te Hirusalim te tatelu re ne bulan. Si Nihusta ne anak ni Ilnatan ne matig-Hirusalim ka iney rin.
\verseNumber{9}Mareet ka hinimuwan ni Huwakin diye te tangkaan te Magbebaye iling te inggimu te amey rin.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{10}Te seeye ne timpu, miglusud ka me sundalu ni Hari Nibukadnisar diye te Hirusalim wey inlingutan dan ka siyudad.
\verseNumber{11}Ne miggendiye si Nibukadnisar te Hirusalim taheed te inlingutan seeye te me sundalu rin.
\verseNumber{12}Ne miggural e si Huwakin diye ki Nibukadnisar duma te iney rin, te me upisyal rin, wey me sundalu rin, lagkes seeye se me upisyal te palasyu. Igkawalu ne leg‑un seeye te peghari ni Nibukadnisar te pegpaprisu rin ki Huwakin.
\verseNumber{13}Ne impanguyan ni Nibukadnisar diye te Babilunya ka langun ne me kasangkapan diye te timplu te Magbebaye wey ka diye te palasyu. Impamese din degma ka langun ne impeyimu dengan ni Hari Sulumun ne me kasangkapan ne bulawan diye te timplu. Neyitabu seini sumale te ingkahi te Magbebaye.
\verseNumber{14}Impandakep din man‑e ka langun ne matig-Hirusalim, ka langun ne me upisyal wey ka me mabbulut ne me sundalu. Ne migginguma te sapulu ne libu (10,000) ka naddakep, lagkes ka me due katuenan te pegbebaley, wey ka me mannayab. Iyan naan de nahaat ka egkaayu-ayu e ne subla.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{15}Ne in-uyan e ni Nibukadnisar si Huwakin diye te Babilunya, minsan ka iney rin, ka me asawa rin wey ka me upisyal rin. Apil degma ka me upisyal te nasud.
\verseNumber{16}In-uyan din man‑e ka pitu ne libu (7,000) ne mabbulut ne me sundalu, wey senge-libu (1,000) ne me etew ne dakel se katuenan te minsan nekey re iya, lagkes ka me mannayab. Langun dan ne makeseg wey eleg ne egkeyimu ne sundalu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{17}Ne ka anggam ni Huwakin ne si Mataniyas, iyan inggimu ni Nibukadnisar ne Hari subal ki Huwakin, wey inliwanan ni Nibukadnisar ka ngaran ni Mataniyas te Sidikiyas.

\BibleSectionHeading{Ka peghari ni Sidikiyas te Huda}
\BibleSectionCrossReference{(2 Kru. 36:11-12; Hir. 52:1-3a)}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{18}Daruwa ne pulu wey sabeka (21) ka idad ni Sidikiyas te neyimu sikandin ne Hari, wey mighari sikandin diye te Hirusalim te sapulu wey sabeka (11) ne leg‑un. Si Hamutal ne anak ni Hirimiyas ne matig-Libna ka iney rin.
\verseNumber{19}Ne mareet ded degma ka hinimuwan ni Hari Sidikiyas diye te Magbebaye ne Manama, iling te langun ne hinimuwan ni Hari Huwakim.
\verseNumber{20}Purisu nalangetan amana ka Magbebaye ne Manama te keet-etawan te Hirusalim wey te Huda, wey indeldel rin e sikandan.
\BibleParagraphStyleP
Nataman migribildi e si Sidikiyas ki Nibukadnisar ne Hari te Babilunya.

\BibleSectionHeading{Ka pegkatalu te Hirusalim}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{25}Purisu te igkasapulu (10) ne aldew te igkasapulu (10) ne bulan te igkasiyam ne leg‑un te peghari ni Sidikiyas, inlusuran e ni Nibukadnisar ne Hari te Babilunya ka Hirusalim. Migkekampu sikandan diye te lihawangan te siyudad, wey inlingutan dan tamunduwi te tane ka matikang wey makepal ne batu ne alad te Hirusalim eyew egpakaseled sikandan.
\verseNumber{2}Inlingutan dan ka siyudad taman te igkasapulu wey sabeka (11) ne leg‑un te peghari ni Sidikiyas.
\verseNumber{3}Te igkasiyam ne aldew te igkeep‑at ne bulan te seeye ded ne leg‑un, nakasalerep e te bitil ka me etew te Hirusalim.
\verseNumber{4}Ne nataman nahebe e te me sundalu te me matig-Babilunya ka matikang wey makepal ne batu ne alad te siyudad. Purisu migpallahuy e si Sidikiyas duma te langun ne sundalu rin te timpu te marusilem minsan inlingutan e te me matig-Babilunya ka siyudad. Diye sikandan migbaye te gumawan ne elat-elat te daruwa ne alad te siyudad, marani te pinamulaan te Hari, wey miggendiyad e sikandan te Araba.
\verseNumber{5}Piru inlupug sikandan te me sundalu te Babilunya, wey neumaan iya sikandan diye te napu te Hiriku. Ne in-engkeran e si Hari Sidikiyas te me sundalu rin ne nekegsuwey-suwey.
\verseNumber{6}Ne indakep dan e si Hari Sidikiyas wey in-uyan dan e diye ki Hari Nibukadnisar ne diye te siyudad te Ribla ne sakup te nasud te Hamat. Ne diye, inggukuman e sikandin ni Hari Nibukadnisar.
\verseNumber{7}Ne impeyimatayan e ni Nibukadnisar ka me lukes ne anak ni Sidikiyas diye te tangkaan din. Ne impakulewut e ni Nibukadnisar ka mata ni Sidikiyas. Ne impabaku e sikandin te keddina wey in-uyan e diye te Babilunya.

\BibleSectionHeading{Ka pegkahuhus te timplu}
\BibleSectionCrossReference{(Hir. 52:12-33)}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}Te igkapitu ne aldew te igkalimma ne bulan te igkasapulu wey siyam (19) ne leg‑un te peghari ni Nibukadnisar te Babilunya, nakaseled e te Hirusalim si Nibusaradan ne pangulu te me talagbantey te Hari te Babilunya.
\verseNumber{9}Ne insilaban din e ka timplu te Magbebaye ne Manama, ka palasyu te Hari, lagkes ka langun ne baley diye te Hirusalim, wey ka me baley te inila ne me etew te Hirusalim.
\verseNumber{10}Ne impangguhus e te me sundalu rin ka me matikang wey makepal ne batu ne alad te siyudad.
\verseNumber{11}Ne impandakep e ni Nibusaradan ka me etew ne nenasame diye te siyudad, ka nenasame ne mangngateu ne me trabahanti, lagkes ka me sundalu ne miggural e te me sundalu te Hari te Babilunya.
\verseNumber{12}Piru immanggaat din de diye te Huda ka duma ne subla ne egkaayu-ayu, eyew sikandan ka egtanggu te me parasan wey te me kamet.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{13}Ne ingguhus te me matig-Babilunya ka daruwa ne sungkaleg ne me burunsi diye te timplu, ka burunsi ne kerumata, wey ka pelenggana ne burunsi ne egngaranan te “Ka Dahat”. Ne impanguyan dan e seini langun diye te Babilunya.
\verseNumber{14}Impanguyan dan ka me kuren ne inggimu puun te tane, me pala, ka igpanempug te pebilu te sulu, me yahung, me ubab, wey ka langun ne kasangkapan ne burunsi ne inggamit diye te timplu.
\verseNumber{15}Impanguyan dan man‑e ka langun ne bulawan wey pelata ne me kasangkapan, lagkes e ka me yahung wey ka duma pad ne egkahamit ne egtahuan te baha.
\verseNumber{16}Ne kenad egkatimbang tenged te kabehat ka daruwa ne burunsi ne sungkaleg diye te timplu, ka dakel ne pelenggana ne egngaranan te, “Ka Dahat”, wey ka kerumata ne inggamit te peglaglag te weyig. Ka sika langun, impeyimu dengan ni Hari Sulumun para te timplu te Magbebaye ne Manama.
\verseNumber{17}Nekeg-iling ka daruwa ne sungkaleg, su ka tagse sabeka, walu ne mitrus se kalayat, wey ka ulu-ulu ne burunsi, sabeka wey liware ne mitrus se kalayat. Ne impalingutan seini te dayan-dayan ne neelin ne burunsi, ne impeiling te prutas ne egngaranan te granada.

\BibleSectionHeading{Impandakep ka me Hudiyu wey impanguyan diye te Babilunya}
\BibleSectionCrossReference{(Hir. 52:24-27)}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{18}Ne impandakep man‑e ni Nibusaradan ensi Sirayas ne Labew ne Talagpanubad, si Supuniyas ne sinalihan ni Sirayas, wey ka tatelu ne upisyal te timplu.
\verseNumber{19}Ne indakep din degma ka upisyal te me sundalu, wey ka lalimma ne talagtambag te Hari ne diye pad te siyudad, wey ka sikritari te upisyal ne impiyalan te pegpanlista te me etew ne egsundaluwen, wey ka duma pad ne hen‑em ne pulu (60) ne me etew ne nakita diye te siyudad te Hirusalim.
\verseNumber{20}Ne impanguyan sikandan langun ni Nibusaradan diye te Hari te Babilunya ne diye te Ribla.
\verseNumber{21}Ne impahumian sikandan te Hari te Babilunya wey impeyimatayan e.
\BibleParagraphStyleP
Purisu naddakep wey neuyan e ka keet-etawan te Huda peendiye te lein ne me nasud.

\BibleSectionHeading{Ka gubirnadur diye te Huda ne si Gidaliyas www}
\BibleSectionCrossReference{(Hir. 40:7-9; 41:1-3)}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{22}Ne inggimu ni Hari Nibukadnisar si Gidaliyas ne gubirnadur te me etew ne nahaat diye te Huda. Anak sikandin ni Ahikam wey apu ni Sapan.
\verseNumber{23}Te pegkarineg te langun ne upisyal te me sundalu te seeye ne guhuren, miggendiyad e sikandan te Mispa ka egpakigkita ki Gidaliyas. Sikandan ensi Ismail ne anak ni Nitaniyas, si Diyuhanan ne anak ni Kariyas, si Sirayas ne anak ni Tanhumit ne matig-Nitupa, wey si Hasaniyas ne matig-Maaka duma te langun ne etew ran.
\verseNumber{24}Ne migpahunlibet si Gidaliyas ne migkahi kandan, “Kene kew kaaldek te me upisyal te me matig-Babilunya. Telen kew e kayi wey paruma-ruma kew te Hari te Babilunya, wey ware mareet ne egkeyitabu kaniyu.”
\verseNumber{25}Piru te igkapitu ne bulan te seeye ded ne leg‑un, si Ismail ne anak ni Nitaniyas wey apu ni Ilisama ne karumaan te pamilya te Hari, miggendiye te Mispa duma te sapulu (10) ne etew rin eyew te peggimatey ki Gidaliyas wey te me Hudiyu wey me matig-Babilunya ne duma rin diye. Ne neyimatayan dan iya sikandan.
\verseNumber{26}Ne puun due, migpamallahuy e diye te Ihiptu ka langun ne me matig-Israil, me meyaman ma wey se egkengaayu-ayu duma te me upisyal te me sundalu su nenaaldek sikandan ne egsulian te me matig-Babilunya.

\BibleSectionHeading{Ka pegpalihawang ki Huwakin puun te prisuwan}
\BibleSectionCrossReference{(Hir. 52:31-34)}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{27}Te igkatatelu ne pulu wey pitu (37) ne leg‑un te pegkarakepi ki Huwakin ne Hari te Huda, neyimu e ne Hari te Babilunya si Ibil-Mirudak. Te an-anayan ne leg‑un te peghari din, impalihawang din e si Huwakin. Neyitabu seini te igkararuwa ne pulu wey pitu (27) ne aldew te igkasapulu wey daruwa (12) ne bulan.
\verseNumber{28}In-upianan ni Ibil-Mirudak si Huwakin, wey imbehayan din te dakel ne katungdanan du te duma ne me Hari ne indakep degma wey in-uyan diye te Babilunya duma kandin.
\verseNumber{29}Ne warad e migsaluub si Huwakin te kumbale din te pinirisu, wey eglagpu e sikandin te Hari ne egkeen tagse aldew.
\verseNumber{30}Ne tagse aldew te manekal pad sikandin, egbehayan sikandin te Hari te Babilunya te langun ne ingkeilangan din.
\BibleBookEnd

\BibleBook{1 Krunikas}

\BibleTitlePage
\BibleTitleTwo{Ka an-anayan ne baseen te}
\BibleMainTitle{Krunikas}

\BibleIntroSectionHeading{Igpewun‑a}

\BibleIntro
\BibleParagraphStyleIP
Ka \BibleCharacterStyleBK{An-anayan} wey ka \BibleCharacterStyleBK{Ikarangeb ne Baseen te Krunikas} migguhud ded degma te \BibleCharacterStyleBK{Baseen ni Samwil} wey te \BibleCharacterStyleBK{Baseen te Me Hari} piru nahuhud te lein ne paahi. Duen de daruwa ne impurtanti amana ne tuyu ke mania te nasulat ka nabaybayaan te me matig-Israil wey ka pegmandu te me Hari:
\BibleParagraphStyleIP
1.) Eyew egkanengnengan te talagbasa ne minsan pad te kareetan ne nabayaan te Huda wey te Israil, intuman ded te Manama ka saad din wey ka implanu rin diye te keet-etawan. Impamalehetan seini te talagsulat pinaahi te pegpangguhud din te neneyimu ni Dabid, ni Sulumun, ni Hihusapat, ni Isikiyas, ni Husiyas, wey diye te me etew ne matinumanen te Manama.
\BibleParagraphStyleIP
2.) Eyew te pegpahunsiling diye te keet-etawan ke egmenuwen te egsimba ka Manama diye te timplu rin ne diye te Hirusalim labew te langun diye te me talagpanubad wey me Libita ne iyan eggimu te pegsimba. Ne migpataha man‑e seini ne si Dabid ka malehet ne pabunsuranan te timplu minsan ke si Sulumun e ka nakapasasindeg kayi.
\BibleParagraphStyleIOT
Ka nenasulat te seini ne baseen
\BibleParagraphStyleIO
Ka me kabuybuyahan wey ka me listaan \BibleCharacterStyleIOR{1:1–9:44}
\BibleParagraphStyleIO
Ka pegkapatey ni Saul \BibleCharacterStyleIOR{10:1-14}
\BibleParagraphStyleIO
Ka peghari ni Dabid \BibleCharacterStyleIOR{11:1–29:30}
\BibleParagraphStyleIOO
a. Ka me gubut wey ka me kapanaluwan \BibleCharacterStyleIOR{11:1–22:1}
\BibleParagraphStyleIOO
b. Ka pegpangandam eyew te pegpasasindeg te timplu \BibleCharacterStyleIOR{22:2–29:30}

\BibleText

\BibleSectionHeading{Ka me kabuhalan ni Adan}
\BibleSectionCrossReference{(Hin. 5:1-32; 10:1-32; 11:10-26)}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{1}Si Adan ka amey ni Sit, si Sit ka amey ni Inus, wey si Inus ka amey ni Kinan,
\verseNumber{2}si Kinan ka amey ni Mahalalil, wey si Mahalalil ka amey ni Harid,
\verseNumber{3}si Harid ka amey ni Inuk, si Inuk ka amey ni Mitusila, si Mitusila ka amey ni Lamik, wey si Lamik ka amey ni Nuwi.
\verseNumber{4}Ne si Nuwi due tatelu ne anak ne me lukes ne iyan si Sim, si Ham, wey si Hapit.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{5}Ne seini ka me lukes ne anak ni Hapit—si Gumir, si Magug, si Maday, si Haban, si Tubal, si Misik, wey si Tiras.
\verseNumber{6}Ne seini ka me lukes ne anak degma ni Gumir—si Askinas, si Ripat, wey si Tuggarma.
\verseNumber{7}Seini ka me lukes ne anak ni Haban—si Ilisa, si Tarsis, si Kitim, wey si Dudanim.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}Ne seini ka me lukes ne anak ni Ham—si Kus, si Ihiptu,\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{1:8 }Te Hibruwanen: Misraim. Ka Misraim, Hibruwanen ne ngaran te Ihiptu.} si Put, wey si Kanaan.
\verseNumber{9}Seini degma ka me lukes ne anak ni Kus—si Siba, si Habila, si Sabta, si Raama, wey si Sabtika. Ne seini degma ka me lukes ne anak ni Raama—si Siyiba wey si Didan.
\verseNumber{10}Ne duen pad man‑e anak ni Kus ne egngaranan ki Nimrud, ne iyan ka an-anayan ne bahani kayi te ampew te tane.
\verseNumber{11}Si Ihiptu iyan ka kaapuan te me matig-Ludim, me matig-Anamim, me matig-Lihabim, me matig-Naptuhim,
\verseNumber{12}me matig-Patrusim, me matig-Kasluhim (ne migligkatan te me Pilistihanen), wey me matig-Kapturim.
\verseNumber{13}Ka panganey ne anak ni Kanaan iyan si Sidun, ne kaapuan te me Sidunihanen wey te me Hitihanen,
\verseNumber{14}me Hibusihanen, me Amurihanen, me Girgasihanen,
\verseNumber{15}me Hibihanen, me Arkihanen, me Sinihanen,
\verseNumber{16}me Arbadihanen, me Simarihanen, wey te me Hamatihanen.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{17}Ne seini ka me lukes ne anak ni Sim—si Ilam, si Asur, si Arpaksad, si Lud, wey si Aram, si Us, si Hul, si Gitir, wey si Misik.
\verseNumber{18}Ne si Arpaksad ka amey ni Sila, wey si Sila ka amey ni Ibir.
\verseNumber{19}Ne si Ibir due daruwa ne anak ne me lukes. Ka ngaran te sabeka, si Pilig\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{1:19 }Te Hibruwanen: “baad” ka kaluwasan te lalag ne “Pilig.”} su te timpu rin, nabaad ka keet-etawan\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{1:19 Ka “keet-etawan”, ware diye te migpuunan.} te kalibutan. Ne ka ngaran te suled din iyan si Huktan.
\verseNumber{20}Ne si Huktan ka amey ni Almudad, ni Silip, ni Asarmabit, ni Hira,
\verseNumber{21}ni Aduram, ni Usal, ni Dikla,
\verseNumber{22}ni Ibal, ni Abimail, ni Siyiba,
\verseNumber{23}ni Upir, ni Habila, wey ni Hubab.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{24}Te pantek ne peglista te me kabuhalan ni Sim: si Arpaksad, si Sila,
\verseNumber{25}si Ibir, si Pilig, si Riyu,
\verseNumber{26}si Sirug, si Nahur, si Tira,
\verseNumber{27}wey si Abram ka neilaan degma ne Abraham.

\BibleSectionHeading{Ka me kabuhalan ni Ismail}
\BibleSectionCrossReference{(Hin. 25:12-16)}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{28}Ne due daruwa ne anak ni Abraham ne me lukes ne iyan si Isaak wey si Ismail.
\verseNumber{29}Seini ka me lukes ne anak ni Ismail—si Nibayut (ka kinakakayan), si Kidar, si Adbiil, si Mibsam,
\verseNumber{30}si Misma, si Duma, si Masa, si Hadad, si Tima,
\verseNumber{31}si Hitur, si Napis, wey si Kidima.
\verseNumber{32}Ne ka me lukes ne anak ni Abraham ki Kitura ne duwey rin iyan si Simran, si Huksan, si Midan, si Midiyan, si Isbak, wey si Suwa. Ne ka me anak ni Huksan ne me lukes, iyan si Siyiba wey si Didan.
\verseNumber{33}Ne ka me anak ni Midiyan ne me lukes, iyan si Ipa, si Ipir, si Hanuk, si Abida, wey si Ildiya. Me kabuhalan sikandan langun ni Kitura.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{34}Ne si Abraham ka amey ni Isaak. Ne ka me anak ni Isaak ne me lukes, iyan si Isaw wey si Hakub.

\BibleSectionHeading{Ka me kabuhalan ni Isaw}
\BibleSectionCrossReference{(Hin. 36:1-19)}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{35}Ne ka me anak ni Isaw ne me lukes iyan si Ilipas, si Riyuwil, si Hiyus, si Halam, wey si Kura.
\verseNumber{36}Ne ka me anak ni Ilipas ne me lukes iyan si Timan, si Umar, si Sipi, si Gatam, si Kinas, si Timna, wey si Amalik.
\verseNumber{37}Ne ka me anak ni Riyuwil ne me lukes iyan si Nahat, si Sira, si Sama, wey si Misa.

\BibleSectionHeading{Ka me kabuhalan ni Siir}
\BibleSectionCrossReference{(Hin. 36:20-30)}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{38}Ne seini ka me anak ni Siir\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{1:38 }Ka me kabuhalan ni Siir, ka an-anayan ne nangugpe te inged ne Idum.} ne me lukes: si Lutan, si Subal, si Sibiyun, si Ana, si Disun, si Isir, wey si Disan.
\verseNumber{39}Ne seini ka me anak ni Lutan ne me lukes: si Huri wey si Humam. Ne due atebey ni Lutan ne egngaranan ki Timna.
\verseNumber{40}Ne seini ka me anak ni Subal ne me lukes: si Aliyan, si Manahat, si Ibal, si Sipi, wey si Unam. Ne seini ka me anak ni Sibiyun ne me lukes: si Aya wey si Ana.
\verseNumber{41}Ne si Ana due sabeka ne anak ne lukes ne iyan si Disun. Ne seini ka me anak ni Disun ne me lukes: si Hamran, si Isban, si Itran, wey si Siran.
\verseNumber{42}Ne seini ka me anak ni Isir ne me lukes: si Bilhan, si Saban, wey si Hakan. Ne seini ka me anak ni Disan ne me lukes: si Us wey si Aran.

\BibleSectionHeading{Ka me Hari te inged ne Idum}
\BibleSectionCrossReference{(Hin. 36:31-43)}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{43}Seini ka me Hari te inged ne Idum te me timpu ne ware pad mighari diye te Israil: si Bila ne anak ni Biyur. Ne iyan ngaran te siyudad din ka Dinhaba.
\verseNumber{44}Te migpatey e si Bila, iyan nakasubal kandin migmandu si Hubab ne anak ni Sira ne matig-Busra.
\verseNumber{45}Te migpatey e degma si Hubab, iyan e degma nakasubal kandin migmandu si Husam ne matig-Timan.
\verseNumber{46}Te migpatey e degma si Husam, iyan e degma nakasubal kandin migmandu ka anak ni Bidad ne si Hadad ne matig-Abit. Natalu ni Hadad ka me matig-Midiyan diye te napu te Muwab.
\verseNumber{47}Te migpatey e degma si Hadad, iyan e degma nakasubal kandin migmandu si Samla ne matig-Masrika.
\verseNumber{48}Te migpatey e degma si Samla, iyan e degma nakasubal kandin migmandu si Saul ne matig-Rihubut ne marani te Weyig ne Iyupratis.
\verseNumber{49}Te migpatey e degma si Saul, iyan e degma nakasubal kandin migmandu si Baal-Hanan ne anak ni Akbur.
\verseNumber{50}Te migpatey e degma si Baal-Hanan, iyan e degma nakasubal kandin migmandu si Hadad ne matig-Pau. Ne ka asawa ni Hadad iyan si Mihitabil ne anak ni Matrid wey apu ni Misaab.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{51}Ne nataman migpatey e degma si Hadad.
\BibleParagraphStyleP
Seini ka me pangulu te tribu te Ilam: si Timna, si Alya, si Hatit,
\verseNumber{52}si Uhulibama, si Ila, si Pinun,
\verseNumber{53}si Kinas, si Timan, si Mibsar,
\verseNumber{54}si Magdiil, wey si Iram.

\BibleSectionHeading{Ka me kabuhalan ni Hakub}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{2}Ne ka me anak ni Hakub ne me lukes iyan si Rubin, si Simyun, si Libi, si Huda, si Isakar, si Sabulun,
\verseNumber{2}si Dan, si Husi, si Binhamin, si Naptali, si Gad, wey si Asir.

\BibleSectionHeading{Ka me kabuhalan ni Huda}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{3}Ne ka me anak ni Huda ne me lukes iyan si Ir, si Unan, wey si Sila. Seini se tatelu, anak dan ki Batsuwa ne Kanaanen. Si Ir ne kinakakayan ne anak ni Huda, mareet se hinimuwan diye te tangkaan te Magbebaye ne Manama, purisu innimatayan sikandin te Manama.
\verseNumber{4}Duen pad man‑e daruwa ne anak ni Huda ne me lukes ki Tamar ne ambey rin ne iyan si Piris wey si Sira. Lalimma langun ka anak din ne me lukes.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{5}Ne due daruwa ne anak ni Piris ne me lukes ne iyan si Hisrun wey si Hamul.
\verseNumber{6}Ne ka anak ni Sira ne me lukes iyan si Simri, si Itan, si Himan, si Kalkul, wey si Dara. Lalimma langun ka anak din ne me lukes.
\verseNumber{7}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{2:7: }Huswi 7:1.}Ne sabeka te me kabuhalan ni Sira ne iyan si Karmi, due anak ne lukes ne iyan si Akan, ne nekeyimu te kahubut te Israil pinaahi te pegpanakew rin te kasangkapan ne imbehey e diye te Manama.
\verseNumber{8}Ne ka anak ni Itan ne lukes iyan si Asariyas.

\BibleSectionHeading{Ka kaap-apuan ni Hari Dabid}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{9}Ne ka anak ni Hisrun ne me lukes iyan si Hiramil, si Ram, wey si Kalib.\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{2:9 }Te Hibruwanen: Kilubay.}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{10}Si Ram ka amey ni Aminadab, wey si Aminadab ka amey ni Naasun, ne pangulu te keet-etawan te Huda.
\verseNumber{11}Si Naasun ka amey ni Salmun, wey si Salmun ka amey ni Buas.
\verseNumber{12}Si Buas ka amey ni Ubid, wey si Ubid ka amey ni Hisi.
\verseNumber{13}Ne due pitu ne anak ni Hisi ne me lukes: si Iliyab ka kinakakayan, si Aminadab ka igkarangeb, si Simiya ka igkatelu,
\verseNumber{14}si Nitanil ka igkeep‑at, si Raday ka igkalimma,
\verseNumber{15}si Usim ka igkeen‑em, wey si Dabid ka igkapitu.
\verseNumber{16}Ne due degma daruwa ne anak ni Hisi ne me malitan ne iyan si Siruya wey si Abigail. Ne si Siruya due tatelu ne anak ne me lukes ne iyan si Abisay, si Huwab, wey si Asahil.
\verseNumber{17}Ne si Abigail due anak din ne lukes ne iyan si Amasa, si Hitir ka amey rin ne sabeka ne Ismailita.

\BibleSectionHeading{Ka me kabuhalan ni Kalib}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{18}Ne si Kalib ne anak ni Hisrun, migpangasawa ki Asuba ne egngaranan ded ki Hiriyut. Ne ka me anak dan ne me lukes iyan si Hisir, si Subab, wey si Ardun.
\verseNumber{19}Te migpatey e si Asuba, mig-asawe e man‑e si Kalib ki Iprata wey nakaanak sikandan ki Hur.
\verseNumber{20}Ne si Hur ka amey ni Uri, wey si Uri ka amey ni Bisalil.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{21}Te hen‑em ne pulu (60) e ka idad ni Hisrun, impangasawa rin e ka anak ni Makir ka an-anayan ne mahinged te Gilyad. Ne nakaanak sikandan te lukes ne iyan si Sigub.
\verseNumber{22}Ne si Sigub ka amey ni Hair. Ne si Hair ka migmandu te daruwa ne pulu wey tatelu (23) ne me siyudad ne sakup te Gilyad.
\verseNumber{23}Piru in-ahew ni Gisur wey ni Aram ka me lungsud ne immanduan ni Hair lagkes ka Kinat, wey ka hen‑em ne pulu (60) ne me bariyu ne nakalingut kayi. Me kabuhalan langun ni Makir ne amey ni Gilyad ka nangugpe te seini ne me lungsud wey me bariyu.
\verseNumber{24}Te migpatey e si Hisrun, si Kalib ne anak din miggilabet ki Iprata ne balu te amey rin, wey nakaanak si Iprata ki Asur ne amey ni Tikuwa.

\BibleSectionHeading{Ka me kabuhalan ni Hiramil}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{25}Ne si Hiramil, ne kinakakayan ne anak ni Hisrun, due lalimma ne anak ne me lukes: si Ram ka kinakakayan, si Buna ka igkarangeb, si Urin ka igkatelu, si Usin ka igkeep‑at, wey si Ahiyas ka igkalimma.
\verseNumber{26}Ne duen pad man‑e lein ne asawa ni Hiramil ne egngaranan ki Atara ne iney ni Unam.
\verseNumber{27}Ne si Ram ne kinakakayan ne anak ni Hiramil, due anak ne me lukes ne iyan si Maas, si Hamin, wey si Ikir.
\verseNumber{28}Ne si Unam due daruwa ne anak ne me lukes ne iyan si Samay wey si Hada. Ne si Samay due degma daruwa ne anak ne me lukes ne iyan si Nadab wey si Abisur.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{29}Ne ka ngaran te asawa ni Abisur iyan si Abihail. Ne due anak dan ne me lukes ne iyan si Aban wey si Mulid.
\verseNumber{30}Ne si Nadab due daruwa ne anak ne me lukes ne iyan si Silid wey si Apayim. Ne migpatey re due si Silid ne ware anak.
\verseNumber{31}Ne ka anak ni Apayim ne lukes iyan si Ishi. Ne si Ishi ka amey ni Sisan wey si Sisan ka amey ni Alay.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{32}Ne si Hada ne suled ni Samay due daruwa ne anak ne me lukes ne iyan si Hitir wey si Diyunatan. Ne migpatey re due si Hitir ne ware anak.
\verseNumber{33}Ne si Diyunatan due daruwa ne anak ne me lukes ne iyan si Pilit wey si Sasa. Sikandan langun ka me kabuhalan ni Hiramil.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{34}Ne si Sisan ware anak ne me lukes, su me malitan de. Piru due uripen din ne lukes ne matig-Ihiptu ne egngaranan ki Harha.
\verseNumber{35}Purisu, impaasawa rin ki Harha ne uripen din ka sabeka te me anak din ne malitan wey nakaanak sikandan ki Atay.
\verseNumber{36}Ne si Atay ka amey ni Natan, wey si Natan ka amey ni Sabad.
\verseNumber{37}Ne si Sabad ka amey ni Iplal, wey si Iplal ka amey ni Ubid.
\verseNumber{38}Ne si Ubid ka amey ni Dihu, wey si Dihu ka amey ni Asariyas.
\verseNumber{39}Ne si Asariyas ka amey ni Hilis, wey si Hilis ka amey ni Ilasa.
\verseNumber{40}Ne si Ilasa ka amey ni Sismay, wey si Sismay ka amey ni Salum.
\verseNumber{41}Ne si Salum ka amey ni Hikamiyas, wey si Hikamiyas ka amey ni Ilisama.

\BibleSectionHeading{Ka duma ne me kabuhalan ni Kalib}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{42}Ne ka me lukes ne anak te suled ni Hiramil ne si Kalib, iyan si Misa ka panganey, ne amey ni Sip, wey si Marisa ka igkarangeb, ne amey ni Hibrun.
\verseNumber{43}Ne ka me anak ni Hibrun ne me lukes iyan si Kura, si Tapuwa, si Rikim, wey si Sima.
\verseNumber{44}Ne si Sima ka amey ni Raham, wey si Raham ka amey ni Hurkiyam. Ne si Rikim ka amey ni Samay,
\verseNumber{45}si Samay ka amey ni Maun, wey si Maun ka amey ni Bitsur.
\verseNumber{46}Ne due duwey ni Kalib ne egngaranan ki Ipa ne nakaanak engki Haran, ki Musa, wey ki Gasis. Ne si Haran due anak ne lukes ne egngaranan degma ki Gasis.
\verseNumber{47}Ne si Haday due anak ne me lukes ne iyan si Rigim, si Hutam, si Gisan, si Pilit, si Ipa, wey si Saap.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{48}Ne duen pad man‑e lein ne duwey ni Kalib ne iyan si Maaka, ne nakaanak ki Sabir wey ki Tirhana.
\verseNumber{49}Ne nakaanak pad man‑e si Maaka te daruwa ne me lukes ne si Saap ne amey ni Madmana, wey si Siba ne amey ni Makbina wey ni Gibiya. Ne due man‑e anak ni Kalib ne malitan ne iyan si Aksa.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{50}Ne seini pad man‑e ka me kabuhalan ni Kalib: si Hur ne kinakakayan ne anak ni Kalib ki Iprata, due anak ne me lukes ne iyan si Subal ne iyan migpasasindeg te siyudad ne Kiryat-Hiyarim,
\verseNumber{51}si Salma ne iyan migpasasindeg te siyudad ne Bitlihim, wey si Harip iyan migpasasindeg te Bitgadir.
\verseNumber{52}Ne si Subal ka migpasasindeg siyudad te Kiryat-Hiyarim. Ka me kabuhalan din iyan ka me matig-Haruwi wey ka katenge te me matig-Minuhut.
\verseNumber{53}Ne ka me kabuhalan ne nangugpe diye te Kiryat-Hiyarim iyan ka me Itrahanen, me Puthanen, me Sumatnen, wey ka me Misrahanen—me kabuybuyahan te me Suruhanen wey me Istaulnen.
\verseNumber{54}Ne ka me kabuhalan ni Salma iyan ka me matig-Bitlihim, me matig-Nitupa, me matig-Astrubitihuwab, wey ka katenge te me matig-Manahat wey me matig-Suri.
\verseNumber{55}Ne ka me kabuhalan te me mangngateu ne egsulat wey eg-iling te me sinulat, diye mig-ugpe te Habis. Sikandan ka me Tiratihanen, me Simiyatihanen, wey me Sukatihanen. Sikandan ka me Kinihanen ne migpuun ki Hamat ne amey ni Rikab.

\BibleSectionHeading{Ka me anak ni Hari Dabid}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{3}Seini ka anak ni Dabid ne me lukes ne neetew diye te Hibrun: si Amun ka kinakakayan ne iyan iney si Ahinuwam ne matig-Hisril. Si Danyil ka igkarangeb ne iyan iney si Abigail ne matig-Karmil.
\verseNumber{2}Si Absalum ka igkatelu ne iyan iney si Maaka ne anak ni Talmay ne Hari te Gisur. Si Aduniyas ka igkeep‑at ne iyan iney si Hagit.
\verseNumber{3}Si Sipatiyas ka igkalimma ne iyan iney si Abital. Ne si Itriyam ka igkeen‑em ne iyan iney si Igla.
\BibleParagraphStyleM
\verseNumber{4}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{3:4: }2Sam 5:4-5; 1Har 2:11; 1Kru 29:27.}Ne seini se hen‑em, neneetew diye te Hibrun te timpu ne mighari si Dabid diye te pitu ne leg‑un wey hen‑em ne bulan.
\BibleParagraphStyleP
Ne mighari si Dabid diye te Hirusalim te tatelu ne pulu wey tatelu (33) ne leg‑un.
\verseNumber{5}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{3:5: }2Sam 11:3.}Ne seini ka me anak ni Dabid ne me lukes ne neetew diye te Hirusalim: si Simiya, si Subab, si Natan, wey si Sulumun. Seini se hep‑at, me anak dan ki Batsiba ne anak ni Amil.
\verseNumber{6}Ne duen pad man‑e siyam ne anak ni Dabid ne me lukes ne iyan si Ibaar, si Ilisama, si Ilpilit,
\verseNumber{7}si Nugi, si Nipig, si Hapiya,
\verseNumber{8}si Ilisama, si Iliyada, wey si Ilipilit.
\verseNumber{9}Sika langun ka me anak ni Dabid, ware labet te me anak din te me duwey rin. Ne due degma anak din ne malitan ne si Tamar.

\BibleSectionHeading{Ka me kabuhalan ni Hari Sulumun}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{10}Seini ka me kabuhalan ni Sulumun ne neyimu ne Hari: si Rihubuwam, si Abiyas, si Asa, si Hihusapat,
\verseNumber{11}si Huram, si Ahasiyas, si Huwas,
\verseNumber{12}si Amasiyas, si Asariyas, si Hutam,
\verseNumber{13}si Ahas, si Isikiyas, si Manasis,
\verseNumber{14}si Amun, wey si Husiyas.
\verseNumber{15}Ne seini ka hep‑at ne me lukes ne anak ni Husiyas: si Diyuhanan, si Huwakim, si Sidikiyas, wey si Salum.
\verseNumber{16}Ne seini ka me anak ni Huwakim: si Huwakin wey si Sidikiyas.

\BibleSectionHeading{Ka me kabuhalan ni Hari Huwakin}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{17}Ne seini ka me kabuhalan ni Hari Huwakin ne impandakep wey impanguyan te me matig-Babilunya: si Salatiil,
\verseNumber{18}si Malkiram, si Pidayas, si Sinisar, si Hikamiyas, si Husama, wey si Nidabiyas.
\verseNumber{19}Ne si Pidayas due daruwa ne anak ne me lukes ne iyan si Sirubabil wey si Simii. Ne si Sirubabil due degma daruwa ne anak ne me lukes ne iyan si Misulam wey si Ananiyas, wey due atebey ran ne si Silumit.
\verseNumber{20}Ne duen pad man‑e lalimma ne anak ni Sirubabil ne me lukes ne iyan si Hasuba, si Uhil, si Birikiyas, si Hasadiyas, wey si Husabisid.
\verseNumber{21}Ne due degma daruwa ne anak ni Ananiyas ne me lukes ne iyan si Pilatiyas wey si Hisayas. Si Hisayas ka amey ni Ripayas, si Ripayas ka amey ni Arnan, si Arnan ka amey ni Ubadiya, wey si Ubadiya ka amey ni Sikaniyas.
\verseNumber{22}Ne si Sikaniyas due sabeka ne anak ne lukes ne iyan si Simaya. Ne si Simaya due hen‑em ne anak ne me lukes ne iyan si Hatus, si Igal, si Bariya, si Naariyas, wey si Sapat.
\verseNumber{23}Ne si Naariyas due tatelu ne anak ne me lukes ne iyan si Iliyunay, si Iskiyas, wey si Asrikam.
\verseNumber{24}Ne si Iliyunay due pitu ne anak ne me lukes ne iyan si Hudabiyas, si Iliyasib, si Pilayas, si Akub, si Diyuhanan, si Dilayas, wey si Anani.

\BibleSectionHeading{Ka duma ne me kabuhalan ni Huda}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{4}Seini ka duma ne me kabuhalan ni Huda: si Piris, si Hisrun, si Karmi, si Hur, wey si Subal.
\verseNumber{2}Ne si Subal ka amey ni Rayas, si Rayas ka amey ni Diyahat, wey si Diyahat ka amey ni Ahumay wey ni Lahad. Sikandan ka me kaap-apuan te me matig-Sura.
\verseNumber{3-4}Ne si Hur ka kinakakayan ne anak ni Kalib te asawa rin ne si Iprata, wey ka me kabuhalan din ka migpasasindeg te Bitlihim. Ne si Hur due tatelu ne anak ne me lukes ne iyan si Itam, si Pinuwil, wey si Isir. Ne si Itam due tatelu ne anak ne me lukes ne iyan si Hisril, si Isma, wey si Hidibas, wey due atebey ran ne egngaranan ki Hasililpuni. Si Pinuwil ka amey ni Gidur, wey si Isir ka amey ni Husa.
\verseNumber{5}Si Asur ne amey ni Tikuwa, due daruwa ne asawa ne si Hila wey si Naara.
\verseNumber{6}Ne seini ka anak dan ki Naara: si Ahusam, si Hipir, si Tamani, wey si Ahastari.
\verseNumber{7}Ne seini degma ka me anak dan ki Hila: si Sirit, si Isar, wey si Itnan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}Si Kus ka amey ni Anub wey ni Sudiba. Ne sikandin ded degma ka kaapuan te me kabuhalan ni Aharhil ne anak ni Harum.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{9}Ne due etew ne egngaranan ki Habis ne subla ne talahuren, du te me suled din. Si Habis\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{4:9 }Te Hibruwanen: iyan igpasabut te “Habis” ka “masakit.”} ka ingngaran kandin te iney rin, su amana ne masakit ka pegpalesut kandin.
\verseNumber{10}Ne mig-ampu si Habis te Manama te Israil ne migkahi, “Panalangini a nikeykew Manama, wey pamaluaha nu pa ka inged ne sakup ku. Dumeyi a ubag nikeykew wey ipaalihu a te karereetan.” Ne imbehey te Manama ka imbuyu din.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{11}Si Kalib ne suled ni Suwa iyan amey ni Mihir ne amey ni Istun.
\verseNumber{12}Ne si Istun ka amey enni Bitrapa, ni Pasiya, wey ni Tihina. Ne si Tihina ka amey ni Naas. Me matig-Rika sikandan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{13}Si Kinas due daruwa ne anak ne me lukes ne si Utniil wey si Sirayas. Ne ka anak ni Utniil ne me lukes iyan si Hatat wey si Miyunati.
\verseNumber{14}Ne si Miyunati ka amey ni Upra. Ne si Sirayas ka amey ni Huwab, ka nekeyimu te inged ne egngaranan te bangalug te me Pandey. Ingngaranan sika te bangalug te me Pandey tenged su me pandey ma ka nangugpe kayi.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{15}Ne si Kalib ne anak ni Hipuni, due anak ne me lukes ne iyan si Iru, si Ila, wey si Naam. Ne si Ila ka amey ni Kinas.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{16}Si Hihalilil due anak ne me lukes ne iyan si Sip, si Sipa, si Tiraya, wey si Asaril.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{17-18}Si Isdras due hep‑at ne anak ne me lukes ne iyan si Hitir, si Mirid, si Ipir, wey si Halun. Ne si Mirid mig-asawa ki Bitiya ne anak te Hari te Ihiptu, wey nakaanak sikandan te malitan ne iyan si Miryam, wey daruwa ne me lukes ne si Samay wey si Hisba. Ne si Hisba ka amey ni Istimuwa. Ne mig-asawa man‑e si Mirid te malitan ne matig-Huda wey nakaanak sikandan te tatelu ne me lukes ne iyan si Harid ne amey ni Gidur, si Hibir ne amey ni Suku, wey si Hikutil ne amey ni Sanuwa.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{19}Ne mig-asawa si Hudiyas te atebey ni Naham. Ne ka sabeka te me anak dan ne lukes, iyan amey ni Kila ne kaapuan te me matig-Garmi, wey ka dangeb, amey ni Istimuwa ne kaapuan te me matig-Maaka.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{20}Si Simun due hep‑at ne anak ne me lukes ne iyan si Amnun, si Rina, si Binhanan, wey si Tilun.
\BibleParagraphStyleP
Si Ishi due daruwa ne anak ne me lukes ne si Suwit wey Binasuwit.

\BibleSectionHeading{Ka me kabuhalan ni Sila}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{21}Ne ka me kabuhalan ni Sila ne anak ni Huda, iyan si Ir ne kaapuan te me matig-Lika, si Laada ne kaapuan te me matig-Marisa, wey te me pamilya te me talaggimu te hinabel diye te Bit-Asbis,
\verseNumber{22}ni Hukim wey te me mahinged te Kusiba, ni Huwas wey ni Sarap ne migmandu te Muwab wey te Hasubilihim. (Ka seini ne me sinulat puun pad te tapey ne timpu.)
\verseNumber{23}Migpamakey sikandan te Hari isip me talaggimu te me kuren, wey diye sikandan mig-ugpe te Nitaim wey Gidira.

\BibleSectionHeading{Ka me kabuhalan ni Simyun}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{24}Ne ka me anak ni Simyun ne me lukes iyan si Nimwil, si Hamin, si Harib, si Sira, wey si Saul.
\verseNumber{25}Ne si Saul ka amey ni Salum, si Salum ka amey ni Mabsam, wey si Mabsam ka amey ni Misma.
\verseNumber{26}Ne si Misma ka amey ni Hamwil, si Hamwil ka amey ni Sakur, wey si Sakur ka amey ni Simii.
\verseNumber{27}Ne si Simii due sapulu wey hen‑em (16) ne anak ne me lukes wey hen‑em ne malitan, piru pila-pila re ka anak te me suled din. Sikan naa ka kene ne iling kasulug ka tribu ran te kabuhalan ni Huda.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{28}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{4:28-33: }Huswi 19:2-8.}Ne diye nangugpe ka me kabuhalan ni Simyun te Birsiba, te Mulada, te Hasar-Suwal,
\verseNumber{29}te Bilha, te Isim, te Tulad,
\verseNumber{30}te Bituil, te Hurma, te Siklag,
\verseNumber{31}te Bit-Markabut, te Hasar-Susim, te Bitbiri, wey te Sa-Arim. Me lungsud dan sika taman te peghari ni Dabid.
\verseNumber{32}Nangugpe degma sikandan diye te lalimma ne me lungsud ne iyan ka Itam, ka Ayin, ka Rimun, ka Tukin, wey ka Asan.
\verseNumber{33}Nangugpe man‑e sikandan te langun ne bariyu ne nakalingut te sika ne me lungsud taman te Baal. Sika ka nangugpaan dan, wey due listaan dan te me kabuhalan dan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{34}Ka me pangulu te me kabuhalan dan iyan si Misubab, si Hamlik, si Husa ne anak ni Amasiyas,
\verseNumber{35}si Huwil, si Dihu ne anak ni Husabiyas, ne anak ni Sirayas ne anak ni Asiil,
\verseNumber{36}wey si Iliyunay, si Haakuba, si Hisuhayas, si Asaya, si Adiil, si Ismil, si Binayas,
\verseNumber{37}wey si Sisa. (Si Sisa anak ni Sipi ne anak ni Alun, wey si Alun anak ni Hidayas. Si Hidayas anak ni Simri ne anak ni Simaya.)
\verseNumber{38}Ka seeye se nangngaranan, me pangulu te me pamilya ran. Ne migmasalig sikandan amana.
\verseNumber{39}Ne nangendiye sikandan te inged te Gidur, diye te bangalug ne dapit te igsile eyew egpamitew te egkapanabtaban te me karniru ran.
\verseNumber{40}Ne nakakita sikandan te dakel se hilamunen wey meupiya ne panabtaban. Luluahi seini wey malinawen, wey nangugpaan dengan te me kabuhalan ni Ham.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{41}Piru te timpu te peghari ni Hisikiyas te Huda, inlusuran te narawit se me ngaran ne me kabuhalan ni Simyun ka me kabuhalan ni Ham. Inlusuran dan degma ka me Miyunihanen ne nangugpe diye, wey in-amin dan sikandan pangimatayi. Ne ka me kabuhalan e ni Simyun ka nangugpe diye kuntee, su duen ma egkapanabtaban te me karniru ran diye.
\verseNumber{42}Me lalimma ne gatus (500) ka kabuhalan ni Simyun ne miglusud diye te Bubungan ne Siir ne impanguluwan enni Pilatiyas, ni Naariyas, ni Ripayas, wey ni Usil ne anak ni Ishi.
\verseNumber{43}Ne impangimatayan dan ka me Amalikanen ne nakapallahuy, wey diyad e sikandan nangugpe taman kuntee.

\BibleSectionHeading{Ka me kabuhalan ni Rubin}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{5}\verseNumber{1-2}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{5:1: }Hin 35:22; 49:3-4; Hin 49:8-10.}Si Rubin ka kinakakayan ne anak ni Israil, piru tenged te inggilabetan din ka duwey te amey rin, sikan naa ka naawe ka katenged din isip kinakakayan wey ka katenged din nekeendiyad te me anak ni Husi ne suled din. Minsan nekeendiyad ka katenged ni Rubin ki Husi, si Huda mule ka neyimu ne mabantug te me kabuhalan din wey migpuun te kabuhalan din ka pangulu te langun ne tribu te Israil.
\verseNumber{3}Seini ka me lukes ne anak ni Rubin ne kinakakayan ne anak ni Israil: si Hanuk, si Palu, si Hisrun, wey si Karmi.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{4-6}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{5:6: }2Har 15:29.}Seini ka me kabuhalan ni Huwil: si Simaya, si Gug, si Simii, si Mika, si Riha, si Baal, wey si Biira. Si Biira ka pangulu te me kabuhalan ni Rubin te timpu ne impandakep wey impanguyan sikandan ni Tiglatpilisir ne Hari te Asirya.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{7}Seini ka me karumaan ni Rubin ne nalista diye te listaan te me kabuhalan dan: si Hiil ka pangulu wey si Sakariyas,
\verseNumber{8}wey si Bila ne anak ni Asas. Si Asas anak ni Sima wey si Sima anak ni Huwil. Mig-ugpe sikandan puun te Aruwir peendiye te Nibu taman te Baal-Miyun.
\verseNumber{9}Ne tenged te amane e ne masulug ka me ayam dan diye te Gilyad, neempet dan te eg-ugpe ka igsile ne dapit te eletanan te disirtu wey te Weyig ne Iyupratis.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{10}Te timpu ni Hari Saul, inlusuran dan ka me kabuhalan ni Hagar wey natalu ran iya sikandan. Ne sikandan e ka nangugpe te me ugpaan te me kabuhalanan ni Hagar ne diye te igsile ne dapit te Gilyad.

\BibleSectionHeading{Ka me kabuhalan ni Gad}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{11}Ne diye nangugpe ka me kabuhalan ni Gad te tane te Basan ne marani te nangugpaan te kabuhalan ni Rubin taman te Salika.
\verseNumber{12}Ne si Huwil ka pangulu ran, ne si Sapan ka igkarangeb, wey iyan nakasinundul si Hanay wey si Sapat.
\verseNumber{13}Ka me karumaan dan ne me pangulu te pitu ne pamilya iyan si Maykil, si Misulam, si Siyiba, si Huray, si Hakan, si Siya, wey si Ibir.
\verseNumber{14}Sikandan ka me kabuhalan ni Abihail, ne anak ni Huri, ne anak ni Haruwa, ne anak ni Gilyad, ne anak ni Maykil, ne anak ni Hisisay, ne anak ni Hadu, ne anak ni Bus.
\verseNumber{15}Ne iyan pangulu te me pamilya ran si Ahi ne anak ni Adbiil, ne anak ni Guni.
\verseNumber{16}Ne diye sikandan nangugpe te Gilyad, te Basan wey te me lungsud diye, wey te intiru ne panabtaban ne diye te Sarun.
\verseNumber{17}Nenalista sikandan langun te listaan te me kabuhalan te timpu ne iyan Hari te Huda si Hutam, wey iyan Hari te Israil si Hirubuwam.

\BibleSectionHeading{Ka me sundalu te me kabuhalan ne diye te igsile}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{18}Due hep‑at ne pulu wey hep‑at ne libu wey pitu ne gatus wey hen‑em ne pulu (44,760) ne amana ne mabbulut ne me sundalu te kabuhalan ni Rubin, ni Gad, wey katenge te kabuhalan ni Husi ne iyan ka me kabuhalan ni Manasis. Amana sikandan nabbasbas te gira, wey mangngateu sikandan ne eggamit te me kalasag, kampilan, wey pane.
\verseNumber{19}Migbubunu kandan ka me kabuhalan ni Hagar, ni Hitur, ni Napis, wey ni Nubab.
\verseNumber{20}Ne ka mabbulut ne me sundalu te kabuhalan ni Rubin, ni Gad, wey te katenge te kabuhalan ni Husi ne iyan ka me kabuhalan ni Manasis, mig-ampu diye te Magbebaye ne Manama wey intabak din ka peg-ampu dan su migsalig ma sikandan kandin. Sikan naa ka natalu ran ka me kabuhalan ni Hagar wey ka me duma ran.
\verseNumber{21}Ne naahew ran puun te me kabuhalan ni Hagar ka lalimma ne pulu ne libu (50,000) ne kamil, daruwa ne pulu ne gatus wey lalimma ne libu (250,000) ne karniru, wey daruwa ne libu (2,000) ne asnu. Ne nakarakep sikandan te sabeka ne gatus ne libu (100,000) ne me etew.
\verseNumber{22}Masulug ka migpatey ne me kabuhalan ni Hagar te pegpakiggira dan su ka Manama ka migkuntere kandan. Ne iyan e nangugpe te tane dan ka me kabuhalan ni Rubin, ni Gad, wey ni Manasis, taman te naddakep wey nanguyan e sikandan te me matig-Asirya.

\BibleSectionHeading{Ka me pangulu te kabuhalan ni Manasis}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{23}Ne diye nangugpe te Basan taman te Baal-Hirmun, Sinir, wey te bubungan te Hirmun ka katenge te kabuhalan ni Husi ne iyan ka me kabuhalan ni Manasis. Ne amane e migmasalig sikandan.
\verseNumber{24}Seini ka me pangulu te tagse pamilya ran: si Ipir, si Ishi, si Iliil, si Asriil, si Hirimiyas, si Hudabiyas, wey si Hadil. Me bahani sikandan, mabbantug ne me etew, wey me pangulu te me pamilya ran.

\BibleSectionHeading{Ka pegkarakep te me kabuhalan ne diye te igsile}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{25}Piru ware sikandan migmatinumanen te Manama te me kabuybuyahan dan, su nasi mule sikandan migsimba te me diyus-diyus te keet-etawan te seeye ne tane ne indereetan te Manama.
\verseNumber{26}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{5:26: a }2Har 15:19; \BibleCrossReferenceAnchor{b }2Har 15:29; \BibleCrossReferenceAnchor{c }2Har 17:6.}Sikan naa ka imbagget te Manama te Israil si Hari Pul (ne iyan si Tiglatpilisir ne Hari te Asirya) eyew eglusud kandan. Ne impandakep ni Pul ka me kabuhalan ni Rubin, ni Gad, wey ka katenge te kabuhalan ni Husi ne iyan ka me kabuhalan ni Manasis, wey impanguyan din e diye te Hala, Habur, Hara, wey diye te Weyig te Gusan, wey diye ded sikandan taman kuntee.

\BibleSectionHeading{Ka me kabuhalan ni Libi}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{6}Ne ka me anak ni Libi ne me lukes iyan si Girsum, si Kuhat, wey si Mirari.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{2}Si Kuhat due anak ne me lukes ne iyan si Amram, si Isar, si Hibrun, wey si Usil.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{3}Ne si Amram due me anak ne iyan si Aarun, si Muwisis, wey si Miryam.
\BibleParagraphStyleP
Ne si Aarun due anak ne me lukes ne iyan si Nadad, si Abihu, si Iliyasar, wey si Itamar.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{4}Ne si Iliyasar ka amey ni Pinihas, wey si Pinihas ka amey ni Abisuwa.
\verseNumber{5}Ne si Abisuwa ka amey ni Buki, wey si Buki ka amey ni Usi.
\verseNumber{6}Ne si Usi ka amey ni Sirayas, wey si Sirayas ka amey ni Mirayut.
\verseNumber{7}Ne si Mirayut ka amey ni Amariyas, wey si Amariyas ka amey ni Ahitub.
\verseNumber{8}Ne si Ahitub ka amey ni Saduk, wey si Saduk ka amey ni Ahimaas.
\verseNumber{9}Ne si Ahimaas ka amey ni Asariyas, wey si Asariyas ka amey ni Diyuhanan.
\verseNumber{10}Ne si Diyuhanan ka amey ni Asariyas. Ne si Asariyas iyan migpamakey isip talagpanubad diye te timplu ne inggimu ni Sulumun diye te Hirusalim.
\verseNumber{11}Ne si Asariyas ka amey ni Amariyas, wey si Amariyas ka amey ni Ahitub.
\verseNumber{12}Ne si Ahitub ka amey ni Saduk, wey si Saduk ka amey ni Siyalum.
\verseNumber{13}Ne si Siyalum ka amey ni Hilkiyas, wey si Hilkiyas ka amey ni Asariyas.
\verseNumber{14}Ne si Asariyas ka amey ni Sirayas, wey si Sirayas ka amey ni Husadak.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{15}Ne si Husadak, nakalagkes te imparakep te Magbebaye ne Manama ki Nibukadnisar ka keet-etawan te Huda wey te Hirusalim.

\BibleSectionHeading{Ka duma ne me kabuhalan ni Libi}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{16}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{6:16-19: }Iks 6:16-19.}Ne ka me anak ni Libi ne me lukes iyan si Girsum, si Kuhat, wey si Mirari.
\verseNumber{17}Ne ka me anak ni Girsum ne me lukes iyan si Libni wey si Simii.
\verseNumber{18}Ne ka anak ni Kuhat ne me lukes iyan si Amram, si Isar, si Hibrun, wey si Usil.
\verseNumber{19}Ne ka anak ni Mirari ne me lukes iyan si Mali wey si Musi.
\BibleParagraphStyleP
Seini ka me kabuhalan te me Libita ne nenalista sumale te me kaap-apuan dan:
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{20}Te me kabuhalan ni Girsun iyan si Libni, si Huhat, si Sima,
\verseNumber{21}si Huwa, si Idu, si Sira, wey si Hiatiray.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{22}Te me kabuhalan ni Kuhat iyan si Aminadab, si Kura, si Asir,
\verseNumber{23}si Ilkana, si Ibiyasap, si Asir,
\verseNumber{24}si Tahat, si Uril, wey si Siyaul.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{25}Te me kabuhalan ni Ikana iyan si Amasay, si Ahimut,
\verseNumber{26}si Ilkana, si Supay, si Nahat,
\verseNumber{27}si Iliyab, si Hiruham, si Ilkana, wey si Samwil.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{28}Ne ka anak ni Samwil ne me lukes iyan si Huwil ka panganey, wey si Abiyas ka hari.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{29}Te me kabuhalan ni Mirari iyan si Mali, si Libni, si Simii, si Usa,
\verseNumber{30}si Simiya, si Hagiya, wey si Asaya.

\BibleSectionHeading{Ka me talag-ulahing diye te timplu}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{31}Ne seini ka me etew ne impiyalan ni Dabid te peg-ulahing diye te ugpaan te Magbebaye ne Manama te nakatahu e diye nakaayad-ayad ka Tahuanan te Kasabutan.
\verseNumber{32}Ne migpamakey sikandan pinaahi te me ulahingen diye te tangkaan te Matulus ne Balungbalung ne In-alad, taman te duen e timplu te Magbebaye ne Manama ne inggimu ni Sulumun diye te Hirusalim. Inggimu ran ka me katungdanan dan sumale te nabatasan dan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{33}Seini ka me etew ne migpamakey duma te me anak dan ne me lukes: Ka egpuun te kabuhalan ni Kuhat iyan:
\BibleParagraphStyleLI
si Himan ne mangngulahing ne anak ni Huwil.
\BibleParagraphStyleLI
Si Huwil ne anak ni Samwil,
\BibleParagraphStyleLI
si Samwil ne anak ni Ilkana,
\BibleParagraphStyleLI
\verseNumber{34}si Ilkana ne anak ni Hiruham,
\BibleParagraphStyleLI
si Hiruham ne anak ni Tuwa,
\BibleParagraphStyleLI
si Tuwa ne anak ni Sup,
\BibleParagraphStyleLI
\verseNumber{35}si Sup ne anak ni Ilkana,
\BibleParagraphStyleLI
si Ilkana ne anak ni Mahat,
\BibleParagraphStyleLI
si Mahat ne anak ni Amasay,
\BibleParagraphStyleLI
si Amasay ne anak ni Ilkana,
\BibleParagraphStyleLI
\verseNumber{36}si Ilkana ne anak ni Huwil,
\BibleParagraphStyleLI
si Huwil ne anak ni Asariyas,
\BibleParagraphStyleLI
si Asariyas ne anak ni Supuniyas,
\BibleParagraphStyleLI
si Supuniyas ne anak ni Tahat,
\BibleParagraphStyleLI
\verseNumber{37}si Tahat ne anak ni Asir,
\BibleParagraphStyleLI
si Asir ne anak ni Ibiyasap,
\BibleParagraphStyleLI
si Ibiyasap ne anak ni Kura,
\BibleParagraphStyleLI
si Kura anak ni Isar,
\BibleParagraphStyleLI
\verseNumber{38}si Isar ne anak ni Kuhat,
\BibleParagraphStyleLI
si Kuhat ne anak ni Libi,
\BibleParagraphStyleLI
si Libi ne anak ni Israil.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{39}Ne ka an-anayan ne talagbulig ni Himan iyan si Asap ne karumaan din. Si Asap anak ni Birikiyas, wey si Birikiyas anak ni Simiya.
\verseNumber{40}Ne si Simiya anak ni Maykil, wey si Maykil anak ni Baasiyas, wey si Baasiyas anak ni Malkiyas.
\verseNumber{41}Ne si Malkiyas anak ni Itni, wey si Itni anak ni Sira, wey si Sira anak ni Adayas.
\verseNumber{42}Ne si Adayas anak ni Itan, wey si Itan anak ni Sima, wey si Sima anak ni Simii.
\verseNumber{43}Ne si Simii anak ni Diyahat, wey si Diyahat anak ni Girsun, wey si Girsun anak ni Libi.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{44}Ka igkarangeb ne talagbulig ni Himan iyan si Itan ne migpuun te karumaan ni Mirari: si Itan anak ni Kisi, wey si Kisi anak ni Abdi, wey si Abdi anak ni Maluk.
\verseNumber{45}Ne si Maluk anak ni Hasabiyas, wey si Hasabiyas anak ni Amasiyas, wey si Amasiyas anak ni Hilkiyas.
\verseNumber{46}Ne si Hilkiyas anak ni Amsi, wey si Amsi anak ni Bani, wey si Bani anak ni Simir.
\verseNumber{47}Ne si Simir anak ni Mali, wey si Mali anak ni Musi, wey si Musi anak ni Mirari, wey si Mirari anak ni Libi.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{48}Ne impiyal diye te karumaan te me Libita ka duma pad ne me himu diye te ugpaan te Manama ne iyan ka Matulus ne Balungbalung ne In-alad.
\verseNumber{49}Piru si Aarun wey ka me kabuhalan din ka egpanubad te igpanubad ne egtutungen wey te insinsu. Sikandan man‑e ka eggimu te langun ne eggimuwen diye te Subla ne Matulus ne Sinabeng wey ka egpalangesa eyew iglinis te sale te Israil. Inggimu ran seeye sumale te langun ne insuhu ni Muwisis ne suluhuanen te Manama.
\verseNumber{50}Seini ka me kabuhalan ni Aarun: si Ilisar, si Pinihas, si Abisuwa,
\verseNumber{51}si Buki, si Usi, si Sarayas,
\verseNumber{52}si Mirayut, si Amariyas, si Ahitub,
\verseNumber{53}si Saduk, wey si Ahimaas.

\BibleSectionHeading{Ka me inged ne in-ugpaan te me Libita}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{54}Seini ka me inged ne imbehey te pamilya ni Kuhat diye te me kabuhalan ni Aarun. Sikandan ka an-anayan ne nabehayan te tane pinaahi te pegpintut-pintut.
\verseNumber{55}Iyan imbehey kandan ka Hibrun ne sakup te Huda wey ka nakalingut ne me panabtaban kayi.
\verseNumber{56}Piru imbehey ki Kalib ne anak ni Hipuni ka me kamet wey ka me bariyu ne sakup te siyudad.
\verseNumber{57}Ne iyan dan imbehey te me kabuhalan ni Aarun ka me siyudad ne aputanan\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{6:57 }Ka “siyudad ne aputanan”, eg-aputan te minsan hentew ne egpakapatey ne ware tuyui eyew kene egkabalesan sikandin te me karumaan te neyimatayan din.} ne iyan ka Hibrun, ka Libna, wey ka me panabtaban kayi, ka Hatir, ka Istimuwa, wey ka me panabtaban kayi,
\verseNumber{58}ka Hilis wey ka me panabtaban kayi, ka Dibir wey ka me panabtaban kayi,
\verseNumber{59}ka Asan wey ka me panabtaban kayi, ka Bit-Simis wey ka me panabtaban kayi.
\verseNumber{60}Ne puun te tane te kabuhalan ni Binhamin, imbehey kandan ka Gibyun, ka Alamit wey ka Anatut, wey ka me panabtaban kayi. Nabehayan te sapulu wey tatelu (13) ne me siyudad ka me kabuhalan ni Kuhat.
\verseNumber{61}Ne nabehayan ka duma ne kabuhalan ni Kuhat te sapulu ne me lungsud ne naalam pinaahi te pegpintut-pintut puun te katenge te kabuhalan ni Husi ne iyan ka me kabuhalan ni Manasis.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{62}Ne nabehayan ka me kabuhalan ni Girsun te sapulu wey tatelu (13) ne me lungsud ne naalam pinaahi te pegpintut-pintut puun te me kabuhalan ni Isakar, ni Asir, ni Naptali, wey ni Manasis.
\verseNumber{63}Ne nabehayan ka me kabuhalan ni Mirari te sapulu wey daruwa (12) ne me lungsud puun te me kabuhalan ni Rubin, ni Gad, wey ni Sabulun.
\verseNumber{64}Purisu imbehey te keet-etawan te Israil diye te me Libita ka sika ne me lungsud wey ka me panabtaban kayi.
\verseNumber{65}Imbehey te me matig-Israil diye te me Libita, pinaahi te pegpintut-pintut, ka nangaranan ne me lungsud puun te kabuhalan ni Huda, ni Simyun, wey ni Binhamin.
\verseNumber{66}Ne ka duma ne pamilya te me kabuhalan ni Kuhat, impamehayan degma te me lungsud puun te kabuhalan ni Ipraim.
\verseNumber{67}Imbehey kandan seini ne me inged lagkes ka nakalingut ne me panabtaban kayi, ka Sikim ne aputanan ne siyudad ne diye te me bubungan te Ipraim, ka Gisir,
\verseNumber{68}ka Hukmi-Am, ka Bit-Hurun wey ka me panabtaban kayi,
\verseNumber{69}ka Ayalun wey ka me panabtaban kayi, ka Gat-Rimun wey ka me panabtaban kayi.
\verseNumber{70}Ka duma pad ne pamilya ni Kuhat imbehayan te duma ran ne me matig-Israil te me lungsud puun te katenge ne kabuhalan ni Manasis. Ka imbehey kandan iyan ka Anir wey ka Bilim, lagkes e ka me panabtaban kayi.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{71}Ne ka me kabuhalan ni Hirsun, imbehayan te katenge te kabuhalan ni Manasis te seini ne me lungsud: ka Gulan ne sakup te Basan wey ka me panabtaban kayi, wey ka Astarut wey ka me panabtaban kayi.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{72}Ne imbehayan degma sikandan te me kabuhalan ni Isakar te seini ne me lungsud: ka Kadis lagkes ka me panabtaban kayi, ka Dibarat lagkes ka me panabtaban kayi,
\verseNumber{73}ka Ramut lagkes ka me panabtaban kayi, wey ka Anim lagkes ka me panabtaban kayi.
\verseNumber{74}Ne imbehayan degma sikandan te me kabuhalan ni Asir te seini ne me lungsud: ka Masal wey ka me panabtaban kayi, ka Abdun wey ka intiru ne panabtaban kayi,
\verseNumber{75}ka Hukuk, wey ka me panabtaban kayi, ka Rihub wey ka me panabtaban kayi.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{76}Ne imbehayan degma sikandan te me kabuhalan ni Naptali te seini ne me lungsud: ka Kadis ne sakup te Galiliya wey me panabtaban kayi, ka Hamun wey ka Kiryatayim wey me panabtaban kayi.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{77}Ne imbehayan degma te me kabuhalan ni Sabulun ka nasame ne me kabuhalan ni Mirari te seini ne me lungsud: ka Rimunu wey me panabtaban kayi, ka Tabur wey me panabtaban kayi.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{78}Ne imbehayan degma sikandan te me kabuhalan ni Rubin te seini ne me lungsud: ka tane te Hurdan dapit te igsile, wey ka Bisir ne diye te disirtu ne talipag te Hiriku wey me panabtaban kayi, ka Hasa wey me panabtaban kayi,
\verseNumber{79}ka Kidimut wey me panabtaban kayi, ka Mipaat wey me panabtaban kayi.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{80}Ne imbehayan sikandan te me kabuhalan ni Gad te seini ne me lungsud: ka Ramut ne sakup te Gilyad wey ka me panabtaban kayi, Mahanaim wey ka me panabtaban kayi,
\verseNumber{81}ka Hisbun wey ka me panabtaban kayi, wey ka Hasir wey ka me panabtaban kayi.

\BibleSectionHeading{Ka me kabuhalan ni Isakar}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{7}Ne si Isakar due hep‑at ne anak ne me lukes ne iyan si Tula, si Puwa, si Hasub, wey si Simrun.
\verseNumber{2}Ne si Tula due hen‑em ne anak ne me lukes ne iyan si Usi, si Rapayas, si Hiril, si Hamay, si Ibsam, wey si Simwil; me pangulu sikandan te me pamilya ran. Ne migginguma te daruwa ne pulu wey daruwa ne libu, wey hen‑em ne gatus (22,600) ka kabuhalan ni Tula ne me bahani te timpu te peghari ni Dabid.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{3}Ne si Usi due sabeka ne anak ne lukes ne iyan si Israhiyas. Ne si Israhiyas due hep‑at ne anak ne me lukes ne iyan si Maykil, si Ubadiya, si Huwil, wey si Isiyas; pangulu sikandan langun se lalimma te me pamilya ran.
\verseNumber{4}Ne migginguma te tatelu ne pulu wey hen‑em ne libu (36,000) ka kabuhalan dan ne me sundalu su masulug ma ka me asawa ran wey me anak dan ne me lukes.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{5}Ne walu ne pulu wey pitu ne libu (87,000) ka kasuluhan te me bahani ne egpuun te langun ne kabuhalan ni Isakar wey nallista sikandan langun te listaan te me kabuhalan dan.

\BibleSectionHeading{Ka me kabuhalan ni Binhamin}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{6}Ne si Binhamin due tatelu ne anak ne me lukes ne iyan si Bila, si Bikur, wey si Hidiyail.
\verseNumber{7}Ne si Bila due lalimma ne anak ne me lukes ne iyan si Isbun, si Usi, si Usil, si Hirimut, wey si Iri; me pangulu sikandan te me pamilya ran. Ne migginguma te daruwa ne pulu wey daruwa ne libu wey tatelu ne pulu wey hep‑at (22,034) ka me kabuhalan dan ne me bahani.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}Ne si Bikur due siyam ne anak ne me lukes ne iyan si Samira, si Huwas, si Ilisir, si Iliyunay, si Umri, si Hirimut, si Abiyas, si Anatut, wey si Almat.
\verseNumber{9}Seeye ka me pangulu te pamilya ran wey me bahani ne nalista te listaan te me kabuhalan dan. Migginguma sikandan te daruwa ne pulu ne libu wey daruwa ne gatus (20,200).
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{10}Ne si Hidiyail due sabeka ne anak ne lukes ne iyan si Bilhan. Ne si Bilhan due pitu ne anak ne me lukes ne iyan si Hiyus, si Binhamin, si Ihud, si Kanana, si Sitan, si Tarsis, wey si Ahisahar.
\verseNumber{11}Me anak sikandan langun ni Hadil. Ne ka nalista te listaan te me kabuhalan dan, migginguma te sapulu wey pitu ne libu wey daruwa ne gatus (17,200) ne me pangulu te me kabuhalan dan wey me bahani ne eleg e ne egmambubunu.
\verseNumber{12}Ne ka me anak ni Ir ne me lukes iyan si Supim wey si Hupim. Ne ka anak ni Ahir iyan si Husim.

\BibleSectionHeading{Ka me kabuhalan ni Naptali}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{13}Ne si Naptali due hep‑at ne anak ne me lukes ne iyan si Hasil, si Guni, si Hisir, wey si Siyalum. Me kabuhalan sikandan langun ni Bilha ne duwey ni Hakub.

\BibleSectionHeading{Ka me kabuhalan ni Manasis}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{14}Ne si Manasis due me lukes ne anak din te duwey rin ne matig-Aramiya ne ensi Asril wey si Makir. Ne si Makir iyan amey ni Gilyad.
\verseNumber{15}Ne migpangasawa si Makir te atebey enni Hupim wey ni Supim ne egngaranan ki Maaka. Ne ka ngaran te lein ne anak ni Manasis iyan si Silupihad ne due me anak ne me malitan.
\verseNumber{16}Ne si Maaka ne asawa ni Makir nakaanak ki Piris wey ki Siris. Ne si Piris due daruwa ne anak ne me lukes ne iyan si Ulam wey si Rakim.
\verseNumber{17}Ne si Ulam due anak ne lukes ne iyan si Bidan. Me kabuhalan sikandan langun ni Gilyad ne anak ni Makir ne anak ni Manasis.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{18}Ne si Hamulikit ne atebey ni Gilyad, due tatelu ne anak ne me lukes ne iyan si Isud, si Abisir, wey si Mala.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{19}Ne si Simida, ka lein pad man‑e ne kabuhalan ni Manasis, due anak ne me lukes ne iyan si Ahiyan, si Siki, si Liki, wey si Aniyam.

\BibleSectionHeading{Ka me kabuhalan ni Ipraim}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{20}Seini ka me ngaran te me kabuhalan ni Ipraim:
\BibleParagraphStyleP
Si Ipraim due anak ne si Sutala, ne si Sutala due anak ne si Barid, ne si Barid due anak ne si Tahat, ne si Tahat due anak ne si Iliyada, ne si Iliyada due anak ne si Tahat,
\verseNumber{21}ne si Tahat due anak ne si Sabad, si Sutala, si Isir, wey si Iliyad ne impangimatayan te mahinged te Gat su egpanakew perem te baka.
\verseNumber{22}Ne naluhey ne miglungku si Ipraim tenged te pegpatey ran wey migleuy kandin ka me karumaan din eyew egliwang kandin.
\verseNumber{23}Ne miggulid e man‑e sikandin te asawa rin. Ne nataman, naberes e ka asawa rin wey mig-anak e man‑e te lukes. Ne ingngaranan ni Ipraim ki Biriyas\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{7:23 }Te Hibruwanen: ka Biriyas ne ngaran iyan igpasabut ka “tenged te karereetan.”} ka bate tenged te karereetan ne neyitabu te pamilya rin.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{24}Ne due anak din ne malitan ne egngaranan ki Siira ne iyan migpasasindeg te diralem wey dibabew ne me lungsud te Bit-Hurun wey Usin-Sira.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{25}Ne duen pad man‑e lein ne anak ni Ipraim ne egngaranan ki Rapa. Ne si Rapa ka amey ni Risip, wey si Risip ka amey ni Tila, wey si Tila ka amey ni Tahan.
\verseNumber{26}Ne si Tahan ka amey ni Ladan, wey si Ladan ka amey ni Amihud, wey si Amihud ka amey ni Ilisama.
\verseNumber{27}Ne si Ilisama ka amey ni Nun, wey si Nun ka amey ni Huswi.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{28}Ne ka tane wey ugpaanan dan iyan ka Bitil wey ka me bariyu ne nakalingut kayi; ka Naaran peendiye te igsile, ka Gisir wey ka me bariyu kayi peendiye te iglineb, ka Sikim wey ka me lungsud kayi taman diye te Aya wey te me lungsud kayi.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{29}Ne ka me kabuhalan ni Manasis iyan ka nakakamuney te Bitsan, te Tanak, te Migidu, te Dur, wey te me bariyu ne nakalingut kayi.
\BibleParagraphStyleP
Ne nangugpe te seini ne me lungsud ka me kabuhalan ni Husi ne anak ni Hakub.\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{7:29 }“Israil” ka lein ne ngaran ni “Hakub”.}

\BibleSectionHeading{Ka me kabuhalan ni Asir}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{30}Ne si Asir due hep‑at ne anak ne me lukes ne iyan si Imna, si Isba, si Isbi, wey si Biriyas. Ne due atebey ran ne egngaranan ki Sira.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{31}Ne si Biriyas due daruwa ne anak ne me lukes ne iyan si Hibir wey si Malkil. Ne si Malkil ka amey ni Barsahit.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{32}Ne si Hibir ka amey ni Haplit, ni Sumir, wey ni Hutam. Ne due atebey ran ne egngaranan ki Suwa.
\verseNumber{33}Ne si Haplit due anak ne me lukes ne iyan si Pasak, si Bimhal, wey si Asbat.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{34}Ne si Sumir ne suled ni Haplit, due anak ne me lukes ne iyan si Ruga, si Dihuba, wey si Aram.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{35}Ne si Hutam\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{7:35 }“Hilim” ka inggamit ne ngaran diye te Hibruwanen wey te duma ne Bibliya.} ne suled ni Sumir, due anak ne me lukes ne iyan si Supa, si Imna, si Silis, wey si Amal.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{36}Ne si Supa due me anak ne lukes ne iyan si Suwa, si Harnapir, si Suwal, si Biri, si Imra,
\verseNumber{37}si Bisir, si Hud, si Sama, si Silsa, si Itran, wey si Biira.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{38}Ne si Hitir due me anak ne lukes ne iyan si Hipuni, si Pispa, wey si Ara.
\verseNumber{39}Ne si Ula due me anak ne lukes ne iyan si Ara, si Hanil, wey si Risya.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{40}Me kabuhalan sikandan langun ni Asir wey me pangulu te me pamilya ran. Me bahani sikandan wey inila ne me pangulu. Ne due daruwa ne pulu wey hen‑em ne libu (26,000) ne me sundalu ran ne nalista te listaan te me kabuhalan dan.

\BibleSectionHeading{Ka duma pad ne kabuhalan ni Binhamin}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{8}Seini ka anak ni Binhamin ne me lukes puun te panganey taman te kinaariyan: si Bila, si Asbil, si Ahara,
\verseNumber{2}si Nuha, wey si Rapa.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{3}Ne ka anak ni Bila ne me lukes iyan si Adar, si Gira, si Abihud,
\verseNumber{4}si Abisuwa, si Naaman, si Ahuwa,
\verseNumber{5}si Gira, si Sipupan, wey si Huram.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{6}Ne seini ka me anak ni Ihud ne me lukes wey me pangulu te me pamilya ne nangugpe diye te Giba ne naddakep wey nanguyan e diye te Manahat:
\verseNumber{7}si Naaman, si Ahiyas, wey si Higlam ne egngaranan ded ki Gira. Ne iyan dan pangulu si Gira ne amey ni Usa wey ni Ahihud.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}Ne in-engkeran e ni Saharayim ka daruwa ne asawa rin ne si Husim wey si Bara. Ne nataman te diyad e sikandin mig-ugpe te nasud te Muwab,
\verseNumber{9}nakaasawe e man‑e sikandin ki Hudis wey nakaanak sikandan te pitu ne me lukes ne iyan si Hubab, si Sibiya, si Misa, si Malkam,
\verseNumber{10}si Hiyus, si Sikiya, wey si Marma. Neneyimu sikandan ne me pangulu te me pamilya ran.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{11}Ne due man‑e daruwa ne anak din ne me lukes ki Husim ne iyan si Abitub wey si Ilpaal.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{12}Ne si Ilpaal due tatelu ne anak ne me lukes ne iyan si Ibir, si Misaam, wey si Simid. Ne si Simid ka migpasasindeg te me lungsud te Unu wey Lud wey te me bariyu\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{8:12 }Te Hibruwanen: me anak ne malitan.} ne nakalingut kayi.

\BibleSectionHeading{Ka me kabuhalan ni Binhamin diye te Gat wey Ayalun}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{13}Si Biriyas wey si Sima ka me pangulu te me pamilya diye te Ayalun wey immandeldel ran ka me matig-Gat.
\verseNumber{14}Ne ka me kabuhalan ni Biriyas iyan si Ahiyu, si Siyasak, si Hirimut,
\verseNumber{15}si Sibadiyas, si Arad, si Idir,
\verseNumber{16}si Maykil, si Ispa, wey si Huha.

\BibleSectionHeading{Ka me kabuhalan ni Binhamin diye te Hirusalim}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{17}Ka me kabuhalan ni Ilpaal iyan si Sibadiyas, si Misulam, si Hiski, si Hibir,
\verseNumber{18}si Ismiray, si Isliya, wey si Hubab.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{19-21}Ne ka me anak ni Simii ne me lukes iyan si Hakim, si Sikri, si Sabdi, si Ilinay, si Silitay, si Ilil, si Adayas, si Biriyas, wey si Simrat.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{22-25}Ne ka me anak ni Siyasak ne me lukes iyan si Ispan, si Ibir, si Ilil, si Abdun, si Sikri, si Hanan, si Hananiyas, si Ilam, si Anatutiya, si Ipdiya, wey si Pinuwil.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{26-27}Ne ka me anak ni Hiruham ne me lukes iyan si Samri, si Sihariyas, si Ataliya, si Haarisyas, si Iliyas, wey si Sikri.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{28}Sikandan ka me pangulu te pamilya ran ne nalista te listaan te me kabuhalan dan wey diye sikandan nangugpe te Hirusalim.

\BibleSectionHeading{Ka me kabuhalan ni Binhamin diye te Gibyun}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{29}Si Hiil ka migpasasindeg te siyudad te Gibyun wey diye sikandin mig-ugpe. Ne iyan ngaran te asawa rin si Maaka.
\verseNumber{30}Ne ka panganey ne anak din ne lukes iyan si Abdun, ne ka me hari ni Abdun iyan si Sur, si Kis, si Baal, si Nadab,
\verseNumber{31}si Gidur, si Ahiyu, si Sikir,
\verseNumber{32}wey si Miklut. Ne si Miklut ka amey ni Simiya. Ne diye degma mig-ugpe te Hirusalim ne marani te me karumaan dan.

\BibleSectionHeading{Ka me kabuhalan ni Hari Saul}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{33}Si Nir ka amey ni Kis, wey si Kis ka amey ni Saul. Ne si Saul ka amey ni Diyunatan, ni Malkisuwa, ni Abinadab, wey ni Isbaal.
\verseNumber{34}Ne ka anak ni Diyunatan ne lukes iyan si Mirib-Baal, ne amey ni Mika.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{35}Ne si Mika ka amey ni Pitun, ni Milik, ni Tariya, wey ni Ahas.
\verseNumber{36}Ne si Ahas ka amey ni Huwada, wey si Huwada ka amey ni Alimit, ni Asmabit, wey ni Simri. Ne si Simri ka amey ni Musa.
\verseNumber{37}Ne si Musa ka amey ni Binayas, wey si Binayas ka amey ni Rapa, wey si Rapa ka amey ni Ilasa, wey si Ilasa ka amey ni Asil.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{38}Ne si Asil due hen‑em ne anak ne me lukes ne iyan si Asrikam, si Bukiru, si Ismail, si Sirayas, si Ubadiya, wey si Hanan.
\verseNumber{39}Ne si Isik ne suled ni Asil, due tatelu ne anak ne me lukes ne iyan si Ulam ka kinakakayan, si Hiyus ka igkarangeb, wey si Ilipilit ka igkatatelu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{40}Ne ka me anak ni Ulam, me bahani wey me tummawan ne egpane. Masulug ka anak dan ne me lukes wey me apu—ne migginguma langun te sabeka ne gatus wey lalimma ne pulu (150).
\BibleParagraphStyleP
Me kabuhalan sikandan langun ni Binhamin.

\BibleSectionHeading{Ka keet-etawan ne nekeuli puun te pegkarakep}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{9}Nenalista ka langun ne keet-etawan te Israil diye te listaan te me kaligkatan dan, wey nasulat seini diye te baseen te me Hari te Israil.
\BibleParagraphStyleP
Nenarakep ka keet-etawan te Huda wey impanguyan diye te Babilunya tenged te me sale dan.
\verseNumber{2}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{9:2-3: }Isra 2:27; Nih 7:73.}Ne ka keet-etawan ne hun‑a ne nekeuli diye te me lungsud dan iyan ka me matig-Israil, me talagpanubad, me Libita, wey ka me suluhuanen diye te timplu.
\verseNumber{3}Ne diye nangugpe te Hirusalim ka duma ne me sakup te kabuhalan ni Huda, ni Binhamin, ni Ipraim, wey ni Manasis.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{4}Ne ka sabeka ne pamilya ne nekeuli iyan ka pamilya ni Utay ne anak ni Amihud. Ne si Amihud anak ni Umri, wey si Umri anak ni Bani ne kabuhalan ni Piris ne anak ni Huda.
\verseNumber{5}Ne ka duma pad ne nekeuli duma te me kabuhalan din, iyan si Asayas ne panganey ne anak ni Sila ne anak ni Huda.
\verseNumber{6}Ne ka duma pad man‑e, iyan ka me pamilya ni Hiyuwil wey ka me karumaan din, ne me kabuhalan ni Sira. Ne ka nenekeuli ne egpuun te kabuhalan ni Huda, migginguma te 690 ne me pamilya.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{7}Ne ka egpuun te kabuhalan ni Binhamin iyan si Salu ne anak ni Misulam ne anak ni Hudabiyas ne anak ni Hasinuwa,
\verseNumber{8}si Ibniyas ne anak ni Dihuram, si Ila ne anak ni Usi ne anak ni Mikri, wey si Misulam ne anak ni Sipatiyas ne anak ni Riyuwil ne anak ni Ibniyas.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{9}Seeye ka me karumaan dan ne nalista te listaan te me kabuhalan dan. Migginguma sikandan langun te 956—me pangulu sikandan langun te me pamilya ran.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{10}Ne ka me talagpanubad ne nekeuli iyan si Hidayas, si Huwiyarib, wey si Hakin.
\verseNumber{11}Ne ka pangulu te me upisyal diye te timplu te Manama iyan si Asariyas ne anak ni Hilkiyas. Si Hilkiyas anak ni Misulam, ne si Misulam anak ni Saduk, ne si Saduk anak ni Mirayut, ne si Mirayut anak ni Ahitub.
\verseNumber{12}Ne ka lein pad man‑e ne talagpanubad ne nekeuli iyan si Adayas ne anak ni Dihuram. Si Dihuram anak ni Pasur, ne si Pasur anak ni Malkiyas, wey si Maasiyas ne anak ni Adiil. Si Adiil anak ni Hasira, ne si Hasira anak ni Misulam, ne si Misulam anak ni Misilimut, ne si Misilimut anak ni Imir.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{13}Ne migginguma te sabeka ne libu wey pitu ne gatus wey hen‑em ne pulu (1,760) ka me talagpanubad ne pangulu te me pamilya. Mangngateu sikandan te langun ne eggimuwen diye te timplu te Manama.

\BibleSectionHeading{Ka nekeuli ne me Libita}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{14}Ne ka me Libita ne nekeuli iyan si Simaya ne anak ni Hasub. Si Hasub anak ni Asrikam, ne si Asrikam anak ni Hasabiyas ne kabuhalan ni Mirari,
\verseNumber{15}wey si Bakbakar, si Hiris, si Galal, wey si Mataniyas ne anak ni Mika, ne anak ni Sikri, ne anak ni Asap,
\verseNumber{16}wey si Ubadiya ne anak ni Simaya, ne anak ni Galal, ne anak ni Hidutun, wey si Birikiyas ne anak ni Asa, ne anak ni Ilkana. Diye sikandan mig-ugpe te me bariyu te me matig-Nitupa.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{17}Ne ka nenekeuli ne me talagtameng te gumawan te timplu iyan si Siyalum, si Akub, si Talmun, si Ahiman, wey ka me karumaan dan. Ne si Siyalum ka pangulu ran.
\verseNumber{18}Diye sikandan migtameng te gumawan te Hari ne diye te dapit te igsile. Me talagtameng dengan sikandan te kampu te me Libita.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{19}Ne iyan impabantey te gumawan te timplu te Manama si Siyalum ne anak ni Kuri ne anak ni Abiyasap, ne anak ni Kura wey ka duma rin ne me talagbantey ne puun te pamilya rin ne me Kurahanen. Su ka me kaap-apuan dan ma dengan ka me talagbantey te gumawan te kampu te Magbebaye ne Manama.
\verseNumber{20}Ne iyan dan dengan pangulu si Pinihas ne anak ni Iliyasar wey indumaan sikandin te Magbebaye ne Manama.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{21}Ne si Sakariyas ne anak ni Misilamiya iyan talagbantey te gumawan te Balungbalung ne Temuwanan.
\verseNumber{22}Ne ka langun ne naalam ne talagbantey te gumawan, migginguma te 212. Nallista ka ngaran dan te listaan te kabuhalan diye te me bariyu ran. Ne si Dabid wey si Samwil ne prupita ka migbehey kandan te katenged.
\verseNumber{23}Purisu sikandan wey ka me kabuhalan dan ka impatameng te gumawan te baley te Magbebaye ne Manama ne iyan ka Matulus ne Balungbalung.
\verseNumber{24}Ne diye sikandan pabantaya te hep‑at ne pikungan—igsile, iglineb, igkahibang ne balabahan, wey igkakawanan ne balabahan.
\verseNumber{25}Ne ka me karumaan dan diye te bariyu, layun eggendiye eyew egbulig kandan seled te pitu ne aldew.
\verseNumber{26}Ne ka hep‑at ne pangulu ne me Libita ne me talagbantey te gumawan, iyan impiyalan te me sinabeng ne tinesanan, wey te karatuan diye te timplu te Manama.
\verseNumber{27}Ne diyad sikandan egpanlipereng te timplu te Manama, su katungdanan dan ma ka pegbebantey kayi wey peglulukat te me gumawan tagse maselem.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{28}Ne ka duma kandan, iyan impiyalan te me kasangkapan para te pegsimba. Su keilangan ne egseelen dan seini ke igpaseled wey ke igpalihawang naa.
\verseNumber{29}Ne ka duma kandan, in-alam ne talag-ayad-ayad te duma ne me kasangkapan wey te langun ne matulus ne kasangkapan, lagkes degma ka me harina, binu, lana, insinsu, wey me peemut.
\verseNumber{30}Piru ka duma ne me talagpanubad, iyan impiyalan ne egpeg-amut te me peemut.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{31}Ne si Matatiyas ne sabeka ne Libita wey panganey ne anak ni Siyalum ne Kurahanen, iyan insalihan te pegpangilutu te mannipis ne paan.
\verseNumber{32}Ne ka me duma ran degma ne me Kurahanen, iyan insalihan te peg-andam te paan ne igtahu diye te lamisa te tagse Aldew te Peggimeley.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{33}Ne ka me mangngulahing wey ka me pangulu te pamilya te me Libita, diye peugpaa te sinabeng te timplu, wey ware duma ne eggimuwen dan su aldew wey marusilem ne eggimu ma sikandan te himu ran.
\verseNumber{34}Seeye ka me pangulu te pamilya te me Libita ne nalista te listaan te kabuhalan dan. Diye sikandan mig-ugpe te Hirusalim.

\BibleSectionHeading{Ka kaap-apuan wey kabuhalan ni Hari Saul}
\BibleSectionCrossReference{(1 Kru. 8:29-38)}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{35}Ne diye mig-ugpe si Hiil te impasasindeg din ne siyudad ne iyan ka Gibyun. Iyan din asawa si Maaka.
\verseNumber{36}Ne ka anak din ne me lukes ne puun te panganey taman te igkalitan, iyan si Abdun, si Sur, si Kis, si Baal, si Nir, si Nadab,
\verseNumber{37}si Gidur, si Ahiyu, si Sakariyas, wey si Miklut.
\verseNumber{38}Ne si Miklut ka amey ni Simiya. Ne diye degma sikandan mig-ugpe te Hirusalim ne marani te me karumaan dan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{39}Ne si Nir ka amey ni Kis, wey si Kis ka amey ni Saul. Ne si Saul ka amey ni Diyunatan, ni Malkisuwa, ni Abinadab, wey ni Isbaal.
\verseNumber{40}Ne ka anak ni Diyunatan ne lukes iyan si Mirib-Baal, ne amey ni Mikiyas.
\verseNumber{41}Ne ka anak ni Mika ne me lukes iyan si Pitun, si Milik, si Tariya, wey si Ahas.
\verseNumber{42}Ne si Ahas ka amey ni Hara, wey si Hara ka amey ni Alimit, ni Asmabit, wey ni Simri. Ne si Simri ka amey ni Musa.
\verseNumber{43}Ne si Musa ka amey ni Binayas, wey si Binayas ka amey ni Ripayas, wey si Ripayas ka amey ni Ilisa, wey si Ilisa ka amey ni Asil.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{44}Ne si Asil due hen‑em ne anak ne me lukes ne iyan si Asrikam, si Bukiru, si Ismail, si Sariyas, si Ubadiya, wey si Hanan. Seeye ka anak ni Asil ne me lukes.

\BibleSectionHeading{Ka pegpatey ni Hari Saul wey te me anak din}
\BibleSectionCrossReference{(1 Sam. 31:1-13)}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{10}Ne migpahiggireey ka me Pilistihanen wey me matig-Israil diye te bubungan te Gilbuwa. Ne masulug ka migpatey ne me matig-Israil diye wey nenakapallahuy ka duma kandan.
\verseNumber{2}Impatamtamanan lupuha te me Pilistihanen si Saul wey ka anak din ne me lukes wey neyimatayan dan ka anak din ne si Diyunatan, si Abinadab, wey si Malkisuwa.
\verseNumber{3}Masumpit ka gira enni Saul wey nakita sikandin te me talagpane. Ne dutu, impepane dan e sikandin wey napalian sikandin.
\verseNumber{4}Ingkahiyan ni Saul ka talag-uyan te panganiban din, “Hulabuta nu ka kampilan nu wey himatayi a nikeykew, su kema ke iyan egpekeyimatey keddi sika se me etew ne malindit.\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{10:4 }Te Hibruwanen: ware natulii.} Ne puun due, egngingisiyan ad nikandan.” Piru naaldek ka talag-uyan te panganiban din wey ware din seeye himuwa, sikan naa ka ingkuwe e ni Saul ka kampilan din wey inteen din e diye te tane, wey migpahumpepeled e sikandin dutu.
\verseNumber{5}Te pegkakita te talag-uyan te panganiban te migpatey e si Saul, inteen din e degma diye te tane ka kampilan din wey migpahumpepeled e degma sikandin, wey migpatey e degma.
\verseNumber{6}Purisu migpatey si Saul wey ka tatelu ne anak din ne me lukes ne iyan egpuunan ne nataman ka kabuhalan din.
\verseNumber{7}Te pegkarineg te seeye se me matig-Israil ne diye te bangalug ne namallahuy e ka sundalu wey napatey e si Saul wey ka me anak din, in-engkeran dan e ka me lungsud dan, wey migpamallahuy e degma sikandan. Ne migmanlepew e ka me Pilistihanen wey iyan e mig-ugpe diye.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}Te seup ne aldew, te peggendiye te me Pilistihanen te bubungan te Gilbuwa eyew te pegpanguwa te me kasangkapan te nenapatey, nakita ran diye si Saul wey ka me anak din ne me lukes ne migpatey e.
\verseNumber{9}Ne inluungan dan e si Saul wey intempug dan e ka ulu rin wey impanguwa ran e ka me panganiban din. Ne migsuhu sikandan te me etew diye te intiru ne tane te me Pilistihanen eyew te pegpanengneng te meupiya ne panugtulen diye te timplu te me diyus-diyus dan wey diye te me etew.
\verseNumber{10}Ne intahu dan ka panganiban din diye te timplu te me manama ran wey insanggat dan ka ulu rin diye te timplu ni Dagun.
\verseNumber{11}Te pegkarineg te me matig-Habis-Gilyad te langun ne inggimu te me Pilistihanen ki Saul,
\verseNumber{12}nangipanew e ka langun ne bahani wey ingkuwa ran e ka lawa ni Saul wey lawa te me anak din wey in-uyan dan e diye te Habis. Ne inlebeng dan e ka me tul‑an\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{10:12 }Tul‑an naan de enni Saul wey te me anak din ne me lukes ka nakalebeng su insilaban ma ka lawa ran te matig-Gilyad.} diye te lebut te dakel ne kayu wey ware migkeen sikandan taman te pitu ne aldew.
\verseNumber{13}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{10:13: a }1Sam 13:8-14; 15:1-24; \BibleCrossReferenceAnchor{b }Lib 19:31; 20:6; 1Sam 28:7-8.}Migpatey si Saul tenged te pegkamasinupaken din. Ware sikandin migtuman te me paney-paney te Magbebaye ne Manama. Nasi sikandin migpanginginse te manenagne,
\verseNumber{14}wey ware diye te Magbebaye ne Manama. Purisu impeyimatayan sikandin te Magbebaye ne Manama wey imbehey e ka migharian din diye te ki Dabid ne anak ni Hisi.

\BibleSectionHeading{Ka pegkeyimu ni Dabid ne Hari}
\BibleSectionCrossReference{(2 Sam. 5:1-10)}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{11}Ne miggendiye ki Dabid diye te Hibrun ka langun ne matig-Israil wey migkahi, “Amana key pad iya nikeykew ne karumaan.
\verseNumber{2}Te miglihad ne me timpu, minsan te si Saul pad ka Hari, sikeykew e ka migpangulu te Israil te pegpakiggira. Ne ingkahiyan ka te Magbebaye ne Manama nu, ‘Sikeykew ka egtanggu\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{11:2 }Te Hibruwanen: talagtanggu te me karniru.} te keet-etawan ku ne me Israilita wey egkeyimu ka ne pangulu ran.’ ”
\verseNumber{3}Purisu te pegginguma te langun ne igbuyag te Israil diye te Hibrun, miggimu e si Dabid te kasabutan duma kandan, diye te tangkaan te Magbebaye ne Manama. Ne in-alam dan si Dabid isip Hari te Israil, sumale te insaad te Magbebaye ne Manama pinaahi ki Samwil.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{4}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{11:4: }Huswi 15:63; Tal 1:21.}Ne inlusuran ni Dabid duma te langun ne sundalu te Israil, ka Hirusalim ne egngaranan pad te Hibus, wey me Hibusihanen pad ka nangugpe.
\verseNumber{5-6}Ne migkahiyan si Dabid te me Hibusihanen, “Kene kew egpakaseled kayi.” Ne ingkahiyan ni Dabid ka me etew rin, “Hentew seeye se hun‑a ne egpakalusud te me Hibusihanen, eggimuwen ku ne pangulu te me sundalu.” Ne si Huwab ne anak ni Siruya ka hun‑a ne miglusud, ne neyimu iya sikandin ne pangulu. Purisu naahew iya enni Dabid ka malig‑en ne inged ne Hirusalim,\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{11:5-6 }Te Hibruwanen: Siyun. Sabeka seini te me ngaran te Hirusalim.} ne nataman ingngaranan e seini te Siyudad ni Dabid
\verseNumber{7}su diye mig-ugpe si Dabid te sika ne inged ne malig‑en.
\verseNumber{8}Ne imparakelan din pad ka siyudad puun diye te imbunelan te tane\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{11:8 }Te Hibruwanen: Milu.} taman te nakalingut ne me inged, wey si Huwab degma ka mig-ayad-ayad te duma ne baad te siyudad.
\verseNumber{9}Ne nanasnasian pad ka karesen ni Dabid su migduma ma kandin ka Amana ne Maresen ne Magbebaye.

\BibleSectionHeading{Ka me bahani ni Dabid}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{10}Seini ka me pangulu te me bahani ni Dabid. Sikandan wey ka langun ne matig-Israil ka migbulig kandin ne egkeyimu ne Hari sumale te insaad te Magbebaye ne Manama.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{11}Seini ka listaan te me bahani: si Hisbaam ne Hakmunihanen iyan ka pangulu te tatelu ne me bahani. Nakapatey sikandin te tatelu ne gatus (300) ne me bahani pinaahi te deldeg te sabeka re ne gira.
\verseNumber{12}Ne iyan igkarangeb si Iliyasar ne anak ni Dudu ne Ahuwahanen. Sabeka si Iliyasar te tatelu ne me bahani.
\verseNumber{13}Migduma sikandin ki Dabid diye te Pisdumin taheed te miglibulung diye ka me Pilistihanen eyew te pegpakiggira. Ne diye sikandan migpahiggireey te due kamet ne neempet te sibada. Ne nenakapallahuy ka me matig-Israil,
\verseNumber{14}piru ware mule mig-awe si Iliyasar wey si Dabid diye te taliware te kamet wey natalu ran iya ka me Pilistihanen. Impepanalu sikandan te Magbebaye ne Manama.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{15}Sabeka ne aldew, miggendiye ki Dabid diye te sulung te Adulam ka tatelu ne sundalu rin. Seini se tatelu nalagkes te Tatelu ne Pulu ne me mabbulut ne sundalu rin. Te seeye ne timpu migkekampu ka me sundalu te me Pilistihanen diye te Bangalug te Ripaim,
\verseNumber{16}wey te Bitlihim. Ne si Dabid diye te malig‑en ne inged din.
\verseNumber{17}Ne nammaraan si Dabid wey migkahi, “Meupiya ubag perem ke due sabeka ne egsakug te weyig diye te belun ne marani te gumawan te Bitlihim, eyew eg-inumen ku!”
\verseNumber{18}Sikan naa ka miggeles-heles miggendiye ka tatelu ne bahani te kampu te Pilistihanen wey migsakug te weyig diye te belun ne marani te gumawan te Bitlihim. Ne in-uyan dan e ka weyig diye ki Dabid piru ware din seini inuma. Nasi din seini itisa diye te tangkaan te Magbebaye ne Manama isip halad.
\verseNumber{19}Ne migkahi sikandin, “Manama, kene ku iya seini eg-inumen. Su ke eg-inumen ku seini, iling de te in-inum ku ka langesa te me etew ne ware mig-ulung-ulung ne migsakug te weyig.” Purisu, ware din seeye inuma. Seeye ka inggimu te tatelu ne bahani.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{20}Ne si Abisay ne suled ni Huwab ka pangulu te Tatelu ne Pulu ne me bahani. Nakapatey sikandin te tatelu ne gatus (300) ne etew ne iyan din inggamit ka deldeg din, wey migbantug degma sikandin iling te tatelu ne me bahani.
\verseNumber{21}Sikandin ka amana ne mabantug te Tatelu ne Pulu wey neyimu sikandin ne pangulu ran, piru ware sikandin nakalagkes te seeye se tatelu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{22}Ne duen pad man‑e mabulut ne etew ne si Binayas ne matig-Kabsiil ne anak ni Huyada. Masulug ka neyimu rin ne mabantug ne himu. Nakapatey sikandin te daruwa ne mabbantug ne me bahani ne matig-Muwab. Te timpu te tingmaagsil, migseled sikandin diye te lungag wey nekeyimatey man‑e sikandin te liyun.
\verseNumber{23}Ne nakapatey pad man‑e sikandin te Ihiptuhanen ne pitu wey tenge ne palapala se kalayat. Miggehen-gen ka Ihiptuhanen te kalawit ne mabehat wey makepal. Piru migparani mule si Binayas ne mig-uyan de te tuked, wey in-ahew rin e ka kalawit te Ihiptuhanen, wey in-uney rin himatayi te kalawit din ded.
\verseNumber{24}Seeye ka inggimu ni Binayas ne anak ni Huyada. Ne neyimu e sikandin ne iling kabantug te tatelu ne me bahani.
\verseNumber{25}Sikandin ka subla ne mabantug du te Tatelu ne Pulu ne me duma rin, piru ware sikandin nakalagkes kandan. Ne inggimu sikandin ni Dabid ne pangulu te me talagbantey rin.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{26}Ne seini ka duma ne me bahani:
\BibleParagraphStyleLI
si Asahil ne suled ni Huwab,
\BibleParagraphStyleLI
si Ilhanan ne anak ni Dudu ne matig-Bitlihim,
\BibleParagraphStyleLI
\verseNumber{27}si Samut ne matig-Harud,
\BibleParagraphStyleLI
si Hilis ne matig-Pilun,
\BibleParagraphStyleLI
\verseNumber{28}si Ira ne anak ni Ikkis ne matig-Tikuwa,
\BibleParagraphStyleLI
si Abisir ne matig-Anatut,
\BibleParagraphStyleLI
\verseNumber{29}si Sibikay ne matig-Husa,
\BibleParagraphStyleLI
si Ilay ne matig-Ahu,
\BibleParagraphStyleLI
\verseNumber{30}si Maharay ne matig-Nitupa,
\BibleParagraphStyleLI
si Hilid ne anak ni Baana ne matig-Nitupa,
\BibleParagraphStyleLI
\verseNumber{31}si Itay ne anak ni Ribay ne matig-Gibiya, ne sakup te kabuhalan ni Binhamin,
\BibleParagraphStyleLI
si Binayas ne matig-Piratun,
\BibleParagraphStyleLI
\verseNumber{32}si Huray ne mig-ugpe diye te marani te me bangalug te Gaas,
\BibleParagraphStyleLI
si Abil ne matig-Arba,
\BibleParagraphStyleLI
\verseNumber{33}si Asmabit ne matig-Baharum,
\BibleParagraphStyleLI
si Iliyaba ne matig-Saalbun,
\BibleParagraphStyleLI
\verseNumber{34}si Hasim ne matig-Gisun,
\BibleParagraphStyleLI
si Diyunatan ne anak ni Sagi ne matig-Harar,
\BibleParagraphStyleLI
\verseNumber{35}si Ahiyam ne anak ni Sakar ne matig-Harar,
\BibleParagraphStyleLI
si Ilipal ne anak ni Ur,
\BibleParagraphStyleLI
\verseNumber{36}si Hipir ne matig-Misira,
\BibleParagraphStyleLI
si Ahiyas ne matig-Pilun,
\BibleParagraphStyleLI
\verseNumber{37}si Hisru ne matig-Karmil,
\BibleParagraphStyleLI
si Naaray ne anak ni Isbay,
\BibleParagraphStyleLI
\verseNumber{38}si Huwil ne suled ni Natan,
\BibleParagraphStyleLI
si Mibhar ne anak ni Hagri,
\BibleParagraphStyleLI
\verseNumber{39}si Silik ne matig-Amun,
\BibleParagraphStyleLI
si Naaray ne matig-Biirut ne talag-uyan te panganiban ni Huwab ne anak ni Siruya,
\BibleParagraphStyleLI
\verseNumber{40}si Ira wey si Garib ne matig-Hatir,
\BibleParagraphStyleLI
\verseNumber{41}si Uriyas ne Hitihanen,
\BibleParagraphStyleLI
si Sabad ne anak ni Alay,
\BibleParagraphStyleLI
\verseNumber{42}si Adina ne anak ni Sisa ne pangulu te kabuhalan ni Rubin ne due Tatelu ne Pulu ne me sakup,
\BibleParagraphStyleLI
\verseNumber{43}si Hanan ne anak ni Maaka,
\BibleParagraphStyleLI
si Husapat ne matig-Mitan,
\BibleParagraphStyleLI
\verseNumber{44}si Usiyas ne matig-Astarut,
\BibleParagraphStyleLI
si Sama wey si Hiil ne me anak ni Hutam ne matig-Aruwir,
\BibleParagraphStyleLI
\verseNumber{45}si Hidiyail wey si Huha ne me anak ni Simri ne matig-Tis,
\BibleParagraphStyleLI
\verseNumber{46}si Iliil ne matig-Mahaba,
\BibleParagraphStyleLI
si Hiribay wey si Husabiyas ne me anak ni Ilnaim,
\BibleParagraphStyleLI
si Itma ne matig-Muwab,
\BibleParagraphStyleLI
\verseNumber{47}si Iliil,
\BibleParagraphStyleLI
si Ubid wey si Hasil ne matig-Masuba.

\BibleSectionHeading{Ka me bahani ne migduma ki Dabid}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{12}Ne seini ka me etew ne miggendiye ki Dabid diye te Siklag te timpu ne miggeles-heles sikandin ki Saul ne anak ni Kis. Sikandan ka duma te me bahani ne migbulig ki Dabid te pegpakiggira.
\verseNumber{2}Neelin sikandan ne due me pane wey mangngateu sikandan ne egpane te kawanan wey ke gibang naa ne belad. Me karumaan sikandan ni Saul ne me kabuhalan ni Binhamin.
\verseNumber{3}Ne iyan dan me pangulu si Ahisir wey si Huwas, ne me anak ni Sama ne matig-Gibiya.
\BibleParagraphStyleP
Ne seini ka me sundalu:
\BibleParagraphStyleLI
si Hisil wey si Pilit ne me anak ni Asmabit,
\BibleParagraphStyleLI
si Biraka, si Dihu ne me matig-Anatut,
\BibleParagraphStyleLI
\verseNumber{4}si Ismayas ne matig-Gibyun ne mabantug ne bahani wey pangulu te Tatelu ne Pulu,
\BibleParagraphStyleLI
si Hirimiyas, si Diyahasil, si Diyuhanan, wey si Husabad ne matig-Gidira,
\BibleParagraphStyleLI
\verseNumber{5}si Ilusay, si Hirimut, si Biyaliya, si Simariyas, wey si Sapatiyas ne matig-Harup,
\BibleParagraphStyleLI
\verseNumber{6}si Ilkana, si Isiyas, si Asaril, si Huwisir, wey si Hisbaam ne me kabuhalan ni Kura,
\BibleParagraphStyleLI
\verseNumber{7}si Huwila wey si Sibadiyas ne me anak ni Hiruham ne matig-Gidur.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}Ne ka duma ne me kabuhalan ni Gad, migduma degma ki Dabid diye te malig‑en ne inged ne helesanan din diye te disirtu. Me bahani sikandan wey nenabbasbas te pegpakiggira wey egkengateu sikandan ne eggamit te kalasag wey deldeg. Me mabbulut sikandan iling te liyun, wey iling kaagsik-agsik te usa diye te me bubungan.
\verseNumber{9}Si Isir ka pangulu ran, si Ubadiya ka ikarangeb, wey si Iliyab ka igkatatelu,
\verseNumber{10}si Mismana ka igkeep‑at, wey si Hirimiyas ka igkalalimma,
\verseNumber{11}si Atay ka igkeen‑em, si Iliil ka igkapitu,
\verseNumber{12}si Diyuhanan ka igkawalu, si Ilsabad ka igkasiyam,
\verseNumber{13}si Hirimiyas ka igkasapulu, wey si Makbanay ka igkasapulu wey sabeka.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{14}Sikandan ka me kabuhalan ni Gad ne me upisyal te me sundalu. Sabeka ne gatus (100) de ne sundalu ka egkapanguluwan te kene amana ne mabantug wey sabeka ne libu (1,000) ka egkapanguluwan te amana ne mabantug.
\verseNumber{15}Sikandan ka miglapas te Hurdan te an-anayan ne bulan te migbaggiyu seini, wey impandeldel ran ka nangugpe diye te me bangalug ne diye te igsile wey diye te iglineb.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{16}Ne due duma ne me kabuhalan ni Binhamin wey ni Huda ne miggendiye ki Dabid diye te malig‑en ne inged din.
\verseNumber{17}Ne miglihawang si Dabid ka egsinug-ung kandan wey ingkahiyan din sikandan, “Ke miggendini kew eyew egbulig keddi isip alukuy, andam a ne egpakigsabeka kaniyu. Piru ke miggendini kew eyew te peg-akal, minsan ke ware sale ku, ka Manama te kaap-apuan ta ka nakakita kayi wey eggukum kaniyu.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{18}Piru in-umaan te Panisingan te Manama si Amasay ne pangulu te Tatelu ne Pulu ne me bahani, wey migkahi,
\BibleParagraphStyleQ
“Sikeykew ka kamuney kanami,
\BibleParagraphStyleQQ
He Dabid!
\BibleParagraphStyleQ
Lapig key nikeykew,
\BibleParagraphStyleQQ
He anak ni Hisi!
\BibleParagraphStyleQ
Eglampus ka perem!
\BibleParagraphStyleQ
Eglampus perem ka migbulig keykew!
\BibleParagraphStyleQ
Su egbulig ma keykew ka Manama nu!”
\BibleParagraphStyleM
Purisu indawat sikandan ni Dabid wey inggimu rin e ne me upisyal te me sundalu rin.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{19}Due degma duma ne me etew ne egpuun te kabuhalan ni Manasis ne migduma ki Dabid te pegduma rin te me Pilistihanen eyew egpakiggira ki Saul. Piru ware nakapabulus si Dabid ne egduma kandan su ware ma migsuhut ka me Pilistihanen ne egduma sikandin kandan wey ka me etew rin, su naaldek sikandan ne ke ma ke eglapig ded si Dabid te ahalen din ne si Saul. Purisu pegkapenga te Pilistihanen te pegpasabutey, impeuli dan e si Dabid diye te Siklag.
\verseNumber{20}Ne seini ka me etew ne egpuun te kabuhalan ni Manasis ne miglapig ki Dabid te peggendiye din te Siklag: si Adna, si Husabad, si Hidiyail, si Maykil, si Husabad, si Ilihu, wey si Silitay. Ne ka tagse sabeka kandan migpangulu te tigsenge-libu ne me sundalu te kabuhalan ni Manasis.
\verseNumber{21}Migbulig sikandan ki Dabid te egsukul te me kuntere ne egmanlusud, su me bahani ma sikandan wey me pangulu te me sundalu.
\verseNumber{22}Ne aldew-aldew ka me etew ne egmangendiye ki Dabid eyew eglapig kandin, taman te migmasalig e amana ka me sundalu rin.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{23}Seini ka kasuluhan te me sundalu ne miggendiye ki Dabid diye te Hibrun eyew igbehey kandin ka migharian ni Saul sumale te insaad te Magbebaye ne Manama:
\BibleParagraphStyleLI
\verseNumber{24}Puun te kabuhalan ni Huda: due hen‑em ne libu wey walu ne gatus (6,800) ne me sundalu ne nasangkap te me kalasag wey me deldeg.
\BibleParagraphStyleLI
\verseNumber{25}Puun te kabuhalan ni Simyun: due pitu ne libu wey sabeka ne gatus (7,100) ne me sundalu.
\BibleParagraphStyleLI
\verseNumber{26}Puun te kabuhalan ni Libi: due hep‑at ne libu wey hen‑em ne gatus (4,600) ne me sundalu,
\BibleParagraphStyleLI
\verseNumber{27}lagkes e kayi ka pangulu te pamilya ni Aarun ne si Hihuyada ne due tatelu ne libu wey pitu ne gatus (3,700) ne sakup,
\BibleParagraphStyleLI
\verseNumber{28}wey si Saduk ne sabeka ne kanakan ne bahani, duma te daruwa ne pulu wey daruwa (22) ne me upisyal ne egpuun te pamilya rin.
\BibleParagraphStyleLI
\verseNumber{29}Puun te kabuhalan ni Binhamin ne me karumaan ni Saul: due tatelu ne libu (3,000) ne me bahani. Ne ka kasuluhan kandan ware mig-engked ki Saul taman te seeye ne timpu.
\BibleParagraphStyleLI
\verseNumber{30}Puun te kabuhalan ni Ipraim: due daruwa ne pulu ne libu wey walu ne gatus (20,800) ne me sundalu ne me talahuren amana te pamilya ran.
\BibleParagraphStyleLI
\verseNumber{31}Puun te katenge te kabuhalan ni Husi ne iyan ka me kabuhalan ni Manasis: due sapulu wey walu ne libu (18,000) ne me sundalu ne naalam ne eggendiye ki Dabid eyew eggimu kandin ne Hari.
\BibleParagraphStyleLI
\verseNumber{32}Puun te kabuhalan ni Isakar: due daruwa ne gatus (200) ne me pangulu ne egpakasabut te me palinneu te timpu wey ke nekey ka eleg ne eggimuwen te Israil. Sikandan ka migmandu te me karumaan dan.
\BibleParagraphStyleLI
\verseNumber{33}Puun te kabuhalan ni Sabulun: due lalimma ne pulu ne libu (50,000) ne me bahani ne andam ne egmambubunu, ne nasangkap te langun ne klasi te me panganiban wey andam ne eg-unung ki Dabid.
\BibleParagraphStyleLI
\verseNumber{34}Puun te kabuhalan ni Naptali: due sabeka ne libu (1,000) ne upisyal wey tatelu ne pulu wey pitu ne libu (37,000) ne me sundalu ne nasangkap te me kalasag wey me deldeg.
\BibleParagraphStyleLI
\verseNumber{35}Puun te kabuhalan ni Dan: due daruwa ne pulu wey walu ne libu wey hen‑em ne gatus (28,600) ne me bahani ne andam ne egmambubunu.
\BibleParagraphStyleLI
\verseNumber{36}Puun te kabuhalan ni Asir: due hep‑at ne pulu ne libu (40,000) ne nenabbasbas ne me sundalu ne andam ne egmambubunu.
\BibleParagraphStyleLI
\verseNumber{37}Puun te talipag te Hurdan, te me kabuhalan ni Rubin, ni Gad, wey te katenge te kabuhalan ni Manasis: due sabeka ne gatus wey daruwa ne pulu ne libu (120,000) ne etew ne nasangkap te langun ne klasi te me panganiban.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{38}Ka sika langun ne sundalu ne andam ne egpakiggira, nangendiye ki Dabid diye te Hibrun eyew eggimu kandin ne Hari te intiru ne Israil. Ne migsabeka degma ka duma ne keet-etawan te Israil eyew eggimuwen dan si Dabid ne Hari.
\verseNumber{39}Ne seled te tatelu ne aldew duma ran si Dabid te nangekeen wey nangiinum su in-andaman ma sikandan te me karumaan dan.
\verseNumber{40}Ne ka me karumaan dan degma diye te maddiyu ne inged te Isakar, te Sabulun, wey te Naptali, nanginguma ne nanguyan te egkengakeen ne immandulan te me asnu, kamil, me mula,\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{12:40 }Sabeka seini ne ayam ne anak te lukes ne asnu wey beyan ne kudde.} wey baka. Dakel amana ka impamehey ne harina, egkengakeen ne inggimu puun te behas te iggira ne indampil, binu, mentika, me baka, wey karniru. Nahale amana ka langun ne matig-Israil.

\BibleSectionHeading{Ka peg-uyan te Tahuanan te Kasabutan}
\BibleSectionCrossReference{(2 Sam. 6:1-11)}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{13}Ne migpanginginse si Dabid diye te me kumandir te linibu wey te ginatus ne me sundalu rin, wey te langun ne pangulu te Israil.
\verseNumber{2}Ne ingkahiyan ni Dabid ka langun ne keet-etawan te Israil ne nalibulung, “Ke eg-uyun kew wey ke igkeupii te Magbebaye ne Manama ta, egpeendiniyen ka me karumaan ta ne me matig-Israil ne diye te intiru ne tane te Israil duma te me talagpanubad wey te me Libita ne duma ran te nangugpe diye te me lungsud dan ne due me panabtaban.
\verseNumber{3}Ne igpalibed ta kayi ka Tahuanan te Kasabutan te Manama su ware ma seini nasagman te timpu ni Saul.”
\verseNumber{4}Ne mig-uyun ka langun te seini ne eggimuwen tenged su nakamaan-maan sikandan ne eleg seeye.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{5}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{13:5: }1Sam 7:1-2.}Sikan naa, inlibulung ni Dabid ka langun ne me matig-Israil, puun te weyig te Sihur ne diye te marani te Ihiptu taman te Bayaanan te Hamat eyew eg-angey te Tahuanan te Kasabutan te Manama ne diye te lungsud te Kiryat-Hiyarim.
\verseNumber{6}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{13:6: }Iks 25:22.}Ne si Dabid wey ka masulug ne me matig-Israil, miggendiye te Baala ne egngaranan ded te Kiryat-Hiyarim ne sakup te Huda eyew eg-angey te Tahuanan te Kasabutan te Manama ne ingngaranan te ngaran te Magbebaye ne Manama ne migpinnuu diye te elat-elat te me kirubin.\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{13:6 }Ka kirubin, sabeka ne klasi te panalihan ne egpekeiling te mananap ne due pakpak wey belad.}
\verseNumber{7}Indulan dan te iyam ne kerumata ka Tahuanan te Kasabutan te Manama puun te baley ni Abinadab. Ne si Usa wey Ahiyu ka mig-inahak te kerumata ne impahanuy te me baka.
\verseNumber{8}Ne miggale-gale diye te tangkaan te Magbebaye ne Manama si Dabid wey ka langun ne matig-Israil taman te egkeyimu ran pinaahi te me ulahingen, me lira, me alpa, me tambur, me kastanyita, wey me putew ne basalan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{9}Te pegginguma ran diye te inged ne diekanan ni Kidun, inggen-genan ni Usa ka Tahuanan te Kasabutan tenged su nasaligkat ka me baka.
\verseNumber{10}Tenged dutu, nabelu amana ki Usa ka Magbebaye ne Manama tenged su inggen-genan din ka Tahuanan te Kasabutan, purisu inggimatayan e sikandin te Manama.
\verseNumber{11}Ne nabelu si Dabid te inlegparan te Magbebaye ne Manama si Usa. Sikan naa ka ingngaranan ka seeye ne inged te Piris-Usa\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{13:11 }Te Hibruwanen: “Pegdereet ki Usa” ka igpasabut te lalag ne “Piris-Usa”.} taman kuntee.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{12}Ne naaldek si Dabid te Magbebaye ne Manama te seeye ne aldew wey migkahi sikandin, “Egmenuwen ku naan e te eg-uyan diye te siyudad ku ka Tahuanan te Kasabutan te Manama?”
\verseNumber{13}Purisu warad uyana ni Dabid ka Tahuanan te Kasabutan diye te siyudad din. Sikan naa ka diyad e seini uyana te baley ni Ubid-Idum ne matig-Gat.
\verseNumber{14}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{13:14: }1Kru 26:4-5.}Ne diye nakatetahu te baley ni Ubid-Idum ka Tahuanan te Kasabutan te Manama te tatelu ne bulan. Ne impanalanginan te Magbebaye ne Manama ka pamilya ni Ubid-Idum wey ka langun ne kandin.

\BibleSectionHeading{Ka me himu ni Dabid diye te Hirusalim}
\BibleSectionCrossReference{(2 Sam. 2:11-16)}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{14}Ne migsuhu ka Hari te Tiru ne si Hiram te me suluhuanen peendiye ki Dabid, wey migpeuyan te me kayu ne sidar, me talagperi te batu, wey me talagbebaley eyew eggimu te palasyu ni Dabid.
\verseNumber{2}Ne nanengnengan ni Dabid ne ka Magbebaye ne Manama ka miggimu kandin ne Hari te Israil wey ka amana migpanalangin te migharian din para te keupianan te keet-etawan din ne me matig-Israil.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{3}Ne migpangasawa pad si Dabid te masulug ne me malitan diye te Hirusalim, wey migmasalig pad ka me lukes wey me malitan ne me anak din.
\verseNumber{4}Seini ka me ngaran te me anak ni Dabid ne neetew diye te Hirusalim: si Samuwa, si Subab, si Natan, si Sulumun,
\verseNumber{5}si Ibhar, si Ilisuwa, si Ilpilit,
\verseNumber{6}si Nuga, si Nipig, si Hapiya,
\verseNumber{7}si Ilisama, si Biilyada, wey ka lein ne Ilipilit.

\BibleSectionHeading{Ka pegkatalu te me Pilistihanen}
\BibleSectionCrossReference{(2 Sam. 5:17-25)}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}Te pegkanengnengi te me Pilistihanen ne si Dabid e ka naalam ne Hari te Israil, nanakereg e sikandan langun eyew egdakep kandin. Piru nanengnengan seeye ni Dabid, wey insinug-ung din sikandan te egpakiggira.
\verseNumber{9}Ne miggingume e ka me Pilistihanen wey miglusuran dan e ka Bangalug te Ripaim.
\verseNumber{10}Purisu mig-inse si Dabid te Magbebaye ne Manama, “Eglusuran ku naa ka me Pilistihanen? Igpareeg nu naa sikandan keddi?”
\BibleParagraphStyleP
Ne migtabak ka Magbebaye ne Manama, “Uya, hipanew kad su igpareeg ku iya sikandan keykew.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{11}Purisu miggendiyaan e enni Dabid ka me Pilistihanen diye te Baal-Pirasim\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{14:11 }Ka ngaran ne Baal-Pirasim, iyan igpasabut te Hibruwanen se “Magbebaye ne Manama te pegkabusi-si”.} wey natalu ran sikandan diye. Ne migkahi si Dabid, “Imparereetan keddi te Magbebaye ne Manama ka me kuntere ku iling te nabusaye ne weyig.” Sikan naa ka ingngaranan seeye ne inged te Baal-Pirasim.
\verseNumber{12}Ne neengkeran e te me Pilistihanen ka me diyus-diyus dan diye wey impepanilaban e seeye ni Dabid.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{13}Ne nataman, miglusud e man‑e mig-abey ka me Pilistihanen, diye te Bangalug te Ripaim.
\verseNumber{14}Ne mig-abey e man‑e mig-inse si Dabid te Manama wey migtabak ka Manama, “Kene niyu sikandan sinug-unga te eglusud, ke kene, linguti niyu sikandan wey diye niyu sikandan lusuri te egkatangkaan te me kayu ne balsamu.
\verseNumber{15}Emun ke egkarineg niyu ka egwekes-wekes diye te uud te me kayu ne balsamu, lusud kew naan e su sika ka ilaan ne miggun‑a a kaniyu ka egdereet te me Pilistihanen.”
\verseNumber{16}Purisu intuman ni Dabid ka insuhu te Manama kandin wey impangimatayan dan ka me Pilistihanen puun te Giba taman te Gisir.
\verseNumber{17}Purisu nekeempet te minsan hendei ne inged ka kabantug ni Dabid, wey inggimu te Magbebaye ne Manama ne egkaaldek kandin ka langun ne nasud.

\BibleSectionHeading{Ka peg-uyan te Tahuanan te Kasabutan}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{15}Ne migpabebaley si Dabid te masulug diye te siyudad din. Ne mig-andam sikandin te egtahuan te Tahuanan te Kasabutan te Manama, wey inggimuwan din seini te balungbalung.
\verseNumber{2}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{15:2: }Diy 10:8.}Ne migsuhu sikandin ne keilangan ne ka me Libita re ka eg-uyan te Tahuanan te Kasabutan te Manama, su sikandan ma ka in-alam te Magbebaye ne Manama ne eg-uyan kayi, wey ka egpamakey kandin te ware egtamanan.
\verseNumber{3}Ne impalibulung ni Dabid diye te Hirusalim ka langun ne keet-etawan te Israil eyew eg-uyan te Tahuanan te Kasabutan te Manama diye te in-andam din ne egtahuan kayi.
\verseNumber{4}Ne impeumew degma ni Dabid ka me talagpanubad wey ka me Libita.
\verseNumber{5}Ne due 120 ne etew ne egpuun te karumaan ni Kuhat ne impanguluwan ni Uril.
\verseNumber{6}Ne due 220 ne etew ne egpuun te karumaan ni Mirari ne impanguluwan ni Asayas.
\verseNumber{7}Ne due 130 ne etew ne egpuun te karumaan ni Girsum ne impanguluwan ni Huwil.
\verseNumber{8}Ne due daruwa ne gatus (200) ne etew ne egpuun te karumaan ni Ilisapan ne impanguluwan ni Simaya.
\verseNumber{9}Ne due walu ne pulu (80) ne etew ne egpuun te karumaan ni Hibrun ne impanguluwan ni Ilil.
\verseNumber{10}Ne due 112 ne etew ne egpuun te karumaan ni Usil ne impanguluwan ni Aminadab.
\verseNumber{11}Ne impeumew ni Dabid ka me talagpanubad ne si Saduk, si Abiyatar, wey ka me Libita ne si Uril, si Asiyas, si Huwil, si Simaya, si Ilil, wey si Aminadab.
\verseNumber{12}Ne ingkahiyan din sikandan, “Me pangulu te me pamilya te me Libita, keilangan ne egmatulus kew te pegkeetew niyu wey ka langun ne duma niyu ne me Libita, eyew eg-uyan te Tahuanan te Kasabutan te Magbebaye, ka Manama te Israil, diye te in-andam ku ne egtahuan kayi.
\verseNumber{13}Te an-anayan ne timpu kene ne sikaniyu ka mig-uyan te Tahuanan te Kasabutan, sikan naa ka inlegparan ki te Magbebaye ne Manama ta su ware ki ma mig-inse kandin te eleg ne paahi te peg-uyan kayi.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{14}Purisu immatulus te me talagpanubad wey te me Libita ka pegkeetew ran eyew egkeuyan dan ka Tahuanan te Kasabutan te Manama te Israil.
\verseNumber{15}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{15:15: }Iks 25:14.}Ne inyayungan te me Libita ka Tahuanan te Kasabutan te Manama, sumale te insuhu te Magbebaye ki Muwisis.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{16}Ne imbanasalan ni Dabid ka me pangulu te me Libita ne eg-alam te me karumaan dan isip me talag-ulahing ne egbalesan te me lira, me alpa, wey me putew ne basalan.
\verseNumber{17}Purisu in-alam te me Libita si Himan ne anak ni Huwil wey ka karumaan din ne me Libita ne si Asap ne anak ni Birikiyas, wey si Itan ne anak ni Kusiyas ne egpuun te me kabuhalan ni Mirari.
\verseNumber{18}Ne ka naalam ne egbulig kandan iyan ka me karumaan dan ne si Sakariyas, si Hasiil, si Simiramut, si Hihiil, si Uni, si Iliyab, si Binayas, si Maasiyas, si Matatiyas, si Ilipilihu, si Makiniyas, wey ka me talagtameng te gumawan ne si Ubid-Idum wey si Hiil.
\verseNumber{19}Ne ka me mangngulahing ne si Himan, si Asap, wey si Itan ka nenaalam ne talagparahing te putew ne basalan.
\verseNumber{20}Ne si Sakariyas, si Asiil, si Simiramut, si Hihiil, si Uni, si Iliyab, si Maasiyas, wey si Binayas ka nenaalam ne egparahing te me alpa ne mematikang se dahing.
\verseNumber{21}Ne si Matatiyas, si Ilipilihu, si Makiniyas, si Ubid-Idum, si Hiil, wey si Asasiyas ka nenaalam ne egparahing te me lira ne mallepet se dahing.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{22}Ne si Kininiyas ne pangulu te me Libita, iyan talagpanulu ke egmenuwen te eg-ulahing su amana ma sikandin ne egkateu ne eg-ulahing.
\verseNumber{23}Ne si Birikiyas wey si Ilkana, iyan me talagbantey te gumawan te intahuan te Tahuanan te Kasabutan te Manama.
\verseNumber{24}Ne ka me talagpanubad ne si Sibaniyas, si Husapat, si Natanail, si Amasay, si Sakariyas, si Binayas, wey si Ilisir, iyan me talaggiyup te me trumpita diye te tangkaan te Tahuanan te Kasabutan te Manama. Ne si Ubid-Idum wey si Hihiyas pad man‑e ka me talagbantey te gumawan te intahuan te Tahuanan te Kasabutan te Manama.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{25}Purisu si Dabid wey ka me pangulu te Israil wey ka me upisyal te me sundalu, nangendiyad e te baley ni Ubid-Idum ka naggale-gale ne eg-angey te Tahuanan te Kasabutan te Magbebaye.
\verseNumber{26}Ne tenged te imbulihan te Magbebaye ne Manama ka me Libita ne mig-uyan te Tahuanan te Kasabutan te Magbebaye, migpanubad sikandan te pitu ne turu ne baka wey pitu ne lukesan ne karniru.
\verseNumber{27}Ne migsaluub si Dabid te mahal ne hinabel wey iling ded degma ka langun ne Libita ne mig-uyan te Tahuanan te Kasabutan te Manama, ka me mangngulahing, wey si Kininiyas ne pangulu te masulug ne eg-ulahing. Migsaluub man‑e si Dabid te mateles ne kumbale ne egngaranan te ipud.\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{15:27 }Ka ipud iyan ka kumbale ne egpekeiling te sening ne igpagket te Labew ne Talagpanubad diye te kumeng din ke egseled sikandin diye te balungbalung. Due hiket te ipud ne igsampey diye te pamanayen wey igbanggut diye te kumbale te liwaraan te talagpanubad.}
\verseNumber{28}Ne in-uyan te langun ne me matig-Israil ka Tahuanan te Kasabutan te Magbebaye wey migmanguleyi sikandan tenged te kahale, migparahing te eggiyupen ne me sungey, me trumpita, putew ne basalan, wey te meemen ne pegparahing te alpa wey te me lira.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{29}Piru te nekeume e ka Tahuanan te Kasabutan te Magbebaye diye te Siyudad ni Dabid, migpantew te bintana si Mikal ne anak ni Saul ne malitan, wey nakita rin si Hari Dabid ka migsayew-sayew ne nahale-gale, wey inlemetan din te heles de.

\BibleSectionHeading{Intahu ka Tahuanan te Kasabutan}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{16}Ne in-uyan dan ka Tahuanan te Kasabutan te Manama wey intahu dan seini diye te balungbalung ne inggimu ni Dabid para kayi. Ne migpanubad sikandan diye te Manama te egtutungen ne igpanubad, wey te igpanubad para te keupianan.
\verseNumber{2}Te nekeimpus e si Dabid ka migpanubad te egtutungen, wey te igpanubad para te keupianan, impanalanginan din e ka me etew pinaahi te ngaran te Magbebaye ne Manama.
\verseNumber{3}Ne impamehayan din sikandan langun te tigsalimbeka ne paan, ngalap, wey me behas te paras ne indampil.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{4}Ne mig-alam si Dabid te me Libita ne iyan egpamakey diye te tangkaan te Tahuanan te Kasabutan te Manama, eyew egpangananey, egpasalamat, wey egdayan te Magbebaye ne Manama te Israil.
\verseNumber{5}Ne si Asap ka pangulu, wey iyan din talagbulig si Sakariyas. Ne si Hiil, si Simiramut, si Hihiil, si Matatiyas, si Iliyab, si Binayas, si Ubid-Idum, wey si Hiil, iyan me talagparahing te me lira wey me alpa. Si Asap ka talagparahing te putew ne basalan.
\verseNumber{6}Ne ka me talagpanubad ne si Binayas wey si Diyahasil iyan egparahing te me trumpita tagse aldew diye te tangkaan te Tahuanan te Kasabutan te Manama.

\BibleSectionHeading{Ka pegsaye ne ulahingen}
\BibleSectionCrossReference{(Salmu 105:1-15; 96:1-3; 106:1,47-48)}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{7}Te seeye ne aldew, imbehey ni Dabid ki Asap wey te me duma rin ne me Libita seini se ulahingen te pegpasalamat te Magbebaye ne Manama:
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{8}Pasalamati niyu ka Magbebaye ne Manama;
\BibleParagraphStyleQQ
dawita niyu ka ngaran din!
\BibleParagraphStyleQ
Ipanengneng niyu
\BibleParagraphStyleQQ
ka neneyimu rin diye te langun ne keet-etawan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{9}Ulahingi niyu sikandin!
\BibleParagraphStyleQQ
Deyraya niyu sikandin!
\BibleParagraphStyleQ
Ipanengneng niyu ka me kein-inuwan ne me himu rin.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{10}Ipeggasal niyu ka matulus ne ngaran din;
\BibleParagraphStyleQ
egkahale ka pusung te seeye se egparani te Magbebaye ne Manama.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{11}Salig kew te Magbebaye ne Manama
\BibleParagraphStyleQQ
wey te keseg din.
\BibleParagraphStyleQ
Layun kew parani kandin.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{12}Sumsumana niyu ka me mateles ne inggimu rin;
\BibleParagraphStyleQ
ka me kein-inuwan,
\BibleParagraphStyleQQ
wey ka me peggukum ne inlalag din.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{13}He me anak ni Israil ne suluhuanen te Manama;
\BibleParagraphStyleQ
He kabuhalan ni Hakub ne in-alam te Manama.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{14}Sikandin ka Magbebaye ne Manama ta;
\BibleParagraphStyleQ
eggukuman din ka intiru ne kalibutan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{15}Kene sikandin egkalingew te kasabutan din
\BibleParagraphStyleQQ
te ware egtamanan
\BibleParagraphStyleQ
wey te saad din minsan te linibu pad ne kabuhalan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{16}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{16:16: a }Hin 12:7; \BibleCrossReferenceAnchor{b }Hin 26:3.}Ka sika ne kasabutan, inggimu rin duma ki Abraham
\BibleParagraphStyleQQ
wey impahunlibetan din man‑e diye ki Isaak.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{17}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{16:17-18: }Hin 28:13.}Impamalehetan din seini diye ki Hakub isip balaud,
\BibleParagraphStyleQQ
wey isip kasabutan ne ware egtamanan diye te me matig-Israil.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{18}Ingkahiyan din sikandan, “Igbehey ku kaniyu ka tane te Kanaan
\BibleParagraphStyleQQ
isip karatuan ne inggaat ne egkaangken niyu.”
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{19}Te pila-pila pad ka keet-etawan te Manama,
\BibleParagraphStyleQQ
wey te kene pad amana sikandan ne masulug,
\BibleParagraphStyleQQ
wey te kene pad sikandan ne mahinged te Kanaan,
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{20}nalaag-laag sikandan diye te nalein-lein ne me nasud wey te migharian.
\BibleParagraphStyleQQ
\verseNumber{21}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{16:21-22: }Hin 20:3-7.}Ware din tuhuti ne egde-deehen sikandan te minsan hentew.
\BibleParagraphStyleQ
Insaparan din ka me Hari te migkahi,
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{22}“Kene niyu hilabeti ka in-alam ku,
\BibleParagraphStyleQ
wey kene niyu pasakiti ka me prupita ku!”
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{23}He intiru ne kalibutan, ulahingi niyu ka Magbebaye ne Manama.
\BibleParagraphStyleQ
Ipangguhud niyu te langun ne aldew ka pegluwas din kaniyu.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{24}Ipanengneng niyu diye te me nasud ka katelesan din,
\BibleParagraphStyleQ
wey ka me kein-inuwan ne himu rin diye te langun ne me etew!
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{25}Su mabantug ka Magbebaye ne Manama
\BibleParagraphStyleQQ
wey likes ne egdeyrayen.
\BibleParagraphStyleQ
Egkaaldekan sikandin te langun ne me manama.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{26}Su me diyus-diyus de ka langun ne manama te me nasud
\BibleParagraphStyleQ
piru ka Magbebaye ne Manama mule ka miggimu te me langit.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{27}Diye te kandin ka kabantug wey ka karesen;
\BibleParagraphStyleQ
diye te ugpaan din ka kanekal wey ka kahale.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{28}Deyraya niyu ka Magbebaye ne Manama,
\BibleParagraphStyleQQ
he keet-etawan te me nasud.
\BibleParagraphStyleQ
Deyraya niyu ka katelesan din
\BibleParagraphStyleQQ
wey ka karesen din.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{29}Ibehey niyu diye te Magbebaye ne Manama
\BibleParagraphStyleQQ
ka kabantug ne eleg te ngaran din.
\BibleParagraphStyleQ
Uyan kew te halad
\BibleParagraphStyleQQ
wey parani kew diye te tangkaan din,
\BibleParagraphStyleQ
wey simbaa niyu ka Magbebaye ne Manama te pegkamatulus din.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{30}Kaaldeki niyu sikandin, he intiru ne kalibutan!
\BibleParagraphStyleQ
Immalig‑en din te eggimu ka kalibutan, wey kene seini egkaweil.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{31}Gale-gale kew se me langit,
\BibleParagraphStyleQQ
wey kalibutan!
\BibleParagraphStyleQ
Kahii niyu ka me nasud,
\BibleParagraphStyleQQ
“Mighari e ka Magbebaye ne Manama!”
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{32}Deyrey kew se karagdahatan,
\BibleParagraphStyleQQ
wey sikaniyu se langun ne nakatahu kayi!
\BibleParagraphStyleQ
Gale-gale kew se me kamet,
\BibleParagraphStyleQQ
wey sikaniyu se langun ne nakatahu kayi!
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{33}Ne ka me kayu diye te puwalas
\BibleParagraphStyleQQ
egpanguleyi te kahale diye te tangkaan te Magbebaye ne Manama,
\BibleParagraphStyleQ
su eggendini sikandin eyew eggukum te kalibutan!
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{34}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{16:34: }2Kru 5:13; 7:3; Isra 3:11; Sal 100:5; 106:1; 107:1; 118:1; 136:1; Hir 33:11.}Pasalamati niyu ka Magbebaye ne Manama,
\BibleParagraphStyleQQ
su meupiya sikandin;
\BibleParagraphStyleQ
kene egkabalbalawan ka geyinawa rin.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{35}Kahii niyu sikandin,
\BibleParagraphStyleQQ
“Pangabangi key, he Manama ne manluluwas ney;
\BibleParagraphStyleQQ
libulunga key wey luwasa key puun te me nasud
\BibleParagraphStyleQQ
eyew egpakapasalamat key
\BibleParagraphStyleQQ
wey egpakareyrey te matulus ne ngaran nu.
\BibleParagraphStyleQQ
\verseNumber{36}Egdayanen ka Magbebaye ne Manama;
\BibleParagraphStyleQQ
ka Manama te Israil, te ware egtamanan!”
\BibleParagraphStyleQ
Ne migkahi ka langun ne keet-etawan, “Malehet iya!”
\BibleParagraphStyleQ
wey indayan dan ka Magbebaye ne Manama.

\BibleSectionHeading{Ka pegsimba diye te Hirusalim}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{37}Ne impiyal ni Dabid ki Asap wey te me duma rin ne me Libita ka peggimu te eggimuwen ne ingkeilangan te tagse aldew diye te tangkaan te Tahuanan te Kasabutan te Magbebaye.
\verseNumber{38}Nalagkes te seini ne punduk si Ubid-Idum wey ka hen‑em ne pulu wey walu (68) ne karumaan din. Ne si Ubid-Idum ne anak ni Hidutun, wey si Husa ka me talagtameng te gumawan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{39}Ne si Saduk ne talagpanubad wey ka me duma rin ne me talagpanubad, iyan impiyalan te me himu diye te tangkaan te Matulus ne Balungbalung te Magbebaye ne Manama, diye te bubungan te Gibyun.
\verseNumber{40}Sikandan layun ka egpanubad te igmanubad ne egtutungen diye te altar, maaldew wey marusilem, sumale te langun ne nasulat te Balaud te Magbebaye ne Manama ne imbehey rin te me matig-Israil.
\verseNumber{41}Iyan dan duma si Himan, wey si Hidutun, wey ka duma pad ne naalam te pegpasalamat te Magbebaye ne Manama tenged te geyinawa rin ne kene egkabalbalawan.
\verseNumber{42}Ne katungdanan degma ni Himan wey ni Hidutun ka egparahing te me trumpita wey te putew ne basalanan wey ka egparahing te duma ne me instrumintu para te peg-ulahing te pegdayan. Ne iyan impatameng te gumawan ka me anak ni Hidutun.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{43}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{16:43: }2Sam 6:19-20.}Ne nataman, nanguli e ka langun ne keet-etawan diye te me baley ran, wey mig-uli e degma si Dabid diye te baley rin eyew egpanalangin te pamilya rin.

\BibleSectionHeading{Ka peglalag ni Natan ki Dabid}
\BibleSectionCrossReference{(2 Sam. 7:1-17)}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{17}Te nakaalin e si Dabid diye te impeyimu rin ne palasyu, ingkahiyan din si Natan ne prupita, “Kayi ad kuntee mig-ugpe te palasyu ne inggimu puun te kayu ne sidar, piru diye de mule nakatahu ka Tahuanan te Kasabutan te Magbebaye te balungbalung.”
\verseNumber{2}Ne migtabak si Natan ki Dabid, “Himuwa nu ka minsan nekey ne due te suman-suman\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{17:2 }Te Hibruwanen: pusung.} nu, su migduma keykew ka Manama.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{3}Piru te sika ne marusilem, impanengneng te Manama si Natan,
\verseNumber{4}“Hendiyei nu ka suluhuanen ku ne si Dabid wey kahii nu te kene ne sikandin ka egpasasindeg te baley ne eg-ugpaan ku.
\verseNumber{5}Su te timpu te pegpalihawang ku te me matig-Israil puun te Ihiptu, wara a nekeugpe te baley, ke kene, diye de te eggal-halinen ne balungbalung. Su ware e re due nekeugpe te baley.
\verseNumber{6}Miggalin-halin a mig-ugpe duma te langun ne me matig-Israil, wara a migkahi te me pangulu ran ne impabantey ku te keet-etawan ku te mania te kena a nikaniyu eggimuwan te baley ne puun te kayu ne sidar?
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{7}“Purisu kahii nu ka suluhuanen ku ne si Dabid te migkahi a se Amana ne Maresen ne Magbebaye, ‘Talagtameng ka dengan te me karniru diye te panabtaban piru in-alam ku sikeykew ne egkeyimu ne pangulu te keet-etawan ku ne me matig-Israil.
\verseNumber{8}Ne indumaan ku sikeykew minsan hendei ka migpabaye wey intalu ku ka langun ne me kuntere nu ne egkabayaan nu. Ne kuntee, eggimuwen ku sikeykew ne mabantug iling te mabantug ne me etew te kalibutan.
\verseNumber{9}Egteilan ku te inged ne egpeugpaan ku ka keet-etawan ku ne matig-Israil wey igpeugpe ku sikandan diye eyew duen e tane dan mismu, wey kenad e sikandan egkasamuk. Ne kenad e egpakareeg-deeg kandan ka maddeet ne me etew iling te inggimu ran dengan,
\verseNumber{10}te timpu ne mig-alam a te me pangulu eyew egmandu te keet-etawan ku ne me matig-Israil. Ne egtaluwen ku ka langun ne me kuntere nu. Sikeddi se Magbebaye ne Manama, egnangen keykew te due egkeyimu ne Hari puun te kabuhalan nu.
\verseNumber{11}Ke egpatey kad e wey iglebeng e diye te inlebengan te kabuybuyahan nu, egpasubalen ku keykew ka sabeka te me kabuhalan nu, wey eggimuwen ku ne maresen ka migharian din.
\verseNumber{12}Sikandin ka egpasasindeg te baley para keddi, wey egsihuruwen ku ne iyan eghari ka me kabuhalan din te ware egtamanan.
\verseNumber{13}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{17:13: }2Kur 6:18; Hib 1:5.}Egkeyimu ad ne amey rin, wey egkeyimu e sikandin ne anak ku. Ne kene ku eg-aween ka geyinawa ku kandin ne kene egkabalbalawan, kene ne iling te inggimu ku te Hari ne nasinundulan nu.
\verseNumber{14}Igpiyal ku kandin ka keet-etawan ku wey ka migharian ku. Ne ka me kabuhalan din ka egkeyimu ne me Hari te ware katammanan.’ ”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{15}Ne impangguhud ni Natan ki Dabid ka langun ne impakita kandin te Magbebaye ne Manama.

\BibleSectionHeading{Ka peg-ampu ni Dabid te pegpasalamat}
\BibleSectionCrossReference{(2 Sam. 7:18-29)}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{16}Ne migseled si Dabid diye te balungbalung ne in-ugpaan te Manama wey migpinnuu sikandin ne mig-ampu diye te tangkaan te Magbebaye ne miggenendue, “Magbebaye ne Manama, sikeddi wey ka pamilya ku, kene ne eleg te meupiya ne immangimu nu.
\verseNumber{17}Ne kene ne sikan de ka immangimu nu, he Manama. Su migsaad ke pad iya man‑e te egginguma ne kabuhalan ku. In-isip a nikeykew ne mabantug ne etew, he Magbebaye ne Manama.
\verseNumber{18}Warad igpakalalag ku te pegbantug nu keddi, su impabantug a nikeykew amana. Nakanengneng ka ke hentew‑a a se suluhuanen nu.
\verseNumber{19}He Magbebaye ne Manama, para te keupianan te suluhuanen nu wey sumale te igkeupii nu, impanengneng nu seini se mabantug ne me himu.
\verseNumber{20}Ware egpekeiling keykew Magbebaye ne Manama, wey warad duma pad ne Manama su sikeykew re iya sumale te narineg ney.
\verseNumber{21}Ne ware lein ne nasud kayi te kalibutan ne egpekeiling te me matig-Israil, ne inluwas nu puun te Ihiptu eyew egkeyimu ne keet-etawan nu. Migmabantug ka wey miggimu ka te makaaldek-haldek ne kein-inuwan pinaahi te pegdeldel nu te me matig-Kanaan eyew egpakasubal egpekeugpe diye ka keet-etawan nu.
\verseNumber{22}Inggimu nu ka me matig-Israil ne keet-etawan nu te ware egtamanan, wey neyimu ka ne Magbebaye ne Manama ran.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{23}“Ne kuntee, Magbebaye ne Manama, himuwa nu ka insaad nu keddi te suluhuanen nu wey te pamilya ku, wey kene perem egkataman seini ne saad,
\verseNumber{24}su eyew egmabantug ka te ware egtamanan wey egkahi ka me etew, ‘Ka Amana ne Maresen ne Magbebaye, iyan Manama te Israil!’ Ne ka pamilya ku kene egkaawe diye te tangkaan nu.
\verseNumber{25}Egkabagget a ne eg-ampu keykew Manama ku, su impanengneng nu ma seini langun keddi te suluhuanen nu wey ingkahiyan a nikeykew te egkeyimu ne me Hari ka me kabuhalan ku.
\verseNumber{26}He Magbebaye ne Manama, malehet ka iya ne Manama. Memeupiya ka me saad nu keddiey te suluhuanen nu.
\verseNumber{27}Purisu meupiya ubag perem ke egkabennalan ka ne egduma te me kabuhalan ku te suluhuanen nu eyew egpakapabulus seini diye te tangkaan nu te ware egtamanan. Tenged su emun ke egduma ka se Magbebaye ne Manama, kene seini egkataman.”

\BibleSectionHeading{Ka me kapanaluwan ni Dabid}
\BibleSectionCrossReference{(2 Sam. 8:1-18)}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{18}Te miglihad ka timpu, natalu ni Dabid ka me Pilistihanen wey nasakup din sikandan. Naahew rin ka Gat wey ka me lungsud ne nakalingut kayi.
\verseNumber{2}Natalu rin degma ka me matig-Muwab, wey neuripen din e sikandan, wey impabayad din sikandan te me buhis.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{3}Natalu degma ni Dabid diye te Hamat si Hadadisir ne Hari te Suba, te peggendiye ni Hadadisir te Weyig ne Iyupratis eyew egsakupen din perem seini.
\verseNumber{4}Naahew ni Dabid ka sabeka ne libu (1,000) ne karwahi, wey narakep din ka pitu ne libu (7,000) ne sundalu ne migmangudde, wey daruwa ne pulu ne libu (20,000) ne sundalu ne nangipanew re. Ne impanlepuan ni Dabid ka langun ne kudde angin e te pila-pila ne ware din menuwa eyew egsangenan te sabeka ne gatus (100) ne karwahi.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{5}Te pegginguma te me matig-Sirya ne egpuun te Damasku eyew te pegbulig ki Hadadisir ne Hari te Suba, inggimatayan te me sundalu ni Dabid ka daruwa ne pulu wey daruwa ne libu (22,000) kandan.
\verseNumber{6}Ne migpangampuwan ni Dabid ka inged te me matig-Sirya diye te Damasku, wey nasakup din sikandan wey migbayad e sikandan te buhis diye te kandin. Impepanalu si Dabid te Magbebaye ne Manama minsan hendei sikandin migbaye.
\verseNumber{7}Ne impanguyan ni Dabid ka me bulawan ne kalasag te me upisyal ni Hadadisir wey impanlaglag din e seini diye te Hirusalim.
\verseNumber{8}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{18:8: }1Har 7:40-47; 2Kru 4:11-18.}Ingkuwa degma ni Dabid ka susuluhi ne burunsi puun te Tibat wey Kun ne me siyudad ni Hadadisir. Ne ka seini ne burunsi iyan inggimu ni Sulumun ne bubuyahen ne yahung ne egngaranan te Dahat, me sungkaleg, wey me kasangkapan te timplu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{9}Te pegkarineg ni Tuy ne Hari te Hamat ne natalu ni Dabid ka langun ne sundalu ni Hadadisir ne Hari te Suba,
\verseNumber{10}impeendiye din e ka anak din ne si Huram eyew te pegsaye ki Dabid tenged te kapanaluwan te pegpakiggira din ki Hadadisir. (Tapey ne talagkuntere si Tuy wey si Hadadisir.) Ne in-uyanan din si Dabid te me kasangkapan ne inggimu puun te bulawan, pelata, wey burunsi.
\verseNumber{11}Ne inhalad ni Hari Dabid seini ne me kasangkapan diye te Magbebaye ne Manama, duma te pelata wey bulawan ne nakuwa rin puun te langun ne me nasud, lagkes en iya ka Idum, ka Muwab, ka Amun, ka Pilistiya, wey ka Amalik.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{12}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{18:12: }Sal 60 Uluwan.}Ne si Abisay ne anak ni Siruya, nakapatey te sapulu wey walu ne libu (18,000) ne me matig-Idum diye te bangalug ne egngaranan te Asin.
\verseNumber{13}Ne impakekampuwan din te me sundalu ka intiru ne inged ne Idum wey nasakup din ka langun ne matig-Idum. Impepanalu sikandin te Magbebaye ne Manama minsan hendei sikandin egbaye.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{14}Purisu mighari si Dabid te intiru ne Israil wey meupiya ka inggimu rin wey eleg ka peggukum din te langun ne keet-etawan din.
\verseNumber{15}Ne si Huwab ne anak ni Siruya ka pangulu te me sundalu rin. Ne iyan talagsulat te egkengeyitabu si Hihusapat ne anak ni Ahilud.
\verseNumber{16}Ne iyan me talagpanubad si Saduk ne anak ni Ahilud wey si Abimilik ne anak ni Abiyatar. Ne iyan sikritari si Sarayas.
\verseNumber{17}Ne si Binayas ne anak ni Huyada ka pangulu te me Kiritihanen wey te me Pilitihanen ne me talagbantey ki Dabid. Ne ka me anak din ka labew ne me pangulu te me upisyal.

\BibleSectionHeading{Ka pegkatalu te me matig-Amun wey me matig-Sirya}
\BibleSectionCrossReference{(2 Sam. 10:1-19)}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{19}Nataman, migpatey e ka Hari te me Amunihanen ne si Nahas. Ne iyan migsubal kandin mighari ka anak din ne si Hanun.
\verseNumber{2}Ne migkahi si Dabid, “Eg-upianan ku si Hanun ne anak ni Nahas su meupiya ma ka amey rin keddi.” Ne migsuhu sikandin te me etew rin eyew igpataha ne miglungku sikandin te pegpatey te amey ni Hanun. Piru te pegginguma te me upisyal ni Dabid diye ki Hanun diye te tane te Amunihanen,
\verseNumber{3}migkahiyan e te me upisyal te Amunihanen si Hanun, “Kahiyen nu buwa ne intahud ni Dabid ka amey nu pinaahi te pegsuhu te me suluhuanen din te pegliwang keykew? Kema ke impeendini rin sikandan eyew te pegnengneng wey te peg-iipat te inged ta, ne egkataman, egdereetan dan e seini.”
\verseNumber{4}Purisu imparakep ni Hanun ka me suluhuanen ni Dabid wey impakahisan din ka me sumpe dan. Impatempuhan din degma ka mallayat ne me kumbale dan taman te liwaraan wey impeuli din e sikandan.
\verseNumber{5}Ne nanguli sikandan ne amana neyilew. Te nahuhuran e si Dabid meyitenged kayi, impasinug-ung din sikandan wey impakahiyan te diye pad sikandan egpeuugpaa te Hiriku taman te egtubu e man‑e ka me sumpe dan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{6}Te pegkanengnengi te me Amunihanen ne amana nabelu si Dabid tenged te inggimu ran, migpeuyan si Hanun wey ka me Amunihanen, te sabeka ne libu (1,000) ne buuk ne pelata eyew igsuul te me karwahi wey te egmangudde puun te Misuputamya, te Aram-Maaka, wey te Suba.
\verseNumber{7}Migsuul sikandan te tatelu ne pulu wey daruwa ne libu (32,000) ne karwahi. Ne miglapig man‑e kandan ka Hari te Maaka wey ka me sundalu rin. Migkekampu sikandan diye te marani te Midiba. Ne miglibulung degma ka me Amunihanen diye te me siyudad dan, wey migmanlihawang eyew egpakiggira.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}Te pegkarineg dutu ni Dabid, insuhu din e si Huwab duma te langun ne mabbulut ne me bahani eyew te pegpakiggira.
\verseNumber{9}Ne miglihawang e ka me Amunihanen wey migpangandam e diye te gumawan te siyudad eyew te pegpakiggira, wey ka me Hari ne miglapig te Amunihanen diyad e te kannapuan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{10}Te pegpitew ni Huwab te due me kuntere diye te katangkaan din wey diye te peka rin, mig-alam sikandin te amana egkateu ne me bahani te Israil wey impaandam din e sikandan eyew te pegpakiggira te me matig-Sirya.
\verseNumber{11}Ne impepanguluwan din ka duma ne me sundalu rin ki Abisay ne suled din, wey impaandam din e sikandan eyew te pegpakiggira te me Amunihanen.
\verseNumber{12}Ne ingkahiyan ni Huwab si Abisay, “Bulihi key naa ke egkakita nu ne egkatalu key e te me matig-Sirya. Ne egbulihan ku re degma sikaniyu ke egkatalu kew e te me Amunihanen.
\verseNumber{13}Egnekal-nekal ki. Egbulut-bulut ki ne egpakig-ehet para te keet-etawan ta wey te siyudad te Manama ta. Ne iyan e balahad ka Magbebaye ne Manama ne eggimu ke nekey ka meupiya ne insuman-suman din.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{14}Purisu miglusud e si Huwab duma te me etew rin wey nenakapallahuy ka me matig-Sirya.
\verseNumber{15}Te pegkakita te me Amunihanen te namallahuy e ka me matig-Sirya, namallahuy e degma sikandan ka migpariyu ki Abisay wey migseled e sikandan te siyudad dan. Ne mig-uli e si Huwab diye te Hirusalim puun te pegpakiggira.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{16}Te nakamaan-maan e ka me matig-Sirya ne natalu e sikandan te me matig-Israil, migsuhu e sikandan te me suluhuanen peendiye te matig-Sirya ne diye nangugpe te talipag te Weyig ne Iyupratis eyew egpabulig kandan. Si Supak ne pangulu te me sundalu ni Hadadisir ka migpangulu te me matig-Sirya.
\verseNumber{17}Te nahuhuran e si Dabid dutu, inlibulung din e ka langun ne matig-Israil. Miglapas sikandan te Hurdan wey migpangandam e diye te egkatangkaan te matig-Sirya wey migpahiggireey e sikandan.
\verseNumber{18}Piru nakapallahuy ka me matig-Sirya wey nakapatey si Dabid te pitu ne libu (7,000) ne etew ne migmanguntud te me karwahi wey hep‑at ne pulu ne libu (40,000) ne sundalu ne nangipanew re. Neyimatayan dan degma si Supak ne pangulu te me sundalu.
\verseNumber{19}Te nakamaan-maan e ka langun ne Hari ne sakup ni Hadadisir te natalu e sikandan te me matig-Israil, migpakiggusey e sikandan ki Dabid wey migpasakup e sikandan kandin. Purisu puun dutu, warad e migbulig ka matig-Sirya te me Amunihanen.

\BibleSectionHeading{Naahew ni Dabid ka Raba}
\BibleSectionCrossReference{(2 Sam. 12:26-31)}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{20}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{20:1: }2Sam 11:1.}Te tingsubul e te me pinamula te seeye ne leg‑un, te timpu ne egpangipanew ka me Hari eyew te pegpakiggira, si Huwab ka migpangulu te me sundalu ne miglusud te me Amunihanen wey inlingutan dan ka Raba. Piru si Dabid diye ded mule te Hirusalim. Ne inlusuran ni Huwab ka Raba wey natalu ran seini.
\verseNumber{2}Ne miggendiye si Dabid te Raba wey ingkuwa rin ka kuruna ne diye te ulu ni Milkum ne diyus-diyus te me Amunihanen.\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{20:2 }Ka lein ne igpasabut te lalag ne “diyus-diyus te me Amunihanen” iyan se “Hari te me Amunihanen.”} Ne me tatelu ne pulu wey lalimma (35) ne kilu ka kabehat dutu wey ingkukuruna rin e seini. Ne masulug ka kasangkapan ne nakuwa ni Dabid te seeye ne siyudad.
\verseNumber{3}Ne impandakep din e ka me etew te seeye ne me siyudad wey impamehayan din te me gabas, piku, wey me wasey eyew egpatrabahuwen din. Ne iling ded ka inggimu rin te seeye se me etew ne diye te langun ne bariyu te me Amunihanen. Ne mig-uli e diye te Hirusalim si Dabid wey ka langun ne etew.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{4}Nataman, migpahiggireey e man‑e ka me Pilistihanen wey ka me matig-Israil diye te Gisir. Ne neyimatayan ni Sibikay ne matig-Husat si Sipay ne kabuhalan te me eleggasi, wey natalu ka me Pilistihanen.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{5}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{20:5: }1Sam 17:4-7.}Ne migpahiggireey e man‑e ka me Pilistihanen wey ka me matig-Israil. Ne neyimatayan ni Ilhanan ne anak ni Hair si Lami ne suled ni Gulayat ne matig-Gat ne mabehat wey makepal se deldeg.
\verseNumber{6}Ne migpahiggireey e man‑e ka me Pilistihanen wey ka me matig-Israil diye te Gat. Ne due dakel ne etew diye ne hen‑em se kemel te tagse belad wey iling ded degma ka me paa rin, daruwa ne pulu wey hep‑at langun (24). Ne kabuhalan ded degma sikandin te me eleggasi.
\verseNumber{7}Ne imbaley-baley rin ka me matig-Israil, purisu innimatayan sikandin ni Diyunatan ne anak ni Simiya ne suled ni Dabid.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}Seeye ka me kabuhalan te me eleggasi diye te Gat ne impangimatayan ni Dabid wey te me sundalu rin.

\BibleSectionHeading{Ka nakahule te me etew}
\BibleSectionCrossReference{(2 Sam. 24:1-25)}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{21}Ne egkeupian si Meibulan ne eggubuten ka keet-etawan te Israil, purisu ingguluan din si Dabid ne igpasinsus ka me sundalu te Israil.
\verseNumber{2}Purisu ingkahiyan ni Dabid si Huwab wey ka me pangulu te me sundalu, “Hipanew kew, sinsusa niyu ka me matig-Israil puun te Birsiba peendiye te Dan. Ne libed kew kayi wey panengnenga a nikaniyu eyew egkanengnengan ku ke pilaa langun sikandan.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{3}Piru migtabak si Huwab, “Meupiya perem ke egpamasuluhen te Magbebaye ne Manama te mahatus (100) ne lupi ka kasuluhan te keet-etawan din! Piru mania ahalen ku ne Hari te igkeupii nu ne eggimuwen seini, te me suluhuanen nu ma sikandan langun? Mania te iglagkes nu te sale ka intiru ne Israil?”
\verseNumber{4}Piru impatuman iya ni Dabid ka suhu din, minsan te pegbalabag ni Huwab. Purisu, miggipanew e si Huwab wey impamayaan din ka intiru ne Israil eyew egsinsusen ka keet-etawan. Ne nataman miglibed e sikandin diye te Hirusalim,
\verseNumber{5}wey ingguhud din e ka kasuluhan te keet-etawan diye ki Dabid. Ne due 1,100,000 ne me bahani te intiru ne Israil ne egkateu ne eggamit te kampilan, wey 470,000 ka diye te Huda.
\verseNumber{6}Piru ware ilagkes ni Huwab te egsinsus ka kabuhalan ni Libi wey ni Binhamin, tenged su ware din ikeupii ka suhu te Hari.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{7}Ne warad iya ikeele te Manama ka pegsinsus te me etew, purisu inlegparan din ka Israil tenged dutu.
\verseNumber{8}Migkahi si Dabid diye te Manama, “Dakel ka sale ku te pegpasinsus ku. Ne kuntee egpeyid‑u-hid‑u a ubag ne egpasayluwen a nikeykew se suluhuanen nu su keungelan iya ka neyimu ku.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{9}Ne migkahi ka Magbebaye ne Manama ki Gad, ka prupita ni Dabid,
\verseNumber{10}“Hendiyei nu si Dabid wey kahii nu, ‘Seini ka ingkahi te Magbebaye ne Manama: egbehayan ku sikeykew te tatelu ne eg-alaman. Alam ka te sabeka kayi, wey eggimuwen ku seini due te keykew.’ ”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{11}Purisu miggendiyaan e ni Gad si Dabid wey ingkahiyan, “Seini ka ingkahi te Magbebaye ne Manama, ‘Alam ka ke hendei ka igkeupii nu kayi:
\verseNumber{12}tatelu naa ne leg‑un ne bitil wey ke tatelu naa ne bulan ne egpanpanlupuhen ka te me kuntere nu wey egdereetan, wey ke tatelu naa ne aldew ne karereetan ne egpuun te Magbebaye ne Manama—te sika ne timpu egpareraluwen te mangune-kune te panalihan te Magbebaye ne Manama ka keet-etawan te Israil.’ Ne kuntee, suman-suman ke naa ke nekey a ka igtabak ku te migpeuyan keddi.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{13}Ne migtabak si Dabid, “Amana a nalaggew. Piru meupiya pad ke egdusaan ki te Magbebaye ne Manama du te etew ka egdusa kanta su hiid‑uwen ma amana sikandin.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{14}Sikan naa ka impeuyanan te Magbebaye ne Manama te dalu ka Israil, wey pitu ne pulu ne libu (70,000) ka migpatey te intiru ne Israil.
\verseNumber{15}Ne migpeuyan ka Magbebaye ne Manama te panalihan din eyew te pegdereet te Hirusalim. Piru te ware pad migbunsud ka panalihan te pegderereet te Hirusalim, nekegsendit ka Magbebaye ne Manama te nakita rin ka peg-antus te me etew. Purisu ingkahiyan din ka panalihan, “Eleg e! Peen-enengi nud e sika se eggimuwen nu.” Te seeye ne timpu, diye migsasindeg ka panalihan te Magbebaye ne Manama te diekanan te trigu ni Arawuna ne Hibusihanen.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{16}Ne migleng‑ag si Dabid wey nakita rin ka panalihan te Magbebaye ne Manama ne migsasindeg diye te elat-elat te langit wey tane ne miggen-gen te kampilan, wey ingkayew rin diye te ampew te Hirusalim. Purisu si Dabid wey ka me igbuyag, migsaluub te saku ne kumbale\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{21:16 }Iyan igpasabut kayi ka meitem wey egdehes ne manggad ne inggimu puun te bulbul te kambing ne igsaluub te timpu te peglungku wey ke eg-inniyug naa te sale.} te pegpapitew te peglungku, wey migmanlangkeb diye te tane.
\verseNumber{17}Ne migkahi si Dabid diye te Manama, “Sikeddiey ka migpaseel! Sikeddiey ka nakasale wey nekeyimu te mareet! Piru ka seini ne me etew ware nekeyimu te mareet! He Magbebaye ne Manama, tuhuti nu ka panalihan nu ne eglegpad keddi wey te keddi ne pamilya, piru kene nu dereeti ka keet-etawan nu.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{18}Ne migsuhu ka panalihan te Magbebaye ne Manama ki Gad eyew te pegnangen ki Dabid te egpeendiyeen te diekanan ni Arawuna ne Hibusihanen wey egpeyimuwen te altar ne egtutungan te igpanubad para te Magbebaye.
\verseNumber{19}Purisu miggendiye si Dabid eyew te pegtuman te insuhu te Magbebaye ne Manama kandin pinaahi ki Gad.
\verseNumber{20}Te seeye ne timpu, migdiriek te trigu si Arawuna wey ka hep‑at ne anak din ne me lukes. Te peglingi ni Arawuna, nakita rin ka panalihan te Magbebaye ne Manama. Sikan naa ka miggeles ka hep‑at ne anak din.
\verseNumber{21}Te pegkakita ni Arawuna te egpalinggumaan e si Dabid, mig-awe e sikandin diye te diekanan din wey mig-usengul diye te tangkaan ni Dabid isip pegtahud kandin.
\verseNumber{22}Ne migkahi si Dabid ki Arawuna, “Kaayun ne egbeliyen ku ka diekanan nu te dakel ne kentiddad? Egpasasindehan ku te altar ne egtutungan te igpanubad para te Magbebaye ne Manama eyew igpeeneng-eneng din e ka karereetan.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{23}Ne migtabak si Arawuna ki Dabid, “Ne kua nud iya, ahalen ku ne Hari! Egpekeyimu ka te minsan nekey ne igkeupii nu. Igbehey ku keykew ka me baka eyew igpanubad, ka kayu ne kasangkapan te pegdiriek eyew igtemeg, wey ka trigu eyew ighalad. Igbehey ku keykew ka langun.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{24}Piru ingkahiyan ni Hari Dabid si Arawuna, “Kene, egbeliyen ku seini te dakel ne kentiddad. Kena a eghalad diye te Magbebaye ne Manama te minsan nekey ne keykew, wey ke egpanubad naa te ware ku nabayari.”
\verseNumber{25}Purisu imbayaran ni Dabid ka tane ni Arawuna te hen‑em ne gatus (600) ne buuk ne bulawan.
\verseNumber{26}Ne miggimu si Dabid te altar diye ne tutunganan te igpanubad diye te Magbebaye ne Manama wey migpanubad e sikandin te igpanubad ne egtutungen wey te igmanubad para te keupianan. Ne mig-ampu si Dabid wey migtabak ka Magbebaye ne Manama pinaahi te pegpeuyan te hapuy ne egpuun te langit ne migtutung te igmanubad diye te altar.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{27}Ne impalipi te Magbebaye ne Manama te panalihan ka kampilan din.
\verseNumber{28}Te seeye ne aldew, te nakita ni Dabid ne intabak sikandin te Magbebaye ne Manama diye te diekanan ni Arawuna ne Hibusihanen, migpanubad pad man‑e sikandin diye.
\verseNumber{29}Te seeye ne timpu, diye te bubungan te Gibyun ka Matulus ne Balungbalung ne In-alad ne inggimu ni Muwisis diye te disirtu wey ka altar ne tutunganan te igpanubad.
\verseNumber{30}Piru ware nekeendiye si Dabid eyew te egpanginginse te Manama, su naaldek ma sikandin te kampilan te panalihan te Magbebaye ne Manama.
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{22}Ne migkahi si Dabid, “Kayi igpasasindeg ka baley te Magbebaye ne Manama, wey ka altar ne eg-unturan te egtutungen ne igpanubad te me matig-Israil.”

\BibleSectionHeading{Ka pegpangandam te pegpasasindeg te timplu}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{2}Ne migmandu si Dabid ne egpalibulungen ka langun ne lapu ne nangugpe te tane te Israil, wey in-alam din ka duma kandan ne egpasapsapen te me batu eyew eggamiten te pegpasasindeg te timplu te Manama.
\verseNumber{3}Ne migbehey degma si Dabid te susuluhi ne putew ne eggimuwen ne lansang wey me bisagra para te me lekeb. Ne migbehey man‑e sikandin te burunsi ne kenad e egkatimbang tenged te kasulug,
\verseNumber{4}wey te me terusu ne kenad egkaseel. (Migpanguyan te susuluhi ne kayu ne sidar ka me matig-Sidun wey me matig-Tiru diye ki Dabid.)
\verseNumber{5}Ne migkahi si Dabid, “Ka anak ku ne si Sulumun kanakan pad, wey ware pad nabaybayaan. Ne ka timplu ne igpasasindeg para te Magbebaye ne Manama, keilangan ne dakel amana wey egkeyimu ne mabantug te intiru ne kalibutan tenged te kateles. Sikan naa, sikeddiey ka eg-andam para te pegpasasindeg kayi.” Purisu miglilimud e si Dabid te masulug amana ne kasangkapan te ware pad sikandin migpatey.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{6}Ne impeumew rin e ka anak din ne si Sulumun, wey impanagtahaan din e ne igpasasindeg ka timplu te Magbebaye ne Manama, ka Manama te Israil.
\verseNumber{7}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{22:7-10: }2Sam 7:1-16; 1Kru 17:1-14.}Ne ingkahiyan ni Dabid si Sulumun, “Anak ku, egkeupian a perem amana ne sikeddi ka egpasasindeg te timplu eyew egkabantug ka Magbebaye ne Manama ku.
\verseNumber{8}Piru impanengneng a te Magbebaye ne Manama te migkahi, ‘Nakapatey ka te masulug ne etew te pegpakiggira nu diye te giraanan. Ne tenged te nakita ku ne nakapatey ka te masulug ne etew, kene ne sikeykew ka egpasasindeg te timplu para keddi.
\verseNumber{9}Piru egpakaanak ka te lukes ne eghari ne due keupianan. Ne kene ku sikandin igpasamuk te langun ne me kuntere din ne nakalingut kandin. Egngaranan sikandin ki Sulumun\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{22:9 }Ka ngaran ne “Sulumun” migpuun te Hibruwanen ne lalag ne “Siyalum” ne iyan igpasabut se “keupianan wey kalinaw.”} su egbehayan ku te keupianan wey kalinaw ka Israil te timpu ne sikandin ka eghari.
\verseNumber{10}Igpasasindeg din ka timplu eyew egkabantug ka ngaran ku. Egkeyimu sikandin ne anak ku wey egkeyimu a ne amey rin, wey eghari te Israil ka me kabuhalan din te ware egtamanan.’ ”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{11}Ne migpabulus si Dabid, “Ne kuntee anak ku, egdumaan ka perem te Magbebaye ne Manama nu, wey eglampus ka perem ka egpasasindeg te timplu sumale te insaad din.
\verseNumber{12}Egbehayan ka perem te Magbebaye ne Manama te katagseb wey salabutan eyew te timpu ne egpaharien kad e nikandin te Israil, egkatuman nu ka balaud te Magbebaye ne Manama nu.
\verseNumber{13}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{22:13: }Huswi 1:6-9.}Eglampus ka ke egtumanen nu eg-ay-ayari ka me balaud wey me suhu ne imbehey te Magbebaye ne Manama ki Muwisis para te Israil. Pakannekal ka wey bagget-bagget ka. Kene ka kaaldek wey ke egkalaggew naa.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{14}“Migpakannekal a miglilimud te me kasangkapan para te pegpasasindeg te timplu te Magbebaye ne Manama. Ne nakalimud ad e te 3,500,000 ne kilu ne bulawan, me 34,000,000 ne kilu te pelata, wey me putew wey me burunsi ne kenad e egkatimbang tenged te kasulug. Mig-andam e pad man‑e te me kayu wey me batu. Ne keilangan ne egtimulan nu pad seini.
\verseNumber{15}Masulug ka me trabahanti nu: me talagperi te me batu, me talagpeg-untud-untud te me batu, me talagbebaley, wey me mangngateu ne eggimu te me kasangkapan,
\verseNumber{16}puun te bulawan, pelata, burunsi, wey putew. Ne kuntee, bunsuri nud e ka himu! Egduma keykew ka Magbebaye ne Manama!”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{17}Ne insuhu ni Dabid ka langun ne me pangulu te Israil ne egbulihan ka anak din ne si Sulumun te seini ne himu.
\verseNumber{18}Ingkahiyan din sikandan, “Indumaan kew te Magbebaye ne Manama niyu! Imbehayan kew nikandin te kalinaw te nakalingut kaniyu ne me nasud. Imbehey rin e sikandan keddi, wey nasakup e sikandan langun te Magbebaye ne Manama, wey te keet-etawan din.
\verseNumber{19}Ne kuntee ibehey niyu te Magbebaye ne Manama ka intiru ne pusung wey gimukud niyu. Ne bunsuri niyud te egpasasindeg ka matulus ne baley te Magbebaye ne Manama, su eyew igpakatahu niyud diye ka Tahuanan te Kasabutan din, wey ka matulus ne kasangkapan din, diye te timplu ne igpasasindeg para egkabantug ka ngaran din.”
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{23}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{23:1: }1Har 1:1-40.}Te buyag e amana si Dabid wey mahaan e egpatey, inggimu rin ne Hari te Israil ka anak din ne si Sulumun.

\BibleSectionHeading{Ka me pamilya te me Libita wey ka me himu ran}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{2}Ne impalibulung ni Dabid ka langun ne pangulu te Israil, ka me talagpanubad, wey ka me Libita.
\verseNumber{3}Ne inseel rin ka me Libita ne tatelu ne pulu (30) ka idad peendiye te buyag-buyag e, wey migginguma sikandan te tatelu ne pulu wey walu ne libu (38,000) ne me etew.
\verseNumber{4}Ne migkahi si Dabid, “Ka daruwa ne pulu wey hep‑at ne libu (24,000) iyan me talagtameng te me himu diye te timplu te Magbebaye ne Manama, wey ka hen‑em ne libu (6,000) iyan me upisyal wey me talaggukum.
\verseNumber{5}Ne ka hep‑at ne libu (4,000) iyan me talagbantey te gumawan, wey ka lein ne hep‑at ne libu (4,000) iyan me talagdeyrey te Magbebaye ne Manama, duma te me instrumintu ne immangimu ku para te pegdayan.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{6}Ne imbaad ni Dabid te tatelu ne punduk ka me Libita sumale te tatelu ne anak ni Libi ne si Hirsun, si Kuhat, wey si Mirari.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{7}Si Hirsun due daruwa ne anak ne me lukes ne si Ladan wey si Simii.
\verseNumber{8}Si Ladan due tatelu ne anak ne me lukes ne iyan si Hihil ka kinakakayan, wey nasinundulan ni Sitan wey ni Huwil.
\verseNumber{9}Si Simii due tatelu ne anak ne me lukes ne iyan si Salumit, si Hasil, wey si Haran. Me pangulu sikandan te me pamilya ni Ladan.
\verseNumber{10}Ne si Simii duen pad man‑e hep‑at ne anak ne me lukes ne iyan si Diyahat, si Sina, si Hiyus, wey si Biriyas.
\verseNumber{11}Si Diyahat ka kinakakayan ne pangulu te pamilya ran, wey si Sina ka igkarangeb. Ne si Hiyus wey si Biriyas, kene ne masulug se me anak. Sikan naa ka in-isip sikandan ne sabeka re ne kabuhalan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{12}Ne si Kuhat due hep‑at ne anak ne me lukes ne iyan si Amram, si Isar, si Hibrun, wey si Usil.
\verseNumber{13}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{23:13: }Iks 28:1.}Ne ka me anak ni Amram ne me lukes iyan si Aarun wey si Muwisis. Si Aarun wey ka me kabuhalan din, inteil eyew iyan eghalad te amana ne matulus ne me kasangkapan, egtutung te igpanubad diye te Magbebaye ne Manama, egpamakey te Magbebaye ne Manama, wey eyew egpanalangin te keet-etawan te ngaran te Magbebaye ne Manama. Sika ka katungdanan dan te ware egtamanan.
\verseNumber{14}Piru ka me lukes ne anak ni Muwisis, ka etew te Manama, in-isip ne sakup te me kabuhalan ni Libi.
\verseNumber{15}Ne si Muwisis due daruwa ne anak ne me lukes ne si Girsum wey si Ilisir.
\verseNumber{16}Ka sabeka te me lukes ne anak ni Girsum, iyan si Sibuwil ne pangulu te kabuhalan dan.
\verseNumber{17}Ne si Ilisir due ubag sabeka ne anak ne lukes ne iyan si Ribiyas. Piru masulug mule ka me anak ni Ribiyas.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{18}Ne si Isar ne igkarangeb ne anak ni Kuhat, due sabeka ne anak ne lukes ne iyan si Salumit, ne pangulu degma te me kabuhalan dan.
\verseNumber{19}Ne si Hibrun ne igkatelu ne anak ni Kuhat, due hep‑at ne anak ne me lukes ne iyan si Hiriyas, si Amariyas, si Diyahasil, wey si Hikamiyam.
\verseNumber{20}Ne ka igkeep‑at ne anak ni Kuhat ne si Usil, due daruwa ne anak ne me lukes ne si Mika wey si Hisiya.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{21}Ne si Mirari due daruwa ne anak ne me lukes ne si Mali wey si Musi. Ne si Mali due degma daruwa ne anak ne me lukes ne si Iliyasar wey si Kis.
\verseNumber{22}Ne migpatey si Iliyasar ne ware mule anak ne me lukes, piru due me anak din ne malitan. Ne impangasawa ka anak din ne me malitan te me suled dan ne me anak te anggam dan ne si Kis.
\verseNumber{23}Ne si Musi due tatelu ne anak ne me lukes ne iyan si Mali, si Idir, wey si Hirimut.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{24}Sika ka me kabuhalan ni Libi ne nenalista se me ngaran diye te tagse pamilya ne nasakupan te tagse sabeka kandan. Ne iyan de immanlista ka daruwa ne pulu (20) se idad wey buyag-buyag e eyew egtrabahu diye te timplu te Magbebaye ne Manama.
\verseNumber{25}Su migkahi si Dabid, “Imbehayan ki te Magbebaye ne Manama, ka Manama te Israil te keupianan, wey eg-ugpe sikandin kayi te Hirusalim te ware egtamanan.
\verseNumber{26}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{23:26: }Diy 10:8.}Purisu kenad keilangan ne eg-uy-uyanen pad te me Libita ka Matulus ne Balungbalung ne In-alad wey ka langun ne kasangkapan ne eggamiten te pegsimba.”
\verseNumber{27}Ne ka katammanan ne suhu ni Dabid iyan ka pegseel te me Libita ne daruwa ne pulu (20) se idad wey buyag-buyag e.
\verseNumber{28}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{23:28-32: }Num 3:5-9.}Ne iyan dan himu ka egbulig te me kabuhalan ni Aarun ne egtrabahu diye te timplu te Magbebaye ne Manama. Sikandan ka talagtanggu te lama te timplu wey te me sinabeng, wey eglinis te langun ne matulus ne kasangkapan wey duma pad ne himu diye te timplu te Manama.
\verseNumber{29}Sikandan man‑e ka impiyalan te matulus ne paan ne igtahu diye te lamisa, te harina ne ighalad diye te Magbebaye ne Manama, te paan ne ware igpatulin, te paan ne impiritu wey te duma pad ne halad ne me linuyang. Sikandan degma ka impiyalan ne egtimbang wey egtakes.
\verseNumber{30}Katungdanan dan man‑e ka egsasindeg diye te timplu tagse maselem wey maapun eyew egpasalamat wey egdayan te Magbebaye ne Manama,
\verseNumber{31}wey te tagse timpu ne egtutung te igpanubad diye te Magbebaye ne Manama te Aldew te Peggimeley, Sahakeen te Iyam ne Bulan, wey te duma pad ne aldew te sahakeen. Ne due eg-ikulen dan ne balaud ke pila ne Libita ka egtrabahu wey ke egmenuwen dan te eggimu ka trabahu ran diye te tangkaan te Magbebaye ne Manama.
\verseNumber{32}Sikandan ka talagtanggu te Balungbalung ne Temuwanan wey te Matulus ne Balungbalung, wey ka egbulig te me karumaan dan ne me kabuhalan ni Aarun te egpamakey diye te timplu te Magbebaye ne Manama.

\BibleSectionHeading{Ka pegbaad-baad te me Libita}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{24}Ne seini ka pegbaad-baad te me kabuhalan ni Aarun. Due hep‑at ne anak ni Aarun ne me lukes ne iyan si Nadab, si Abihu, si Iliyasar, wey si Itamar.
\verseNumber{2}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{24:2: }Lib 10:1-2.}Piru hun‑a ne nammatey si Nadab wey si Abihu du te amey ran, wey ware me anak dan. Purisu iyan de neneyimu ne me talagpanubad si Iliyasar wey si Itamar.
\verseNumber{3}Ne imbaad-baad ni Dabid ka me kabuhalan ni Aarun sumale te me katungdanan ne igpeyimu kandan. Imbulihan sikandin ni Saduk ne kabuhalan ni Iliyasar, wey ni Ahimilik ne kabuhalan ni Itamar.
\verseNumber{4}Ne imbaad-baad te sapulu wey hen‑em (16) ne punduk ka me kabuhalan ni Iliyasar tenged su nakita ne masmasulug ka me lukes ne pangulu te pamilya rin du te kabuhalan ni Itamar. Sikan naa ka imbaad-baad de te walu ne punduk ka pamilya ni Itamar.
\verseNumber{5}Ne imbaad-baad sikandan ni Dabid pinaahi te pegpintut-pintut tenged su duen ma me upisyal te timplu wey me suluhuanen te Manama ne egpuun te kabuhalan ni Iliyasar wey ni Itamar.
\verseNumber{6}Ne si Simaya ne anak ni Nitanil ne Libita iyan ka sikritari. Impanlista rin ka me ngaran te me talagpanubad diye te tangkaan te Hari wey te me upisyal rin, ni Saduk ne talagpanubad, ni Abimilik ne anak ni Abiyatar, wey te me pangulu te me pamilya te me talagpanubad wey te me Libita. Impegsinsinundul te egpintut-pintut ka me kabuhalan ni Iliyasar wey ni Itamar.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{7}Ka an-anayan ne napintutan si Hihuyarib, ka igkarangeb si Hidayas,
\verseNumber{8}ka igkatelu si Harim, ka igkeep‑at si Siyurim,
\verseNumber{9}ka igkakalimma si Malkiyas, ka igkeen‑em si Mihamin,
\verseNumber{10}ka igkapitu si Hakus, ka igkawalu si Abiyas,
\verseNumber{11}ka igkasiyam si Hiswa, ka igkasapulu si Sikaniyas,
\verseNumber{12}ka igkasapulu wey sabeka (11) si Iliyasib, ka igkasapulu wey daruwa (12) si Hakim,
\verseNumber{13}ka igkasapulu wey tatelu (13) si Hupa, ka igkasapulu wey hep‑at (14) si Isbab,
\verseNumber{14}ka igkasapulu wey lalimma (15) si Bilga, ka igkasapulu wey hen‑em (16) si Imir,
\verseNumber{15}ka igkasapulu wey pitu (17) si Hisir, ka igkasapulu wey walu (18) si Hapisis,
\verseNumber{16}ka igkasapulu wey siyam (19) si Pitahiyas, ka igkararuwa ne pulu (20) si Hihiskil,
\verseNumber{17}ka igkararuwa ne pulu wey sabeka (21) si Hakin, ka igkararuwa ne pulu wey daruwa (22) si Gamul,
\verseNumber{18}ka igkararuwa ne pulu wey tatelu (23) si Dilayas, ka igkararuwa ne pulu wey hep‑at (24) si Maasiyas.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{19}Ne inggimu te tagse punduk ka me himu ran diye te timplu te Magbebaye ne Manama sumale te me balaud ne imbehey te kaapuan dan ne si Aarun ne egpuun te Magbebaye ne Manama, ka Manama te Israil.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{20}Ne seini ka duma ne me pangulu te me kabuhalan ni Libi:
\BibleParagraphStyleP
si Hidiyas ne kabuhalan ni Sibuwil, ne egpuun te kabuhalan ni Amram;
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{21}si Isiyas, ne egpuun te kabuhalan ni Rihabiyas;
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{22}si Diyahat ne kabuhalan ni Salamit, ne egpuun te kabuhalan ni Isar;
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{23}si Hiriyas ka labew ne pangulu, si Amariyas ka igkarangeb, si Diyahasil ka ikatatelu, wey si Hikamiyam ka igkeep‑at, ne egpuun te kabuhalan ni Hibrun;
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{24}si Samir ne kabuhalan ni Mika, ne egpuun te kabuhalan ni Usil;
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{25}si Sakariyas, ne egpuun te kabuhalan ni Isiyas ne suled ni Mika ne kabuhalan ni Usil;
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{26}si Mali wey si Musi ne me kabuhalan ni Mirari; si Binu, ne egpuun te kabuhalan ni Haasiyas;
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{27}si Binu, si Sumam, si Sakur, wey Ibri, ne egpuun te kabuhalan ni Mirari;
\verseNumber{28}si Iliyasar ne ware anak ne lukes, ne egpuun te kabuhalan ni Mali;
\verseNumber{29}si Hiramil, ne egpuun te kabuhalan ni Kis;
\verseNumber{30}si Mali, si Idir, wey si Hirimut, ne egpuun te kabuhalan ni Musi.
\BibleParagraphStyleP
Seeye ka me kabuhalan ni Libi ne nalista sumale te pamilya ran.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{31}Ne migpintut-pintut degma sikandan eyew te pegbaad-baad te me himu ran iling te inggimu te me karumaan dan ne me kabuhalan ni Aarun diye te tangkaan ni Hari Dabid, ni Saduk, ni Ahimilik, wey te me pangulu te me pamilya, te me talagpanubad, wey te me Libita. Migpintut-pintut ka me pangulu minsan ka me bate-bate pad.

\BibleSectionHeading{Ka me talag-ulahing diye te timplu}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{25}Ne si Dabid wey ka me upisyal te me sundalu, mig-alam te me anak ni Asap, ni Himan, wey ni Hidutun eyew iyan egpangguhud te igpanengneng te Manama ne egbalesan te me alpa, me lira, wey te me putew ne egbasalan. Ne seini ka listaan te me ngaran dan wey te me katungdanan dan:
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{2}Egpuun te me anak ni Asap: si Sakur, si Husi, si Nataniyas, wey si Asarila. Ne si Asap ne amey ran ka migpangulu kandan te egpangguhud te igpanengneng te Manama ke egsuhuen sikandan te Hari.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{3}Egpuun te me anak ni Hidutun: si Gidaliyas, si Suri, si Hisayas, si Simii, si Hasabiyas, wey si Mataniyas; hen‑em (6) dan langun. Ne si Hidutun ne amey ran ka migpangulu kandan te egpangguhud te igpanengneng te Manama, egpasalamat wey egdeyrey te Magbebaye ne egbalesan te lira.
\verseNumber{4}Egpuun te me anak ni Himan: si Bukiyas, si Mataniyas, si Usil, si Sibuwil, si Hirimut, si Hananiyas, si Hanani, si Iliyata, si Gidalti, si Rumantisir, si Husbikasa, si Miluti, si Hutir, wey si Mahasiyut.
\verseNumber{5}Me anak sikandan langun ni Himan ne prupita te Hari. Impabantug si Himan te Manama pinaahi te pegbehey kandin te sapulu wey hep‑at (14) ne anak ne me lukes wey tatelu ne malitan, sumale te insaad kandin te Manama.
\verseNumber{6}Impanguluwan din ka langun ne anak din ne me lukes te pegparahing te me simbal, me lira, wey me alpa te pegpamakey ran diye te timplu te Manama. Ne ka Hari mismu ka migsuhu engki Asap, Hidutun, wey ki Himan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{7}Migginguma sikandan langun te daruwa ne gatus wey walu ne pulu wey walu (288) lagkes ka me karumaan dan. Nenabasbas langun sikandan ne eg-ulahing para te Magbebaye ne Manama.
\verseNumber{8}Ne migpintut-pintut sikandan, bate ma wey se buyag, talagpanulu ma wey se hibateen, eyew egkanengnengan dan ke nekey ka me katungdanan dan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{9}Ka an-anayan ne napintutan iyan ka anak ni Asap ne si Husi duma te me anak din wey te me karumaan din. Sapulu wey daruwa (12) sikandan langun. Ka igkarangeb iyan si Gidaliyas duma te me anak din wey te me karumaan din. Sapulu wey daruwa (12) regma sikandan langun.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{10}Ka igkatelu iyan si Sakur duma te me anak din, wey te me karumaan din. Sapulu wey daruwa (12) regma sikandan langun.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{11}Ka igkeep‑at iyan si Isri duma te me anak din wey te me karumaan din. Sapulu wey daruwa (12) regma sikandan langun.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{12}Ka igkalimma iyan si Nataniyas duma te me anak din wey te me karumaan din. Sapulu wey daruwa (12) regma sikandan langun.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{13}Ka igkeen‑em iyan si Bukiyas duma te me anak din wey te me karumaan din. Sapulu wey daruwa (12) regma sikandan langun.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{14}Ka igkapitu iyan si Asarila duma te me anak din wey te me karumaan din. Sapulu wey daruwa (12) regma sikandan langun.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{15}Ka igkawalu iyan si Hisayas duma te me anak din wey te me karumaan din. Sapulu wey daruwa (12) regma sikandan langun.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{16}Ka igkasiyam iyan si Mataniyas duma te me anak din wey te me karumaan din. Sapulu wey daruwa (12) regma sikandan langun.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{17}Ka igkasapulu iyan si Simii duma te me anak din wey te me karumaan din. Sapulu wey daruwa (12) regma sikandan langun.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{18}Ka igkasapulu wey sabeka (11) iyan si Asarila duma te me anak din wey te me karumaan din. Sapulu wey daruwa (12) regma sikandan langun.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{19}Ka igkasapulu wey daruwa (12) iyan si Hasabiyas duma te me anak din wey te me karumaan din. Sapulu wey daruwa (12) regma sikandan langun.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{20}Ka igkasapulu wey tatelu (13) iyan si Subail duma te me anak din wey te me karumaan din. Sapulu wey daruwa (12) regma sikandan langun.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{21}Ka igkasapulu wey hep‑at (14) iyan si Matatiyas duma te me anak din wey te me karumaan din. Sapulu wey daruwa (12) regma sikandan langun.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{22}Ka igkasapulu wey lalimma (15) iyan si Hirimut duma te me anak din wey te me karumaan din. Sapulu wey daruwa (12) regma sikandan langun.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{23}Ka igkasapulu wey hen‑em (16) iyan si Hananiyas duma te me anak din wey te me karumaan din. Sapulu wey daruwa (12) regma sikandan langun.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{24}Ka igkasapulu wey pitu (17) iyan si Husbikasa duma te me anak din wey te me karumaan din. Sapulu wey daruwa (12) regma sikandan langun.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{25}Ka igkasapulu wey walu (18) iyan si Hanani duma te me anak din wey te me karumaan din. Sapulu wey daruwa (12) regma sikandan langun.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{26}Ka igkasapulu wey siyam (19) iyan si Miluti duma te me anak din wey te me karumaan din. Sapulu wey daruwa (12) regma sikandan langun.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{27}Ka igkararuwa ne pulu (20) iyan si Iliyata duma te me anak din wey te me karumaan din. Sapulu wey daruwa (12) regma sikandan langun.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{28}Ka igkararuwa ne pulu wey sabeka (21) iyan si Hutir duma te me anak din wey te me karumaan din. Sapulu wey daruwa (12) regma sikandan langun.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{29}Ka igkararuwa ne pulu wey daruwa (22) iyan si Gidalti duma te me anak din wey te me karumaan din. Sapulu wey daruwa (12) regma sikandan langun.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{30}Ka igkararuwa ne pulu wey tatelu (23) iyan si Mahasiyut duma te me anak din wey te me karumaan din. Sapulu wey daruwa (12) regma sikandan langun.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{31}Ka igkararuwa ne pulu wey hep‑at (24) iyan si Rumantisir duma te me anak din wey te me karumaan din. Sapulu wey daruwa (12) regma sikandan langun.

\BibleSectionHeading{Ka me talagbantey te gumawan te timplu}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{26}Seini ka me punduk te me talagbantey te gumawan te timplu: puun te me kabuhalan ni Kura, si Misilimiyas ne anak ni Kuri ne sabeka te me anak ni Asap.
\verseNumber{2}Si Misilimiyas due pitu ne anak ne me lukes ne iyan si Sakariyas ka kinakakayan, si Hidiyail ka igkarangeb, si Sibadiyas ka igkatelu, si Hatanail ka igkeep‑at,
\verseNumber{3}si Ilam ka igkalimma, si Diyuhanan ka igkeen‑em, wey si Iliyunay ka igkapitu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{4}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{26:4-5: }2Sam 6:11; 1Kru 13:14.}Ne due etew ne egngaranan ki Ubid-Idum ne due walu ne anak ne lukes: si Simaya ka kinakakayan, si Husabad ka igkarangeb, si Huwa ka igkatelu, si Sakar ka igkeep‑at, si Natanail ka igkalalimma,
\verseNumber{5}si Amil ka igkeen‑em, si Isakar ka igkapitu, wey si Pulati ka igkawalu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{6}Ne si Simaya ne kinakakayan ne anak ni Ubid-Idum, due me anak ne me lukes ne iyan me pangulu te me pamilya ran su amana ma sikandan egkasalihan ne me lukes.
\verseNumber{7}Ne ka me anak ni Simaya ne me lukes iyan si Utni, si Rapail, si Ubid, si Ilsabad wey ka me karumaan din ne si Ilihu, wey si Samakiyas ne due me katuenan ne me lukes.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}Hen‑em ne pulu wey daruwa (62) langun ka me kabuhalan ni Ubid-Idum, lagkes ka me anak dan wey ka me karumaan dan ne amana egkasalihan te pegtrabahu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{9}Ne si Misilimiyas due me anak ne me lukes wey me karumaan ne derakel degma se me katuenan. Sapulu wey walu (18) sikandan langun.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{10}Ne si Husa ne egpuun te kabuhalan ni Mirari due hep‑at ne anak ne me lukes: si Simri, ka pangulu ran minsan kene ne sikandin ka kinakakayan,
\verseNumber{11}si Hilkiyas ka igkarangeb, si Tibaliyas ka igkatatelu, wey si Sakariyas ka igkeep‑at. Sapulu wey tatelu (13) langun ka karumaan wey me anak ne me lukes ni Husa.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{12}Ne imbaad-baad te tigsenge-punduk ka me talagbantey te me gumawan te timplu sumale te pangulu te me pamilya ran, wey impamehayan sikandan te me katungdanan diye te timplu te Magbebaye ne Manama iling te me karumaan dan ne me Libita.
\verseNumber{13}Ne migpintut-pintut ka tagse pamilya, me bate wey se me buyag e, eyew egkanengnengan dan ke hendei ne gumawan ka egbantayan dan.
\verseNumber{14}Ne ka dapit te igsile ne gumawan iyan napintutan ne egbantayan ni Silimiyas. Ne ka gumawan ne dapit te igkahibang ne balabahan, iyan napintutan ne egbantayan te anak din ne si Sakariyas. Si Sakariyas matagseb ne talagtambag.
\verseNumber{15}Ne ka dapit te igkakawanan ne balabahan ne gumawan ka napintutan ne egbantayan ni Ubid-Idum wey ka baley ne tahuanan ka napintutan ne egbantayan te me anak din.
\verseNumber{16}Ne ka dapit te iglineb ne gumawan wey ka gumawan te timplu ne peendiye te dibabew ne dalan ka napintutan ne egbantayan ni Supim wey ni Husa. Egpasubsubaley sikandan ka egbebantey.
\verseNumber{17}Te tagse aldew, hen‑em ne Libita ka egbantey diye te gumawan ne dapit te igsile, hep‑at ka diye te gumawan ne dapit te igkahibang ne balabahan, hep‑at ka diye te gumawan ne dapit te igkakawanan ne balabahan, wey tigdaruwa ka diye te tagse baley ne tinesanan.
\verseNumber{18}Ne due hen‑em ne migbantey diye te iglineb—hep‑at ka diye te gumawan peendiye te dibabew te timplu, wey daruwa ka diye te lama.
\verseNumber{19}Seeye ka himu te me punduk te me talagbantey te gumawan ne me kabuhalan ni Kura wey ni Mirari.

\BibleSectionHeading{Ka me talagbantey te me kasangkapan}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{20}Ne ka duma ne Libita ka impiyalan te me baley ne tinesanan te karatuan diye te timplu te Manama wey te me kasangkapan ne inhalad e diye te Manama.
\verseNumber{21}Ne ka pangulu si Hihil ne egpuun te me kabuhalan ni Ladan ne kabuhalan ni Girsun.
\verseNumber{22}Ne due daruwa ne anak ni Hihil ne me lukes ne si Sitam wey si Huwil ne iyan impiyalan te me tahuanan te karatuan diye te timplu te Magbebaye ne Manama.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{23}Seeye ded ne himu ka impeyimu te me kabuhalan ni Amram, ni Isar, ni Hibrun, wey ni Usil.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{24}Si Sibuwil ne kabuhalan ni Girsun ne anak ni Muwisis iyan pangulu te impiyalan diye te me baley ne tinesanan te karatuan.
\verseNumber{25}Ne ka me karumaan din ne me kabuhalan ni Ilisir iyan si Rihabiyas, si Hisayas, si Huram, si Sikri, wey si Silumit.
\verseNumber{26}Ne si Silumit wey ka me karumaan din, iyan impiyalan te me baley ne tinesanan te me kasangkapan ne inhalad diye te Manama—ka me kasangkapan ne inhalad ni Hari Dabid wey te me pangulu te linibu wey ginatus ne me sundalu wey te duma pad ne me upisyal.
\verseNumber{27}Inhalad dan man‑e te Manama ka duma ne me kasangkapan ne naahew ran puun te me kuntere dan eyew eggamiten te eg-ayad-ayad te timplu te Magbebaye.
\verseNumber{28}Ne ka langun degma ne inhalad diye te Magbebaye ne Manama ni prupita Samwil, ni Saul ne anak ni Kis, ni Abnir ne anak ni Nir, wey ni Huwab ne anak ni Siruya, wey ka duma pad ne me kasangkapan ne nakahalad e, impiyal red man‑e ki Silumit wey te me karumaan din.

\BibleSectionHeading{Ka himu te duma ne Libita}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{29}Puun te me kabuhalan ni Ishar, si Kininiyas wey ka anak din ne me lukes ka impiyalan te katungdanan diye te lihawangan te timplu isip me upisyal wey me talaggukum te intiru ne Israil.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{30}Puun te me kabuhalan ni Hibrun, si Hasabiyas wey ka sabeka ne libu wey pitu ne gatus (1,700) ne me karumaan din ne derakel degma se me katuenan, ka impiyalan ne egpangulu te tane ne diye te Weyig ne Hurdan, dapit te iglineb. Sikandan ka eggimu te me himu para te Magbebaye ne Manama wey te Hari.
\verseNumber{31}Si Hiriyas ka pangulu te me pamilya ni Hibrun sumale te listaan te me kabuhalan. Su te igkeep‑at ne pulu (40) ne leg‑un te peghari ni Dabid, impasusi rin ka me listaan te me pamilya, wey nanengnengan dan ne duen bes me kabuhalan ni Hibrun diye te Hasir ne sakup te Gilyad, ne derakel degma se me katuenan.
\verseNumber{32}Ne due daruwa ne libu wey pitu ne gatus (2,700) ne me karumaan ni Hiriyas ne derakel degma se me katuenan, wey me pangulu te me pamilya. Ne impamehayan sikandan ni Hari Dabid te me katenged te pegpangulu te me kabuhalan ni Rubin, ni Gad, wey te katenge te kabuhalan ni Husi ne iyan ka me kabuhalan ni Manasis eyew iyan eggimu te me himu te pegpamakey te Manama wey te Hari.

\BibleSectionHeading{Ka me upisyal ni Hari Dabid}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{27}Seini ka me listaan te me pangulu, te me kumandir te linibu wey te ginatus ne me sundalu, wey te me upisyal te me matig-Israil ne migpamakey te Hari isip me pangulu te me punduk. Te tagse bulan te intiru ne leg‑un, due sabeka ne punduk te me sundalu ne egpamakey. Ka tagse punduk due daruwa ne pulu wey hep‑at ne libu (24,000) ne sundalu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{2}Te an-anayan ne bulan, si Hasubim ne anak ni Sabdiil ka migpangulu te an-anayan ne punduk. Ne due daruwa ne pulu wey hep‑at ne libu (24,000) ne sundalu te punduk din.
\verseNumber{3}Kabuhalan sikandin ni Piris wey sikandin ka migpangulu te langun ne kumandir te me sundalu te an-anayan ne bulan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{4}Te igkarangeb ne bulan, si Duday ne kabuhalan ni Ahuwa ka migpangulu te igkarangeb ne punduk. Ne si Miklut ka labew ne upisyal rin. Ne duen ded man‑e daruwa ne pulu wey hep‑at ne libu (24,000) ne sundalu te punduk din.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{5}Te igkatatelu ne bulan, si Binayas ne anak ni Hihuyada ne talagpanubad ka migpangulu te igkatelu ne punduk. Ne duen ded man‑e daruwa ne pulu wey hep‑at ne libu (24,000) ne sundalu te punduk din.
\verseNumber{6}Seini ne Binayas ka migpangulu te punduk te me bahani ni Dabid ne neilaan te gennal ne Tatelu ne Pulu. Ne ka anak din ne si Amisabad iyan labew ne upisyal rin.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{7}Te igkeep‑at ne bulan, si Asahil ne suled ni Huwab ka migpangulu te igkeep‑at ne punduk. Ne ka anak din si Sibadiyas ka nakasubal kandin. Ne duen ded man‑e daruwa ne pulu wey hep‑at ne libu (24,000) ne sundalu te punduk din.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}Te igkalalimma ne bulan, si Samhut ne kabuhalan ni Isra ka migpangulu te igkalalimma ne punduk. Ne duen ded man‑e daruwa ne pulu wey hep‑at ne libu (24,000) ne sundalu te punduk din.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{9}Te igkeen‑em ne bulan, si Ira ne anak ni Ikis ne matig-Tikuwa ka migpangulu te igkeen‑em ne punduk. Ne duen ded man‑e daruwa ne pulu wey hep‑at ne libu (24,000) ne sundalu te punduk din.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{10}Te igkapitu ne bulan, si Hilis ne kabuhalan ni Pilun ne kabuhalan ni Ipraim ka migpangulu te igkapitu ne punduk. Ne duen ded man‑e daruwa ne pulu wey hep‑at ne libu (24,000) ne sundalu te punduk din.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{11}Te igkawalu ne bulan, si Sibikay ne kabuhalan ni Husa ne kabuhalan ni Sira ka migpangulu te igkawalu ne punduk. Ne duen ded man‑e daruwa ne pulu wey hep‑at ne libu (24,000) ne sundalu te punduk din.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{12}Te igkasiyam ne bulan, si Abisir ne matig-Anatut ne kabuhalan ni Binhamin ka migpangulu. Ne duen ded man‑e daruwa ne pulu wey hep‑at ne libu (24,000) ne sundalu te punduk din.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{13}Te igkasapulu ne bulan, si Maharay ne matig-Nitupa ne kabuhalan ni Sira ka migpangulu te igkasapulu ne punduk. Ne duen ded man‑e daruwa ne pulu wey hep‑at ne libu (24,000) ne sundalu te punduk din.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{14}Te igkasapulu wey sabeka (11) ne bulan, si Binayas ne matig-Paratun ne kabuhalan ni Ipraim ka migpangulu te igkasapulu wey sabeka (11) ne punduk. Ne duen ded man‑e daruwa ne pulu wey hep‑at ne libu (24,000) ne sundalu te punduk din.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{15}Te igkasapulu wey daruwa (12) ne bulan, si Hilday ne matig-Nitupa ne kabuhalan ni Utnil ka migpangulu te igkasapulu wey daruwa (12) ne punduk. Ne duen ded man‑e daruwa ne pulu wey hep‑at ne libu (24,000) ne sundalu te punduk din.

\BibleSectionHeading{Ka me pangulu te me kabuhalan ni Israil}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{16}Seini ka me pangulu te me kabuhalan ni Israil:
\BibleParagraphStyleP
Si Ilisir ne anak ni Sikri ka pangulu te kabuhalan ni Rubin.
\BibleParagraphStyleP
Ne si Sipatiyas ne anak ni Maaka ka pangulu te kabuhalan ni Simyun.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{17}Ne si Hasabiyas ne anak ni Kimuil ka pangulu te kabuhalan ni Libi.
\BibleParagraphStyleP
Ne si Saduk ka pangulu te kabuhalan ni Aarun.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{18}Ne si Ilihu ne sabeka te me suled ni Dabid ka pangulu te kabuhalan ni Huda.
\BibleParagraphStyleP
Ne si Umri ne anak ni Maykil ka pangulu te kabuhalan ni Isakar.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{19}Ne si Ismayas ne anak ni Ubadiya ka pangulu te kabuhalan ni Sabulun.
\BibleParagraphStyleP
Ne si Hirimut ne anak ni Asril ka pangulu te kabuhalan ni Naptali.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{20}Ne si Husiya ne anak ni Asasiyas ka pangulu te kabuhalan ni Ipraim.
\BibleParagraphStyleP
Ne si Huwil ne anak ni Pidayas ka pangulu te katenge te kabuhalan ni Husi ne iyan ka me kabuhalan ni Manasis.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{21}Ne si Idu ne anak ni Sakariyas ka pangulu te katenge te kabuhalan ni Husi ne iyan ka me kabuhalan ni Manasis diye te Gilyad.
\BibleParagraphStyleP
Ne si Hasil ne anak ni Abnir ka pangulu te kabuhalan ni Binhamin.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{22}Ne si Asaril ne anak ni Hiruham ka pangulu te kabuhalan ni Dan.
\BibleParagraphStyleP
Sikandan ka me pangulu te me kabuhalan ni Israil.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{23}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{27:23: }Hin 15:5; 22:17; 26:4.}Te pegsinsus ni Dabid te me matig-Israil, masulug ka me etew tenged su migsaad ma ka Magbebaye ne Manama ne egpamasuluhen din iling te me bituen ka me matig-Israil. Purisu iyan de impasinsus ni Dabid ka migdaruwa ne pulu (20) se idad wey subla.
\verseNumber{24}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{27:24: }2Sam 24:15; 1Kru 21:1-14.}Si Huwab ne anak ni Siruya ka migbunsud migpaninsus piru ware din neimpusi su nabelu ma ka Magbebaye ne Manama te pegpaninsus din. Purisu ware nasulat diye te Sulatanan te me Guhuren ni Hari Dabid ka langun ne kasuluhan te me matig-Israil.

\BibleSectionHeading{Ka impamiyalan ni Hari Dabid}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{25}Ne si Asmabit ne anak ni Adiil iyan impiyalan ne egbantey te tahuanan te karatuan te Hari. Ne si Diyunatan ne anak ni Usiyas iyan impiyalan te me tahuanan te karatuan diye te me distritu, te me lungsud, te me bariyu, wey te me matikang ne baley.
\verseNumber{26}Ne si Isri ne anak ni Kilub iyan impiyalan ne egbebantey te me talagbasuk diye te kamet te Hari.
\verseNumber{27}Ne si Simii ne matig-Rama iyan impiyalan ne egbantey te parasan; ne si Sabdi iyan impiyalan te tahuanan te binu.
\verseNumber{28}Ne si Baal-Hanan ne matig-Gidir iyan impiyalan ne egbantey te me kayu ne ulibu wey sikumuru diye te lenlen te me bubungan te Huda.\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{27:28 }Te Hibruwanen: Sipila.} Ne si Huwas iyan impiyalan te tahuanan te mentika te ulibu.
\verseNumber{29}Ne si Sitray ne matig-Sarun iyan impiyalan ne egbantey te me ayam diye te panabtaban te Siyarun. Ne si Sapat ne anak ni Adlay iyan impiyalan ne egbantey te me ayam diye te me napu.
\verseNumber{30}Ne si Ubil ne Ismailita iyan impiyalan ne egbantey te me kamil. Ne si Hidayas ne matig-Mirunut iyan impiyalan ne egbantey te me asnu. Ne si Hasis ne kabuhalan ni Hagar iyan impiyalan ne egbantey te me karniru.
\verseNumber{31}Sikandan langun ka impiyalan ne egbantey te me karatuan ni Hari Dabid.

\BibleSectionHeading{Ka me talagtambag ni Hari Dabid}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{32}Ka talagtambag ni Hari Dabid iyan ka anggam din ne si Diyunatan. Matagseb si Diyunatan wey sabeka ne sikritari. Ne iyan degma talagpanulu te me anak te Hari si Hihil ne anak ni Hakmuni.
\verseNumber{33}Ne si Ahitupil pad man‑e ka lein ne talagtambag ni Hari Dabid, wey si Husay ne matig-Arak ne amana rin ne alukuy.
\verseNumber{34}Te migpatey e si Ahitupil, si Huyada ne anak ni Binayas ka nakasubal kandin duma ki Abiyatar. Ne si Huwab ka kumandir te me sundalu te Hari.

\BibleSectionHeading{Ka me planu ni Dabid te timplu}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{28}Ne impalibulung ni Dabid diye te Hirusalim ka me pangulu te me matig-Israil—me pangulu te me tribu, me upisyal te me punduk ne migpamakey te Hari, me pangulu te linibu wey ginatus ne me sundalu, me piniyalan te me karatuan, me piniyalan te me ayam te Hari wey te me anak din, me upisyal diye te palasyu, me bahani, wey ka mabbulut ne me sundalu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{2}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{28:2-7: }2Sam 7:1-16; 1Kru 17:1-14.}Ne migsasindeg si Hari Dabid wey migkahi, “Pammineg kew keddi me suled wey keet-etawan ku. Amana a perem egkeupian ne egpasasindeg te timplu eyew diye igtahu ka Tahuanan te Kasabutan te Magbebaye ne Manama ta eyew due egkeyimelayan din.\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{28:2 }Te Hibruwanen: peunturan te paa rin.} In-andam kud e perem ka langun ne egkeilanganen para te pegpasasindeg kayi.
\verseNumber{3}Piru ingkahiyan a te Manama, ‘Kene ne sikeykew ka egpasasindeg te timplu para keddi, su sundalu ka nahud wey nakapatey ka te masulug ne etew.’
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{4}“Piru minsan pad due, in-alam a te Magbebaye ne Manama te Israil, puun te intiru ne pamilya ku eyew egkeyimu ne Hari te Israil te ware egtamanan. In-alam din ka kabuhalan ni Huda isip pangulu te me kabuhalan wey puun te sika ne kabuhalan, in-alam din ka pamilya ku, ne puun te pamilya ku, igkeupii rin ka peg-alam din keddi isip Hari te intiru ne Israil.
\verseNumber{5}Ne impamehayan a te Magbebaye ne Manama te masulug ne anak ne me lukes, wey puun kandan, in-alam din si Sulumun eyew iyan eghari te Migharian te Manama ne iyan ka Israil.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{6}“Ne ingkahiyan a te Magbebaye ne Manama, ‘Ka anak nu ne si Sulumun ka egpasasindeg te timplu para keddi wey te lama kayi, su in-alam ku sikandin ne egkeyimu ne anak ku, wey egkeyimu a ne amey rin.
\verseNumber{7}Ne emun ke egpabulus sikandin eg-ikul te me balaud ku wey me suhu ku iling te inggimu rin kuntee, egpaharien ku degma ka me kabuhalan din te ware egtamanan.’
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}“Ne kuntee, te tangkaan te langun ne me matig-Israil ne keet-etawan te Magbebaye ne Manama, wey duma te Manama ne talagpamalehet ta, egsuhuen ku sikaniyu ne keilangan ne egtumanen niyu ka langun ne suhu te Magbebaye ne Manama niyu. Ne emun ke egtumanen niyu seini, egkaangken niyu seini se meupiya ne tane, wey isip karatuan ne inggaat ne egkapanunud te me kabuhalan niyu te ware egtamanan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{9}“Ne sikeykew, Sulumun ne anak ku, ilaa nu ka Manama ku wey pamakaya nu sikandin te intiru ne pusung nu wey te suman-suman nu, su egpakanengneng ka Magbebaye ne Manama te me planu ta wey te me suman-suman ta. Ke egpamitew ka kandin, egpakita sikandin keykew. Piru ke eg-inniyug ka kandin, eg-inniyuhan ka degma nikandin te ware egtamanan.
\verseNumber{10}Ne sumsumana nu ne in-alam ka te Magbebaye ne Manama eyew egpasasindeg te timplu ne egsimbaan kandin. Pakannekal ka wey himuwa nu seini.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{11}Ne imbehey ni Dabid ki Sulumun ka langun ne egpeilingan te pegpasasindeg te timplu, te likansu kayi, me sinabeng ne tinesanan te karatuan, me sinabeng diye te dibabew, me sinabeng ne diye te seled, wey te Subla ne Matulus ne Sinabeng ne egpasayluwan te me sale te me etew.
\verseNumber{12}Impanulu man‑e ni Dabid ki Sulumun ka implanu rin te lama te timplu te Manama, te langun ne sinabeng ne nakalingut te timplu, te me sinabeng ne tinesanan te karatuan, wey te me sinabeng ne tinesanan te me matulus ne kasangkapan.
\verseNumber{13}Impanulu din man‑e ki Sulumun ka pegpunduk te me talagpanubad wey te me Libita wey te langun ne me himu ran te pegpamakey diye te timplu te Magbebaye ne Manama, wey te langun ne me kasangkapan ne eggamiten te egpamakey diye te timplu te Manama.
\verseNumber{14}Impanulu din man‑e ki Sulumun ke pila ne kilu ka pelata wey ka bulawan ne eggimuwen ne kasangkapan ne eggamiten para te nalein-lein ne tulumanen te pegpamakey.
\verseNumber{15}Impanulu din si Sulumun ke pila ne kilu ne bulawan ka eggimuwen ne me sulu wey tahuanan kayi, me pelata ne me sulu wey me tahuanan kayi,
\verseNumber{16}bulawan ne lamisa ne eg-unturan te paan ne ighalad diye te Manama, pelata ne me lamisa,
\verseNumber{17}derakel ne me tinidur ne bulawan, bulawan ne me yahung wey me pitsil, bulawan wey pelata ne me palatu,
\verseNumber{18}wey bulawan ne altar ne egtutungan te insinsu. Impanulu man‑e ni Dabid ki Sulumun ke pila ne kilu ne bulawan ka eggamiten te peggimu te bulawan ne kirubin\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{28:18 }Ka kirubin, larawan te panalihan ne inggimu re te etew, wey egpekeiling seini te mananap ne due pakpak.} ne nabekad ka me pakpak diye te ampew te Tahuanan te Kasabutan te Magbebaye.
\verseNumber{19}Migkahi si Hari Dabid, “Ka seini ne planu nasulat duma te pegpanulu te Magbebaye ne Manama, wey impasabut din keddi seini.”
\verseNumber{20}Migpabulus si Dabid ka migpanulu te anak din ne si Sulumun, “Bagget-bagget ka wey pakannekal ka. Himuwa nu seini ne himu. Kene ka kaaldek wey ke egpaawe naa te kabagget, su egdumaan ka te Magbebaye ne Manama ku. Kene ka nikandin eg-engkeran wey ke egbalaharen naa taman te egkeimpusan nud ka langun ne himu te timplu te Magbebaye ne Manama.
\verseNumber{21}Naandam e ka punduk te me talagpanubad wey te me Libita ne eggimu te langun ne himu te timplu te Manama. Ne egbulig keykew ka me trabahanti ne due me katuenan te minsan nekey ne himu. Ne ka keet-etawan wey ka me pangulu ran, andam ne egtuman te igsuhu nu.”

\BibleSectionHeading{Ka me dasag para te timplu}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{29}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{29:1-2: }1Kru 22:5.}Ne migkahiyan ni Hari Dabid ka langun ne nalibulung ne keet-etawan, “Si Sulumun ne anak ku ne in-alam te Manama, bate pad wey ware pad kalintahaan. Dakel ka himu su kene ne timplu re te etew, ke kene, timplu te Magbebaye ne Manama.
\verseNumber{2}Purisu inggimu ku ka langun ne egkeyimu ku te pegpangandam te me kasangkapan ne eggamiten te peggimu te timplu te Manama ku—me bulawan, me pelata, me burunsi, me putew, me kayu, me batu ne egngaranan te uniks, imirald, me batu ne nalein-lein se me batek, wey me mateles amana ne me pahang.
\verseNumber{3}Ne tenged te dakel ne geyinawa ku te timplu te Manama, egbehey a te keddi mismu ne bulawan wey pelata para te peggimu kayi, timul seini te langun ne nalimud ku para te matulus ne timplu.
\verseNumber{4}Egbehey a te sabeka ne gatus ne libu (100,000) ne kilu ne bulawan ne egpuun te Upir, wey 240,000 ne kilu ne pelata. Eggamiten seini ne igbulit te me alabat te timplu,
\verseNumber{5}wey para te langun ne me kasangkapan ne eggimuwen te me trabahanti. Ne kuntee, hentew kaniyu ka egkeupian ne egbehey te Magbebaye ne Manama?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{6}Purisu migdasag ka me pangulu te pamilya, me pangulu te tribu, me kumandir te linibu wey ginatus ne me sundalu, wey ka me upisyal ne impiyalan te me karatuan te Hari.
\verseNumber{7}Ne ka imbehey ran para te timplu te Manama, migginguma te 175,000 ne kilu ne bulawan, 350,000 ne kilu ne pelata, 630,000 ne kilu ne burunsi, wey 3,400,000 ne kilu ne putew.
\verseNumber{8}Ne migbehey degma seeye se due me mahal ne batu, wey intines seini diye te tinesanan te karatuan te timplu te Magbebaye ne Manama ne impiyal ki Hihil ne kabuhalan ni Girsun.
\verseNumber{9}Nahale-gale ka keet-etawan su migbehey ma sikandan te Magbebaye ne Manama ne egpuun te pusung dan. Ne nahale-gale degma si Hari Dabid.

\BibleSectionHeading{Ka peg-ampu ni Dabid}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{10}Indayan ni Dabid ka Magbebaye ne Manama diye te tangkaan te keet-etawan ne miglibulung. Migkahi sikandin, “He Magbebaye ne Manama, Manama te kabuybuyahan ney ne si Hakub,\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{29:10 }Te Hibruwanen: iyan inggamit ka “Israil” ne iyan ikarangeb ne ngaran ni Hakub.} egdayanen ka te ware egtamanan.
\verseNumber{11}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{29:11: }Mat 6:13.}He Magbebaye ne Manama, keykew ka kabantug, ka geem, ka katelesan, ka kapanaluwan, wey ka pegkatalahuren, su keykew ma ka langun ne diye te langit wey kayi te kalibutan. He Magbebaye ne Manama, keykew ka migharian wey labew ka te langun.
\verseNumber{12}Migpuun keykew ka karatuan wey ka kabantug, wey sikeykew ka migmandu te minsan nekey. Due te keykew ka geem wey ka karesen, wey egpakabehey ka te kabantug wey keseg te minsan hentew.
\verseNumber{13}Ne kuntee, egpasalamat key keykew, he Manama ney, wey egdayanen ney ka mabantug ne ngaran nu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{14}“Piru mania te keilangan ne egkahale key te pegbehey ney keykew te seini ne me dasag, te sikeykew ma ka kamuney kayi, wey iglibed ney re keykew ka tapey e ne keykew.
\verseNumber{15}Nakanengneng ka, he Magbebaye ne Manama, ne me mahaliyug key re te seini ne tane iling te me kabuybuyahan ney. Ne ka umul ney, egpekeiling te alung ne mahaan de egkaawe.
\verseNumber{16}He Magbebaye ne Manama ney, migpuun keykew seini se masulug ne kasangkapan ne in-andam ney eyew egkahamit te pegpasasindeg te timplu ne para te matulus ne ngaran nu. Keykew seini se langun!
\verseNumber{17}He Manama ku, nakanengneng a ne eg-ug-ugsiyen nu ka me pusung ney wey egkahale ka ke egkakita nu ne matareng seini. Sikan naa ka matinumanen wey mabagget-bagget a ne migbehey te seini langun. Ne minsan ka keet-etawan nu degma ne kayi kuntee, nakita ku ne me mabagget-bagget degma sikandan ne migbehey keykew.
\verseNumber{18}He Magbebaye ne Manama, ka Manama te kabuybuyahan ney ne si Abraham, si Isaak, wey ni Hakub, himuwa nu ne egkeupian layun ne egtuman keykew ka keet-etawan nu. Ne panulua nu sikandan te eggeyinawa layun keykew.
\verseNumber{19}Ne behayi nu degma ka anak ku ne si Sulumun te kabagget te pegtuman te me suhu nu, me paney-paney nu, wey me balaud nu, wey te pegpasasindeg te timplu ne impangandaman ku.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{20}Ne ingkahiyan ni Dabid ka langun ne keet-etawan ne miglibulung diye, “Dayana niyu ka Magbebaye ne Manama niyu.” Purisu indayan dan ka Magbebaye ne Manama, ka Manama te me kabuybuyahan dan. Migpanimbuel wey mig-usengul sikandan diye te tangkaan te Magbebaye ne Manama, wey te Hari.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{21}Te seup ne aldew, migpanubad sikandan diye te Magbebaye ne Manama te egtutungen ne igpanubad: sabeka ne libu (1,000) ne turu ne baka, sabeka ne libu (1,000) ne lukesan ne karniru, wey sabeka ne libu (1,000) ne nati te karniru. Mighalad man‑e sikandan te inumen wey duma pad ne susuluhi ne me halad ne para te langun ne matig-Israil.
\verseNumber{22}Ne nangekeen sikandan wey nangiinum ne miggale-gale diye te tangkaan te Magbebaye ne Manama. Ne in-ila ran man‑e ne Hari ka anak ni Dabid ne si Sulumun wey in-itisan dan sikandin te lana diye te tangkaan te Magbebaye ne Manama isip Hari. Ne in-itisan dan degma si Saduk isip talagpanubad.
\verseNumber{23}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{29:23: }1Har 2:12.}Ne migpinnuu e si Sulumun te trunu te Magbebaye ne Manama isip Hari ne egsubal te amey rin ne si Dabid. Miglampus si Sulumun, wey migtuman kandin ka intiru ne keet-etawan te Israil.
\verseNumber{24}Ne ka langun ne pangulu, ka me inila ne me etew, bahani, wey ka me anak ni Dabid, migsaad ne eglapig ki Hari Sulumun.
\verseNumber{25}Ne impabantug te Magbebaye ne Manama si Sulumun te intiru ne Israil. Imbehayan din sikandin te kabantug ne labew pad du te an-anayan ne me Hari te Israil.

\BibleSectionHeading{Ka guhuren te peghari ni Dabid}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{26}Si Dabid ne anak ni Hisi mighari te intiru ne Israil,
\verseNumber{27}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{29:27: }2Sam 5:4-5; 1Kru 3:4.}te hep‑at ne pulu (40) ne leg‑un. Mighari sikandin diye te Hibrun te pitu ne leg‑un, wey tatelu ne pulu wey tatelu (33) diye te Hirusalim.
\verseNumber{28}Neuyag sikandin te malayat ne timpu, wey nakaangken te dakel ne karatuan wey kabantug. Ne migpatey sikandin ne buyag e amana wey migsubal kandin mighari si Sulumun ne anak din.
\verseNumber{29}Ka guhuren meyitenged te peghari ni Dabid, puun te an-anayan taman te katammanan, nasulat diye te Sulatanan te me Guhuren ni prupita Samwil, ni prupita Natan, wey ni prupita Gad.
\verseNumber{30}Nenasulat te sika ne libru ka guhuren meyitenged te peghari ni Dabid, ka kabantug din, wey ka langun-langun ne neyitabu kandin wey te Israil, wey te langun ne migharian ne nakalingut.
\BibleBookEnd

\BibleBook{2 Krunikas}

\BibleTitlePage
\BibleTitleTwo{Ka igkarangeb ne baseen te}
\BibleMainTitle{Krunikas}

\BibleIntroSectionHeading{Igpewun‑a}

\BibleIntro
\BibleParagraphStyleIP
Ka \BibleCharacterStyleBK{Ikarangeb ne Krunikas} sumpul te \BibleCharacterStyleBK{An-anayan ne Krunikas}. Nasulat kayi ka pegmandu ni Hari Sulumun, ka pegribildi te me tribu ne diye te igkahibang ne balabahan ki Rihubuwam ne anak ni Hari Sulumun. Ka seeye ne pegribildi impanguluwan ni Hirubuwam. Nasulat man‑e kayi ka meyitenged te migharian te Huda wey ka pegkatalu te keet-etawan te Hirusalim te 586 te ware pad neetew si Kristu.
\BibleParagraphStyleIOT
Ka nenasulat te seini ne baseen
\BibleParagraphStyleIO
Ka peghari ni Sulumun \BibleCharacterStyleIOR{1:1–9:31}
\BibleParagraphStyleIOO
a. Ka an-anayan ne me leg‑un \BibleCharacterStyleIOR{1:1-17}
\BibleParagraphStyleIOO
b. Ka pegpasasindeg te timplu \BibleCharacterStyleIOR{2:1–7:10}
\BibleParagraphStyleIOO
c. Ka katammanan ne me leg‑un \BibleCharacterStyleIOR{7:11–9:31}
\BibleParagraphStyleIO
Ka pegribildi te me tribu te igkakawanan ne balabahan \BibleCharacterStyleIOR{10:1-19}
\BibleParagraphStyleIO
Ka me Hari te Huda \BibleCharacterStyleIOR{11:1–36:12}
\BibleParagraphStyleIO
Ka pegkatalu te keet-etawan te Hirusalim \BibleCharacterStyleIOR{36:13-23}

\BibleText

\BibleSectionHeading{Ka pegbuyu ni Sulumun te katagseb}
\BibleSectionCrossReference{(1 Hari 3:1-15)}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{1}Migmalig‑en ka pegmandu ni Sulumun ne anak ni Dabid te migharian din su indumaan ma sikandin te Magbebaye ne Manama rin, wey inggimu sikandin ne subla ne maresen.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{2}Ne impeumew ni Sulumun ka langun ne me matig-Israil, ka me kumandir te linibu wey ginatus ne me sundalu, ka me talewukum, ka langun ne pangulu te Israil, wey ka langun ne pangulu te pamilya.
\verseNumber{3}Ne induma ni Sulumun sikandan langun diye te me panubaran diye te Gibyun su diye ma ka Balungbalung ne Temuwanan ne inggimu ni Muwisis ne suluhuanen te Manama; ka Balungbalung ne inggimu diye te disirtu.
\verseNumber{4}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{1:4: }2Sam 6:1-17; 1Kru 13:5-14; 15:25–16:1.}Te seeye ne timpu, diyad e nakatahu te balungbalung ne in-andam ni Dabid diye te Hirusalim ka Tahuanan te Kasabutan te Manama su tapey rin e seini halina puun te Kiryat-Hiyarim.
\verseNumber{5}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{1:5: }Iks 38:1-7.}Piru ka burunsi ne altar ne inggimu ni Bisalil ne anak ni Uri wey apu ni Hur, diye ded te Gibyun diye te tangkaan te Matulus ne Balungbalung te Magbebaye. Purisu, miglibulung diye ensi Sulumun eyew eg-inse te Magbebaye.
\verseNumber{6}Ne migpamaneyik si Sulumun diye te altar ne burunsi ne diye te tangkaan te Magbebaye ne diye te Balungbalung ne Temuwanan, wey migpanubad sikandin te egtutungen ne sabeka ne libu (1,000) ne me ayam.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{7}Te seeye ne marusilem, migpakita ka Manama ki Sulumun wey migkahi, “Buyu ka ke nekey ka igkeupii nu wey igbehey ku keykew.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}Ne migtabak si Sulumun, “Impapitew nu te geyinawa nu ne kene egkabalbalawan ka amey ku ne si Dabid, wey impahari a nikeykew subal kandin.
\verseNumber{9}Ne kuntee, he Magbebaye ne Manama, tumana nu ka insaad nu te amey ku su impahari e ma nikeykew te keet-etawan ne iling kasulug te pantad.
\verseNumber{10}Behayi a nikeykew te katagseb wey katuenan eyew egkamanduan ku seini ne keet-etawan. Su hentew e naan de iya ka egmandu te keet-etawan nu ne susuluhi?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{11}Ne migtabak ka Manama ki Sulumun, “Tenged te migbuyu ka te katagseb wey katuenan eyew egkamanduan nu ka keet-etawan ku ne impaharian ku keykew wey kene ne karatuan, kabantug, wey ke kamatayen naa te me kuntere nu wey ke malayat naa ne umul,
\verseNumber{12}igbehey ku keykew ka imbuyu nu ne katagseb wey katuenan. Ne kene ne sikan de, egbehayan ku pad man‑e sikeykew te karatuan wey kabantug ne ware naangken te me Hari ne nekewun‑a keykew, wey kene man‑e egkaangken te egpakasinundul keykew.”

\BibleSectionHeading{Ka kabantug wey karatuan ni Sulumun}
\BibleSectionCrossReference{(1 Hari 10:26-29)}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{13}Nataman, mig-awe e si Sulumun puun te bubungan ne panubaran diye te Gibyun, wey mig-uli e sikandin diye te Hirusalim su diye ma sikandin mig-ugpe te peghari din te Israil.
\verseNumber{14}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{1:14: }1Har 4:26.}Ne nakalimud si Sulumun te sabeka ne libu wey hep‑at ne gatus (1,400) ne karwahi wey sapulu wey daruwa ne libu (12,000) ne kudde.\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{1:14 }wey ke egmangudde naa.} Impanahu din ka duma diye te me siyudad ne tahuanan te me karwahi rin wey ka duma diye te Hirusalim.
\verseNumber{15}Te timpu ne iyan mighari si Sulumun te Israil, egpekeiling naan de te me batu ka me bulawan wey ka pelata diye te Hirusalim tenged te kasulug kayi. Ne ka me kayu degma ne sidar, egpekeiling naan de te me kayu ne sikumuru ne diye te lenlen te me bubungan te Huda\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{1:15 }Te Hibruwanen: Sipila.} tenged te kasulug kayi.
\verseNumber{16}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{1:16: }Diy 17:16.}Egpuun te Ihiptu wey Kui ka me kudde ni Sulumun. Impameli sika te eleg ne kentiddad te me suluhuanen din ne talagbebeli.
\verseNumber{17}Te seeye ne timpu ka karwahi ne egpuun te Ihiptu, tighen‑em ne gatus (600) ne pelata ka kentiddad te tagse sabeka. Ne 150 ne pelata ka kentiddad te tagse sabeka te me kudde. Ne igpamelegye dan naa degma seeye diye te me Hari te me matig-Hiti wey me matig-Sirya.

\BibleSectionHeading{Ka pegpangandam te pegpasasindeg te timplu}
\BibleSectionCrossReference{(1 Hari 5:1-18)}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{2}Ne migsuhu si Sulumun ne igpasasindeg ka timplu eyew egkabantug ka Magbebaye ne Manama, wey ka palasyu ne eg-ugpaan din.
\verseNumber{2}Ne mig-alam si Sulumun te pitu ne pulu ne libu (70,000) ne me etew ne talaglaglag te me kasangkapan, wey walu ne pulu ne libu (80,000) ne me talagperi te me batu diye te bubungan, wey tatelu ne libu wey hen‑em ne gatus (3,600) ne me talagmandu te me trabahanti.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{3}Ne migpeuyan si Sulumun te sulat diye ki Hiram ne Hari te Tiru: “Peuyani a te me kayu ne sidar iling te pegpeuyan nu te me sidar ki Dabid ne amey ku te pegpasasindeg din te palasyu rin.
\verseNumber{4}Ne kuntee, egpasasindeg a te timplu eyew egkabantug ka Magbebaye ku. Ne ighalad ku seini kandin eyew diye key e egtutung te me meemut ne insinsu, wey diye key e eg-uyan te ighalad ne paan te aldew-aldew. Ne diye key e man‑e egpanubad te egtutungen ne igpanubad tagse maselem wey marusilem, te me Aldew te Peggimeley, te me sahakeen te iyam ne bulan, wey te duma pad ne me aldew te pegsahakeen ne intahahe te Magbebaye ne Manama ney. Migsuhu ka Magbebaye ne seini ka eggimuwen te me matig-Israil te ware egtamanan.
\verseNumber{5}Dakel amana ka timplu ne igpasasindeg ku, su subla ma ne maresen ka Manama ney du te langun ne me manama.
\verseNumber{6}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{2:6: }1Har 8:27; 2Kru 6:18.}Piru hentew naa ka egpakapasasindeg te timplu para te Magbebaye? Ne minsan ka langit ne titikangi kene ma ne eleg ne eg-ugpaan din. Ne hentew e naan de iya degma se egpasasindeg te timplu para kandin, angin e ke tutunganan de te insinsu diye te tangkaan din.
\verseNumber{7}Sikan naa, peuyani a te etew ne mangngateu ne eggimu te me kasangkapan puun te bulawan, pelata, burunsi, putew wey mangngateu ne egpangabel te bula-bula ne malugtem, malalab, wey meilem. Keilangan ne mangngateu sikandin ne egkulit, wey egtrabahu sikandin duma te me mangngateu ne etew ne matig-Huda wey matig-Hirusalim, ne tapey e alama te amey ku ne si Dabid.
\verseNumber{8}Peuyani a man‑e te me kayu ne sidar, sipris wey algum puun te Libanun, su nakanengneng a ne mangngateu ka me suluhuanen nu ne egpameled te kayu. Ne egsuhuen ku ka me suluhuanen ku eyew egbulig te me suluhuanen nu
\verseNumber{9}ne eg-andam te masulug ne kayu para te timplu ne igpasasindeg ku su tetelesi ma seini wey luluahi.
\verseNumber{10}Egbayaran ku ka me suluhuanen nu ne egpameled te me kayu te sabeka ne gatus ne libu (100,000) ne saku ne harina, sabeka ne gatus ne libu (100,000) ne saku ne trigu, sabeka ne gatus wey sapulu ne libu (110,000) ne gelun ne binu, wey sabeka ne gatus wey sapulu ne libu (110,000) ne gelun ne lana te ulibu.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{11}Ne seini ka tabak ni Hiram ne Hari te Tiru te sulat ni Sulumun: “Tenged te geyinawa te Magbebaye te keet-etawan din, impahari ka nikandin kandan.”
\verseNumber{12}Ne migkahi pad man‑e si Hiram, “Egdayanen ka Magbebaye, ka Manama te Israil, ne miggimu te langit wey tane! Imbehayan din si Hari Dabid te matagseb ne anak wey napenu te katuenan wey salabutan, ne egpasasindeg te timplu para te Magbebaye, wey te palasyu ne eg-ugpaan din.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{13}“Egpeenduenen ku si Huram-Abi\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{2:13 }Te Hibruwanen: Iyan igpasabut te Huram se “Amey ku”.} ka mangngateu wey matagseb ne trabahanti.
\verseNumber{14}Kabuhalan ni Dan ka iney rin wey matig-Tiru ka amey rin. Mangngateu sikandin ne egpangimu te kasangkapan ne egpuun te bulawan, pelata, burunsi, putew, batu wey kayu, wey te peggimu te mahal ne hinabel ne malugtem, meilem, wey malalab. Mangngateu man‑e sikandin ne egpangulit te minsan nekey ne igpeyimu nu kandin. Ne egtrabahu sikandin duma te trabahanti nu wey te me trabahanti ne tapey e alama te amey nu ne si Dabid.
\verseNumber{15}Purisu, talahuren ne Sulumun, ipeuyan nu te me suluhuanen nu ka ingkahi nu ne trigu, sibada, lana te ulibu, wey binu,
\verseNumber{16}su egpameled key te me kayu diye te Libanun sumale te egkeilanganen nu. Ne iglawang ney re seini diye te dahat taman te Hupa, wey sikaniyud e ka eg-uyan kayi diye te Hirusalim.”

\BibleSectionHeading{Ka pegbunsud te pegpasasindeg te timplu}
\BibleSectionCrossReference{(1 Hari 6:1-38)}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{17}Ne impasinsus ni Sulumun ka langun ne lapu te Israil iling te inggimu te amey rin ne si Dabid wey nanengnengan din ne 153,600 sikandan langun.
\verseNumber{18}Ne pitu ne pulu ne libu (70,000) kandan ka me talaglaglag te me kasangkapan te pegbebaley wey ka walu ne pulu ne libu (80,000) kandan ka me talagperi te me batu diye te bubungan, wey ka tatelu ne libu wey hen‑em ne gatus (3,600) kandan ka me talagmandu te me trabahanti.
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{3}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{3:1: }Hin 22:22.}Nataman, imbunsuran e ni Sulumun ka pegpasasindeg te timplu te Magbebaye ne Manama diye te Hirusalim, diye te Bubungan ne Muriya, ka bubungan ne migpakita ka Magbebaye ki Dabid ne amey rin. Diye din seini ipasasindeg te natahuan te diekanan ni Arawuna\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{3:1 }Diye te Hibruwanen wey te duma ne sinulat, ‘Urnan’.} ne Hibusihanen, sumale te ingkahi kandin ni Dabid.
\verseNumber{2}Migbunsud sikandin migpasasindeg te timplu te igkarangeb ne aldew te igkarangeb ne bulan, te igkeep‑at ne leg‑un te peghari din.
\verseNumber{3}Ne ka kalayat te pabunsuran te timplu te Manama daruwa ne pulu wey pitu (27) ne mitrus wey ka kaluag siyam ne mitrus. Inseked seini pinaahi te tapey ne sekeranan.
\verseNumber{4}Ne siyam ne mitrus ka kaluag te likansu diye te katangkaan te timplu iling kaluag te timplu. Ne tatelu ne pulu (30) ne palapala degma ka katikang kayi. Ne impulitan din ka seled kayi te neelin ne bulawan.
\verseNumber{5}Ne ka diye te seled te timplu impaalabatan din te kayu ne sipris wey impapulitan din te neelin ne bulawan wey ingkulitan seini te me palmira wey me keddina.
\verseNumber{6}Ne imparayan-dayanan din seini te mahal ne batu wey te bulawan ne egpuun pad te Parbaim.
\verseNumber{7}Ne impapulitan din te bulawan ka intiru ne timplu—ka me lilliyungan, me sungkaleg te lekeb, me alabat, wey ka me gumawan. Ne impakulitan din te me kirubin\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{3:7 }Ka kirubin, larawan te panalihan ne inggimu re te etew, wey egpekeiling seini te mananap ne due pakpak.} ka me alabat.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{3:8: }Iks 26:33-34.}Ne inggimu rin ka Amana ne Matulus ne Sinabeng ne siyam ne mitrus ka katikang wey siyam ne mitrus ka kaluag. Impapulitan din seini te neelin ne bulawan ne daruwa ne pulu wey sabeka ne libu (21,000) ne kilu.
\verseNumber{9}Me bulawan degma ka me lansang ne inggamit ne tigliware te kilu ka kabehat. Impapulitan din degma te bulawan ka me alabat te sinabeng diye te dibabew.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{10}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{3:10-13: }Iks 25:18-20.}Ne ka diye te Amana ne Matulus ne Sinabeng, impeyimuwan din te daruwa ne kirubin wey impapulitan din seini te bulawan.
\verseNumber{11}Ne ka kalayat te daruwa ne pakpak te kirubin ne nabekal, siyam ne mitrus. Ne ka tagse pulipusan te pakpak nekeuma diye te alabat,
\verseNumber{12}wey nekegtupu ka me pakpak diye te elat, wey subla te daruwa ne mitrus ka tagse pakpak.
\verseNumber{13}Impasasindeg ka me kirubin wey diye impatangke te likansu te timplu.
\verseNumber{14}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{3:14: }Iks 26:31.}Ne ka kurtina ne in-elet diye te Amana ne Matulus ne Sinabeng, inggimu puun te linu ne meilem, malugtem, wey malalab-lalab, wey inteyian seini te larawan te me kirubin.

\BibleSectionHeading{Ka daruwa ne sungkaleg ne burunsi}
\BibleSectionCrossReference{(1 Hari 7:15-22)}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{15}Ne migpeyimu man‑e si Sulumun te daruwa ne sungkaleg diye te tangkaan te timplu ne subla te sabeka ne pulu wey lalimma (15) ne mitrus ka kalayat. Ne ka tagse sungkaleg due ulu-ulu ne subla te daruwa ne mitrus ka kalayat.
\verseNumber{16}Ne migpeyimu man‑e si Sulumun te me keddina ne egpekeiling te me balieg wey insanggat din seini diye te me pupul te me sungkaleg. Migpeyimu man‑e sikandin te sabeka ne gatus (100) ne me prutas ne egngaranan te granada puun te burunsi wey impamitin din seini diye te me keddina.
\verseNumber{17}Ne impasasindeg din ka me sungkaleg diye te tangkaan te timplu, ka sabeka diye te igkakawanan ne balabahan, wey ka sabeka diye te igkahibang ne balabahan. Ne ka diye te igkakawanan ne balabahan, ingngaranan te Hakin, ne ka diye te igkahibang ne balabahan, ingngaranan te Buas.

\BibleSectionHeading{Ka me kasangkapan te timplu}
\BibleSectionCrossReference{(1 Hari 7:23-51)}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{4}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{4:1: }Iks 27:1-2.}Ne migpeyimu si Sulumun te altar ne burunsi ne siyam ne mitrus ka kalayat wey siyam degma ne mitrus ka kaluag wey hep‑at wey tenge ne mitrus ka katikang.
\verseNumber{2}Ne migpeyimu man‑e sikandin te bubuyahen ne pelenggana ne burunsi ne egtahuan te weyig ne egngaranan te Dahat. Subla te hep‑at ne mitrus ka kaluag wey subla te daruwa ne mitrus ka katikang, wey subla te sapulu wey tatelu (13) ne mitrus ka kalibusen.
\verseNumber{3}Ne diye te diddiralem te bibig te pelenggana, inlingutan dayan-dayani te daruwa ne dangdang te egpekeiling te me turu ne baka ne impareket. Me daruwa ne pulu (20) ne baka ka impareket te tagse mitrus.
\verseNumber{4}Impapinnuu ka bubuyahen ne pelenggana ne burunsi diye te peka te sapulu wey daruwa (12) ne immangimu ne baka ne immeg-inniyug: tatelu ka nakatangke diye te igkakawanan ne balabahan, tatelu ka nakatangke diye te igkahibang ne balabahan, tatelu ka nakatangke diye te iglineb, wey tatelu ka nakatangke diye te igsile.
\verseNumber{5}Senge-rangew ka kakepal te bibig te limuranan te weyig ne iling te bibig te ubab ne nekeiling te bulak ne liryu ne migpamukadkad. Egkatahuan seini te me sapulu wey walu ne libu (18,000) ne gelun ne weyig.
\verseNumber{6}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{4:6: }Iks 30:17-21.}Ne migpeyimu man‑e si Sulumun te sapulu (10) ne pelenggana ne lu‑luanan te igmanubad ne egtutungen. Impanahu din ka lalimma diye te igkakawanan ne balabahan wey ka lalimma diye te igkahibang ne balabahan. Ne ka weyig diye te bubuyahen ne pelenggana iyan igpanlu‑lu te me talagpanubad.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{7}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{4:7: }Iks 25:31-40.}Ne migpeyimu si Sulumun te sapulu (10) ne bulawan ne tahuanan te sulu sumale te implanu. Ne intahu seini diye te timplu: lalimma ka diye te igkakawanan, wey lalimma degma ka diye te igkahibang.
\verseNumber{8}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{4:8: }Iks 25:23-30.}Migpeyimu pad man‑e sikandin te sapulu (10) ne lamisa wey intahu seini diye te timplu, lalimma ka diye te igkakawanan ne balabahan wey lalimma degma ka diye te igkahibang ne balabahan. Ne migpeyimu pad man‑e sikandin te sabeka ne gatus (100) ne yahung ne bulawan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{9}Ne inlamaan din ka timplu te maluag para te me talagpanubad wey duen pad man‑e malmaluag ne lama diye te lihawangan. Ne in-alad din ka me lama wey impeyimuwan din te me gumawan ne impamulitan te burunsi.
\verseNumber{10}Ne intahu din ka bubuyahen ne pelenggana ne egngaranan te Dahat diye te marani te elat-elat te igkakawanan ne balabahan wey dapit te igsile ne pikungan te timplu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{11}Miggimu degma si Huram-Abi te kuren, me pala, wey me yahung ne eggamiten te pegpabesik.
\BibleParagraphStyleP
Neimpusan ded iya ni Huram-Abi ka langun ne impeyimu ni Sulumun te timplu te Manama. Seini ka immangimu rin:
\verseNumber{12}ka daruwa ne sungkaleg; ka daruwa ne pupul te me sungkaleg ne egpekeiling te yahung; ka daruwa ne inlubid ne keddina ne indayan-dayan diye te pupul te me sungkaleg;
\verseNumber{13}ka hep‑at ne gatus (400) ne me prutas ne egngaranan te granada ne burunsi ne impamitin te daruwa ne dangdang diye te inlubid ne keddina ne intahu diye te pupul te me sungkaleg;
\verseNumber{14}ka me peunturan wey ka me pelenggana ne igmapinnuu;
\verseNumber{15}ka tahuanan te weyig ne egngaranan te Dahat wey ka sapulu wey daruwa (12) ne larawan te turu ne baka ne egpeunturan kayi;
\verseNumber{16}ka me kuren ne inggimu puun te tane, ka me pala, wey ka derakel ne tinidur.
\BibleParagraphStyleP
Impasilak ka langun ne kasangkapan ne burunsi ne impeyimu ni Hari Sulumun ki Huram para te timplu te Magbebaye ne Manama.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{17}Diye seini ipeyimu te Hari te napu te Hurdan ne himuwanan te kuren ne tane diye te eletanan te Sukut wey Sirida.
\verseNumber{18}Masulug amana ka burunsi ne inggamit ni Sulumun, sikan naa ka ware iya nanengnengi ke pila ne kilu ka nahamit langun.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{19}Ne migpeyimu man‑e si Sulumun te seini ne me kasangkapan para te timplu te Manama: ka bulawan ne altar ne eg-unturan te egtutungen; ka me lamisa ne eg-unturan te paan ne ighalad diye te tangkaan te Manama;
\verseNumber{20}ka me tahuanan te sulu ne neelin ne bulawan wey ka me sulu kayi ne iyan igteng‑ew diye te Amana ne Matulus ne Sinabeng sumale te implanu;
\verseNumber{21}ka indayan-dayan ne neelin ne bulawan ne me bulak, me sulu, wey me sipit;
\verseNumber{22}ka igmanempug te pebilu te sulu, ka me pelenggana, ka me tahuanan te insinsu, ka me tahuanan te baha ne neelin ne bulawan. Ka me gumawan te Amana ne Matulus ne Sinabeng, wey ka me gumawan diye te lama te timplu ne impamulitan te bulawan.
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{5}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{5:1: }2Sam 8:11; 1Kru 18:11.}Ne neimpusan ded iya ni Sulumun ka pegpasasindeg te timplu te Magbebaye ne Manama. Ne impanines e ni Sulumun diye te sinabeng ne tinesanan diye te timplu te Manama ka me kasangkapan ne inhalad te amey rin ne si Dabid ne iyan ka pelata, ka bulawan, wey ka duma pad ne me kasangkapan.

\BibleSectionHeading{Ka peg-uyan te Tahuanan te Kasabutan diye te timplu}
\BibleSectionCrossReference{(1 Hari 8:1-9)}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{2}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{5:2: }2Sam 6:12-15; 1Kru 15:25-28.}Ne impeumew ni Hari Sulumun diye te Hirusalim ka me pangulu te me matig-Israil, ka me pangulu te kabuhalan, wey ka me pangulu te me pamilya eyew eg-uyan te Tahuanan te Kasabutan te Magbebaye ne Manama puun te Siyudad ni Dabid ne iyan ka Hirusalim.\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{5:2 }Te Hibruwanen: Siyun. Sabeka seini te me ngaran te Hirusalim.}
\verseNumber{3}Purisu, nanlibulung e sikandan langun diye te tangkaan ni Hari Sulumun, te timpu te Sahakeen te me Balungbalung te igkapitu ne bulan.
\verseNumber{4}Te nalibulung e ka me pangulu te me matig-Israil, intitiang e te me talagpanubad wey te me Libita ka Tahuanan te Kasabutan,
\verseNumber{5}wey in-uuyan dan e diye te timplu. Ne in-uuyan dan degma ka Balungbalung ne Temuwanan wey ka matulus ne me kasangkapan te timplu.
\verseNumber{6}Ne si Hari Sulumun wey ka langun ne kabuhalan ni Israil ne miglibulung diye te tangkaan te Tahuanan te Kasabutan, migpanubad te susuluhi amana ne karniru wey me baka ne kenad e egkaseel.
\verseNumber{7}Ne in-uyan e te me talagpanubad ka Tahuanan te Kasabutan te Magbebaye diye te ledled te matulus ne baley, diye te Amana ne Matulus ne Sinabeng te timplu. Ne intahu dan e seini diye te diralem te nekegtupu ne impabekal ne me pakpak te daruwa ne kirubin.
\verseNumber{8}Impabekal ka me pakpak te daruwa ne kirubin, sikan naa ka natel-eban kayi ka Tahuanan te Kasabutan lagkes ka me yayunganan.
\verseNumber{9}Mallayat ka me yayunganan wey nakatimpa seini te Amana ne Matulus ne Sinabeng. Piru kene de iya man‑e seini egkiteen diye te lihawangan. Ne diye ded iya seini taman kuntee.
\verseNumber{10}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{5:10: }Diy 10:5.}Ware lein ne tahu te Tahuanan te Kasabutan angin e te daruwa ne malumpayag ne me batu ne intahu ni Muwisis te diye sikandin te bubungan ne Sinay\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{5:10 }Sinay: Hurib.} ka inged ne miggimu ka Magbebaye te kasabutan te me matig-Israil te peglihawang dan te Ihiptu.

\BibleSectionHeading{Ka kabantug te Magbebaye}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{11}Pegkapenga dutu, nanlihawang e ka me talagpanubad puun te Matulus ne Sinabeng. Ne miglinis te pegkeetew ran ka langun ne me talagpanubad ne diye, minsan ke timpu ran te pegpamakey wey se kene.
\verseNumber{12}Ne ka me Libita ne me mangngulahing ne si Asap, si Himan, si Hidutun, wey ka me anak dan wey ka me karumaan dan, migmanasindeg diye te lenged te altar dapit te igsile. Migsaluub sikandan te mahal ne hinabel wey migparahing te me putew ne basalan, te me alpa, wey te me lira. Ne migparahing degma te igbales ne me trumpita ka sabeka ne gatus wey daruwa ne pulu (120) ne me talagpanubad.
\verseNumber{13}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{5:13: }1Kru 16:34; 2Kru 7:3; Isra 3:11; Sal 100:5; 106:1; 107:1; 118:1; 136:1; Hir 33:11.}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{5:13-14: }Iks 40:34-35.}Ne iyan katungdanan te me talagparahing te trumpita wey te me mangngulahing, ka pegsabeka te pegdayan wey pegpasalamat diye te Magbebaye. Ne mig-ulahing e sikandan ne imbalesan te me trumpita, te putew ne basalan, wey te duma pad ne instrumintu ne eggamiten te pegdayan. Ne seini ka ulahingen dan:
\BibleParagraphStyleQ
“Meupiya ka Magbebaye;
\BibleParagraphStyleQQ
kene egkabalbalawan ka geyinawa rin.”
\BibleParagraphStyleP
Ne due gapun ne mig-empet te timplu te Magbebaye.
\verseNumber{14}Purisu, warad nakapabulus ka himu te me talagpanubad diye te timplu tenged te gapun, su napenu ma te katelesan te Magbebaye ka timplu rin.

\BibleSectionHeading{Ka pegpakiglalag ni Sulumun te keet-etawan}
\BibleSectionCrossReference{(1 Hari 8:12-21)}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{6}Ne mig-ampu si Sulumun,
\BibleParagraphStyleQQ
“He Magbebaye ne Manama, migkahi ka ne duen ka mig-ugpe te makepal ne gapun.\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{6:1 }Te Hibruwanen: Makepal ne delem.}
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{2}Piru inggimuwan ku sikeykew te tetelesi ne timplu
\BibleParagraphStyleQQ
ne eg-ugpaan nu te ware egtamanan.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{3}Ne taheed te migmanasindeg ka me etew te Israil, migtangke si Hari Sulumun kandan wey impanalanginan din e sikandan.
\verseNumber{4}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{6:4-9: }2Sam 7:1-13; 1Kru 17:1-12.}Migkahi sikandin, “Egdayanen ka Magbebaye, ka Manama te Israil ne migtuman te insaad din te amey ku ne si Dabid. Migkahi sikandin dengan,
\verseNumber{5}‘Puun te timpu ne impalihawang ku ka keet-etawan ku puun te Ihiptu, ware siyudad ne in-alam ku puun te tane te me matig-Israil ne egpasasindehan ku te timplu eyew egkabantug a, wey ke mig-alam e naa te etew ne egkeyimu ne pangulu te keet-etawan ku ne me matig-Israil.
\verseNumber{6}Piru in-alam ku ka Hirusalim ne egpasasindehan te timplu ku, wey in-alam ku si Dabid eyew egpangulu te keet-etawan ku ne me matig-Israil.’ ”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{7}Ne migpabulus si Sulumun ka migkahi, “Amana egkeupian ka amey ku ne si Dabid ne egpasasindeg te timplu eyew te pegbantug te Magbebaye, ka Manama te Israil.
\verseNumber{8}Piru ingkahiyan sikandin te Magbebaye, ‘Meupiya te egkeup-upian ka ne egpasasindeg te timplu eyew te pegbantug te ngaran ku.
\verseNumber{9}Piru kene ne sikeykew ka egpasasindeg te timplu, ke kene ka anak nu ne lukes ka egpakapasasindeg kayi eyew egkabantug a.’
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{10}“Ne intuman iya te Magbebaye ka insaad din su neyimu e ma ne Hari te Israil subal te amey ku ne si Dabid, sumale te insaad te Magbebaye. Ne kuntee napasasindeg ku iya ka timplu eyew te pegbantug te Magbebaye, ka Manama te Israil.
\verseNumber{11}Ne intahu ku kayi ka Tahuanan te Kasabutan te Magbebaye ne inggimu rin duma te me matig-Israil.”

\BibleSectionHeading{Ka peg-ampu ni Sulumun}
\BibleSectionCrossReference{(1 Hari 8:22-53)}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{12}Ne diye te tangkaan te me matig-Israil, migsasindeg si Sulumun diye te tangkaan te altar te Magbebaye wey ingkayew rin ka me belad din.
\verseNumber{13}Te ware pad seini neyitabu, migpeyimu si Hari Sulumun te burunsi ne inlantawan ne subla te daruwa ne mitrus ka kalayat wey ka kaluag, wey subla te sabeka ne mitrus ka katikang. Diye din seini ipasasindeg te taliware te lama te timplu. Migsasindeg si Sulumun te inlantawan wey nataman, migpanimbuel e sikandin diye te tangkaan te keet-etawan te Israil ne ingkayew ka me belad din.
\verseNumber{14}Mig-ampu sikandin, “He Magbebaye, ne Manama te Israil, ware manama ne iling keykew diye te langit wey ke kayi naa te tane. Intuman nu ka kasabutan nu wey impapitew nu ka geyinawa nu ne kene egkabalbalawan diye te me suluhuanen nu ne migpamakey keykew te intiru ne pusung dan.
\verseNumber{15}Intuman nu ka insaad nu te suluhuanen nu ne si Dabid ne amey ku. Intuman nu kuntee ne aldew ka sika ne lalag nu.
\verseNumber{16}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{6:16: }1Har 2:4.}Ne kuntee, Magbebaye, ne Manama te Israil, tumana nu ka insaad nu te suluhuanen nu ne si Dabid ne amey ku. Migkahi ka, ‘Kene egkataman ka kabuhalan nu ne eghari te Israil ke egmatinumanen sikandan te me suhu ku iling te inggimu nu.’
\verseNumber{17}Purisu kuntee, he Magbebaye, ne Manama te Israil, tumana nu ka insaad nu te suluhuanen nu ne si Dabid.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{18}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{6:18: }2Kru 2:6.}“Piru eg-ugpe ke naa Manama kayi te tane duma te me etew? Ne minsan ka langit ne titikangi kene ma ne eleg ne eg-ugpaan nu, iyan naan pa iya seini se timplu ne impasasindeg ku!
\verseNumber{19}Piru pammineha nu ubag seini se peg-ampu te suluhuanen nu wey ka pegpeyid‑u-hid‑u rin, he Manama ku. Pammineha nu ka pegpangumew wey peg-ampu te suluhuanen nu
\verseNumber{20}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{6:20: }Diy 12:11.}wey tamengi nu ubag te aldew wey marusilem seini se timplu, ka baley ne ingkahi nu ne egkabantug ka ngaran nu. Pammineha nu ubag ka peg-ampu te suluhuanen nu kayi te timplu.
\verseNumber{21}Pammineha nu ubag ka pegpeyid‑u-hid‑u ku te suluhuanen nu wey te keet-etawan nu ne me matig-Israil ke eg-ampu key ne egtangke kayi te timplu. Pammineha key nikeykew puun te langit ne ugpaan nu wey pasayluwa key te me sale ney.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{22}“Ke egbayungan ka sabeka ne etew ne nakasale te duma rin, wey eggendini sikandin te altar ne kayi te timplu eyew egpahunlibet ne ware sale din,
\verseNumber{23}pammineha nu sikandin puun te langit wey hukumi nu sikandan se daruwa—ka migbayung wey ka imbayungan. Legpari nu ka nakasale tenged te mareet ne neyimu rin, wey ipanengneng nu ne ware sale te seeye se ware neyimu ne mareet.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{24}“Ne emun ke egkatalu ka keet-etawan nu ne me matig-Israil te me kuntere dan tenged te nakasale sikandan keykew, wey eglibed sikandan keykew, wey eg-ampu wey egpeyid‑u-hid‑u keykew kayi te timplu,
\verseNumber{25}pammineha nu sikandan due te langit. Pasayluwa nu ka me sale dan, wey ipalibed nu sikandan diye te tane ne imbehey nu kandan wey te me kaap-apuan dan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{26}“Ne emun ke kene nu egpeuranen tenged te nakasale keykew ka keet-etawan nu, wey ke eg-ampu sikandan wey eg-ileen ka nikandan kayi te timplu, wey eg-inniyug te sale dan tenged su impaantus nu sikandan,
\verseNumber{27}pammineha nu sikandan due te langit wey pasayluwa nu ka me suluhuanen nu, ka keet-etawan nu ne me matig-Israil. Panulua nu sikandan te eleg ne dalan ne egbayaan dan, wey peurani nu ka tane ne imbehey nu kandan isip karatuan ne inggaat.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{28}“Ke due bitil te inged dan wey ke duen naa karereetan ne egginguma kandan, ke egkaddeetan naa se me pinamula, ke duen naa me talangas wey me uled-uled naa ne egkeen te me pinamula, wey ke duen naa me kuntere ne eglusud te me siyudad dan, wey ke duen naa maddeet wey ke dalu naa ne egginguma kandan,
\verseNumber{29}ke eg-ampu wey ke egpeyid‑u-hid‑u sikandan keykew, pammineha nu sikandan. Ke in-ila ran ne tenged te sale dan ne migginguma ka me keyirapan wey kalaggew, wey ingkayew ran ka me belad dan ne migtangke kayi te timplu,
\verseNumber{30}pammineha nu sikandan due te langit ne ugpaan nu. Pasayluwa nu sikandan, wey ibehey nu kandan ka eleg te kandan ne hinimuwan, su nakanengneng ka te pusung dan. Sikeykew re iya ka nakanengneng te pusung te langun ne etew.
\verseNumber{31}Ne egkaaldek e sikandan keykew wey eg-ikul e sikandan keykew te intiru ne umul ran taheed te eg-ugpe sikandan te tane ne imbehey nu te me kaap-apuan ney.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{32}“Ke due kene ne matig-Israil ne mig-ugpe diye te mariyu ne inged ne egpakarineg te kabantug nu, wey te karesen nu, wey eggendini sikandan eyew egsimba keykew, wey eg-ampu ne egtangke te seini ne timplu,
\verseNumber{33}pammineha nu sikandan due te langit ne ugpaan nu. Ibehey nu ka langun ne egbuyuen dan keykew, eyew ka langun ne etew te kalibutan egpekeila wey egkaaldek keykew iling te keet-etawan nu ne me matig-Israil. Ne egpakanengneng sikandan ne impasasindeg ku seini ne timplu eyew egkabantug ka.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{34}“Ke eggendiye te giraanan ka keet-etawan nu sumale te suhu nu, wey eg-ampu sikandan ne egtangke kayi te siyudad ne in-alam nu, wey kayi te timplu ne impasasindeg ku para keykew,
\verseNumber{35}pammineha nu due te langit ka peg-ampu dan wey pegpeyid‑u-hid‑u ran wey pangabangi nu sikandan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{36}“Ke egpakasale sikandan keykew su ware ma etew ne kene egpakasale, ne tenged te kabelu nu kandan igbehey nu sikandan diye te me kuntere dan wey egpanguyanen sikandan diye te mariyu ne inged, wey ke marani naan de ne inged;
\verseNumber{37}ne emun ke egpakamaan-maan e sikandan diye te inged ne in-uyanan kandan, wey eg-inniyug te sale dan wey egpeyid‑u-hid‑u sikandan keykew wey egkahi, ‘Nakasale key—nekeyimu key te seyyup wey mareet.’
\verseNumber{38}Ke eg-inniyug sikandan te me sale dan ne egpuun te pusung dan diye te inged ne in-uyanan kandan wey eg-ampu sikandan ne egtangke te inged dan ne imbehey nu te me kaap-apuan dan wey te siyudad ne in-alam nu, wey te timplu ne impasasindeg ku para keykew,
\verseNumber{39}pammineha nu ka peg-ampu dan wey ka pegpeyid‑u-hid‑u ran due te langit ne ugpaan nu wey pangabangi nu sikandan. Pasayluwa nu ka keet-etawan nu ne nakasale keykew.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{40}“Ne kuntee, he Manama ku, linglingaa nu ubag wey pammineha nu ka me peg-ampu ney keykew kayi te seini ne timplu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{41}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{6:41-42: }Sal 132:8-10.}“Ne kuntee, Magbebaye, hendini kad te timplu nu,
\BibleParagraphStyleQQ
ka inged ne himelayanan nu,
\BibleParagraphStyleQQ
ne natahuan te Tahuanan te Kasabutan ne palinneu te geem nu.
\BibleParagraphStyleQ
Egkaheram perem te me talagpanubad nu ka pegluwas nu kandan,
\BibleParagraphStyleQQ
wey egkahale ka matinumanen ne keet-etawan nu.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{42}He Magbebaye ne Manama,
\BibleParagraphStyleQQ
kene nu samsamilii ka in-alam nu ne Hari.\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{6:42 }Si Sulumun ka egkahiyen kayi ne Hari.}
\BibleParagraphStyleQ
Sumsumana nu ka kene egkabalbalawan ne geyinawa nu ki Dabid ne suluhuanen nu.”

\BibleSectionHeading{Ka peghalad te timplu}
\BibleSectionCrossReference{(1 Hari 8:62-66)}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{7}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{7:1: }Lib 9:23-24.}Te pegkapenga ni Sulumun te mig-ampu, due hapuy ne migginguma puun te langit ne iyan nakatutung te egtutungen ne igmanubad wey te duma pad ne me halad, wey napenu ka timplu te katelesan te Magbebaye ne Manama.
\verseNumber{2}Ne tenged te napenu ka timplu te katelesan te Magbebaye, kenad egpakaseled ka me talagpanubad diye.
\verseNumber{3}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{7:3: }1Kru 16:34; 2Kru 5:13; Isra 3:11; Sal 100:5; 106:1; 107:1; 118:1; 136:1; Hir 33:11.}Te pegkakita te langun ne matig-Israil te hapuy ne migpuun te langit wey te katelesan te Magbebaye diye te ampew te timplu, miglangkeb e sikandan diye te tane wey indayan wey impasalamatan dan ka Magbebaye tenged te keupiya wey te geyinawa rin ne kene egkabalbalawan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{4}Ne ka Hari wey ka langun ne keet-etawan, migpanubad te me mananap diye te Magbebaye.
\verseNumber{5}Migpanubad si Hari Sulumun te daruwa ne pulu wey daruwa ne libu (22,000) ne baka wey sabeka ne gatus wey daruwa ne pulu ne libu (120,000) ne karniru isip igpanubad ne egtutungen. Te seeye ne paahi, inhalad te Hari wey te langun ne matig-Israil ka timplu te Manama.
\verseNumber{6}Ne ka me talagpanubad, migmanasindeg diye te inteil ne egsasindehan dan, lagkes ka me Libita ne migmanggehen-gen te instrumintu ne eggamiten te pegdayan; ka me instrumintu ne impangimu dengan ni Hari Dabid eyew egparahingen te pegpasalamat te Magbebaye ne egkahi, “Kene egkabalbalawan ka geyinawa nu Manama te ware egtamanan.” Diye te egkatangkaan te me Libita ka me talagpanubad ne migparahing te me trumpita ran taheed te migsasindeg ka langun ne matig-Israil.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{7}Ne inhalad ni Sulumun ka elat-elat ne baad te lama ne egkatangkaan te timplu te Magbebaye. Diye din tutunga ka immanubad wey ka tabe te impanubad para te keupianan su ka burunsi ne altar ne inggimu rin, kene man e eleg ne egtahuan te igpanubad ne egtutungen, te halad ne egkakeen, wey tabe.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}Te seeye ne timpu, migsahakeen te pitu ne aldew si Sulumun wey ka langun ne matig-Israil. Masulug amana ka me etew ne miglibulung puun de iya te Libu-Hamat taman diye te bangalug te Ihiptu dapit te igkakawanan ne balabahan.
\verseNumber{9}Ne te igkawalu ne aldew, miglibulung sikandan eyew te pegsimba, su migsahakeen ma sikandan te peghalad dan te altar te pitu ne aldew, wey te pitu ne aldew ne Sahakeen te me Leeb.
\verseNumber{10}Te igkararuwa ne pulu wey tatelu (23) ne aldew te igkapitu ne bulan, impeuli e ni Sulumun ka me etew. Nahale-gale sikandan langun tenged te keupiya te Magbebaye ki Dabid, ki Sulumun, wey te keet-etawan din ne me matig-Israil.

\BibleSectionHeading{Ka pegpakita te Manama ki Sulumun}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{11}Neimpusan ded iya ni Sulumun ka pegpasasindeg te timplu te Magbebaye wey ka palasyu rin. Neyimu rin ka langun ne implanu rin te timplu wey te palasyu.
\verseNumber{12}Te sabeka ne marusilem, migpakita ka Magbebaye kandin wey migkahi, “Narineg ku ka peg-ampu nu wey in-alam ku seini ne inged isip timplu ne panubaran.
\verseNumber{13}Ne emun ke kene ku egpeuranen, wey ke igpakeen ku naa te me talangas ka me pinamula niyu, wey ke egpeuyanan ku naa te karereetan ka keet-etawan ku,
\verseNumber{14}wey egkataman, egpariralem e sikandan te pegkeetew ran, eg-ampu ne egpepangabang keddi, wey eg-inniyug te sale dan, egpamminehen ku sikandan puun te langit wey egpasayluwen ku sikandan te sale dan, wey egpanalanginan ku ka tane dan.
\verseNumber{15}Eglinglingeen ku wey egtabaken ku seeye se egmangampu kayi te seini ne inged.
\verseNumber{16}Tenged te in-alam ku wey immatulus ku seini ne timplu eyew te pegpabantug te ngaran ku te ware egtamanan, egbantayan ku layun seini wey egtangguwen.
\verseNumber{17}Ne sikeykew, ke egmatinumanen ka keddi iling te amey nu ne si Dabid, wey eggimuwen nu ka langun ne imbanasal ku keykew, wey egtumanen nu ka me tulumanen wey ka me suhu ku,
\verseNumber{18}egpepabulusen ku egpaharia ka me kabuhalan nu te ware egtamanan. Seini degma ka insaad ku te amey nu ne si Dabid te pegkahi ku, ‘Kene egkaawe ka kabuhalan nu ne eghari kayi te Israil.’
\verseNumber{19}Piru ke eg-inniyug kew keddi wey egsupak kew te me balaud wey me suhu ne imbehey ku kaniyu, wey egpamakey wey egsimba kew te me diyus-diyus,
\verseNumber{20}egpaaween ku sikaniyu puun te tane ne imbehey ku kaniyu wey egbalaharen kud seini se timplu ne immatulus ku eyew te pegpabantug te ngaran ku. Ne eggimuwen ku seini ne eglelemetan wey egtampeleen te langun ne keet-etawan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{21}“Ne minsan ke mabantug seini ne timplu piru ka langun ne eglihad kayi egkeinu-inu wey egkahi, ‘Mania te in-engkeran te Magbebaye seini ne tane wey seini ne timplu?’
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{22}“Ne egtabak ka duma, ‘Neyitabu seini kandan su in-engkeran dan ma ka Magbebaye, ne Manama te kaap-apuan dan ne mig-angey kandan puun te Ihiptu. Ne migpamakey sikandan wey migsimba te duma ne me manama. Ne tenged due, impeuyanan sikandan te Magbebaye te karereetan.’ ”

\BibleSectionHeading{Ka neneyimu ni Hari Sulumun}
\BibleSectionCrossReference{(1 Hari 9:10-28)}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{8}Ne migginguma te daruwa ne pulu (20) ne leg‑un ka pegpasasindeg ni Sulumun te timplu wey te palasyu rin.
\verseNumber{2}Nataman, impasasindeg din e man‑e ka me lungsud ne imbehey kandin ni Hiram ne Hari te Tiru, wey impeugpaan din te me matig-Israil.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{3}Ne miglusuran ni Sulumun ka lungsud te Hamat-Suba wey naahew rin seini.
\verseNumber{4}In-abey rin degma impasasindeg ka Tadmur ne diye te disirtu wey impasasindeg din degma diye te Hamat ka langun ne siyudad ne egtinesan te me kasangkapan.
\verseNumber{5}Inlig‑enan din man‑e ka dibabew wey diralem ne baad te lungsud te Bit-Hurun. In-alad din seini te matikang wey makepal ne batu, wey impanahuan din te me gumawan wey me pagul.
\verseNumber{6}Impasasindeg din degma ka Baalat wey duma pad ne me siyudad ne tinesanan te me kasangkapan din, me karwahi rin, wey ugpaanan te me kudde din. Ne impasasindeg degma ni Sulumun ka langun ne implanu rin ne eggimuwen diye te Hirusalim, diye te Libanun, wey diye te langun ne inged ne sakup te migharian din.
\verseNumber{7-8}Duen pad keet-etawan ne kene ne me matig-Israil ne nasame diye te Israil. Sikandan ka me kabuhalan te me Hitihanen, me Amunihanen, me Pirisihanen, me Hibihanen, wey me Hibusihanen, ne ware naamin te egpangimatey te me matig-Israil te peg-ahew ran te inged ne Kanaan. Impanguripen sikandan ni Sulumun wey impehes patrabahuwa taman kuntee.
\verseNumber{9}Piru ware pehesa patrabahuwa ni Sulumun ka me matig-Israil, ke kene, inggimu rin mule sikandan ne me sundalu, me upisyal te me sundalu, talag-uyan te karwahi, wey egmangudde.
\verseNumber{10}Due daruwa ne gatus wey lalimma ne pulu (250) kandan ne inggimu ni Sulumun ne me upisyal ne iyan egpangulu te me himu rin.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{11}In-uyan ni Sulumun ka asawa rin ne anak te Hari te Ihiptu puun te Siyudad ni Dabid peendiye te palasyu ne impeyimu rin para te asawa rin. Su migkahi sikandin, “Kene ne meupiya ne eg-ugpe ka asawa ku diye te palasyu ni Dabid ne Hari te Israil su matulus ne inged ka intahuan te Tahuanan te Kasabutan te Magbebaye ne Manama.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{12}Ne migpanubad si Sulumun te egmanutungen diye te altar te Magbebaye ne impeyimu rin diye te tangkaan te likansu te timplu.
\verseNumber{13}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{8:13: a }Num 28:9-10; \BibleCrossReferenceAnchor{b }Num 28:11-15; \BibleCrossReferenceAnchor{c }Iks 23:14-17; 34:22-23; Num 28:16–29:39; Diy 16:16.}Migpanubad sikandin tagse aldew sumale te insuhu ni Muwisis. Migpanubad sikandin te Aldew te Peggimeley, Sahakeen te Iyam ne Bulan, wey te tatelu ne sahakeen tagse leg‑un ne iyan ka Sahakeen te Paan ne Ware Patulin, ka Sahakeen te me Pegsawit, wey ka Sahakeen te me Leeb.
\verseNumber{14}Ne in-ikul ni Sulumun ka impanulu te amey rin ne si Dabid—impunduk-punduk din ka me talagpanubad eyew eggimu te me himu ran. Ne ka me Libita iyan egpangulu te me etew te pegdayan wey te pegbulig te me talagpanubad ne eggimu te aldew-aldew ne himu ran. Ne impunduk din man‑e ka me talagbantey te gumawan te timplu eyew egbantey te tagse gumawan sumale te insuhu ni Dabid ne suluhuanen te Manama.
\verseNumber{15}Intuman dan wey ni Sulumun ka langun ne insuhu ni Hari Dabid meyitenged te me talagpanubad wey te me Libita, wey te me tinesanan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{16}Natuman ka langun ne impeyimu ni Sulumun para te timplu, puun te pegpasasindeg te pabunsuranan taman te neimpusan e seini. Purisu, neimpusan ka timplu te Magbebaye.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{17}Ne miggendiye si Sulumun te Isiyun-Gibir wey te Ilat ne marani te ilis te Malalab ne Dahat te tane te Idum.
\verseNumber{18}Ne impeuyanan ni Hiram te me barku si Sulumun ne imparumaan te me mangngateu ne me trabahanti rin te me barku. Ne nangendiye sikandan te Upir duma te me suluhuanen ni Sulumun wey in-angey ran diye ka me sapulu wey hen‑em ne libu (16,000) ne kilu ne bulawan, wey in-uyan dan seini diye ki Hari Sulumun.

\BibleSectionHeading{Miggendiye ki Sulumun ka rayna te Siyiba}
\BibleSectionCrossReference{(1 Hari 10:1-13)}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{9}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{9:1-9: }Mat 12:42; Luk 11:31.}Te pegkarineg te rayna te Siyiba te kabantug ni Sulumun, miggendiyad e sikandin te Hirusalim eyew eg-el-elehan si Sulumun pinaahi te malised ne me inse. Indumaan ka rayna te masulug ne me suluhuanen, wey mig-uyan sikandan te me kamil ne indulanan te me peemut, bulawan, wey te me mahal ne batu. Te pegginguma ran, in-inse din e ki Sulumun ka langun ne inse ne diye te suman-suman din.
\verseNumber{2}Ne intabak seini langun ni Sulumun wey warad iya kene igpakapasabut ni Sulumun.
\verseNumber{3}Te natirew e te rayna te Siyiba ka katuenan ni Sulumun, wey te nakita rin ka palasyu ne impasasindeg ni Sulumun,
\verseNumber{4}nana-naayan sikandin. Nana-naayan degma sikandin te pegkakita rin te pegkeen ne diye te lamisa te Hari, ka pegkateil te me upisyal rin, ka pegpamakey te me suluhuanen din kandin wey te me talagsendad te binu, wey te pegkukumbale dan, wey te egtutungen ne igpanubad ne impanubad ni Sulumun diye te timplu te Magbebaye ne Manama.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{5}Ne migkahi sikandin diye te Hari, “Malehet bes iya ka narineg ku ne guhuren diye te nasud ku meyitenged te neyimu nu wey te katagseb nu.
\verseNumber{6}Piru wara a migpalintutuu te seeye ne guhuren taman te pegginguma ku kayi wey te pegkakita ku te seini se langun. Ka malehet, mariyu-diyu bes de ka guhuren ne narineg ku meyitenged te katagseb nu, su amana bes pad ne dakel ka katagseb nu du te narineg ku.
\verseNumber{7}Meupiya ka keet-etawan nu! Meupiya ka me suluhuanen nu ne migpamakey keykew su layun sikandan egpakarineg te katagseb nu!
\verseNumber{8}Egdayanen ka Magbebaye ne Manama nu ne nahale te peggimu keykew ne Hari eyew eghari para kandin. Tenged te inggeyinawaan te Manama nu ka Israil, wey igkeupii rin ne kene egkaawe ka seini ne nasud, inggimu ka nikandin ne Hari dan eyew eggimu te eleg ne peggukum wey te katareng.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{9}Ne imbehayan din te me hep‑at ne libu (4,000) ne kilu ne bulawan ka Hari wey te masulug amana ne peemut, wey mahal ne me batu. Ware egpekeiling te kasulug te peemut ne imbehey te rayna te Siyiba ki Sulumun.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{10}Timul pad kayi, ka me trabahanti ni Hari Hiram wey ni Sulumun ne mig-uyan te me bulawan puun te Upir, mig-uyan degma te me kayu ne almug wey te me mahal ne batu.
\verseNumber{11}Ne impeyimu ni Hari Sulumun ka me kayu ne haheran te timplu te Magbebaye, te palasyu rin, wey ka duma impeyimu rin ne lira wey me alpa ne para te me talagparahing. Ware iling kayi ne egkakita dengan diye te Huda.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{12}Ne imbehey degma ni Hari Sulumun ka langun ne imbuyu te rayna te Siyiba. Masulug pad ka imbehey ni Sulumun du te imbehey te rayna. Purisu, mig-uli e sikandin diye te nasud din duma te me suluhuanen din.

\BibleSectionHeading{Ka karatuan ni Sulumun}
\BibleSectionCrossReference{(1 Hari 10:14-25)}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{13}Tagse leg‑un, egpakarawat si Sulumun te me daruwa ne pulu wey tatelu ne libu (23,000) ne kilu ne bulawan,
\verseNumber{14}ware pad labet te egpanguyanen te me nigusyanti. Ne mig-uyan degma ka langun ne me Hari te Arabya wey ka me gubirnadur te Israil diye ki Sulumun te me bulawan wey pelata.
\verseNumber{15}Migpeyimu si Sulumun te daruwa ne gatus (200) ne derakel ne kalasag puun te impandekdek ne bulawan. Me pitu ne kilu ka kabehat te tagse sabeka ne kalasag.
\verseNumber{16}Migpeyimu man‑e sikandin te tatelu ne gatus (300) ne kalasag puun te impandekdek ne bulawan ne me tigtatelu ne kilu se kabehat. Impatahu din seini diye te baley ne ingngaranan te Baley te Puwalas te Libanun.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{17}Ne migpeyimu ka Hari te dakel ne trunu ne egpuun te panayew te ilipanti, wey impapulitan din seini te neelin ne bulawan.
\verseNumber{18}Due hen‑em ne ang-ang peendiye te trunu rin, wey due diekanan din ne bulawan. Ne due unturanan te belad te tagse kilid te trunu wey due larawan te liyun ne impasasindeg diye te tagse kilid kayi.
\verseNumber{19}Due degma me larawan te liyun diye te kilid te tagse ang-ang. Sapulu wey daruwa (12) langun ka larawan te liyun ne diye te hen‑em ne ang-ang. Warad iya iling kayi ne trunu te minsan hendei ne migharian.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{20}Ne inggimu puun te bulawan ka langun ne inumanan ni Sulumun, wey neelin degma ne bulawan ka langun ne kasangkapan diye te baley ne ingngaranan te Baley te Puwalas te Libanun. Ka pelata te seeye ne timpu, egkabalahad de.
\verseNumber{21}Ne due man‑e me barku rin ne eg-unturan te me suluhuanen ni Hiram, ne layun eggendiye te Tarsis. Egdunggu seini kasabeka te tagse tatelu ne leg‑un ne egdulanan te me bulawan, pelata, panayew te ilipanti, me aliwas, wey me pabu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{22}Purisu neyimu si Sulumun ne subla ne meyaman wey neyimu ne subla ne matagseb te langun ne Hari te kalibutan.
\verseNumber{23}Ne egkabagget ne egpakigkita kandin ka langun ne Hari eyew te pegpammineg te katagseb ne imbehey te Manama kandin.
\verseNumber{24}Ne tagse leg‑un, due egpakigkita kandin ne eg-uyan te me dasag ne me kasangkapan ne inggimu puun te pelata wey bulawan, me kumbale, me mira, me peemut, me kudde, wey me mula.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{25}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{9:25: }1Har 4:26.}Ne due hep‑at ne libu (4,000) ne me kulungan ni Sulumun ne para te me kudde din wey te me karwahi rin. Due man‑e sapulu wey daruwa ne libu (12,000) ne me kudde\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{9:25 }wey ke egmangudde naa.} ne intahu din te me siyudad ne tahuanan te karwahi, wey diye te Hirusalim ne mig-ugpaan din.
\verseNumber{26}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{9:26: }Hin 15:18; 1Har 4:21.}Ne migmandu sikandin te langun ne Hari puun te Weyig ne Iyupratis taman te tane te me Pilistihanen wey te eletanan te Ihiptu.
\verseNumber{27}Te timpu ne iyan mighari si Sulumun te Israil, egpekeiling naan de te me batu ka pelata diye te Hirusalim tenged te kasulug kayi. Ne ka me kayu degma ne sidar, egpekeiling naan de te me kayu ne sikumuru ne diye te lenlen te me bubungan te Huda\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{9:27 }Te Hibruwanen: Sipila.} tenged te kasulug kayi.
\verseNumber{28}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{9:28: }Diy 17:16.}Ka me kudde ni Sulumun imbeli rin puun te Ihiptu wey puun te duma ne nasud.

\BibleSectionHeading{Ka malepet ne guhuren te peghari ni Sulumun}
\BibleSectionCrossReference{(1 Hari 11:41-43)}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{29}Ka duma pad ne guhuren meyitenged te peghari ni Sulumun puun te an-anayan taman te katamanan, nasulat diye te Sinulat ni prupita Natan, wey diye te Impanagne ni Ahiyas ne matig-Silu, wey diye te Immakita ki Idu ne migpangguhud degma meyitenged te peghari ni Hirubuwam ne anak ni Nibat.
\verseNumber{30}Diye si Sulumun mig-ugpe te Hirusalim te peghari din te intiru ne Israil te hep‑at ne pulu (40) ne leg‑un.
\verseNumber{31}Ne migpatey sikandin wey diye isabal te insabalan te me kaap-apuan din, diye te Siyudad ni Dabid ne amey rin. Ne si Rihubuwam ne anak din ka migsubal kandin mighari.

\BibleSectionHeading{Nabaad ka migharian}
\BibleSectionCrossReference{(1 Hari 12:1-20)}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{10}Miggendiye si Rihubuwam te Sikim su diye ma miglibulung ka langun ne etew te Israil eyew eggimuwen sikandin ne Hari.
\verseNumber{2}Te pegkarineg dutu ni Hirubuwam ne anak ni Nibat, mig-uli e sikandin diye te Israil su diye ma sikandin nekeugpe te Ihiptu te pegpallahuy rin ki Hari Sulumun.
\verseNumber{3}Ne impeumew e si Hirubuwam te me matig-Israil. Ne migparumeey e sikandan peendiye ki Rihubuwam wey migkahi,
\verseNumber{4}“Impangasngas key te amey nu patrabahuwa. Ne kuntee ke egpaag-agkapan nu re seini, wey kene key amana nikeykew egpatrabahuwen, egpamakey key keykew.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{5}Ne ingkahiyan ni Hari Rihubuwam sikandan, “Libed kew kayi te igkatelu ne aldew.” Purisu, migmanguli e ka keet-etawan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{6}Ne migpatambag si Hari Rihubuwam te me buyag ne talagtambag dengan te amey rin ne si Sulumun te neuyag pad sikandin. Migkahi sikandin, “Nekey ka igkatambag niyu ne igtabak ku te seeye ne keet-etawan?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{7}Ne migtabak sikandan, “Ke egpapitew ka te keupiya nu kandan, eg-upianan nu sikandan te eglalag, wey igbehey nu kandan ka imbuyu dan, egkeyimu ne me suluhuanen nu sikandan te ware egtamanan.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}Piru ware palintutuuwa ni Rihubuwam ka tambag te me buyag wey nasi migpatambag te me bate-bate ne iling din te idad ne neyimu ne me talagtambag din.
\verseNumber{9}Mig-inse sikandin kandan, “Nekey ka igkatambag niyu ne igtabak ku te me etew ne egkeupian ne egpaagkapan ku ka impatrabahu te amey ku kandan?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{10}Ne migtabak ka me bate-bate, “Seini itabak nu te keet-etawan ne migkahi keykew te impangasngas sikandan te amey nu te trabahu, wey mighangyu keykew ne kene nud sikandan igpangasngas te trabahu, ‘Suble e pad te amey ku.’\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{10:10 }Te Hibruwanen: makepal pad ka tindiriisek ku du te liwaraan te amey ku.}
\verseNumber{11}Ke impangasngas kew te amey ku te trabahu, igpangasngas ku pad iya man‑e sikaniyu. Ke indusaan kew te amey ku te maheteng de ne lampes, egdusaan ku sikaniyu te lampes ne egpakamaperes te laplap niyu.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{12}Purisu te pegginguma te tatelu ne aldew, si Hirubuwam wey ka me etew, miglibed e diye ki Rihubuwam sumale te ingkahi rin kandan.
\verseNumber{13}Piru mareet ka inlalag ni Rihubuwam te keet-etawan, wey inggubabe din ka intambag kandin te me buyag.
\verseNumber{14}Iyan nasi inlalag ni Hari Rihubuwam ka intambag kandin te me bate-bate ne migkahi, “Ke impangasngas kew te amey ku, igpangasngas ku pad iya man‑e sikaniyu. Ke indusaan kew te amey ku te maheteng de ne lampes, egdusaan ku sikaniyu te lampes ne egpakamaperes te laplap niyu.”
\verseNumber{15}Ware pammineha te Hari ka keet-etawan te imbuyu dan su igkeupii ma te Manama seini eyew egkatuman ka impalalag din ki prupita Ahiyas ne matig-Silu meyitenged ki Hirubuwam ne anak ni Nibat.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{16}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{10:16: }2Sam 20:1.}Te nanengnengan te me matig-Israil ne ware pammineha te Hari ka imbuyu dan, ingkahiyan dan e ka Hari,
\BibleParagraphStyleQ
“Ware labet ney keykew, kabuhalan ni Dabid!
\BibleParagraphStyleQ
Nekey naa se egkapanunud ney te kabuhalan ni Hisi?
\BibleParagraphStyleQ
Balahad kad e te migharian nu!
\BibleParagraphStyleQ
Apas kew e me matig-Israil, egmanguli kid e diye te me ugpaan\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{10:16 }Te Hibruwanen: diye te me balungbalung.} ta!”
\BibleParagraphStyleP
Purisu, migmanguli e ka me matig-Israil.
\verseNumber{17}Piru migpabulus mighari si Rihubuwam te me matig-Israil ne diye nangugpe te me siyudad te Huda.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{18}Ne impeendiye ni Hari Rihubuwam diye te me matig-Israil si Aduram, ka impatameng din te impangasngas din te trabahu, piru imbatu sikandin te me matig-Israil taman te napatey. Te pegkarineg ni Rihubuwam dutu, mig-iyal-iyal e sikandin mig-untud te karwahi rin wey miggendiyad e te Hirusalim.
\verseNumber{19}Purisu, minsan kuntee egsupak ded ka me matig-Israil te me kabuhalan ni Dabid.

\BibleSectionHeading{Ka pegsapad ni prupita Simayass ki Rihubuwam}
\BibleSectionCrossReference{(1 Hari 12:21-24)}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{11}Pegginguma ni Rihubuwam diye te Hirusalim, inlibulung din e ka me kabuhalan ni Huda wey ni Binhamin. Nakalibulung sikandin te 180,000 ne me bahani eyew egpakiggira te me matig-Israil wey eggawi te migharian din.
\verseNumber{2}Piru impanengneng te Magbebaye ne Manama si Simayas ne suluhuanen te Manama,
\verseNumber{3}“Kahii nu si Rihubuwam ne anak ni Sulumun, ne Hari te Huda, wey ka langun ne kabuhalan ni Huda wey ni Binhamin,
\verseNumber{4}te migkahi a se Magbebaye, ‘Kene kew bubunu te me karumaan niyu wey uli kew e. Neyitabu seini langun su igkeupii ku seini.’ ” Purisu, migpalintutuu sikandan te Magbebaye wey warad miglusud ki Hirubuwam.

\BibleSectionHeading{Ka peg-alad ni Rihubuwam te me siyudad}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{5}Diye mig-ugpe si Rihubuwam te Hirusalim wey migpasasindeg sikandin te me siyudad eyew egmalig‑en ka Huda.
\verseNumber{6}Impasasindeg din ka Bitlihim, ka Itam, ka Tikuwa,
\verseNumber{7}ka Bitsur, ka Suku, ka Adulam,
\verseNumber{8}ka Gat, ka Marisa, ka Sip,
\verseNumber{9}ka Aduraim, ka Lakis, ka Asika,
\verseNumber{10}ka Sura, ka Ayalun, wey ka Hibrun. Sika ka me siyudad te Huda wey te Binhamin ne in-alad te matikang wey makepal ne batu.
\verseNumber{11}Inlig‑enan din seeye se alad ne matikang, wey makepal ne batu wey impanahuan din te me kumandir. Ne imbehayan din sikandan te egkeenen, mentika te ulibu, wey binu.
\verseNumber{12}Insangkap din degma te me kalasag wey me deldeg ka seini ne me siyudad eyew egmalig‑en pad seini. Purisu, nahen-genan din ka Huda wey ka Binhamin.

\BibleSectionHeading{Ka peggendiye te Huda te me talagpanubad wey me Libita}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{13}Ne ka me talagpanubad wey ka me Libita ne mig-ugpe diye te nalein-lein ne inged te Israil miggendiye ki Rihubuwam.
\verseNumber{14}In-engkeran te me Libita ka tane dan wey karatuan dan wey miggendiye sikandan te Huda wey te Hirusalim tenged su ingkenaan man e sikandan ni Hirubuwam wey te me anak din ne egpamakey te Magbebaye isip me talagpanubad.
\verseNumber{15}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{11:15: }1Har 12:31.}Ne mig-alam si Hirubuwam te me talagpanubad din eyew egpamakey diye te me panubaran diye te me bubungan wey egpangulu te pegsimba te kambing ne me diyus-diyus wey te baka ne me diyus-diyus ne impeyimu rin.
\verseNumber{16}Ne ka me matig-Israil ne migpuun te duma ne tribu te Israil ne egkeupian ne egpabulus egpamakey te Magbebaye, ka Manama te Israil, migsundul te Libita diye te Hirusalim eyew egpanubad diye te Magbebaye, ka Manama te kaap-apuan dan.
\verseNumber{17}Nakalig‑en sikandan te migharian te Huda wey nakabulig te peghari ni Rihubuwam ne anak ni Sulumun te tatelu ne leg‑un su intuman dan ma ka Manama, iling te me timpu te peghari ni Dabid wey ni Sulumun.

\BibleSectionHeading{Ka pamilya ni Rihubuwam}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{18}Ne mig-asawa si Rihubuwam ki Mahalat ne anak ni Hirimut. Ka amey ni Hirimut iyan si Dabid wey ka iney rin iyan si Abihail ne anak ni Iliyab ne anak ni Hisi.
\verseNumber{19}Ne mig-anak si Mahalat te me lukes ne si Hiyus, si Simariyas wey si Saham.
\verseNumber{20}Nataman, mig-asawe e man‑e si Rihubuwam ki Maaka ne anak ni Absalum. Ne nakaanak sikandin ki Abiyas, ki Itay, ki Sisa, wey ki Silumit.
\verseNumber{21}Inggeyinawaan ni Rihubuwam si Maaka ne anak ni Absalum du te langun ne me asawa rin. Due sapulu wey walu (18) ne asawa rin wey hen‑em ne pulu (60) ne me duwey rin. Ne daruwa ne pulu wey walu (28) ka anak din ne me lukes wey hen‑em ne pulu (60) ka anak din ne malitan.
\verseNumber{22}Ne in-alam ni Rihubuwam si Abiyas ne anak dan ki Maaka isip labew te me anak din su igkeupii rin ne sikandin ka egkeyimu ne Hari.
\verseNumber{23}Mig-ay-ayaran ni Rihubuwam te egpamehey te me katungdanan ka me anak din wey intalagtag din sikandan diye te me siyudad te Huda wey te Binhamin ne in-alad te matikang wey makepal ne batu. Impamehayan din sikandan te langun ne ingkeilangan dan, wey impamitawan din sikandan te me malitan ne igmaasawa kandan.

\BibleSectionHeading{Inlusuran te me Ihiptuhanen ka matig-Huda}
\BibleSectionCrossReference{(1 Hari 14:25-28)}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{12}Te migmalig‑en e ka peghari ni Rihubuwam, wey migmaresen e sikandin, warad e sikandin migpalintutuu te balaud te Magbebaye ne Manama. Ne iling ded degma ka inggimu te me matig-Israil.
\verseNumber{2}Te igkalalimma ne leg‑un te peghari ni Rihubuwam, inlusuran e ni Sisak ne Hari te Ihiptu ka Hirusalim tenged te warad sikandan migmatinumanen te Magbebaye.
\verseNumber{3}Miglusud si Sisak ne due sabeka ne libu wey daruwa ne gatus (1,200) ne karwahi, hen‑em ne pulu ne libu (60,000) ne me sundalu ne migmangudde, wey me sundalu ne kene egkaseel tenged te kasulug ne egpuun te Ihiptu, te Libya, te Sukut, wey te Itiyupiya.
\verseNumber{4}Ne naahew ran ka me siyudad ne in-alad te matikang wey makepal ne batu diye te Huda, wey migpabulus sikandan ka miglusud diye te Hirusalim.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{5}Ne miggendiye si prupita Simayas ki Rihubuwam wey te me pangulu te Huda ne miglibulung diye te Hirusalim ka migpallahuy ki Sisak wey migkahi kandan, “Seini ka ingkahi te Magbebaye, ‘Imbalahad a nikaniyu purisu egbalaharen ku degma sikaniyu diye ki Sisak.’ ”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{6}Ne migpariralem ka me pangulu te Israil wey ka Hari te pegkeetew ran wey migkahi, “Matareng iya ka Magbebaye.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{7}Te pegkakita te Magbebaye ne migpariralem sikandan te pegkeetew ran, impanengneng din e si Simayas, “Tenged te migpariralem sikandan te pegkeetew ran, kene ku red egdereetan sikandan. Ke kene egluwasen ku sikandan. Kene ku red igpasalerep kandan ka langet ku te Hirusalim pinaahi ki Sisak.
\verseNumber{8}Piru igpeuripen ku pad sikandan kandin eyew egpakanengneng sikandan ne meupiya ka egpamakey keddi du te egpamakey te me Hari te duma ne me nasud.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{9}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{12:9: }1Har 10:16-17; 2Kru 9:15-16.}Purisu, inlusuran iya ni Sisak ka Hirusalim. Impanguwa rin ka me karatuan diye te timplu te Magbebaye wey te palasyu te Hari. Impanguwa rin ka langun, lagkes ka me kalasag ne bulawan ne impeyimu ni Sulumun.
\verseNumber{10}Purisu, migpeyimu e man‑e si Hari Rihubuwam te kalasag ne burunsi eyew igliwan te me kalasag, wey imbehey rin seini te me upisyal te me talagtameng te gumawan te palasyu.
\verseNumber{11}Ne tagse eggendiye ka Hari te timplu te Magbebaye, egduma kandin ka me talagtameng ne eg-uyan te kalasag wey iglibed dan ded ka kalasag diye te malig‑en ne tinesanan kayi.
\verseNumber{12}Tenged te pegpariralem ni Rihubuwam te pegkeetew rin, naawe ka langet te Magbebaye kandin, wey ware sikandin dereeti. Ne migmatubung e man‑e ka Huda.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{13}Purisu, migpabulus ka peghari ni Rihubuwam te Hirusalim. Hep‑at ne pulu wey sabeka (41) ka idad din te migbunsud sikandin mighari. Mighari sikandin te sapulu wey pitu (17) ne leg‑un diye te Hirusalim, ka siyudad ne in-alam te Magbebaye puun te langun ne tribu te Israil ne iyan ka inged ne diye egsimbaa ka Magbebaye. Si Naama ne Amunihanen ka iney ni Rihubuwam.
\verseNumber{14}Mareet ka hinimuwan ni Rihubuwam su ware ma sikandin migpangananey te Magbebaye te intiru ne pusung din.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{15}Ka langun ne neyimu ni Rihubuwam puun te an-anayan taman te katamanan wey ka listaan te pamilya rin nasulat diye te Sinulat ni prupita Simayas wey ni prupita Idu. Te timpu te peghari ni Rihubuwam, layun de sikandan egpahiggireey ki Hirubuwam.
\verseNumber{16}Te napatey e si Rihubuwam, insabal sikandin diye te sabalanan te me kaap-apuan din te Siyudad ni Dabid. Ne si Abiyas e ne anak din ka migsubal kandin mighari.

\BibleSectionHeading{Ka pegbubunu ni Abiyas ki Hirubuwam}
\BibleSectionCrossReference{(1 Hari 15:1-8)}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{13}Te igkasapulu wey walu (18) ne leg‑un te peghari ni Hirubuwam, migbunsud e mighari si Abiyas te Huda.
\verseNumber{2}Mighari sikandin te tatelu ne leg‑un diye te Hirusalim. Si Maaka\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{13:2 }Te duma ne sinulat, ‘Mikayas’.} ne anak ni Uryil ne matig-Gibiya ka iney rin.
\BibleParagraphStyleP
Ne migpabunuey si Abiyas wey si Hirubuwam.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{3}Miglusud si Abiyas duma te hep‑at ne gatus ne libu (400,000) ne me bahani ne amana nabasbas, ne mig-andam degma si Hirubuwam te walu ne gatus ne libu (800,000) ne me bahani ne amana degma nabasbas.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{4}Te pegginguma te me sundalu te Huda diye te kabubunganan te Ipraim, migsasindeg si Abiyas diye te puntul te Bubungan ne Simiraim, wey migbalbalukan ne migkahi, “Pammineg ka keddi, he Hirubuwam wey sikaniyu se langun ne me matig-Israil!
\verseNumber{5}Ware kew bes nakanengneng te ka Magbebaye ne iyan ka Manama te Israil ka miggimu te ware egtamanan ne kasabutan,\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{13:5 }Te Hibruwanen: Kasabutan te asin.} ne si Dabid de wey ka kabuhalan din ka eghari te intiru ne Israil te ware egtamanan?
\verseNumber{6}Ne sikeykew Hirubuwam ne anak ni Nibat, migsukul ka te ahalen nu ne si Sulumun ne anak ni Dabid.
\verseNumber{7}Miglibulung keykew ka me umbeg ne me etew ne ware migtahud ki Rihubuwam ne anak ni Sulumun. Bate-bate pad si Rihubuwam te seeye ne timpu wey ware pad hanew te langun-langun, wey kene pad egpakasukul kaniyu.
\verseNumber{8}Ne kuntee, egsukul kew te migharian te Magbebaye ne impanguluwan te kabuhalan ni Dabid tenged te masulug ka sundalu niyu, wey in-uyan niyu ka me diyus-diyus ne nati te baka ne bulawan ne impeyimu ni Hirubuwam.
\verseNumber{9}Immandeldel niyu ka me kabuhalan ni Aarun wey ka me Libita ne me talagpanubad te Magbebaye, wey mig-alam kew te me talagpanubad iling te inggimu te duma ne nasud. Due te kaniyu, egkaayun ne egkeyimu ne talagpanubad te me diyus-diyus ka minsan hentew ne egmatulus te pegkeetew rin ne eg-uyan te turu ne baka wey pitu ne buuk ne lukesan ne karniru.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{10}“Piru para kanami, ka Magbebaye iyan ka Manama ney, wey kene ney egsupaken sikandin. Ne ka me kabuhalan de ni Aarun ne me talagpanubad ka migpamakey te Magbebaye, wey ka me Libita re ka migbulig kandan.
\verseNumber{11}Maselem wey marusilem egpanubad sikandan diye te Magbebaye te egtutungen ne igpanubad wey te meemut ne insinsu. Intahu dan ka paan diye te lamisa ne in-isip ne malinis. Ne tagse marusilem, egpareketan dan ka me sulu ne diye te tahuanan ne bulawan. Intuman ney ka suhu te Magbebaye ney piru in-engkeran niyu mule sikandin.
\verseNumber{12}Ne kuntee pitew kew, migduma ka Manama kanami isip pangulu ney. Andam e ne egparahing ka me talagpanubad te me trumpita eyew egpakiggira kaniyu. Sikaniyu se me matig-Israil, kene kew bubunu te Magbebaye, ka Manama te me kaap-apuan niyu, su kene kew egpanalu.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{13}Taheed te miglalag pad si Abiyas, migsuhu e si Hirubuwam te me sundalu rin ne eglingkus te me sundalu ni Abiyas eyew egpasampayan sikandan te eglusud.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{14}Te peglilingey te me sundalu te matig-Huda, nakita ran e ka me kuntere diye te keinniyuhan dan, wey ka duma diye te katangkaan dan. Purisu migpabulig sikandan te Magbebaye. Ne imparahing e te me talagpanubad ka me trumpita ran.
\verseNumber{15}Ne migpanguleyi te meemen ka me matig-Huda. Te pegpanguleyi dan, intalu te Manama si Hirubuwam wey ka langun ne matig-Israil. Impanalukunan ni Abiyas wey te me sundalu te matig-Huda si Hirubuwam wey ka langun ne matig-Israil.
\verseNumber{16}Namallahuy ka me matig-Israil, wey imparereetan\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{13:16 }Te Hibruwanen: Imbehey.} sikandan te Manama te me matig-Huda.
\verseNumber{17}Natalu iya natamtamani ni Abiyas wey te me sundalu rin ka me matig-Israil. Nekeyimatey sikandan te lalimma ne gatus ne libu (500,000) ne me bahani ne me matig-Israil ne amana nabasbas.
\verseNumber{18}Purisu, natalu te me matig-Huda ka me matig-Israil te seeye ne timpu su migsalig ma sikandan te Magbebaye, ka Manama te me kaap-apuan dan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{19}Intalukunan ni Abiyas si Hirubuwam wey naahew rin ka me siyudad te Bitil, Hishana, wey Iprun lagkes ka me lungsud ne nakalingut kayi.
\verseNumber{20}Warad nakalibed ka kabantug ni Hirubuwam isip maresen ne Hari te timpu ni Abiyas, wey indusaan sikandin te Magbebaye wey migpatey e sikandin.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{21}Ne migmalig‑en ka peghari ni Abiyas. Nakaasawa sikandin te sapulu wey hep‑at (14) wey nakaanak sikandin te daruwa ne pulu wey daruwa (22) ne me lukes wey sapulu wey hen‑em (16) ne me malitan.
\verseNumber{22}Ka duma pad ne guhuren meyitenged te peghari ni Abiyas lagkes ka me lalag din, wey ka me hinimuwan din, nasulat diye te Sinulat ni prupita Idu.

\BibleSectionHeading{Ka peghari ni Asa te Huda}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{14}Ne migpatey e si Abiyas wey insabal diye te Siyudad ni Dabid. Ne si Asa ne anak din ka migsubal kandin mighari, wey ware samuk te Huda te sapulu (10) ne leg‑un.
\verseNumber{2}Inggimu ni Asa ka eleg wey igkeupii te Magbebaye ne Manama rin.
\verseNumber{3}Impangawe din ka me altar te diyus-diyus wey ka me panubaran diye te me bubungan. Impanlupet din man‑e ka eglimlimuan ne me batu wey impameled din ka me sungkaleg ne larawan te diyus-diyus ne si Asira.
\verseNumber{4}Ne insuhu ni Asa ka keet-etawan te Huda ne egpangananey sikandan te Magbebaye, ka Manama te me kaap-apuan dan, wey te pegtuman te balaud din, wey te suhu din.
\verseNumber{5}Impahuhus din degma ka me panubaran diye te me bubungan wey ka me altar ne tutunganan te me insinsu diye te langun ne siyudad te Huda. Sikan naa ka ware samuk te migharian te peghari din.
\verseNumber{6}Te timpu te ware samuk, nakapasasindeg sikandin te me siyudad te Huda ne in-alad te matikang wey makepal ne batu. Ware gubut te seeye ne leg‑un su imbehayan ma sikandin te keupianan te Magbebaye.
\verseNumber{7}Ne ingkahiyan din ka me matig-Huda, “Eg-alaren ta te batu ka seini ne me siyudad, wey egpalingutan ta te me matikang ne baley, wey egpamaggulan ta ka me gumawan. Kanta red seini se tane su mig-ikul ki ma te Magbebaye ta wey imbehayan ki nikandin te keupianan minsan hendei ne inged.” Sikan naa ka napasasindeg dan ka me siyudad wey migmatubung sikandan.
\verseNumber{8}Ne due tatelu ne libu ne gatus (300,000) ne etew ni Asa ne me matig-Huda ne naatul te derakel ne me kalasag wey me deldeg. Due degma daruwa ne gatus wey walu ne pulu ne libu (280,000) ne me etew rin ne me matig-Binhamin ne miggehen-gen te dereisek ne kalasag, wey me talagpane sikandan. Me bahani sikandan langun.

\BibleSectionHeading{Ka pegbubunu te matig-Itiyupiya}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{9}Nataman, inlusuran sikandan ni Sira ne matig-Itiyupiya\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{14:9 }Te Hibruwanen: Kusihanen.} duma te libu-libu ne me sundalu wey tatelu ne gatus (300) ne me karwahi. Ne nekeuma sikandan diye te inged te Marisa.
\verseNumber{10}Ne insinug-ung sikandan enni Asa eyew egpakiggira kandan. Migpangandam sikandan eyew egpakiggira diye te napu te Sipata te Marisa.
\verseNumber{11}Ne mig-ampu si Asa te Magbebaye, ne Manama rin. Migkahi sikandin, “He Magbebaye, warad lein ne egpakabulig te etew ne luyeg ne egkuntere te mannekal ne etew, ke kene sikeykew re. Bulihi key Magbebaye, ne Manama ney, su migsuladlad key ma keykew. Ne miggendini key eyew egpakiggira te seini se susuluhi ne sundalu pinaahi te ngaran nu. He Magbebaye, sikeykew ka Manama ney, kene nu tuhuti ne egkatalu ka te etew.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{12}Sikan naa ka natalu te Magbebaye ka me matig-Itiyupiya diye te tangkaan ni Asa wey te me sundalu te me matig-Huda. Ne namallahuy e ka me matig-Itiyupiya,
\verseNumber{13}wey intalukunan sikandan ni Asa wey te me sundalu rin taman te Girar. Nahule sikandan langun su in-amin ma sikandan pangimatayi te Magbebaye wey te me sundalu rin. Ne masulug amana ka neuyan te me sundalu te Huda ne naahew ran.
\verseNumber{14}Impanlusuran dan ka langun ne me bariyu ne marani te Girar su ingginaaldek ma te Magbebaye ka me mahinged te seeye ne me bariyu wey masulug ka naahew ran su masulug ma ka me karatuan te seeye ne me inged.
\verseNumber{15}Inlusuran dan man‑e ka me balungbalung te me talagbantey te me ayam, wey impanuyuk dan ka susuluhi ne me karniru wey ka me kamil. Nataman, miglibed e sikandan diye te Hirusalim.

\BibleSectionHeading{Ka lalag ni Asariyas}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{15}Ne miglene ka Panisingan te Manama ki Asariyas ne anak ni Udid.
\verseNumber{2}Ne miggendiye sikandin ki Hari Asa eyew egtemu kandin wey migkahi, “Pammineg ka Hari Asa wey sikaniyu se langun ne matig-Huda wey matig-Binhamin. Ke eg-ugpe kew duma te Magbebaye ne Manama, eg-ugpe degma sikandin duma kaniyu. Ke egpangananey kew kandin, egbulihan kew nikandin. Piru ke eg-engkeran niyu sikandin, eg-engkeran kew degma nikandin.
\verseNumber{3}Naluhey ne timpu ne ware migpamakey te malehet ne Manama ka me matig-Israil, ware talagpanubad ne egpanulu kandan, wey ware balaud ne eg-ikulen dan.
\verseNumber{4}Piru te nasumpitan e sikandan, miglibed e sikandan te Magbebaye ne Manama te Israil. Migpangananey sikandan kandin wey narineg din sikandan.
\verseNumber{5}Te seeye ne timpu, kene ne meupiya ne eggiphipanew, su due kasamuk te keet-etawan ne nangugpe te nakalingut ne me inged.
\verseNumber{6}Egmeeg-ehetey ka me nasud wey ka me siyudad tenged su insamuk ma sikandan te Manama pinaahi te langun-langun de iya ne kalised.
\verseNumber{7}Piru bulut-bulut kew wey nekal-nekal kew su eg-unahan kew te egpangimuwen niyu.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}Te pegkarineg ni Asa te seeye ne me lalag wey te pegpanagne ni Asariyas ne anak ni Udid, nabagget\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{15:8 }Te Hibruwanen: nakanekal-nekal.} sikandin. Impangawe din ka makaalat-halat ne me diyus-diyus te intiru ne tane te Huda wey te Binhamin, wey lagkes ka diye te me lungsud ne naahew rin puun te bubungan te Ipraim. In-ay-ayaran din ka altar te Magbebaye ne egkatangkaan te likansu te timplu te Magbebaye.\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{15:8 Te Hibruwanen: likansu te Magbebaye ne Manama.}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{9}Impalibulung din ka langun ne me matig-Huda wey ka me matig-Binhamin wey ka me matig-Ipraim, me matig-Manasis, wey me matig-Simyun ne miglemung kandan. Su masulug ma ka me matig-Israil ne migpangalaglag diye te Huda te nakita ran ne migduma kandin ka Magbebaye ne Manama rin.
\verseNumber{10}Miglibulung sikandan diye te Hirusalim te igkatatelu ne bulan te igkasapulu wey lalimma (15) ne leg‑un te peghari ni Asa.
\verseNumber{11}Te seeye ne aldew migpanubad sikandan diye te Magbebaye te pitu ne gatus (700) ne baka wey pitu ne libu (7,000) ne karniru puun te naahew ran te pegpakiggira.
\verseNumber{12}Ne miggimu sikandan te kasabutan ne egpangananey te Magbebaye, ne Manama te me kaap-apuan dan te intiru ne pusung dan wey te gimukud dan.
\verseNumber{13}Ne migpahunlibet pad man‑e sikandan ne eggimatayan ka langun ne kene egpangananey te Magbebaye, ka Manama te Israil, bate ma wey se buyag, lukes ma wey se malitan.
\verseNumber{14}Migpahunlibet sikandan diye te Magbebaye duma te pegpanagyawan, pegkuleyi, pegparahing te me trumpita, wey te me sungey te karniru.
\verseNumber{15}Nahale ka langun ne matig-Huda te pegpahunlibet dan su puun ma te pusung dan ka pegpahunlibet dan. Migpangananey sikandan te Magbebaye te intiru ne pusung dan, wey narineg din sikandan. Ne ware ipasamuk sikandan te Magbebaye te me kuntere dan ne nakalingut kandan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{16}Ne impaawe ni Hari Asa ka apu din mismu ne si Maaka te pegkarayna, su migpasasindeg ma sikandin te me diyus-diyus ne sungkaleg ne si Asira. Impepameled ni Asa, impepangguley ka me diyus-diyus ne sungkaleg, wey impasilaban din e seini diye te Napu te Kidrun.
\verseNumber{17}Minsan ke ware naamin naawe ka me panubaran diye te me bubungan te Israil, matinumanen amana si Asa te Magbebaye te intiru ne umul rin.
\verseNumber{18}Ne in-uyan din ka matulus ne kasangkapan ne inggimu rin wey te amey rin diye te timplu te Manama lagkes ka me pelata, bulawan, wey duma pad ne kasangkapan.
\verseNumber{19}Ne ware gubut ne neyitabu taman te igkatatelu ne pulu wey lalimma (35) ne leg‑un te peghari ni Asa.

\BibleSectionHeading{Ka peglusud te Israil te Huda}
\BibleSectionCrossReference{(1 Hari 15:17-22)}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{16}Te igkatatelu ne pulu wey hen‑em (36) ne leg‑un te peghari ni Asa, inlusuran ni Baasa ne Hari te Israil ka Huda. In-alad ni Baasa te matikang wey makepal ne batu ka siyudad te Rama eyew ware minsan hentew ne egpakalihawang wey egpakaseled diye te inged ni Asa ne Hari te Huda.
\verseNumber{2}Seeye naa ka ingkuwa ni Asa ka me pelata wey ka me bulawan puun te sinabeng ne tinesanan te timplu te Magbebaye ne Manama wey te palasyu rin, wey impeuyan din seini diye ki Bin-Hadad ne Hari te Sirya ne diye mig-ugpe te Damasku. Impanahaan din si Bin-Hadad te migkahi,
\verseNumber{3}“Eggimu ki te kasabutan ne egpalapihey ki, iling te inggimu te me amey ta. Ne kua nu naa ka impeuyan ku keykew ne pelata wey bulawan. Ne tempuha nud naa ka peglapig nu ki Baasa ne Hari te Israil eyew eg-awe e sikandin te tane ku.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{4}Ne mig-uyun si Bin-Hadad ki Hari Asa, wey migpeuyan sikandin te me pangulu te sundalu rin ne eglusud te me siyudad te Israil, wey naahew ran ka Iyun, ka Dan, ka Abil-Mayim, wey ka langun ne me siyudad ne tinesanan diye te Naptali.
\verseNumber{5}Te pegkarineg dutu ni Baasa, migsanggel e sikandin ka eg-alad te Rama wey in-engkeran din e ka himu.
\verseNumber{6}Ne insuhu ni Hari Asa ka me lukes te Huda ne egpanguen ka me batu wey me geed ne inggamit ni Baasa diye te Rama. Ne inggamit e degma seeye ni Asa eyew eggimuwen ne matikang, wey makepal ne alad te Giba wey Mispa.

\BibleSectionHeading{Si prupita Hanani}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{7}Te seeye ne timpu miggendiye si prupita Hanani ki Hari Asa diye te Huda wey ingkahiyan din sikandin, “Tenged te migsuladlad ka te Hari te Sirya wey ware diye te Magbebaye nu, egpakapallahuy e nasi puun keykew ka me sundalu te Hari te Sirya.\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{16:7 }‘egpakapallahuy e nasi puun keykew ka me sundalu te Hari te Sirya’ iyan igpasabut se ‘kene nud e egkatalu pad ka me sundalu te Hari te Sirya.’}
\verseNumber{8}Ware ke bes nakasuman-suman ke nekey ka natamanan te me matig-Itiyupiya wey matig-Libya ne susuluhi ne me sundalu, me karwahi wey te migmangudde? Tenged te pegsuladlad nu te Magbebaye, impatalu rin sikandan kaniyu.
\verseNumber{9}Egpipitew ka Magbebaye te intiru ne kalibutan eyew egbehey te keseg te seeye se mapahetpet ne egsalig kandin. Keungelan ka inggimu nu, puun kuntee masulug e ka eglusud keykew.”
\verseNumber{10}Ne nabelu-belu si Asa te prupita, tenged dutu impaprisu rin sikandin. Te seeye ded ne timpu, imbaybayaran din patamtamani ka duma ne keet-etawan din.

\BibleSectionHeading{Ka katammanan te peghari ni Asa}
\BibleSectionCrossReference{(1 Hari 15:23-24)}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{11}Ne ka neneyimu ni Asa puun te an-anayan taman te katamanan, nasulat diye te Sulatanan te me Guhuren te me Hari te Huda wey te Israil.
\verseNumber{12}Ne te igkatatelu ne pulu wey siyam (39) ne leg‑un te peghari ni Asa, duen e dalu te paa rin, wey miglahetlet seini. Piru minsan ke duen e dalu rin, ware ded iya man‑e sikandin migpangananey te Manama su diye mule te me talagbawi.
\verseNumber{13}Ne migpatey\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{16:13 }Te Hibruwanen: miggibat sikandin duma te me amey rin.} si Asa te igkeep‑at ne pulu wey sabeka (41) ne leg‑un te peghari din.
\verseNumber{14}Diye sikandin isabal te sulung ne sabalanan ne impeyimu rin mismu eyew egsabalan kandin diye te Siyudad ni Dabid. Diye isabal sikandin te neempet te me peemut wey migduruluk ka me etew eyew egbantug kandin.

\BibleSectionHeading{Neyimu si Hihusapat ne Hari}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{17}Si Hihusapat ne anak ni Asa ka migsubal kandin mighari wey inlig‑en din ka peghari din eyew egpakasukul te Israil.
\verseNumber{2}Intahuan din te me sundalu ka langun ne me siyudad te Huda ne in-alad te matikang wey makepal ne batu wey migtahu sikandin te me kampu te sundalu te intiru ne Huda, wey te me siyudad te Ipraim ne naahew te amey rin ne si Asa.
\verseNumber{3}Migduma ka Magbebaye ne Manama ki Hihusapat su te an-anayan ne leg‑un te peghari din, in-ikul rin ma ka inggimu ni Dabid ne kaapuan din. Ware migpangananey sikandin te me Baal,
\verseNumber{4}ke kene diye de te Manama te kaapuan din. Intuman din ka me suhu te Manama, wey ware sikandin mig-ikul te egbatasanen te me matig-Israil.
\verseNumber{5}Purisu, inlig‑en te Magbebaye ka migharian din. Ne migdasahan sikandin te langun ne matig-Huda sikan naa ka naratu sikandin wey amana sikandin tahura.
\verseNumber{6}Maahet-ahet sikandin ne migpamakey te Magbebaye wey impangawe din man‑e ka me panubaran diye te me bubungan wey ka me sungkaleg ne larawan ni Asira diye te Huda.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{7}Te igkatelu ne leg‑un te peghari din, impeyipanew rin ka me upisyal rin ne si Bin-Hail, si Ubadiyas, si Sakariyas, si Nitanil wey si Mikiyas eyew egpanulu te Balaud te Manama diye te me siyudad te Huda.
\verseNumber{8}Duma ran ka me Libita ne si Simayas, si Nitaniyas, si Sibadiyas, si Asahil, si Simiramut, si Diyunatan, si Aduniyas, si Tubiyas, wey Tubaduniyas wey ka me talagpanubad ne si Ilisama wey si Hihuram.
\verseNumber{9}In-uyan dan ka Baseen te me Balaud te Magbebaye wey impanulu dan seini diye te keet-etawan te langun ne me siyudad te Huda.

\BibleSectionHeading{Ka kabantug ni Hihusapat}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{10}Ne naaldek te Magbebaye ne Manama ka langun ne me migharian ne nakalingut te Huda, sikan naa ka ware egpakiggira ki Hihusapat.
\verseNumber{11}Ne mig-uyan ka duma ne me Pilistihanen te dasag ne pelata diye ki Hihusapat. Ne mig-uyan degma ka me matig-Arabya te pitu ne libu wey pitu ne gatus (7,700) ne me lukesan ne karniru wey pitu ne libu wey pitu ne gatus (7,700) ne me lukesan ne kambing.
\verseNumber{12}Ne migmabantug e amana si Hihusapat. Migpasasindeg sikandin diye te Huda te me malig‑en ne me baley ne me matikang wey me siyudad ne tinesanan.
\verseNumber{13}Dakel ka nenakatines diye te me tinesanan ne diye te siyudad te Huda.
\BibleParagraphStyleP
Due degma mangngateu wey mabbulut ne me bahani rin diye te Hirusalim.
\verseNumber{14}Ka me sundalu rin nalista sumale te tagse me kabuhalan dan ne impunduk-punduk te tigsenge-libu (1,000). Ne si Adnak ka pangulu te tatelu ne gatus ne libu (300,000) ne mabbulut ne me bahani;
\verseNumber{15}ne ka seup kandin iyan si Diyuhanan ne due sakup ne daruwa ne gatus wey walu ne pulu ne libu (280,000) ne me sundalu;
\verseNumber{16}ne ka seup kandin iyan si Amasiyas ne anak ni Sikri ne due sakup ne daruwa ne gatus ne libu (200,000) ne me bahani. Maahet-ahet sikandin ne mig-uney-uney ne migpamakey te Magbebaye.
\verseNumber{17}Ne seini ka me pangulu puun te me pamilya ne kabuhalan ni Binhamin: si Iliyada ka sabeka ne bahani ne due sakup ne daruwa ne gatus ne libu (200,000) ne me sundalu ne naatul te me piet wey me kalasag.
\verseNumber{18}Si Hihusabad ne due nabbasbas ne me sundalu ne sabeka ne gatus wey walu ne pulu ne libu (180,000) ne naatul te me panganiban te pegpakiggira.
\verseNumber{19}Migpamakey sikandan langun diye ki Hari Hihusapat. Ne duen pad man‑e intahu te Hari ne me sundalu diye te me siyudad te Huda ne in-alad te matikang wey makepal ne batu.

\BibleSectionHeading{Si prupita Mikiyas wey si Hari Ahab}
\BibleSectionCrossReference{(1 Hari 22:1-28)}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{18}Naratu si Hihusapat wey amana tahura sikandin. Migpakigsabeka sikandin ki Hari Ahab pinaahi te pegpaasaweey te me anak dan.
\verseNumber{2}Te peglihad te pila ne leg‑un, miggendiye si Hihusapat ki Ahab diye te Samarya. Ne miggilang si Ahab te masulug ne karniru wey baka eyew te pegtahud ki Hihusapat. Ne ingginalig ni Ahab si Hihusapat ne eglusuran dan ka Ramut-Gilyad.
\verseNumber{3}Mig-inse si Ahab ki Hihusapat, “Menu, egkarumaan e red nikeykew ka eglusud diye te Ramut-Gilyad?”
\BibleParagraphStyleP
Ne migtabak si Hihusapat, “Nasabeka kid e wey ka keet-etawan ta, purisu egdumaan ku sikeykew ka egpakiggira.”
\verseNumber{4}Ne migkahi pad ma-e si Hihusapat ki Ahab, “Piru eg-inse ki pad te Magbebaye ne Manama ke nekey ka iglalag din.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{5}Purisu, impeumew ni Ahab ka me prupita ne hep‑at ne gatus (400) wey mig-insaan din sikandan, “Egpakabubunu key naa diye te Ramut-Gilyad wey ke kene?”
\BibleParagraphStyleP
Ne migtabak sikandan, “Bubunu kew su egpepanaluwen kew te Manama.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{6}Piru mig-inse si Hihusapat, “Warad duma ne prupita te Magbebaye ne egkeinsaan ta kayi?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{7}Ne migtabak ka Hari te Israil, “Duen pad, si Mikiyas ne anak ni Imla. Piru egkeepes a kandin su egkeelin de ne mareet ka igtagne din keddi; ware meupiya.”
\BibleParagraphStyleP
Migtabak si Hihusapat, “Kene ka lalag te iling due.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}Purisu, impeumew ni Ahab ka sabeka ne upisyal wey ingkahiyan, “Angaya nu si Mikiyas ne anak ni Imla.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{9}Te seeye ne timpu, migsaluub ka daruwa ne Hari te kumbale dan te pegkahari. Migpinnuu sikandan diye te me trunu ran ne diye te diekanan ne diye te gumawan te Samarya. Ne migpanagne diye te tangkaan dan ka me prupita.
\verseNumber{10}Ne si Sidikiyas ka sabeka ne prupita ne anak ni Kinaana, miggimu te sungey-sungey ne putew. Migkahi sikandin, “Seini ka ingkahi te Magbebaye: ‘Egpekeiling kew te baka ne putew se me sungey ne eglusud te me matig-Sirya wey egkaamin niyu sikandan.’ ”
\verseNumber{11}Seeye ded degma ka ingkahi te duma ne me prupita. Migkahi sikandan, “Lusuri niyu ka Ramut-Gilyad wey egpanalu kew, su igbehey seini kaniyu te Magbebaye.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{12}Seeye naa ka migkahiyan si Mikiyas te seeye se insuhu ne egpahuhuren, “Nenekeg-iling ka langun ne ingkahi te me prupita ne egpakareeg ka Hari, sikan naa, keilangan ne sikan ded degma ka igkahi nu.”
\verseNumber{13}Piru migkahi si Mikiyas, “Egpahunlibet a te neuyag ne Magbebaye ne Manama ku te iyan ku re iglalag ka igpalalag din keddi.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{14}Te pegginguma ni Mikiyas diye te Hari, mig-insaan sikandin te Hari, “Mikiyas, eglusuran ney naa ka Ramut-Gilyad wey ke kene?”
\BibleParagraphStyleP
Ne migtabak sikandin, “Lusuri niyu wey egpanalu kew su igbehey seini kaniyu.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{15}Piru migkahi si Ahab kandin, “Kapapila kud e sikeykew pepahunlibeta ne sikan de se malehet ilalag nu te ngaran te Magbebaye.”
\verseNumber{16}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{18:16: }Num 27:17; Isi 34:5; Mat 9:36; Mar 6:34.}Ne migtabak si Mikiyas, “Nakita ku ka langun ne matig-Israil ne nekegsuwey diye te me bubungan iling te karniru ne ware talagtameng, wey migkahi ka Magbebaye, ‘Ware me ahalen dan, purisu peulia nu sikandan ne due keupianan.’ ”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{17}Ne migkahi si Hari Ahab ki Hihusapat, “Ingkahiyan kud sikeykew ne kene ne meupiya ka iglalag din keddi; neelin de iya ne mareet.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{18}Migpabulus migkahi si Mikiyas, “Pammineha niyu ka lalag te Magbebaye. Nakita ku ka Magbebaye ne migpinnuu te trunu rin, wey migsasindeg ka langun ne panalihan te langit diye te igkakawanan ne belad din wey diye te igkahibang din.
\verseNumber{19}Ne migkahi ka Magbebaye, ‘Hentew ka eglimbung ki Ahab ne Hari te Israil ne eglusud te Ramut-Gilyad eyew egpatey sikandin diye?’ Ware nekeg-iling ka tabak te me panalihan.
\verseNumber{20}Nataman, due panisingan ne migsasindeg diye te tangkaan te Magbebaye wey migkahi, ‘Sikeddiey ka eglimbung kandin.’ Mig-inse ka Magbebaye, ‘Egmenuwen nu naa te eglimbung?’
\verseNumber{21}Ne migtabak sikandin, ‘Eggendiya a wey egpeuubaten ku ka me prupita ni Ahab.’ Ne migkahi ka Magbebaye, ‘Hendiye kad wey himuwa nu sika wey egkeubatan nu sikandin.’ ”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{22}Ne migkahi si Mikiyas, “Seeye ka neyitabu. Impeuyanan te Magbebaye seini se me prupita nu te panisingan ne egpeuubaten keykew. Igkeupii te Magbebaye ne egkareetan ka.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{23}Ne migparani ki Mikiyas si Sidikiyas ne anak ni Kinaana wey intagpi din ka beneng ni Mikiyas wey migkahi, “Hendei bes mule migbaye ka Panisingan te Magbebaye ne mig-engked keddi eyew eglalag keykew?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{24}Ne migtabak si Mikiyas, “Egkanengnengan nu sika ke eggeles kad diye te sinabeng.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{25}Ne migsuhu si Hari Ahab, “Uyana niyu sikandin wey ipalibed niyu diye ki Amun ne gubirnadur te siyudad wey diye ki Huwas ne anak ku.
\verseNumber{26}Kahii niyu sikandan te igpaprisu ku ka seini ne etew wey egbehayan de te deisek ne paan wey deisek ne weyig taman te egpekeuli a puun te pegpakiggira ne kene egkamenu.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{27}Ne migkahi si Mikiyas, “Ke egpakalibed ka ne kene egkamenu, kene naa ne malehet ne impalalag keddi te Manama seini se langun.” Ne migkahi sikandin diye te me etew, “Tantanuri niyu ka inlalag ku.”

\BibleSectionHeading{Ka pegpatey ni Ahab}
\BibleSectionCrossReference{(1 Hari 22:29-35)}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{28}Purisu, miglusud diye te Ramut-Gilyad si Ahab ne Hari te Israil wey si Hihusapat ne Hari te Huda.
\verseNumber{29}Ne migkahi si Ahab diye ki Hihusapat, “Kena a egpeila ne Hari a ka egpakiggira. Ne saluub ka mule te igkukumbale te pegkahari.” Purisu, migpakiggira sikandin ne kene egkeilaan ne Hari.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{30}Ne insuhu te Hari te Sirya ka me kumandir te me talag-uyan te me karwahi ne kene egpabunuen te minsan hentew angin e te Hari te Israil.
\verseNumber{31}Te pegkakita te me kumandir te me talag-uyan te me karwahi ki Hihusapat, kahiyen dan ne sikandin ka Hari te Israil, purisu indugpu dan sikandin eyew egbunuen. Ne migpangananey si Hihusapat te Magbebaye. Ne impepariyu te Magbebaye seeye se egdugpu kandin.
\verseNumber{32}Te nakamaan-maan e seeye se me kumandir te me talag-uyan te me karwahi te kene bes ne sikandin ka Hari te Israil migsanggel e sikandan ka eglupug kandin.
\verseNumber{33}Te sasangan pad ka gira, due etew ne egpanalasew re due egpamane wey nasuhat ka Hari te Israil. Diye sikandin nasuhat te temuwanan te igdingding te lawa ne insaluub din. Purisu, migkahi sikandin diye te talag-uyan te karwahi rin, “Ipariyu a nikeykew su napalian a.”
\verseNumber{34}Ne migmasumpit pad ka gira te seeye ne aldew, wey nakasandig naan de si Hari Ahab diye te karwahi rin ne nakatangke diye me matig-Sirya taman te maapun. Ne migpatey e sikandin te peglineb te aldew.

\BibleSectionHeading{Ka peg-ehet te prupita ki Hihusapat}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{19}Nekeuli si Hihusapat te baley rin diye te Hirusalim ne ware namenu.
\verseNumber{2}Ne insinug-ung sikandin ni prupita Hihu ne anak ni Hanani wey migkahiyan, “Mania te migbulihan nu wey inggeyinawaan nu ka miggimu te mareet wey ingkalangeti te Magbebaye ne Manama? Nabelu ka Magbebaye keykew.
\verseNumber{3}Piru duen ded meupiya ne neyimu nu su impangguhus nu ma ka me sungkaleg ne larawan te diyus-diyus ne si Asira, wey migpakannekal ka migpangananey te Manama.”

\BibleSectionHeading{Ka neneyimu ni Hihusapat}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{4}Diye mig-ugpe si Hihusapat te Hirusalim, piru impamayaan din ka Birsiba taman diye te bubungan te Ipraim wey impalibed din ka keet-etawan diye te Magbebaye, ka Manama te me kaap-apuan dan.
\verseNumber{5}Due in-alam din ne me talewukum te langun ne tane wey diye te me siyudad te Huda ne in-alad te matikang wey makepal ne batu.
\verseNumber{6}Impanpanayan din sikandan te miggenendue, “Sumsumana niyu ay-ayari te kene kew pad eggukum su ka peggukum niyu kene ne para te etew, ke kene, para te Manama, wey egduma sikandin te peggukum niyu.
\verseNumber{7}Purisu, kaaldeki niyu ka Magbebaye wey tanud-tanud kew te himu niyu su kene sikandin egkeupian ne egbaliyungen niyu ka eleg ne peggukum wey ke duen naa eglapihan niyu wey ke egdawat kew naa te sagpeng te be‑be.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}Ne mig-alam degma si Hihusapat te me Libita diye te Hirusalim, me talagpanubad wey me pangulu te pamilya te me matig-Israil eyew iyan eggusey te nakasupak te Balaud te Magbebaye wey te me apulanan. Diye sikandan mig-ugpe te Hirusalim.
\verseNumber{9}Seini ka insuhu kandan: “Keilangan ne egpamakey kew te Magbebaye te intiru ne pusung niyu ne due pegkaaldek, wey pegkamatinumanen.
\verseNumber{10}Ke due kasu ne igpewusey kaniyu te me karumaan niyu ne mig-ugpe diye te me siyudad dan—kasu meyitenged te peggimatey, pegsupak te balaud wey ke me suhu naa wey ke me tulumanen—keilangan ne egpanpanayan niyu sikandan ne kene eggimu te mareet diye te tangkaan te Manama su eyew kene sikandan egpakasalerep te langet din, wey sikaniyu degma. Sika himuwa niyu eyew kene kew egpakasale.
\verseNumber{11}Emun ke due eggusayen niyu ne nakasupak te Balaud te Magbebaye ne kene niyu egkewusey, si Amariyas ne Labew ne Talagpanubad ka eggusey due. Ne emun ke due eggusayen niyu ne meyitenged te Hari ne kene niyu egkewusey, si Sibadiyas ne anak ni Ismail ne pangulu te me kabuhalan ni Huda ka eggusey due. Ne egbulig kaniyu ka me Libita isip me upisyalis niyu. Pakannekal kew ne eggimu te me katungdanan niyu, wey egdumaan kew te Magbebaye ka eggimu te meupiya.”

\BibleSectionHeading{Impepanalu te Magbebaye si Hihusapat}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{20}Nataman, inlusuran si Hihusapat te me Muwabihanen, me Amunihanen wey te duma ne me Miyunihanen.
\verseNumber{2}Due me etew ne miggendiye ki Hihusapat wey migkahi, “Amana ne masulug ka me sundalu ne eglusud keykew ne egpuun te inged ne Idum diye te talipag te Namatey ne Dahat. Diyad e sikandan te Asasuntamar.” (Lein ne ngaran te In-Gidi ka Asasuntamar.)
\verseNumber{3}Ne naaldek si Hihusapat wey migpangananey sikandin te Magbebaye. Ne migsuhu sikandin ne kene egkeen ka langun ne etew te intiru ne Huda.
\verseNumber{4}Ne miglibulung diye te Hirusalim ka keet-etawan ne egpuun te langun ne me siyudad te Huda eyew egpangananey te Magbebaye.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{5}Ne migsasindeg si Hihusapat diye te tangkaan te keet-etawan te Huda wey te Hirusalim diye te tangkaan te iyam ne lama te timplu te Magbebaye.
\verseNumber{6}Ne migkahi sikandin, “He Magbebaye, ne Manama te kaap-apuan ney, Manama ka ne diye te langit. Sikeykew ka migmandu te langun ne migharian te kalibutan. Maresen ka amana wey ware egpakasukul keykew.
\verseNumber{7}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{20:7: }Isa 41:8; San 2:23.}He Manama ney, impaawe nu ka nangugpe te seini ne inged eyew iyan e egpakakamuney ka keet-etawan nu ne me matig-Israil. Ka seini ne inged, imbehey nu te me kabuhalan ni Abraham ne alukuy nu wey kandan e te ware egtamanan.
\verseNumber{8}Mig-ugpe e sikandan kayi wey impasasindehan e te timplu eyew te pegbantug te ngaran nu. Ne migkahi sikandan,
\verseNumber{9}‘Ke due egginguma kanami ne karereetan, gira, peggukum, pegpeyimmimatayey wey ke gutas naa, eggendini key re te seini ne timplu su kayi ma ka katelesan nu. Egpangananey key keykew te timpu te egkeyirapan key wey egtabaken key nikeykew, wey egpangabangan.’
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{10}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{20:10: }Diy 2:4-19.}“Ne kuntee nakita nu ka me matig-Amun, ka me matig-Muwab, wey ka me mahinged te Bubungan ne Siir ne ware nu palusuri te me matig-Israil te pegpuun dan pad te Ihiptu; ka me etew ne inliharan dan de wey ware dan pangimatayi.
\verseNumber{11}Piru kuntee, iyan dan de igbales ka eglusud eyew egkadeldel key te tane ne imbehey nu kanami isip karatuan ne inggaat para kanami.
\verseNumber{12}He Manama ney, kene nu bes sikandan eglegparan? Ware igpakasukul ney te susuluhi ne me sundalu ne eglusud kanami. Ware key nakanengneng ke nekey ka eggimuwen ney, piru egsalig key keykew.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{13}Taheed te migsasindeg ka langun ne lukes te Huda duma te dereisek ne me bate, te me asawa ran wey te me anak dan,
\verseNumber{14}in-umaan te Panisingan te Magbebaye si Hahasil ne migsasindeg duma kandan. Si Hahasil anak ni Sakariyas. Si Sakariyas anak ni Binaya. Si Binaya anak ni Hiil. Ne si Hiil anak ni Mataniya ne Libita ne kabuhalan ni Asap.
\verseNumber{15}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{20:15-17: }Diy 20:1-4.}Ne migkahi sikandin, “Pammineg kew se nangugpe te Huda wey te Hirusalim wey sikeykew degma Hari Hihusapat. Seini ka inlalag te Magbebaye kaniyu, ‘Kene kew kaaldek wey ke kaawei naa te kabagget tenged te susuluhi ne me sundalu, su ka Manama ka egpakiggira, kene ne sikaniyu.
\verseNumber{16}Kaaselem, tupangi niyu sikandan te eglusud. Egkakita niyu sikandan ne egtakereg te Sis diye te ilis te napu dapit te igsile te disirtu te Hiruwil.
\verseNumber{17}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{20:17: }Iks 14:13-14.}Kenad ne sikaniyu pad ka egpakiggira kandan. Andama niyu ka pegkeetew niyu wey pitawa niyu ka eggimuwen te Magbebaye ne egpangabang kaniyu. Kene kew kaawei te kabagget, me matig-Huda wey me matig-Hirusalim. Hendiyei niyu sikandan kaaselem wey egdumaan kew te Magbebaye.’ ”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{18}Ne miglangkeb diye te tangkaan te Magbebaye ne Manama si Hihusapat wey ka langun ne matig-Huda wey me matig-Hirusalim eyew te pegdayan kandin.
\verseNumber{19}Ne migsasindeg ka me Libita ne egpuun te kabuhalan ni Kuhat wey ni Kura eyew egdayan te heemeni ne laheng diye te Magbebaye, ka Manama te Israil.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{20}Te maselem-selem pad, miggendiyad e ensi Hihusapat te disirtu diye te Tikuwa. Taheed te nangipanew sikandan, migsanggel si Hihusapat wey migkahi, “Pammineha a nikaniyu, me matig-Huda wey me matig-Hirusalim! Palintutuu kew te Magbebaye, ne Manama niyu, wey egkalig‑en kew. Palintutuu kew te me prupita rin wey egpanalu kew.”
\verseNumber{21}Pegkapenga rin te eglalag te me etew, mig-alam e sikandin te me mangngulahing ne eggun‑a kandan ne eg-ulahing te pegdayan te Magbebaye tenged te matulus ne katelesan din. Ne seini ka in-ulahing dan, “Egpasalamatan ta ka Magbebaye tenged te geyinawa rin ne kene egkabalbalawan.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{22}Te migbunsud e sikandan ka mig-ulahing te pegdayan, impeg-uney e te Magbebaye ka me sundalu te me matig-Muwab, me matig-Amun, wey me mahinged te Bubungan ne Siir ne eglusud perem te Huda, sikan naa ka nahule sikandan.
\verseNumber{23}Inlusuran te me sundalu te matig-Amun wey te matig-Muwab ka me mahinged te Bubungan ne Siir wey naamin dan sikandan te eggimatey. Te naamin dan e sikandan te eggimatey, sikandan e degma ka migpeyimmimatayey.
\verseNumber{24}Te pegginguma te me sundalu te Huda diye te puntul te bubungan diye te disirtu, napantew ran ka nammatey ne me kuntere ne nekeyibat de te tane. Ne ware sabeka ne nakapallahuy.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{25}Purisu, miggendiye ensi Hihusapat eyew egpanguwa te susuluhi ne me kasangkapan, egkengakeen, igsaluub wey duma pad ne mahal ne kasangkapan wey nakita ran ne susuluhi ka me ayam dan. Migtatelu ne aldew sikandan ka eglaglag tenged te kasulug te me kasangkapan.
\verseNumber{26}Te igkeep‑at e ne aldew, miglibulung sikandan diye te napu ne egngaranan te Biraka wey migdayan sikandan te Magbebaye diye. Seeye ka egpuunan ne ingngaranan seeye te napu te Biraka\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{20:26 }Te Hibruwanen ne linalahan, ‘Panalangin’ ka igpasabut te lalag ne ‘Biraka’.} taman kuntee.
\verseNumber{27}Ne mig-uli e sikandan langun diye te Hirusalim ne impanguluwan ni Hihusapat. Nahale-gale amana sikandan su impepanalu ma sikandan te Magbebaye te me kuntere dan.
\verseNumber{28}Te pegginguma ran diye te Hirusalim, migleus e sikandan diye te timplu te Magbebaye wey migparahing sikandan te me alpa, lira wey me trumpita.
\verseNumber{29}Naaldek ka langun ne nakalingut ne migharian te pegkarineg dan te pegpakig-ehet te Magbebaye te me kuntere te Israil.
\verseNumber{30}Purisu due keupianan te migharian ni Hihusapat su ware ma ipasamuk sikandan te Magbebaye te me kuntere dan.

\BibleSectionHeading{Ka katammanan ne peghari ni Hihusapat}
\BibleSectionCrossReference{(1 Hari 22:41-50)}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{31}Sika ka guhuren te peghari ni Hihusapat te Huda. Migbunsud sikandin mighari te tatelu ne pulu wey lalimma (35) ka idad din. Mighari sikandin diye te Hirusalim te daruwa ne pulu wey lalimma (25) ne leg‑un. Si Asuba ne anak ni Silhi ka iney rin.
\verseNumber{32}In-ikul ni Hihusapat ka inggimu te Amey rin ne si Asa, inggimu rin ka meupiya diye te tangkaan te Magbebaye.
\verseNumber{33}Piru ware naawe ka me panubaran diye te me bubungan, wey kene ne mapahetpet ka me etew te pegpamakey ran te Manama te kaap-apuan dan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{34}Ka duma pad ne guhuren te peghari ni Hihusapat, puun te an-anayan taman te katammanan, nasulat diye te Sinulat ni Hihu ne anak ni Hanani ne nalagkes diye te Sulatanan te me Guhuren te me Hari te Israil.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{35}Te katammanan, migpakigsabeka si Hihusapat ne Hari te Huda ki Ahasiyas ne Hari te Israil ne mareet se hinimuwan.
\verseNumber{36}Migpasabutey sikandan ne egpangimu te me barku ne igpeendiye te Tarsis, wey diye dan seini himuwa te Isiyun-Gibir.
\verseNumber{37}Ne ingkahiyan si Hihusapat ni prupita Ilisir ne anak ni Dudabahu ne matig-Marisa, “Tenged te migpakigsabeka ke ma ki Ahasiyas, egguhusen te Magbebaye ka impangimu niyu ne me barku.” Purisu, nagguhus iya ka me barku wey kenad e egpekeendiye te Tarsis.
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{21}Ne migpatey si Hihusapat wey insabal diye te insabalan te me kaap-apuan din diye te Siyudad ni Dabid. Ne si Hihuram e ne anak din ka migsubal kandin mighari.

\BibleSectionHeading{Ka peghari ni Hihuram te Huda}
\BibleSectionCrossReference{(2 Hari 8:17-24)}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{2}Ka me suled ni Hihuram iyan si Asariyas, si Hihil, si Sakariyas, si Asariyas, si Mikail, wey si Sipatiyas. Me anak sikandan langun ni Hihusapat ne Hari te Huda.
\verseNumber{3}Impandasahan sikandan ni Hihusapat te masulug ne pelata wey bulawan, mahal ne me kasangkapan, wey te me siyudad te Huda ne in-alad te matikang wey makepal ne batu. Piru si Hihuram ka imbehayan din te migharian su sikandin ma ka panganey.
\verseNumber{4}Te migmalig‑en e ka peghari ni Hihuram diye te migharian te amey rin, impeyimatayan din e ka langun ne me suled din, lagkes ka duma ne me upisyal te Israil.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{5}Tatelu ne pulu wey daruwa (32) ka idad ni Hihuram te neyimu sikandin ne Hari, wey mighari sikandin diye te Hirusalim te walu ne leg‑un.
\verseNumber{6}In-ikul rin ka mareet ne me hinimuwan te me Hari te Israil, iling te inggimu te me kabuhalan ni Ahab, tenged su nakaasawa ma sikandin te anak ni Ahab. Mareet ka hinimuwan din diye te tangkaan te Magbebaye ne Manama.
\verseNumber{7}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{21:7: }1Har 11:36.}Piru ware dereeti te Magbebaye ka Huda tenged te kasabutan din ki Dabid ne egpabulus eghari\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{21:7 }Te Hibruwanen: egbehey te sulu.} ka me kabuhalan din te ware egtamanan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{21:8: }Hin 27:40.}Te timpu te peghari ni Hihuram diye te Huda, migsupak kandin ka me matig-Idum wey mig-alam e te lein ne Hari dan.
\verseNumber{9}Ne miggendiye si Hihuram te inged ne Idum duma te me upisyal rin wey te langun ne kumandir te talag-uyan te me karwahi rin. Inlingutan sikandan te me matig-Idum, piru impangimatayan din wey te me sundalu rin ka me matig-Idum te pegkamarusilem.
\verseNumber{10}Taman kuntee migsupak ded te Huda ka me matig-Idum. Te seeye ded ne timpu, migsupak e degma te Huda ka Libna su in-engkeran ma ni Hihuram ka Magbebaye, ka Manama te me kaap-apuan dan.
\verseNumber{11}Ne miggimu man‑e si Hihuram te me panubaran diye te me bubungan te Huda ne iyan migpuunan ne migsimbe e te me diyus-diyus ka me matig-Hirusalim wey ka me matig-Huda wey nakapariyu e te Manama.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{12}Ne impeuyanan ni prupita Ilyas si Hihuram te sulat ne miggenendue, “Seini ka ingkahi te Magbebaye, ka Manama te kaapuan nu ne si Dabid, ‘Ware nu ikula ka inggimu te amey nu ne si Hihusapat wey te apu nu ne si Asa ne Hari te Huda.
\verseNumber{13}Ne iyan nu nasi in-ikul ka inggimu te me Hari te Israil ne iyan migpuunan ne migsimbe e te me diyus-diyus ka me matig-Huda wey me matig-Hirusalim, iling te inggimu te pamilya ni Ahab. Impangimatayan nu man‑e ka me suled nu ne meupiya pad keykew.
\verseNumber{14}Purisu, egdusaan te Magbebaye ka keet-etawan nu, me anak nu, me asawa nu, wey egdereetan din ka langun ne karatuan nu. Subla ne masumpit ka dusa ne egkasalerep niyu.
\verseNumber{15}Egkabaybayaran ka te subla ne kasakit te getek nu te tagse aldew ne iyan egpuunan ne eglihawang ka bituka nu.’ ”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{16}Ne imbanasalan te Magbebaye ka me Pilistihanen wey me matig-Arabya ne mig-ugpe te marani te me matig-Itiyupiya eyew egkabelu ki Hihuram.
\verseNumber{17}Ne inlusuran dan ka Huda, wey impanguwa ran e ka me karatuan te palasyu te Hari, lagkes ka me asawa rin wey ka me anak din ne me lukes. Si Ahasiyas de ne kinaariyan ne anak din ka ware neuyan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{18}Pegkapenga dutu, impasalerep te Magbebaye si Hihuram te dalu te getek ne kene egkeulian.
\verseNumber{19}Peglihad te daruwa ne leg‑un, miglihawang ka bituka rin tenged te dalu wey migpatey sikandin ne amana nabaybayari. Ware migduruluk ka keet-etawan din te pegbantug kandin iling te inggimu ran te me kaap-apuan din.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{20}Tatelu ne pulu wey daruwa (32) ka idad ni Hihuram te neyimu sikandin ne Hari, wey mighari sikandin diye te Hirusalim te walu ne leg‑un. Ne migpatey sikandin ne warad iya miglungku. Ne diye dan ded sikandin isabal te Siyudad ni Dabid, piru kene ne diye te me sabalanan te me Hari.

\BibleSectionHeading{Ka peghari ni Ahasiyas te Huda}
\BibleSectionCrossReference{(2 Hari 8:25-29; 9:21-28)}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{22}Si Ahasiyas ne kinaariyan ne anak ni Hihuram iyan inggimu te me matig-Hirusalim ne Hari dan. Su ka duma ne me anak ni Hihuram, impangimatayan ma te me matig-Arabya te peglusud dan te Huda. Purisu, mighari te Huda si Ahasiyas ne anak ni Hihuram.
\verseNumber{2}Daruwa ne pulu wey daruwa (22) ka idad ni Ahasiyas te neyimu sikandin ne Hari, wey mighari sikandin diye te Hirusalim te sabeka ne leg‑un. Si Ataliya ne apu ni Umri ka iney rin.
\verseNumber{3}Mig-ikul red sikandin te me hinimuwan te pamilya ni Ahab su impanulu ma sikandin te iney rin te peggimu te mareet.
\verseNumber{4}Mareet ka hinimuwan ni Ahasiyas diye te tangkaan te Magbebaye ne Manama iling te me hinimuwan te pamilya ni Ahab. Su te pegpatey te amey rin, iyan neyimu ne me talagtambag din ka me karumaan ni Ahab ne iyan egpuunan ne migsahap sikandin.
\verseNumber{5}In-ikul rin ka intambag dan kandin wey migduma sikandin ki Huram ne anak ni Ahab ne Hari te Israil eyew egpakiggira ki Hasail ne Hari te Sirya\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{22:5 }Te Hibruwanen: Aram ka lein ne ngaran te Sirya.} diye te Ramut-Gilyad ne diye napalii si Huram.
\verseNumber{6}Purisu, miglibed e sikandin diye te Hisril eyew egpeuli te pali din. Ne miggendiye te Hisril ka Hari te Huda ne si Ahasiyas ne anak ni Hihuram eyew egleuy kandin.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{7}Ka peggendiye ni Ahasiyas ki Huram ka egpuunan ne migsahap sikandin.
\BibleParagraphStyleP
Te pegginguma ni Ahasiyas diye te Hisril, migduma sikandin ki Huram eyew te pegsinug-ung ki Hihu ne anak ni Nimsi, ne in-alam te Magbebaye ne egdereet te pamilya ni Ahab.
\verseNumber{8}Ne taheed te pegdereet ni Hihu te pamilya ni Ahab, due nakita rin ne me upisyal te Huda wey me anak te me karumaan ni Ahasiyas ne migduma ki Ahasiyas. Ne impangimatayan din degma sikandan amina.
\verseNumber{9}Ne impamitew te me sakup ni Hihu si Ahasiyas, wey nakita ran sikandin ne miggeles diye te siyudad te Samarya. In-uyan dan sikandin diye ki Hihu wey inggimatayan. Insabal ran si Ahasiyas tenged te pegtahud dan ki Hihusapat. Migkahi sikandan, “Apu sikandin ni Hihusapat, ka etew ne migpangananey te Magbebaye te intiru ne pusung din.” Ne ware iya minsan sabeka ne sakup te pamilya ni Ahasiyas ne eleg ne eghari.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{10}Te pegkanengnengi te iney ni Ahasiyas ne si Ataliya te napatey e ka anak din, inggule din e ka langun ne pamilya te Hari te Huda.
\verseNumber{11}Piru intakew mule ni Hihusaba ne malitan ne anak te Hari, si Huwas ne anak ni Ahasiyas, puun te duma pad ne anak te Hari ne egpangimatayan. Ne inggeles e ni Hihusaba si Huwas diye te sinabeng te timplu duma te suluhuanen ne talagtanggu kandin, purisu ware sikandin nakalagkes ni Ataliya te eggimatey. Atebey ni Ahasiyas si Hihusaba wey me anak sikandan ni Hari Huram. Ne si Hihusaba asawa ni Hihuyada ne talagpanubad.
\verseNumber{12}Ne inggeles dan si Huwas taman te hen‑em ne leg‑un diye te timplu te Manama, taheed te si Ataliya ka migmandu isip rayna te intiru ne Huda.

\BibleSectionHeading{Ka peggimu ni Hihuyada ki Huwas ne Hari te Huda}
\BibleSectionCrossReference{(2 Hari 11:4-16)}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{23}Te igkapitu ne leg‑un ne peggeles ki Huwas ne anak ni Asariyas, miglehet-lehet si Hihuyada ne egpakigsabut te lalimma ne me kumandir te ginatus ne me sundalu ne ensi: Asariyas ne anak ni Hiruham, Ismail ne anak ni Diyuhanan, Asariyas ne anak ni Ubid, Maasiyas ne anak ni Adayas, wey si Ilisapat ne anak ni Sikri.
\verseNumber{2}Ka seini se lalimma ne me kumandir, miggeles-heles miggendiye te langun ne me siyudad te Huda wey ingginggat dan ka me Libita, wey ka me pangulu te me pamilya ne eggendiye te Hirusalim.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{3}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{23:3: }2Sam 7:12.}Ne miglibulung sikandan langun diye te timplu te Manama, wey miggimu sikandan te kasabutan duma ki Huwas, ka bate pad ne Hari. Ne migkahiyan sikandan ni Hihuyada, “Seinid e ka timpu ne eghari e ka anak te Hari su migsaad ka Magbebaye ne Manama ne layun eghari ka kabuhalan ni Dabid.
\verseNumber{4}Ne seini naa himuwa niyu: Ke eggendini ka me talagpanubad wey me Libita, te Aldew te Peggimeley eyew eggimu te me himu ran, baara niyu sikandan te tatelu ne punduk. Ka sabeka ne punduk ka egbantey te gumawan,
\verseNumber{5}ka igkarangeb ne punduk ka egbantey diye te palasyu te Hari, wey ka igkatelu ne punduk ka egbantey diye te gumawan ne egngaranan te Pabunsuranan. Ne eglibulung ka langun ne etew diye te lama te timplu te Magbebaye.
\verseNumber{6}Ware duma ne egpakaseled te timplu te Magbebaye angin e te seeye se me talagpanubad wey me Libita ne eggimu te me himu te sika ne timpu su in-isip ma sikandan ne malinis. Piru ka duma ne etew keilangan ne egtuman te suhu te Magbebaye.
\verseNumber{7}Keilangan ne egbantayan te me Libita ka Hari, wey keilangan ne layun andam ka me panganiban dan. Ne ka minsan hentew ne egseled ne kene ne talagpanubad wey ke Libita naa, keilangan ne eggimatayan. Ne egdumdumaan dan ka Hari minsan hendei sikandin eggendiye.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}Ne intuman te me Libita wey me matig-Huda ka langun ne imbanasal ni Hihuyada ne talagpanubad. Ne inlibulung dan e ka me etew ran ne eggimu te eggimuwen te Aldew te Peggimeley wey ka langun ne due katenged te sika ne aldew. Su ware ma peulia ni Hihuyada ka imbaad-baad ne me Libita.
\verseNumber{9}Ne impamehey e ni Hihuyada te me upisyal te ginatus ne me sundalu ka me deldeg wey ka me kalasag ne ki Hari Dabid dengan ne intines diye te timplu te Manama.
\verseNumber{10}Ne impasasindeg din e ka langun ne etew ne nakaandam se me panganiban eyew te pegbantey te Hari. Migmanasindeg sikandan puun te igkakawanan ne balabahan taman te igkahibang ne balabahan ne miglingut te timplu wey altar.
\verseNumber{11}Ne impalihawang e ni Hihuyada wey te me anak din si Huwas ne anak te Hari. Ne in-itisan din e te lana ka ulu rin wey ingkurunaan wey imbehayan din e degma te insulat ne me balaud te pegkahari wey impanengneng dan e ne Hari. Ne migpanguleyi e ka me etew ka egbantug te Hari.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{12}Te pegkarineg ni Ataliya te kahulub te me etew ne migpamallahuy wey migmanguleyi te pegdayan te Hari, miggendiye sikandin te timplu te Magbebaye.
\verseNumber{13}Te pegginguma rin diye, nakita rin e ka Hari ne migsasindeg diye te lenged te sungkaleg ne egsasindehan te me Hari ne diye te gumawan te timplu. Ne nakita rin ne inlingutan ka Hari te me kumandir wey te me talagparahing te trumpita. Ne miggale-gale wey migparahing te me trumpita ka keet-etawan te intiru ne Huda. Ne ka me mangngulahing ne migparahing te me instrumintu ran, iyan migpangulu te keet-etawan te peggale-gale. Te pegkakita ni Ataliya dutu, inggisi din e ka insaluub din wey migpanguleyi sikandin ne migkahi, “Me akalen! Me akalen!”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{14}Ne insuhu ni Hihuyada ne talagpanubad ka me pangulu te me sundalu te migkahi, “Ipalihawang niyu si Ataliya te timplu wey uyana niyu diye te me sundalu ne migbantey diye te lihawangan. Himatayi niyu sikandin diye wey kene ne kayi te seled te timplu te Magbebaye. Ne ilagkes niyu te eggimatey ka minsan hentew ne egpangabang kandin.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{15}Purisu indakep dan e si Ataliya wey in-uyan dan e diye te gumawan ne egbayaan te me kudde ne egseled te lama te palasyu te Hari, wey diye dan himatayi sikandin.

\BibleSectionHeading{Ka me kasabutan ne inggimu ni Hihuyada}
\BibleSectionCrossReference{(2 Hari 11:17-20)}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{16}Ne miggimu si Hihuyada te kasabutan duma te keet-etawan wey te Hari ne egpamakey sikandan te Magbebaye ne Manama isip me keet-etawan din.
\verseNumber{17}Ne miggendiye te timplu ni Baal ka langun ne etew wey ingguhus dan e seini. Inlupet dan ka me altar, ka me larawan din, wey inggimatayan dan ka talagpanubad ni Baal ne si Matan diye te tangkaan te me altar.
\verseNumber{18}Ne impiyal e ni Hihuyada te me talagpanubad wey me Libita ka timplu te Magbebaye ne Manama. Ne eggimuwen dan ka me katungdanan dan ne inteil kandan dengan ni Dabid, wey egmanubad sikandan te igmanubad ne egtutungen diye te Magbebaye ne Manama sumale te nasulat te Balaud ni Muwisis. Ne sikandan degma ka impiyalan te peg-ulahing wey peggale-gale.
\verseNumber{19}Ne migtahu man‑e sikandin te talagbantey te gumawan te timplu te Magbebaye eyew kene egpakaseled seeye se in-isip ne malindit.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{20}Ne inlibulung din ka langun ne pangulu te ginatus ne me sundalu, ka me talahuren ne me etew, ka me pangulu te keet-etawan wey ka langun ne keet-etawan te Huda. Ne indulung dan e ka Hari puun te timplu taman te palasyu. Diye sikandan migbaye te gumawan ne diye te igkahibang ne balabahan. Ne impapinnuu ran e ka Hari te trunu rin.
\verseNumber{21}Purisu miggale-gale ka langun ne keet-etawan te Huda su warad ma samuk te siyudad te neyimatayan e si Ataliya.

\BibleSectionHeading{Ka peghari ni Huwas te Huda}
\BibleSectionCrossReference{(2 Hari 12:1-16)}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{24}Pitu pad ka idad ni Huwas te neyimu sikandin ne Hari, wey mighari sikandin te Hirusalim te hep‑at ne pulu (40) ne leg‑un. Si Sibiya ne matig-Birsiba ka iney rin.
\verseNumber{2}Meupiya ka hinimuwan ni Huwas diye te tangkaan te Magbebaye ne Manama te neuyag pad si Hihuyada ne talagpanubad.
\verseNumber{3}Ne impaasawaan ni Hihuyada te daruwa si Huwas wey nakaanak sikandan te me lukes wey me malitan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{4}Te ware naluhey, nakasuman-suman si Huwas ne eg-ay-ayaran din ka timplu te Magbebaye.
\verseNumber{5}Impeumew rin ka me talagpanubad wey ka me Libita wey ingkahiyan din sikandan, “Hendiye kew te me siyudad te Huda wey pangua niyu ka buhis ne igbehey te me matig-Israil tagse leg‑un eyew egkaay-ayaran ta ka timplu te Manama ta. Na hendiye kew e wey keiyal kew.” Piru ware sikandan miglinga-linga te insuhu din.
\verseNumber{6}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{24:6: }Iks 30:11-16.}Purisu, impeumew te Hari si Hihuyada ka Labew ne Talagpanubad wey mig-insaan din, “Mania te ware nu ipakuwa te me Libita ka buhis te me mahinged te Huda wey te Hirusalim? Nasabutan e dengan ni Muwisis ne suluhuanen te Manama wey te langun ne kabuhalan ni Israil ne egkuen seini para te Balungbalung ne Temuwanan.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{7}Su inseleran dengan te me anak ni Ataliya ne mareet ne malitan ka timplu te Manama wey inggamit dan te pegpamakey te me larawan ni Baal ka me kasangkapan ne inhalad diye te timplu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}Purisu, migbanasal si Hari Huwas ne eggimu te kaban ne egtahuan te seleppi wey igtahu seini diye te lihawangan te gumawan te timplu te Magbebaye.
\verseNumber{9}Ne impanengneng dan ka langun ne mig-ugpe te Huda wey te Hirusalim ne keilangan ne eg-uyan sikandan te buhis para te Magbebaye ne imbuyu ni Muwisis te me matig-Israil te diye pad sikandan te disirtu.
\verseNumber{10}Nahale-gale ka langun ne me upisyal wey ka me etew wey in-uyan dan ka me buhis dan wey in-ulug dan seini diye te kaban taman te napenu seini.
\verseNumber{11}Ke egkapenu e ka kaban, eg-uyanen e seini te me Libita diye te me upisyal te Hari. Ne egkuen e te sikritari te Hari wey te me upisyal te Labew ne Talagpanubad ka seleppi puun te kaban. Ne iglibed dan ded ka kaban diye te gumawan te timplu. Sika ka eggimuwen dan te tagse aldew wey dakel ka nalimud dan ne seleppi.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{12}Ne imbehey te Hari wey ni Hihuyada ka seleppi diye te me etew ne immamiyalan te trabahu, ne iyan mig-akat te me talagperi te batu wey te me panday ne eg-ayad-ayad te timplu te Magbebaye. Mig-akat man‑e sikandan te eggimu te me kasangkapan ne egpuun te putew wey te burunsi.
\verseNumber{13}Migpakannekal ka me trabahanti ne egtrabahu, purisu meiyal ka peg-ayad-ayad. Impasasindeg dan ilibed ka timplu te Manama ne iling ded te tapey wey inlig‑enan dan pad seini.
\verseNumber{14}Te neimpusan dan e ka trabahu, imbehey ran ded ka nasame ne seleppi diye te Hari wey ki Hihuyada. Inggamit dan seeye ne seleppi te pegpeyimu te me kasangkapan para te timplu te Magbebaye, me kasangkapan te pegsimba, te pegtutung te igpanubad, wey te me yahung, me tahuanan ne bulawan wey pelata. Ne aldew-aldew ka pegtutung te igmanubad diye te timplu te Magbebaye taman te neuyag pad si Hihuyada.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{15}Ne buyag e amana si Hihuyada wey migpatey sikandin te sabeka ne gatus wey tatelu ne pulu (130) ka idad din.
\verseNumber{16}Ne insabal ran sikandin diye te insabalan te me Hari te Siyudad ni Dabid su meupiya ma ka neyimu rin te Israil, te Manama, wey te timplu rin.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{17}Te migpatey e si Hihuyada, miggendiye ki Hari Huwas ka me upisyal te Huda wey migpanimbuel sikandan diye te tangkaan din. Ne migpammineg ka Hari te me tambag dan.
\verseNumber{18}Ne mig-engkeran dan e ka timplu te Magbebaye, ka Manama te me kaap-apuan dan, wey migsimba sikandan te sungkaleg ne larawan ni Asira wey te duma pad ne me larawan. Ne nalangetan ka Manama te me matig-Huda wey te me matig-Hirusalim tenged te mareet ne inggimu ran.
\verseNumber{19}Ne minsan iling due ka inggimu ran, migpeuyan ded ka Magbebaye te me prupita eyew egpakalibed sikandan kandin. Impanpanayan sikandan te me prupita te mareet ne inggimu ran piru ware sikandan migpammineg kandan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{20}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{24:20-21: }Mat 23:35; Luk 11:51.}Ne in-umaan te Panisingan te Manama si Sakariyas ne anak ni Hihuyada ne talagpanubad. Migsasindeg sikandin diye te tangkaan te me etew wey migkahi, “Eg-inse ka Magbebaye te mania te insupak niyu ka me suhu din? Puun due, kene kew egmatubung. Tenged su in-engkeran niyu ka Manama, in-engkeran kew e degma nikandin.”
\verseNumber{21}Ne migplanu sikandan te mareet ki Sakariyas. Ne migsuhu si Hari Huwas ne egbatuwen sikandin taman te egpatey diye te lama te timplu te Magbebaye.
\verseNumber{22}Nalingawan ni Hari Huwas ka keupiya te amey ni Sakariyas kandin, purisu impeyimatayan din si Sakariyas. Te egpatey e si Sakariyas, migkahi sikandin, “Egkakita perem te Magbebaye seini wey egsulian kew nikandin.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{23}Te pegbunsud te iyam ne leg‑un, inlusuran si Huwas te me sundalu te matig-Sirya. Inlusuran dan ka Huda wey ka Hirusalim wey impangimatayan dan ka me pangulu. Ne impanguyan dan diye te Hari te Damasku ka nenaahew ran.
\verseNumber{24}Ne minsan deisek de ka me sundalu te me matig-Sirya, imbulihan sikandan te Magbebaye ne egkatalu ran ka susuluhi ne sundalu te Huda. Su in-engkeran dan ma ka Magbebaye, ka Manama te kaap-apuan dan. Purisu inlegparan si Huwas pinaahi te me sundalu te Sirya.
\verseNumber{25}Ne in-engkeran te me sundalu ne me matig-Sirya si Huwas ne tahapali e. Piru nasi migplanu kandin te mareet ka me upisyal rin tenged te pegpeyimatey rin te anak ni Hihuyada ne talagpanubad. Purisu, inggimatayan dan si Huwas diye te hibatanan din. Insabal ran sikandin diye te Siyudad ni Dabid piru kene ne diye te sabalanan te me Hari.
\verseNumber{26}Seini ka me etew ne migplanu te mareet ki Huwas: si Sabad ne anak ni Simit ne malitan ne Amunihanen, wey si Hihusabad ne anak ni Simrit ne malitan ne Muwabihanen.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{27}Ka me guhuren meyitenged te me anak ni Huwas, te me tagne kandin, wey te peg-ayad-ayad te timplu te Manama, nasulat diye te Sulatanan te me Guhuren te me Hari. Ne si Amasiyas ne anak din ka migsubal kandin mighari.

\BibleSectionHeading{Ka peghari ni Amasiyas te Huda}
\BibleSectionCrossReference{(2 Hari 14:2-6)}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{25}Daruwa ne pulu wey lalimma (25) ka idad ni Amasiyas te neyimu sikandin ne Hari, wey mighari sikandin diye te Hirusalim te daruwa ne pulu wey siyam (29) ne leg‑un. Si Hihu-Adan ne matig-Hirusalim ka iney rin.
\verseNumber{2}Meupiya ka hinimuwan ni Amasiyas diye te tangkaan te Magbebaye ne Manama, piru ware amana nasabeka ka geyinawa rin te peg-ikul te Magbebaye.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{3}Te migmaresen e ka peghari din, impeyimatayan din e ka me upisyal rin ne miggimatey te amey rin ne Hari.
\verseNumber{4}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{25:4: }Diy 24:16.}Piru ware din ilagkes te egpangimatey ka me anak dan. Su nasulat ka suhu te Magbebaye diye te libru ni Muwisis, ne migkahi, “Keilangan ne kene eggimatayan ka amey tenged te sale te anak din, wey keilangan ne kene degma eggimatayan ka anak tenged te sale te amey rin. Egpatey re ka etew tenged te sale din mismu.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{5}Ne inlibulung ni Amasiyas ka keet-etawan te Huda wey Binhamin. Impunduk din sikandan sumale te kabuhalan dan wey impanahuan te me pangulu te pamilya ne egmandu te tigsabeka ne gatus (100) wey tigsabeka ne libu (1,000) ne me sundalu. Ne inseel rin ka me sundalu rin ne daruwa ne pulu (20) se idad wey subla, ne migginguma sikandan te tatelu ne gatus ne libu (300,000). In-alam sikandan ne me sundalu, nenabbasbas ne egpakiggira, wey mangngateu sikandan langun ne eggamit te deldeg wey te kalasag.
\verseNumber{6}Ne migsuul pad man‑e sikandin te sabeka ne gatus ne libu (100,000) ne mabbulut ne bahani ne egpuun te Israil. Insuulan din sikandan te tatelu ne libu wey lalimma ne gatus (3, 500)\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{25:6 }Te Hibruwanen: 100 ne talint.} ne kilu te pelata.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{7}Piru due sabeka ne prupita te Manama ne miggendiye te kandin wey migkahi, “Mahal ne Hari, kene kad duruma te egsuulan nu ne me sundalu te Israil su kenad egpangabang kandan ka Magbebaye, wey te minsan hentew te me matig-Ipraim.
\verseNumber{8}Piru ke egparumeen niyu red sikandan te pegpakiggira, egkatalu kew iya te me kuntere niyu minsan pad mangngateu kew ne egpakiggira su due geem te Manama te pegbulig wey ke pegtalu naa.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{9}Ne mig-inse si Amasiyas te prupita, “Menuwen ku naan e ka tatelu ne libu wey lalimma ne gatus (3, 500) ne kilu te pelata ne imbayad ku te me sundalu te Israil?”
\BibleParagraphStyleP
Ne migtabak ka prupita, “Egpakabehey ka Magbebaye te subla pad te imbayad nu.”
\verseNumber{10}Ne impeuli e ni Amasiyas ka me sundalu ne matig-Israil.\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{25:10 }Te Hibruwanen: Ipraim.} Ne nabelu sikandan te Huda wey mig-uli sikandan ne migpangebel-ebel se langet.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{11}Piru migmabulut si Amasiyas wey indumaan din ka keet-etawan din diye te napu ne egngaranan te Asin wey impangimatayan dan ka sapulu ne libu (10,000) ne sundalu ne matig-Siir.
\verseNumber{12}Ne nakarakep pad man‑e sikandan te sapulu ne libu (10,000), wey in-uyan dan diye te dalayap wey in-uulug dan e wey nammatey sikandan ne naggepuan te me tul‑an.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{13}Ne ka me sundalu te Israil ne impeuli ni Amasiyas, miglusud te me siyudad te Huda puun te Samarya taman te Bit-Hurun. Nekeyimatey sikandan te tatelu ne libu (3,000) ne me etew wey nakaahew te masulug ne me kasangkapan.

\BibleSectionHeading{Ka pegsimba ni Amasiyas te me diyus-diyus}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{14}Te peg-uli e ni Amasiyas puun te pegpakiggira te matig-Idum, impanguyan din ka me diyus-diyus te matig-Siir wey inggimu rin ne me diyus-diyus din, insimba rin wey impanubaran.
\verseNumber{15}Purisu, nabelu ka Magbebaye ki Amasiyas wey migpeuyan sikandin te prupita eyew egpakahiyen, “Mania te migsimba ka te seini ne me diyus-diyus ne ware nakaluwas te keet-etawan din puun keykew?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{16}Te sasangan pad ne eglalag ka prupita, migtabak e ka Hari, “Mania te egtambag ka keddi? Talagtambag ku bes sikeykew? Peeneng-eneng kad ke kene ka egkeupian ne egpatey.”
\BibleParagraphStyleP
Piru wey e migpeeneng-eneng ka prupita ke nalalag din pad seini: “Nakanengneng a ne egdereetan ka iya te Manama su migsimba ka te me diyus-diyus, wey ware ka migpammineg te tambag ku.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{17}Ne migpanginginse si Amasiyas ne Hari te Huda te me talagtambag din. Nataman, impanahaan din e si Huwas ne Hari te Israil ne anak ni Huwakas ne anak ni Hihu te migkahi, “Hendini ka su egpahiggireey ki.”
\verseNumber{18}Ne migtabak si Huwas ne Hari te Israil pinaahi te seini ne pangguhuren, “Due sapinit diye te Libanun ne migkahi diye te kayu ne sidar, ‘Ipaasawa nu mule ka anak nu ne malitan te anak ku.’ Piru due miglihad ne mahintalunan ne mananap wey indi-diekan din e ka sapinit.
\verseNumber{19}Migpaambug kad ubag Amasiyas su natalu nu ma ka me matig-Idum. Uugpe kad mule te baley nu. Mania te egpamitew ka te gubut ne iyan egpakarereet keykew wey te keet-etawan te Huda?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{20}Piru ware migpammineg si Amasiyas ki Huwas ne Hari te Israil su igkeupii te Manama ne egkareetan sikandin te me kuntere din tenged te pegpangananey rin te me diyus-diyus te me matig-Idum.
\verseNumber{21}Purisu inlusuran ni Huwas si Amasiyas wey migpahiggireey sikandan diye te Bit-Simis ne sakup te Huda.
\verseNumber{22}Ne natalu te Israil ka Huda wey migpamallahuy e ka me sundalu te Huda wey migpanguli e diye te me ugpaan dan.
\verseNumber{23}Ne narakep ni Hari Huwas si Hari Amasiyas diye te Bit-Simis wey in-uyan din e diye te Hirusalim. Ne impangguhus e ni Huwas ka matikang wey makepal ne batu ne alad te Hirusalim; puun te Gumawan ni Ipraim taman te Gumawan te Pikungan ne me sabeka ne gatus wey walu ne pulu (180) ne mitrus se kariyuan puun te Gumawan ni Ipraim.
\verseNumber{24}Ne impanguwa rin e ka langun ne bulawan, pelata wey me kasangkapan ne nakita rin diye te timplu te Manama ne imbantayan dengan ni Ubid-Idum. Impanguwa rin degma ka me karatuan te Hari ne diye te palasyu lagkes ka nenaddakep ne me etew wey impanguyan din e diye te Samarya.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{25}Neuyag pad si Amasiyas ne anak ni Huwas ne Hari te Huda te sapulu wey lalimma (15) ne leg‑un puun te pegpatey ni Hari Huwas ne anak ni Huwakas ne Hari te Israil.
\verseNumber{26}Ne ka duma pad ne guhuren meyitenged te peghari ni Amasiyas puun te an-anayan taman te katamanan, nasulat diye te Sulatanan te me Guhuren te me Hari te Huda wey te Israil.
\verseNumber{27}Ne puun te peg-inniyug ni Amasiyas te Magbebaye, due me etew te Hirusalim ne migplanu ne eggimatey kandin. Purisu migpallahuy sikandin puun te Hirusalim peendiye te siyudad te Lakis. Piru impatalukunan sikandin te me kuntere din wey impeyimatayan diye.
\verseNumber{28}Ne indulan dan e te kudde ka lawa rin wey in-uyan diye te Hirusalim wey inlebeng dan e sikandin diye te inlebengan te me kaap-apuan din diye te Siyudad ni Dabid.

\BibleSectionHeading{Ka peghari ni Usiyas te Huda}
\BibleSectionCrossReference{(2 Hari 14:21-22; 15:1-7)}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{26}Ne ka insubal te langun ne keet-etawan ki Amasiyas isip Hari iyan ka anak din ne si Usiyas, ne sapulu wey hen‑em pad (16) ka idad.
\verseNumber{2}Te timpu te peghari din, imbalbalawan din wey inggawi din ka lungsud te Ilut wey impasakup din te Huda. Inggimu rin seeye te migpatey e ka amey rin.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{3}Sapulu wey hen‑em (16) ka idad ni Usiyas te neyimu sikandin ne Hari, wey mighari sikandin te Hirusalim te lalimma ne pulu wey daruwa (52) ne leg‑un. Si Hikuliyas ne matig-Hirusalim ka iney rin.
\verseNumber{4}Meupiya ka hinimuwan din diye te tangkaan te Magbebaye ne Manama iling te inggimu te amey rin ne si Amasiyas.
\verseNumber{5}Migpangananey sikandin te Manama te timpu ni Sakariyas. Si Sakariyas ka migpanulu kandin ne egkaaldek te Manama. Ne immatubung sikandin te Magbebaye su migmatinumanen ma sikandin te Manama.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{6}Inlusuran ni Usiyas ka me Pilistihanen wey impangguhus din ka me matikang wey makepal ne alad ne batu te Gat, te Habni wey te Asdud. Ne migpasasindeg sikandin te iyam ne me siyudad diye te me inged ne sakup te Asdud wey te inged ne sakup ded te Pilistiya.
\verseNumber{7}Imbulihan sikandin te Manama te pegpakiggira din te me Pilistihanen, me Miyunihanen, wey te me matig-Arabya ne mig-ugpe te Gur-Baal.
\verseNumber{8}Migbayad kandin te buhis ka me Amunihanen wey nekeempet ka kabantug din taman diye te eletanan te Ihiptu su migmaresen ma sikandin.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{9}Ne migpasasindeg te me matikang ne baley si Usiyas diye te Hirusalim diye te Gumawan te Pikungan, diye te Gumawan te Napu, wey diye te Tupuanan te Alad wey in-alad din seeye te matikang wey makepal ne batu.
\verseNumber{10}Migpasasindeg man‑e sikandin te me matikang ne baley diye te inged ne ware mig-ugpe wey migpeyimu sikandin te me belun diye te lenlen te me bubungan te Huda\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{26:10 }Te Hibruwanen: Sipila.} su masulug ma ka ayam din diye wey diye te napu. Ne due me sakup din ne impatanggu te kamet din wey te pinamulaan din te paras diye te me bubungan wey te napu su amana ma sikandin egkeupian ne egbasuk.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{11}Ne due degma me sundalu ni Usiyas ne nenabbasbas ne egpakiggira ne impunduk-punduk din. Inteil sikandan ni Hiil ne sikritari wey ni Maasiyas ne upisyal. Ne si Hiil wey Maasiyas nasakup ni Hananiyas ne upisyal te Hari.
\verseNumber{12}Ka me pangulu te me kabuhalan ne me mabbulut ne me bahani, migginguma te daruwa ne libu wey hen‑em ne gatus (2, 600) langun.
\verseNumber{13}Ne due sakup dan ne 307,500 ne nenabbasbas ne egpakiggira ne me bahani. Andam sikandan ne egbulig te Hari ke due me kuntere din.
\verseNumber{14}Ne impamehayan sikandan ni Usiyas te me kalasag, me deldeg, me kalu ne putew, me putew ne igdingding te kumeng, me piet wey me batu ne para te lambuyug.
\verseNumber{15}Migpeyimu si Usiyas te mekina diye te mangngateu ne trabahanti rin ne iyan eggamiten te egpabesut te me tunud wey egdegpak te me batu puun te matikang ne me baley wey te me pikungan te me alad. Migmabantug sikandin minsan hendei su amana sikandin bulihi te Magbebaye wey neyimu sikandin ne malig‑en amana.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{16}Piru te dereseni e si Usiyas, migpaambug e sikandin. Ne sika ka nakarereet kandin. Kenad e ne matinumanen sikandin te Magbebaye, ne Manama rin. Migseled sikandin diye te timplu te Magbebaye wey sikandin e ka migtutung te insinsu diye te altar.
\verseNumber{17}Ne migsinundul kandin si Asariyas ne Labew ne Talagpanubad duma te walu ne pulu (80) ne mabbulut ne me talagpanubad te Magbebaye.
\verseNumber{18}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{26:18: }Iks 30:7-8; Num 3:10.}Ne insaparan dan sikandin. Migkahi sikandan, “Usiyas, ware katenged nu ne egtutung te insinsu para te Magbebaye. Talagpanubad de ne kabuhalan ni Aarun ka egkaayun ne eggimu rue. Sikandan ka in-alam ne egtutung te insinsu. Lihawang ka te timplu su nakasale ka te Magbebaye ne Manama wey kene kad e nikandin egbantuhen.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{19}Ne nabelu-belu amana si Usiyas te me talagpanubad. Ne taheed te migsasindeg sikandin diye te dangdang te altar ne egtutungan te insinsu wey diye te tangkaan te me talagpanubad ne diye te timplu te Magbebaye ne migmambibitbit te me tahuanan te insinsu, intubuan e te ibung ka buked din.
\verseNumber{20}Te pegkakita ni Asariyas wey te me duma rin ne me talagpanubad ne due migtubu ne ibung diye te buked ni Usiyas, in-iyal-iyal ran e sikandin ipalihawang. Ne mig-iyal-iyal en iya degma si Usiyas miglihawang su indusaan man e sikandin te Magbebaye.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{21}Ne warad neulii ka ibung ni Hari Usiyas taman te migpatey sikandin. Ne impasuwey e sikandin ipeugpe wey warad tuhuti ne egseled te timplu. Purisu si Hutam e ne anak din ka impiyalan din te palasyu rin wey ka migpangulu te keet-etawan te Huda.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{22}Ne ka duma pad ne guhuren meyitenged te peghari ni Usiyas puun te an-anayan taman te katamanan, nasulat diye te baseen ni prupita Isayas ne anak ni Amus.
\verseNumber{23}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{26:23: }Isa 6:1.}Ne migpatey e si Usiyas wey ware dan sikandin isabal diye te sabalanan te me Hari su in-ibung ma sikandin. Ne si Hutam e ne anak din ka migsubal kandin mighari.

\BibleSectionHeading{Ka peghari ni Hutam te Huda}
\BibleSectionCrossReference{(2 Hari 15:32-38)}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{27}Daruwa ne pulu wey lalimma (25) ka idad ni Hutam te neyimu sikandin ne Hari, wey mighari sikandin diye te Hirusalim te sapulu wey hen‑em (16) ne leg‑un. Si Hirusa ne anak ni Saduk ka iney rin.
\verseNumber{2}Meupiya ka hinimuwan din diye te tangkaan te Magbebaye ne Manama iling te hinimuwan te amey rin ne si Usiyas. Piru ware mule sikandin mig-uney-uney migseled te timplu. Ne ka keet-etawan migpabulus ded miggimu te mareet.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{3}Ne si Hutam ka migpeyimu te Gumawan diye te Igkahibang ne Balabahan te timplu te Magbebaye wey dakel man‑e ka imbalbalawan din ne matikang wey makepal ne alad ne batu diye te labuntud te Upil.
\verseNumber{4}Ne migpasasindeg man‑e sikandin te me lungsud diye te me bubungan te Huda, wey malig‑en ne me aputanan wey matikang ne me baley diye te puwalas.
\verseNumber{5}Ne migpakiggira si Hutam te me Amunihanen wey natalu rin sikandan. Te seeye ne leg‑un, migbehey ka me Amunihanen te 3,400 ne kilu ne pelata, lalimma ne pulu ne libu (50,000) ne saku ne trigu wey lalimma ne pulu ne libu (50,000) ne saku ne sibada. Inggimu ran seeye te tatelu ne leg‑un.
\verseNumber{6}Purisu, migmaresen si Hutam su migmatinumanen ma sikandin layun te Magbebaye, ne Manama rin.
\verseNumber{7}Ne ka duma pad ne guhuren meyitenged te peghari ni Hutam lagkes ka pegpakiggira din wey ka langun ne neyimu rin, nasulat diye te Sulatanan te me Guhuren te me Hari te Israil wey te Huda.
\verseNumber{8}Daruwa ne pulu wey lalimma (25) ka idad din te neyimu sikandin ne Hari, wey mighari sikandin diye te Hirusalim te sapulu wey hen‑em (16) ne leg‑un.
\verseNumber{9}Ne nataman migpatey e si Hutam wey diye sikandin isabal te Siyudad ni Dabid. Ne si Ahas e ne anak din ka migsubal kandin mighari.

\BibleSectionHeading{Ka peghari ni Ahas te Huda}
\BibleSectionCrossReference{(2 Hari 16:1-4)}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{28}Daruwa ne pulu (20) ka idad ni Ahas te neyimu sikandin ne Hari, wey mighari sikandin te Hirusalim te sapulu wey hen‑em (16) ne leg‑un. Mareet ka hinimuwan din diye te tangkaan te Magbebaye ne Manama, kene ne iling te hinimuwan te kaapuan din ne si Dabid.
\verseNumber{2}Mig-ikul sikandin te maddeet ne hinimuwan te me Hari te Israil wey miggimu sikandin te me larawan ni Baal.
\verseNumber{3}Migtutung sikandin te insinsu diye te napu te Bin-Hinum wey intutung din ka anak din isip igpanubad. In-ikul rin ka maddeet ne hinimuwan te keet-etawan ne impandeldel te Magbebaye te ware pad ka me matig-Israil.
\verseNumber{4}Ne migpanubad sikandin wey migtutung te insinsu diye te me panubaran diye te me bubungan, wey diye te me labuntud wey diye te me lebut te kayu ne malapung.

\BibleSectionHeading{Ka pegpabunuey te Sirya wey Israil}
\BibleSectionCrossReference{(2 Hari 16:5)}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{5}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{28:5-6: }2Har 16:5; Isa 7:1.}Purisu, impatalu te Magbebaye sikandin te Hari te Sirya\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{28:5 }Te Hibruwanen: Aram.} wey narakep ka masulug ne keet-etawan din diye te Damasku. Ne impatalu man‑e sikandin te me sundalu te Hari te Israil ne nakahule te keet-etawan din.
\verseNumber{6}Su si Pika ne Hari te Israil ne anak ni Rimala, nakapatey te sabeka ne gatus wey daruwa ne pulu ne libu (120,000) ne mabbulut ne sundalu te matig-Huda te sabeka re ne aldew. Neyitabu te me matig-Huda seeye su in-engkeran dan ma ka Magbebaye, ka Manama te me kabuybuhayan dan.
\verseNumber{7}Ne si Sikri ne bahani te Israil, nakapatey ki Maasiyas ne anak ni Hari Ahas, ki Askiram ne impiyalan te palasyu, wey ki Ilkana ne talagbulig te Hari.
\verseNumber{8}Nakarakep ka me matig-Israil te daruwa ne gatus ne libu (200,000) ne karumaan dan pad iya ne me malitan wey me bate. Masulug man‑e ka naahew ran wey impanguyan dan diye te Samarya.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{9}Piru due prupita te Magbebaye ne egngaranan ki Ubid ne diye mig-ugpe te siyudad te Samarya. Insinug-ung din ka me sundalu te Samarya wey migkahiyan din, “Imbehey kaniyu te Magbebaye, ne Manama niyu ka Huda tenged te nabelu sikandin kandan. Piru impangimatayan niyu sikandan te ware pegkeyid‑u, wey nanengnengan sika te Manama diye te langit.
\verseNumber{10}Ne kuntee, igkeupii niyu pad ne eg-uripenen niyu ka me lukes wey me malitan ne egpuun te Huda wey te Hirusalim? Kahiyen niyu buwa ne ware kew nakasale te Magbebaye?
\verseNumber{11}Ne pammineg kew keddi! Ilibed niyu ka karumaan niyu ne indakep niyu su mig-ebel-ebel e ka langet te Magbebaye kaniyu.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{12}Ne due me pangulu te Israil ne si Asariyas ne anak ni Diyuhanan, si Birikiyas ne anak ni Misilimut, si Hihiskiya ne anak ni Salum wey si Amasa ne anak ni Hadlay ne migsapad degma te seeye se migmambubunu.
\verseNumber{13}Ne migkahi sikandan, “Kene niyu uyana ka nandakep niyu kayi! Igkeupii niyu buwa ne egkatimulan ka sale ta diye te Magbebaye? Dakel e amana ka sale ta wey mig-ebel-ebel e ka langet te Magbebaye te Israil.”
\verseNumber{14}Purisu, in-engkeran e te me sundalu ne naatul te me panganiban ka nandakep dan wey ka naahew ran diye te tangkaan te me pangulu wey te langun ne keet-etawan.
\verseNumber{15}Ne migparani seeye se hep‑at ne pangulu diye te impandakep wey impamehayan dan te igsaluub seeye se migpalawas puun te kasangkapan dan ne naahew te me sundalu. Imbehayan dan sikandan te igsaluub, sandal, egkakeen, egkeinum, wey imbawian dan ka me pali dan. Impeuntud dan te me asnu ka me mahuye wey impalibed diye te me lungsud dan diye te Hiriku, ka siyudad te me kayu ne palmira. Ne miglibed e seeye se me pangulu diye te Samarya.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{16-17}Te seeye ne timpu, migpepangabang si Hari Ahas te Hari te Asirya su inlusuran e man‑e te me matig-Idum ka Huda wey natalu iya ka Huda, wey impandakep ka duma ne mahinged diye.
\verseNumber{18}Te seeye ded ne timpu, inlusuran degma te me Pilistihanen ka me lungsud ne diye te lenlen te me bubungan te Huda\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{28:18 }Te Hibruwanen: Sipila.} wey ka diye te igkakawanan ne balabahan. Naahew ran ka Bit-Simis, Ayalun, Gidirut, Suku, Timna wey Gimsu lagkes ka me bariyu ne nakalingut diye.
\verseNumber{19}Impatalu te Magbebaye ka Huda su intuhutan ma ni Hari Ahas ka keet-etawan din ne eggimu te sale wey warad iya migtuman te Magbebaye.
\verseNumber{20}Purisu te pegginguma ni Tiglatpilisir ne Hari te Asirya, nasi din mule baybayari si Ahas.
\verseNumber{21}Seeye naa ka migpanguwa si Ahas te me karatuan ne diye te timplu te Magbebaye, diye te palasyu, wey diye te me baley te me upisyal wey imbehey rin seini diye te Hari te Asirya. Piru ware seini nakabulig kandin.

\BibleSectionHeading{Ka sale ni Ahas}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{22}Ne neulat de iya ne ware migmatinumanen si Ahas te Magbebaye te neyirapan e sikandin.
\verseNumber{23}Migpanubad sikandin diye te me diyus-diyus te Damasku ne nakatalu kandin. Su migkahi sikandin, “Migbulihan te seini ne me manama ka Hari te Sirya. Purisu, egpanubad a te seini ne me manama eyew egbulihan a nikandan.” Piru seeye ka nakarereet kandin wey te Israil.
\verseNumber{24}Ne impanguwa ni Ahas ka me kasangkapan te timplu te Manama wey impanlupet din seini. Inlekeban din ka timplu wey migpasasindeg sikandin te me altar diye te tagse pikungan diye te Hirusalim.
\verseNumber{25}Ne migpasasindeg man‑e sikandin te me panubaran diye te me bubungan te langun ne lungsud te Huda eyew diye egpanubad te me diyus-diyus. Purisu nalangetan kandin ka Magbebaye, ka Manama te me kaap-apuan dan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{26}Ne ka duma pad ne guhuren meyitenged te peghari ni Ahas wey te me hinimuwan din puun te an-anayan taman te katamanan, nasulat diye te Sulatanan te me Guhuren te me Hari te Huda wey Israil.
\verseNumber{27}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{28:27: }Isa 14:28.}Ne migpatey si Ahas wey diye sikandin isabal te siyudad te Hirusalim, piru kene ne diye te sulung ne sabalanan te me Hari te Israil. Ne si Isikiyas e ne anak din ka migsubal kandin mighari.

\BibleSectionHeading{Ka peglinis te timplu}
\BibleSectionCrossReference{(2 Hari 18:1-3)}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{29}Daruwa ne pulu wey lalimma (25) ka idad ni Isikiyas te neyimu sikandin ne Hari, wey mighari sikandin diye te Hirusalim te daruwa ne pulu wey siyam (29) ne leg‑un. Si Abiha ne anak ni Sakariyas ka iney rin.
\verseNumber{2}Meupiya ka hinimuwan din diye te tangkaan te Magbebaye ne Manama iling te hinimuwan te kaapuan din ne si Dabid.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{3}Te an-anayan ne bulan te an-anayan ne leg‑un te peghari din, impalukatan din e man‑e ka timplu te Magbebaye wey impaay-ayaran din seini.
\verseNumber{4}Inlibulung din ka me talagpanubad wey ka me Libita diye te lama te timplu ne diye dapit te igsile.
\verseNumber{5}Ne migkahiyan din sikandan, “Pammineg kew keddi, me Libita! Linisi niyu ka pegkeetew niyu wey ka timplu te Magbebaye, ka Manama te me kaap-apuan niyu. Awaa niyu ka langun ne malindit diye te timplu.
\verseNumber{6}Su warad migmatinumanen ka me kaapuan ta. Mareet ka hinimuwan dan diye te tangkaan te Magbebaye wey in-engkeran dan sikandin. In-engkeran dan ka timplu te Magbebaye wey mig-inniyuhan dan sikandin.
\verseNumber{7}Impanlekeban dan ka me gumawan diye te likansu te timplu wey impangebukan dan ka me sulu. Warad e sikandan migtutung te insinsu wey ke migpanubad naa te igpanubad ne egtutungen diye te matulus ne inged te Manama te Israil.
\verseNumber{8}Purisu, nalangetan ka Magbebaye te keet-etawan te Huda wey te Hirusalim. Ne indusaan din sikandan te amana ne makaliyas-liyas, egpakataneng, wey egpakabenga-benga te me etew. Nanengnengan niyud seini amana.
\verseNumber{9}Tenged kayi, migpangimatayan ka me kaapuan ta wey impandakep ka me anak ta, wey ka me asawa ta.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{10}“Ne kuntee, eggimu a te kasabutan te Magbebaye, ka Manama te Israil eyew egkaawe ka migpangebel-ebel ne langet din kanta.
\verseNumber{11}Me anak ku, kene kew e lengkay-lengkay, in-alam kew te Magbebaye eyew egsasindeg diye te tangkaan din, eyew egpamakey, eyew egkeyimu ne suluhuanen din, wey eyew te pegtutung te insinsu para kandin.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{12-14}Seini ka me Libita ne migbunsud e migtrabahu te sikan de:
\BibleParagraphStyleQ
Si Mahat ne anak ni Amasiyas wey si Huwil ne anak ni Asariyas ne egpuun te kabuhalan ni Kuhat.
\BibleParagraphStyleQ
Si Kis ne anak ni Abdi wey si Asariyas ne anak ni Hahalalil ne egpuun te kabuhalan ni Mirari.
\BibleParagraphStyleQ
Si Huwas ne anak ni Sima wey si Idin ne anak ni Huwas ne egpuun te kabuhalan ni Hirsun.
\BibleParagraphStyleQ
Si Simri wey si Hihuwil ne egpuun te kabuhalan ni Ilisapan.
\BibleParagraphStyleQ
Si Sakariyas wey si Mataniyas ne egpuun te kabuhalan ni Asap.
\BibleParagraphStyleQ
Si Hihuwil wey si Simii ne egpuun te kabuhalan ni Himan.
\BibleParagraphStyleQ
Si Simayas wey si Usil ne egpuun te kabuhalan ni Hidutun.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{15}Inlibulung dan ka me duma ran ne Libita wey immatulus dan ka pegkeetew ran. Ne miggendiye sikandan te timplu eyew te peglinis kayi. Intuman dan ka suhu te Hari sumale te lalag te Magbebaye.
\verseNumber{16}Ne migseled e te timplu ka me talagpanubad eyew te peglinis kayi. Impalihawang dan diye te lama ka me kasangkapan ne malindit ne nakita ran diye te seled. Ne impanguwa seeye te me Libita wey in-uyan diye te Napu te Kidrun.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{17}Ne migbunsud sikandan migpanlinis te timplu te an-anayan ne aldew te an-anayan ne bulan. Ne te igkawalu ne aldew, neumaan dan e ka likansu te timplu. Te lein e man‑e ne walu ne aldew, nalinisan dan e ka timplu. Purisu neimpusan dan ka langun ne himu te igkasapulu wey hen‑em (16) ne aldew te seeye ded ne bulan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{18}Ne miggendiye sikandan ki Hari Isikiyas wey migkahi, “Nalinisan ney e ka intiru ne timplu te Magbebaye, ka altar ne tutunganan te igpanubad wey ka langun ne me kasangkapan kayi, ka lamisa ne eg-unturan te paan ne igpanubad wey ka langun ne me kasangkapan.
\verseNumber{19}Nalinisan ney e man‑e wey naandam e ka langun ne kasangkapan ne indegpak ni Hari Ahas te me timpu ne warad sikandin migmatinumanen te Manama. Diyad e seini kuntee te tangkaan te altar te Magbebaye wey egkaayun e ne eggamiten.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{20}Ne migselem-selem mig-enew si Hari Isikiyas wey inlibulung din ka me upisyal te siyudad, wey miggendiye sikandan te timplu te Magbebaye.
\verseNumber{21}Ne migpanguyan sikandan te pitu ne turu ne me baka, pitu ne lukesan ne me karniru, pitu ne nati te karniru, wey pitu ne lukesan ne kambing ne igpanubad eyew te peglinis te migharian, te timplu, wey te Huda. Ne insuhu ni Hari Isikiyas ka me talagpanubad ne kabuhalan ni Aarun ne igpanubad seeye diye te altar te Magbebaye.
\verseNumber{22}Purisu inggimatayan te me talagpanubad ka me turu ne baka wey insawig dan ka langesa kayi diye te altar. Ne inggimatayan dan e man‑e ka me lukesan ne karniru wey insawig dan e man‑e ka langesa kayi diye te altar. Ne inggimatayan dan e man‑e ka me nati te karniru wey insawig dan e man‑e ka langesa kayi diye te altar.
\verseNumber{23}Ne ka me lukesan ne kambing ne igpanubad eyew te peglinis te sale, in-uyan dan diye te Hari wey diye te me etew, wey intel-eb dan ka me belad dan kayi.
\verseNumber{24}Ne inggimatayan te me talagpanubad ka me kambing wey in-ule dan ka langesa kayi diye te altar eyew igpalangesa eyew te peglinis te sale te langun ne matig-Israil. Su migsuhu ma ka Hari ne para te langun ne matig-Israil seeye se egtutungen ne igpanubad wey ka igpanubad ne para te sale.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{25}Ne inteil ni Isikiyas ka me Libita diye te timplu te Magbebaye ne mig-uyan te me putew ne basalan, alpa, wey me lira. Intuman din ka langun ne suhu te Magbebaye ne imbehey dengan ki Hari Dabid pinaahi ki Gad ne etew te Manama wey ki prupita Natan.
\verseNumber{26}Ne migsasindeg ka me Libita ne mig-uyan te me instrumintu ni Hari Dabid dengan wey ka me talagpanubad ne mig-uyan te me trumpita.
\verseNumber{27}Ne migsuhu si Isikiyas ne egtutungen e diye te altar ka igmanubad. Te egbunsuran e ka pegtutung, imbunsuran e degma ka peg-ulahing para te Magbebaye wey imparahing ka me trumpita, wey duma pad ne me instrumintu ni Dabid ne Hari dengan te Israil.
\verseNumber{28}Migsimba ka langun ne keet-etawan wey mig-ulahing ka me mangngulahing, wey migparahing ka me talagparahing te trumpita. Migpabulus ka peg-ulahing wey ka pegparahing te trumpita taman te neimpusan e ka pegtutung te igpanubad.
\verseNumber{29}Te neimpusan e ka pegtutung te igmanubad, migpanimbuel e si Hari Isikiyas wey ka langun ne duma rin wey migsimba te Magbebaye.
\verseNumber{30}Ne insuhu ni Hari Isikiyas wey te me upisyal rin ka me Libita ne eg-ulahing te pegdayan te Magbebaye pinaahi te ulahingen ne insulat ni Hari Dabid wey ni Asap ne etew te Manama. Mig-ulahing sikandan te pegdayan ne nahale, migpanimbuel, wey migsimba.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{31}Ne migkahi si Isikiyas, “Kuntee te inhalad niyud ma ka pegkeetew niyu diye te Magbebaye, hendini kew wey uyan kew te igmanubad niyu wey te ighalad para te pegpasalamat diye te timplu te Magbebaye.” Purisu migpanguyan ka keet-etawan te igmanubad wey te igpanubad para te pegpasalamat wey mig-uyan degma te igpanubad ne egtutungen seeye se langun ne egkeupian ne egpanubad.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{32}Ka langun ne igmanubad ne egtutungen ne in-uyan te keet-etawan, migginguma te pitu ne pulu (70) ka turu ne baka, sabeka ne gatus (100) ka lukesan ne karniru, wey daruwa ne gatus (200) ka nati te karniru. Ne ka sika langun, igmanubad ne egtutungen para te Magbebaye.
\verseNumber{33}Ne mig-uyan man‑e sikandan te duma ne igmanubad ne hen‑em ne gatus (600) ne turu ne baka wey tatelu ne libu (3,000) ne karniru wey kambing.
\verseNumber{34}Piru deisek de ka me talagpanubad ne eggilang te me ayam ne igpanubad ne egtutungen, purisu migbulig e ka me karumaan dan ne me Libita taman te neimpusan dan ka himu, wey taman te nakalinis e ka duma ne me talagpanubad te pegkeetew ran. Su matinumanen pad ne eglinis ka me Libita te pegkeetew ran du te me talagpanubad.
\verseNumber{35}Ne gawas te susuluhi ne igmanubad ne egtutungen, duen pad man‑e tabe te me ayam ne indasag para te keupianan, wey me halad ne inumen duma te igmanubad ne egtutungen.
\BibleParagraphStyleP
Purisu, nakalibed ka pegpamakey ran te Magbebaye diye te timplu.
\verseNumber{36}Ne si Isikiyas wey ka keet-etawan, nahale-gale tenged su imbulihan sikandan te Manama ne mahaan egkeimpusi ka himu.

\BibleSectionHeading{Ka pegpangandam te pegsahakeen}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{30}Ne impanengneng ni Hari Isikiyas ka intiru ne Israil wey Huda, wey insulatan din degma ka me kabuhalan ni Ipraim wey ni Manasis ne keilangan ne eggendiye sikandan te timplu te Magbebaye ne Manama diye te Hirusalim eyew egsahakeen te Sahakeen te Peglihad te Panalihan te Magbebaye, ne Manama te Israil.
\verseNumber{2}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{30:2-3: }Num 9:9-11.}Su ka Hari wey ka me upisyal rin, wey ka langun ne keet-etawan te Hirusalim, nekeg-uyun ne egsahakeen te Sahakeen te Peglihad te Panalihan te igkarangeb ne bulan.
\verseNumber{3}Su ware ma nekeyimu sikandan te Sahakeen te Peglihad te Panalihan te an-anayan ne bulan ne iyan ka timpu te pegsahakeen, tenged su ware pad nakalinis ka me talagpanubad te pegkeetew ran, wey ware pad nalibulung ka keet-etawan te Hirusalim.
\verseNumber{4}Ne ingkeupii te Hari wey te langun ne keet-etawan ka seeye ne planu.
\verseNumber{5}Purisu, impanengneng dan ka intiru ne Israil, puun te Birsiba peendiye te Dan, ne keilangan ne eggendiye sikandan te Hirusalim eyew eggimu te Sahakeen te Peglihad te Panalihan te Magbebaye, ka Manama te Israil. Te miglihad ne me sahakeen, pila-pila re ka migmanambung, piru kahi te balaud ne keilangan ne egtambung ka langun.
\verseNumber{6}Ne impandulung te me talagdulung diye te intiru ne Israil wey te Huda ka me sulat ne egpuun te Hari wey te me upisyal rin. Seini ka tahu te sulat: “Sikaniyu se me matig-Israil ne nakapallahuy puun te me Hari te Asirya, libed kew e te Magbebaye, ne Manama ni Abraham, ni Isaak wey ni Hakub,\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{30:6 }Te Hibruwanen: Israil.} eyew eglibed sikandin kaniyu.
\verseNumber{7}Kene niyu ilingi ka me kaap-apuan niyu wey ka me suled niyu ne ware migmatinumanen te Magbebaye ne Manama ran, sikan naa ka imparereetan din sikandan sumale te nakita niyu kuntee.
\verseNumber{8}Kene niyu pakehala ka me ulu niyu iling te me kabuybuyahan niyu, peiluk-iluk kew te Magbebaye. Hendiye kew te timplu te Magbebaye ne immatulus din te ware egtamanan. Pamakey kew kandin eyew egkaawe ka migpangebel-ebel ne langet din kaniyu.
\verseNumber{9}Su ke eglibed kew te Magbebaye, ka karumaan niyu wey ka me anak niyu ne naddakep, igkeyid‑u e te nakarakep kandan wey igpalibed sikandan te seini ne tane. Su hiid‑uwen wey hiimenawen sikandin wey kene sikandin eg-engked kaniyu ke eglibed kew kandin.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{10}Purisu immangendiyaan te me talagdulung te sulat ka me siyudad te intiru ne Ipraim wey Manasis taman te Sabulun piru migngingisiyan de iya sikandan wey miglelemetan.
\verseNumber{11}Piru duen ded me etew ne egpuun te Asir, Manasis wey Sabulun ne migpariralem te pegkeetew ran ne migmangendiye te Hirusalim.
\verseNumber{12}Ne insabeka te Manama ka langun ne matig-Huda pinaahi te pegtuman te suhu ni Hari Isikiyas wey te me upisyal rin. Ka seeye ne suhu, egpuun ded te Magbebaye.

\BibleSectionHeading{Ka pegsahakeen}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{13}Purisu te igkarangeb ne bulan, masulug ne me etew ka migmangendiye te Hirusalim eyew te peggimu te Sahakeen te Paan ne Ware Patulin.
\verseNumber{14}Ne migbunsud sikandan pinaahi te pegpangawe te me altar te me diyus-diyus diye te Hirusalim lagkes seeye se me altar ne tutunganan te insinsu, wey immandegpak dan diye te Napu te Kidrun.
\verseNumber{15}Te igkasapulu wey hep‑at (14) ne aldew te igkarangeb ne bulan, immanggilang e mule te keet-etawan ka me nati te karniru ne para te Sahakeen te Peglihad te Panalihan wey neneyilew e ka me talagpanubad wey ka me Libita. Sikan naa ka nakalinis sikandan te pegkeetew ran wey egkaayun e sikandan ne egpanubad te egtutungen ne igpanubad diye te timplu.
\verseNumber{16}Ne migsasindeg sikandan diye te egsesasindehan dan sumale te balaud ni Muwisis ne suluhuanen te Manama. Ne insawig te me talagpanubad diye te altar ka langesa ne indulung te me Libita.
\verseNumber{17}Tenged te masulug ka me etew ne ware nakalinis te pegkeetew ran, ka me Libite e ka miggilang te me karniru ne para te Sahakeen te Peglihad te Panalihan para te seeye se ware nakalinis te pegkeetew eyew egkeyimu sikandan ne malinis. Ne inlinisan te me Libita ka me nati te karniru para te Magbebaye.
\verseNumber{18}Ne masulug ka miggendiye ne me matig-Ipraim, me matig-Manasis, me matig-Isakar wey me matig-Sabulun ne ware nakalinis te pegkeetew ran. Piru nakakeen ded sikandan te impanubad ne para te Sahakeen te Peglihad te Panalihan minsan ke supak te balaud, su mig-ampu ma si Hari Isikiyas para kandan. Migkahi sikandin, “Magbebaye, pasayluwa nu ka tagse sabeka ne etew
\verseNumber{19}ne nakasakat ne egpangananey te intiru ne pusung dan keykew te Manama te me kabuybuyahan dan minsan pad ke kene ne malinis sikandan sumale te balaud te timplu.”
\verseNumber{20}Ne narineg te Magbebaye si Isikiyas wey impasaylu\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{30:20 }Te Hibruwanen: imbawian.} rin sikandan.
\verseNumber{21}Migsahakeen te Paan ne Ware Patulin te pitu ne aldew ka me matig-Israil ne diye te Hirusalim, duma te dakel ne kahale. Tagse aldew, migdayan te Magbebaye ka me Libita wey ka me talagpanubad. Egkahale-gale sikandan ka egmangulahing diye te Magbebaye duma te meemen amana ne me instrumintu.
\verseNumber{22}Ne indayan ni Hari Isikiyas ka me Libita tenged te impakita ran ne katuenan te pegpamakey te Magbebaye. Purisu, migpabulus ka pegsahakeen te pitu ne aldew. Migpanubad sikandan te me dasag para te keupianan wey migpasalamat sikandan diye te Magbebaye, ka Manama te me kaap-apuan dan.

\BibleSectionHeading{Insumpulan ka pegsahakeen}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{23}Ne nekegsabut ka keet-etawan ne egsumpulan dan ka sahakeen te lein pad ne pitu ne aldew. Purisu migsahakeen sikandan te lein pad man‑e ne pitu ne aldew ne nahale-gale.
\verseNumber{24}Ne si Isikiyas ne Hari te Huda, migbehey diye te keet-etawan te sabeka ne libu (1,000) ne turu ne baka wey pitu ne libu (7,000) ne karniru wey kambing. Ne migbehey degma ka me upisyal te sabeka ne libu (1,000) ne turu ne baka wey sapulu ne libu (10,000) ne karniru wey kambing. Ne masulug pad ka me talagpanubad ne miglinis te pegkeetew ran.
\verseNumber{25}Miggale-gale ka langun ne keet-etawan te Huda wey ka me talagpanubad, me Libita, wey ka langun ne egpuun te Israil, wey ka me lapu ne egpuun te Israil wey te Huda.
\verseNumber{26}Purisu, due kahalaan diye te Hirusalim, su te timpu te anak ni Dabid ne si Sulumun ne Hari te Israil, ware ma neyitabu ne iling dutu.
\verseNumber{27}Ne migsasindeg ka me talagpanubad wey me Libita eyew egpanalangin te keet-etawan. Ne narineg sikandan te Manama, su ka peg-ampu dan nekeuma ma te langit, ka matulus ne ugpaan din.

\BibleSectionHeading{Ka me himu ni Isikiyas}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{31}Te neimpusan e ka sahakeen, miggendiyad e te me siyudad te Huda ka me matig-Israil ne mig-apil te sahakeen. Ne impanlupet dan e ka matulus ne me batu wey impanempug dan ka me sungkaleg ne larawan ni Asira. Impangguhus dan ka me panubaran diye te me bubungan wey ka me altar te intiru ne Huda, te Binhamin, te Ipraim, wey te Manasis. Te neimpusan dan e te egdereet ka langun, mig-uli e sikandan diye te me siyudad dan, diye te tane dan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{2}Ne impapunduk-punduk ni Hari Isikiyas ka me talagpanubad wey ka me Libita sumale te me himu ran. Ne iyan himu te me talagpanubad wey te me Libita ka egpanubad te egtutungen, egpanubad para te keupianan diye te Magbebaye ne Manama, egpamakey te timplu te Magbebaye, egpasalamat wey egdayan.
\verseNumber{3}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{31:3: }Num 28:1–29:39.}Migbehey man‑e si Hari Isikiyas te duma ne me ayam din para igpanubad ne egtutungen: ka igpanubad ne egtutungen te maselem wey te marusilem, te Aldew te Peggimeley, te Sahakeen te Pegbunsud te Iyam ne me Bulan, wey te duma pad ne in-alam ne me sahakeen, sumale te nasulat te Balaud te Magbebaye.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{4}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{31:4-5: }Num 18:12-13,21.}Ne insuhu din man‑e ka matig-Israil ne igbehey ka baad te me talagpanubad wey te me Libita puun te impanubad eyew ware lein ne eggimuwen dan ke kene ka pegtuman naan de te Balaud te Magbebaye.
\verseNumber{5}Te ingkapanengneng e seini diye te me etew, nahale-gale ne migbehey ka me matig-Israil te langun ne igkasapulu dan lagkes ka tetelesi te trigu ran, te binu, te lana, te teneb wey duma pad ne egkahaani ran diye te kamet. Imbehey ran ka langun ne igkasapulu te langun ne mig-uma te pinamula ran.
\verseNumber{6}Ne ka me matig-Israil ne miggalin diye te me siyudad te Huda, wey ka matig-Huda, migbehey degma te igkasapulu te me baka ran, te me karniru, te me kasangkapan ne inhalad dan wey imbehey diye te Magbebaye ne Manama ran, wey inlimud dan seini.
\verseNumber{7}Migbunsud sikandan miglilimud te igkatatelu ne bulan wey neimpusan dan te eglimud te igkapitu ne bulan.
\verseNumber{8}Te nakita ni Isikiyas wey te me upisyal rin ka nalimud ne me halad, indeyrey ran e ka Magbebaye wey impanalanginan dan ka keet-etawan din ne me matig-Israil.
\verseNumber{9}Ne mig-insaan e ni Hari Isikiyas ka me talagpanubad wey ka me Libita meyitenged te nalimud ne me halad.
\verseNumber{10}Ne migtabak si Asariyas ka Labew ne Talagpanubad ne kabuhalan ni Saduk ne miggenendue, “Dakel ka egkakeen ney puun te migbunsud e mig-uyan ka me etew te me halad dan diye te timplu te Magbebaye su impanalanginan te Magbebaye ka keet-etawan din. Ne dakel pad ka nasame te imbehey ran.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{11}Ne migsuhu si Hari Isikiyas ne ig-andam ka me sinabeng diye te timplu te Magbebaye, wey in-andam dan e seini.
\verseNumber{12}Ne matinumanen ka me etew ne mig-uyan te me halad, te me igkasapulu, wey te me dasag dan para te timplu. Ne iyan impabantey te sika langun si Kunaniyas ne Libita wey ka talagbulig kandin iyan si Simii ne suled din.
\verseNumber{13}Ne migbulig degma kandan isip talagbantey si Hihiil, si Asasiyas, si Nahat, si Asahil, si Hirimut, si Husabad, si Iliil, si Ismakiyas, si Mahat, wey si Binaya. In-alam sikandan ni Hari Isikiyas, wey ni Asariyas, ka upisyal ne impiyalan te timplu te Manama.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{14}Ne si Kuri ne anak ni Imna ne Libita ne talagtameng te gumawan te timplu ne diye te igsile, iyan impiyalan te me dasag ne inhalad diye te Manama, wey te pegbaad-baad kayi.
\verseNumber{15}Ne ka matinumanen ne migbulig kandin iyan si Idin, si Miniyamin, si Hiswa, si Simayas, si Amariyas, wey si Sikiniyas. Migmangendiye sikandan te me lungsud ne in-ugpaan te me talagpanubad, wey imbaad-baad dan kandan ka me dasag sumale te punduk dan wey katungdanan, te bate-bate pad wey te me buyag e.
\verseNumber{16}Imbaaran dan degma ka mig-idad te tatelu ne leg‑un wey subla, ne nalista te listaan te me kabuhalan ne egseled te timplu te Magbebaye eyew eggimu te inaldew-aldew ne himu ran sumale te katungdanan dan wey te punduk dan.
\verseNumber{17}Impamehayan dan degma ka me talagpanubad ne nalista te me pangulu te kabuhalan wey ka me Libita ne mig-idad te daruwa ne pulu (20) wey subla sumale te katungdanan dan wey te punduk dan.
\verseNumber{18}Impamehayan degma ka me pamilya te me talagpanubad: ka me asawa ran, me anak dan wey ka dereisek pad ne anak dan ne nalista te listaan te me kabuhalan su matinumanen ma sikandan ne miglinis te pegkeetew ran.
\verseNumber{19}Ne due me etew ne impiyalan ne egpandulung te me baad te me talagpanubad ne kabuhalan ni Aarun ne diye mig-ugpe te me kamet ne nakalingut te siyudad dan, wey impamehayan dan degma ka langun ne Libita ne nalista.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{20}Seeye ka inggimu ni Hari Isikiyas te intiru ne Huda. Inggimu rin ka meupiya wey eleg wey migmatinumanen sikandin diye te tangkaan te Magbebaye ne Manama rin.
\verseNumber{21}Neyimu rin ka langun ne eggimuwen din diye te timplu te Manama wey neikul rin ka Balaud, su migsalig ma sikandin te Manama te intiru ne pusung din.

\BibleSectionHeading{Ka peglusud te matig-Asirya te Huda}
\BibleSectionCrossReference{(2 Hari 18:13-37; 19:14-19, 35-37; Isa 36:1-22; 37:8-38)}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{32}Te neimpusan e ni Isikiyas ka meupiya ne inggimu rin, inlusuran te Hari te Asirya ne si Sinakirib ka Huda. Impalingutan din te me sundalu rin ka me siyudad ne in-alad te matikang wey makepal ne batu su migsuman-suman sikandin ne egkaahew rin seini.
\verseNumber{2}Te nakasahinda si Isikiyas ne eglusuran ni Sinakirib ka Hirusalim,
\verseNumber{3}migpanginginse e sikandin te me upisyal rin wey te me bahani rin meyitenged te planu rin ne egsubungen ka me sebseb diye te lihawangan te siyudad. Ne nabennalan sikandan kandin.
\verseNumber{4}Purisu migpeumew sikandan te masulug ne etew wey impasubung dan e kandan ka me sebseb wey me beuhan ne migtulayas diye te elat-elat te seeye ne tane. Ne migkahi sikandan, “Kene ne meupiya ne egkakita te Hari te Asirya ka dakel ne weyig ke egmangingume e sikandan.”
\verseNumber{5}Ne migpakannekal si Isikiyas ka mig-ayad-ayad te nareetan ne alad te siyudad ne matikang wey makepal ne batu. Migpasasindeg sikandin te me matikang ne baley ne pantawanan te me talagtameng wey impaakeban din pad man‑e ka alad, wey inlig‑en din ka Milu\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{32:5 }Kene amana ne klaru ka igpasabut kayi, piru kahiyen te duma ne “imbunel ne tane” ka igpasabut.} ne diye te Siyudad ni Dabid. Migpeyimu man‑e sikandin te masulug ne me panganiban wey me kalasag.
\verseNumber{6}Ne mig-alam sikandin te me upisyal te me sundalu ne egpangulu te keet-etawan, wey impalibulung din diye te plasa ne diye te gumawan te siyudad. Ne imbagget din ka me etew te migkahi,
\verseNumber{7}“Pakannekal kew wey pakabbulut kew. Kene kew kaaldek wey ke kaliyasi naa te Hari te Asirya wey te masulug ne me sundalu rin su due migduma kanta ne madmaresen pad kandin.
\verseNumber{8}Karesen de te etew ka insalihan din piru iyan ta mule duma ka Magbebaye ne Manama ta. Egbulig sikandin kanta wey egpakiggira sikandin para kanta.” Nabagget ka me etew te inlalag ni Isikiyas ne Hari te Huda.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{9}Ne taheed te inlingutan ni Sinakirib ne Hari te Asirya wey te me sundalu rin ka Lakis, migsuhu e sikandin te me upisyal rin peendiye te Hirusalim eyew egpakahiyan si Isikiyas ne Hari te Huda wey ka keet-etawan te Huda diye te Hirusalim:
\verseNumber{10}“Seini ka ingkahi ni Sinakirib ne Hari te Asirya, ‘Nekey bes ka amana niyu salihi? Mania te eg-uugpe kew pad due te nalingutan ney man e ka Hirusalim?
\verseNumber{11}In-ubatan kew re ni Isikiyas ne egluwasen kew te Magbebaye ne Manama niyu puun te Hari te Asirya eyew egkapatey kew te gutas wey egkammaraan.’
\verseNumber{12}Ne keilangan ne egkanengnengan niyu ne sikandin ded ka migpangawe te me panubaran diye te me bubungan wey migsuhu te keet-etawan te Huda wey te Hirusalim ne sabeka re ne altar ka egsimbaan niyu wey ka egtutungan niyu te igmanubad niyu.
\verseNumber{13}Nanengnengan niyu ka inggimu ku wey ka inggimu te kaap-apuan ku te keet-etawan te duma ne me nasud. Duen naa me manama ne nakaluwas kandan puun te geem ku?
\verseNumber{14}Hentew‑a te me manama te me nasud ne indereetan te me kaap-apuan ku ka nakaluwas te keet-etawan din? Egkaluwas kew naa mule te Manama niyu?
\verseNumber{15}Purisu, kene kew palimbung wey ke paakal naa ki Isikiyas. Kene kew palintutuu kandin su ware manama te me nasud wey ke migharian naa ne nakaluwas te keet-etawan din puun keddi wey ke me kaap-apuan ku naa. Purisu kene kew degma egkaluwas te Manama niyu.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{16}Ne masulug pad ka impanlalag ne mareet te me suluhuanen ni Sinakirib meyitenged te Magbebaye ne Manama te Israil wey te suluhuanen din ne si Isikiyas.
\verseNumber{17}Ne migsusulat si Sinakirib eyew te pegdeeg-deeg te Magbebaye ne Manama te Israil. Seini ka sulat din: “Ware nakaluwas ka me manama te duma ne me nasud te keet-etawan din puun keddi, purisu kene degma egpakaluwas ka Manama ni Isikiyas te keet-etawan din.”
\verseNumber{18}Ne impatamtamanan seeye ilalag te me upisyal ni Sinakirib te Hibruwanen ne linalahan eyew egkengaaldek wey egkengaliyasan ka me mahinged te Hirusalim ne diye te matikang wey makepal ne alad ne batu, wey eyew mahaan dan de egkaahew ka siyudad.
\verseNumber{19}Ne mareet ka immanlalag dan te Manama te Hirusalim wey in-iling dan de te me manama te keet-etawan te kalibutan ne inggimu re te etew.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{20}Tenged dutu, mig-ampu te Manama diye te langit si Hari Isikiyas, wey si prupita Isayas ne anak ni Amus.
\verseNumber{21}Ne migsuhu ka Magbebaye te panalihan ne migdereet te me sundalu, me kumandir, wey me upisyal te kampu te Hari te Asirya. Purisu, mig-uli si Hari Sinakirib ne neyilew-hilew. Te sabeka ne aldew te pegseled din diye te baley te manama rin, indugsuan sikandin te duma ne me anak din te kampilan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{22}Seeye ne paahi ka pegluwas te Magbebaye ki Isikiyas wey te keet-etawan te Hirusalim puun ki Sinakirib ne Hari te Asirya wey puun te duma ne me nasud.\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{32:22 }Te Hibruwanen: wey puun te belad te langun.} Purisu warad samuk dan.
\verseNumber{23}Ne masulug ka me etew ne migmanguyan te me dasag diye te Hirusalim para te Magbebaye, wey in-uyanan dan degma si Isikiyas te me mateles ne me kalasag. Puun dutu intahud amana si Isikiyas te langun ne nasud ne nakalingut kandin.

\BibleSectionHeading{Ka pegderalu ni Isikiyas}
\BibleSectionCrossReference{(2 Hari 20:1-3, 12-19; Isa. 38:1-3; 39:1-8)}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{24}Te seeye ne timpu, migderalu si Isikiyas wey egpatey e perem sikandin. Ne mig-ampu sikandin te Magbebaye wey intabak sikandin wey imbehayan te tuus ne egkeulian ded sikandin.
\verseNumber{25}Piru ware migpasalamat sikandin te keupiya te Magbebaye su migpaambug e sikandin. Purisu, nalangetan ka Magbebaye kandin wey te keet-etawan te Huda wey te Hirusalim.
\verseNumber{26}Piru migbuyu sikandin te pasaylu wey migpariralem lagkes ka keet-etawan te Hirusalim. Purisu, ware nakasalerep sikandan te langet te Manama taman te duen pad si Isikiyas.

\BibleSectionHeading{Ka me karatuan ni Isikiyas}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{27}Naratu amana si Isikiyas wey nabantug. Ne migpeyimu sikandin te me tinesanan ne para te pelata, bulawan, me mahal ne me batu, me leggu, me kalasag wey para te langun ne klasi te mahal ne me kasangkapan.
\verseNumber{28}Migpeyimu man‑e sikandin te tinesanan ne para te trigu, binu, wey lana. Migpeyimu man‑e sikandin te derakel ne kulungan ne para te langun ne baka wey para te me karniru.
\verseNumber{29}Migpeyimu sikandin te me siyudad ne eg-ugpaan din, wey masulug ka karniru rin wey baka, su imparatu ma amana sikandin te Manama.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{30}Si Isikiyas ded ka migpasubung te diraya te sebseb ne Gihun, wey diyad ipabaye te dapit te iglineb te Siyudad ni Dabid. Ne neyimu ni Isikiyas ka langun ne eggimuwen din.
\verseNumber{31}Piru te peggendiye te me sinalihan te Hari te Babilunya eyew egleuy kandin wey eyew eg-inse meyitenged te kein-inuwan ne neyitabu diye te Huda, imbalahad sikandin te Manama eyew te peg-eleg-eleg kandin, wey eyew te pegnengneng te langun ne diye te pusung din.

\BibleSectionHeading{Ka katamanan te peghari ni Isikiyas}
\BibleSectionCrossReference{(2 Hari 20:20-21)}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{32}Ka duma pad ne guhuren meyitenged te peghari ni Isikiyas wey ka meupiya ne neyimu rin, nasulat diye te Sulatanan te Impakita te Manama ki prupita Isayas ne anak ni Amus, wey diye te Sulatanan te me Guhuren te me Hari te Huda wey te Israil.
\verseNumber{33}Ne migpatey e si Isikiyas wey insabal diye te ampew te insabalan ded te me kabuhalan ni Dabid. Ne amana bantuha sikandin te keet-etawan te Huda wey te Hirusalim te pegpatey rin. Ne si Manasis e ne anak din ka migsubal kandin mighari.

\BibleSectionHeading{Ka peghari ni Manasis te Huda}
\BibleSectionCrossReference{(2 Hari 21:1-9)}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{33}Sapulu wey daruwa (12) ka idad ni Manasis te neyimu sikandin ne Hari. Ne mighari sikandin diye te Hirusalim te lalimma ne pulu wey lalimma (55) ne leg‑un.
\verseNumber{2}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{33:2: }Hir 15:4.}Mareet ka hinimuwan din diye te tangkaan te Magbebaye ne Manama iling te hinimuwan te keet-etawan ne impandeldel te Manama te ware pad ka me matig-Israil.
\verseNumber{3}Su impasasindeg din iabey ka me panubaran diye te me bubungan ne impandereetan te amey rin ne si Isikiyas. Migpeyimu man‑e sikandin te me altar ne para ki Baal wey te me sungkaleg ne larawan ni Asira. Ne migsimba degma sikandin wey migpamakey te langun ne eglayag diye te langit.
\verseNumber{4}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{33:4: }2Kru 6:6.}Migpasasindeg pad man‑e sikandin te me altar diye te timplu te Magbebaye, ka inged ne migkahi ka Magbebaye, “Kayi re egkabantug te Hirusalim ka ngaran ku te ware egtamanan.”
\verseNumber{5}Ne diye te daruwa ne lama te timplu te Magbebaye, migpeyimu sikandin te me altar te langun ne eglayag diye te langit.
\verseNumber{6}Ne minsan ka me anak din, intutung din diye te napu te Bin-Hinum isip igpanubad. Migpalintutuu man‑e sikandin te manenagne, tumanuren, tahalambusen, timbusawen, wey te egmahehane. Mareet ne subla ka inggimu rin diye te tangkaan te Magbebaye wey nabelu ka Magbebaye kandin.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{7}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{33:7-8: }1Har 9:3-5; 2Kru 7:12-18.}Ne ka impeyimu rin ne larawan, intahu din diye te timplu te Manama, ka timplu ne diye kahii te Magbebaye si Dabid wey ka anak din ne si Sulumun, “Egbantuhen a te ware egtamanan kayi te seini ne timplu wey te Hirusalim, ka inged ne in-alam ku puun te langun ne inged te Israil.
\verseNumber{8}Kene ku egpaaween ka me matig-Israil te seini ne tane ne imbehey ku te me kaap-apuan dan ke egtumanen dan ka langun ne me balaud ku, wey ka me tulumanen wey ka me suhu ne impanengneng ku kandan ki Muwisis.”
\verseNumber{9}Piru newuluan ni Manasis ka keet-etawan te Huda wey te Hirusalim ne eggimu te mareet, wey ka mareet ne inggimu ran labew pad ne mareet du te inggimu te me nasud ne indereetan te Magbebaye te ware pad ka me matig-Israil.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{10}Insaparan te Magbebaye si Manasis wey ka keet-etawan piru ware sikandan migpammineg kandin.
\verseNumber{11}Purisu impalusuran sikandan te Magbebaye te me pangulu te me sundalu te Asirya. Indakep dan si Manasis, insanggat ka irung, imbaku te keddina ne burunsi, wey in-uyan diye te Babilunya.
\verseNumber{12}Te timpu ne neyirapan e sikandin, migpeyid‑u-hid‑u sikandin te Magbebaye ne Manama rin wey amana rin ipariralem ka pegkeetew rin diye te Magbebaye te kaap-apuan din.
\verseNumber{13}Mig-ampu sikandin wey narineg te Manama ka pegpeyid‑u-hid‑u rin. Purisu, impalibed sikandin te Magbebaye diye te Hirusalim wey te migharian din. Ne nanengnengan din ne ka Magbebaye iyan ka Manama.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{14}Puun dutu, impeyimu e man‑e ni Manasis ka matikang wey makepal ne alad ne batu ne diye te lihawangan te Siyudad ni Dabid—puun te iglineb ne baad te napu te Gihun, peendiye te gumawan ne egngaranan te Gumawan te Isda, wey nakalingut te bubungan te Upil ka impeyimuwan din te matmatikang ne alad. Ne impanahuan din te me kumandir ka langun ne me siyudad te Huda ne in-alad te matikang wey makepal ne batu.
\verseNumber{15}Impangawe din diye te timplu te Magbebaye ka me diyus-diyus te duma ne nasud wey ka me larawan. Impangawe din man‑e ka impangimu rin ne me altar diye te bubungan ne natahuan te timplu te Magbebaye wey ka diye te Hirusalim, wey imparegpak din diye te lihawangan te siyudad.
\verseNumber{16}Impaay-ayaran din ka altar te Magbebaye wey migpanubad sikandin te igpanubad para te keupianan wey te igpanubad te pegpasalamat. Ne imbanasalan din ka me matig-Huda ne egpamakey te Magbebaye ne Manama te Israil.
\verseNumber{17}Migpanubad ded ka me etew diye te me panubaran diye te me bubungan, piru iyan dan e impanubaran ka Magbebaye ne Manama ran.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{18}Ka duma pad ne guhuren meyitenged te peghari ni Manasis, ka pegpeyid‑u-hid‑u rin te Manama, wey ka immanlalag te me prupita diye te kandin pinaahi te ngaran te Magbebaye, ka Manama te Israil, nasulat diye te Sulatanan te me Guhuren te me Hari te Israil.
\verseNumber{19}Ne ka peg-ampu din, ka pegtabak te Manama te pegpeyid‑u-hid‑u rin, ka langun ne sale din, ka pegsupak din te Manama, ka langun inggimu rin ne me panubaran diye te me bubungan ne para te me diyus-diyus, ka me sungkaleg ne larawan ni Asira, wey ka me larawan ne immangimu rin te ware pad sikandin migpariralem te pegkeetew rin diye te Manama, nasulat diye te Sulatanan te me Guhuren te me prupita.
\verseNumber{20}Ne migpatey e sikandin wey diye isabal te palasyu rin. Ne si Amun ne anak din ka migsubal kandin mighari.

\BibleSectionHeading{Ka peghari ni Amun te Huda}
\BibleSectionCrossReference{(2 Hari 21:19-26)}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{21}Daruwa ne pulu wey daruwa (22) ka idad ni Amun te neyimu sikandin ne Hari. Ne mighari sikandin diye te Hirusalim te daruwa ne leg‑un.
\verseNumber{22}Mareet ka hinimuwan ni Amun diye te tangkaan te Magbebaye iling te hinimuwan te amey rin ne si Manasis. Migpanubad sikandin wey migpamakey te me diyus-diyus ne impeyimu ni Manasis dengan.
\verseNumber{23}Piru ware mule sikandin migpariralem te pegkeetew rin diye te Magbebaye iling te amey rin, ke kene, layun nasi sikandin miggimu te mareet.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{24}Ne migplanu te mareet ki Amun ka me upisyal rin wey inggimatayan dan sikandin diye te palasyu rin.
\verseNumber{25}Piru impangimatayan te keet-etawan te Huda ka langun ne miggimatey ki Hari Amun. Ne si Husiyas e ne anak din ka impasubal ran kandin paharia.

\BibleSectionHeading{Ka peghari ni Husiyas te Huda}
\BibleSectionCrossReference{(2 Hari 22:1-2)}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{34}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{34:1: }Hir 3:6.}Walu pad ka idad ni Husiyas te migbunsud sikandin mighari. Ne mighari sikandin te Hirusalim te tatelu ne pulu wey sabeka (31) ne leg‑un.
\verseNumber{2}Meupiya ka hinimuwan din diye te tangkaan te Magbebaye ne Manama, wey mig-ikul sikandin te inggimu te kaapuan din ne si Dabid, wey eleg layun ka eggimuwen din.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{3}Te igkawalu e ne leg‑un te peghari din, migbunsud e sikandin migpangananey te Manama te kaapuan din ne si Dabid minsan ke bate pad sikandin. Ne te igkasapulu wey daruwa (12) ne leg‑un te peghari din, migbunsud e sikandin ka migdereet te me panubaran diye te me bubungan, te me sungkaleg ne larawan ni Asira, te me diyus-diyus, wey te me larawan diye te Huda wey te Hirusalim.
\verseNumber{4}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{34:4: }2Har 21:3; 2Kru 33:3.}Ne imparereetan din man‑e ka me altar ni Baal wey ka me altar ne tutunganan te insinsu ne in-ampew dutu. Impalupet din ka me sungkaleg ne larawan ni Asira, ka me diyus-diyus, wey ka me larawan, wey insawed din seini diye te insabalan te me etew ne migpanubad kandan.
\verseNumber{5}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{34:5: }1Har 13:2.}Impanutung din degma ka me tul‑an te me talagpanubad ne migpamakey te me diyus-diyus diye te me altar dan. Seini ne paahi ka peglinis din te Huda wey te Hirusalim.
\verseNumber{6}Inggimu rin degma ka iling kayi diye te me lungsud te Manasis, te Ipraim, te Simyun taman te Naptali, wey te nallundus ne me lungsud ne nakalingut kayi.
\verseNumber{7}Impandereetan din ka me altar diye te intiru ne Huda, lagkes ka me sungkaleg ne larawan ni Asira, wey impanlupet din ka me diyus-diyus wey ka langun ne me altar ne tutunganan te insinsu. Pegkeimpus dutu, miglibed e sikandin diye te Hirusalim.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}Te igkasapulu wey walu (18) ne leg‑un te peghari ni Husiyas, te naawe din e ka me diyus-diyus wey nalinisan din e ka timplu, insuhu din si Sapan ne anak ni Asaliya, si Maasiyas ne gubirnadur, wey si Huwas ne anak ni Huwakas ne sikritari eyew eg-ayad-ayad te timplu te Magbebaye ne Manama rin.
\verseNumber{9}Nangendiye sikandan ki Hilkiyas ka Labew ne Talagpanubad eyew igdulung ka seleppi ne in-uyan te me etew diye te timplu te Manama. Nalimud te me Libita ne talagbantey te gumawan te timplu ka seini ne seleppi, puun te me matig-Manasis, me matig-Ipraim, me matig-Huda, me matig-Binhamin, me matig-Hirusalim, wey puun te langun ne nasame ne me etew te Israil.
\verseNumber{10}Ne imbehey ran ka seleppi diye te me etew ne impiyalan ne egpangulu te eg-ayad-ayad te timplu te Magbebaye. Ne imbayad dan e seeye te me trabahanti ne mig-ayad-ayad wey migbalew-balew te timplu.
\verseNumber{11}Imbehey ran degma ka duma ne seleppi diye te me panday wey diye te me talagbebaley eyew igbeli te impansapsapan ne me batu wey kayu ne eggamiten te peg-ayad-ayad te timplu ne nahuhus ne imbahalad de te me Hari te Huda ne nekewun‑a ki Husiyas.
\verseNumber{12-13}Mig-ayad-ayad ka me trabahanti te trabahu ran. Imbantayan sikandan ni Hahat wey ni Ubadiyas ne me kabuhalan ni Mirari, ni Sakariyas wey Misulam ne me kabuhalan ni Kuhat. Ne iyan migbantey te me trabahanti ne miggimu te nalein-lein ne trabahu ka me Libita ne meupiya ne egparahing te me instrumintu. Ne ka ingkabulig te duma iyan ka pegsikritari, pegmandu, wey ka pegtameng te gumawan te timplu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{14}Te sasangan sikandan ne egpalihawang te seleppi diye te tinesanan te timplu, nakita ni Hilkiyas ne talagpanubad ka baseen te Balaud ne imbehey te Magbebaye pinaahi ki Muwisis.
\verseNumber{15}Ne ingguhuran din e si Sapan ne sikritari te Hari te migkahi, “Nakita ku ka baseen te Balaud diye te timplu te Magbebaye.” Ne imbehey rin e seeye diye ki Sapan.
\verseNumber{16}Ne in-uyan e degma ni Sapan diye te Hari ka baseen te Balaud wey ingguhuran din e ka Hari te migkahi, “Inggimu ney ka langun ne insuhu nu kanami.
\verseNumber{17}Impalihawang ney ka langun ne seleppi diye te timplu te Magbebaye wey imbehey ney diye te me etew ne impiyalan ne egpangulu te peg-ayad-ayad te timplu wey te me trabahanti.”
\verseNumber{18}Ne migpabulus migpangguhud si Sapan ne miggenendue, “Due baseen ne imbehey keddi ni Hilkiyas ne talagpanubad.” Ne imbasa ni Sapan ka baseen diye te tangkaan te Hari.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{19}Te narineg ni Hari Husiyas ka nasulat te Balaud, imbindas din ka insaluub din.
\verseNumber{20}Ne imbanasalan te Hari si Hilkiyas, si Ahikam ne anak ni Sapan, si Abdun ne anak ni Mikayas, si Sapan ne sikritari, wey si Asayas ne suluhuanen din te migkahi,
\verseNumber{21}“Hipanew kew wey panginginse kew te Magbebaye para keddi wey te nenasame ne keet-etawan te Israil wey Huda meyitenged te me lalag ne nasulat te baseen ne nakita niyu. Nabelu-belu ka Magbebaye kanta su ware tumana te me kaap-apuan ta ka me lalag din; ware dan himuwa ka langun ne nasulat te seini ne baseen.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{22}Purisu miggendiye si Hilkiyas wey ka me duma rin te ki Hulda, ka malitan ne prupita ne mig-ugpe diye te igkarangeb ne distritu te Hirusalim. Si Hulda asawa ni Salum ne anak ni Tukhat ne anak ni Hasra. Si Salum ka talagbantey dengan te me manggad diye te timplu wey ke me manggad naa te Hari. Ne ingguhuran dan e si Hulda te tuyu dan.
\verseNumber{23-24}Ne ingkahiyan sikandan ni Hulda, “Guhuri niyu ka etew ne migpeendini kaniyu te seini ka ingkahi te Magbebaye, ka Manama te Israil, ‘Egdereetan ku ka seini ne inged wey ka nangugpe kayi. Igpaneem-neem ku kandan ka langun ne dilus ne nasulat diye te baseen ne imbasa diye te tangkaan te Hari te Huda.
\verseNumber{25}Su in-engkeran e ma nikandan wey migpanubad e sikandan diye te me diyus-diyus. Nalangetan a tenged te immangimu ran. Purisu igpaneem-neem ku te seini ne inged ka langet ku ne mangune-kune wey ware egpakabalabag keddi.’
\verseNumber{26}Piru pangguhuri niyu ka Hari te Huda ne migpeendini kaniyu eyew te pegpanginginse te Magbebaye te seini ka inlalag te Magbebaye, ka Manama te Israil meyitenged te me lalag ne narineg din:
\verseNumber{27}‘Puun su nekegsendit ke ma wey migpariralem ka te pegkeetew nu kayi te tangkaan ku te pegkarineg nu te pegbebantak ku te seini ne inged wey te nangugpe kayi, wey inggisi nu ka insaluub nu tenged te pegkalaggew nu, wey migsinehew ka kayi te tangkaan ku, egpamminehen ku ka peg-ampu nu.
\verseNumber{28}Purisu, taheed te neuyag ke pad, kene ku igpeyinguma ka mareet ne ingkahi ku meyitenged te seini ne inged; kene nu egkakita ka karereetan ne igpeuyan ku te seini ne inged, wey egpatey ka ne malinawen duma te me kaap-apuan nu.’ ” Ne ingguhuran dan e ka Hari te tabak ni Hulda.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{29}Ne impeumew ni Hari Husiyas ka langun ne igbuyag te Huda wey te Hirusalim.
\verseNumber{30}Ne miggendiye sikandan te timplu te Magbebaye duma te langun ne keet-etawan te Huda wey te Hirusalim, mabantug ma wey se lerew lagkes ka me talagpanubad wey ka me Libita. Ne diye te timplu, imbasa ni Husiyas diye te tangkaan dan ka langun ne nasulat te baseen te kasabutan te Manama ne nakita diye te timplu te Magbebaye.
\verseNumber{31}Ne migsasindeg si Hari Husiyas diye te sasindehanan te Hari, wey migpahunlibet sikandin ne egtumanen din te intiru ne pusung din wey gimukud din ka me suhu te Magbebaye, me tulumanen, wey me balaud din ne nasulat diye te baseen.
\verseNumber{32}Impepahunlibet din degma ka keet-etawan te Hirusalim wey te Binhamin ne egtumanen dan ka kasabutan te Manama. Purisu, intuman dan ka kasabutan te Manama, ka Manama te me kaap-apuan dan.
\verseNumber{33}Ne impaawe ni Husiyas ka langun ne mallindit ne me diyus-diyus te intiru ne Israil, wey impepamakey ka me etew te Magbebaye ne Manama ran. Ne taman te katammanan te umul rin, in-ikul te keet-etawan ka Magbebaye, ka Manama te me kaap-apuan dan.

\BibleSectionHeading{Ka pegsahakeen te Peglihad te Panalihan}
\BibleSectionCrossReference{(2 Hari 23:21-23)}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{35}Ne migpasahakeen si Husiyas te Peglihad te Panalihan para te Magbebaye ne Manama diye te Hirusalim. Ne ka me nati te karniru ne para te sahakeen, inggilang dan e te igkasapulu wey hep‑at (14) ne aldew te an-anayan ne bulan.
\verseNumber{2}Ne imbehayan ni Husiyas ka me talagpanubad te eggimuwen dan wey imbagget din sikandan te pegpamakey ran diye te timplu te Magbebaye.
\verseNumber{3}Ne ka me Libita ne me talagpanulu te Israil ne inlein din eyew egpamakey te Magbebaye, ingkahiyan din, “Itahu niyud ka matulus ne Tahuanan te Kasabutan diye te timplu ne impasasindeg ni Hari Sulumun ne anak ni Dabid. Kenad keilangan ne egtitiangen niyu pad seini. Ne pamakaya niyu ka Magbebaye wey bulihi niyu ka keet-etawan din ne me matig-Israil.
\verseNumber{4}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{35:4: }2Kru 8:14.}Himuwa niyu ka me himu niyu diye te timplu sumale te me pangulu te kabuhalan niyu. Ikula niyu ke nekey ka nasulat ne me suhu ni Dabid ne Hari te Israil wey te anak din ne si Sulumun.
\verseNumber{5}Sasindeg kew diye te timplu sumale te me pangulu te kabuhalan niyu, wey bulihi niyu ka me pamilya ne insalig kaniyu ne egpanubad.
\verseNumber{6}Gilanga niyu ka nati te karniru ne para te Sahakeen te Peglihad te Panalihan wey linisi niyu ka pegkeetew niyu, wey pangandam kew te pegbulig te duma niyu ne me matig-Israil sumale te insuhu te Magbebaye kaniyu pinaahi ki Muwisis.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{7}Ne migbehey si Husiyas te me ayam din ne tatelu ne pulu ne libu (30,000) ne me karniru wey kambing, wey tatelu ne libu (3,000) ne me baka eyew igpepanubad te me etew te Sahakeen te Peglihad te Panalihan.
\verseNumber{8}Ne migbehey degma ka me upisyal rin diye te me etew, diye te me talagpanubad, wey diye te me Libita. Ne migbehey degma ka immamiyalan te timplu ne si Hilkiyas, si Sakariyas, wey si Hihil diye te duma ran ne me talagpanubad, te daruwa ne libu wey hen‑em ne gatus (2,600) ne me karniru wey me kambing, wey tatelu ne gatus (300) ne me baka eyew igmanubad para te sahakeen.
\verseNumber{9}Ne ka me pangulu te me Libita ne si Kunaniyas, wey ka me suled din ne si Simayas, si Natanil, si Hasabiya, si Hiil, wey si Husabad, migbehey degma diye te duma ran ne me Libita te lalimma ne libu (5,000) ne me karniru wey me kambing, wey lalimma ne gatus (500) ne me baka eyew igmanubad para te sahakeen.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{10}Ne naandam e ka langun wey diyad e degma te timplu ka me talagpanubad wey me Libita, diye te egpasasindehan kandan sumale te suhu te Hari.
\verseNumber{11}Ne inggilang e te me Libita ka immanubad ne me karniru wey ka me kambing. Ne ka langesa te immanggilang, imbehey ran diye te me talagpanubad. Ne insawig te me talagpanubad diye te altar ka langesa taheed ne migluluwit pad ka me Libita te me ayam.
\verseNumber{12}Ne in-atul ran ibehey diye te tagse me pangulu te kabuhalan te me etew ka igmanubad ne egtutungen eyew igpanubad diye te Magbebaye, sumale te nasulat te libru ni Muwisis. Seeye ded degma ka inggimu ran te me baka.
\verseNumber{13}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{35:13: }Iks 12:8-9.}Ne intuug dan ka me ayam ne para te sahakeen sumale te nasulat te suhu, wey ingge-ge dan ka matulus ne igpanubad diye te me kuren, wey diye te kale. In-atul ran seeye ipamehey diye te me etew.
\verseNumber{14}Nataman, in-andam e te me Libita ka pegkeen dan wey ka para te me talagpanubad, tenged su ka me talagpanubad ne kabuhalan ni Aarun narusileman ma ne migmanubad te egtutungen wey te me tabe te ayam.
\verseNumber{15}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{35:15: }1Kru 25:1.}Ne ka me talagparahing te instrumintu ne me kabuhalan ni Asap diyad e te egpasasindehan kandan diye te timplu, sumale te me balaud ne imbehey kandan ni Dabid, ni Asap, ni Himan, wey ni Hidutun ne prupita te Hari. Warad mig-awe ka me talagbantey te gumawan te timplu su in-andaman man e sikandan te egkakeen te me karumaan dan ne me Libita.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{16}Purisu, neimpusan te seeye ne aldew ka pegsahakeen te Peglihad te Panalihan wey ka pegpanubad te egtutungen diye te altar te Magbebaye sumale te suhu ni Hari Husiyas.
\verseNumber{17}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{35:17: }Iks 12:1-20.}Ne miggale-gale ka me matig-Israil ne migtambung te Sahakeen te Peglihad te Panalihan wey te Sahakeen te Paan ne Ware Patulin te pitu ne aldew.
\verseNumber{18}Puun te timpu ni prupita Samwil ware de due iling dutu ne Sahakeen te Peglihad te Panalihan. Ware de due sabeka ne Hari te Israil ne nekeyimu te inggimu ni Hari Husiyas wey te me talagpanubad, te me Libita, te langun ne nangugpe te Hirusalim, wey te keet-etawan te Huda wey te Israil.
\verseNumber{19}Piru neyimu seeye se Sahakeen te Peglihad te Panalihan te igkasapulu wey walu (18) ne leg‑un te peghari ni Husiyas.

\BibleSectionHeading{Ka katamanan ne peghari ni Husiyas}
\BibleSectionCrossReference{(2 Hari 23:28-30)}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{20}Te neimpusan e ni Husiyas te egbalew-balew ka timplu, inlusuran e ni Niku ne Hari te Ihiptu ka Karkimis ne diye te Weyig ne Iyupratis. Ne miggendiye si Hari Husiyas duma te me sundalu rin eyew te pegpakiggira ki Niku.
\verseNumber{21}Piru migsuhu si Niku te suluhuanen diye ki Husiyas ne migkahi, “Kene ka ambag-ambag pakig-ehet keddi Hari te Huda. Kene ne sikeykew ka kuntere ku, ke kene ka nasud ne migpakig-ehet keddi. Egparagdahawen a te Manama te egpakiggira. Migduma sikandin keddi, purisu kene niyu sikandin supaka su kema ke eggimatayan kew nikandin.”
\verseNumber{22}Piru ware miglibed si Husiyas wey nasi migsaluub te lein ne kumbale eyew ware egpekeila kandin. Ware sikandin migpammineg te lalag te Manama ne impalalag ki Niku su nasi miggendiye sikandin te napu te Migidu eyew egpakiggira.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{23}Ne napane si Hari Husiyas wey migkahi sikandin te me suluhuanen din, “Ipariyu a nikaniyu su dakel ka pali ku.”
\verseNumber{24}Purisu, impepamaneug dan sikandin diye te karwahi rin wey impeuntud te sabeka ne karwahi wey in-uyan diye te Hirusalim. Ne migpatey sikandin diye wey insabal diye te sulung ne insbalan ded te me kaap-apuan din. Miglungku ka langun ne keet-etawan te Huda wey te Hirusalim te pegpatey rin.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{25}Ne migsulat si prupita Hirimiyas te ulahingen te peglungku para ki Husiyas, wey eg-ulahingen pad seini te langun ne mangngulahing ne lukes wey malitan taman kuntee te pegsuman-suman kandin. Ka seeye ne ulahingen te peglungku, neyimu e ne tulumanen te Israil wey nasulat diye te Baseen te Peglungku.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{26}Ka duma pad ne me guhuren meyitenged te peghari ni Husiyas wey ka pegkamatinumanen din te peggimu te langun ne nasulat te Balaud te Magbebaye,
\verseNumber{27}puun te an-anayan taman te katamanan, nasulat diye te \BibleCharacterStyleBK{Baseen te me Hari te Israil wey te Huda}.

\BibleSectionHeading{Ka peghari ni Huwakas te Huda}
\BibleSectionCrossReference{(2 Hari 23:30-35)}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{36}Ne si Huwakas e ne anak ni Husiyas ka in-alam te me etew ne igsubal kandin isip Hari diye te Hirusalim.
\verseNumber{2}Daruwa ne pulu wey tatelu (23) ka idad din te neyimu sikandin ne Hari, wey mighari sikandin diye te Hirusalim te tatelu re ne bulan.
\verseNumber{3}Ne impaawe sikandin te trunu rin ni Niku ne Hari te Ihiptu wey immultaan ka me matig-Huda te tatelu ne libu wey hep‑at ne gatus (3,400) ne kilu ne pelata wey tatelu ne pulu wey hep‑at (34) ne kilu ne bulawan.
\verseNumber{4}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{36:4: }Hir 22:11-12.}Ne in-uyan ni Niku si Huwakas diye te Ihiptu. Ne si Iliyakim e ne suled ni Huwakas ka impahari din diye te Huda wey te Hirusalim. Ne ka ngaran ni Ilyakim inliwanan ni Niku te Huwakim.

\BibleSectionHeading{Ka peghari ni Huwakim te Huda}
\BibleSectionCrossReference{(2 Hari 23:36–24:7)}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{5}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{36:5: }Hir 22:18-19; 26:1-6; 35:1-19.}Daruwa ne pulu wey lalimma (25) ka idad ni Huwakim te neyimu sikandin ne Hari, wey mighari sikandin diye te Hirusalim te sapulu wey sabeka (11) ne leg‑un. Mareet ka hinimuwan din diye te tangkaan te Magbebaye ne Manama rin.
\verseNumber{6}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{36:6: }Hir 25:1-38; 36:1-32; 45:1-5; Dan 1:1-2.}Nataman, inlusuran sikandin ni Nibukadnisar ne Hari te Babilunya, wey imbaku sikandin te keddina. Ne in-uyan e sikandin diye te Babilunya.
\verseNumber{7}In-uyan degma ni Nibukadnisar diye te Babilunya ka duma ne me kasangkapan te timplu te Magbebaye wey intahu diye te palasyu rin.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}Ka duma pad ne guhuren te peghari ni Huwakim wey ka mallindit ne immangimu rin, nasulat diye te Sulatanan te me Guhuren te me Hari te Israil wey te Huda. Ne si Huwakin e ne anak din ka migsubal kandin mighari.

\BibleSectionHeading{Ka peghari ni Huwakin te Huda}
\BibleSectionCrossReference{(2 Hari 24:8-17)}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{9}Sapulu wey walu (18) ka idad ni Huwakin te neyimu sikandin ne Hari, wey mighari sikandin diye te Hirusalim te tatelu re ne bulan wey sapulu (10) ne aldew. Mareet ka hinimuwan din diye te tangkaan te Magbebaye.
\verseNumber{10}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{36:10: a }Hir 22:24-30; 24:1-10; 29:1-2; Isi 17:12; \BibleCrossReferenceAnchor{b }Hir 37:1; Isi 17:13.}Te an-anayan ne bulan te seeye ne leg‑un, impaangey ni Nibukadnisar sikandin wey impeendiye te Babilunya lagkes ka mahal ne me kasangkapan te timplu te Magbebaye. Ne ka suled din ne si Sidikiyas, iyan e impahari ni Nibukadnisar te Huda wey te Hirusalim.

\BibleSectionHeading{Ka peghari ni Sidikiyas te Huda}
\BibleSectionCrossReference{(2 Hari 24:18-20; Hir. 52:1-3a)}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{11}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{36:11: }Hir 27:1-22; 28:1-17.}Daruwa ne pulu wey sabeka (21) ka idad ni Sidikiyas te neyimu sikandin ne Hari, wey mighari sikandin diye te Hirusalim te sapulu wey sabeka (11) ne leg‑un.
\verseNumber{12}Ne mareet ka hinimuwan din diye te tangkaan te Magbebaye ne Manama rin. Ware sikandin migpariralem ki prupita Hirimiyas ne miglalag te lalag te Manama.
\verseNumber{13}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{36:13: }Isi 17:15.}Migribildi man‑e sikandin ki Hari Nibukadnisar minsan ke migpahunlibet sikandin te ngaran te Manama ne egmatinumanen ki Nibukadnisar. Makehal ka ulu ni Sidikiya wey ware iya sikandin miglibed te Magbebaye, ka Manama te Israil.
\verseNumber{14}Ne suble e degma ne mareet ka langun ne pangulu te me talagpanubad wey ka keet-etawan te Huda. Mig-ikul sikandan te mallindit ne hinimuwan te lein ne me nasud wey inlinditan dan ka timplu ne immatulus te Magbebaye diye te Hirusalim.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{15}Layun egpaney-paney kandan ka Magbebaye, ka Manama te me kaap-apuan dan pinaahi te me insuhu din ne egpahuhuren din su egkeyid‑u ma sikandin kandan wey te timplu rin.
\verseNumber{16}Piru inlelemetan dan de iya ka immanuhu ne egpahuhuren te Manama, ware dan linglingaa ka me lalag din, wey inderali-dian dan de ka me prupita rin. Purisu nalangetan kandan ka Magbebaye wey ware nakapegnel te langet din.
\verseNumber{17}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{36:17: }Hir 21:1-10; 34:1-5.}Purisu impalusuran te Magbebaye sikandan te me matig-Babilunya. Impeyimatayan din e te ware pegkeyid‑u ka me kanakan diye te timplu lagkes ka me mengebay ne ware pad neyilabeti, wey ka me buyag-buyag e minsan seeye se me buyag e amana. Imbehey sikandan langun te Manama ki Nibukadnisar.
\verseNumber{18}Ne ka langun ne kasangkapan te timplu te Manama, dakel ma wey se deisek, ka me karatuan te timplu, ka karatuan te Hari wey ka karatuan te me upisyal rin, impanguyan langun ni Nibukadnisar diye te Babilunya.
\verseNumber{19}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{36:19: }1Har 9:8.}Ne insilaban dan ka timplu te Manama wey impandereetan dan ka matikang wey makepal ne alad ne batu te Hirusalim. Impanilaban dan degma ka intiru ne palasyu wey impandereetan dan ka mahal ne me kasangkapan diye.
\verseNumber{20}Ne naddakep ni Hari Nibukadnisar ka langun ne ware migpatey wey nanguyan din e diye te Babilunya, wey inggimu rin sikandan ne me uripen din wey te me kabuhalan din taman te natalu e te migharian te Pirsya ka Babilunya.
\verseNumber{21}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{36:21: }Hir 25:11; 29:10.}Purisu, natuman ka lalag te Magbebaye pinaahi ki prupita Hirimiyas ne egkeyimu ne ware eetawen te Huda wey egkeengkeran seini te pitu (70) ne pulu ne leg‑un.

\BibleSectionHeading{Ka pegpeuli ni Sirus te me matig-Huda}
\BibleSectionCrossReference{(Isra 1:1-4)}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{22}Ne te an-anayan ne leg‑un te peghari ni Sirus te Pirsya, intuman te Magbebaye ka lalag din pinaahi ki Hirimiyas. Impuwasan te Magbebaye ka suman-suman ni Sirus eyew egpakasulat te sabeka ne pegpataha te intiru ne migharian din.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{23}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{36:23: }Isa 44:28.}Seini ka insulat ni Hari Sirus te Pirsya: “Ka Magbebaye ne iyan ka Manama ne diye te langit, ka migbehey keddi te langun ne migharian kayi te kalibutan. In-alam a nikandin ne egbalew-balew egpasasindeg te timplu para kandin diye te Hirusalim ne sakup te Huda. Sikaniyu se langun ne keet-etawan te Manama, egkaayun e ne egpakalibed diye te tane niyu. Ne egdumaan kew te Magbebaye ne Manama.”
\BibleBookEnd

\BibleBook{Isra}

\BibleTitlePage
\BibleTitleTwo{Ka baseen ni}
\BibleMainTitle{Isra}

\BibleIntroSectionHeading{Igpewun‑a}

\BibleIntro
\BibleParagraphStyleIP
\BibleCharacterStyleBK{Ka baseen ni Isra}, hendue te sumpul red te \BibleCharacterStyleBK{Me baseen te Krunikas}. Nahuhud kayi ka meyitenged te peg-uli te duma ne me Hudiyu ne naddakep diye te Babilunya, wey ka pegpalibed te keugpe wey pegsimba diye te Hirusalim. Nabaad seini te tatelu: 1.) Ka pegpeuli ni Siru ne Hari te Pirsya te seeye se hun‑a ne punduk te me Hudiyu ne naddakep ne diyad te Babilunya. 2.) Ka pegbalew-balew pegpasasindeg te timplu wey ka peghalad kayi, wey ka pegpalibed te pegsimba te Manama diye te Hirusalim. 3.) Ka peg-uli diye te Hirusalim te seeye se lein e man‑e ne punduk te me Hudiyu ne impanguluwan ni Isra, ka sabeka ne mangngateu te Balaud te Manama. Nakabulig sikandin te me Israilita te pegpalibed te me tuluuwen wey nabatasan dan, eyew kene dan egkeengkeran ka pegsimba te malehet ne Manama.
\BibleParagraphStyleIOT
Ka nenasulat te seini ne baseen
\BibleParagraphStyleIO
Ka hun‑a ne punduk te me Hudiyu ne nekeuli puun te pegkarakep \BibleCharacterStyleIOR{1:1–2:70}
\BibleParagraphStyleIO
Ka pegbalew-balew pegpasasindeg te timplu wey ka peghalad kayi \BibleCharacterStyleIOR{3:1–6:22}
\BibleParagraphStyleIO
Ka peg-uli ni Isra wey te duma ne naddakep \BibleCharacterStyleIOR{7:1–10:44}

\BibleText

\BibleSectionHeading{Ka pegpeuli ni Hari Siru te me Hudiyu}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{1}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{1:1: }Hir 25:11; 29:10.}Te an-anayan ne leg‑un te peghari ni Siru te Pirsya, impuwasan ka suman-suman din te Magbebaye ne Manama eyew egpakasulat te sabeka ne pegpataha te intiru ne migharian din. Neyitabu seini eyew egkatuman ka lalag te Magbebaye ne Manama pinaahi ki prupita Hirimiyas.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{2}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{1:2: }Isa 44:28.}Seini ka insulat ni Siru ne Hari te Pirsya: “Ka Magbebaye ne Manama ne iyan ka Manama ne diye te langit, ka migbehey keddi te langun ne migharian kayi te kalibutan. In-alam a nikandin te pegbalew-balew pegpasasindeg te timplu para kandin diye te Hirusalim, ne sakup te Huda.
\verseNumber{3}Sikaniyu se langun ne keet-etawan din, egkaayun e ne eg-uli diye te Hirusalim. Balbalawi niyu te pegpasasindeg ka timplu te Magbebaye ne Manama, ka Manama te Israil ne insimba diye te Hirusalim. Egdumaan kew perem langun te Manama niyu.
\verseNumber{4}Ka minsan hentew te keet-etawan din ne naddakep dengan ne egkeilangan te bulig eyew egpekeuli, keilangan ne ka me sumbaley rin, egbehey kandin te pelata, bulawan, me kasangkapan, me ayam, wey egbehey pad man‑e sikandan te duma ne me dasag para te timplu te Manama diye te Hirusalim.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{5}Ne ka me pangulu te me pamilya\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{1:5 }Te Hibruwanen: ka lalag ne “me ulu te me amey” iyan igpasabut ka “pangulu te me kabuhalan.”} ne me kabuhalan ni Huda wey ni Binhamin duma te me talagpanubad wey te me Libita, lagkes seeye se langun ne impuwasan te Manama ka me suman-suman, migpangandam e ne eggendiye te Hirusalim eyew te pegbalew-balew pegpasasindeg te timplu te Magbebaye ne Manama.
\verseNumber{6}Ne imbehayan sikandan te me sumbaley ran te me kasangkapan ne pelata, bulawan, me kasangkapan ne keilanganen, me ayam, me mahal ne kasangkapan, wey duma pad ne dasag para te timplu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{7}Impeuli degma ni Hari Siru ka me kasangkapan te timplu te Magbebaye ne Manama ne diye te Hirusalim ne in-uyan ni Hari Nibukadnisar ne intahu din diye te timplu te me diyus-diyus din.
\verseNumber{8}Ne impabehey e seini ni Siru ne Hari te Pirsya diye ki Mitridatis ne talaggen-gen te seleppi. Ne inseel rin e seini wey imbehey rin e ki Sisbasar ne gubirnadur te Huda.
\verseNumber{9}Ne seini ka kasuluhan te me kasangkapan: tatelu ne pulu (30) ne bulawan ne pelenggana, sabeka ne libu (1,000) ne pelata ne pelenggana, daruwa ne pulu wey siyam (29) ne kasangkapan ne pelata,
\verseNumber{10}tatelu ne pulu (30) ne bulawan ne yahung, 410 ne pelata ne yahung, wey sabeka ne libu (1,000) te duma pad ne me kasangkapan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{11}Migginguma te 5,400\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{1:11 }Ka kasuluhan te kasangkapan ne nasulat te birsikulu 9-10 ware de migginguma te 5,400, tenged te ware nakumplitu te egsulat ka me kasangkapan.} ka langun ne kasangkapan ne bulawan wey pelata. Impanguyan seini enni Sisbasar wey te duma te peg-uli dan diye te Hirusalim puun te pegdakep wey peg-uyan kandan diye te Babilunya.

\BibleSectionHeading{Ka listaan te naddakep ne nekeuli}
\BibleSectionCrossReference{(Nih. 7:4-73)}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{2}Seini ka listaan te keet-etawan te prubinsya te Huda ne nekeuli puun te pegkarakep. Impandakep dengan ni Hari Nibukadnisar ka me pamilya ran wey impanguyan diye te Babilunya. Ne kuntee nekeuli e ka tagse sabeka diye te Hirusalim wey te me lungsud dan ne sakup te Huda.
\verseNumber{2}Iyan dan pangulu ensi Sirubabil, si Hiswi, si Nihimiyas, si Sirayas, si Rilayas, si Murdikay, si Bilsan, si Mispar, si Bigbay, si Rihum wey si Baana.
\BibleParagraphStyleP
Seini ka kasuluhan te me lukes ne me Israilita ne nekeuli puun te pegkarakep:
\BibleParagraphStyleLI
\verseNumber{3-20}2,172 ka me kabuhalan ni Parus;
\BibleParagraphStyleLI
372 ka me kabuhalan ni Sipatiyas;
\BibleParagraphStyleLI
775 ka me kabuhalan ni Ara;
\BibleParagraphStyleLI
2,812 ka me kabuhalan ni Pahatmuwab ne me kabuhalan ni Hiswa wey ni Huwab;
\BibleParagraphStyleLI
1,254 ka me kabuhalan ni Ilam;
\BibleParagraphStyleLI
945 ka me kabuhalan ni Satu;
\BibleParagraphStyleLI
760 ka me kabuhalan ni Sakay;
\BibleParagraphStyleLI
642 ka me kabuhalan ni Bani;
\BibleParagraphStyleLI
623 ka me kabuhalan ni Bibay;
\BibleParagraphStyleLI
1,222 ka me kabuhalan ni Asgad;
\BibleParagraphStyleLI
666 ka me kabuhalan ni Adunikam;
\BibleParagraphStyleLI
2,056 ka me kabuhalan ni Bigbay;
\BibleParagraphStyleLI
454 ka me kabuhalan ni Adin;
\BibleParagraphStyleLI
siyam ne pulu wey walu (98) ka me kabuhalan ni Atir (ne ingngaranan degma ki Hisikiyas);
\BibleParagraphStyleLI
323 ka me kabuhalan ni Bisay;
\BibleParagraphStyleLI
112 ka me kabuhalan ni Hura;
\BibleParagraphStyleLI
223 ka me kabuhalan ni Hasum;
\BibleParagraphStyleLI
wey 95 ka me kabuhalan ni Gibar.
\BibleParagraphStyleM
\verseNumber{21-35}Seini ka kasuluhan te me etew ne diye nangugpe se kaap-apuan dan te seini ne me lungsud:
\BibleParagraphStyleLI
123 te Bitlihim;
\BibleParagraphStyleLI
lalimma ne pulu wey hen‑em (56) te Nitupa;
\BibleParagraphStyleLI
128 te Anatut;
\BibleParagraphStyleLI
hep‑at ne pulu wey daruwa (42) te Asmabit;
\BibleParagraphStyleLI
743 te Kiryat-Hiyarim, Sipira, wey Biirut;
\BibleParagraphStyleLI
621 te Rama wey Giba;
\BibleParagraphStyleLI
122 te Mikmas;
\BibleParagraphStyleLI
223 te Bitil wey Ay;
\BibleParagraphStyleLI
lalimma ne pulu wey daruwa (52) te Nibu;
\BibleParagraphStyleLI
156 te Magbis;
\BibleParagraphStyleLI
1,254 te sabeka ne Ilam;
\BibleParagraphStyleLI
320 te Harim;
\BibleParagraphStyleLI
725 te Lud, Hadid, wey Unu;
\BibleParagraphStyleLI
345 te Hiriku;
\BibleParagraphStyleLI
wey 3,630 te Sinaa.
\BibleParagraphStyleM
\verseNumber{36-39}Seini ka me kabuhalan te me talagpanubad ne nekeuli puun te pegkarakep:
\BibleParagraphStyleLI
973 ka me kabuhalan ni Hidayas, ne me kabuhalan ni Hiswi;
\BibleParagraphStyleLI
1,052 ka me kabuhalan ni Imir;
\BibleParagraphStyleLI
1,247 ka me kabuhalan ni Pasur;
\BibleParagraphStyleLI
wey 1,017 ka me kabuhalan ni Harim.
\BibleParagraphStyleM
\verseNumber{40-42}Seini ka me kabuhalan te me Libita ne nekeuli puun te pegkarakep:
\BibleParagraphStyleLI
pitu ne pulu wey hep‑at (74) ka me kabuhalan ni Hiswi wey ni Kadmiil, ne me kabuhalan ni Hudabiyas;
\BibleParagraphStyleLI
128 ka me mangngulahing ne me kabuhalan ni Asap;
\BibleParagraphStyleLI
139 ka me talagtameng te gumawan te timplu, ne me kabuhalan enni Salum, ni Atir, ni Talmun, ni Akub, ni Hatita, wey ni Subay.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{43-54}Seini ka listaan te me kabuhalan te me suluhuanen diye te timplu ne nekeuli puun te pegkarakep:
\BibleParagraphStyleLI
me kabuhalan enni Siha, ni Hasupa, wey ni Tabaut;
\BibleParagraphStyleLI
me kabuhalan enni Kirus, ni Siyaha, wey ni Padun;
\BibleParagraphStyleLI
me kabuhalan enni Libana, ni Hagaba, wey ni Akub;
\BibleParagraphStyleLI
me kabuhalan enni Hagab, ni Samlay, wey ni Hanan;
\BibleParagraphStyleLI
me kabuhalan enni Gidil, ni Gahar, wey ni Riyahas;
\BibleParagraphStyleLI
me kabuhalan enni Risin, ni Nikuda, wey ni Gasam;
\BibleParagraphStyleLI
me kabuhalan enni Usa, ni Pasiya, wey ni Bisay;
\BibleParagraphStyleLI
me kabuhalan enni Asna, ni Miyunim, wey ni Nipisim;
\BibleParagraphStyleLI
me kabuhalan enni Bakbuk, ni Hakupa, wey ni Harhur;
\BibleParagraphStyleLI
me kabuhalan enni Baslut, ni Mihida, wey ni Harsa;
\BibleParagraphStyleLI
me kabuhalan enni Barkus, ni Sisira, wey ni Tima;
\BibleParagraphStyleLI
me kabuhalan enni Nisiya, wey ni Hatipa.
\BibleParagraphStyleM
\verseNumber{55-57}Seini ka me kabuhalan te me suluhuanen ni Hari Sulumun ne nekeuli puun te pegkarakep:
\BibleParagraphStyleLI
me kabuhalan ni Sutay, ni Hasupirit, wey ni Piruda;
\BibleParagraphStyleLI
me kabuhalan ni Haala, ni Darkun, wey ni Gidil;
\BibleParagraphStyleLI
me kabuhalan ni Sipatiyas, ni Hatiil, ni Pukirit-Hasibaim, wey ni Ami.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{58}Migginguma te 392 ka langun ne me suluhuanen diye te timplu wey ka me kabuhalan te me suluhuanen ni Hari Sulumun.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{59-60}Ne due 652 ne kabuhalan enni Dilyas, ni Tubiyas, wey ni Nikuda ne nekeuli puun te me lungsud te Tilmila, te Til-Harsa, te Kirub, te Adan, wey te Imir. Piru kene sikandan egpakapamalehet ke me Israilita naan iya sikandan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{61}Due degma me talagpanubad ne me kabuhalan ni Habayas, ni Hakus, wey ni Barsilay ne kene egkapamalehetan ne me kabuhalan sikandan te Israil. Seini se egngaranan ki Barsilay nakaasawa te anak ni Barsilay ne matig-Gilyad, wey puun dutu, iyan din e ngaran ka ngaran te anuhang din.
\verseNumber{62}Ne impamitew ran ka me ngaran dan diye te listaan te me kaap-apuan dan, piru ware dan seini nakita, sikan naa ka ware sikandan dawata ne talagpanubad wey in-isip sikandan ne mallindit.
\verseNumber{63}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{2:63: }Num 27:21.}Ingkahiyan sikandan te gubirnadur te Huda ne kene egkaayun ne egkeen te egkakeen ne inhalad diye te Manama taman te duen e talagpanubad ne egpekeinse te Magbebaye ne Manama pinaahi te Urim wey te Tumim\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{2:63 }Ka Urim wey Tumim iyan ka me kasangkapan ne eggamiten te talagpanubad te pegnengneng te igkeupii te Manama, piru warad nataheyi ke egmenuwen seeye te eggamit.} ke me talagpanubad naa iya sikandan.
\BibleParagraphStyleLI
\verseNumber{64-67}Ne ka kasuluhan te me etew ne nekeuli puun te pegkarakep 42,360,
\BibleParagraphStyleLI
ne ware pad nakalagkes te pegseel ka 7,337 ne suluhuanen ne me lukes wey me malitan
\BibleParagraphStyleLI
ka daruwa ne gatus (200) ne mangngulahing ne me lukes wey me malitan
\BibleParagraphStyleLI
ka 736 ne me kudde
\BibleParagraphStyleLI
ka 245 ne me mula\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{2:66 }Sabeka seini ne ayam ne anak te lukes ne asnu wey beyan ne kudde.}
\BibleParagraphStyleLI
ka 435 ne me kamil
\BibleParagraphStyleLI
wey ka 6,720 ne me asnu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{68}Te pegginguma ran diye te timplu te Magbebaye ne Manama ne diye te Hirusalim, due duma te me pangulu te me pamilya ne migdasag para eggamiten te pegbalew-balew pegpasasindeg kayi diye te tapey ne nasasindehan.
\verseNumber{69}Ne migbehey ka me pangulu sumale te egkeyimu ran para te sika ne himu. Ne nakalimud sikandan te lalimma ne gatus (500) ne kilu ne bulawan, daruwa ne libu wey walu ne gatus (2,800) ne kilu ne pelata, wey sabeka ne gatus (100) ne mallayat ne kumbale ne para te me talagpanubad.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{70}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{2:70: }1Kru 9:2; Nih 11:3.}Ne ka me talagpanubad, me Libita, me mangngulahing, me talagtameng te gumawan te timplu, me suluhuanen te timplu, wey ka duma ne me etew, diye nangugpe te me inged ne marani te Hirusalim. Ne ka duma ne me Israilita nanlibed e diye te me inged ne nangugpaan te me kaap-apuan dan.

\BibleSectionHeading{Ka peggimu te iyam ne altar}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{3}Te igkapitu e ne bulan,\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{3:1 }Neyitabu seini te tatelu e ne bulan ka miglihad te peg-uli dan puun te Babilunya.} te nenekeugpe e ka me Israilita diye te me lungsud dan, miglibulung sikandan diye te Hirusalim.
\verseNumber{2}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{3:2: }Iks 27:1.}Ne si Hiswi ne anak ni Husadak wey ka me duma rin ne me talagpanubad, wey si Sirubabil ne anak ni Salatiil, wey ka me karumaan din, migbunsud e ka egbalew-balew te altar te Manama te Israil eyew egtutungan te igmanubad dan sumale te nasulat te Balaud ni Muwisis ne suluhuanen te Manama.
\verseNumber{3}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{3:3: }Num 28:1-8.}Ne impasasindeg dan ka altar diye te natahuan dengan kayi minsan nenaaldek sikandan te mahinged diye. Ne migtutung e sikandan te igmanubad diye te Magbebaye ne Manama tagse maselem wey te marusilem.\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{3:3 }Te Hibruwanen: “marusilem ne pegpanubad” piru egkeyitabu seini te me alas tris peendiye te alas singku te maapun.}
\verseNumber{4}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{3:4: }Num 29:12-38.}Ne intuman dan ka Sahakeen diye te me Leeb sumale ke nekey ka nasulat, wey migtutung sikandan te igmanubad sumale te ingkeilangan ne igpanubad te tagse aldew te seini ne Sahakeen.
\verseNumber{5}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{3:5: }Num 28:11–29:39.}Pegkeimpus dutu, impabulus dan ka pegtutung te igmanubad te tagse maselem wey marusilem, wey ka peghalad te timpu te Iyam ne Bulan,\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{3:5 }Te pegbunsud te iyam ne bulan, egtutung te igmanubad ka me Israilita eyew egpasalamat te Magbebaye ne Manama.} wey ka langun ne sahakeen ne suhu te Magbebaye ne Manama. Ne migbehey degma ka me etew te me dasag ne igpanubad diye te Magbebaye ne Manama.
\verseNumber{6}Te an-anayan ne aldew te igkapitu ne bulan, migbunsud e sikandan ka migmanubad diye te Magbebaye ne Manama minsan ware pad nabunsuri ka pabunsuran te timplu te Magbebaye ne Manama.

\BibleSectionHeading{Ka pegbalew-balew te timplu}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{7}Sikan naa, imbayaran dan te pelata ne seleppi ka me talagperi te batu wey ka me talagbebaley. Imbehayan dan degma ka me matig-Sidun wey ka me matig-Tiru te egkakeen, egkeinum, wey te mentika, eyew eg-uyan sikandan te kayu ne sidar ne egpuun te Libanun. Ne diye dan seeye ipabaye te dahat te Hupa sumale te pegtuhut ni Siru ne Hari te Pirsya.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}Migbunsud sikandan te pegbalew-balew pegpasasindeg te timplu te igkarangeb ne bulan te igkarangeb ne leg‑un te pegginguma ran diye te Hirusalim. Ne migbulig si Sirubabil ne anak ni Salatiil wey si Hiswi ne anak ni Husadak, duma te langun ne duma ran ne me talagpanubad, me Libita, wey te langun ne nekeuli diye te Hirusalim puun te pegkarakep. Ne mig-alam sikandan te me Libita ne puun te daruwa ne pulu (20) se idad wey subla pad, eyew iyan egmandu te egtrabahu te timplu te Magbebaye ne Manama.
\verseNumber{9}Ne naalam ensi Hiswi duma te anak din ne me lukes wey te karumaan din, wey ensi Kadmiil duma te anak din ne me lukes, ne me kabuhalan langun ni Hudabiyas.\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{3:9 }Si Hudabiyas, egngaranan ded degma ki Huda.} Sikandan ka migmandu te egtrabahu te timplu te Manama, wey migbulig degma kandan ka me kabuhalan wey me karumaan ni Hinadad ne me Libita degma.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{10}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{3:10: }1Kru 25:1.}Te imbunsuran e te me talagbebaley ka pabunsuranan te timplu te Magbebaye ne Manama, migparani e ka me talagpanubad ne migsaluub te malayat ne me kumbale dan ne migpanguyan te me trumpita. Ne migparani degma ka me Libita ne kabuhalan ni Asap ne migpanguyan te putew ne basalan eyew te pegdeyrey te Magbebaye ne Manama, sumale te insuhu ni Dabid ne Hari te Israil dengan.
\verseNumber{11}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{3:11: }1Kru 16:34; 2Kru 5:13; 7:3; Sal 100:5; 106:1; 107:1; 118:1; 136:1; Hir 33:11.}Ne migpasubsubaley sikandan ka eg-ulahing te pegdeyrey wey pegpasalamat te Magbebaye ne Manama ne miggenendue,
\BibleParagraphStyleQ
“Meupiya ka Magbebaye ne Manama
\BibleParagraphStyleQQ
su ka geyinawa rin te Israil kene egkabalbalawan.”
\BibleParagraphStyleM
Ne migmanguleyi te meemen ka langun ne etew te pegdeyrey te Magbebaye ne Manama, tenged su nabunsuran e ka pabunsuranan te timplu te Magbebaye ne Manama.
\verseNumber{12}Piru masulug ka me buyag e ne talagpanubad, me Libita, wey me pangulu te me pamilya ne nakakita te an-anayan ne timplu. Migsinehew\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{3:12 }Migsinehew ka me buyag tenged su ka iyam ne timplu kenad ne iling karakel wey kateles te tapey ne timplu.} sikandan te meemen te pegkakita ran te nakatahu e ka pabunsuranan te iyam ne timplu, piru masulug degma ka migmanguleyi te pegkahale.
\verseNumber{13}Ne kenad egkeilaan ka laheng te pegkuleyi te kahale wey ka laheng te pegsinehew, tenged su amana ne mahulub ka me etew wey egkarineg ka me laheng dan diye te mariyu.

\BibleSectionHeading{Ka pegbalabag te pegbalew-balew te timplu}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{4}Nanengnengan te me kuntere te me kabuhalan ni Huda wey ni Binhamin ne seeye se nekeuli puun te pegkarakep, egbalew-balew e egpasasindeg te timplu te Magbebaye ne Manama, ka Manama te Israil.
\verseNumber{2}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{4:2: }2Har 17:24-41.}Purisu, nangendiye sikandan ki Sirubabil wey diye te me pangulu te me pamilya, wey migkahi, “Pabuliha key nikaniyu te pegbalew-balew pegpasasindeg te timplu su migpamakey key ma degma te Manama iling kaniyu wey mighalad key degma kandin puun pad te timpu ni Isarhadun ne Hari te Asirya ne iyan mig-uyan kanami kayi.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{3}Piru ingkahiyan sikandan enni Sirubabil, ni Hiswi, wey te duma ne pangulu te me pamilya te Israil, “Ware labet niyu te pegpasasindeg te timplu para te Manama ney. Sikanami re ka egbalew-balew egpasasindeg kayi para te Magbebaye ne Manama, ka Manama te Israil, sumale te insuhu kanami ni Siru ne Hari te Pirsya.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{4}Sikan naa ka impakannekalan te me mahinged te seeye ne inged ne egkaawaan te kabagget ka me matig-Huda, wey inninaaldek dan ka me matig-Huda eyew kene egpakapabulus ka egbalew-balew te timplu,
\verseNumber{5}wey migsuul sikandan te me talagtambag eyew te pegbalabag te planu ran. Inggimu ran seini te langun ne timpu ne si Siru pad ka Hari te Pirsya taman te iyan e Hari si Daryu.

\BibleSectionHeading{Ka pegbalabag te pegbalew-balew te Hirusalim}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{6}Peglihad te masulug ne me leg‑un, te pegbunsud te peghari ni Aswiru, migsusulat ka seeye ne me etew te pegbayung meyitenged te keet-etawan te Huda wey te Hirusalim.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{7}Ne minsan te si Artasirsis e ka Hari te Pirsya, migsusulat ded diye te kandin ensi Bislam, si Mitridatis, si Tabiil, wey ka me duma ran. Nasulat seini te Aramayik ne linalahan wey inluwas seini diye te Hari.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}Ne migsusulat degma meyitenged te Hirusalim si Rihum ne gubirnadur te Samarya, wey si sikritari Simsay te igpeendiye ki Hari Artasirsis:
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{9}“Ka seini ne sulat, egpuun ki gubirnadur Rihum, ki sikritari Simsay wey te me duma ran, me talewukum, te duma ne upisyal, wey te me matig-Irik, me matig-Babilunya, me matig-Susa ne diye te tane te Ilam,
\verseNumber{10}lagkes ka duma ne keet-etawan ne indeldel te mabantug wey talahuren ne si Asurbanipal, wey diye din e ipeugpe te me siyudad te Samarya, wey diye te duma ne me inged kayi te talipag te Weyig ne Iyupratis.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{11}Miggenendue ka sulat ne impeuyan dan: “Mahal ne Hari Artasirsis, egpangemusta key se me suluhuanen nu ne keet-etawan ne nangugpe kayi te prubinsya ne talipag te Weyig ne Iyupratis.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{12}“Mahal ne Hari, egkeupian key ne egkanengnengan nu ne ka me Hudiyu ne nekeuli kayi, diyad e te Hirusalim. Egbalbalawan dan e man‑e te egpasasindeg seini se masinupaken wey mareet ne siyudad. Mahaan dan e egkeimpusi ka peggimu te alad ne matikang wey makepal su neimpusan dan man e te eg-ayad-ayad ka pabunsuranan kayi.
\verseNumber{13}Ne mahal ne Hari, emun ke egkeimpusan dan e te egbalew-balew egpasasindeg ka siyudad wey ka me alad ne matikang wey makepal, kenad sikandan egbayad te buhis wey te duma pad ne bayaranen, wey egdeisek e ka seleppi te migharian.
\verseNumber{14}Ne kuntee, tenged su matinumanen key ma ne me sakup nu,\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{4:14 }Te Hibruwanen: migkeen key te asin te palasyu.} kene key egkeupian ne egtengteng te Hari ne egkeyilawan. Sikan naa, insulatan ney sikeykew eyew egpakanengneng ka kayi,
\verseNumber{15}su eyew due egkeyimu ne pegsusi te sinulat te me kaap-apuan nu. Te seini ne sinulat, egkanengnengan nu ne amana ne masinupaken ka nangugpe te siyudad ne Hirusalim, nakasamuk te me Hari wey te me prubinsya, wey migribildi puun pad dengan. Sikan naa ka nahuhus ka seini ne siyudad.
\verseNumber{16}Impataha ney sikeykew ne emun ke egkeimpusan e man‑e te egbalew-balew egpasasindeg ka siyudad wey ka me alad, kene kad e degma egpakamandu te prubinsya ne kayi te talipag te Weyig ne Iyupratis.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{17}Ne seini ka tabak te Hari te sulat ne impeuyan dan:
\BibleParagraphStyleP
“Egpangemusta a ki gubirnadur Rihum, ki sikritari Simsay, wey te duma ran ne matig-Samarya, wey te intiru ne prubinsya ne due te talipag te Weyig ne Iyupratis.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{18}“Ne kuntee, nabase e naay-ayari ka impeuyan niyu ne sulat wey naluwas seini te linalahan ku.
\verseNumber{19}Purisu, impasusi kud wey nanengnengan ku ne ka nangugpe te seini ne siyudad, egkuntere te me Hari puun pad dengan, wey nabatasan dan ka pegsupak wey pegsukul.
\verseNumber{20}Ne nanengnengan ku degma ne due mabantug ne me Hari te Hirusalim ne iyan egsukut te buhis, wey te duma pad ne bayaranen. Sikandan ka migmandu te intiru ne prubinsya ne due te talipag te Weyig ne Iyupratis.
\verseNumber{21}Sikan naa, himu kew te sabeka ne suhu te pegpasanggel te himu te me etew, eyew kene egpakapabulus ka pegbalew-balew pegpasasindeg te seini ne siyudad taman te egsuhu ad e.
\verseNumber{22}Kene niyu naa seini balahara su eyew kene egkareetan ka migharian ku.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{23}Te nabase e ka sulat ni Hari Artasirsis diye te tangkaan enni gubirnadur Rihum, ni sikritari Simsay, wey te duma ran, miglambunus e sikandan miggendiye te Hirusalim wey impehes dan pasanggela ka me Hudiyu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{24}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{4:24: }Hag 1:1; Sak 1:1.}Ne iling te neyitabu dengan, nasanggel degma ka peggimu te timplu te Manama diye te Hirusalim taman te igkarangeb ne leg‑un te peghari ni Daryu te Pirsya.

\BibleSectionHeading{Ka pegpabulus te pegbalew-balew te timplu}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{5}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{5:1: }Hag 1:1; Sak 1:1.}Ne kuntee, ka me prupita ne si Hagiyu wey si Sakariyas ne kabuhalan ni Idu, insuhu te Manama te Israil te pegpangguhud te lalag din diye te me Hudiyu ne diye te Huda wey Hirusalim.
\verseNumber{2}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{5:2: }Hag 1:12; Sak 4:6-9.}Seeye naa, migbunsud e man‑e ensi Sirubabil ne anak ni Salatiil wey si Hiswi ne anak ni Husadak ka egbalew-balew egpasasindeg te timplu te Manama ne diye te Hirusalim, wey imbulihan sikandan te seeye se daruwa ne prupita te Manama.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{3}Te seeye ne timpu, si Tatinay ne gubirnadur te prubinsya diye te talipag te Weyig ne Iyupratis, wey si Sitarbusinay, duma te me duma ran, nangendiye te kandan wey migkahi, “Hentew ka migsuhu kaniyu te pegbalew-balew pegpasasindeg wey peg-impus te seini ne timplu?”
\verseNumber{4}Ne mig-inse pad man‑e sikandan, “Hentew ka me ngaran te me etew ne migtrabahu te seini ne timplu?”
\verseNumber{5}Piru imbantayan te Manama ka me igbuyag te me Hudiyu, purisu, ware pad migbalabag te pegbalew-balew te timplu ka me upisyal te Pirsya taman te egpakasusulat e sikandan ki Hari Daryu wey egkarawat dan e ka tabak din.
\verseNumber{6}Seini ka tahu te sulat ne impeuyan ni gubirnadur Tatinay, wey ni Sitarbusinay, wey te me duma ran ne me upisyal te prubinsya diye te talipag te Weyig ne Iyupratis:
\verseNumber{7}“Egpangemusta key keykew Mahal ne Hari Daryu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}“Keilangan ne egkanengnengan nu Mahal ne Hari ne miggendiye key te prubinsya te Huda, diye te impasasindehan te timplu te mabantug ne Manama. Ne nakita ney ne imbalbalawan seini pasasindeha ne iyan inggamit ka derakel ne me batu, wey intangenan e te me kayu ka me alabat. Nakapabulus ka seini ne himu pinaahi te peglasey-lasey ran, sikan naa, migmasiyapat ka pegpasasindeg.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{9}“Ne mig-insaan ney ka me igbuyag te miggenendue, ‘Hentew ka migsuhu kaniyu te pegbalew-balew pegpasasindeg wey peg-impus te seini ne timplu?’
\verseNumber{10}Mig-insaan ney degma sikandan te me ngaran dan eyew igpakapanengneng ney keykew ka me ngaran te migmangulu kandan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{11}“Ne seini ka tabak dan kanami, ‘Me suluhuanen key te Manama te langit wey tane, wey egbalbalawan ney te egpasasindeg ka timplu ne inggimu wey in-impusan te mabantug ne Hari te Israil te dengan ne timpu.
\verseNumber{12}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{5:12: }2Har 25:8-12; 2Kru 36:17-20; Hir 52:12-15.}Piru tenged te impeyibelu te kaap-apuan ney ka Manama ne diye te langit, imbehey rin e sikandan diye ki Nibukadnisar ka matig-Kaldiya ne Hari te Babilunya. Ne indereetan ni Nibukadnisar ka seini ne timplu wey impandakep ka keet-etawan wey impanguyan diye te Babilunya.
\verseNumber{13}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{5:13: }Isra 1:2-11.}Piru te an-anayan ne leg‑un te peghari ni Siru diye te Babilunya, migsuhu sikandin ne keilangan ne egbalbalawan te egpasasindeg ka timplu te Manama.
\verseNumber{14}Ne seeye se bulawan wey pelata ne me kasangkapan te timplu te Manama ne ingkuwa ni Nibukadnisar puun te timplu diye te Hirusalim wey in-uyan diye te timplu te Babilunya, impakuwa ni Hari Siru wey imbehey diye ki Sisbasar ne in-alam din ne gubirnadur te Huda.
\verseNumber{15}Ne inlalahan ni Hari Siru si Sisbasar, “Uyana nu seini se me kasangkapan wey itahu nu diye te timplu ne diye te Hirusalim, wey pabalbalawi nu te egpasasindeg ka timplu te Manama diye te nasasindehan ded dengan kayi.”
\verseNumber{16}Sikan naa ka miggendiyad si Sisbasar te Hirusalim wey intahu din e ka me pabunsuranan te timplu te Manama. Ne puun te seeye ne aldew taman kuntee, migpabulus ka peggimu te timplu piru ware pad neimpusi.’
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{17}“Ne kuntee, emun ke igkahale seini te Hari, ipasusi nu ka me sinulat te me Hari diye te Babilunya te pegnengneng ke malehet naan iya ne migsuhu si Hari Siru ne egpabalbalawan te egpasasindeg ka timplu te Manama diye te Hirusalim. Ne panengnenga key ke nekey ka suman-suman te Hari meyitenged kayi.”

\BibleSectionHeading{Ka pegkakita te suhu ni Hari Siru}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{6}Sikan naa ka migsuhu e si Hari Daryu ne egsusiyen ka me sinulat ne diye te tahuanan kayi diye te Babilunya.
\verseNumber{2}Ne diye nakita ka eglulunen ne baseen te Ikbatana, ka iney ne siyudad te prubinsya te Midiyan, wey kayi nasulat ka seini ne suhu:
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{3}“Te an-anayan ne leg‑un te peghari ni Siru, miggimu sikandin te suhu ne egbalbalawan te egpasasindeg ka timplu te Manama diye te natahuan dengan kayi diye te Hirusalim eyew diye eghalad wey egtutung te igmanubad. Ne keilangan ne siyam ne pulu (90) ne mitrus ka kalayat kayi wey siyam ne pulu (90) degma ne mitrus ka kaluag,
\verseNumber{4}wey ka tagse tatelu ne impeg-ampew ne derakel ne me batu, eg-ampawan te kayu. Ne ka eggastuwen ne seleppi, diye eg-angaya te tahuanan te seleppi te Hari.
\verseNumber{5}Ne ka bulawan wey ka pelata ne me kasangkapan te timplu te Manama ne in-uyan ni Hari Nibukadnisar diye te Babilunya, keilangan ne ig-uli ded diye te nenatahuan kayi diye te timplu te Hirusalim.”

\BibleSectionHeading{Ka suhu ni Hari Daryu ne igpabulus ka himu}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{6}“Ne kuntee, sikeykew Tatinay ne gubirnadur te prubinsya ne due te talipag te Weyig ne Iyupratis, Sitarbusinay, wey te duma niyu ne me upisyal te prubinsya ne talipag te Weyig ne Iyupratis:
\BibleParagraphStyleP
“Awe kew due!
\verseNumber{7}Kene niyu balabahi ka peggimu te seini se timplu te Manama. Balahara niyu re due ka gubirnadur wey ka me igbuyag te me Hudiyu ne egbalew-balew egpasasindeg te timplu te Manama diye te natahuan ded dengan kayi.
\verseNumber{8}Timul pad due, egsuhu a kaniyu ne bulihi niyu ka me igbuyag te me Hudiyu te pegbalew-balew pegpasasindeg te timplu te Manama wey kene niyu lamlamuwi ka pegbayad kandan. Ne diye egpuun te me buhis ne nalimud te prubinsya ne diye te talipag te Weyig ne Iyupratis ka igbayad kandan, eyew kene egkaangge ka himu.
\verseNumber{9}Ne minsan nekey ne egkeilanganen te me talagpanubad diye te Hirusalim, iling te me turu ne nati ne baka, me lukesan ne karniru, wey ke nati te karniru, eyew igmanubad diye te Manama ne diye te langit, wey ke trigu naa, asin, binu, wey lana, keilangan ne aldew-aldew ka pegbehey kandan,
\verseNumber{10}su eyew egpakapanubad sikandan te igkahale te Manama ne diye te langit, wey ig-ampu dan ka umul ku wey ka me anak ku ne lukes.
\verseNumber{11}Egsuhu a degma ne ke due etew ne egsupak te seini ne suhu, eglagnuten ka kayu ne intangen diye te baley rin wey igsundang seini kandin, wey egdereetan e ka baley rin.
\verseNumber{12}Eglegparan perem te Manama ne iyan mig-alam te Hirusalim isip sabeka ne inged ne egsimbaan kandin, ka minsan hentew ne Hari wey ke keet-etawan naa ne eg-uney-uney egsupak te seini ne suhu, wey ke egguhus naa te timplu te Manama ne diye te Hirusalim. Sikeddiey si Daryu ka migsuhu kayi, keilangan ne egtumanen iya seini.”

\BibleSectionHeading{Ka peghalad te timplu}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{13}Ne intuman iya ka suhu ni Hari Daryu enni Tatinay ne gubirnadur te prubinsya diye te talipag te Weyig ne Iyupratis, ni Sitarbusinay, wey te me duma ran.
\verseNumber{14}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{6:14: a }Hag 1:1; \BibleCrossReferenceAnchor{b }Sak 1:1.}Sikan naa ka migpabulus ka pegbalew-balew pegpasasindeg te timplu wey miglampus ka me igbuyag te me Hudiyu tenged te pegbagget ni prupita Hagiyu wey ni prupita Sakariyas ne anak ni Idu. Neimpusan dan te egbalew-balew te egpasasindeg ka timplu sumale te suhu te Manama te Israil wey te balaud te me Hari te Pirsya ne ensi Siru, si Daryu, wey si Artasirsis.
\verseNumber{15}Neimpusan ka timplu te igkatelu ne aldew te igkasapulu wey daruwa ne bulan ne iyan ka Adar, te igkeen‑em ne leg‑un te peghari ni Daryu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{16}Ne miggale-gale te pegsahakeen te peghalad te timplu te Manama ka me Israilita, duma te me talagpanubad, me Libita, wey te duma ran ne nekeuli puun te pegkarakep.
\verseNumber{17}Te seini ne peghalad te timplu, migpanubad sikandan te sabeka ne gatus (100) ne turu ne nati ne me baka, daruwa ne gatus (200) ne lukesan ne me karniru, wey hep‑at ne gatus (400) ne nati ne me karniru. Migbehey degma sikandan te sapulu wey daruwa (12) ne turu ne me kambing isip igmanubad te peglinis te sale te me Israilita sumale te kasuluhan te tribu te Israil.
\verseNumber{18}Inteil ran degma ka me talagpanubad wey ka me Libita para te pegpamakey te timplu te Manama diye te Hirusalim, sumale te nasulat te libru ni Muwisis.

\BibleSectionHeading{Ka Sahakeen te Peglihad te Panalihan}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{19}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{6:19: }Iks 12:1-20.}Te igkasapulu wey hep‑at (14) ne aldew te an-anayan ne bulan te egsinundul ne leg‑un, migsahakeen te Peglihad te Panalihan ka nekeuli puun te pegkarakep.
\verseNumber{20}Immatulus te me talagpanubad wey te me Libita ka pegkeetew ran wey migmalinis e sikandan langun diye te tangkaan te Manama. Sikan naa, miglape sikandan te nati ne me karniru te Pegsahakeen te Peglihad te Panalihan para te langun ne nekeuli puun te pegkarakep, wey para te duma ran ne me talagpanubad, wey para te pegkeetew ran.
\verseNumber{21}Ingkeen seini te me Israilita ne nekeuli puun te pegkarakep, duma te langun ne ware mig-apil-apil te mareet ne hinimuwan te keet-etawan ne ware migpalintutuu te Manama. In-engkeran dan e ka seeye ne me himu eyew egpamakey e te Magbebaye ne Manama, ka Manama te Israil.
\verseNumber{22}Nahale amana sikandan te Sahakeen te Paan ne ware Patulin seled te pitu ne aldew. Impahale sikandan te Magbebaye ne Manama pinaahi te pegbalew-balew rin te suman-suman te Hari te Asirya\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{6:22 }Hari te Asirya, iyan igpasabut se Hari te Pirsya su te seeye ne timpu, nasakup te Pirsya ka Asirya.} eyew egbulihan sikandan te Hari te peggimu te timplu te Manama, ka Manama te Israil.

\BibleSectionHeading{Ka pegginguma ni Isra te Hirusalim}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{7}Peglihad te me leg‑un, te peghari ni Artasirsis te Pirsya, due sabeka ne etew ne egngaranan ki Isra. Anak sikandin ni Sirayas, ne anak ni Asariyas ne anak ni Hilkiyas,
\verseNumber{2}ne anak ni Salum ne anak ni Saduk, ne anak ni Ahitub,
\verseNumber{3}ne anak ni Amariyas, ne anak ni Asariyas ne anak ni Mirayut,
\verseNumber{4}ne anak ni Sirahiyas, ne anak ni Usi, ne anak ni Buki,
\verseNumber{5}ne anak ni Abisuwa, ne anak ni Pinihas, ne anak ni Iliyasar, ne anak ni Aarun, ka Labew ne Talagpanubad.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{6}Seini si Isra, mig-uli diye te Hirusalim puun te Babilunya. Mangngateu sikandin ne talagpanulu te Balaud ni Muwisis, ka Balaud ne imbehey te Magbebaye ne Manama, ka Manama te Israil. Ne imbehey te Hari ka langun ne imbuyu din, tenged su inlapihan sikandin te Magbebaye ne Manama, ne Manama rin.
\verseNumber{7}Te igkapitu ne leg‑un te pegmandu ni Hari Artasirsis, due me Israilita ne nanguli duma ki Isra, duma te me talagpanubad, me Libita, me mangngulahing, me talagtameng te gumawan te timplu, wey me suluhuanen diye te timplu.
\verseNumber{8-9}Migligkat si Isra puun te Babilunya te an-anayan ne aldew te an-anayan ne bulan. Ne tenged su imbulihan sikandin te Manama, migginguma sikandin te Hirusalim te an-anayan ne aldew te igkalimma ne bulan, te igkapitu ne leg‑un te peghari ni Artasirsis.
\verseNumber{10}Amana egkeupian si Isra ne egnengneng te Balaud te Magbebaye ne Manama, egtuman kayi, wey egpanulu te me suhu din wey te me balaud diye te me Israilita.

\BibleSectionHeading{Ka sulat ni Hari Artasirsis ki Isra}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{11}Seini ka sulat ne imbehey ni Hari Artasirsis ki Isra ne talagpanubad wey talagpanulu, ka etew ne mangngateu te me balaud wey me suhu te Magbebaye ne Manama para te me Israilita. Miggenendue ka sulat:
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{12}“Ka seini ne sulat, egpuun ki Artasirsis, ka Hari te me Hari, peendiye ki Isra, ka talagpanubad wey talagpanulu te Balaud te Manama ne diye te langit:
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{13}“Ne kuntee, egsuhu a ne ka minsan hentew ne Israilita kayi te migharian ku, lagkes ka me talagpanubad wey ka me Libita, ne egkeupian ne egduma keykew diye te Hirusalim, egkaayun e ne egduma.
\verseNumber{14}Sikeddiey wey ka pitu ne talagtambag ku, egsuhu keykew eyew te peg-ugsi-ugsi diye te Huda wey te Hirusalim ke intuman dan naa ka me balaud ne imbehey keykew te Manama nu.
\verseNumber{15}Ne uyana nu degma ka me pelata wey me bulawan ne igdasag ney diye te Manama te Israil ne mig-ugpe te Hirusalim,
\verseNumber{16}duma te langun ne pelata wey bulawan ne egkalimud nu puun te prubinsya te Babilunya, wey ka me dasag te me Israilita, wey te me talagpanubad, para te timplu te Manama ran diye te Hirusalim.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{17}“Ilehet-lehet nu ibeli ka seini ne seleppi te turu ne me baka, lukesan ne me karniru, wey nati ne me karniru, duma te me halad ne egkakeen wey egkeinum. Imanubad nu ka me ayam diye te altar te timplu te Manama nu ne diye te Hirusalim.
\verseNumber{18}Ne ka nenasame ne bulawan wey pelata, kaayun ne eggamiten nu wey te duma nu, te minsan nekey ne meupiya ne egkahamitan ne igkeupii te Manama niyu.
\verseNumber{19}Piru uyana nu diye te tangkaan te Manama te Hirusalim ka langun ne kasangkapan ne impiyal keykew ne egkaayun ne eggamiten te pegsimba diye te timplu te Manama nu.
\verseNumber{20}Ne emun ke duen pad minsan nekey ne egkeilanganen para te timplu te Manama nu, egkaayun ne egkuwa ka te seleppi diye te talaggen-gen te seleppi te Hari.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{21}“Ne kuntee, sikeddiey si Hari Artasirsis, migsuhu kaniyu te langun ne talaggen-gen te seleppi te prubinsya ne diye te talipag te Weyig ne Iyupratis: Ne keilangan ne igbehey niyu ka minsan nekey ne egbuyuen kaniyu ni Isra ne talagpanubad wey talagpanulu te Balaud te Manama ne diye te langit.
\verseNumber{22}Ne ibehey niyu kandin taman te tatelu ne libu wey hep‑at ne gatus (3,400) ne kilu ne pelata, daruwa ne gatus (200) ne saku ne trigu, 550 ne gelun ne binu, 550 ne gelun ne mentika te ulibu, wey asin ne minsan mamenu karakel.
\verseNumber{23}Ne himuwa niyu ka minsan nekey ne igpeyimu te Manama ne diye te langit para te timplu rin, eyew kene din igkabelu ka intiru ne migharian ku wey ka me anak ku ne lukes ne egsubal eghari keddi.
\verseNumber{24}Ne egpanengnengen ku sikaniyu ne ware katenged niyu ne egsukut te buhis te me talagpanubad, te me Libita, te mangngulahing, te me talagtameng te gumawan te timplu, te me suluhuanen te timplu wey te duma pad ne miggimu te seini se timplu te Manama.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{25}“Ne sikeykew, Isra, sumale te katagseb ne naangken nu puun te Manama nu, alam ka te me talewukum eyew iyan eggukum te langun ne etew te prubinsya ne diye te talipag te Weyig ne Iyupratis ne nakanengneng te Balaud te Manama nu. Ne panulua nu ka minsan hentew ne ware nakanengneng kayi.
\verseNumber{26}Ne ka minsan hentew ne kene egtuman te Balaud te Manama nu wey te balaud te Hari, due-rue ne egdusaan sikandin. Ne egkaayun ne eggimatayan sikandin wey ke egpaaween naa te inged din, wey ke eg-ahawan naa sikandin te karatuan din, wey ke egprisuwen naa.”

\BibleSectionHeading{Ka pegdayan ni Isra te Manama}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{27}Ne migkahi si Isra, “Egdayanen ka Magbebaye ne Manama, ka Manama te kaap-apuan ta, ne iyan migpuwas te suman-suman te Hari te pegpeupiya te timplu te Magbebaye ne Manama diye te Hirusalim.
\verseNumber{28}Ne tenged te geyinawa ne kene egkabalbalawan te Magbebaye ne Manama keddi, in-upianan a te Hari wey te me talagtambag din, lagkes ka me maddesen ne me upisyal rin. Ne tenged te peglapig man‑e te Magbebaye ne Manama, nakaangken a te kabulut te peglibulung te me pangulu te me Israilita ne egduma keddi diye te Hirusalim.”

\BibleSectionHeading{Ka keet-etawan ne nekeuli puun te pegkarakep}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{8}Ne seini ka me pangulu te me pamilya wey ka nenallista duma kandan ne mig-uli duma keddi puun te Babilunya te timpu ne si Artasirsis ka Hari:
\BibleParagraphStyleLI
\verseNumber{2}Si Hirsum,\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{8:2 }Ka tagse pangulu kayi, nalagkes e ka pamilya rin.} ne puun te me kabuhalan ni Pinihas; si Danyil, ne puun te me kabuhalan ni Itamar; si Hatus ne anak ni Sikaniyas, ne puun te me kabuhalan ni Dabid;
\verseNumber{3}si Sakariyas, ne puun te me kabuhalan ni Parus wey ka sabeka ne gatus wey lalimma ne pulu (150) ne me lukes ne nalista duma kandin.
\BibleParagraphStyleLI
\verseNumber{4}Si Iliyuhinay ne anak ni Sirayas, ne puun te me kabuhalan ni Pahatmuwab duma te daruwa ne gatus (200) ne me lukes.
\BibleParagraphStyleLI
\verseNumber{5}Si Sikaniyas ne anak ni Dihasil, ne puun te me kabuhalan ni Satu\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{8:5 }Ka ngaran ne Satu inlagkes kayi sumale te duma ne tapey ne me peggalin (pitawa niyu degma diye te 2:8). Ware seini diye te Hibruwanen ne sinulat.} duma te tatelu ne gatus (300) ne me lukes.
\BibleParagraphStyleLI
\verseNumber{6}Si Ibid ne anak ni Diyunatan, ne puun te me kabuhalan ni Adin duma te lalimma ne pulu (50) ne me lukes.
\BibleParagraphStyleLI
\verseNumber{7}Si Hisayas ne anak ni Ataliya, ne puun te me kabuhalan ni Ilam duma te pitu ne pulu ne (70) ne me lukes.
\BibleParagraphStyleLI
\verseNumber{8}Si Sibadiyas ne anak ni Maykil, ne puun te me kabuhalan ni Sipatiyas duma te walu ne pulu (80) ne me lukes.
\BibleParagraphStyleLI
\verseNumber{9}Si Ubadiyas ne anak ni Hihil, ne puun te me kabuhalan ni Huwab, duma te 218 ne me lukes.
\BibleParagraphStyleLI
\verseNumber{10}Si Silumit ne anak ni Husipiyas, ne puun te me kabuhalan ni Bani,\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{8:10 }Ka ngaran ne Bani inlagkes kayi sumale te duma ne tapey ne me peggalin. Ware seini diye te Hibruwanen ne sinulat.} duma te 160 ne me lukes.
\BibleParagraphStyleLI
\verseNumber{11}Si Sakariyas ne anak ni Bibay, ne puun te me kabuhalan ni Bibay, duma te daruwa ne pulu wey walu (28) ne me lukes.
\BibleParagraphStyleLI
\verseNumber{12}Si Diyuhanan ne anak ni Hakatan, ne puun te me kabuhalan ni Asgad, duma te 110 ne me lukes.
\BibleParagraphStyleLI
\verseNumber{13}Ensi Ilipilit, si Hiyuwil wey si Simaya, ne egpuun te me kabuhalan ni Adunikam, ka namewuriyan ne migginguma, duma te hen‑em ne pulu (60) ne me lukes.
\BibleParagraphStyleLI
\verseNumber{14}Ensi Utay wey si Sakur, ne puun te me kabuhalan ni Bigbay, duma te pitu ne pulu (70) ne me lukes.

\BibleSectionHeading{Ka peg-alam ni Isra te me Libita para te timplu}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{15}Ne inlibulung ku diye te weyig ne migpeendiye te Ahaba seeye se langun ne egduma keddi wey migkekampu key diye seled te tatelu ne aldew. Te pegpitew ku te listaan te me etew wey te me talagpanubad, ware nakita ku diye ne me Libita.
\verseNumber{16}Ne impeumew ku ka me pangulu ne ensi Ilisir, si Aryil, si Simaya, si Ilnatan, si Harib, si Ilnatan, si Natan, si Sakariyas, wey si Misulam, wey ka me talagpanulu ne ensi Huwiyarib wey Ilnatan,
\verseNumber{17}wey impeendiye ku sikandan ki Idu, ka pangulu te inged te Kasipiya. Impanulu ku sikandan te iglalag dan ki Idu wey te me karumaan din ne me suluhuanen te timplu su eyew egpeuyanan key te me suluhuanen ne eggimu te me himu te timplu te Manama ney.
\verseNumber{18}Tenged te keyid‑u te Manama kanami, impeuyan dan kanami ka mangngateu ne etew ne si Siribiyas, duma te sapulu wey walu (18) ne me anak din wey me karumaan din ne me lukes. Egpuun si Siribiyas te me kabuhalan ni Mali ne apu ni Libi, ne anak ni Israil.\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{8:18 }Israil ka ngaran ne ingngaran te Manama ki Hakub.}
\verseNumber{19}Impeuyan dan degma si Hasabiyas duma ki Hisayas, ne puun te me kabuhalan ni Mirari, wey duma rin ka daruwa ne pulu (20) ne me karumaan din wey anak din ne me lukes.
\verseNumber{20}Migpeuyan pad man‑e sikandan te daruwa ne gatus wey daruwa ne pulu (220) ne me suluhuanen te timplu ne nalista ka langun ne ngaran dan. Ka me suluhuanen te timplu, inggimu dengan ni Hari Dabid wey te me upisyal rin eyew te pegbulig te me Libita.

\BibleSectionHeading{Ka pegpuasa wey peg-ampu enni Isra}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{21}Ne diye te ilis te weyig te Ahaba, migsuhu a ne egpuasa su keilangan ne egpariralem key te pegkeetew ney diye te tangkaan te Manama wey eghangyu ne meupiya ka peggipanew ney, te me anak ney, duma te me karatuan ney.
\verseNumber{22}Su neyilew a ne eghangyu te Hari te me sundalu rin wey te egmangudde eyew egbantey kanami puun te me kuntere ney diye te deralanen, su inlalahan ney ka Hari ne egpangabang ka Manama te langun ne egsalig kandin piru eglegparan din ka langun ne eg-engked kandin.
\verseNumber{23}Sikan naa ka migpuasa key wey migpeyimmimenew te Manama ney ne egbantayan key, wey intabak din ka me peg-ampu ney.

\BibleSectionHeading{Ka me dasag para te timplu}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{24}Ne in-alam ku ka sapulu wey daruwa (12) ne talagpanubad ne migmangulu duma engki Sarabiyas, ki Hasabiyas wey ka sapulu (10) te me karumaan dan ne me lukes.
\verseNumber{25}Ne imbehey ku diye te kandan ka pelata, bulawan, me kasangkapan ne indasag te Hari, te me talagtambag din, te me upisyal rin, wey te langun ne Israilita para te timplu te Manama ney.
\verseNumber{26}Intimbang ku wey imbehey kandan ka daruwa ne pulu wey daruwa ne libu (22,000) ne kilu ne pelata, wey tatelu ne libu wey hep‑at ne gatus (3,400) ne kilu ne kasangkapan ne pelata, wey tatelu ne libu wey hep‑at ne gatus (3,400) ne kilu ne bulawan,
\verseNumber{27}daruwa ne pulu (20) ne yahung ne bulawan ne walu ne kilu se kabehat langun, wey daruwa ne yahung ne burunsi ne iling ded ka bali te bulawan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{28}Ne ingkahiyan ku sikandan, “Sikaniyu wey ka seini se me kasangkapan inlein e para te Magbebaye ne Manama. Ne ka pelata wey bulawan ne igdasag diye te Magbebaye ne Manama, ka Manama te kaap-apuan niyu,
\verseNumber{29}bantayi niyu wey itines niyu seini diye te seled te sinabeng te timplu te Magbebaye ne Manama diye te Hirusalim taman te egkatimbang niyu seini diye te tangkaan te me pangulu te me talagpanubad, te me Libita, wey te me pangulu te me Israilita.”
\verseNumber{30}Sika naa, in-uyan te me talagpanubad wey te me Libita ka natimbang e ne pelata wey bulawan, wey me kasangkapan eyew eg-uyanen diye te timplu te Manama ney diye te Hirusalim.

\BibleSectionHeading{Ka peg-uli diye te Hirusalim}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{31}Ne migligkat key te igkasapulu wey daruwa (12) ne aldew te an-anayan ne bulan puun te Weyig te Ahaba peendiye te Hirusalim. Ne migpangabang kanami ka Manama wey impariyu key nikandin puun te me kuntere ney wey puun te egmanggepas diye te dalan.
\verseNumber{32}Te nekeuma key e te Hirusalim, miggimeley key pad diye te tatelu ne aldew.
\verseNumber{33}Te igkeep‑at ne aldew, intimbang ney e diye te seled te timplu te Manama ney ka pelata wey bulawan wey ka me kasangkapan ney, wey impiyal ney e seini ki Mirimut ne anak ni Uriyas, ka talagpanubad. Ne iyan din duma si Iliyasar ne anak ni Pinihas, wey ka me Libita ne si Husabad ne anak ni Hiswi, wey si Nuwadiyas ne anak ni Binuy.
\verseNumber{34}Ne inseel ka langun wey intimbang, wey inlista ka langun ne kabehat.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{35}Ne nataman, ka nekeuli puun te pegkarakep, migbehey te igmanubad diye te Manama te Israil. Ne migpanubad sikandan te sapulu wey daruwa (12) ne turu ne baka para te langun ne Israilita, siyam ne pulu wey hen‑em (96) ne lukesan ne karniru, wey pitu ne pulu wey pitu (77) ne nati te karniru. Ne migpanubad man‑e sikandan te sapulu wey daruwa (12) ne lukesan ne kambing para te me sale dan. Intutung seini langun isip igpanubad diye te Magbebaye ne Manama.
\verseNumber{36}Ne imbehey ran degma ka insulat te Hari ne suhu diye te labew ne me upisyal wey diye te me gubirnadur te prubinsya ne kayi te talipag te Weyig ne Iyupratis, wey imbulihan te seini ne me pangulu ka me etew wey ka timplu te Manama.

\BibleSectionHeading{Ka peglungku ni Isra te pegkamasinupaken te me Israilita}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{9}Pegkeimpus kayi, migparani keddiey ka me upisyal wey migkahi, “Ka me Israilita, ka me talagpanubad wey ka me Libita, mig-ikul te mallindit ne hinimuwan te keet-etawan ne migsimba te me diyus-diyus. Ware sikandan migpariyu te me Kanaanen, me Hitihanen, me Pirisihanen, me Hibusihanen, me Amunihanen, me Muwabihanen, me Ihiptuhanen, wey me Amurihanen.
\verseNumber{2}Ne migmangasawa sikandan wey ka me anak dan ne lukes te me lapu ne me malitan. Sikan naa ka nasewuhan e te lein ne keet-etawan ka keet-etawan te Manama. Ne ka seini ne pegsupak, due dakel ne kalabetan te me upisyal wey me igbuyag.”
\verseNumber{3}Te pegkarineg ku kayi, inggisi ku ka kumbale ku wey ka hinabel ku. Ne inlagnut ku ka bulbul ku wey ka sumpe ku, wey migpinnuu a ne nasuhey.
\verseNumber{4}Ne migparani wey migpaminnuu duma keddiey ka langun ne naaldek te lalag te Manama te Israil eyew eglungku degma meyitenged te pegkamasinupaken te nekeuli puun te pegkarakep dengan. Ne migpinnuu a ne nasuhey taman te migginguma ka marusilem ne pegpanubad.

\BibleSectionHeading{Ka peg-ampu ni Isra}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{5}Te timpu ne eggimuwen e ka marusilem ne pegpanubad, mig-engked a ka migpuasa ne migsaluub te nahisi ne kumbale wey hinabel. Migpanimbuel a wey ingkayew ku ka me belad ku diye te Magbebaye ne Manama, ne Manama ku.
\verseNumber{6}Ne migkahi a, “He Manama ku, neyilew a amana, wey kena a egpakaatu ne egleng‑ag keykew tenged te hilew ku. Tenged su migtimpe e te ulu ney ka mareet ne hinimuwan ney wey nakaseked e te langit ka me sale ney.
\verseNumber{7}Migdakel e ka sale ney puun te timpu te me kaap-apuan ney taman kuntee. Tenged te me sale ney, imbehey key e nikeykew diye te Hari te lein ne me nasud lagkes ka me Hari ney, ka me talagpanubad ney, wey impeyimatayan nu, impeuripen, impatulis, wey impeyilawan iling te neyitabu kuntee.
\verseNumber{8}Piru kuntee, he Magbebaye ne Manama ne Manama ney, neyid‑u ka kanami seled te malepet ne timpu, wey intuhutan nu ne duen ded nasame kanami, wey imbehayan key nikeykew te keupianan seled te seini se matulus ne inged. Ne imbehayan key nikeykew te egkapallateng\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{9:8 }Te Hibruwanen: Impalayahan nu ka me mata ney.} wey imbulihan key nikeykew ne egpekeuli puun te pegkarakep.
\verseNumber{9}Minsan te naddakep key, piru ware key engkeri nikeykew, ke kene, nasi nu ipapitew kanami ka geyinawa nu ne kene egkabalbalawan pinaahi te peglapig kanami te me Hari te Pirsya. Ne imbehayan key nikeykew te iyam ne umul eyew egkabalbalawan ney te egpasasindeg ka timplu nu, wey imbehayan key nikeykew te egkaaputan kayi te Huda wey te Hirusalim.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{10}“He Manama ney, nekey naan e kuntee ka igkalalag ney pegkeimpus te seeye se langun ne neyitabu? Insupak ney red man‑e ka me suhu nu
\verseNumber{11}kanami pinaahi te me suluhuanen nu ne me prupita. Migkahiyan key nikandan ne ka tane ne eggendiyaan ney eyew eg-ugpaan, sabeka ne tane ne neempet te sale tenged te mallindit ne hinimuwan te keet-etawan diye wey te pegsimba ran te me diyus-diyus.
\verseNumber{12}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{9:12: }Iks 34:11-16; Diy 7:1-5.}Ingkahiyan key man‑e nikandan te kene ney igmaasawa ka me anak ney ne malitan te me anak dan ne lukes, wey ke igmaasawa ney naa ka me anak dan ne malitan te me anak ney ne me lukes. Ne kene key degma nikandan egpepamitawen te egpakameupiya wey egpakamatubung puun te me etew ne nangugpe te seeye ne inged. Keilangan ne egtumanen ney sika eyew egmaresen wey egmatubung key, wey ka sika ne katubung egkapanunud te me kabuhalan ney te ware egtamanan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{13}“Ne kuntee inlegparan key nikeykew tenged te mareet ne hinimuwan ney wey te dakel ne sale ney. Piru maagkap de ka legpad nu kanami du te sale ne neyimu ney, wey intuhutan nu ne duen pad egkeuyag kanami.
\verseNumber{14}Minsan pad due, insupak ney red abayi ka me suhu nu, wey migpangasawa key te me etew ne mallindit se me himu. Egkabelu ka iya kanami wey egguleen key nikeykew taman te warad egkasame kanami.
\verseNumber{15}He Magbebaye ne Manama, ne Manama te Israil, matareng ka. Intuhutan nu ne duen pad egkeuyag kanami taman te seini ne aldew. Ne sikanami se nakasale, seini key kuntee te tangkaan nu, minsan ware perem sabeka kanami ne eleg ne egpakasasindeg kayi te tangkaan nu tenged te sale ney.”

\BibleSectionHeading{Ka peg-angken te keet-etawan te sale dan}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{10}Taheed te mig-ampu wey migpangguhud te sale si Isra ne migsinehew wey miglangkeb diye te egkatangkaan te timplu te Manama, due susuluhi ne Israilita ne me lukes, me malitan wey me bate ne miglingut kandin. Ne migpanaman-taman degma sikandan migpandalawit.
\verseNumber{2}Ne si Sikaniyas ne anak ni Hihil, ne sabeka te me kabuhalan ni Ilam, migkahi ki Isra, “Kene key ne matinumanen te Manama ta su mig-asawa key te lapu ne me malitan puun te keet-etawan ne nakalingut kanta. Piru minsan pad due, duen ded egkapallateng te keet-etawan te Israil.
\verseNumber{3}Ne kuntee, eggimu key te kasabutan diye te Manama ta ne egdeldelen ney ka me asawa ney duma te me anak ney, sumale te tambag nu wey te seeye se duma ne migtahud te me suhu te Manama ta. Eggimuwen ney seini sumale te Balaud te Manama.
\verseNumber{4}Ne pangandam ke naa su himu nu iya ka pegnangen kanami ke nekey ka eleg ne eggimuwen. Egbulihan ney sikeykew, purisu pakannekal ka wey himuwa nu seini.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{5}Sikan naa, migsasindeg si Isra wey impasaad din ka me pangulu te me talagpanubad, ka me Libita, wey ka langun ne Israilita eyew egtumanen dan ka ingkahi ni Sikaniyas. Ne dutu, migsaad e sikandan langun.
\verseNumber{6}Ne mig-awe e si Isra diye te tangkaan te timplu te Manama, wey miggendiyad e te sinabeng ni Hihuhanan ne anak ni Iliyasib. Taheed te diye sikandin, ware sikandin migkeen wey mig-inum te weyig, tenged su migpabulus pad sikandin ka miglungku tenged te ware migmatinumanen ka nekeuli ne naddakep dengan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{7}Ne impataha ka intiru ne Huda wey Hirusalim, ne keilangan ne eglibulung diye te Hirusalim seeye se langun ne nekeuli puun te pegkarakep.
\verseNumber{8}Ne ke hentew seeye se kene egpakalepew seled te tatelu ne aldew, eg-ahawen ka langun ne karatuan din, sumale te pegbuut te me upisyal wey te me igbuyag, wey egdeldelen e sikandin puun te punduk te seeye se nekeuli puun te pegkarakep.
\verseNumber{9}Ne miglibulung diye te Hirusalim ka langun ne lukes te Huda wey te Binhamin seled te tatelu ne aldew, wey naminnuu sikandan diye te plasa te timplu te Manama. Neyitabu seeye te igkararuwa ne pulu (20) ne aldew te igkasiyam ne bulan. Ne nangelkel amana te kaaldek ka me etew tenged te mapahetpet ne kasabutan dan, wey tenged te makeseg ne uran.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{10}Ne migsasindeg si Isra ne talagpanubad wey migkahi diye te kandan, “Kene kew ne matinumanen, su te pegpangasawa niyu te me lapu ne me malitan, intimulan niyu ka sale te Israil.
\verseNumber{11}Ne kuntee, ipangguhud niyu ka me sale niyu diye te Magbebaye ne Manama, ne Manama te kaap-apuan niyu, wey himuwa niyu ka igkeupii rin. Pariyu kew puun te keet-etawan ne nakalingut kaniyu wey puun te me asawa niyu ne lapu.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{12}Ne migtabak ka intiru ne punduk ne migpanguleyi te meemen, “Eleg ka! Keilangan ne eggimuwen ney ke nekey ka ingkahi nu.
\verseNumber{13}Piru masulug ka me etew wey makeseg ka uran te seini ne timpu, sikan naa, kene key egpakaantus kayi te lihawangan. Timul pad due, ka seini ne prublima kene egkeimpusan te sabeka re ne aldew wey ke daruwa naa, tenged su masulug ney te nekeyimu te dakel ne sale.
\verseNumber{14}Iggaat tad e kayi te Hirusalim ka me upisyal eyew iyan egpiyalan kayi. Ne egpeendiniyen de te intahahe ne timpu ka langun ne diye te me lungsud ney ne nenakaasawa te me malitan ne me lapu duma te me igbuyag wey me talewukum te tagse lungsud, taman te egkaawe e kayi te kanta ka mangune-kune ne langet te Manama.”
\verseNumber{15}Ne iyan de migsupak kayi si Diyunatan ne anak ni Asahil wey si Hasiya ne anak ni Tikba, wey inlapihan sikandan ni Misulam, wey ni Sabitay ne Libita.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{16}Ne intuman sika te seeye se nekeuli puun te pegkarakep. Purisu si Isra ne talagpanubad, mig-alam te me lukes ne pangulu te me pamilya te tagse kabuhalan, wey inlista langun ka me ngaran dan. Te an-anayan ne aldew te igkasapulu ne bulan, migpinnuu sikandan eyew te peg-ugsi-ugsi te prublima.
\verseNumber{17}Ne te an-anayan ne aldew te an-anayan ne bulan, neimpusan dan e ka peg-ugsi-ugsi te langun ne lukes ne migmangasawa te lapu ne me malitan.

\BibleSectionHeading{Ka me lukes ne nakaasawa te me lapu}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{18-19}Due me talagpanubad ne nakaasawa te me lapu. Migsaad sikandan ne eg-engked te me asawa ran wey migpanubad man‑e te lukesan ne karniru para te me sale dan. Seini sikandan: si Maasiyas, si Ilisir, si Harib, wey si Gidalyas ne egpuun te me kabuhalan ni Hiswi ne anak ni Husadak wey te me suled din.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{20}Si Hanani wey si Sibadyas, ne egpuun te me kabuhalan ni Imir.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{21}Si Maasiyas, si Ilyas, si Simaya, si Hihil, wey si Usiyas, ne egpuun te me kabuhalan ni Harim.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{22}Si Iliyuwinay, si Maasiyas, si Ismail, si Nitanil, si Husabad, wey si Ilasa, ne egpuun te me kabuhalan ni Pasur.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{23}Ne ka egpuun te me Libita iyan ensi Husabad, si Simii, si Kilayas ne ingngaranan degma ki Kilita, si Pitahiyas, si Huda wey si Ilisir.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{24}Puun te me mangngulahing: si Ilyasib.
\BibleParagraphStyleP
Puun te me talagtameng te gumawan te timplu: si Salum, si Tilim, wey si Uri.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{25}Seini man‑e ka listaan te duma ne me Israilita ne nenakaasawa te me lapu:
\BibleParagraphStyleP
Si Ramiyas, si Isiyas, si Malkiyas, si Mihamin, si Iliyasar, si Hasabiyas, wey si Binayas ne egpuun te me kabuhalan ni Parus.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{26}Si Mataniyas, si Sakariyas, si Hihil, si Abdi, si Hirimut, wey si Ilyas ne egpuun te me kabuhalan ni Ilam.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{27}Si Iliyuwinay, si Iliyasib, si Mataniyas, si Hirimut, si Sabad, wey si Asisa ne egpuun te me kabuhalan ni Satu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{28}Si Hiruhanan, si Hananiyas, si Sabay, wey si Atlay ne egpuun te me kabuhalan ni Bibay.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{29}Si Misulam, si Maluk, si Adayas, si Hasub, si Saal, wey si Hirimut ne egpuun te me kabuhalan ni Bani.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{30}Si Adna, si Kilal, si Binayas, si Maasiyas, si Mataniyas, si Bisalil, si Binuy, wey si Manasis ne egpuun te me kabuhalan ni Pahatmuwab.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{31-32}Si Ilisir, si Isiha, si Malkiyas, si Simaya, si Simyun, si Binhamin, si Maluk, wey si Simariyas ne egpuun te me kabuhalan ni Harim.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{33}Si Matinay, si Matata, si Sabad, si Ilipilit, si Hirimay, si Manasis, wey si Simii ne egpuun te me kabuhalan ni Hasum.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{34-37}Si Maaday, si Amram, si Uwil, si Binayas, si Bidiyas, si Siluhi, si Baniyas, si Mirimut, si Iliyasib, si Mataniyas, si Matinay, wey si Haasu ne egpuun te me kabuhalan ni Bani.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{38-42}Si Simii, si Silimiyas, si Natan, si Adayas, si Maknadibay, si Sasay, si Saray, si Asaril, si Silimiyas, si Simariyas, si Salum, si Amariyas, wey si Husi ne egpuun te me kabuhalan enni Bani wey ni Binuy.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{43}Si Hiil, si Matitiyas, si Sabad, si Sibina, si Haday, si Huwil, wey si Binayas ne egpuun te me kabuhalan ni Nibu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{44}Sikandan langun ka nenakaasawa te me lapu ne me malitan, wey ka duma kandan nenakaanak te sika ne me malitan.
\BibleBookEnd

\BibleBook{Nihimiyas}

\BibleTitlePage
\BibleTitleTwo{Ka baseen ni}
\BibleMainTitle{Nihimiyas}

\BibleIntroSectionHeading{Igpewun‑a}

\BibleIntro
\BibleParagraphStyleIP
Si \BibleCharacterStyleBK{Nihimiyas} suluhuanen te Hari ne si Artasirsis diye te siyudad te Susa. Taheed te diye sikandin, nakarawat sikandin te guhuren meyitenged te me Israilita ne nekewun‑a nekeuli ne mareet se peg-ugpe. Nakasasindeg e ka timplu piru ware pad naay-ayari ka matikang wey makepal ne alad te siyudad, sikan naa ka ware egpakaatang te me kuntere te me Israilita ne nakalingut kandan.
\BibleParagraphStyleIP
Tenged dutu, migbuyu si Nihimiyas te pegtuhut te Hari ne eggendiye te Hirusalim eyew egbalew-balew egpasasindeg te me matikang wey makepal ne alad kayi.
\BibleParagraphStyleIP
Egkabasa ta man‑e te seini ne libru ke immenu te Manama te pegbulig ki Nihimiyas te pegbalew-balew pegsasindeg te matikang wey makepal ne alad te siyudad taliware te pegbalabag te me kuntere dan ne nakalingut kandan.
\BibleParagraphStyleIOT
Ka nenasulat te seini ne baseen
\BibleParagraphStyleIO
Ka peg-uli ni Nihimiyas diye te Hirusalim \BibleCharacterStyleIOR{1:1–2:20}
\BibleParagraphStyleIO
Ka pegbalew-balew te matikang wey makepal ne alad te Hirusalim \BibleCharacterStyleIOR{3:1–7:73}
\BibleParagraphStyleIO
Ka pegbasa te balaud wey ka pegbalew-balew te kasabutan \BibleCharacterStyleIOR{8:1–10:39}
\BibleParagraphStyleIO
Ka duma ne me himu ni Nihimiyas \BibleCharacterStyleIOR{11:1–13:31}

\BibleText
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{1}Seini ka guhuren ni Nihimiyas ne anak ni Hakaliyas.

\BibleSectionHeading{Ka peg-ampu ni Nihimiyas para te Hirusalim}
\BibleParagraphStyleP
Te bulan te Kislib,\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{1:1 }Me elat-elat seini te Nubimbri peendiye te me elat-elat te Disimbri.} diya a te Susa, ka iney ne siyudad. Te seeye ne timpu, migdaruwe e ne pulu (20) ne leg‑un ne mighari si Artasirsis.
\verseNumber{2}Ne imbayaan a ni Hanani ne sabeka te me suled ku, wey due me matig-Huda ne migduma kandin. Ne mig-insaan ku sikandan meyitenged te me Hudiyu ne nakalibed ded\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{1:2 }Ka nenekeuli diye te Hirusalim, kene ne langun ne naddakep.} ka naddakep wey in-uyan diye te Babilunya, wey ka meyitenged te Hirusalim.
\verseNumber{3}Ne migtabak sikandan, “Subla ne nabaybayaran seeye se nekeuli\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{1:3 }Ka nenekeuli diye te Hirusalim, kene ne langun ne naddakep.} ne nenarakep wey neuyan, wey diyad te prubinsya te Huda, wey impeyilawan sikandan te me lapu ne nangugpe diye te marani ran. Nenaddeetan pad ka me batu ne alad te Hirusalim ne matikang wey makepal, wey nasilaban ka me gumawan kayi.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{4}Te narineg ku seini, duen e re se nakapinnuu ne nakasinehew. Ne miglungku a, migpuasa, wey mig-ampu te Manama diye te langit te pila ne aldew.
\verseNumber{5}Ne migkahi a, “He Magbebaye ne Manama te langit, maresen ka wey amana egtahuren\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{1:5 }Te Hibruwanen: igkaaldek.} ne Manama. Intuman nu ka me kasabutan nu wey impapitew nu te geyinawa nu ne kene egkabalbalawan seeye se miggeyinawa keykew wey migtuman te me suhu nu.
\verseNumber{6}Tengtengi a nikeykew wey pammineha nu ka peg-ampu ku te suluhuanen nu te aldew wey marusilem para te me suluhuanen nu ne iyan ka keet-etawan te Israil. Igpangguhud ku keykew ka me sale ney, wey ka sale te me kaap-apuan ku.
\verseNumber{7}Mareet amana ka inggimu ney diye te keykew. Ware ney tumana ka me balaud nu, tulumanen, wey me suhu nu ne impabehey nu kanami te suluhuanen nu ne si Muwisis.
\verseNumber{8}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{1:8: }Lib 26:33.}Tantanuri nu ubag ka ingkahi nu te suluhuanen nu ne si Muwisis, ‘Ke kene kew egmatinumanen keddiey, egmegsuwayen ku sikaniyu diye te nalein-lein ne me nasud.
\verseNumber{9}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{1:9: }Diy 30:1-5.}Piru ke eglibed kew keddiey wey egtumanen niyu ka me suhu ku, minsan pad ke egmekegsuwey kew diye te maddiyu ne inged, eg-uyanen ku red sikaniyu diye te inged ne in-alam ku eyew diye kew egsimba keddi.’\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{1:9 }Te Hibruwanen: diye ku igpeugpe ka ngaran ku.}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{10}“Me suluhuanen nu sikandan wey me etew nu ne inluwas nu pinaahi te dakel ne geem wey kanekal\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{1:10 }Te Hibruwanen: manekal ne belad.} nu.
\verseNumber{11}He Magbebaye ne Manama, pammineha nu ubag ka me peg-ampu ku te suluhuanen nu wey ka peg-ampu te me suluhuanen nu ne egkahale ne egtahud keykew. Ituhut nu perem ne eglampus a te seini ne aldew wey te ighangyu ku te Hari, wey igkeyid‑u a nikandin.”
\BibleParagraphStyleP
Te seeye ne timpu, sikeddi ka impiyalan ne talagsendad te inumen te Hari.

\BibleSectionHeading{Ka peggendiye ni Nihimiyas te Hirusalim}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{2}Sabeka ne aldew, in-andaman e si Hari Artasirsis te binu, wey insendaran kud sikandin. Bulan seeye ne egngaranan te Nisan,\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{2:1 }Me elat-elat seini te Marsu peendiye te me elat-elat te Abril.} te igkarangeb ne pulu (20) ne leg‑un te peghari din. Ne seeye pad iya ka timpu ne miglungku a diye te tangkaan te Hari.
\verseNumber{2}Sikan naa ka nekeinse sikandin keddi, “Mania te hendue te eglungku ka, ne kene ke ma perem egderalu? Nekey ka inlungku nu?”
\BibleParagraphStyleP
Ne naaldek a amana dutu.
\verseNumber{3}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{2:3: }2Har 25:8-10; 2Kru 36:19; Hir 52:12-14.}Ne intabak ku ka Hari, “Mahal ne Hari, egkeuyag ka te ware egtamanan! Mania te kene e naa eglungku te nalundus man e ka siyudad ne inlebengan te me kaap-apuan ku, wey nenasilaban e ka me gumawan dutu.”
\verseNumber{4}Ne mig-insaan a te Hari, “Nekey naa ka igkeupii nu?”
\BibleParagraphStyleP
Ne mig-ampu a diye te Manama.
\verseNumber{5}Ne intabak ku ka Hari, “Ke egkabennalan ke red mahal ne Hari, wey ke igkeupii e red nikeykew, tuhuti a ne eggendiye te Huda te siyudad ne inlebengan te me kaap-apuan ku eyew egbalbalawan ku seini te egpasasindeg.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{6}Ne mig-inse e man‑e keddi ka Hari taheed te migpinnuu diye te kakiliran din ka Rayna, “Egkapilaan kaa diye wey ken‑u kaa eglibed?” Ne migkekerew a kandin ke ken‑u a eglibed wey impeyipanew ad nikandin.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{7}Ne migkahiyan ku man‑e ka Hari, “Ke egkabennalan ke red Mahal ne Hari, behayi a te me sulat para te me gubirnadur ne diye te prubinsya ne talipag te Weyig ne Iyupratis,\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{2:7 }Limang te Weyig.} su eyew egpaliharen a nikandan peendiye te Huda.
\verseNumber{8}Ne sulati nu ubag si Asap ka migbantey te puwalasan nu eyew egbehayan a nikandin te me kayu. Iggumawan seini te malig‑en ne baley ne matikang ne marani te timplu, ig-alad te siyudad, wey te igbebaley te eg-ugpaan ku.” Ne nabennalan ka Hari te inhangyu ku kandin su intantanuran\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{2:8 }Te Hibruwanen: miggen-genan a te meupiya ne belad te Manama ku.} e ma te Manama ku.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{9}Te peggipanew kud, imparumaan a te Hari te me upisyal te me sundalu wey te migmangudde. Te pegginguma ku diye te prubinsya ne talipag te Weyig ne Iyupratis, imbehey kud e te me gubirnadur ka me sulat te Hari.
\verseNumber{10}Piru nanengnengan ni Sanbalat ne Hurunihanen wey ni Tubiyas ne sabeka ne upisyal ne Amunihanen ne migginguma a eyew egbulihan ka me matig-Israil, wey neepes-epes sikandan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{11}Ne miggendiya ad te Hirusalim wey natateluwan a diye.
\verseNumber{12}Te igkatelu ne marusilem, miggipanew a duma te pila ne me etew. Ne warad iya innangenan ku te igkeupii te Manama ne igpeyimu keddi te Hirusalim. Ne ware degma duma ne ayam ne in-uyan ney angin e te asnu ne in-unturan ku.
\verseNumber{13}Ne diya a miglihawang te Gumawan te Napu ne egpeendiye te Belun te Salimbaweng wey diye te Gumawan te Basuraan. Ne impitew ku ka me batu ne alad te siyudad ne newugnak pad, wey nenasilaban ka me gumawan kayi.
\verseNumber{14}Inggendiyaan ku degma ka Gumawan te Sebseb wey ka Lanew te Hari piru ware egkabayaan te asnu ne in-unturan ku.
\verseNumber{15}Purisu, migpabulus e naan de diye te Napu te Kidrun, wey impitew ku ka me batu ne alad te siyudad diye. Nataman, miglibed ad te imbaye ku ne Gumawan te Napu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{16}Ne ware nakanengneng ka me pangulu ke hendei a egpuun wey ke nekey ka inggimu ku. Su ware mem pad Hudiyu ne ingguhuran ku meyitenged te me planu ku, minsan ka me talagpanubad, talahuren ne me etew, me upisyal, wey te duma pad ne egpakabulig te himu.
\verseNumber{17}Nataman, ingkahiyan ku sikandan, “Nakita niyu ka mareet ne neula-ula ta. Nareetan ka batu ne alad te Hirusalim ne matikang wey makepal, wey nasilaban ka me gumawan kayi. Purisu, egbalbalawan ta ka me alad te siyudad eyew kene kid e egkeyilawan.”
\verseNumber{18}Ne impangguhuran ku sikandan te intantanuran a te Manama ku wey ke nekey ka ingkahi te Hari keddi.
\BibleParagraphStyleP
Ne migkahi sikandan, “Uya, egbalbalawan ta ka me alad.” Purisu, migpangandam e sikandan eyew te pegbunsud te himu.
\verseNumber{19}Piru te nanengnengan seini ni Sanbalat ne Hurunihanen wey ni Tubiyas ne sabeka ne upisyal ne Amunihanen, wey ni Gisim ne Arabihanen, ingngisiyan key e nikandan wey imbaley-baley. Ne migkahi sikandan, “Nekey‑a seini se eggimuwen niyu? Migsuman-suman kew bes ne egkuntere te Hari?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{20}Ne migtabak a, “Eglampus key pinaahi te bulig te Magbebaye ne Manama te langit. Ne sikanami se me suluhuanen din, igpabulus ney ka pegbalew-balew te matikang wey makepal ne alad ne batu. Piru sikaniyu, ware mule baad niyu kayi, wey ke katenged naa, wey ke itulan naa kayi te Hirusalim.”

\BibleSectionHeading{Ka pegbalew-balew te alad te Hirusalim}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{3}Ne iyan migbalew-balew te Gumawan te Karniru si Iliyasib ne Labew ne Talagpanubad wey ka me duma rin ne talagpanubad. Te neimpusan dan e ka pegbalew-balew te me gumawan, inhalad dan e seini. Inhalad dan man‑e ka Matikang ne Baley te Sabeka ne Gatus, wey ka Matikang ne Baley ni Hananil.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{2}Ne iyan migbalew-balew te alad ne sumpul dutu ka keet-etawan te Hiriku, wey iyan migbalew-balew te lein ne sumpul si Sakur ne anak ni Imri.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{3}Ne iyan migbalew-balew te Gumawan te Isda ka me kabuhalan ni Hasina. Intangen dan ka me sungkaleg te lekeb, ka me lekeb, wey ka me balabag ne igpagul kayi.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{4}Ne iyan mig-ayad-ayad te sumpul ne baad te alad si Mirimut ne anak ni Uriyas wey apu ni Hakus. Ne iyan mig-ayad-ayad te sumpul man‑e ne baad si Misulam ne anak ni Birikiyas wey apu ni Misisabil.
\BibleParagraphStyleP
Ne iyan mig-ayad-ayad te sumpul man‑e ne baad si Saduk ne anak ni Baana.
\verseNumber{5}Ne iyan mig-ayad-ayad te sumpul ne baad ka keet-etawan te Tikuwa. Piru ware himuwa te me talahuren ne etew te Tikuwa ka igpeyimu kandan te me pangulu ran te trabahu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{6}Ne iyan mig-ayad-ayad te Tapey\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{3:6 }Te Hibruwanen: Yasana.} ne Gumawan si Huyada ne anak ni Pasiya wey si Misulam ne anak ni Bisudiyas. Intangen dan ka me sungkaleg te lekeb, ka me lekeb, wey ka me balabag ne igpagul kayi.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{7}Ne iyan mig-ayad-ayad migsinundul te sumpul ne baad te alad si Milatiyas ne matig-Gibyun, si Hadun ne matig-Mirunut, wey ka me lukes ne me matig-Gibyun wey me matig-Mispa. Ka seini ne me lungsud, immanduan te gubirnadur te prubinsya ne talipag te Weyig ne Iyupratis.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}Ne iyan mig-ayad-ayad migsinundul kandan si Usil ne anak ni Harayas ne talagsayab te bulawan.
\BibleParagraphStyleP
Mig-ayad-ayad migsinundul kandin si Hananiyas ne sabeka te me talaggimu te me peemut. Ne naay-ayaran dan ka alad te Hirusalim taman diye te egngaranan te Maluag ne Alad.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{9}Ne iyan mig-ayad-ayad migsinundul kandan ka anak ni Hur ne si Ripayas ne pangulu te katenge ne distritu te Hirusalim.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{10}Ne iyan mig-ayad-ayad migsinundul diye te egkatangkaan te baley rin si Hidayas ne anak ni Harumap.
\BibleParagraphStyleP
Ne iyan mig-ayad-ayad migsinundul kandin si Hatus ne anak ni Hasabniyas.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{11}Ne iyan mig-ayad-ayad migsinundul te lein ne baad wey te Matikang ne Baley ne Hilutuanan te Paan si Malkiyas ne anak ni Harim wey si Hasub ne anak ni Pahat-Muwab.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{12}Ne iyan mig-ayad-ayad migsinundul si Salum ne anak ni Haluhis ne pangulu te katenge ne distritu te Hirusalim. Iyan migbulig kandin ka anak din ne me malitan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{13}Ne iyan mig-ayad-ayad te Gumawan te Napu si Hanun wey ka me mahinged te Sanuwa. Imbalbalawan dan seini wey intangen dan ka me sungkaleg te lekeb wey me balabag ne igpagul kayi. Nakaayad-ayad sikandan te me 440 ne mitrus ne alad taman te Gumawan te Basuraan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{14}Ne iyan mig-ayad-ayad te gumawan ne egngaranan te Basuraan si Malkiyas ne anak ni Rikab ne pangulu te distritu te Bit-Hakirim. Imbalbalawan din seini te eggimu wey intangen din ka me sungkaleg te lekeb, ka me lekeb, wey ka me balabag ne igpagul kayi.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{15}Ne iyan mig-ayad-ayad te Gumawan te Sebseb ka anak ni Kulhusi ne si Salum ne pangulu te distritu te Mispa. Imbalbalawan din seini, in-atepan wey intangen din ka me sungkaleg te lekeb, ka me lekeb, wey ka me balabag ne igpagul kayi. Ne imbalbalawan din man‑e ka alad te linew ne egngaranan te Sila ne marani te pinamulaan te Hari, taman te haheran ne puun te siyudad ni Hari Dabid.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{16}Ne iyan mig-ayad-ayad migsinundul kandin ka anak ni Asbuk ne si Nihimiyas ne pangulu te katenge ne distritu te Bitsur. In-ay-ayaran din ka egkatangkaan te inlebengan ki Dabid, taman te limuranan te weyig, wey te Baley te me Bahani.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{17}Ne iyan mig-ayad-ayad migsinundul ka me Libita ne impanguluwan ni Rihum ne anak ni Bani.
\BibleParagraphStyleP
Ne iyan mig-ayad-ayad migsinundul kandan si Hasabiyas ne pangulu te katenge ne distritu te Kila, te distritu rin.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{18}Ne iyan mig-ayad-ayad migsinundul kandin ka me karumaan dan ne impanguluwan te anak ni Hinadad ne si Bibay ne pangulu te katenge ne distritu te Kila.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{19}Ne iyan mig-ayad-ayad migsinundul si Isir ne anak ni Huswi ne pangulu te Mispa te lein ne baad ne egkatangkaan te tahuanan te me panganiban taman te pikungan te alad.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{20}Ne iyan mig-ayad-ayad migsinundul si Baruk ne anak ni Sabay puun te pikungan te alad peendiye te gumawan te baley ni Iliyasib ne Labew ne Talagpanubad.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{21}Ne iyan mig-ayad-ayad migsinundul ka anak ni Uriyas ne si Mirimut ne apu ni Hakus puun te gumawan te baley ni Iliyasib taman diye te tamanan te seini ne baley.

\BibleSectionHeading{Ka me talagpanubad ne migbulig mig-ayad-ayad te alad}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{22}Ne due me talagpanubad ne migpuun te me distritu ne nakalingut te Hirusalim ne migbulig mig-ayad-ayad te alad.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{23}Ne iyan mig-ayad-ayad migsinundul kandan si Binhamin wey si Hasub diye te egkatangkaan te baley ran.
\BibleParagraphStyleP
Ne iyan mig-ayad-ayad migsinundul kandan diye te egkatangkaan te baley rin si Asariyas ne anak ni Maasiyas wey apu ni Ananiyas.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{24}Ne iyan mig-ayad-ayad migsinundul kandin te lein ne baad si Binuy ne anak ni Hinadad. Puun te baley ni Asariyas taman te pikungan te alad ka in-ay-ayaran din.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{25}Ne iyan mig-ayad-ayad migsinundul si Palal ne anak ni Usay. In-ay-ayaran din ka sumpul ne baad te alad; puun te egkatangkaan te pikungan te alad wey te matikang ne baley ne diye te ampew te palasyu ne marani te lama te ugpaan te talagbantey.
\BibleParagraphStyleP
Ne iyan mig-ayad-ayad migsinundul kandin ka anak ni Parus ne si Pidayas
\verseNumber{26}wey ka me suluhuanen te timplu ne mig-ugpe te Bubungan te Upil. Puun te egkatangkaan te gumawan ne egngaranan te Weyig ne diye te igsile wey diye te matikang ne baley ka in-ay-ayaran dan.

\BibleSectionHeading{Ka me etew ne migbulig te peg-ayad-ayad te alad}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{27}Ne due nanginguma ne me matig-Tikuwa wey sikandan ka mig-ayad-ayad te lein ne baad. Puun te dakel wey matikang ne baley taman te alad te Upil ka in-ay-ayaran dan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{28}Ne iyan mig-ayad-ayad te gumawan ne egngaranan te Kudde ka me talagpanubad. Ne masi-ayad-ayad e sikandan te alad ne egkatangkaan te me baley ran.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{29}Ne iyan mig-ayad-ayad migsinundul si Saduk ne anak ni Imir te alad ne egkatangkaan te baley rin.
\BibleParagraphStyleP
Ne iyan mig-ayad-ayad migsinundul kandin te lein ne baad ka anak ni Sikaniyas ne si Simaya ne talagbantey te Gumawan te Igsile.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{30}Ne migsinundul kandin mig-ayad-ayad te lein ne baad si Hananiyas ne anak ni Silimiyas wey si Hanun ne igkeen‑em ne anak ni Salap.
\BibleParagraphStyleP
Ne migsinundul kandan si Misulam ne anak ni Birikiyas ne mig-ayad-ayad te alad ne egkatangkaan te baley rin.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{31}Ne migsinundul kandin si Malkiyas ne sabeka ne mannayab te bulawan. Mig-ay-ayaran din ka alad taman te baley te suluhuanen diye te timplu wey te me nigusyanti ne egkatangkaan te Gumawan ne Libulunganan, wey taman te sinabeng ne impeuntud te pikungan te alad.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{32}Ne iyan mig-ayad-ayad te katammanan ne baad te alad ka me talagdekdek te bulawan wey ka me nigusyanti. Puun te sinabeng ne diye te dibabew te pikungan wey te Gumawan te Karniru ka in-ay-ayaran dan.

\BibleSectionHeading{Ka pegkuntere ki Nihimiyas}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{4}Te pegkarineg ni Sanbalat ne gubirnadur te Samarya te egbalbalawan ney ka batu ne alad, nalanglangetan sikandin. Ne indali-dian din ka me Hudiyu.
\verseNumber{2}Ne migkahi sikandin diye te tangkaan te me duma rin wey te me sundalu te Samarya, “Nekey‑a ka eggimuwen te seini se luyeg ne me Hudiyu? Egbalbalawan dan ubag ka alad te Hirusalim? Migsuman-suman buwa sikandan ne egkeimpusan dan te senge-kaaldew re ka pegbalew-balew te alad wey egpanubaran dan e? Migsuman-suman buwa sikandan ne egkalimud dan pad ka nenasilaban wey nallupet e ne me batu?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{3}Ne migkahi degma si Tubiyas ne Amunihanen ne migpinnuu diye te dulug ni Sanbalat, “Malehet sika. Egkatempag ka inggimu ran ne alad ne batu minsan ke laku re ka egpamaneyik!”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{4}Ne seeye naa ka mig-ampu a, “Pammineha key, Manama ney, su indali-dian key. Eglibed perem kandan ka indali-di dan kanami. Egkaamin perem ka karatuan dan wey egkarakep sikandan wey eg-uyanen diye te lein ne inged.
\verseNumber{5}Kene nu pasayluwa sikandan te mareet ne hinimuwan dan, wey kene nu lingawi ka me sale dan, su inlemetan ke ma nikandan diye te me tangkaan te migtrabahu te alad.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{6}Sikan naa ka nabalbalawan ney ka batu ne alad taman te natenge e ka katikang kayi, su amana ma ne maahet-ahet ka me etew ne egtrabahu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{7}Piru te pegkarineg ni Sanbalat, wey ni Tubiyas, wey te me Arabihanen, me Amunihanen, me matig-Asdud ne nakapabulus ded ka peg-ayad-ayad te batu ne alad te Hirusalim, wey nasengsengan e ka me lungag, nalanglangetan sikandan.
\verseNumber{8}Purisu migplanu sikandan langun ne eglusuran dan ka Hirusalim eyew egkasamuk.
\verseNumber{9}Piru mig-ampu key te Manama ney wey due impabantey ney te maaldew wey te marusilem su eyew due egpakabantey kanami puun kandan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{10}Ne migkahi ka me matig-Huda, “Migmagguye e ka me trabahanti, wey miglatambu pad ka nallupet ne me batu ne egpangaween ney. Kene ney egkeimpusan te egbalew-balew ka batu ne alad.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{11}Ne migkahi degma ka me kuntere ney, “Egtigkawen ta sikandan te eglusud taheed te kene pad sikandan egpakanengneng wey egpakakita kanta, wey egpangimatayan ta sikandan eyew egkeengked e ka himu ran.”
\verseNumber{12}Ne ka me Hudiyu ne nangugpe diye te marani ran, nangendiye te kanami wey layun key nikandan panpanayi ne eglusuran key iya te me kuntere ney.\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{4:12 }Te Hibruwanen: Kasapulu puun te langun ne inged ne igbaliyung niyu kanami.}
\verseNumber{13}Purisu, due impabantey ku diye te liyu te kinariraleman te me baad ne nalunglungahan pad ne batu ne alad. Immegduma-ruma ku pabantaya te batu ne alad ka me taltalagduma wey naatul te me kampilan, me deldeg, wey me pane.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{14}Ne inleuy ku ka me etew wey ingkahiyan ku ka me talahuren ne me etew, me upisyal, wey ka duma ne keet-etawan, “Kene kew kaaldek te me kuntere ta. Tantanuri niyu ne maresen wey kein-inuwan ka Magbebaye ne Manama. Pakig-ehet kew para due keupianan te me suled niyu ne me lukes, me anak niyu, me asawa niyu, wey te me ugpaan niyu.”
\verseNumber{15}Te nahuhuran e ka me kuntere ney ne nanengnengan ney e ka implanu ran wey nakita ran ne indereetan te Manama ka implanu ran, inliberan ney e langun ka himu ney ne eg-ayad-ayad te batu ne alad.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{16}Puun te seeye ne aldew, nabaad ka me etew te daruwa. Ka senge-baad migtrabahu wey ka senge-baad migbantey, wey due me deldeg dan, me kalasag, wey me pane wey migsaluub te putew ne dingding te kumeng. Ne migbehey ka me pangulu te igkabulig dan\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{4:16 }Te Hibruwanen: Migsesasindeg ka me pangulu diye te egkeinniyuhan.} te me matig-Huda ne migbalew-balew te alad.
\verseNumber{17}Ne seeye se tigbaba te me batu, migtrabahu ne limang de ne belad ka inggamit wey ka limang ne belad, inggen-gen te panganiban.
\verseNumber{18}Ne migsiniket te kampilan ka langun ne migtrabahu wey diye migsesasindeg te dulug ku ka etew ne talagparahing te trumpita.
\verseNumber{19}Ne ingkahiyan ku ka me talahuren ne me etew, ka me upisyal, wey ka me etew, “Dakel wey maluag ka eg-alaren ta wey nekegdiyu-diyu ki.
\verseNumber{20}Sikan naa ke egkarineg niyu ka dahing te trumpita, dagdahew kew hengkayi te keddi. Ne egpangabangan ki te Manama te pegpakig-ehet kandan.”
\verseNumber{21}Purisu migpabulus key migtrabahu puun te egkaliwaswas taman te egkasagkup, wey imbantayan key te senge-baad te me etew ne due me deldeg.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{22}Te seeye degma ne aldew, imbanasalan ku ka me etew ne ware mig-ugpe te Hirusalim wey ka me suluhuanen dan ne diye eggirehe te Hirusalim tagse marusilem, eyew egkabantayan ka siyudad wey eyew egpekeyimu e man‑e te maaldew.
\verseNumber{23}Sikan naa ka ware key en iya migluluung te insaluub ney te marusilem—minsan sikeddi, ka me suled ku, ka me suluhuanen ku, wey ka me talagbantey ne migduma-ruma keddi. Ne masihen-gen key re due te me panganiban ney.\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{4:23 }Te Hibruwanen: Eg-uy-uyanen ney re due ka panganiban ney ke egpanakeru key.}

\BibleSectionHeading{Ka peggusey ni Nihimiyas te prublima}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{5}Due me alunggun ne migsagsahukul diye te duma ran ded ne me Hudiyu.
\verseNumber{2}Migkahi sikandan, “Masulug ka me anak ney wey migkeilangan key te egkeenen ne trigu eyew egkeuyag key.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{3}Ne migkahi degma ka duma, “Impamirinda ney e ka me kamet ney, me parasan ney, wey ka me baley ney eyew due egkakeen ney tenged su egkabitil key.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{4}Ne due man‑e migkahi, “Nakapanambey key te seleppi para te buhis ne egbuyuen te Hari te me kamet ney wey me parasan ney.
\verseNumber{5}Ne kuntee, minsan nenekeg-iling ka langesa ney, wey ka anak ney ne me lukes iling ded degma te anak dan ne me lukes, napehes key red ne igpeuripen kandan ka me anak ney. Ne ka malehet, ka duma ne me anak ney ne me malitan impeuripen ney e. Piru ware egkeyimu ney su ka me kamet ney wey ka me parasan ney, naangken man‑e te duma ne etew.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{6}Nalanglangetan a te pegkarineg ku te pegsagsahukul ran.
\verseNumber{7}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{5:7: }Iks 22:25; Lib 25:35-37; Diy 23:19-20.}Ne insuman-suman ku seini paay-ayari wey te naay-ayaran kud seini te egsuman-suman, iyan ku indakeselan te sale ka me talahuren ne me etew wey me upisyal te me etew, wey ingkahiyan ku, “Inleig-leig niyu ka me suled niyu su impaanakan niyu ma ka seleppi ne impasambayan niyu kandan.”
\BibleParagraphStyleP
Ne impalibulung ku ka keet-etawan.
\verseNumber{8}Ne ingkahiyan ku sikandan, “Inggimu ta ka langun ne egkeyimu ta eyew te peglekat te me karumaan ta ne me Hudiyu ne nakabelegye diye te duma ne me nasud. Piru tenged te inggimu niyu, napehes e man‑e sikandan ne migbelegye te pegkeetew ran diye mismu te kaniyu. Layun te naan de eglekata sikandan?” Ne nenakapeeneng-eneng de sikandan se nenatanengan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{9}Sikan naa ka migpabulus-bulus a, “Kene ne meupiya ka inggimu niyu. Keilangan ne eg-ugpe kew ne due kaaldek te Manama eyew kene ki egdali-dian te me nasud ne me kuntere ta.
\verseNumber{10}Timul pad, sikeddi wey ka me suled ku ne me lukes, wey ka me suluhuanen ku, migpasambey key degma te seleppi wey te egkakeen kandan. Ne kuntee igpeeneng-eneng tad ka pegpasubla te egsukut te insambayan dan.
\verseNumber{11}Ne ilibed niyu kuntee ne aldew ka me kamet dan, ka me parasan dan, ka me ulibuwan dan, wey ka me baley ran. Ilibed niyu man‑e ka anak te seleppi ne impasambayan niyu kandan, wey ka egkakeen, wey me binu, wey ka mentika.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{12}Ne migtabak sikandan, “Iglibed ney ka me karatuan dan wey kene key e egsukut kandan. Eggimuwen ney e ka ingkahi nu.”
\BibleParagraphStyleP
Ne impeumew ku ka me talagpanubad, wey impepanaad ku diye te tangkaan dan ka me pangulu wey me upisyal ne egtumanen dan iya ka impanaad dan.
\verseNumber{13}Ne inggekad ku ka tabed ku wey intepungan ku ka kumbale\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{5:13 }Ka igmanaluub dengan ware burusa, purisu ka eggimuwen dan ne burusa iyan ka tabed dan. Ka pegkaawe te langun ka igpasabut dutu.} ku wey migkahi a, “Iling kayi ka eggimuwen te Manama kaniyu, te me baley niyu, wey te me karatuan niyu ke kene niyu egtumanen ka impanaad niyu. Eg-aween din perem ka langun diye te kaniyu.”
\BibleParagraphStyleP
Ne migkahi ka langun, “Malehet iya!” Ne indeyrey ran ka Magbebaye ne Manama, wey intuman dan ka impanaad dan.

\BibleSectionHeading{Ka pegbulig ni Nihimiyas}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{14}Neyimu a ne gubirnadur te Huda te sapulu wey daruwa (12) ne leg‑un, bunsud te igkararuwa ne pulu (20) taman te tatelu ne pulu wey daruwa (32) ne leg‑un te peghari ni Artasirsis. Ne minsan pad due, wara ad iya migkeen te egkakeen te egkeyimu ne gubirnadur wey iling ded degma ka me suled ku.
\verseNumber{15}Piru impeyirapan te me gubirnadur ne nekewun‑a keddi ka me etew, wey impanguwa ka egkakeen dan wey ka me binu ran. Impabehey pad man‑e sikandan te hep‑at ne pulu (40) ne buuk ne pelata. Minsan ka me talagbulig te gubirnadur, mig-ambag-ambag degma migleig-leig te me etew. Piru ware ku himuwa seini su naaldek a te Manama.
\verseNumber{16}Ne migpakannekal a ka egbalew-balew te batu ne alad te siyudad wey miglibulung diye ka langun ne suluhuanen ku eyew egbulig te himu. Ne wara a iya migkamkamuney te tane.
\verseNumber{17}Ne timul pad kayi, wara a migbuyu te minsan nekey, minsan sikeddi ka migpakeen te 150 ne me Hudiyu wey te me upisyal ran, ware pad labet te me mahaliyug ne egpuun te minsan hendei ne me nasud.
\verseNumber{18}Ne tagse aldew, miglapa a te sabeka ne baka wey hen‑em ne mallambeg ne me karniru wey me manuk. Ne tagse sapulu ne aldew, migbehey a man‑e te langun ne klasi te binu. Piru minsan pad iling due ka inggimu ku, wara a migkuwa te minsan nekey. Nakanengneng a ne mabehat amana seini para te me etew, purisu, wara a migkuwa te minsan nekey ne pegkeen ne para te gubirnadur.
\BibleParagraphStyleMI
\verseNumber{19}He Manama ku, tantanuri a te langun ne neyimu ku te seini ne me etew.

\BibleSectionHeading{Ka planu te peggimatey ki Nihimiyas}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{6}Nanengnengan ni Sanbalat, ni Tubiyas, wey ni Gisim ne Arabihanen wey te duma pad ne me kuntere ney, ne neimpusan ney e te egbalew-balew ka batu ne alad te siyudad wey warad e me lungag kayi, angin e te me lekeb ne ware pad nakatangen.
\verseNumber{2}Seeye naa, impeumew a ni Sanbalat wey ni Gisim te miggenendue, “Egkeupian key ne egpakigkita keykew diye te sabeka ne bariyu te Kipirim te napu te Unu.” Piru ka malehet, mareet bes ka tuyu dan keddi.
\verseNumber{3}Purisu migsuhu a degma te me etew eyew egkahi kandan, “Dakel ka himu ku, purisu kena a egpekeendue. Kene egkaayun ne egkeengkeran ku ka himu eyew re egpakigkita kaniyu.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{4}Keep‑at a nikandan panaheyi te sikan ded ne lalag, wey sikan ded degma ka intabak ku.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{5}Te igkalimma ne pegginggat ni Sanbalat keddi, imparulungan a nikandin te suluhuanen din te ware pegketa ne sulat.
\verseNumber{6}Seini ka tahu te seeye ne sulat, “Egkahuhud te minsan hendei ne nasud, minsan si Gisim migkahi ne migsuman-suman ke kun wey ka me Hudiyu ne egribildi, sikan naa ka imbalbalawan niyu ka batu ne alad. Kahi rin pa iya ne egkeupian ke kun ne egkeyimu ne Hari te me Hudiyu.
\verseNumber{7}Ne mig-alam ke kun pad man‑e te me prupita ne egpataha due te Hirusalim ne sikeykew e ka Hari te Huda. Egkataman ne egkanengnengan iya seini te Hari, sikan naa ka keilangan ne eggendini ka su egpasabutey ki meyitenged kayi.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}Ne seini ka tabak ku kandin, “Ubat sika se ingkahi nu. Himu-himu nu re sika puun te suman-suman nu.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{9}Nakanengneng a ne ingginaaldek key re nikandan eyew egpakapeeneng-eneng key ka egtrabahu wey kene egkeimpusan ka himu ney. Piru mig-ampu a te Manama ne eglig‑enen e pad iya man‑e nikandin.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{10}Sabeka ne aldew, miggendiya a te baley te kene egpakaleleug ne si Simaya ne anak ni Dilayas wey apu ni Mihitabil. Ne ingkahiyan a ni Simayas, “Eglibulung ki diye te timplu ne baley te Manama wey egpanlekeban ta ka me gumawan su eggengkayi kuntee te marusilem ka me kuntere nu eyew eggimatey keykew.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{11}Piru migtabak a, “Mania te egpallahuy a wey ke eggeles naa diye te timplu eyew kena a egpatey? Kena a egseled diye te timplu!”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{12}Ne nasabut ku ne ware sikandin suhua te Manama, su imbayaran sikandin ni Sanbalat wey ni Tubiyas, sikan naa ka impanpanayan a nikandin.
\verseNumber{13}Igkeupii ran de ne egginaaldeken a wey egpekeyimu te sale ke egtumanen ku ka ingkahi ni Simayas wey eyew egkareetan ka bantug ku, wey eyew egdali-dian a te me etew.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{14}Ne mig-ampu a, “He Manama ku, tantanuri nu ka langun ne mareet ne hinimuwan ni Tubiyas wey ni Sanbalat. Ne tantanuri nu degma ka malitan ne prupita ne si Nuwadiyas wey ka duma pad ne me prupita ne migpanginaaldek keddiey.”

\BibleSectionHeading{Ka pegkeimpusi te alad}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{15}Neimpusan ded iya ka batu ne alad te igkararuwa ne pulu wey lalimma (25) ne aldew te igkeen‑em ne bulan, ne iyan ka bulan te Ilul. Migginguma te lalimma ne pulu wey daruwa (52) ne aldew ka peggingimpus te batu ne alad.
\verseNumber{16}Te pegkanengnengi kayi te me etew te nakalingut ne me nasud ne egkuntere kanami, nenaaldek sikandan wey neneyilew; su nasabut dan ne neimpusan ka seini ne himu puun te bulig te Manama.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{17}Te intiru ne lalimma ne pulu wey daruwa (52) ne aldew, migmasulsulatey ka me talahuren ne me etew te Huda ki Tubiyas.
\verseNumber{18}Masulug ka migsaad ne eglapig ki Tubiyas ne matig-Huda, su mekaamung ma sikandin ni Sikaniyas ne anak ni Ara. Ne ka anak din degma ne lukes ne si Diyuhanan, nakaasawa te anak ni Misulam ne anak ni Birikiya.
\verseNumber{19}Ne impangguhud dan keddi ka me meupiya ne neyimu ni Tubiyas, wey impangguhud dan kandin ka langun ne impanlalag ku. Ne layun a peuyani ni Tubiyas te sulat eyew egginaaldeken a.
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{7}Te nabalbalawan e ka batu ne alad te siyudad, wey te nenakatangen e ka me gumawan, mig-alam ad te me etew ne egbantey te me gumawan te siyudad, wey me mangngulahing, wey me Libita.
\verseNumber{2}Imbehey ku ka katenged te pegbantey te Hirusalim diye te suled ku ne si Hanani wey ki Hananiyas ne pangulu te me talagbantey te alad te siyudad, su egkasalihan ma si Hananiyas wey dakel ka pegkaaldek din te Manama du te me duma rin.
\verseNumber{3}Ingkahiyan ku sikandan, “Kene niyu palukati ka me gumawan te siyudad te Hirusalim te kene pad egsile ka aldew wey palekebi niyu seini te kene pad eglineb ka aldew. Ne minsan pad ke due egbantey te gumawan, egpalekeban de due seini wey egpapagulan. Alam kew te mahinged te Hirusalim ne egpabantayen niyu kayi te siyudad wey pegsuwaya niyu sikandan. Ka duma diye egbantey te eg-ugpaan te me talagbantey, wey ka duma diye te tangkaan te me baley ran.”

\BibleSectionHeading{Ka listaan te naddakep ne nekeuli}
\BibleSectionCrossReference{(Isra 2:1-70)}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{4}Maluag wey dakel ka siyudad te Hirusalim piru deisek de ka mig-ugpe, wey ware pad neyimu ne iyam ne me baley.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{5}Ne imbanasalan a te Manama ne igpalibulung ka me talahuren ne me etew wey me upisyal, wey ka me etew eyew egrihistruwen sumale te kaap-apuan dan. Ne nakita ku ka listaan te me etew ne nekewun‑a nekeuli te siyudad.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{6}Seini ka listaan te keet-etawan te prubinsya te Huda ne nekeuli puun te pegkarakep. Impandakep dengan ni Hari Nibukadnisar ka me pamilya ran wey impanguyan diye te Babilunya. Ne kuntee nekeuli e diye te Hirusalim wey diye te me lungsud dan ne sakup te Huda.
\verseNumber{7}Iyan dan pangulu ensi Sirubabil, si Huswi, si Nihimiyas, si Asariyas, si Raamiyas, si Nahamani, si Murdikay, si Bilsan, si Mispirit, si Bigbay, si Nihum, wey si Baana.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8-25}Seini ka kasuluhan te me lukes ne me Israilita ne nekeuli puun te pegkarakep:
\BibleParagraphStyleLI
2,172 ka me kabuhalan ni Parus;
\BibleParagraphStyleLI
372 ka me kabuhalan ni Sipatiyas;
\BibleParagraphStyleLI
652 ka me kabuhalan ni Ara;
\BibleParagraphStyleLI
2,818 ka me kabuhalan ni Pahat-Muwab ne kabuhalan ni Huswi wey ni Huwab;
\BibleParagraphStyleLI
1,254 ka me kabuhalan ni Ilam;
\BibleParagraphStyleLI
845 ka me kabuhalan ni Satu;
\BibleParagraphStyleLI
760 ka me kabuhalan ni Sakay;
\BibleParagraphStyleLI
648 ka me kabuhalan ni Binuy;
\BibleParagraphStyleLI
628 ka me kabuhalan ni Bibay;
\BibleParagraphStyleLI
2,322 ka me kabuhalan ni Asgad;
\BibleParagraphStyleLI
667 ka me kabuhalan ni Adunikam;
\BibleParagraphStyleLI
2,067 ka me kabuhalan ni Bigbay;
\BibleParagraphStyleLI
655 ka me kabuhalan ni Adin;
\BibleParagraphStyleLI
siyam ne pulu wey walu (98) ka me kabuhalan ni Atir (ne ingngaranan degma ki Hisikiyas);
\BibleParagraphStyleLI
328 ka me kabuhalan ni Hasum;
\BibleParagraphStyleLI
324 ka me kabuhalan ni Bisay;
\BibleParagraphStyleLI
112 ka me kabuhalan ni Harip;
\BibleParagraphStyleLI
wey siyam ne pulu wey lalimma (95) ka me kabuhalan ni Gibyun.
\BibleParagraphStyleM
\verseNumber{26-38}Seini ka kasuluhan te me etew ne ka kaap-apuan dan diye nangugpe te seini ne me lungsud:
\BibleParagraphStyleLI
188 te Bitlihim wey Nitupa;
\BibleParagraphStyleLI
128 te Anatut;
\BibleParagraphStyleLI
hep‑at ne pulu wey daruwa (42) te Bit-Asmabit;
\BibleParagraphStyleLI
743 te Kiryat-Hiyarim, Sipira, wey Biirut;
\BibleParagraphStyleLI
621 te Rama wey Giba;
\BibleParagraphStyleLI
122 te Mikmas;
\BibleParagraphStyleLI
123 te Bitil, wey Ay;
\BibleParagraphStyleLI
lalimma ne pulu wey daruwa (52) diye te sabeka ne Nibu;
\BibleParagraphStyleLI
1,254 te sabeka ne Ilam;
\BibleParagraphStyleLI
320 te Harim;
\BibleParagraphStyleLI
345 te Hiriku;
\BibleParagraphStyleLI
721 te Lud, Hadid, wey Unu;
\BibleParagraphStyleLI
3,930 te Sinaa.
\BibleParagraphStyleM
\verseNumber{39-42}Seini ka me kabuhalan te me talagpanubad ne nekeuli puun te pegkarakep:
\BibleParagraphStyleLI
973 ka me kabuhalan ni Hidayas ne kabuhalan ni Huswi;
\BibleParagraphStyleLI
1,052 ka me kabuhalan ni Imir;
\BibleParagraphStyleLI
1,247 ka me kabuhalan ni Pasur;
\BibleParagraphStyleLI
1,017 ka me kabuhalan ni Harim.
\BibleParagraphStyleM
\verseNumber{43-45}Seini ka me kabuhalan te me Libita ne nekeuli puun te pegkarakep:
\BibleParagraphStyleLI
pitu ne pulu wey hep‑at (74) ka me kabuhalan ni Huswi wey ni Kadmiil, ne me kabuhalan ni Hudiba;
\BibleParagraphStyleLI
148 ka me mangngulahing diye te timplu ne me kabuhalan ni Asap;
\BibleParagraphStyleLI
138 ka me talagbantey te gumawan te timplu ne me kabuhalan ni Salum, ni Atir, ni Talmun, ni Akub, ni Hatita, wey ni Subay.
\BibleParagraphStyleM
\verseNumber{46-56}Seini ka kabuhalan te me suluhuanen diye te timplu ne nekeuli puun te pegkarakep:
\BibleParagraphStyleLI
me kabuhalan enni Siha, ni Hasupa, wey ni Tabaut;
\BibleParagraphStyleLI
me kabuhalan ni Kirus, ni Siya, wey ni Padun;
\BibleParagraphStyleLI
me kabuhalan ni Libana, ni Hagaba, wey ni Salmay;
\BibleParagraphStyleLI
me kabuhalan ni Hanan, ni Gidil, wey ni Gahar;
\BibleParagraphStyleLI
me kabuhalan ni Riyahas, ni Risin, wey ni Nikuda;
\BibleParagraphStyleLI
me kabuhalan ni Gasam, ni Usa, wey ni Pasiya;
\BibleParagraphStyleLI
me kabuhalan ni Bisay, ni Miyunim, wey ni Nipusisim;
\BibleParagraphStyleLI
me kabuhalan ni Bakbuk, ni Hakupa, wey ni Harhur;
\BibleParagraphStyleLI
me kabuhalan ni Baslit, ni Mihida, wey ni Harsa;
\BibleParagraphStyleLI
me kabuhalan ni Barkus, ni Sisira, wey ni Tima;
\BibleParagraphStyleLI
me kabuhalan ni Nisiya, wey ni Hatipa.
\BibleParagraphStyleM
\verseNumber{57-59}Seini ka kabuhalan te me suluhuanen ni Sulumun ne nekeuli puun te pegkarakep:
\BibleParagraphStyleLI
me kabuhalan ni Sutay, ni Supirit, wey ni Pirida;
\BibleParagraphStyleLI
me kabuhalan ni Haala, ni Darkun, wey ni Gidil;
\BibleParagraphStyleLI
me kabuhalan ni Sipatiyas, ni Hatil, ni Pukirit-Hasibaim, wey ni Amun.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{60}Migginguma te 392 ka langun ne me suluhuanen diye te timplu wey ka me kabuhalan te me suluhuanen ni Sulumun.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{61-62}Ne due 652 ne kabuhalan enni Dilyas, ni Tubiyas, wey ni Nikuda ne nekeuli puun te me lungsud te Tilmila, te Til-Harsa, te Kirub, te Adan, wey te Imir. Piru kene sikandan egpakapamalehet ke me Israilita naan iya sikandan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{63}Due degma me talagpanubad ne me kabuhalan ni Habayas, ni Hakus, wey ni Barsilay ne kene egkapamalehetan ne me kabuhalan sikandan te Israil. Seini se egngaranan ki Barsilay nakaasawa te anak ni Barsilay ne matig-Gilyad, wey puun dutu, iyan din e ngaran ka ngaran te anuhang din.
\verseNumber{64}Ne impamitew ran ka me ngaran dan diye te listaan te me kaap-apuan dan, piru ware dan seini nakita, sikan naa ka ware sikandan dawata ne talagpanubad wey in-isip sikandan ne mallindit.
\verseNumber{65}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{7:65: }Iks 28:30; Diy 33:8.}Ingkahiyan sikandan te gubirnadur ne kene egkaayun ne egkeen te inhalad diye te Manama taman te duen e talagpanubad ne egpakahamit te Urim wey Tumim ka egpanginginse te Magbebaye ne Manama.
\BibleParagraphStyleM
\verseNumber{66-69}Ne ka kasuluhan te me etew ne nekeuli puun te pegkarakep 42,360, ne ware pad nakalagkes te pegseel ka:
\BibleParagraphStyleLI
7,337 ne suluhuanen ne me lukes wey me malitan
\BibleParagraphStyleLI
245 ne mangngulahing ne me lukes wey me malitan
\BibleParagraphStyleLI
736 ne me kudde
\BibleParagraphStyleLI
245 ne me mula\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{7:69 }Sabeka seini ne ayam ne anak te lukes ne asnu wey beyan ne kudde.}
\BibleParagraphStyleLI
435 ne me kamil
\BibleParagraphStyleLI
wey 6,720 ne me asnu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{70}Due me pangulu te pamilya te me etew ne migbehey te kasangkapan ne eggamiten te pegbalew-balew pegpasasindeg te timplu: ka gubirnadur migbehey te walu (8) ne kilu ne bulawan,\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{7:70 }Te Hibruwanen: 1,000 ne darik ne bulawan.} lalimma ne pulu (50) ne yahung, wey 530 ne kumbale te me talagpanubad;
\verseNumber{71}ka duma ne me pangulu te me pamilya migbehey te 168 ne kilu ne bulawan\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{7:71 }Te Hibruwanen: 20,000 ne darik ne bulawan.} wey 1,250 ne kilu ne pelata;\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{7:71 Te Hibruwanen: 500 ne mina ne pelata.}
\verseNumber{72}ka nasame ne me etew migbehey te 168 ne kilu ne bulawan,\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{7:72 }Te Hibruwanen: 20,000 ne darik ne bulawan.} 1,200 ne kilu ne pelata,\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{7:72 Te Hibruwanen: 2,000 ne mina ne pelata.} wey hen‑em ne pulu wey pitu (67) ne kumbale te me talagpanubad.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{73}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{7:73: }1Kru 9:2; Nih 11:3.}Ne mig-uli e ka langun ne etew diye te me lungsud dan wey diyad nangugpe minsan ka me talagpanubad, me talagbantey te gumawan te timplu, me mangngulahing, wey me suluhuanen diye te timplu. Ne te igkapitu ne bulan, diyad ka keet-etawan te Israil te me lungsud dan.

\BibleSectionHeading{Ka pegbasa ni Isra te balaud}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{8}Ne miglibulung ka langun ne etew diye te plasa ne egkatangkaan te Gumawan te Weyig. Ne ingkahiyan dan si Isra, ka mangngateu te Balaud te Manama ne igpeuyan ka baseen te Balaud ni Muwisis ne insuhu te Magbebaye ne Manama te Israil.
\verseNumber{2}Sikan naa, te an-anayan ne aldew te igkapitu ne bulan, in-uyan ni Isra ne talagpanubad ka Balaud diye te tangkaan te miglibulung ne me lukes, me malitan, wey me bate ne egtulik e.
\verseNumber{3}Ne imbasa rin te meemen ka baseen te Balaud diye te tangkaan te me etew ne miglibulung diye te Gumawan te Weyig, puun te maselem-selem taman te meudtu. Ne amana migpammineg ka langun ne etew te nakasulat dutu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{4}Ne migsasindeg si Isra, ka talagpanulu te Balaud te Manama diye te ampew te inlantawan ne kayu eyew eggamiten te seeye ne peglibulung. Ne ka migsasindeg diye te igkakawanan din si Matitiyas, si Sima, si Ananiyas, si Uriyas, si Hilkiyas, wey si Maasiyas. Ne ka diye te igkahibang din si Pidayas, si Misail, si Malkiyas, si Hasum, si Hasbaddana, si Sakariyas, wey si Misulam.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{5}Egkakita si Isra te langun ne etew su matikang ma ka migsasindehan din. Te imbelat din e ka baseen, migsasindeg e ka langun ne etew.
\verseNumber{6}Ne indeyrey ni Isra ka Magbebaye ne Manama, ka mabantug ne Manama. Ne ingkayew te me etew ka me belad dan wey migtabak sikandan, “Malehet iya! Malehet iya!” Nataman, mig-usengul e sikandan diye te tane wey migsimba te Magbebaye ne Manama.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{7}Ne migsasindeg e ka me etew wey impasabut e kandan ka Balaud. Ka migpasabut kandan iyan ensi Huswi, si Bani, si Siribiyas, si Hamin, si Akub, si Sabitay, si Hudiyas, si Maasiyas, si Kilita, si Asariyas, si Husabad, si Hanan, si Pilayas, wey ka me Libita.
\verseNumber{8}Imbasa ran paay-ayari ka Libru te Balaud te Manama wey impasabut dan ka kaluwasan te Balaud su eyew egpakasabut ka me etew.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{9}Naninehew ka me etew te pegkarineg dan dutu. Ne si Nihimiyas ne gubirnadur, si Isra ne talagpanubad wey mangngateu te Balaud te Manama, wey ka me Libita ka migpasabut kandan te migkahi, “Matulus ne aldew seini diye te Magbebaye ne Manama niyu, purisu kene kew lungku wey ke pandalawit naa.”
\verseNumber{10}Ne migkahi si Nihimiyas kandan, “Hendiye kew e wey keen kew te me mananam ne egkakeen, wey inum kew te me meemis ne binu. Pamehayi niyu te egkakeen ka ware egkakeen su matulus para te Magbebaye ne Manama ka seini aldew. Kene kew lungku su ka kahale ne imbehey te Manama iyan egpakabehey kaniyu te kanekal.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{11}Ne impapeeneng-eneng degma te me Libita ka langun ne etew te migkahi, “Peeneng-eneng kew su matulus seini ne aldew. Kene kew lungku.”
\verseNumber{12}Ne nangipanew e ka langun ne etew eyew egkeen wey eg-inum, wey egpamehey te egkakeen. Miggale-gale sikandan su nakasabut ma sikandan te impanengneng kandan.

\BibleSectionHeading{Ka Pegsahakeen diye te me Leeb}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{13}Te igkarangeb ne aldew, miglibulung diye ki Isra ne talagpanulu te Balaud te Manama ka langun ne pangulu te me pamilya, duma te me talagpanubad wey me Libita eyew te peg-ugsi-ugsi te nasulat diye te Balaud.
\verseNumber{14}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{8:14-15: }Lib 23:33-36,39-43; Diy 16:13-15.}Ne nanengnengan dan ne nasulat diye te Balaud te Magbebaye ne Manama ne imbehey ki Muwisis ne egpaleleeben ka keet-etawan te Israil te timpu te sahakeen te igkapitu ne bulan, wey diye sikandan egpeuugpaa.
\verseNumber{15}Ne keilangan man‑e ne igpanengneng wey egbanasalan ka langun ne lungsud wey diye te Hirusalim te seini: “Hendiye kew te me bubungan wey panguwa kew naa te me sugpang te ulibu, leew ne ulibu, mirtul, palmira, wey duma pad ne kayu ne malapung se dewun eyew eggimuwen ne leeb sumale te nasulat diye te Balaud.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{16}Sikan naa ka nangipanew e ka me etew wey nanguyan te me sugpang, wey nangimu e te me leeb diye te me atep\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{8:16 }Mapatag ka atep te me Hudiyu.} dan, diye te lama ran, diye te lama te timplu, wey diye te plasa ne marani te Gumawan te Weyig, wey diye te plasa ne marani te Gumawan ni Ipraim.
\verseNumber{17}Ne nanleleeb e ka langun ne nekeuli ne naddakep te nangugpaan dan te timpu te sahakeen. Nahale amana sikandan tenged su seini pad man‑e neyimu te keet-etawan te Israil ka sahakeen puun dengan te timpu pad ni Huswi ne anak ni Nun.
\verseNumber{18}Tagse aldew ne egbaseen ni Isra ka baseen te Balaud te Manama puun te an-anayan ne aldew te sahakeen taman te katammanan ne aldew. Migsahakeen sikandan te pitu ne aldew wey te igkawalu ne aldew, miglibulung sikandan diye te tangkaan te Manama.

\BibleSectionHeading{Ka peg-angken te me Israilita te me sale dan}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{9}Ne miglibulung ka keet-etawan te Israil te igkarangeb ne pulu wey hep‑at (24) ne aldew te sikan ded ne bulan wey migpuasa ne migsaluub te saku,\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{9:1 }Iyan igpasabut kayi ka meitem wey egdehes ne manggad ne inggimu puun te bulbul te kambing ne igsaluub te timpu te peglungku wey ke eg-inniyug naa te sale.} wey migbubukbuk te abu te me ulu ran.
\verseNumber{2}Ne migsuwey-suwey ka me kabuhalan ni Israil puun te me lapu, taheed te in-ila ran wey impangguhud ka me sale dan, wey ka me sale te kaap-apuan dan.
\verseNumber{3}Ne migpabulus sikandan ka migsasindeg te tatelu ne uras taheed te imbasa ka baseen te Balaud te Magbebaye ne iyan ka Manama ran. Te tatelu e man‑e ne uras, impangguhud dan ka me sale dan wey migsimba te Magbebaye ne iyan ka Manama ran.
\verseNumber{4}Ne migsasindeg diye te innaggaheranan ka Libita ne si Huswi, si Bani, si Kadmiil, si Sibaniyas, si Buni, si Siribiyas, si Bani ne lein, wey si Kinani, ne migpanaman-taman mig-ampu diye te Magbebaye ne Manama ran.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{5}Ne migkahi ka me Libita ne si Huswi, si Kadmiil, si Bani, si Hasabniyas, si Siribiyas, si Hudiyas, si Sibaniyas, wey si Pitaniyas,
\BibleParagraphStyleQ
“Sasindeg kew wey deyraya niyu ka ware egtamanan ne Magbebaye ne Manama niyu!”
\BibleParagraphStyleQ
Ne migkahi sikandan, “Egdayanen ka mabantug ne ngaran nu!
\BibleParagraphStyleQQ
Kene egkalepengan ka ngaran nu te pegsaye wey pegdayan ney.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{6}Ne migkahi si Isra, “Sikeykew re ka Magbebaye ne Manama ne miggimu te langit wey te langun ne bituen ne diye. Inggimu nu ka tane, ka dahat, wey ka langun ne tahu dutu. Ne imbehayan nu ka langun ne hinimuwan nu te umul, wey migsimba keykew ka me panalihan diye te langit.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{7}Sikeykew ka Magbebaye ne Manama ka mig-alam ki Abram
\BibleParagraphStyleQQ
wey mig-angey kandin puun te Ur ne diye te Babilunya ne in-ugpaan te me Kaldiyanen,
\BibleParagraphStyleQQ
wey ingngaranan nu sikandin ki Abraham.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{8}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{9:8: }Hin 15:18-21.}Ne migsesaad ka kandin
\BibleParagraphStyleQQ
tenged su nakita nu ne matinumanen sikandin keykew.
\BibleParagraphStyleQ
Iyan nu kasabutan kandin se igbehey nu te kabuhalan din ka tane te me matig-Kanaan,
\BibleParagraphStyleQQ
Hitihanen, Amurihanen, Pirisihanen, Hibusihanen, wey me Girgasihanen.
\BibleParagraphStyleQ
Ne intuman nu iya ka insaad nu su matareng ka.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{9}“Nakita nu ka keyirapan te me kaap-apuan ney diye te Ihiptu,
\BibleParagraphStyleQQ
wey narineg nu ka pegpangananey ran diye te Malalab ne Dahat.\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{9:9 }Te Hibruwanen: Dahat ne tibehew.}
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{10}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{9:10: }Iks 7:8–12:32.}Ingkuntere nu si Paraun te peggimu nu te me palinneu wey te kein-inuwan,
\BibleParagraphStyleQQ
wey te langun ne me suluhuanen din, wey te keet-etawan din,
\BibleParagraphStyleQQ
su nanengnengan nu ka pegdeeg-deeg dan te kaap-apuan ney.
\BibleParagraphStyleQ
Ne migmabantug ka ngaran nu taman kuntee.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{11}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{9:11: a }Iks 14:21-29; \BibleCrossReferenceAnchor{b }Iks 15:4-5.}Ne imbaad nu ka dahat diye te tangkaan te me etew nu
\BibleParagraphStyleQQ
eyew egpakabaye sikandan te mammara ne tane.
\BibleParagraphStyleQ
Piru indegpak nu diye te maralem ka egpanalukun kandan;
\BibleParagraphStyleQQ
iling te batu ne intanled diye te pused te dahat.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{12}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{9:12: }Iks 13:21-22.}Miggun‑a ka kandan iling te sungkaleg ne gapun te timpu te maaldew,
\BibleParagraphStyleQQ
wey inteng-awan nu sikandan te sungkaleg ne hapuy te timpu te marusilem.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{13}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{9:13-14: }Iks 19:18–23:33.}Migpamaneug ka diye te Bubungan ne Sinay puun te langit
\BibleParagraphStyleQQ
wey migpakiglalag ka kandan.
\BibleParagraphStyleQ
Imbehayan nu sikandan te eleg ne me tulumanen,
\BibleParagraphStyleQQ
malehet ne me balaud, wey meupiya ne me suhu.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{14}Impanulu nu kandan ka matulus te Aldew te Peggimeley,
\BibleParagraphStyleQQ
wey imbehayan nu sikandan te me tulumanen, me balaud,
\BibleParagraphStyleQQ
wey me suhu pinaahi te suluhuanen nu ne si Muwisis.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{15}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{9:15: a }Iks 16:4-15; \BibleCrossReferenceAnchor{b }Iks 17:1-7; \BibleCrossReferenceAnchor{c }Diy 1:21.}“Te impanggutasan sikandan, imbehayan nu sikandan te egkakeen ne egpuun te langit,
\BibleParagraphStyleQQ
wey te nammaraan sikandan, impeinum nu sikandan te weyig ne egpuun te batu.
\BibleParagraphStyleQ
Insuhu nu sikandan ne eg-ahawen dan ka tane ne insaad nu ne igbehey kandan eyew eg-ugpaan dan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{16}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{9:16-17: }Num 14:1-4; Diy 1:26-33.}“Piru me hambuhen sikandan,
\BibleParagraphStyleQQ
me makehal se me ulu,
\BibleParagraphStyleQQ
wey ware migpalintutuu te me suhu nu.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{17}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{9:17: }Iks 34:6; Num 14:18.}Kene sikandan egpammineg keykew,
\BibleParagraphStyleQQ
wey inlingawan dan ka me kein-inuwan ne inggimu nu kandan.
\BibleParagraphStyleQ
Makehal se me ulu ran, wey nasi mig-alam te egpangulu kandan
\BibleParagraphStyleQQ
eyew eglibed diye te Ihiptu ne nekeuripen kandan.
\BibleParagraphStyleQ
Piru mahaan ka egpasaylu, hiid‑uwen, hiimenawen ka, mananey egkabelu,
\BibleParagraphStyleQQ
wey dakel se geyinawa ne kene egkabalbalawan.
\BibleParagraphStyleQ
Sikan naa ka ware nu sikandan engkeri,
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{18}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{9:18: }Iks 32:1-4.}minsan ke miggimu sikandan te larawan te nati ne baka wey migkahi,
\BibleParagraphStyleQQ
‘Seini ka manama ne migluwas kanta puun te Ihiptu.’
\BibleParagraphStyleQ
Amana ka pegbaley-baley ran keykew.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{19}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{9:19-21: }Diy 8:2-4.}Ne tenged te dakel ne hid‑u nu kandan,
\BibleParagraphStyleQQ
ware nu sikandan engkeri diye te disirtu.
\BibleParagraphStyleQ
Ne ware mig-engked kandan ka gapun ne egpekeiling te sungkaleg ne tuus kandan te maaldew,
\BibleParagraphStyleQQ
wey ka hapuy ne egpekeiling te sungkaleg ne egteng‑ew te egbayaan dan te marusilem.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{20}Ne imbehey nu kandan ka meupiya ne Panisingan nu eyew egpanulu kandan.
\BibleParagraphStyleQ
Ne ware ka migpeeneng-eneng ka migbehey kandan te mana ne egkakeen
\BibleParagraphStyleQQ
wey te weyig eyew kene sikandan egkengammaraan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{21}Intanggu nu sikandan diye te disirtu
\BibleParagraphStyleQQ
te hep‑at ne pulu (40) ne leg‑un ne warad egpamitawen.
\BibleParagraphStyleQ
Ware nalledak ka me kumbale dan
\BibleParagraphStyleQQ
wey ware nallupangi ka me paa ran.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{22}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{9:22: }Num 21:21-35.}“Ne imbulihan nu ka me kaap-apuan ney te pegtalu te me migharian wey te me nasud,
\BibleParagraphStyleQQ
wey imbehey nu kandan ka tane dan.
\BibleParagraphStyleQ
Ne sikandan e ka kamuney te tane ni Sihun ne Hari te Hisbun
\BibleParagraphStyleQQ
wey te tane ni Ug ne Hari te Basan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{23}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{9:23: a }Hin 15:5; 22:17; \BibleCrossReferenceAnchor{b }Huswi 3:14-17.}Impamasalig nu ka me kabuhalan dan iling te me bituen ne diye te langit
\BibleParagraphStyleQQ
wey in-uyan nu sikandan diye te tane ne insaad nu te me kaap-apuan dan eyew eg-ugpaan dan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{24}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{9:24: }Huswi 11:23.}Sikan naa ka inggendiyaan dan e seeye ne tane wey iyan e egpakakamuney sikandan.
\BibleParagraphStyleQ
Impatalu nu kandan ka me Kanaanen ne mahinged te seeye ne tane.
\BibleParagraphStyleQ
Imbehey nu kandan ka me Kanaanen lagkes ka me Hari dan,
\BibleParagraphStyleQQ
eyew egkeyimu ran ka igkeupii ran ne eggimuwen te Kanaanen.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{25}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{9:25: }Diy 6:10-11.}Naahew ran ka me siyudad ne in-alad te matikang wey makepal ne batu
\BibleParagraphStyleQQ
wey ka meupiya ne tane;
\BibleParagraphStyleQ
naangken dan ka me baley ne napenu-penu te memeupiya ne kasangkapan.
\BibleParagraphStyleQ
Naahew ran degma ka me belun, me parasan,
\BibleParagraphStyleQQ
me kayu ne ulibu, wey me kayu ne masulug se behas.
\BibleParagraphStyleQ
Purisu nangeen sikandan wey nabbulung;
\BibleParagraphStyleQQ
miglambeg sikandan wey nahale-gale tenged te egkasublaan ne keupiya nu.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{26}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{9:26-28: }Tal 2:11-16.}“Piru migsupak sikandan wey migribildi keykew,
\BibleParagraphStyleQQ
wey imbalahad dan ka balaud nu.
\BibleParagraphStyleQ
Impangimatayan dan ka me prupita nu
\BibleParagraphStyleQQ
ne iyan migpaney-paney kandan eyew egpakalibed diye te keykew.
\BibleParagraphStyleQQ
Ne amana ka pegbaley-baley ran keykew.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{27}Sikan naa ka imbehey nu sikandan diye te me kuntere dan ne migbayad-bayad kandan.
\BibleParagraphStyleQQ
Piru migpangananey sikandan keykew te timpu te nabaybayaran dan e
\BibleParagraphStyleQQ
wey migpammineg ka kandan puun te langit.
\BibleParagraphStyleQ
Ne tenged te dakel ne hid‑u nu,
\BibleParagraphStyleQQ
impeuyanan nu sikandan te me manluluwas ne migluwas kandan puun te me kuntere dan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{28}Piru te migmeupiye e se keugpe dan,
\BibleParagraphStyleQQ
miggimu e man‑e sikandan te mareet diye te tangkaan nu.
\BibleParagraphStyleQ
Ne imbehey nud man‑e sikandan te me kuntere dan wey iyan e migmandu kandan.
\BibleParagraphStyleQ
Ne emun ke egpangananey e man‑e sikandan keykew,
\BibleParagraphStyleQQ
egpamminehen nu red sikandan due te langit,
\BibleParagraphStyleQQ
wey layun nu sikandan luwasa tenged te hid‑u nu.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{29}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{9:29: }Lib 18:5.}Impanpanayan nu sikandan ne igpatuman ka me Balaud nu,
\BibleParagraphStyleQQ
piru nasi migpaambug sikandan wey ware migtuman te me suhu nu.
\BibleParagraphStyleQ
Nakasupak sikandan te me tulumanen nu ne egpakabehey te malehet ne umul te seeye se egtuman dutu.
\BibleParagraphStyleQQ
Migpanamantaman sikandan migsupak keykew
\BibleParagraphStyleQQ
wey migpakehal te me ulu ran wey ware migpammineg keykew.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{30}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{9:30: }2Har 17:13-18; 2Kru 36:15-16.}Imparumdumaan nu sikandan te malayat ne leg‑un.
\BibleParagraphStyleQ
Impeuyanan nu sikandan te Panisingan nu ne iyan migpaney-paney kandan pinaahi te me prupita nu,
\BibleParagraphStyleQQ
piru warad iya sikandan miglinga-linga.
\BibleParagraphStyleQ
Sikan naa ka imbehey nud sikandan te me etew ne mig-ugpe diye te marani ran.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{31}Piru tenged te dakel ne hid‑u nu, ware nu sikandan gulaa langun
\BibleParagraphStyleQQ
wey ware nu sikandan engkeri te ware egkatamanan.
\BibleParagraphStyleQ
Su hiid‑uwen ka wey hiimenawen ne Manama.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{32}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{9:32: }2Har 15:19-29; 17:3-6; Isra 4:2,10.}“Sikeykew ka Manama ney—maresen ka, kein-inuwan wey mabantug.
\BibleParagraphStyleQQ
Intuman nu ka kasabutan nu, wey impakita nu ka geyinawa nu ne kene egkabalbalawan.
\BibleParagraphStyleQ
Kuntee, kene nu sumsumana ne kene ne mahirap ka langun ne peg-antus ney.
\BibleParagraphStyleQ
Mig-antus key wey ka me Hari ney, me pangulu, me talagpanubad, me prupita, me kaap-apuan ney, wey te langun ne keet-etawan nu
\BibleParagraphStyleQQ
puun pad te timpu ne indeeg-deeg key te me Hari te Asirya taman kuntee.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{33}Piru eleg ka inggimu nu ne peglegpad kanami.
\BibleParagraphStyleQQ
Matinumanen ka te saad nu kanami piru makasesale key mule.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{34}Ware mig-ikul te me Balaud nu ka me Hari ney, ka me pangulu ney,
\BibleParagraphStyleQQ
ka me talagpanubad ney, wey ka kaap-apuan ney.
\BibleParagraphStyleQ
Ware miglinga-linga sikandan te me suhu nu
\BibleParagraphStyleQQ
wey te me paney-paney nu kandan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{35}Ne ware sikandan migpamakey keykew wey ware mig-inniyug te maddeet ne hinimuwan dan,
\BibleParagraphStyleQQ
minsan pad due migharian dan
\BibleParagraphStyleQQ
wey impakita nu ka dakel ne keupiya nu kandan,
\BibleParagraphStyleQQ
wey minsan imbehayan nu sikandan te maluag ne tane ne meupiya.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{36}“Ne kuntee, neuripen key e kayi te inged ne imbehey nu te kaap-apuan ney,
\BibleParagraphStyleQQ
eyew egpakakeen key perem te ig-uma wey egkeuralan te langun ne keupianan kayi, piru nasi key re iya neuripen.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{37}Tenged te me sale ney,
\BibleParagraphStyleQQ
nekeendiyad e ka nahaani ney te me Hari ne impahari nu kanami.
\BibleParagraphStyleQ
Ne sikandan e ka migmandu kanami
\BibleParagraphStyleQQ
wey te me ayam ney sumale te igkahale dan.
\BibleParagraphStyleQ
Ne amana key mig-antus.”

\BibleSectionHeading{Ka peggimu te kasabutan}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{38}Ne tenged kayi langun, miggimu key te mapahetpet ne kasabutan wey insulat ney seini wey intahuan te silyu te me pangulu ney, me Libita, wey te me talagpanubad.
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{10}Ka an-anayan ne migtahu te silyu rin iyan ka gubirnadur ne si Nihimiyas ne anak ni Hakaliyas, wey si Sidikiyas.

\BibleSectionHeading{Ka me talagpanubad}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{2-8}Ne ka me talagpanubad ne migtahu te silyu ran iyan ensi:
\BibleParagraphStyleLI
Sirayas, si Asariyas, si Hirimiyas,
\BibleParagraphStyleLI
si Pasur, si Amariyas, si Malkiyas,
\BibleParagraphStyleLI
si Hatus, si Sibaniyas, si Maluk,
\BibleParagraphStyleLI
si Harim, si Mirimut, si Ubadiyas,
\BibleParagraphStyleLI
si Danyil, si Ginitun, si Baruk,
\BibleParagraphStyleLI
si Misulam, si Abiyas, si Mihamin,
\BibleParagraphStyleLI
si Maasiyas, si Bilgay, wey si Simaya.

\BibleSectionHeading{Ka me Libita}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{9-13}Ne ka me Libita ne migtahu te silyu ran iyan ensi:
\BibleParagraphStyleLI
Huswi ne anak ni Asaniyas,
\BibleParagraphStyleLI
si Binuy ne migpuun te kabuhalan ni Hinadad,
\BibleParagraphStyleLI
si Kadmiil wey ka me suled dan ne ensi Sibaniyas, si Hudiyas,
\BibleParagraphStyleLI
si Kilita, si Pilayas, si Hanan,
\BibleParagraphStyleLI
si Mika, si Rihub, si Hasabiyas,
\BibleParagraphStyleLI
si Sakur, si Siribiyas, si Sibaniyas,
\BibleParagraphStyleLI
si Hudiyas, si Bani, wey si Bininu.

\BibleSectionHeading{Ka me pangulu}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{14-27}Ne ka me pangulu ne migtahu te silyu ran iyan ensi:
\BibleParagraphStyleLI
Parus, si Pahat-Muwab,
\BibleParagraphStyleLI
si Ilam, si Satu, si Bani,
\BibleParagraphStyleLI
si Buni, si Asgad, si Bibay,
\BibleParagraphStyleLI
si Aduniyas, si Bigbay, si Adin,
\BibleParagraphStyleLI
si Atir, si Isikiyas, si Asur,
\BibleParagraphStyleLI
si Hudiyas, si Hasum, si Bisay,
\BibleParagraphStyleLI
si Harip, si Anatut, si Nibay,
\BibleParagraphStyleLI
si Magpiyas, si Misulam, si Hisir,
\BibleParagraphStyleLI
si Misisabil, si Saduk, si Haduwa,
\BibleParagraphStyleLI
si Pilatiyas, si Hanan, si Anayas,
\BibleParagraphStyleLI
si Husiyas, si Hananiyas, si Hasub,
\BibleParagraphStyleLI
si Haluhis, si Pilha, si Subik,
\BibleParagraphStyleLI
si Rihum, si Hasabna, si Maasiyas,
\BibleParagraphStyleLI
si Ahiyas, si Hanan, si Anan,
\BibleParagraphStyleLI
si Maluk, si Harim, wey si Baana.

\BibleSectionHeading{Ka kasabutan}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{28}Ka duma ne me etew, ka me talagpanubad, ka me Libita, ka me talagbantey te gumawan te timplu, ka me mangngulahing, ka me suluhuanen diye te timplu, wey ka langun ne etew ne migsuwey puun te me lapu eyew te pegtuman te Balaud te Manama, duma te me asawa ran, me anak dan ne me lukes wey me malitan, wey te langun ne bate ne egtulik e,
\verseNumber{29}migpanaad, duma te me talahuren ne me etew: “Egtumanen ney ka Balaud te Manama ne imbehey rin te suluhuanen din ne si Muwisis. Egsaad key ne egtumanen ney ka langun ne insuhu te Magbebaye ne Manama ney wey ka me tulumanen, wey me balaud ne imbehey rin. Egdawaten ney ka dilus ke kene ney egkatuman ka saad ney.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{30}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{10:30: }Iks 34:16; Diy 7:3.}“Egsaad key ne kene ney e egpepangasaween ka me anak ney ne me lukes wey ke igpaasawa ney naa ka me anak ney ne me malitan, te me lapu ne nangugpe te inged ney.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{31}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{10:31: a }Iks 23:10-11; Lib 25:1-7; \BibleCrossReferenceAnchor{b }Diy 15:1-2.}“Egpanaad key man‑e ne kene key egbebeli ke egpamelegye ka me lapu te minsan nekey wey ke egkakeen naa te Aldew te Peggimeley, wey te me mahal ne aldew. Ne te tagse igkapitu ne leg‑un, kene ney egpamulaan ka tane ney, wey kene ney e egsukuten ka me utang te duma.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{32}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{10:32: }Iks 30:11-16.}“Ne egpanaad key man‑e ne egbehey key tagse leg‑un te hep‑at ne gramu te pelata eyew igbulig te eggimuwen diye te timplu.
\verseNumber{33}Igbeli seini te paan ne ighalad, te egkakeen ne ighalad tagse aldew, te igpanubad ne me ayam, te ighalad para te Aldew te Peggimeley, te me igsahakeen te Iyam ne Bulan, wey te duma pad ne me sahakeen. Igbeli man‑e seini te duma ne igpanubad diye te Manama, wey te igpanubad te pegpalangesa eyew te peglinis te sale te Israil, wey te langun ne egkeilanganen para te timplu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{34}“Egpintut-pintut key se me talagpanubad, me Libita, wey lagkes ka me etew, eyew egkanengnengan ney ke ken‑u eg-uyan ka tagse pamilya te kayu ne igtemeg diye te altar ne diye te timplu te Magbebaye ne Manama ney te tagse leg‑un sumale te nasulat te Balaud.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{35}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{10:35: }Iks 23:19; 34:26; Diy 26:2.}“Egsaad key man‑e ne eg-uyanen ney tagse leg‑un diye te timplu te Magbebaye ne Manama ka an-anayan ne uma te me pinamula ney, wey ka an-anayan ne behas te me kayu ney.
\verseNumber{36}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{10:36: }Iks 13:2.}Eg-uyanen ney degma diye te me talagpanubad ne migtrabahu diye te timplu ka kinakakayan ne anak ney ne me lukes, lagkes ka kinakakayan ne nati te me baka, me karniru, wey me kambing, sumale te nasulat te Balaud.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{37}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{10:37: }Num 18:21.}“Ne eg-uyanen ney pad man‑e ka subla ne meupiya ne linuyang ne harina, duma pad ne me dasag, langun ne behas te kayu, iyam ne binu, wey mentika te ulibu diye te me talagpanubad diye te sinabeng ne tinesanan diye te timplu.
\BibleParagraphStyleP
“Ne eg-uyanen ney man‑e diye te me Libita ka igkasapulu te langun ne uma te pinamula ney, su ka me Libita ma ka eglimud te igkasapulu puun te langun ne lungsud ne intrabahuwan ney.
\verseNumber{38}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{10:38: }Num 18:26.}Ne egdumaan te talagpanubad ne kabuhalan ni Aarun ka me Libita ne egpanlimud te igkasapulu. Ne iyan e eg-uyan te igkasapulu te nalimud dan ka me Libita diye te sinabeng ne tinesanan te timplu.
\verseNumber{39}Ne ka keet-etawan te Israil, lagkes ka me Libita, keilangan ne egmanguyan te igkabulig ne egkakeen, iyam ne binu wey mentika diye te sinabeng ne intinesan te me kasangkapan te timplu, wey in-ugpaan degma te me talagpanubad ne migpamakey, me talagbantey te me gumawan te timplu, wey me mangngulahing.
\BibleParagraphStyleP
“Ne kene ney egbalaharen ka timplu.”

\BibleSectionHeading{Ka me etew ne nangugpe te Hirusalim}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{11}Te seeye ne timpu, diye nangugpe te Hirusalim ka me pangulu te me Israilita. Ne migpintut-pintut ka duma ne me etew eyew eg-alam te sabeka ne pamilya puun te sapulu ne pamilya, eyew diye de igpeugpe te Hirusalim, ka matulus ne siyudad. Ne ka duma ne pamilya, diyad eg-ugpe te duma ne me lungsud.
\verseNumber{2}Indayan te me etew ka langun ne iyan e eg-uney-uney egkahi te eg-ugpe sikandan diye te Hirusalim.
\verseNumber{3}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{11:3-4: }Nih 7:73.}Ne ka duma ne me Israilita, ka me talagpanubad, me Libita, me suluhuanen te timplu, wey ka me kabuhalan te me suluhuanen ni Sulumun diye nangugpe te me inged dan ne diye te nalein-lein ne lungsud ne sakup te Huda. Ne ka duma ne kabuhalan ni Huda wey ni Binhamin, diyad mig-ugpe te Hirusalim.
\BibleParagraphStyleP
Ne seini ka me pangulu te me kabuhalan ni Huda wey ni Binhamin ne mig-ugpe diye te Hirusalim.

\BibleSectionHeadingTwo{Ka kabuhalan ni Huda}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{4}Puun te kabuhalan ni Huda:
\BibleParagraphStyleP
Si Atayas ne anak ni Usiyas. (Si Usiyas anak ni Sakariyas. Si Sakariyas anak ni Amariyas. Si Amariyas anak ni Sipatiyas. Ne si Sipatiyas anak ni Mahalalil ne egpuun te kabuhalan ni Piris ne anak ni Huda.)
\verseNumber{5}Si Maasiyas ne anak ni Baruk. (Si Baruk anak ni Kulhusi. Si Kulhusi anak ni Hasayas. Si Hasayas anak ni Adayas. Si Adayas anak ni Huwiyarib. Ne si Huwiyarib anak ni Sakariyas ne kabuhalan ni Sila ne anak ni Huda.)
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{6}Ne due 468 ne me kabuhalan ni Piris ne mabbulut ne me etew ne nangugpe diye te Hirusalim.

\BibleSectionHeadingTwo{Ka kabuhalan ni Binhamin}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{7}Puun te kabuhalan ni Binhamin:
\BibleParagraphStyleP
Si Salu ne anak ni Misulam. (Si Misulam anak ni Huwid. Si Huwid anak ni Pidayas. Si Pidayas anak ni Kulayas. Si Kulayas anak ni Maasiyas. Si Maasiyas anak ni Itil. Ne si Itil anak ni Hisayas.)
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}Ne migsinundul ka suled pad iya ni Salu ne si Gabay wey si Salay, wey ka me karumaan dan ne 928 ne me etew ne nangugpe diye te Hirusalim.
\verseNumber{9}Si Huwil ne anak ni Sikri iyan pangulu ran wey si Hudas ne anak ni Hasinuwa ka igkarangeb ne pangulu ran te siyudad.

\BibleSectionHeadingTwo{Ka me talagpanubad}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{10}Puun te me talagpanubad:
\BibleParagraphStyleP
Si Hidayas ne anak ni Huwiyarib, si Hakin,
\verseNumber{11}si Sirayas ne anak ni Hilkiyas. (Si Hilkiyas anak ni Misulam. Si Misulam anak ni Saduk. Si Saduk anak ni Mirayut. Ne si Mirayut anak ni Ahitub ne talagmandu diye te timplu.)
\verseNumber{12}Duma ran ka 822 ne me lukes ne karumaan dan ne migtrabahu diye te timplu.
\BibleParagraphStyleP
Si Adayas ne anak ni Hihuram. (Si Hihuram anak ni Pilayas. Si Pilayas anak ni Amsi. Si Amsi anak ni Sakariyas. Si Sakariyas anak ni Pasur. Ne si Pasur anak ni Malkiya.)
\verseNumber{13}Ne migginguma te 242 ka langun ne kabuhalan ni Adayas ne pangulu te me pamilya ran. Duma degma te mig-ugpe diye te Hirusalim si Amasay ne anak ni Asaril ne anak ni Asay ne si Asay anak ni Misilimut ne si Misilimut anak ni Imir.
\verseNumber{14}Ne migginguma te 128 ka me bahani ne me suled dan. Ne iyan dan pangulu si Sabdiil ne anak ni Hagidulim.

\BibleSectionHeadingTwo{Ka me Libita}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{15}Puun te me Libita:
\BibleParagraphStyleP
Si Simaya ne anak ni Hasub. (Si Hasub anak ni Asrikam. Si Asrikam anak ni Hasabiyas. Ne si Hasabiyas anak ni Buni.)
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{16}Ne si Sabitay wey si Husabad ne me pangulu te me Libita, iyan impiyalan te me himu diye te lihawangan te timplu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{17}Si Mataniyas ne anak ni Mika. (Si Mika anak ni Sabdi, wey si Sabdi anak ni Asap.) Si Mataniyas ka pangulu te pegsaye, pegpasalamat, wey peg-ampu.
\BibleParagraphStyleP
Ne si Bakbukiyas ka talagbulig kandin wey si Abda ne anak ni Samuwa. (Si Samuwa anak ni Galal, wey si Galal anak ni Hidutun.)
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{18}Ne migginguma te 284 ka me Libita ne mig-ugpe diye te matulus ne siyudad te Hirusalim.

\BibleSectionHeadingTwo{Ka me talagbantey te gumawan}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{19}Ka me talagbantey te gumawan te timplu:
\BibleParagraphStyleP
Si Akub, si Talmun wey ka me karumaan dan ne 172 langun.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{20}Ne ka nasame ne me Israilita duma te me talagpanubad, me Libita, diyad e nangugpe te me lungsud te Huda, diye te tane te kabuybuyahan dan.
\verseNumber{21}Piru diye mig-ugpe te Upil ka me suluhuanen diye te timplu ne impanguluwan ni Siha wey ni Gispa.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{22}Ne iyan migpangulu te me Libita diye te Hirusalim si Usi ne anak ni Bani. (Si Bani anak ni Hasabiyas, si Hasabiyas anak ni Mataniyas, si Mataniyas anak ni Mika.) Ne si Usi kabuhalan te me mangngulahing diye te timplu ne me kabuhalan ni Asap.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{23}Ne ka Hari ka migsuhu te me mangngulahing ne egteil ka tagse sabeka kandan te aldew ke ken‑u sikandan egpangulu te peg-ulahing diye te timplu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{24}Si Pitahiyas ne anak ni Misisabil, ne sabeka te me kabuhalan ni Sira ne anak ni Huda, iyan sinalihan te Hari te Pirsya te langun-langun meyitenged te Israilita.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{25}Ne ka duma ne etew diye nangugpe te me bariyu ne marani te me kamet dan. Ka me kabuhalan ni Huda diye nangugpe te Kiryat-Arba, Dibun, wey te Hikabsiil wey te nenakalingut dutu ne me bariyu.
\verseNumber{26}Ne ka duma kandan diye te nangugpe te Huswi, diye te Mulada, diye te Bit-Pilit,
\verseNumber{27}diye te Hasar-Suwal, diye te Birsiba wey te nenakalingut kayi ne me bariyu,
\verseNumber{28}diye te Siklag, diye te Mikuna wey te nenakalingut kayi ne me bariyu,
\verseNumber{29}diye te In-Rimun, diye te Sura, diye te Harmut,
\verseNumber{30}diye te Sanuwa, diye te Adulam wey te nenakalingut kayi ne me bariyu, diye te Lakis wey diye te nenakalingut ne me kamet kayi, wey diye te Asika wey te nenakalingut kayi ne me bariyu. Purisu migkekampu sikandan puun te Birsiba taman diye te napu te Hinum.
\verseNumber{31}Ne ka duma ne me kabuhalan ni Binhamin nangugpe diye te Giba, Mikmas, Aya, Bitil wey te nenakalingut dutu ne me bariyu,
\verseNumber{32}diye te Anatut, Nub, wey diye te Ananiyas,
\verseNumber{33}diye te Hasur, Rama, wey diye te Gitaim,
\verseNumber{34}diye te Hadid, Sabuyim, wey diye te Nibalat,
\verseNumber{35}diye te Lud, Unu, wey diye te napu ne in-ugpaan te me talaggimu te minsan nekey ne kapandayan.
\verseNumber{36}Ne due me Libita diye te Huda ne impalemung diye te me kabuhalan ni Binhamin.

\BibleSectionHeading{Ka me talagpanubad wey me Libita}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{12}Seini ka listaan te nekeuli ne naddakep ne me talagpanubad wey me Libita ne nakaruma ki Sirubabil ne anak ni Sialtiil, wey ki Huswi ne Labew ne Talagpanubad.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{2-7}Ka me talagpanubad iyan ensi:
\BibleParagraphStyleLI
Sirayas, si Hirimiyas, si Isra,
\BibleParagraphStyleLI
si Amariyas, si Maluk, si Hatus,
\BibleParagraphStyleLI
si Sikaniyas, si Rihum, si Mirimut,
\BibleParagraphStyleLI
si Idu, si Ginituy, si Abiyas,
\BibleParagraphStyleLI
si Mihamin, si Maadiyas, si Bilga,
\BibleParagraphStyleLI
si Simaya, si Huwiyarib, si Hidayas,
\BibleParagraphStyleLI
si Salu, si Amuk, si Hilkiyas,
\BibleParagraphStyleLI
wey si Hidayas.
\BibleParagraphStyleP
Sikandan ka me pangulu te me talagpanubad wey te me karumaan dan te timpu ni Huswi.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}Ka me Libita iyan ensi:
\BibleParagraphStyleP
Huswi, si Binuy, si Kadmiil, si Siribiyas, si Huda, wey si Mataniyas. Si Mataniyas wey ka me duma rin iyan migpangulu te peg-ulahing te ulahingen te pegpasalamat.
\verseNumber{9}Ne si Bakbukiyas, si Uni, wey ka me duma ran ne migsasindeg diye te egkatangkaan dan, iyan egpatabaken te me ulahingen.

\BibleSectionHeading{Ka me kabuhalan ni Huswi}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{10}Si Huswi ne Labew ne Talagpanubad ka amey ni Huwiyakim. Si Huwiyakim ka amey ni Iliyasib. Si Iliyasib ka amey ni Huwiyada.
\verseNumber{11}Si Huwiyada ka amey ni Diyunatan. Ne si Diyunatan ka amey ni Haduwa.

\BibleSectionHeading{Ka me pangulu te me pamilya te me talagpanubad}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{12}Te timpu ne iyan Labew ne Talagpanubad si Huwiyakim, seini ka me pangulu te me pamilya te me talagpanubad: si Mirayas ka pangulu te pamilya ni Sirayas. Si Hananiyas ka pangulu te pamilya ni Hirimiyas.
\verseNumber{13}Si Misulam ka pangulu te pamilya ni Isra. Si Diyuhanan ka pangulu te pamilya ni Amariyas.
\verseNumber{14}Si Diyunatan ka pangulu te pamilya ni Malukay. Si Husi ka pangulu te pamilya ni Sibaniyas.
\verseNumber{15}Si Adna ka pangulu te pamilya ni Harim. Si Hilkay ka pangulu te pamilya ni Mirayut.
\verseNumber{16}Si Sakariyas ka pangulu te pamilya ni Idu. Si Misulam ka pangulu te pamilya ni Ginitun.
\verseNumber{17}Si Sikri ka pangulu te pamilya ni Abiyas. Si Piltay ka pangulu te pamilya ni Miniyamin wey\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{12:17 }Te Hibruwanen: Duen bu pad ngaran kayi ne ware nasulat.} ni Muwadiyas.
\verseNumber{18}Si Samuwa ka pangulu te pamilya ni Bilga. Si Hihunatan ka pangulu te pamilya ni Simayas.
\verseNumber{19}Si Matinay ka pangulu te pamilya ni Huwiyarib. Si Usi ka pangulu te pamilya ni Hidayas.
\verseNumber{20}Si Kalay ka pangulu te pamilya ni Salay. Si Ibir ka pangulu te pamilya ni Amuk.
\verseNumber{21}Si Hasabiyas ka pangulu te pamilya ni Hilkiyas. Ne si Nitanil ka pangulu te pamilya ni Hidayas.

\BibleSectionHeading{Ka pangulu te me talagpanubad wey me Libita}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{22}Te timpu ne iyan Hari te Pirsya si Daryu, iyan Labew ne Talagpanubad si Iliyasib, si Huwiyada, si Diyuhanan, wey si Haduwa. Ne due listaan te me pangulu te me pamilya te me Libita wey me talagpanubad.
\verseNumber{23}Ka me pangulu te me pamilya te Libita ne nalista diye te Libru ne Sulatanan te Neneyitabu taman de te timpu ni Diyuhanan ne apu ni Iliyasib.

\BibleSectionHeading{Ka pegbaad-baad te me himu diye te timplu}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{24}Ne seini ka me pangulu te me pamilya te Libita: si Hasabiyas, si Siribiyas, si Hisuwa, si Binuy, si Kadmiil, wey ka me duma ran ne migsasindeg diye te egkatangkaan dan ne migdeyrey wey migpasalamat. Migmatabtabakey sikandan ka mig-ulahing sumale te suhu ni Dabid ne suluhuanen te Manama.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{25}Ne si Mataniyas, si Bakbukiyas, si Ubadiyas, si Misulam, si Talmun, wey si Akub ne me talagbantey te gumawan te timplu, iyan impiyalan ne egtameng te me tinesanan ne diye te marani te me gumawan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{26}Migtrabahu sikandan te timpu ni Huwakim ne anak ni Huswi ne apu ni Husadak, wey te timpu ni Nihimiyas ne gubirnadur wey ni Isra ne talagpanubad wey talagpanulu te Balaud te Manama.

\BibleSectionHeading{Ka peghalad te alad te Hirusalim}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{27}Te peghalad te batu ne alad te Hirusalim ne matikang wey makepal, impeumew ran ka me Libita diye te me inged ne in-ugpaan dan. Ne igpeendiye sikandan te Hirusalim eyew te pegsahakeen wey peggale-gale te peghalad kayi duma te pegpasalamat wey peg-ulahing ne egbalesen te me putew ne basalan, me alpa, wey me lira.
\verseNumber{28}Igpeendiye degma ka mangngulahing\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{12:28 }Te Hibruwanen: me anak te me mangngulahing.} ne egpuun diye te me inged ne nakalingut te Hirusalim wey ka egpuun diye te me bariyu te Nitupa,
\verseNumber{29}wey ka egpuun degma te Bit-Gilgal, wey ka egpuun te inged te Giba wey te Asmabit, su migbebariyu ma ka me mangngulahing diye te nakalingut te Hirusalim.
\verseNumber{30}Migpanlinis ka me talagpanubad wey me Libita te pegkeetew ran eyew egmatulus sikandan, inlinisan dan degma ka me etew, ka me gumawan, wey ka batu ne alad te siyudad eyew egmatulus.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{31}Ne induma ku ka me pangulu te Huda diye te ampew te alad. Ne mig-alam a te daruwa ne punduk te masulug ne mangngulahing eyew eglingut-lingut diye te ampew te alad, te pegpasalamat te Manama.
\BibleParagraphStyleP
Ka sabeka ne punduk migpeendiye te igkakawanan ne balabahan ne egpakatangke te gumawan ne egngaranan te Basuraan.
\verseNumber{32}Ne migsinundul kandan si Husayas duma te katenge te me pangulu te Huda.
\verseNumber{33}Migsinundul degma ka talagpanubad ne ensi Asariyas, si Isra, si Misulam,
\verseNumber{34}si Huda, si Binhamin, si Simaya, wey si Hirimiyas.
\verseNumber{35}Ne migparahing ka duma kandan te me trumpita ne iyan ka migsinundul ne si Sakariyas ne anak ni Diyunatan. Si Diyunatan anak ni Simaya. Si Simaya anak ni Mataniyas. Si Mataniyas anak ni Mikayas. Ne si Mikayas anak ni Sakur ne kabuhalan ni Asap.
\verseNumber{36}Ne ka me suled din ne ensi Asaril, si Simaya, si Milalay, si Gilalay, si Maay, si Nitanil, si Huda wey si Hanani, mig-uyan te me kasangkapan ne igbales te ulahingen iling te inggamit ni Hari Dabid dengan, ka suluhuanen te Manama. Ne si Isra ne talagpanulu te Balaud te Manama ka migpangulu kandan.
\verseNumber{37}Te pegginguma ran diye te gumawan ne peendiye te Sebseb, migpamaneyik e sikandan te haheran peendiye te Siyudad ni Hari Dabid, diye te haheran te alad. Inliharan dan ka palasyu ni Dabid wey migpabulus diye te gumawan ne egngaranan te Weyig ne egpakatangke te igsile.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{38}Ka igkarangeb ne punduk te seeye se egpasalamat, migpeendiye te igkahibang ne balabahan. Migsinundul a te seini ne punduk duma te katenge te me etew. Diye key migbaye te batu ne alad ne ampew te Matikang ne Baley ne hilutuanan te paan peendiye te Maluag ne Alad.
\verseNumber{39}Puun diye, migpeendiye key te ampew te gumawan ni Ipraim, te Tapey ne gumawan wey te gumawan egngaranan te Isda, te Titikangi ne Baley ni Hananil wey te Titikangi ne Baley te Mahatus, taman te gumawan ne egngaranan te Karniru. Ne migtuhun key diye te gumawan te Talagbantey.
\verseNumber{40}Sikan naa, miggendiyad te timplu ka daruwa ne punduk ne egpasalamat te Manama, wey migsasindeg sikandan diye te egsasindehan dan. Migleus a degma diye duma te katenge te me upisyal ran ne me duma ku.
\verseNumber{41}Diye degma ka me talagpanubad ne ensi Iliyakim, si Maasiyas, si Mihamin, si Mikayas, si Iliyuwinay, si Sakariyas, wey si Hananiyas ne talagparahing te trumpita ran,
\verseNumber{42}wey ensi Maasiya, si Simaya, si Ilisar, si Usi, si Hihuhanan, si Malkiyas, si Ilam, wey si Isir. Sikandan ka me mangngulahing ne impanguluwan ni Hisriyas te peg-ulahing.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{43}Te seeye ne aldew, masulug ka impanubad dan wey miggale-gale amana sikandan su imbehayan sikandan te dakel ne kahalaan te Manama. Miggale-gale degma ka me malitan wey ka me bate. Ne minsan seeye se diye te mariyu te Hirusalim, egpakarineg te kahulub te peggale-gale dan.

\BibleSectionHeading{Ka peg-andam te ingkeilangan te timplu}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{44}Te seeye ne aldew, naalam ka me lukes ne egpabantayen te sinabeng ne egtinesan te dasag te me etew wey te an-anayan ne behas te me pinamula, wey te me igkasapulu. Sikandan ka eglimud te me halad puun te me kamet te nakalingut ne me lungsud eyew igbehey te me talagpanubad wey te me Libita su sika iya ka nasulat diye te Balaud. Ne ingkatelesi pad iya man‑e te me matig-Huda ka pegtrabahu te me talagpanubad wey te me Libita diye te timplu.
\verseNumber{45}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{12:45: a }1Kru 25:1-8; \BibleCrossReferenceAnchor{b }1Kru 26:12.}Su inggimu ran ma ka igpeyimu kandan te Manama ran, wey ka tulumanen te peglinis. Ne inggimu degma te mangngulahing wey te me talagtameng te gumawan ka himu ran sumale te suhu ni Dabid wey te anak din ne si Sulumun.
\verseNumber{46}Puun pad dengan te timpu ni Hari Dabid wey ni Asap, duen e me pangulu te me mangngulahing, wey duen e me ulahingen te pegdayan wey pegpasalamat te Manama.
\verseNumber{47}Sikan naa, te timpu e ni Sirubabil wey ni Nihimiyas, migbehey ka langun ne me Israilita te igdasag dan te me mangngulahing wey te me talagtameng te gumawan sumale te ingkeilangan dan. Migteil man‑e sikandan te halad ne igbehey te me Libita, wey intalaran degma te me Libita ka me talagpanubad.\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{12:47 }Te Hibruwanen: kabuhalan ni Aarun.}

\BibleSectionHeading{Ka pegsuwey te me Israilita puun te me lapu}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{13}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{13:1-2: }Diy 23:3-5.}Te nabase e ka baseen te Balaud ni Muwisis te seeye ne aldew, nanengnengan dan ne ware iya ituhut ne eglemung te keet-etawan te Manama ka me Amurihanen wey ke me Muwabihanen naa,
\verseNumber{2}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{13:2: }Num 22:1-6.}su ware dan ma behayi ka me Israilita te egkakeen wey egkeinum te diye pad sikandan te disirtu, su nasi mule migsuul ki Balaam eyew te pegdilus kandan. (Piru inggimu mule te Manama ne panalangin ka seeye ne dilus.)
\verseNumber{3}Te pegkarineg te me Israilita te Balaud, impasuwey ran e ka langun ne lapu.

\BibleSectionHeading{Ka peg-ayad-ayad ni Nihimiyas te timplu}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{4}Te ware pad seini neyitabu, ka talagpanubad ne si Iliyasib ne karumaan ni Tubiyas, iyan impiyalan te me sinabeng ne tinesanan diye te timplu.
\verseNumber{5}Sikan naa ka intuhutan din si Tubiyas ne eggamit te dakel ne sinabeng diye te timplu. Ka seini ne sinabeng, tinesanan dengan te me halad ne egkakeen, me meemut ne insinsu, me tahuanan, me igkasapulu te trigu, binu, wey mentika ne sumale te Balaud igpabehey te me Libita, te me mangngulahing, te me talagbantey te gumawan te timplu, wey te me talagpanubad.
\verseNumber{6}Wara a diye te Hirusalim te seeye ne timpu su miglibed a diye ki Hari Artasirsis te igkatatelu ne pulu wey daruwa (32) ne leg‑un te peghari din te Babilunya. Ne nataman, migpanaha-taha ad e wey intuhutan e red iya nikandin.
\verseNumber{7}Te pegginguma ku diye te Hirusalim, nanengnengan ku ka mareet ne inggimu ni Iliyasib ne iyan ka pegpeugpe ki Tubiyas te sinabeng ne tinesanan ne diye te timplu te Manama.
\verseNumber{8}Sikan naa ka nalanglangetan a, wey impandegpak ku ka langun ne kasangkapan ni Tubiyas diye te lihawangan te sinabeng.
\verseNumber{9}Ne nataman, impalinisan ku ka me sinabeng wey impalibed ku ipatahu diye ka me kasangkapan, egkakeen, wey ka meemut ne insinsu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{10}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{13:10: }Diy 12:19.}Ne nanengnengan ku man‑e ne ware nabehayi te me baad ka me Libita wey ka me mangngulahing ne migtrabahu diye te timplu, purisu nanlibed e sikandan diye te me kamet dan.
\verseNumber{11}Purisu indew‑ey ku ka me upisyal te migkahi, “Mania te imbalahad niyu ka timplu?” Ne impalibulung ku ka me Libita wey ka me mangngulahing wey impalibed ku te me himu ran.
\verseNumber{12}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{13:12: }Mal 3:10.}Nataman, in-uyan e te langun ne matig-Huda ka igkasapulu ne baad te trigu, te binu, wey te mentika diye te me tinesanan.
\verseNumber{13}Ne iyan ku insalihan te me tinesanan si Silimiyas ne talagpanubad, si Saduk ne talagpanulu te Balaud, wey si Pidayas ne Libita. Impabulig ku kandan si Hanan ne anak ni Sakur ne apu ni Mataniyas. In-alam ku sikandan su egkasalihan ma sikandan wey imbehayan ku te katenged ne egpanalad te me duma ran te baad dan.
\verseNumber{14}Ne mig-ampu a, “He Manama ku, tantanuri a ubag wey kene nu lingawi ka langun ne meupiya ne neyimu ku diye te timplu nu, wey te me himu kayi.”

\BibleSectionHeading{Ka aldew te peggimeley}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{15}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{13:15: }Iks 20:8-10; Diy 5:12-14; Hir 17:21-22.}Te seeye ne timpu, due nakita ku ne me matig-Huda ne migkeles te behas te paras te Aldew te Peggimeley. Ka duma kandan, migdurulan te me asnu te egkengakeen, te binu, me behas te paras, me iggira, wey duma pad eyew eg-uyanen kayi te Hirusalim eyew igpamelegye. Sikan naa ka insaparan ku sikandan te kene egpamelegye te Aldew te Peggimeley.
\verseNumber{16}Ne due man‑e me matig-Tiru ne nangugpe te Hirusalim ne mig-uyan te me isda wey te nakalkalasi ne me belegye, wey impamelegye dan seini te keet-etawan te Huda ne diye te Hirusalim te Aldew te Peggimeley.
\verseNumber{17}Ne indew‑ey ku ka me talahuren ne me etew te Huda te migkahi, “Mania te inggimu niyu seini se mareet; ware niyu isipa ne matulus ka Aldew te Peggimeley!
\verseNumber{18}Iling ded iya rue ka inggimu te me kabuybuyahan niyu ne iyan egpuunan ne imparusaan ki te Manama wey ka seini ne siyudad. Ne intimulan niyu pad iya man‑e ka langet te Manama te Israil su ware niyu ma isipa ne matulus ka Aldew te Peggimeley.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{19}Te pegkasagkup te mahaan e ka Aldew te Peggimeley, migsuhu a ne eglekeban ka me gumawan te Hirusalim wey kene eglukatan taman te kene pad eglihad ka Aldew te Peggimeley. Ne impatamengan ku te duma ne me suluhuanen ku ka me gumawan su eyew ware iya inuyanan ne egkeuyan diye te seled te siyudad te Aldew te Peggimeley.
\verseNumber{20}Ne kapapila migmanggirehe diye te lihawangan te Hirusalim ka me nigusyanti wey ka egmamelegye te langun-langun.
\verseNumber{21}Piru impanpanayan ku sikandan te migkahi, “Mania te migmanggirehe kew due te lenged te batu ne alad te siyudad? Ke eg-abayan niyu seini te eggimu igparakep ku sikaniyu.” Ne puun dutu, warad sikandan nanlibed te Aldew te Peggimeley.
\verseNumber{22}Ne insuhu ku ka me Libita ne eglinis te pegkeetew ran wey egtamengan dan ka me gumawan eyew egmatulusen te me etew ka Aldew te Peggimeley.
\BibleParagraphStyleP
Ne mig-ampu ad man‑e, “He Manama ku, tantanuri a ubag te seini se inggimu ku wey ipapitew nu ka dakel ne geyinawa nu ne kene egkabalbalawan.”

\BibleSectionHeading{Ka pegsapad te peg-asawa te lapu}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{23}Te seeye ded ne timpu, due man‑e nakita ku ne me Hudiyu ne migmangasawa te me malitan ne migpuun te Asdud, Amun, wey te Muwab.
\verseNumber{24}Liware te me anak dan ka egpakalalag te linalahan te me matig-Asdud wey ke linalahan naa te lein ne me etew, wey kenad iya egpakalalag te linalahan te me matig-Huda.
\verseNumber{25}Sikan naa ka indew‑ey ku ka me matig-Huda wey indilus ku sikandan. Impanlampesan ku ka duma kandan wey impangginit ka me bulbul. Impepanaad ku sikandan te ngaran te Manama ne kenad sikandan egpangasawa te kene ne me Hudiyu, lagkes ka me anak dan ne me malitan wey me lukes.
\verseNumber{26}Ne migkahiyan ku sikandan, “Me lapu ne me malitan ka egpuunan ne nakasale si Hari Sulumun. Ware Hari ne iling kandin te langun ne nasud, wey inggeyinawaan sikandin te Manama rin wey inggimu sikandin ne Hari te intiru ne Israil. Piru minsan pad due, nakasale sikandin tenged te me lapu ne me malitan.
\verseNumber{27}Egbalaharen ney naan de seini se dereeti ne himu wey pegsupak niyu te Manama ta pinaahi te pegpangasawa niyu te me lapu ne me malitan?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{28}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{13:28: }Nih 4:1.}Sikan naa ka impaawe ku ka sabeka ne anak ni Huwiyada ne mekaamung ni Sanbalat ne Hurunihanen. Si Huwiyada anak te Labew ne Talagpanubad ne si Iliyasib.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{29}Ne mig-ampu a, “He Manama ku, tantanuri nu ne inlinditan dan ka pegkatalagpanubad dan wey ka me kasabutan dan keykew isip me talagpanubad wey me Libita.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{30}Purisu inlinisan ku sikandan puun te minsan nekey ne nakapanulu te me lapu. Ne miggimu a te me balaud ne eg-ikulen te me talagpanubad wey te me Libita eyew egkanengnengan dan ka me himu ran.
\verseNumber{31}Impegpehetan ku degma ne egkeuyan te eleg ne timpu ka me kayu ne igpanemeg para te pegpanubad, wey ka me an-anayan ne uma.
\BibleParagraphStyleP
Ne mig-ampu a, “He Manama ku, tantanuri a wey behayi a te keupianan.”
\BibleBookEnd

\BibleBook{Istir}

\BibleTitlePage
\BibleTitleTwo{Ka guhuren meyitenged ki}
\BibleMainTitle{Istir}

\BibleIntroSectionHeading{Igpewun‑a}

\BibleIntro
\BibleParagraphStyleIP
Ka seini ne baseen, migpangguhud meyitenged te sabeka ne Hudiyu ne egngaranan ki Istir. Neyitabu seini dengan te timpu ne si Hari Aswiru pad ka migmandu diye te inged ne egngaranan te Pirsya. Neyimu si Istir ne rayna ni Hari Aswiru liwan ki Rayna Basti te migsupak kandin. Ne due degma sabeka ne etew ne egngaranan ki Haman ne egkeupian ne eggule te me Hudiyu, piru pinaahi te kabulut ni Istir wey te geyinawa rin te me karumaan din, nekeisip sikandin ne egpangabangan din ka me karumaan din eyew kene sikandan egpatey.
\BibleParagraphStyleIP
Nahuhud man‑e kayi ka kaligkatan te sahakeen te me Hudiyu ne egngaranan dan te Purim. Te sika ne sahakeen, egsumsumanen te me Hudiyu ke immenu sikandan te migluwas te Manama ligkat te kuntere dan ne si Haman.
\BibleParagraphStyleIOT
Ka nenasulat te seini ne baseen
\BibleParagraphStyleIO
Ka pegkeyimu ni Istir ne rayna \BibleCharacterStyleIOR{1:1–2:23}
\BibleParagraphStyleIO
Ka peglelalis ni Haman \BibleCharacterStyleIOR{3:1–5:14}
\BibleParagraphStyleIO
Ka peggimatey ki Haman \BibleCharacterStyleIOR{6:1–7:10}
\BibleParagraphStyleIO
Ka pegpangimatey te me Hudiyu te me kuntere dan \BibleCharacterStyleIOR{8:1–10:3}

\BibleText

\BibleSectionHeading{Ka peg-apul ni Rayna Basti ki Hari Aswiru}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{1}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{1:1: }Ist 4:6.}Dengan ne timpu, due sabeka ne Hari ne egngaranan ki Aswiru. Migmandu sikandin te 127 ne prubinsya, puun te Indiya taman te Itiyupiya.
\verseNumber{2}Te seeye ne timpu, diye ka trunu rin te palasyu rin ne diye te Susa, ka iney ne siyudad.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{3}Te igkatelu e ne leg‑un te pegmandu ni Hari Aswiru, migsahakeen sikandin para te langun ne me upisyal din wey me suluhuanen. Te seeye ne pegsahakeen, migtambung degma ka me pangulu te me sundalu diye te Pirsya wey te Midiyan, ka me talahuren, wey ka me gubirnadur te me prubinsya.
\verseNumber{4}Seled te hen‑em ne bulan ka pegsahakeen. Te seeye ne timpu, impapitew rin kamenu karakel ka karatuan din te palasyu su eyew egkakita ka kabantug din wey ka katelesan te migharian din.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{5}Pegkeimpus dutu, migpasahakeen e man‑e ka Hari para te langun ne matig-Susa, meyaman ma wey se egkaayu-ayu. Seled te pitu ne aldew ka seeye ne pegsahakeen wey diye himuwa te lama te palasyu te Hari ne impamulaan te me kayu wey me bulak.
\verseNumber{6}Ne ka pinamulaan, indayan-dayanan te me maangkag wey meilem ne me kurtina ne inggiketan te me lubid ne ubi se batek ne subla ne mahal. Ne impaniyukan ka lubid te derakel ne me pelata ne sising ne insanggat diye te sungkaleg ne batu ne egngaranan te marmul. Due mallayat ne pinnuuwan ne inggimu puun te bulawan wey me pelata, wey impaneehan ka lama te me batu ne marmul, pirlas, wey te duma pad ne mahal ne me batu.
\verseNumber{7}Ne diye ipangitis ka me inumen te nakalkalasi ne me ubab ne bulawan, wey dakel amana ka binu ne imbehey te Hari diye te me etew.
\verseNumber{8}Ware egkatamanan te peg-iinum su insuhu ma te Hari ka me suluhuanen din ne egparumdumaan ka igkeupii te me etew.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{9}Te seeye ne timpu, migpasahakeen degma ka asawa te Hari ne si Rayna Basti diye te palasyu para te me malitan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{10}Te igkapitu e ne aldew, nahale ka Hari tenged te peg-inum-inum din. Sikan naa ka insuhu din ka pitu ne kinepun ne me suluhuanen din ne ensi Mauman, Basata, Harbuna, Bagata, Abgata, Sitar, wey si Karkas,
\verseNumber{11}ne igpeuyan diye te tangkaan din si Rayna Basti ne egpasaluuben te kuruna. Ne iyan din tuyu su eyew egkakita te me etew wey te me upisyal ka katelesan te rayna su amana ne mateles ne egtengtengan.
\verseNumber{12}Piru te ingkahiyan e te me suluhuanen si Rayna Basti meyitenged te suhu te Hari, mig-apul sikandin. Tenged dutu, nabelu amana ka Hari.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{13}Ne due me talagtambag te Hari ne matagseb ne me etew ne egkateu te me balaud wey me batasan dan. Seeye naa, impeumew rin sikandan sumale te nabatasan din ke due eggusayen.
\verseNumber{14}Sikandan ensi Karsina, Sitar, Admata, Tarsis, Maris, Marsana, wey si Mamukan, ka pitu ne mabantug ne upisyal te Pirsya wey Midiyan. Sikandan degma ka labew ne me etew wey egkasalihan din.
\verseNumber{15}Mig-insaan din sikandan, “Sumale te balaud te Pirsya, nekey ma ka eleg ne eggimuwen diye te ki Rayna Basti su ware sikandin migpalintutuu te suhu ku pinaahi te me suluhuanen ku?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{16}Ne migkahi si Mamukan diye te Hari wey diye te me upisyal, “Kene ne diye de te keykew nakasale si Rayna Basti, ke kene, minsan degma kayi te kanami te me upisyal nu wey te langun ne etew diye te langun ne prubinsya ne migmanduan nu.
\verseNumber{17}Su ka inggimu rin, egkanengnengan iya te langun ne malitan, ne puun due, egde-deehen dan e ka me iglukes dan su egkahi ma sikandan, ‘Migsuhu ka Hari ne igpeuyan diye te kandin si Rayna Basti, piru ware sikandin migpalintutuu.’
\verseNumber{18}Ne kuntee ne aldew, ka me malitan ne kayi te Pirsya wey diye te Midiyan ne nakarineg te inggimu te rayna, egpangguhuran dan e ka me iglukes dan meyitenged dutu. Ne puun kayi kenad egtahud ka me malitan te me asawa ran, sikan naa ka egkabbelu e degma ka me iglukes dan kandan.
\verseNumber{19}Ke igkeupii nu, Mahal ne Hari, peuyan ka te suhu ne si Rayna Basti kenad egpakaatubang keykew. Ne igsulat naa sika ne eggimuwen ne balaud te Pirsya wey diye te Midiyan su eyew kene egkabalbalawan. Ne ka katenged te rayna, igbehey e diye te duma ne malitan ne meupiya pad kandin.
\verseNumber{20}Sikan naa ke igpakapatahe e ka suhu diye te langun ne me prubinsya ne migmanduan nu ne subla ne maluag, egtahuren te langun ne me malitan ka me iglukes dan, meyaman ma wey se egkaayu-ayu.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{21}Nakapahale te Hari wey te langun ne me upisyal ka seeye ne tambag, wey intuman din ka langun ne ingkahi ni Mamukan.
\verseNumber{22}Ne migpeuyan sikandin te me sulat diye te langun ne prubinsya ne nasakup din, sumale te kandan ne me linalahan wey pegsulat. Ka tahu te sulat, migkahi ne ka tagse lukes ne nakaasawe e, keilangan ne iyan egpangulu diye te baley rin.

\BibleSectionHeading{Neyimu ne rayna si Istir}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{2}Te ware naluhey, neulian e si Hari Aswiru ka nabelu. Nasuman-suman din e ka langun ne neyimu ni Rayna Basti, wey ka suhu ne insulat din meyitenged kandin.
\verseNumber{2}Ne migkahiyan sikandin te me talagtambag kandin, “Mahal ne Hari, keilangan ne egpepamitew ka te me mateles ne mengebay.
\verseNumber{3}Keilangan ne eg-alam ka te me upisyal te langun ne prubinsya ne sakup te migmanduan nu. Ne sikandan ka eg-uyan te langun ne mateles ne mengebay diye te ugpaan te me asawa te Hari kayi te Susa, ka iney ne siyudad. Iyan egpatangguwen kandan si Higay, ka kinepun ne lukes, wey keilangan ne egpeyimasaran ka me mengebay.
\verseNumber{4}Ne ka mengebay ne igkeupii nu, iyan egkeyimu ne rayna ne igliwan ki Rayna Basti.”
\BibleParagraphStyleP
Nakapahale seeye te Hari wey intuman din ka seeye ne tambag.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{5}Ne due sabeka ne Hudiyu diye te Susa ne egngaranan ki Murdikay. Anak sikandin ni Hair, ne anak ni Simii ne anak ni Kis, ne kabuhalan ni Binhamin.
\verseNumber{6}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{2:6: }2Har 24:10-16; 2Kru 36:10.}Matig-Hirusalim si Murdikay wey sabeka sikandin te seeye se neuripen te Hari te Babilunya ne si Nibukadnisar. In-uyan sikandan diye te Babilunya duma ki Huwakim ne Hari te Huda te timpu ne natalu sikandin ni Nibukadnisar.
\verseNumber{7}Ne due atebey rin ne si Istir ne ka ngaran din te Hibruwanen si Hadasa. Amana ne mateles sikandin wey meupiya ka lawa rin. Te neilu e sikandin te iney wey amey, inlitan e sikandin ni Murdikay iling te malehet ne anak din.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}Te impatahe e ka suhu te Hari, masulug ne me mengebay ka inlibulung diye te Susa. Ne in-uyan degma si Istir diye te palasyu te Hari wey impatanggu ki Higay ka talagtanggu te me malitan.
\verseNumber{9}Ne amana ikahale wey ikeupii ni Higay si Istir. Puun dutu, impeyimasaran din e si Istir wey imbehayan te meupiya ne pegkeen, wey imbehayan pad man‑e te pitu ne suluhuanen ne me malitan ne in-alam din puun te palasyu te Hari. Ne diye ipeugpe ni Higay ensi Istir te amana ne meupiya ne sinabeng diye te ugpaan te me asawa te Hari.
\verseNumber{10}Ne ware ipataha ni Istir ka tribu rin wey ke hentew ka me suled din su impanagtahaan ma sikandin ni Murdikay te kene seini igpepangguhud.
\verseNumber{11}Ne tagse aldew, diye egbaye-baye si Murdikay te egkatangkaan te ugpaan te me asawa te Hari, eyew egkanengnengan din ke nekey e ka egkeula-ula ni Istir.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{12}Imbaluhuwan ka lawa te tagse mengebay te mahal ne lana ne egngaranan te mira seled te hen‑em ne bulan, wey ka seup man‑e ne hen‑em ne bulan, imbaluhuwan sikandan te me peemut. Pegkapenga te sabeka ne leg‑un te peggimmimasad dan, eggingume e ka timpu ne ka tagse sabeka egpaatubangen e diye te ki Hari Aswiru.
\verseNumber{13}Ne egtuhutan ka tagse sabeka kandan ne egsaluub ke nekey ka igkeupii rin te timpu ne eg-atubang e sikandin te Hari.
\verseNumber{14}Ne wey e eggendiye sikandin ke egpangilumkilum e. Te pegkapawe, diye sikandin eg-uyana te igkarangeb ne ugpaan te me asawa te Hari ne migmanduan ni Saasgas ne sabeka ne kinepun ne lukes. Ne iyan de egpakalibed diye te Hari ka seeye se igkeupii rin wey igpeumew.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{15}Ne miggingume e ka timpu ne iyan e eggendiye te Hari si Istir, ka anak ni Abihail ne anggam ni Murdikay ne miglitan kandin. Ware sikandin migbuyu te minsan nekey angin e te intambag ni Higay\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{2:15 }Te Hibruwanen: Si Higay, sabeka ne suluhuanen te Hari ne talagtanggu te me malitan.} kandin. Ingkeupii si Istir te langun ne nakakita kandin.
\verseNumber{16}In-uyan si Istir diye te ugpaan ni Hari Aswiru te igkasapulu ne bulan ne egngaranan te Tibit, igkapitu seeye ne leg‑un te pegmandu din.
\verseNumber{17}Te pegginguma ni Istir diye, ingkeupii sikandin te Hari labew te langun ne malitan wey ingkatelesi sikandin labew te langun ne mengebay. Nataman, ingkurunaan e te Hari si Istir wey inggimu e sikandin ne rayna liwan ki Basti.
\verseNumber{18}Nataman, migpasahakeen e man‑e ka Hari te dakel para te langun ne upisyal din wey te langun ne suluhuanen din eyew te pegpasalamat din ki Istir. Migsuhu man‑e ka Hari te ware trabahu te intiru ne migmanduan din te seeye ne aldew, wey masulug pad man‑e ka impandasag din.

\BibleSectionHeading{Ka pegpangabangan ni Murdikay te Hari}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{19}Te igkarangeb e ne peglibulung te me mengebay, diye migpinnuu si Murdikay te gumawan te ugpaan te Hari.\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{2:19 }Su diye ka pinnuuwan te me pangulu ke due eggusayen dan.}
\verseNumber{20}Te seeye ne timpu, ware de due ipataha ni Istir ka tribu rin wey ke hentew ka me suled din su impanagtahaan ma ni Murdikay te kene egpepangguhuren. Intuman ni Istir seeye iling te pegtuman din kandin te deisek pad sikandin.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{21}Ne due daruwa ne kinepun ne ensi Bigatan wey si Tiris ne talagbantey te gumawan te sinabeng te Hari. Sikandan se daruwa nabelu te Hari wey migbebentaan ne eggimatayan dan sikandin. Te seeye ne timpu diye migpinpinnuu si Murdikay te gumawan te palasyu.
\verseNumber{22}Piru nanengnengan ni Murdikay ka pegbebentaan dan, wey ingguhud din seeye diye ki Rayna Istir. Ne ingguhud e degma seeye ni Istir diye te Hari wey ingguhud din degma ne si Murdikay ka migpangguhud kandin meyitenged kayi.
\verseNumber{23}Te natahaan te Hari ne malehet ka narineg din, impabitin din e ensi Bigatan wey si Tiris. Ne puun dutu, migsuhu ka Hari ne igpasulat din seeye diye te Libru ne Sulatanan te Neneyitabu.

\BibleSectionHeading{Ka pegbebentaan ni Haman ne egguleen ka me Hudiyu}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{3}Te ware naluhey, intimulan e te Hari ka katenged ni Haman ne anak ni Hamidata ne kabuhalan ni Agag. Neyimu sikandin ne labew te langun ne upisyal ne duma rin.
\verseNumber{2}Ka langun ne upisyal te Hari ne diye te gumawan te palasyu, migpanimbuel diye te ki Haman eyew te pegtahud kandin, su migsuhu ma ka Hari meyitenged kayi. Piru si Murdikay, kene mule egpanimbuel kandin.
\verseNumber{3}Ne nataman, mig-insaan e si Murdikay te duma ne me upisyal te Hari ne diye te gumawan te palasyu ke mania te kene sikandin egpalintutuu te suhu te Hari.
\verseNumber{4}Ne migtabak si Murdikay, “Hudiyu a”. Ne tagse aldew, eg-insaan dan ded sikandin ke mania te kene sikandin egpalintutuu te suhu te Hari, piru ware din sikandan sahipaa. Ne puun due, migguhuran dan e si Haman meyitenged kayi su eyew egkanengnengan dan ke egbalaharen din naan de due ka batasan din.\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{3:4 }Te seeye ne timpu, amana igkeepes ka me Hudiyu te kene ne me Hudiyu.}
\verseNumber{5}Ne migpangebel-ebel ka langet ni Haman te pegkakita rin ki Murdikay te ware migpanimbuel te pegtahud kandin.
\verseNumber{6}Te natahaan din ne Hudiyu si Murdikay, kene sikandin egkeupian ne si Murdikay re ka egpeyimatayan din, ke kene, migbebentaan sikandin ne egguleen egpangimatayi ka langun ne Hudiyu ne nasakup ni Hari Aswiru.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{7}Te igkasapulu wey daruwa (12) ne leg‑un te pegmandu ni Hari Aswiru, te an-anayan ne bulan ne egngaranan te Nisan, migsuhu si Haman ne eggimuwen ka pegpintut-pintut eyew egkekerew ke ken‑u eggimuwa ka implanu rin, wey egngaranan te “pur” ka inggamit dan te pegpintut-pintut. Ne ka naalam, igkasapulu wey tatelu (13) ne aldew te igkasapulu wey daruwa (12) ne bulan ne egngaranan te Adar.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{8}Ne migkahiyan ni Haman si Hari Aswiru, “Due sabeka ne tribu ne nekegsuwey-suwey kayi te inged ne migmanduan nu wey mig-ugpe diye te langun ne prubinsya. Ka kandan ne me balaud, ware nekeg-iling te duma ne me tribu wey ware dan tumana ka balaud nu, Mahal ne Hari. Ne kene egpakameupiya keykew ke egbalaharen nu re sikandan.
\verseNumber{9}Ke igkeupii nu, Mahal ne Hari, eggimu ka perem te suhu ne egguleen egpangimatayi sikandan langun. Ne ke eggimuwen nu seini, egbayad a te minilyun ne seleppi. Ne diye igtahu ka sika ne seleppi te tahuanan te seleppi te Hari.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{10}Ne puun due, inluung e te Hari ka sising din ne igpirma wey imbehey rin e diye te kuntere te me Hudiyu ne si Haman ne kabuhalan ni Agag ne anak ni Hamidata.
\verseNumber{11}Ne migkahiyan te Hari si Haman, “Kene nud weila sika se seleppi ne igbayad nu piru himuwa nu red ka igkeupii nu diye te kandan.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{12}Te igkasapulu wey tatelu (13) ne aldew te an-anayan ne bulan, impeumew e ni Haman ka me talagsulat te Hari wey impasulat din kandan ka sabeka ne pegpataha. Ka seeye ne pegpataha, insulat sumale te linalahan te tagse prubinsya wey te kandan ne paahi te pegsulat. Ne impeuyan dan e diye te langun ne pangulu, gubirnadur, wey diye te me upisyal. Ne iyan in-uyan ka ngaran ni Hari Aswiru te pegsulat kayi wey intuusan seini te sising din.
\verseNumber{13}Ka seeye ne me sulat, in-uyan te me talagdulung diye te langun ne me prubinsya ne nasakup ni Hari Aswiru. Ne seeye, migpataha te keilangan ne egguleen egpangimatayi ka langun ne Hudiyu, bate ma wey ke buyag, lagkes ka me malitan wey ka kabatbataan, seled te sabeka re ne aldew. Ne igkasapulu wey tatelu (13) ne aldew seeye te igkasapulu wey daruwa (12) ne bulan ne egngaranan te Adar. Ne keilangan degma ne egpangahawen ka langun ne kasangkapan dan.
\verseNumber{14}Ne ka tagse prubinsya, impamehayan te kupiya te seeye ne sulat ne igpepangguhud diye te langun ne keet-etawan eyew egpakaandam para te sika ne aldew.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{15}Ne ka me insuhu te Hari, sahuhune ne nangipanew ka eggendiye te me prubinsya, wey impataha degma ka seeye ne suhu diye te Susa, ka iney ne siyudad. Ne mig-iinum ka Hari wey si Haman, taheed mule te egkasamuk e ka matig-Susa.

\BibleSectionHeading{Migpabulig si Murdikay ki Istir}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{4}Te pegkanengnengi ni Murdikay meyitenged te suhu ne egguleen egpangimatayi ka me Hudiyu, inggisi din e ka kumbale din wey migsaluub te saku\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{4:1 }Iyan igpasabut kayi ka meitem wey egdehes ne manggad ne inggimu puun te bulbul te kambing ne igsaluub te timpu te peglungku wey ke eg-inniyug naa te sale.} wey migbubukbuk te abu diye te ulu rin te pegpeila te pegkalaggew wey peglungku din. Ne miggendiyad e te taliware te siyudad ka egpandalawit.
\verseNumber{2}Piru diye de sikandin nataman te gumawan te palasyu te Hari su ware ituhut ne due egsaluub te saku ne egseled te seeye ne gumawan.
\verseNumber{3}Ka me Hudiyu diye te langun ne prubinsya ne neumaan te suhu te Hari, amana miglungku wey migsinehew wey migpandalawit. Migpuasa sikandan wey ka kasuluhan kandan, migsaluub te saku wey miggibat diye te abu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{4}Te napangguhuran e si Istir te me suluhuanen din ne malitan wey te me kinepun ne lukes ne talagtameng kandin meyitenged te inggimu ni Murdikay, amana sikandin nalaggew. Ne puun due, impeuyanan din e si Murdikay te kumbale ne igpaliwan te insaluub din ne saku, piru ware kua seeye ni Murdikay.
\verseNumber{5}Nataman, impeumew e ni Istir ka kinepun ne lukes ne suluhuanen te Hari ne egngaranan ki Hatak ne in-alam ne egpatangguwen kandin. Ne impeendiye din te ki Murdikay eyew egnengneng ke nekey ka egpuunan ke mania te eggenendue sikandin.
\verseNumber{6}Ne miggendiyaan e ni Hatak si Murdikay diye te plasa te siyudad ne egkatangkaan te gumawan te palasyu.
\verseNumber{7}Ne migpangguhuran e ni Murdikay si Hatak te langun ne neyitabu diye te kandin, minsan ka seleppi ne insaad ni Haman ne igtahu diye te tahuanan te seleppi te Hari ne igbayad te peggimatey te langun ne Hudiyu.
\verseNumber{8}Ne imbehayan man‑e sikandin ni Murdikay te kupiya te suhu te Hari ne impataha diye te Susa ne migkahi te egpangimatayan ka langun ne Hudiyu. Imbehey rin seeye diye te ki Hatak su eyew igpakita wey igpasabut diye te ki Istir su eyew egpepangananayen sikandin diye te Hari wey egpepeyid‑u-hid‑uwen para te me karumaan din ne me Hudiyu.
\verseNumber{9}Ne miglibed e si Hatak diye ki Istir wey impangguhud din e diye te kandin ka langun ne ingkahi ni Murdikay.
\verseNumber{10}Ne impalibed e man‑e ni Istir si Hatak diye te ki Murdikay wey egpakahiyen te seini,
\verseNumber{11}“Ka langun ne suluhuanen te Hari wey ka keet-etawan diye te me prubinsya ne sakup te migmanduan din, nakataha te seini ne balaud: emun ke due egparani te Hari ne ware ipeumew, eggimatayan, angin e ke egkayawen te Hari ka tuked din ne bulawan. Ne sikeddiey, wara a ipeumew te Hari seled e te tatelu ne pulu (30) ne aldew.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{12}Te nahuhuran e si Murdikay te impalalag ni Istir,
\verseNumber{13}migpakahiyan din e man‑e si Istir, “Kene nu sumsumana ne egpakaalihu ka te egkeula-ula te langun ne Hudiyu tenged su duen ka mig-ugpe te palasyu te Hari.
\verseNumber{14}Emun ke egpeeneng-eneng ke re te seini ne timpu, lein e ka egpangabang te me Hudiyu, piru sikeykew, egpatey ka duma te me suled nu. Su kema ke iyan nu ingkeyimu ne rayna te seini ne timpu su eyew egpakapangabang ka te me karumaan nu.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{15}Ne migpanahe e man‑e si Istir ne egpakahiyan si Murdikay,
\verseNumber{16}“Libulunga nu ka langun ne Hudiyu kayi te Susa wey puasa kew para keddi. Kene kew keen wey inum seled te tatelu ne aldew wey karusileman. Egpuasa a degma duma te me suluhuanen ku ne me malitan. Pegkeimpus due, eggendiya ad te Hari minsan supak seini te balaud, ne iyan e balahad ke eggimatayan a.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{17}Sikan naa ka miggipanew e si Murdikay wey intuman din ka langun ne suhu ni Istir.

\BibleSectionHeading{Ka peggendiye ni Istir te sinabeng te Hari}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{5}Te igkatelu e ne aldew te pegpuasa rin, migkukumbale e si Istir te kumbale din te rayna wey migseled e te palasyu. Ne diye sikandin migsasindeg te lihawangan te maluag ne sinabeng te Hari, ne ka trunu te Hari egpakatangke te gumawan. Te seeye ne timpu, diye iya migpinnuu ka Hari te trunu rin.
\verseNumber{2}Te pegkakita rin ki Rayna Istir, nahale sikandin wey ingkayew rin ka tuked din ne bulawan diye te kandin. Sikan naa ka migdani-rani si Istir ne miggen-gen te pupul te tuked te Hari.
\verseNumber{3}Ne mig-insaan sikandin te Hari, “Nekey‑a ka igkeupii nu, Rayna Istir? Nangeni a ke nekey su igbehey ku keykew minsan pad ka baad te karatuan ku.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{4}Ne migtabak si Istir, “Emun ke igkeupii nu, Mahal ne Hari, egginggaten ku sikaniyu ki Haman ne egtambung kangkuwa te dakel ne innilutu ne in-andam ku para kaniyu.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{5}Ne migsuhu ka Hari te suluhuanen din, “Paragdahawa nu si Haman peendiniya eyew egkatuman ney e ka igkeupii ni Istir.” Ne dutu, migtambung en iya ka Hari wey si Haman te dakel ne innilutu ne in-andam ni Istir.
\verseNumber{6}Ne taheed te egpangiinum sikandan te binu, mig-insaan e man‑e te Hari si Istir ne miggenendue, “Nekey bes iya ka igkeupii nu? Inangen nu su igbehey ku keykew minsan pad ka baad te karatuan ku.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{7}Ne migtabak si Istir, “Ka igkeupii ku iyan seini,
\verseNumber{8}ke igkahala a nikeykew, wey ke igkeupii nu ka pegbehey keddi te egbuyuen ku, Mahal ne Hari, egtambung kew perem ki Haman te dakel ne peggilutu ne eg-andamen ku kaaselem. Te sika ne timpu, ignangen kud ke nekey ka egbuyuen ku keykew.”

\BibleSectionHeading{Ka pegbebentaan ni Haman te peggimatey ki Murdikay}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{9}Nahale-gale amana si Haman te peg-awe din diye te dakel ne peggilutu te seeye ne aldew wey meupiya ka suman-suman din. Piru migpangebel-ebel ka langet din te pegkakita rin ki Murdikay ne migpinpinnuu diye te gumawan te palasyu ne ware migsasindeg eyew te pegtahud kandin wey ware naaldek.
\verseNumber{10}Piru intigkel re ni Haman ka pegkeetew rin wey mig-uli e. Te pegginguma rin diye te kandan, inlibulung din ka me alukuy rin wey ka asawa rin ne si Saris.
\verseNumber{11}Ne migpeggasal e si Haman meyitenged te katelesan te me karatuan din, wey te kasulug te anak din ne me lukes, wey te imbehey kandin te Hari ne katungdanan ne labew te langun ne duma ne upisyal wey suluhuanen te Hari.
\verseNumber{12}Migkahi pad man‑e si Haman, “Sikeddiey re ka imparuma ni Rayna Istir te Hari diye te dakel ne peggilutu ne in-andam din. Ne kaaselem, ingginggat ad man‑e duma te Hari.
\verseNumber{13}Piru sika se langun, kene egpakapahale keddi ke egkakita ku pad ka Hudiyu ne si Murdikay ka egpinpinnuu diye te gumawan te palasyu te Hari.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{14}Ne migkahi ka asawa rin wey ka me alukuy rin, “Peyimu ka te bitinanan te etew ne daruwa ne pulu wey tatelu (23) ne mitrus ka katikang. Ne kaaselem naa te maselem, hangyua nu ka Hari ne igpabitin due si Murdikay. Pegkapenga rue, egkahale kad ne egduma te Hari diye te dakel ne peggilutu.”
\BibleParagraphStyleP
Nahale si Haman te me tambag, purisu migpeyimu e sikandin te bitinanan.

\BibleSectionHeading{Ka pegpabantug te Hari ki Murdikay}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{6}Te seeye ne karusileman, ware nakalipereng ka Hari. Impaangey rin ka Libru ne Sulatanan te Neneyitabu te pegmandu din, wey impabasa rin diye te tangkaan din.
\verseNumber{2}Ne nabasa ran diye ka pegsumbung ni Murdikay meyitenged te pegbebentaan enni Bigatan wey ni Tiris te peggimatey te Hari. Sikandan ka daruwa ne kinepun ne suluhuanen dengan te Hari ne talagtameng te gumawan te sinabeng din.
\verseNumber{3}Ne mig-inse ka Hari, “Nekey‑a ka in-unag ne nakapabantug ki Murdikay tenged te neyimu rin?”
\BibleParagraphStyleP
Ne migtabak ka me suluhuanen te Hari, “Ware.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{4}Ne mig-inse e man‑e ka Hari, “Hentew‑a ka sika te lama?”
\BibleParagraphStyleP
Te seeye ne timpu, sikan pad migseled si Haman diye te lama te palasyu eyew eghangyu te Hari ne igpabitin si Murdikay diye te impeyimu rin ne bitinanan.
\verseNumber{5}Ne migkahi ka me suluhuanen te Hari, “Si Haman ma sika se migsasindeg sika te lama.”
\BibleParagraphStyleP
Ne migkahi ka Hari, “Palasura niyu sikandin.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{6}Purisu migseled e si Haman wey mig-insaan te Hari, “Nekey‑a ka eggimuwen ku diye te etew ne igkeupii ku ne egpabantuhen?”
\BibleParagraphStyleP
Ne migkahi si Haman diye te geyinawa rin, “Hentew buwa ka igkeupii te Hari ne egpabantuhen? Sikeddiey iya seini.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{7}Sikan naa ka migtabak si Haman te Hari ne miggenendue, “Ka etew ne igkeupii nu ne egpabantuhen, Mahal ne Hari,
\verseNumber{8}keilangan ne egpasaluuben te kumbale nu ne nahamit nud, wey egpeunturen man‑e te kudde nu ne egpamalungpungan.
\verseNumber{9}Keilangan ne sika se egsaluub wey egpeuntud kandin, sabeka ne talahuren ne upisyal nu, wey sikandin ka egtuyuk te kudde ne egtale diye te plasa te siyudad. Te sasangan sikandan ne eggipanew, egbalbalukan sikandin ne eggenendue, ‘Iling kayi ka egkeula-ula te etew ne igkeupii te Hari ne egpabantuhen!’ ”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{10}Ne nataman, migkahiyan e te Hari si Haman, “Na, kua nu apasi ka kumbale ku wey kudde, wey himuwa nu diye te Hudiyu ne si Murdikay ka ingkahi nu. Egkakita nu sikandin diye te gumawan te palasyu ka egpinpinnuu. Ne kene nu ma kalingawi te egtuman ka langun ne ingkahi nu.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{11}Ne puun dutu, in-angey e ni Haman ka kumbale wey kudde te Hari wey impakumbalaan din e si Murdikay. Impeuntud din e man‑e sikandin te kudde ka egtale te plasa te siyudad. Te sasangan sikandan e ka eggipanew, migbalbalukan e si Haman ne miggenendue, “Iling kayi ka egkeula-ula te etew ne igkeupii te Hari ne egpabantuhen!”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{12}Nataman, miglibed e si Murdikay diye te gumawan te palasyu, ne si Haman mule mig-apas mig-uli diye te kandan ne migbubunbun te ulu tenged te pegkeyilew rin.
\verseNumber{13}Ne puun dutu, migpangguhuran din ka asawa rin ne si Saris wey ka me alukuy rin meyitenged te neyitabu kandin. Ne migkahi ka me talagtambag kandin wey ka asawa rin, “Egkabunsuran kad egkaawei te geem tenged ki Murdikay. Hudiyu sikandin, purisu kene nud egkaleig-leig sikandin, ne iyan nud guna ka egkareeg.”

\BibleSectionHeading{Ka peggimatey ki Haman}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{14}Te sasangan pad ne egmahuhurey ensi Haman, nangingume e ka me kinepun ne suluhuanen te Hari ne migdagdahew mig-angey ki Haman peendiye te dakel ne innilutu ne in-andam ni Istir.
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{7}Ne dutu, migtambung e man‑e ka Hari wey si Haman te dakel ne peggilutu ne in-andam ni Istir.
\verseNumber{2}Te igkarangeb e ne aldew, te sasangan e sikandan ka eg-iinum te binu, mig-insaan e man‑e te Hari si Istir, “Nekey bes iya ka egbuyuen nu Rayna Istir? Nangeni a su igbehey ku keykew minsan pad ka baad te karatuan ku.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{3}Ne migtabak ka rayna, “Ke ingkahala a nikeykew wey ke igkeupii nu, Mahal ne Hari, pangabangi a wey ka karumaan ku,
\verseNumber{4}su imbelegye key e eyew egguleen egpangimatayi. Emun ke perem ke imbelegye key su eyew igpeuripen de ka me lukes wey me malitan, kena ad perem egpakiglalag pad keykew meyitenged kayi su kene ma ne eleg sika ne igbanggew keykew.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{5}Ne migkahiyan ni Hari Aswiru si Istir, “Hentew‑a sika se eggimu te iling due, wey hendei sikandin kuntee?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{6}Ne migtabak si Istir, “Kuntere ney sikandin! Nekey naa si Haman sika se mareet se batasan!”
\BibleParagraphStyleP
Naaldek amana si Haman diye te tangkaan te Hari wey diye te rayna.
\verseNumber{7}Ne migsasindeg ka Hari tenged te subla ne langet din ne mig-awe e dutu wey miggendiyad te plasa te palasyu. Piru migpalunggehaat de mule si Haman ka egpeyid‑u-hid‑u ki Rayna Istir ne kene de perem sikandin egpeyimatayan te Hari.
\verseNumber{8}Nataman, miglibed e ka Hari diye te dakel ne peggilutu. Ne dutu, nakita rin si Haman ka mig-usengul diye te malayat ne pinnuuwan ne migpinnuuwan ni Istir. Ne migkahi ka Hari, “Ew, egbalbalayen nu bes ka rayna kayi te tangkaan ku, seled te palasyu ku!”
\BibleParagraphStyleP
Te peglalag te Hari kayi, sahuhune ne migbunbunan e te me kinepun ne suluhuanen te Hari ka ulaula ni Haman.
\verseNumber{9}Ne due sabeka ne kinepun ne suluhuanen te Hari ne egngaranan ki Harbuna ne migkahi, “Duen e degma intahahe ni Haman diye te marani te baley rin ne egbitinan ki Murdikay te nakapangabang te Hari. Ne daruwa ne pulu wey tatelu (23) ne mitrus ka katikang.”
\BibleParagraphStyleP
Ne migkahi ka Hari, “Diye niyu bitina si Haman!”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{10}Purisu imbitin dan e sikandin diye te inggimu rin ne egbitinan perem ki Murdikay. Nataman, neulian e ka Hari te kabelu din.

\BibleSectionHeading{Ka pegnangen te me Hudiyu ne egpasukulen}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{8}Te sikan de iya ne aldew, imbehey e ni Hari Aswiru ki Istir ka langun ne ki Haman ne kuntere te me Hudiyu. Migpanugtulan e degma ni Istir ka Hari ke igmenu rin si Murdikay. Ne puun dutu, impeumew e te Hari si Murdikay.
\verseNumber{2}Ne inluung te Hari ka igpamirma rin ne sising ne inggawi din diye ki Haman wey imbehey rin e diye ki Murdikay. Nataman, si Murdikay e ka inggimu ni Istir ne talagtanggu te me karatuan ni Haman.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{3}Ne migpakiglalag e man‑e si Istir te Hari, ne mig-usengul diye te paa rin wey migpeyid‑u-hid‑u ne migsinehew ne kenad igpabulus ka mareet ne imbentaan ni Haman ne kabuhalan ni Agag ne iyan ka peggule te me Hudiyu.
\verseNumber{4}Ingkayew te Hari ka tuked din ne bulawan diye te lenged ni Istir, wey migsasindeg si Istir
\verseNumber{5}ne migkahi, “Ke igkeupii nu, Mahal ne Hari, wey ke igkahala a nikeykew wey ke in-isip nu ne malehet seini, egsuhu ka perem te pegbalew-balew te suhu ni Haman ne anak ni Hamidata ne kabuhalan ni Agag. Migsuhu si Haman te peggule te me Hudiyu ne nangugpe te langun ne prubinsya ne sakup te migmanduan nu.
\verseNumber{6}Ne egpakaantus e naa ne egpitew te karumaan ku wey me suled ne egguleen egpangimatayi?”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{7}Ne migkahiyan e te Hari ensi Rayna Istir wey si Murdikay ka Hudiyu, “Pammineg kew. Impabitin kud e si Haman tenged te mareet ne imbentaan din kaniyu te me Hudiyu, wey imbehey kud e keykew, Istir, ka langun ne kandin.
\verseNumber{8}Ne himu kew kuntee te suhu ne egpakameupiya kaniyu te me Hudiyu. Ne iyan niyu uyana ka ngaran ku te pegsulat kayi wey tuusi niyu te sising ku, su minsan nekey ne kasulatan ne puun te Hari wey natuusan te sising din, kenad iya seini egkabalbalawan.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{9}Seeye naa te igkararuwa ne pulu wey tatelu (23) ne aldew te igkatelu ne bulan ne egngaranan te Siban, impeumew ka me talagsulat te Hari wey impasulat kandan ka langun ne guhuren ni Murdikay meyitenged te me Hudiyu. Igpeendiye seeye ne me sulat te me Hudiyu, me gubirnadur, me pangulu, wey te me upisyal te 127 ne prubinsya, ligkat te inged ne Indiya peendiye te Itiyupiya. Insulat seeye sumale te linalahan te me etew te tagse prubinsya wey te kandan ne paahi te pegsulat, wey inlagkes e degma ka linalahan te me Hudiyu.
\verseNumber{10}Ne iyan in-uyan ka ngaran ni Hari Aswiru te pegsulat dutu wey intuusan te sising din. Ne impeuyan seeye te me talagdulung te sulat ne eg-untud te memeiyal-iyal ne kudde te Hari.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{11}Pinaahi te seeye ne me sulat, intuhutan te Hari ka me Hudiyu te tagse siyudad ne eglibulung eyew te pegngilam. Egkaayun ne egguleen dan te pegpangimatey ka due me panganiban ne eglusud kandan puun te minsan hendei ne nasud wey ke prubinsya naa. Egkaayun degma ne iglagkes dan te peggimatey ka me malitan wey me bate, wey egpakapangahew man‑e sikandan te me kasangkapan dan.
\verseNumber{12}Ne sumale te sulat, eggimuwen seeye te me Hudiyu ne diye te langun ne prubinsya ne sakup te migmanduan ni Hari Aswiru, te igkasapulu wey tatelu (13) ne aldew te igkasapulu wey daruwa (12) ne bulan ne egngaranan te Adar.
\verseNumber{13}Ka tagse prubinsya, impamehayan te kupiya te seeye ne sulat wey impepangguhud diye te langun ne keet-etawan eyew egpakangilam ka me Hudiyu te me kuntere dan wey egpakasukul sikandan te sika ne aldew.
\verseNumber{14}Tenged te suhu te Hari, miggaan-gaan nanligkat ka me talagdulung te sulat ne nanguntud te memeiyal ne me kudde te Hari. Ne seeye se suhu te Hari, impatahe e degma diye te Susa, ka iney ne siyudad.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{15}Nataman, migsaluub e si Murdikay te kumbale te Hari ne meilem wey maangkag, wey migkukuruna sikandin te dakel ne bulawan wey migkukuyumbu te mahal ne kumbale ne ubi se batek. Ne miglihawang e sikandin ka mig-atubang te Hari, ne amana nahale-gale wey migmanguleyi ka me etew diye te siyudad te Susa.
\verseNumber{16}Nakalene-lene e ka geyinawa te me Hudiyu wey amana sikandan nahale-gale, wey intahud e sikandan te me etew.
\verseNumber{17}Ne tagse siyudad wey prubinsya ne egkeumaan te suhu te Hari, egkahale-gale amana ka me Hudiyu diye, wey miggimeley sikandan wey migsahakeen. Ne masalig degma ne me etew ne migkahi ne Hudiyu kun sikandan su naaldek e te me Hudiyu.

\BibleSectionHeading{Ka pegpangimatey te me Hudiyu te me kuntere dan}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{9}Te igkasapulu wey tatelu (13) ne aldew te igkasapulu wey daruwa (12) ne bulan ne egngaranan te Adar, seeye ka aldew ne egkatuman e ka suhu te Hari. Te sika ne aldew, mig-iman-iman ka me kuntere te me Hudiyu ne egkatalu ran e sikandan, kunaleg te sikandan bes de iya nasi ka egkatalu te me Hudiyu.
\verseNumber{2}Miglibulung ka me Hudiyu diye te me siyudad ne nangugpaan dan diye te langun ne prubinsya ne nasakup ni Hari Aswiru. Impangimatayan dan seeye se egdereet perem kandan, wey ware nakasukul kandan su nenaaldek ka langun ne me etew kandan.
\verseNumber{3}Ne minsan ka langun ne upisyal te me prubinsya, ka me gubirnadur, wey ka me upisyal te Hari, migpangabang e te me Hudiyu tenged su naaldek sikandan ki Murdikay.
\verseNumber{4}Su dakel e se katenged ni Murdikay diye te palasyu te Hari, wey nekeempet ka kabantug din te langun ne prubinsya. Ne nanasnasian pad migdakel ka geem din.
\verseNumber{5}Ne inggule pangimatayi te me Hudiyu ka me kuntere dan pinaahi te kampilan, wey inggimu ran ka igkeupii ran diye te mig-ehet kandan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{6}Ne minsan diye te Susa, ka iney ne siyudad, due lalimma ne gatus (500) ne lukes ne neyimatayan dan.
\verseNumber{7}Ne nalagkes e te neyimatayan ensi Parsandata, si Dalpun, si Aspata,
\verseNumber{8}si Purata, si Adaliya, si Aridata,
\verseNumber{9}si Parmasta, si Arisay, si Ariday wey si Baysata,
\verseNumber{10}ka sapulu ne anak ne lukes te kuntere te me Hudiyu ne si Haman ne anak ni Hamidata. Piru ware pangahawa te me Hudiyu ka me kasangkapan te me kuntere dan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{11}Te sikan de ne aldew, impangguhuran dan ka Hari te kasuluhan te me etew ne impangimatayan diye te Susa, ka iney ne siyudad.
\verseNumber{12}Ne migkahiyan te Hari si Rayna Istir, “Nekeyimatey ka me Hudiyu te lalimma ne gatus (500) ne etew kayi re te Susa, wey impangimatayan dan degma ka sapulu ne anak ni Haman. Ne nekey bu pad man‑e ka inggimu ran diye te duma ne prubinsya? Na, kuntee, nekey pad ka egbuyuen nu? Nangeni a su igbehey ku keykew.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{13}Ne migtabak si Istir, “Ke igkeupii nu, Mahal ne Hari, tuhuti nu pa ka me Hudiyu kayi te Susa ne eg-abey pad kaaselem eggimu te iling te inggimu ran te seini ne aldew. Ne ipabitin nu pa sika se me lawa te sapulu ne anak ni Haman diye te bitinanan.”
\verseNumber{14}Sikan naa, migsuhu ka Hari ne eggimuwen ka inhangyu ni Istir. Impataha ka suhu diye te Susa, wey imbibitin e ka me lawa te sapulu ne anak ni Haman.
\verseNumber{15}Te igkasapulu wey hep‑at (14) ne aldew te bulan te Adar, miglibulung e man‑e ka me Hudiyu diye te Susa. Te sika ne aldew, nekeyimatey pad man‑e sikandan te tatelu ne gatus (300) ne lukes, piru ware dan pangahawa ka me kasangkapan dan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{16-17}Te igkasapulu wey tatelu (13) ne aldew te bulan te Adar, miglibulung degma ka duma ne me Hudiyu ne diye te me prubinsya eyew te pegsukul te me kuntere dan. Ne nekeyimatey sikandan te pitu ne pulu wey lalimma ne libu (75,000) ne kuntere dan, piru ware dan pangahawa ka me kasangkapan dan. Te igkasapulu wey hep‑at (14) ne aldew, nangimeley e sikandan ne migsahakeen ne amana nahale-gale.
\verseNumber{18}Piru ka me Hudiyu ne diye te Susa, migpangimatey mule sikandan te igkasapulu wey tatelu (13) ne aldew peendiye te igkasapulu wey hep‑at (14) ne aldew. Te igkasapulu wey lalimma (15) ne aldew, henduen pad sikandan nangimeley wey migsahakeen ne amana nahale-gale.
\verseNumber{19}Ne puun due, ka me Hudiyu ne diye nangugpe te me bariyu, insuman-suman dan ne mahal ne aldew ka igkasapulu wey hep‑at (14) ne aldew te bulan te Adar. Sika ne aldew ka peggale-gale, pegsahakeen, wey pegparasdasahey.

\BibleSectionHeading{Ka pegsahakeen ne egngaranan te Purim}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{20}Ne insulat ni Murdikay ka langun ne neyitabu, wey impeuyanan din te me sulat ka langun ne Hudiyu ne diye te me prubinsya ne nasakup ni Hari Aswiru, minsan mariyu wey ke marani.
\verseNumber{21}Impanpanayan din sikandan ne egsumsumanen te tagse leg‑un isip mahal ne aldew ka igkasapulu wey hep‑at (14) ne aldew peendiye te igkasapulu wey lalimma (15) ne aldew te bulan te Adar.
\verseNumber{22}Su te sika ne me aldew, napangabangan sikandan puun te me kuntere dan. Ne sika degma ne bulan ne naliwanan te kahale ka pegkalaggew ran, wey naliwanan te pegpasalamat ka peglungku dan. Purisu sika ne me aldew, eleg ne egsahakeen wey eggale-gale, wey egmabegbehayey wey egdasag te egkaayu-ayu.
\verseNumber{23}Intuman te me Hudiyu ka impaney-paney ni Murdikay ne igpabulus te tagse leg‑un ka nabunsuran dan e ne pegsahakeen.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{24}Su ka kuntere te langun ne me Hudiyu ne si Haman ne anak ni Hamidata ne kabuhalan ni Agag, miglelalis ne egpangimatayan sikandan. Migpintut-pintut sikandin eyew egkekerew te peggule kandan, wey egngaranan te “pur” ka inggamit din te pegpintut-pintut.
\verseNumber{25}Piru nahuhuran ka Hari meyitenged dutu. Ne migpasulat e ka Hari te suhu meyitenged te mareet ne planu ni Haman eyew egkaliberan sikandin. Seeye naa, imbitin e si Haman duma te me anak din ne lukes.
\verseNumber{26}Ne puun dutu, ingngaranan dan e seeye ne me aldew te Purim ne egpuun te lalag ne “pur”. Ne tenged te insulat ni Murdikay wey te langun ne neula-ula ran,
\verseNumber{27}migpasabutey ka me Hudiyu ne egsumsumanen dan seeye se daruwa ne aldew te eleg ne timpu te tagse leg‑un, wey kene dan eglingawan peendiye te me kabuhalan dan wey te langun ne egkeupian ne egkeyimu ne Hudiyu.
\verseNumber{28}Ka daruwa ne aldew ne egngaranan te Purim, keilangan ne egsumsumanen te langun ne kabuhalan te me Hudiyu, wey te tagse pamilya ne diye te langun ne prubinsya, wey diye te langun ne siyudad. Keilangan ne kene sika eg-engkeran wey egkalingawan te egginguma ne me kabuhalan te me Hudiyu.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{29}Nataman, migsusulat e man‑e ensi Rayna Istir ne anak ni Abihail wey si Murdikay eyew egkapamalehetan ne malehet ka sulat ni Murdikay meyitenged te Purim.
\verseNumber{30}Impeuyan ka seeye ne sulat diye te langun ne Hudiyu ne nangugpe diye te 127 ne prubinsya ne sakup te migharian ni Hari Aswiru. Te seeye ne sulat, mig-iman-iman ensi Murdikay wey si Rayna Istir ne egmeupiya perem ka peg-ugpe te me Hudiyu,
\verseNumber{31}wey migsuhu sikandan ne igpasuman-suman te me etew te eleg ne timpu ka me aldew te Purim. Igpasuman-suman seeye kandan peendiye te me kabuhalan dan iling te pegsuman-suman dan te me aldew te pegpuasa wey te peglungku ne in-uyunan dan.
\verseNumber{32}Ka suhu ni Rayna Istir ne iyan migpamalehet te batasanen dan meyitenged te Purim, nasulat diye te sabeka ne baseen.

\BibleSectionHeading{Ka kabantug enni Hari Aswiru wey ni Murdikay}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{10}Ne migsuhu si Hari Aswiru ne keilangan ne egbayad te buhis ka langun ne sakup din, minsan ka diye te isla te dahat.
\verseNumber{2}Ne nasulat diye te Sulatanan te me Guhuren te me Hari te Pirsya wey Midiyan ka langun ne inggimu te Hari pinaahi te geem wey te karesen din. Nasulat man‑e diye ka meyitenged te kabantug ne imbehey rin ki Murdikay.
\verseNumber{3}Su egpakasinsinundul ka katungdanan ni Murdikay te katungdanan te Hari. Neyimu sikandin ne talahuren wey amana igkeupii te me karumaan din ne me Hudiyu, su migpakannekal sikandin para te keupianan te me karumaan din wey te meupiya ne peg-ugpe te langun ne keet-etawan din.
\BibleBookEnd

\BibleBook{Hub}

\BibleTitlePage
\BibleMainTitle{Hub}

\BibleIntroSectionHeading{Igpewun‑a}

\BibleIntro
\BibleParagraphStyleIP
\BibleCharacterStyleBK{Ka baseen ni Hub}, sabeka seini ne guhuren meyitenged te etew ne matareng ne impasalerep te mangune-kune ne karereetan—migpatey ka langun ne anak din, naawe ka langun ne karatuan din, wey miggingumaan pad iya man‑e sikandin te mangune-kune ne dalu. Ne due pitu ne baad te guhuren te seini ne baseen. Ne pinaahi te sika ne me guhuren, impanengneng te talagsulat ke nekey ka inggeram ni Hub wey te me alukuy rin meyitenged te sika ne me karereetan. Ne ka impurtanti ne baad te guhuren, iyan sika se paahi te Manama te peg-uyan te keet-etawan din. Ne nataman, migpapitew mismu ka Manama ki Hub.
\BibleParagraphStyleIP
Te marani pad te an-anayan te seini ne baseen, ingkahiyan ni Meibulan ka Manama te kene ne meupiya ka peg-uyan te keet-etawan din ne egdasahan din ka me matareng. Purisu diye egpangkus te iyan naan de egpuunan ne eggimu te matareng ka me etew tenged te dasag. Ne kenad e ne egpuun te pusung dan ka peggimu ran te matareng. Ne seini iya ka ingkahi ni Meibulan meyitenged ki Hub. Purisu intuhutan te Manama si Meibulan ne eg-el-elehan ka pegkamatinumanen ni Hub ke egpabulus-bulus naan pad sikandin ne matareng ke eg-antus sikandin.
\BibleParagraphStyleIP
Ne pinaahi te karaan ne pegpalintutuu, impasabut te me alukuy ni Hub ne mig-antus sikandin tenged su nakasale sikandin. Piru para ki Hub, kene perem ne eleg ne eg-antus sikandin te sika ne legpad su matareng ma sikandin ne etew. Ware din nasabut ke mania te intuhutan te Manama ne eggingumaan sikandin te makaliyas-liyas ne dalu te matareng ma sikandin ne etew. Purisu inhanggat din ka Manama ne eggendiye sikandan te hukumanan. Ne minsan pad due, ware naawei ka pegpalintutuu ni Hub, piru igkeupii rin ne eg-ileen sikandin ne matareng te Manama, wey egkaangken din ded ka kabantug isip matareng ne etew.
\BibleParagraphStyleIP
Ware tabaka te Manama ka me inse ni Hub. Piru inggehet ded te Manama ka pegpalintutuu ni Hub, pinaahi te geem wey katuenan din. Ne in-ila ni Hub ne labew ne matagseb ka Manama, duma te pegpariralem din, wey migbuyu sikandin te pasaylu te nenallalag din puun te langet din.
\BibleParagraphStyleIP
Ne ka katamanan te seini ne baseen, migpanengneng ne impalibed ded ki Hub ka meupiya ne keugpe din, wey migsubla pad sikandin ne matubung du te dengan. Ne impangehetan te Manama ka me alukuy ni Hub, su ware ma sikandan nakanengneng ke mania te mig-antus si Hub. Si Hub de ka nakasabut ne madmaresen pad ka Manama du te karaan ne pegpalintutuu.
\BibleParagraphStyleIOT
Ka nenasulat te seini ne baseen
\BibleParagraphStyleIO
HUN‑A NE BAAD: Ka igpewun‑a \BibleCharacterStyleIOR{1:1–2:13}
\BibleParagraphStyleIO
IGKARANGEB NE BAAD: Ka pegpalalahey ni Hub wey te me alukuy rin \BibleCharacterStyleIOR{3:1–27:23}
\BibleParagraphStyleIOO
a. Ka pegsagsahukul ni Hub \BibleCharacterStyleIOR{3:1-26}
\BibleParagraphStyleIOO
b. Ka an-anayan ne pegpalalahey \BibleCharacterStyleIOR{4:1–14:22}
\BibleParagraphStyleIOO
c. Ka igkarangeb ne pegpalalahey \BibleCharacterStyleIOR{15:1–21:34}
\BibleParagraphStyleIOO
d. Ka igkatatelu ne pegpalalahey \BibleCharacterStyleIOR{22:1–27:23}
\BibleParagraphStyleIO
IGKATELU NE BAAD: Indayan ka katagseb \BibleCharacterStyleIOR{28:1-28}
\BibleParagraphStyleIO
IGKEEP‑AT NE BAAD: Ka katamanan te lalag ni Hub \BibleCharacterStyleIOR{29:1–31:40}
\BibleParagraphStyleIO
IGKALIMA NE BAAD: Ka me lalag ni Ilihu \BibleCharacterStyleIOR{32:1–37:24}
\BibleParagraphStyleIO
IGKEEN‑EM NE BAAD: Ka me lalag te Manama \BibleCharacterStyleIOR{38:1–42:6}
\BibleParagraphStyleIO
IGKAPITU NE BAAD: Katamanan ne lalag \BibleCharacterStyleIOR{42:7-17}

\BibleText

\BibleMainSectionHeading{HUN‑A NE BAAD: Ka igpewun‑a}

\BibleSectionHeading{Ka meupiya ne peg-ugpe ni Hub}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{1}Due etew ne egngaranan ki Hub ne mig-ugpe diye te Us. Matareng sikandin, wey ware igkarew‑ey. Due pegkaaldek din te Manama wey kene sikandin eggimu te mareet.
\verseNumber{2}Due pitu ne anak din ne me lukes wey tatelu ne malitan.
\verseNumber{3}Ne due pitu ne libu (7,000) ne karniru rin, tatelu ne libu (3,000) ne kamil, lalimma ne gatus (500) ne paris ne baka, wey lalimma ne gatus (500) ne beyan ne asnu. Ne susuluhi degma ka me suluhuanen din, purisu sikandin ka subla ne meyaman ne etew te langun ne nangugpe diye dapit te igsile.
\verseNumber{4}Ka me anak din ne lukes, egmasubsubaley re ne egsahakeen diye te tagse baley ran mismu, wey egmanginggaten dan ka me atebey ran eyew eglagpu kandan te egkekeen wey eg-iinum.
\verseNumber{5}Ne emun ke egpekeimpus e ka me anak din ne egsahakeen, igpeumew rin e sikandan eyew te pegpanubad para te pegmatulus kandan eyew egkaayun ded man‑e sikandan ne eg-apil te pegsimba te Manama, su migsuman-suman ma sikandin ne kema ke nakasale ka me anak din wey nenakalalag te mareet diye te Manama. Egselem-selem sikandin eg-enew, wey egtutung te igpanubad ne ayam, wey eg-atulen din egpanubari ka me anak din. Ne layun de iya sikandin egpanubad para te me anak din.

\BibleSectionHeading{Ka peg-apul ni Meibulan te katareng ni Hub}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{6}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{1:6: }Hin 6:2.}Sabeka ne aldew, miglibulung ka me panalihan diye te tangkaan te Magbebaye ne Manama, wey diye degma si Meibulan\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{1:6 }Te Hibruwanen: ka talagkuntere.} te kalibulungan.
\verseNumber{7}Ne mig-inse ka Magbebaye ki Meibulan, “Hendei ka migpuun?”
\BibleParagraphStyleP
Ne migtabak si Meibulan, “Migleug-leug a diye te kalibutan.”
\verseNumber{8}Ne migkahi e man‑e ka Magbebaye, “Ew. Ne nakabantey ke naa te suluhuanen ku ne si Hub? Ware egpekeiling kandin diye te ampew te tane—matareng sikandin wey ware igkarew‑ey, wey due pegkaaldek din keddi wey kene eggimu te mareet.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{9}Ne migtabak si Meibulan, “Uya le re iya su due egkaangey rin keykew.
\verseNumber{10}Impariyu nu sikandan se taltalaanak te langun ne karereetan wey ka langun ne kandin. Impanalanginan nu ka langun ne inggimu rin, wey migmasalig amana ka me ayam din.
\verseNumber{11}Kema dereeti\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{1:11 }Te Hibruwanen: ketenga nu ka belad nu wey samsama nu.} nu ka langun ne diye te kandin—pitawen ta ke kene sikandin egpanlalag te mareet keykew.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{12}Ne migkahi ka Magbebaye, “Uya, egtuhutan ku sikeykew ne eggimu te minsan nekey ne igkeupii nu diye te kandin, piru kene nu re sikandin menuwa.” Seeye naa, mig-awe e si Meibulan diye te tangkaan te Manama.

\BibleSectionHeading{Ka pegdereet ni Meibulan te karatuan wey te me anak ni Hub}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{13}Sabeka ne aldew, taheed te migsahakeen ka me anak ni Hub diye te baley te kinakakayan ne anak din,
\verseNumber{14}due etew ne migginguma diye ki Hub ne migpangguhud ne migkahi, “Taheed te migdaru key te me baka nu diye te kamet, wey migpepanabtab te me asnu,
\verseNumber{15}sahuhune ne due nanginguma ne me matig-Sibiya wey impangimatayan dan e ka me duma ku ne me suluhuanen nu, wey impanuyuk dan e ka me ayam nu. Ne sikeddi naan de iya ka nakapallahuy. Sikan naa ka nekeendini a ka egguhud keykew.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{16}Te sasangan pad ka etew ne egpangguhud, duen e man‑e senge-etew ne migginguma wey migpangguhud ne migkahi, “Nasuhat te kilat ka me karniru nu wey ka me suluhuanen nu. Sikeddi naan de iya ka nasame, sikan naa ka nekeendini a ka egguhud keykew.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{17}Te sasangan pad degma ka etew ne egpangguhud, duen e man‑e senge-etew ne migginguma wey migpangguhud ne migkahi, “Inlusuran key te me matig-Kaldiya ne tatelu ne punduk, wey impanuyuk dan e ka me kamil, wey impangimatayan dan pad man‑e ka me duma ku ne me suluhuanen nu, wey sikeddi naan de iya ka nakapallahuy, sikan naa ka nekeendini a ka egguhud keykew.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{18}Te sasangan pad degma ka etew ne egpangguhud, duen e man‑e senge-etew ne migginguma wey migpangguhud ne migkahi, “Taheed te migmanliblibulung ka me anak nu ne egsahakeen diye te baley te kinakakayan ne anak nu,
\verseNumber{19}sahuhune ne due nenekali ne kalamag puun te disirtu, wey nasuhat te seeye ne kalamag ka baley te anak nu. Nalundus ka baley wey neneutunan e sikandan langun wey nammatey e. Sikeddi de iya ka nasame, sikan naa ka nekeendini a ka egguhud keykew.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{20}Seeye de iya, migsasindeg si Hub wey inggisi din ka kumbale din wey in-abuluhan din ka ulu rin. Ne miglangkeb sikandin diye te tane wey migsimba te Manama.
\verseNumber{21}Migkahi sikandin, “Miglesut a ne ware kukumbaleen puun te aanakan te iney ku, wey eglibed a diye te tane ne ware ded kukumbaleen. Ka Magbebaye ne Manama ka egbehey te langun, wey sikandin ded ka eggawi. Egdayanen ka ngaran din.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{22}Ne minsan ke neiling e dutu, ware ded iya man‑e nakasale si Hub wey ware miglalag te mareet diye te Manama.

\BibleSectionHeading{Ka igkarangeb ne peg-eleg-eleg ni Meibulan ki Hub}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{2}Ne duen e man‑e aldew ne miglibulung ka me panalihan diye te tangkaan te Magbebaye ne Manama, wey migtambung ded man‑e si Meibulan te seeye ne kalibulungan.
\verseNumber{2}Ne mig-inse ka Magbebaye ki Meibulan, “Hendei ka migpuun?”
\BibleParagraphStyleP
Ne migtabak si Meibulan, “Migleug-leug a diye te kalibutan.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{3}Ne migkahi e man‑e ka Magbebaye, “Ew. Ne nakabantey ke naa te suluhuanen ku ne si Hub? Ware egpekeiling kandin diye te ampew te tane—matareng sikandin wey ware igkarew‑ey, wey due pegkaaldek din keddi, wey migpariyu sikandin ne eggimu te mareet. Migmatinumanen ded iya man‑e sikandin keddi minsan ke ingginalig a nikeykew ne egtuhutan ku sikeykew ne egpasakitan sikandin te ware egpuunan.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{4}Ne intabak ni Meibulan ka Magbebaye, “Egkarawat iya te etew ne egkaawe ka langun basta egkeuyag de sikandin.
\verseNumber{5}Kema pasakiti nu ma ka lawa rin—pitawen ta ke kene ka nikandin egbaliyungan te egpanlalag te mareet.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{6}Ne migkahi ka Magbebaye, “Uya, egtuhutan ku sikeykew ne eggimu te minsan nekey ne igkeupii nu diye te kandin, piru kene nu re sikandin himatayi.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{7}Seeye naa, mig-awe e si Meibulan diye te tangkaan te Magbebaye, wey impasalerep din e si Hub te mangune-kune ne kehang. Migbunsud de iya diye te palapala ni Hub ka kehang taman te pulu din.
\verseNumber{8}Ne migpinnuu si Hub diye te abu, wey migkuwa te me tepik te napese ne banga wey iyan din ingkutkut te me kehang din.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{9}Ne ingkahiyan sikandin te asawa rin, “Egpabulus-bulus ke naan ded ubag ne egmatinumanen? Panlalag ka te mareet diye te Manama eyew egpatey kad.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{10}Ne migtabak si Hub, “Egpekeiling ka be‑be nu te be‑be te me malitan ne egkeungel-ungel. Iyan te bes de egdawaten puun te Manama ka meupiya, wey kene ka mareet?”
\BibleParagraphStyleP
Ne minsan ke neiling e dutu, ware iya man‑e nakasale si Hub, wey ware miglalag te mareet diye te Manama.

\BibleSectionHeading{Ka tatelu ne alukuy ni Hub}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{11}Ne due tatelu ne alukuy ni Hub ne ensi Ilipas ne matig-Timan, si Bildad ne matig-Suwa, wey si Supar ne matig-Naama. Te pegkarineg dan te masumpit ne neula-ula ni Hub, nenekeg-uyun sikandan ne eggendiyaan si Hub eyew eg-unungan wey egliwangen dan sikandin.
\verseNumber{12}Te egpalinggumaan e sikandan, nakita ran e sikandin piru ware dan neileyi. Te namelmelehan dan e ne sikandin bes seeye, migpandalawit e sikandan wey inggisi dan ka kumbale dan wey imbukbukan dan te alinepung ka me ulu ran.
\verseNumber{13}Ne in-unungan dan e sikandin ka migpinpinnuu diye te tane te pitu ne aldew wey pitu ne marusilem. Ne ware dan lalahi sikandin su nakita ran ne subla ne masumpit ka egkeula-ula rin.

\BibleMainSectionHeading{IGKARANGEB NE BAAD: Ka pegpalalahey ni Hub wey te me alukuy rin}

\BibleSectionHeading{Ka pegsagsahukul ni Hub}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{3}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{3:1-19: }Hir 20:14-18.}Ne nataman, migpanlalag e si Hub te mareet meyitenged te aldew te peglesut din.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{2}Migkahi sikandin,
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{3}“He Manama, awaa nud ka aldew te peglesut ku,
\BibleParagraphStyleQQ
wey ka marusilem ne ingkaberes a.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{4}Parelema nud seeye ne timpu,
\BibleParagraphStyleQQ
wey kene nud tantanuri,
\BibleParagraphStyleQQ
wey kene nud pasilei te aldew.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{5}Himuwa nud seeye ne masumpit ne delem,
\BibleParagraphStyleQQ
bunbuni nud te gapun,
\BibleParagraphStyleQQ
wey akebi nud te marusilem ka aldew.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{6}Awaa nud seeye ne karusileman
\BibleParagraphStyleQQ
wey egkaliwanan e perem te mangune-kune ne delem
\BibleParagraphStyleQQ
wey kene nud ilagkes te egseel te duma ne me aldew.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{7}Wara ad perem ipekeetew te seeye ne marusilem,
\BibleParagraphStyleQQ
wey ware perem peggale-gale te seeye ne timpu.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{8}Egdilusen e perem ka seeye ne marusilem
\BibleParagraphStyleQQ
te me talagdilus ne egpakasuhu te salimbaweng ne egngaranan te Libiyatan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{9}Warad perem miglayag ka Buntetale te kaseleman
\BibleParagraphStyleQQ
wey warad perem nasi-si ka kaliwaswasan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{10}Dilusa nud seeye ne marusilem
\BibleParagraphStyleQQ
su ware ma balabahi kayi ka peglesut ku
\BibleParagraphStyleQQ
ne iyan nakapasalerep keddi te seini ne kalasayan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{11}“Meupiya pad ke migpatey ad te diye e pad te getek te iney ku
\BibleParagraphStyleQQ
wey ke nabunggu e naa te peglesut ku.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{12}Mania te inggiba-hiba
\BibleParagraphStyleQQ
wey impasusu e pad iya mule te iney ku?
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{13}Ke dengan e re perem migpatey,
\BibleParagraphStyleQQ
migmalinawen ad perem wey hendue te nakalipereng wey miggimeley,
\BibleParagraphStyleQQ
\verseNumber{14}duma te me Hari wey te me sinalihan ne naluhey re migpatey,
\BibleParagraphStyleQQ
wey iyan dengan nangimu te me palasyu ne nagguhus e.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{15}Nekeyimmeley ad e perem duma te migpatey e ne me pangulu
\BibleParagraphStyleQQ
ne nenapenu te me bulawan wey me pelata se me ugpaan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{16}Nalanlan e lad perem te ingkaberes e pad,
\BibleParagraphStyleQQ
eyew egpekeiling ad e te me bate ne warad nakakita te malayag.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{17}Diye te inged te me minatey, kenad eggimu te samuk seeye se me etew ne maddeet,
\BibleParagraphStyleQQ
wey egpekeyimeley e diye ka nenabbeley.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{18}Ne diye, kenad e egkabantalan ka langun ne me pinirisu,
\BibleParagraphStyleQQ
wey kene dan e egkarineg ka laheng te talagmandu kandan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{19}Nekeglemung e diye ka seeye se mabbantug wey seeye se me lerew,
\BibleParagraphStyleQQ
wey kenad e egkeyiketan ka uripen te ahalen din.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{20}“Mania te imbehayan pad iya te kalayag ka etew ke egkabaybayaran de?
\BibleParagraphStyleQ
Mania te imbehayan pad iya sikandin te umul ke egkalasey re?
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{21}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{3:21: }Imp 9:6.}Egkengeupian e perem sikandan ne egpatey piru kene sikandan egpatey.
\BibleParagraphStyleQ
Egpamitawen dan ka kamatayen labew pad te pegpamitew ran te nekeeles ne karatuan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{22}Amana ran igkahale ke egpatey e sikandan,
\BibleParagraphStyleQQ
wey ke igpakalebeng e sikandan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{23}Mania te imbehayan pad te umul ka etew,
\BibleParagraphStyleQQ
ne ware nakanengneng ke nekey ka egpangkusan din?
\BibleParagraphStyleQ
Pegbuut te Manama ne kene egkanengnengan te etew ka egpangkusan din.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{24}“Warad keen-keen ku te eglungku,
\BibleParagraphStyleQQ
wey warad tamanan te pegdeg-uy ku.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{25}Su migginguma keddi ka igkaalati ku,
\BibleParagraphStyleQQ
wey neyitabu keddi ka igkaliyasi ku.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{26}Kena ad egkateu-teu wey warad egkapalenlenaan te geyinawa ku;
\BibleParagraphStyleQQ
warad himelayan ku te eg-antus.”

\BibleSectionHeading{Ka an-anayan ne pegpalalahey}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{4}Ne migkahi si Ilipas ne matig-Timan,
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{2}“Kene ke re keenendueni ke due igkalalag ku keykew.
\BibleParagraphStyleQ
Su kene egkaayun ne egpeeneng-eneng e re.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{3}Pammineg ka, masulug e ka napanulu nu ne me etew,
\BibleParagraphStyleQQ
wey inlig‑en nu seeye se me magguye.\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{4:3 }Te Hibruwanen: magguye ne belad.}
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{4}Nakabagget ka me lalag nu te seeye se nenasaligkat,
\BibleParagraphStyleQQ
wey nakalig‑en te seeye se magguye ne egmangelkelen e se me buel.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{5}Ne kuntee te sikeykew e ka egkabaybayaran,
\BibleParagraphStyleQQ
mahaan ke re egkeupul;
\BibleParagraphStyleQQ
te sikeykew e ka nasakitan,
\BibleParagraphStyleQQ
egkaaldek kad e.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{6}Due pegkaaldek nu te Manama
\BibleParagraphStyleQQ
purisu salig ka kandin.
\BibleParagraphStyleQ
Ware igkarew‑ey keykew,
\BibleParagraphStyleQQ
purisu due egkapallateng nu.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{7}Sumsumana nu seini: duen naa matareng ne etew
\BibleParagraphStyleQQ
wey ke ware sale ne egsahap?
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{8}Sumale te natahaan ku, seeye se egpamula\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{4:8 }Te Hibruwanen: eg-araru.} te mareet wey egsawed te kahubut,
\BibleParagraphStyleQQ
mareet degma wey kahubut ka eggaaniyen.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{9}Egkengareetan ka maddeet ne etew te senge-hiyup de te Manama;
\BibleParagraphStyleQQ
egkammatey sikandan tenged te langet din ne egpekeiling te bagyu ne egpakarereet.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{10}Egpekeiling sikandan te mabbulut ne me liyun ne egginihel,
\BibleParagraphStyleQQ
piru egpamingawan sikandan wey egpape-peenengen te Manama.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{11}Nekeiling e sikandan te me liyun ne warad egkarawi.
\BibleParagraphStyleQ
Ne egkammatey sikandan
\BibleParagraphStyleQQ
wey egmekegsuwey-suwey e ka me anak dan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{12}“Ne due lalag ne narineg ku te heles de;
\BibleParagraphStyleQQ
innaas-naas de seini keddi
\BibleParagraphStyleQQ
\verseNumber{13}diye te mareet ne nataheinep ku te marusilem,
\BibleParagraphStyleQQ
taheed te newulep-hulep ka me etew.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{14}Ne nangelkel a te mangune-kune ne liyas.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{15}Ne due iling te kalamag ne nakakiyab te ulaula ku
\BibleParagraphStyleQQ
wey migpamalukagkag ka bulbul te tengel ku.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{16}Due migsasindeg kayi te egkatangkaan ku
\BibleParagraphStyleQQ
piru kene ku egkamelmelehan ke nekey seeye.
\BibleParagraphStyleQ
Ne migpeeneng-eneng de seeye.
\BibleParagraphStyleQ
Ne due narineg ku ne meyimulung ne laheng ne migkahi:
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{17}‘Duen naa etew ne matareng diye te Manama?
\BibleParagraphStyleQQ
Duen naa etew ne ware sale diye te tangkaan te Talaggimu kandin?’
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{18}Minsan te me suluhuanen din ware pegsalig din,
\BibleParagraphStyleQQ
wey minsan te me panalihan din, duen ded igkarew‑ey rin kandan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{19}Ne iyan din naan pa iya salihi ka me etew
\BibleParagraphStyleQQ
ne inggimu re puun te tane, wey iling de kalemu ne eglupeten te kalibangbang.\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{4:19 }Te Hibruwanen: ne iyan naan pa iya seeye se mig-ugpe diye te me baley ne tane, ne diye nakapabunsud te alinepung, ne hun‑a pad egkalupet te kalibangbang.}
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{20}Manekal pad ka etew te maselem
\BibleParagraphStyleQQ
piru senge-kakuwa ne egpatey e te kene pad egkasagkup
\BibleParagraphStyleQQ
egkengaawe e te ware egtamanan
\BibleParagraphStyleQQ
wey ware minsan sabeka ne egpakanengneng kayi.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{21}Egkaawe ka langun ne diye te kandin,
\BibleParagraphStyleQQ
wey egpatey sikandin ne ware katagseb.”

\BibleSectionHeading{Ka pegpabulus-bulus ni Ilipas te eglalag}
\BibleParagraphStyleQ
\chapterNumber{5}“Hub, minsan pad egpangananey ka, ware iya egbulig keykew,
\BibleParagraphStyleQQ
minsan ka me panalihan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{2}Ka kabelu wey ka pegkeimma,
\BibleParagraphStyleQQ
egpakapatey te seeye se egkeungel-ungel, wey ware katagseb.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{3}Nakakita ad e te egkeungel ne meupiya mule se egkeula-ula,
\BibleParagraphStyleQQ
piru patulus ne egdilusen te Manama ka ugpaan din.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{4}Ware egkengaaputan te me anak din,
\BibleParagraphStyleQQ
egkengareetan sikandan diye te gumawan te siyudad,
\BibleParagraphStyleQQ
wey warad iya egpakapangabang kandan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{5}Ne ka me uma te kamet din, egkekeenen e te egmanggutasan,
\BibleParagraphStyleQQ
minsan ka egmanubu diye te me duhiyen,
\BibleParagraphStyleQQ
wey eg-aminen te me halamlamen ka karatuan din.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{6}Ka kalised, kene egpuun te alinepung
\BibleParagraphStyleQQ
wey ka keyirapan, kene egtubu te tane.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{7}Piru iyan ded egpuunan ka etew ne eg-antus sikandin,
\BibleParagraphStyleQ
iling te igmuk ne egmanlayap paribabew.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{8}“Ke sikeddi pad sikeykew, egparani a iya te Manama,
\BibleParagraphStyleQQ
wey iglalag ku kandin ka keugpe ku.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{9}Sikandin de ka egpekeyimu te mabbantug ne himu ne kene egkasabut,
\BibleParagraphStyleQQ
wey te me kein-inuwan ne kene egkaseel.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{10}Impeuranan din ka tane,
\BibleParagraphStyleQQ
wey impaweyihan din ka me kamet.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{11}“Imparibabew te Manama seeye se mapariralemen,
\BibleParagraphStyleQQ
wey imbehayan din te kahale seeye miglungku.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{12}Ingguhus din ka me planu te limbungen,
\BibleParagraphStyleQQ
eyew kene sikandan eglampus.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{13}Egsahiluten din seeye se me matagseb
\BibleParagraphStyleQQ
pinaahi red te kandan mismu ne katagseb.
\BibleParagraphStyleQ
Ne sahuhune ne egkapegnel
\BibleParagraphStyleQQ
ka me planu te me limbungen.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{14}Egkareleman sikandan minsan maaldew,
\BibleParagraphStyleQQ
wey egmakapanamsam naan de minsan meudtu.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{15}Piru egluwasen te Manama ka egkengaayu-ayu puun te kamatayen,
\BibleParagraphStyleQQ
wey ka egkengaware-ware puun te seeye se egmandeeg-deeg kandan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{16}Purisu due mule egkapallateng te egkengaayu-ayu,
\BibleParagraphStyleQQ
piru egbalabahan te Manama ka me makasesale ne eggimu te mareet.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{17}“Ne tenged due, meupiya ka etew ne egsaparan te Maresen ne Manama,
\BibleParagraphStyleQQ
purisu kene ka keenendueni ke egdisiplineen ka nikandin.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{18}Sikandin ka egpali, wey sikandin ka egbukus te pali;
\BibleParagraphStyleQQ
sikandin ka egpaddel, wey sikandin ded degma ka egbawi.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{19}Egluwasen ka nikandin puun te langun ne karereetan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{20}Egluwasen ka nikandin puun te kamatayen tenged te gulabung,
\BibleParagraphStyleQQ
wey te gira.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{21}Egpangabangan ka nikandin puun te me salupet meyitenged keykew
\BibleParagraphStyleQQ
wey ware igkaaldek nu ke egginguma ka karereetan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{22}Egngisiyan nu re ka gulabung wey ka karereetan.
\BibleParagraphStyleQ
Ne kene ka egkaaldek te me mahintalunan ne mananap.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{23}Ne warad me batu diye te daruwan nu, wey kene kad eggilabetan te me mahintalunan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{24}Ne egkanengnengan nu ne ware igkaliyasi diye te ugpaan nu,
\BibleParagraphStyleQQ
wey te pegleuy nu te me ayam nu, egkakita nu ne ware seini nasalini.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{25}Ne egmasulug ka me kabuhalan nu,
\BibleParagraphStyleQQ
iling kasulug te me hilamunen te tane.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{26}Ne egmalayat ka umul nu,
\BibleParagraphStyleQQ
wey kene ka egpatey te kene pad egginguma ka eleg ne timpu ne egpatey ka.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{27}Nanengnengan ney ne malehet seini sumale te peg-ugsi-ugsi ney te malayat ne timpu.
\BibleParagraphStyleQ
Purisu pammineha nu seini wey himuwa nu para te keupianan nu.”
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{6}Ne migtabak si Hub,
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{2}“Ke egkatimbang de ka kalasayan
\BibleParagraphStyleQQ
wey ka keyirapan ku,
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{3}mabehat pad seini du te pantad te dahat,
\BibleParagraphStyleQQ
purisu kene kew keinu-inu te egpanlalag a te warad pegsuman-suman.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{4}Impana a te Maresen ne Manama te eggilu ne tunud,
\BibleParagraphStyleQQ
wey nekeempet te lawa ku ka lalas;\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{6:4 }Te Hibruwanen: in-inum te panisingan ku ka hilu.}
\BibleParagraphStyleQQ
intumbuk te Manama keddi ka langun ne makaliyas-liyas ne panganiban din.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{5}Kene egngangang ka asnu ke dakel ka sagbet,
\BibleParagraphStyleQQ
wey kene egmahulub ka baka ke due egkasepe ne kumpay.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{6}Ka egkakeen ne ware asin, kene ne mananam,
\BibleParagraphStyleQQ
wey ka maangkag te atelug, ware nanam.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{7}Warad ibeg ku ne egkeen te sika ne egkakeen,
\BibleParagraphStyleQQ
su nekeiling naan de sika te mareet ne keenen.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{8}“Igbehey perem te Manama ka egbuyuen ku,
\BibleParagraphStyleQQ
wey egkarawat ku ubag perem ka igkeupii ku.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{9}Iyan ku igkeupii ne eggimatayan ad perem te Manama.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{10}Ke eggimuwen din seini, egkaliwang ad e.
\BibleParagraphStyleQ
Su minsan te masakit ne in-antus ku, ware ku supaka ka me suhu te matulus ne Manama.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{11}Warad kabagget ku ne eg-iman-iman pad.
\BibleParagraphStyleQQ
Nekey naan pad se eg-im-imanen ku te warad ma igkatiglingey ku te seini ne umul ku?
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{12}Kena a ne makehal iling te batu.
\BibleParagraphStyleQQ
Kene ne iling te burunsi ka lawa ku.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{13}Warad egkeyimu ku eyew egkabulihan ku ka pegkeetew ku,
\BibleParagraphStyleQQ
wey warad e egpakabulig keddi.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{14}“Sikeddiey se nabaybayaran,
\BibleParagraphStyleQQ
migkeilangan a ubag perem te pegliwang te me alukuy ku,
\BibleParagraphStyleQQ
piru nasi e re iya nikaniyu bebayungi ne in-engkeran ku ka Amana ne Maresen ne Manama.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{15}Piru sikaniyu se in-isip ku ne me suled ku,
\BibleParagraphStyleQQ
me talag-akal kew keddi.
\BibleParagraphStyleQQ
Iling kew te beuhan ne egkeetiyan ke tingmeinit.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{16}Ne egkabunbunan ka beuhan te apiyew, wey isnu,
\BibleParagraphStyleQQ
\verseNumber{17}piru ke eg-aldew, egkaawe e ka weyig,
\BibleParagraphStyleQQ
wey egkeetiyan e ka beuhan tenged te keinit.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{18}Ne ka me etew ne nanguntud te me kamil ne migluyud ne due me dinulan,
\BibleParagraphStyleQQ
migsuwey te dalan dan eyew te pegpamitew te weyig, piru ware nakita ran.
\BibleParagraphStyleQ
Purisu nammatey sikandan diye te inged ne ware mig-ugpe.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{19}Migluyud ka me matig-Timan ne egpamitew te weyig,
\BibleParagraphStyleQQ
wey ka me matig-Siyiba ne mig-iman-iman ne due egkakita ran.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{20}Piru nasuhey re sikandan te subla ne peg-iman-iman dan.
\BibleParagraphStyleQQ
Naruruhu de iya sikandan te pegginguma ran diye te eggendiyaan dan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{21}Nenekeiling kew en iya te sika ne beuhan,
\BibleParagraphStyleQQ
wey ware igpakabulig niyu keddi.
\BibleParagraphStyleQ
Nasi kew nenaaldek te pegkakita niyu te makaalat-halat ne neula-ula ku.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{22}Wara ad iya mighangyu ne egdasahan a nikaniyu,
\BibleParagraphStyleQQ
wey wara a migpabulig kaniyu puun te me karatuan niyu.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{23}Wara a degma migpepangabang kaniyu puun te egkukuntere keddi,
\BibleParagraphStyleQQ
wey me talagdeeg-deeg.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{24}“Iyan ku re ighangyu ne egpanuluen a nikaniyu su egpeeneng-eneng ad.
\BibleParagraphStyleQ
Pasabuta a nikaniyu ke nakasale e ma.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{25}Amana ne masakit ka me lalag ne due kamalehetan.
\BibleParagraphStyleQQ
Piru nekey naa ka kamalehetan te igbayung niyu keddiey?
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{26}Migsuman-suman kew buwa ne egtul-iren niyu ka me lalag ku
\BibleParagraphStyleQQ
su para kaniyu ware karuan te impanlalag te etew ne warad kapabulusan iling keddi?
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{27}Ne minsan ka me ilu, egpintutpintutan niyu ke hentew ka egpekeuripen kandan,
\BibleParagraphStyleQQ
wey igbelegye niyu ka me alukuy niyu.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{28}“Piru pitawa a ubag nikaniyu,
\BibleParagraphStyleQQ
su kena a eg-uubat kaniyu.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{29}Sumsumana niyu abayi,
\BibleParagraphStyleQQ
ipeeneng-eneng niyud sika se seyyup ne himu,
\BibleParagraphStyleQQ
wey nengnengi niyu ne ware seyyup ne neyimu ku.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{30}Wara a mig-uubat.
\BibleParagraphStyleQQ
Nakanengneng a ke nekey ka eleg wey ka seyyup.
\BibleParagraphStyleQ
\chapterNumber{7}Makabbayad iya ka egkeula-ula te etew kayi te kalibutan,
\BibleParagraphStyleQQ
iling kahirap te egkeula-ula te etew ne egpanginaaldew te tagse aldew.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{2}Egpekeiling ka etew te uripen ne eg-iman-iman te meelung,
\BibleParagraphStyleQQ
wey iling te talagpanginaaldew ne egtetahad te suul rin.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{3}Iling degma due ka keugpe ku.
\BibleParagraphStyleQQ
Pile e ne bulan ne mig-uugpa a ne ware karuan,
\BibleParagraphStyleQQ
wey mig-antus a te tagse marusilem.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{4}Emun ke eggibat a ne egpakakahi a, ‘Egkapawe lad e perem.’
\BibleParagraphStyleQ
Piru hendue te mananey ka uras,
\BibleParagraphStyleQQ
wey egkapawaan e re ka egbalbalikid.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{5}Neempet e te iyas wey kehang ka lawa ku.
\BibleParagraphStyleQ
Nenabugsiyan e ka me busuwak
\BibleParagraphStyleQQ
wey migpanulayas e ka nane.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{6}Miglihad ka me aldew ku ne ware egkapallateng.
\BibleParagraphStyleQQ
Miglihad seini ne iling keiyal te igteyi.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{7}“He Manama, sumsumana nu ne iling de te kalamag ka umul ku,
\BibleParagraphStyleQQ
wey kena ad egpakaheram te kahale.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{8}Egkakite e pad nikeykew kuntee,
\BibleParagraphStyleQQ
piru egkataman, kenad e.
\BibleParagraphStyleQ
Egpamitawen a nikeykew piru kena ad nikeykew egkakita.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{9}Iling te gapun ne egkawahey wey egkaawe,
\BibleParagraphStyleQQ
eggendiye degma ka etew te inged te me minatey wey kenad eglibed.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{10}Kenad sikandin eg-uli diye te baley rin,
\BibleParagraphStyleQQ
wey egkalingawan e degma sikandin te nenekeila kandin.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{11}“Purisu kena a egpeeneng-eneng de;
\BibleParagraphStyleQQ
iglalag ku iya ka masakit wey langet ne inggeram ku,
\BibleParagraphStyleQQ
sikan naa ka egsagsahukul a iya.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{12}Mania te imbantayan a nikeykew?
\BibleParagraphStyleQ
Salimbaweng e bes te dahat?
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{13}Emun ke egkeupian a ne eggibat-hibat wey eggimeley,
\BibleParagraphStyleQQ
eyew egkaliwang-liwang a ubag,
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{14}egginaalreken a nasi nikeykew pinaahi te taheinep,
\BibleParagraphStyleQQ
wey igmakita.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{15}Purisu tenged due, egkeupian ad e ne eg-ehet-ehet ne egbibitin.
\BibleParagraphStyleQQ
Igkeupii ku pad ne egpatey du te egkeuyag ne tul‑an naan de.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{16}Neupul ad te egkeula-ula ku wey egkeupian ad ne egpatey.
\BibleParagraphStyleQQ
Balahara ad e su mahaan e egkataman ka geyinawa\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{7:16 }Te Hibruwanen: ka me aldew senge-hiyup de.} ku.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{17}Nekey bes ka etew, mania te amana sikandin ne impurtanti diye te keykew,
\BibleParagraphStyleQQ
wey mania te egtantanuran nu?\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{7:17 }Te Hibruwanen: inteil nu kandin ka pusung nu.}
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{18}Tagse maselem, eg-ugsi-ugsiyen nu sikandin,
\BibleParagraphStyleQQ
wey layun nu eg-el-elehi.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{19}Mania te kena a nikeykew egbalaharen
\BibleParagraphStyleQQ
minsan ubag dagdahew re?
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{20}He talagbantey te etew, nekey bes ka sale ne neyimu ku due te keykew?
\BibleParagraphStyleQ
Mania te inggisuhat a nikeykew?
\BibleParagraphStyleQ
Nakapabehat a keykew?
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{21}Mania te kene nu egpasayluwen ka me sale ku,
\BibleParagraphStyleQQ
wey eg-aween e ka kene ne meupiya ne neyimu ku?
\BibleParagraphStyleQ
Su kuntee eglibed\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{7:21 }Te Hibruwanen: eggibat.} ad e diye te tane.
\BibleParagraphStyleQQ
Kena ad nikeykew egkakita ke egpamitawen a nikeykew.”

\BibleSectionHeading{Ka tabak ni Bildad}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{8}Ne migtabak si Bildad ne matig-Suwa,
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{2}“Ken‑u ke pad egpeeneng-eneng ka egpanlalag te iling due?
\BibleParagraphStyleQ
Mahulub ke naan de iya
\BibleParagraphStyleQQ
wey ware me karuan te egmanlalahen nu.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{3}Kene egdereetan te Manama ka eleg ne peggukum.
\BibleParagraphStyleQQ
Kene egbegkulen te Amana ne Maresen ke nekey ka meupiya.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{4}Nakasale iya te Manama ka me anak nu,
\BibleParagraphStyleQQ
purisu eleg iya ne eglegparan din sikandan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{5}Piru ke egpangananey ka te Maresen ne Manama,
\BibleParagraphStyleQQ
wey egpeyid‑u-hid‑u ka kandin,
\BibleParagraphStyleQQ
\verseNumber{6}wey eg-ugpe ka ne matareng wey ware neyimu ne mareet,
\BibleParagraphStyleQQ
egpamminehen ka nikandin wey egbulihan,
\BibleParagraphStyleQQ
wey iglibed ded keykew ka ugpaan nu isip dasag nu.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{7}Deisek de ka karatuan nu dengan
\BibleParagraphStyleQQ
du te karatuan ne egginguma pad due te keykew.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{8}“Panginsei nu ma ka me buyag,
\BibleParagraphStyleQQ
ke nekey ka nenatuenan te me kaap-apuan dan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{9}Su mallepet de ka umul ta wey ware amana natuenan ta.
\BibleParagraphStyleQ
Egmanlihad ki re kayi te inged iling te alung ne mahaan de egkaawe.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{10}Pammineha nu sikandan,
\BibleParagraphStyleQQ
su egpanuluen ka nikandan puun te katuenan dan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{11}“Ka me hilamunen ne diye te weyig, kene egtubu diye te inged ne mammara,
\BibleParagraphStyleQQ
ke kene, diye de iya degma egtubu te inged ne egkaweyihan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{12}Ke egkeetiyan ka weyig, sika ne me hilamunen ka hun‑a ne egkalanes minsan mangnguwed pad seini.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{13}Iling degma due ka egtamanan te etew ne mig-inniyug te Manama.
\BibleParagraphStyleQQ
Ware egkapallateng te etew ne ware migpalintutuu te Manama.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{14}Malebud ka langun ne insalihan din,
\BibleParagraphStyleQQ
egpekeiling de te baley te kalawe-lawe.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{15}Egsandig sikandin te baley rin,
\BibleParagraphStyleQQ
piru mahaan de seini egkapeled;
\BibleParagraphStyleQQ
egpanggen-gen sikandin kayi,
\BibleParagraphStyleQQ
piru kene seini egpakabulig.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{16}Egpekeiling sikandin te pinamula ne imbisbisan wey insilaan te aldew,
\BibleParagraphStyleQQ
wey migtunas seini ne nekeempet te pinamulaan,
\BibleParagraphStyleQQ
\verseNumber{17}wey migkampet ka me dalid kayi diye te me batuwen.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{18}Piru ke egkabarut seini,
\BibleParagraphStyleQQ
ware minsan hentew ne egpakakahi te due dengan seini migtubu.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{19}Ne iling iya rue ka kahalaan te me makasesale, kene egkaluhey.
\BibleParagraphStyleQ
Ne due duma ne eglepew ne egsubal kandan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{20}“Piru kene egbalaharen te Manama ka etew ne ware igkarew‑ey,
\BibleParagraphStyleQQ
wey kene din degma egpangabangan ka maddeet.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{21}Egtuhutan din ne egpakangisi ka,
\BibleParagraphStyleQQ
wey egpakapanguleyi tenged te kahale,\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{8:21 }Te Hibruwanen: eggipenuen din ka be‑be nu te ngisi wey ka bibig nu te panguleyi te kahale.}
\BibleParagraphStyleQQ
\verseNumber{22}piru egpeyilawan din ka egdumut keykew,
\BibleParagraphStyleQQ
wey egdereetan din ka me ugpaan dan.”

\BibleSectionHeading{Ka tabak ni Hub ki Bildad}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{9}Ne migtabak si Hub,
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{2}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{9:2: }Hub 4:17.}“Uya, malehet iya ka ingkahi nu.
\BibleParagraphStyleQ
Piru egmenuwen naa te etew te egpamalehet ne ware sale din diye te tangkaan te Manama?
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{3}Egmenuwen din te egpakig-apul te Manama?
\BibleParagraphStyleQ
Te linibu ne inse te Manama, ware minsan hentew ne egpakatabak.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{4}Matagseb wey maresen amana sikandin,
\BibleParagraphStyleQQ
wey ware egpakasukul kandin.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{5}Eg-antahen din ka me bubungan te ware pegpataha,
\BibleParagraphStyleQQ
wey egpanlunawen din seini tenged te langet din.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{6}Egpalilinuhen din ka me pabunsuranan te tane,
\BibleParagraphStyleQQ
wey egkengawelwel ka me batu diye te diralem ne natahuan kayi.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{7}Sikandin de ka egpakasuhu te aldew ne kene egpasileen,
\BibleParagraphStyleQQ
wey te me bituen ne kene egpalayahen.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{8}Sikandin de ka miggimu te langit,
\BibleParagraphStyleQQ
wey sikandin de ka egpakapasanggel te me bunlud te dahat.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{9}Sikandin ka miggimu te me bituen ne egngaranan te Usu,
\BibleParagraphStyleQQ
Uriyun wey Pliyadis.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{10}Sikandin de ka egpekeyimu te mabbantug ne himu ne kene egkasabut,
\BibleParagraphStyleQQ
wey te me kein-inuwan ne kene egkaseel.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{11}Ke eglihad sikandin, kene ku sikandin egkakita
\BibleParagraphStyleQQ
wey egkasahinda.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{12}Ne egkakuwa rin ka igkeupii rin wey ware egpakabalabag kandin.
\BibleParagraphStyleQ
Ne ware egpekeinse kandin ke mania te eggimuwen din sika.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{13}“Kene egkabewu ka langet te Manama.
\BibleParagraphStyleQ
Ne minsan ka me suluhuanen te salimbaweng ne si Rahab,\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{9:13 }Kene ne seini ka malitan diye te Hiriku ne egpamelegye te lawa rin. Ngaran seini te salimbaweng ne egkabasa diye te Hub 26:12; Salmu 90:11; Isayas 51:9 wey migsimbulu seini te Malalab ne Dahat ne egkabasa diye te Isayas 30:7 wey Salmu 87:4.}
\BibleParagraphStyleQQ
egparuma-ruma kandin tenged te liyas.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{14}Purisu kena a egpakig-apul te Manama.
\BibleParagraphStyleQQ
Wara a nakanengneng ke nekey ka iglalag ku kandin.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{15}Minsan ware sale ku, kena a iya egpakapangatarengan.
\BibleParagraphStyleQ
Ne iyan ku re iya egkeyimu ka egpeyid‑u-hid‑u te Manama ne talewukum ku.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{16}Su minsan eghangyuen ku sikandin ne eg-atubang key wey egsuhut sikandin,
\BibleParagraphStyleQQ
kena a egpalintutuu ne egpamminehen a nikandin.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{17}Su imbaybayaran a nikandin iling te mangune-kune ne pegpangalamag wey peg-uran,
\BibleParagraphStyleQQ
wey kamasulug a nikandin pamalpalii te ware ayatanan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{18}Kena ad e nikandin egpaheheyinaween te subla ne masakit,
\BibleParagraphStyleQQ
su nasi a patamtamani te egbayad-bayad.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{19}Su ke egpapitawey re te kanekal, manekal iya ka Manama,
\BibleParagraphStyleQQ
ne emun ke egpabayungey man‑e, hentew naa ka egpakabayung kandin?
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{20}Su minsan ware sale ku, egparusaan e red iya man‑e te Manama tenged te impanlalag ku.
\BibleParagraphStyleQ
Minsan ware igkarew‑ey keddi, piru egpamalehetan te Manama ne nakasala a.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{21}Minsan ware igkarew‑ey keddi, piru balahad e;
\BibleParagraphStyleQ
warad karuan te umul ku, wey neupul ad te egkeula-ula ku.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{22}Nekeg-iling de iya ka langun.
\BibleParagraphStyleQ
Purisu egpakakahi a te ware tapid ne egdereetan te Manama,
\BibleParagraphStyleQQ
matareng ma wey se makasesale.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{23}Emun ke egkatigkew egpatey ka etew ne matareng, egngisi re iya ka Manama.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{24}Imbalahad din de ka inged ne egharian te me makasesale;
\BibleParagraphStyleQQ
imbunbunan din ka me mata te me talewukum sikan naa ka kene ne eleg ka peggukum dan.
\BibleParagraphStyleQ
Ke kene ne sikandin ka miggimu kayi, hentew naa?
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{25}“Meiyal ne nanlihad ka me aldew te umul ku wey meiyal pad seini du te me talagpallahuy.
\BibleParagraphStyleQ
Nanlihad seini ne ware keupianan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{26}Nanlihad ka me aldew ku iling te egtuwal ne gakit,
\BibleParagraphStyleQQ
wey iling keiyal te banug ne egdagmang te egdawiyen.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{27}Ne minsan pad ke kena ad e egsagsahukul,
\BibleParagraphStyleQQ
wey egpeeneng-eneng ad ka eglungku,
\BibleParagraphStyleQQ
wey eggihimun-gimun e naan de,
\BibleParagraphStyleQQ
\verseNumber{28}egkaaldek e red iya man‑e te me peg-antus ne egginguma keddi.
\BibleParagraphStyleQ
Su nakanengneng a nahud ne kene eg-isipen te Manama ne ware sale ku.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{29}Nekey naan pad se karuan ke egpakannekal a ne egpangatarengan
\BibleParagraphStyleQQ
te in-isip ad ma nikandin ne nakasale?
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{30}Minsan eglu‑luan ku ka intiru ne lawa ku te subla ne malinis ne weyig,\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{9:30 }Te Hibruwanen: apiyew.}
\BibleParagraphStyleQQ
wey egsebunan ku ka belad ku,
\BibleParagraphStyleQQ
kena ad e egmalinis,
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{31}su ig-antug e red iya nikandin diye te lungag ne basaken.
\BibleParagraphStyleQQ
Ne minsan ka kumbale ku, egkalindit e keddiey iling te alukuy ne kene ne malehet.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{32}Kene ne etew ka Manama iling keddi,
\BibleParagraphStyleQQ
purisu kena a egpakaapul kandin diye te hukumanan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{33}Due ubag perem talagpataliware
\BibleParagraphStyleQQ
ne eggusey kanami te daruwa.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{34}Ne egpape-peenengen din e ka Manama ne eglampes
\BibleParagraphStyleQQ
wey egginalat keddi,
\BibleParagraphStyleQQ
\verseNumber{35}su tenged te liyas ku te Manama, kene ku egkeyimu ne egpakig-apul kandin.”
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{10}Ne migpabulus-bulus si Hub ka migkahi,
\BibleParagraphStyleQ
“Neupul ad e te umul ku.
\BibleParagraphStyleQ
Sikan naa ka egpakasagsahukul ad e.
\BibleParagraphStyleQ
Igpangguhud ku ka masakit kayi te pusung ku.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{2}Egkahiyan ku ka Manama: Kena a hukumi,
\BibleParagraphStyleQQ
panengnenge e pa ke nekey ka sale ne igbayung nu keddi.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{3}Nahale ke naa te pegbayad-bayad nu keddi?
\BibleParagraphStyleQ
Mania te in-ang-anggaan a nikeykew se inggimu nu,
\BibleParagraphStyleQQ
piru inlapihan nu mule ka me planu te me makasesale?
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{4}Klaru ne kene ne iling ka mata nu te mata te etew,
\BibleParagraphStyleQQ
ne iyan egpuunan ne ware tamanan te egkakita nu iling te egkakita rin,
\BibleParagraphStyleQQ
wey eleg mule ka peggukum nu te me etew.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{5}Kene ne iling de kalepet te umul te etew ka umul\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{10:5 }Te Hibruwanen: me aldew.} nu.
\BibleParagraphStyleQ
Kene ne iling de kaluhey te peg-ugpe te etew ka peg-ugpe\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{10:5 }Te Hibruwanen: me leg‑un.} nu
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{6}ne egpakannekal ka iya ne egpamitew te kene ne meupiya ne neyimu ku,
\BibleParagraphStyleQQ
wey eg-ugsi-ugsi te sale ku.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{7}Mig-ugsi-ugsi ka te sale ku minsan ke nakanengneng ka ne ware iya sale ku,
\BibleParagraphStyleQQ
wey ware egpakapangabang keddi puun keykew.\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{10:7 }Te Hibruwanen: te belad nu.}
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{8}Sikeykew ka miggimu keddi.
\BibleParagraphStyleQ
Piru kuntee, sikeykew bes ded ka egdereet keddiey?
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{9}Tantanuri nu ne inggimu a nikeykew puun te tane,
\BibleParagraphStyleQQ
ne kuntee, igpalibed e red man‑e nikeykew te tane.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{10}Sikeykew ka miggimu keddi diye te aanakan te iney ku,
\BibleParagraphStyleQQ
iling te kisu ne neyimu puun te gatas.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{11}Sikeykew ka miggimu te me tul‑an wey me uhat ku
\BibleParagraphStyleQQ
wey imbukusan a nikeykew te sapu wey laplap.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{12}Imbehayan a nikeykew te umul wey impapitew nu keddi ka kene egkabalbalawan ne geyinawa nu,
\BibleParagraphStyleQQ
wey in-ay-ayaran a nikeykew tangguwa.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{13}Piru kuntee, nakanengneng ad te malehet ne duen bes inggeles nu ne planu nu keddi,
\BibleParagraphStyleQQ
\verseNumber{14}ne iyan ka peg-iipat ke egpakasala a.
\BibleParagraphStyleQ
Ne kena a egpasayluwen nikeykew te mareet ne egkeyimu ku.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{15}Ne emun ke nakasala a iya, mekeyid‑u-hid‑u a iya,
\BibleParagraphStyleQQ
piru ke ware sale ku, kene e red man‑e egpakapeggasal,\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{10:15 }Te Hibruwanen: eglengak.}
\BibleParagraphStyleQQ
su neelin naan de iya ne keyilawan wey subla ne peg-antus ka neula-ula ku.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{16}Minsan egmenuwen ku te egpakannekal, piru egpekeiling ka te liyun ne eggingutel keddi,
\BibleParagraphStyleQQ
wey eggimu ka te me kein-inuwan te pegkuntere keddi.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{17}Due layun me talagpamalehet nu ne egdakesel keddi,
\BibleParagraphStyleQQ
wey egkatimtimulan ka langet nu keddi.
\BibleParagraphStyleQ
Ne ware ka migsanggel ka eglusud keddi.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{18}“Mania te impalesut e pad nikeykew?
\BibleParagraphStyleQ
Meupiya pad perem ke migpatey ad te ware pad nakakita keddiey.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{19}Meupiya pad perem ke wara ad neuyag.
\BibleParagraphStyleQ
Nabunggu e lad perem te diye e pad te aanakan te iney ku, wey impaleus e re te eglebeng te peglesut ku.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{20}Malepet naan de ka umul ku,
\BibleParagraphStyleQQ
purisu, balahara ad e eyew egkahale e pad ubag minsan te malepet naan de ne timpu.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{21}Mahaan ad e eggendiye te inged ne durusilemi,
\BibleParagraphStyleQQ
wey kena ad e eglibed;
\BibleParagraphStyleQQ
\verseNumber{22}ka inged ne durusilemi wey ware meupiya ne keugpe,
\BibleParagraphStyleQQ
ne minsan ka malayag neyimu e ne marusilem.”

\BibleSectionHeading{Ka tabak ni Supar}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{11}Ne migtabak si Supar ne matig-Naama,
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{2}“Keilangan ne egkatabak sika se susuluhi ne impanlalag nu.
\BibleParagraphStyleQ
Kene egkapamalehetan ne ware sale nu pinaahi re te pegpangasak nu.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{3}Kahiyen nu buwa ne kene ney egtabaken ka impanlalag nu ne ware karuan?
\BibleParagraphStyleQ
Kahiyen nu buwa ne ware egsapad keykew te egpanampele te duma?
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{4}Migkahi ka te malehet ne pegpanulu ka impalintutuuwan nu
\BibleParagraphStyleQQ
wey ware neyimu nu ne mareet diye te tangkaan te Manama.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{5}Meupiya perem ke egtabaken ka te Manama mismu eyew egdew‑ey keykew,
\BibleParagraphStyleQQ
\verseNumber{6}su eyew egkatahaan nu ne due nekeeles ne me paahi rin,
\BibleParagraphStyleQQ
wey due maddalem ne me kein-inuwan ne kene egkasabut te etew.
\BibleParagraphStyleQ
Egkanengnengan nu ne kulang de ka parusa te Manama keykew te eleg perem te neyimu nu ne kene ne meupiya.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{7}“Kene nu iya egkanengnengan ka minsan nekey meyitenged te Maresen ne Manama ne maggirap ne egsabuten te me etew,
\BibleParagraphStyleQQ
wey ka subla ne maralem ne kamalehetan meyitenged te katagseb din.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{8-9}Matikang pad te langit ka katagseb te Manama,
\BibleParagraphStyleQQ
wey maralem pad te inged te me minatey.
\BibleParagraphStyleQ
Dakel pad seini te kalibutan wey maluag pad te dahat.
\BibleParagraphStyleQ
Ne kene nu iya seini egkeumaan te egsuman-suman.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{10}Ke egdakepen ka te Manama wey eg-uyanen ka diye te hukumanan,
\BibleParagraphStyleQQ
ware iya egpakabalabag kandin.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{11}Neilaan te Manama ka me etew ne ware karuan,
\BibleParagraphStyleQQ
wey nakita rin ka maddeet ne hinimuwan dan
\BibleParagraphStyleQQ
wey egtantanuran din seini.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{12}Mahirap e ne egkeyitabu ne egmatagseb pad ka etew ne egkeungel,
\BibleParagraphStyleQQ
iling te mahintalunan ne asnu, ne mahirap ne egkeyitabu ne egpakaanak te etew.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{13}“Hub, ke egmatarengen nu re ka pusung nu,
\BibleParagraphStyleQQ
egkakayew nu ka belad nu diye te kandin te me peg-ampu.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{14}Kene kad himu te sale,
\BibleParagraphStyleQQ
wey kene nud tuhuti ne egpakasale pad ka pamilya nu.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{15}Ne puun due, kene kad e egkeyilew,
\BibleParagraphStyleQQ
wey eg-ugpe kad e ne malig‑en,
\BibleParagraphStyleQQ
wey ware igkaaldek.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{16}Ne egkalingawan nu ka keyirapan nu,
\BibleParagraphStyleQQ
iling te baggiyu ne miglihad de.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{17}Ne egmalayag pad ka peg-ugpe nu, du te layag te aldew te meudtu,
\BibleParagraphStyleQQ
wey ka marusilem, egpekeiling e te kalayag te maselem.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{18}Ne warad igkaaldek nu wey due egkapallateng nu,
\BibleParagraphStyleQQ
wey eggimeley ka ne warad igkabantali su egbantayan ke ma te Manama.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{19}Eggibat-hibat ka ne ware egginaaldek keykew,
\BibleParagraphStyleQQ
wey masulug ka egpangananey keykew ne egpabulig.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{20}Piru ka me makasesale egkaruruhu de iya mule,
\BibleParagraphStyleQQ
wey ware egkaaputan dan minsan hendei sikandan egbaye,
\BibleParagraphStyleQQ
wey iyan dan de iya egkapallateng ka kamatayen.”

\BibleSectionHeading{Ka tabak ni Hub ki Supar}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{12}Ne migtabak si Hub,
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{2}“Migsuman-suman kew ne sikaniyu re ka me matagseb
\BibleParagraphStyleQQ
wey warad lein ne matagseb ke egkammatey kew e.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{3}Piru matagseb e ma degma iling kaniyu;
\BibleParagraphStyleQQ
kene kew egpakakahi ne labew kew keddi.
\BibleParagraphStyleQ
Hentew bes naa ka ware nakanengneng te sika se impanlalag niyu?
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{4}Neyimu a ne kangisiyan te me alukuy ku
\BibleParagraphStyleQQ
minsan matareng a wey ware igkarew‑ey keddi.
\BibleParagraphStyleQ
Mig-ampu a dengan te Manama wey intabak a nikandin.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{5}Nasi de iya egderali-dii te memeupiya se keugpe
\BibleParagraphStyleQQ
ka etew ne mig-antus wey mahaan e egkapeled iling keddi.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{6}Piru malinawen mule ka peg-ugpe te me tulisan
\BibleParagraphStyleQQ
wey seeye se migpeyibelu te Manama
\BibleParagraphStyleQQ
ne iyan dan inggimu ne manama ka keseg dan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{7-8}“Masulug ka egkatuenan niyu puun te nalein-lein ne me mananap;
\BibleParagraphStyleQQ
me mananap ne eggipanew, eglayang, egdul‑ug, wey eglumbuk.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{9}Nakanengneng langun sikandan ne ka Magbebaye ne Manama iya ka miggimu kandan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{10}Sikandin ka egbuut te langun ne eggeheyinawa
\BibleParagraphStyleQQ
lagkes ka etew.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{11}Ke egkaheram te dile ka nanam te egkakeen,
\BibleParagraphStyleQQ
egkarineg degma te talinga ka me lalag.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{12}Ka me buyag, iyan due katuenan,
\BibleParagraphStyleQQ
wey ka nenabuybuyahan e, iyan due pegsabut.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{13}“Piru diye te Manama ka katagseb, karesen,
\BibleParagraphStyleQQ
wey salabutan te pegnengneng ke nekey ka eleg ne eggimuwen.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{14}Purisu ware egpakabalew-balew egpasasindeg te egguhusen din,
\BibleParagraphStyleQQ
wey ware egpakapalihawang te egkulungen din.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{15}Tengteng kew ma, eggulabung ke kene egpeuranen te Manama,
\BibleParagraphStyleQQ
wey egbaggiyuwan man‑e ka tane ke egpalugsuen din ka uran.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{16}Diye egkakita te kandin ka karesen wey ka dakel ne katuenan,
\BibleParagraphStyleQQ
wey nariralem din ka seeye se egpanlimbung wey ka nalimbungan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{17}Egpangawaan din te katagseb ka me talagtambag,
\BibleParagraphStyleQQ
wey eggimuwen din ne egkengeungel ka me talewukum.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{18}Egpangawaan din te katenged ka me Hari,
\BibleParagraphStyleQQ
wey igmarakep din sikandan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{19}Egpangawaan din te katenged ka me talagpanubad,
\BibleParagraphStyleQQ
wey ka due me katungdanan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{20}Egpape-peenengen din ka me talahuren ne me talagtambag,
\BibleParagraphStyleQQ
wey egpangawaan din te katuenan ka me igbuyag.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{21}Egpeyilawan din ka me talahuren,
\BibleParagraphStyleQQ
wey egpangawaan din te katenged ka maddesen.\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{12:21 }Te Hibruwanen: eggekaran din te libed ka mannekal.}
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{22}Igpanengneng din ka nekeeles ne kamalehetan\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{12:22 }Te Hibruwanen: kene egkatirew.} te marusilem,
\BibleParagraphStyleQQ
wey egliwanan din te malayag ka marusilem.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{23}Eglig‑enen din ka me nasud wey egdereetan din ded man‑e;
\BibleParagraphStyleQQ
eggiluahan din ka me inged wey egguhusen din ded man‑e.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{24}Egpangawaan din te katuenan ka me pangulu te me etew te kalibutan,
\BibleParagraphStyleQQ
wey egmaleleuhen din diye te inged ne ware mig-ugpe.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{25}Egmakapanamsam sikandan te marusilem ne warad iya sulu,
\BibleParagraphStyleQQ
wey egmakatilistilis ne iling te egkengewubug.”

\BibleSectionHeading{Ka pegpeuteng ni Hub ne ware sale din}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{13}Ne migpabulus-bulus si Hub ka migkahi,
\BibleParagraphStyleQ
“Nakita wey narineg kud sika langun se immanlalag niyu,
\BibleParagraphStyleQQ
wey nasabut kud sika.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{2}Ke nekey ka natuenan niyu, natuenan ku degma;
\BibleParagraphStyleQQ
kene kew ne labew keddi.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{3}Piru egkeupian a ne egpakiglalag te Maresen ne Manama,
\BibleParagraphStyleQQ
eyew egpakiggusey kandin meyitenged te egkeula-ula ku.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{4}Piru sikaniyu, egmangasak kew re due nahud te ubat ne ubag kun nakanengneng kew.
\BibleParagraphStyleQ
Iyan niyu langun egkeilingan ka duktur ne ware karuan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{5}Meupiya pad ke egpeeneng-eneng kew naan de,
\BibleParagraphStyleQQ
eyew egkapalintutuuwan kew red ne me matagseb.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{6}“Pammineha niyu ka me sagsahukul ku,
\BibleParagraphStyleQQ
wey linglingaa niyu ka me katarengan ku.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{7}Kene kew suman-suman ne egkalapihan niyu ka Manama
\BibleParagraphStyleQQ
pinaahi te peg-uubat wey pegpanlimbung.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{8}Kene kew suman-suman ne egkapangabangan niyu ka Manama,
\BibleParagraphStyleQQ
wey egkewusey niyu ka kasu rin diye te hukumanan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{9}Ke sikaniyu pad iya ka eg-ug-ugsiyen te Manama,
\BibleParagraphStyleQQ
hanew ta ke nekey ka egtamanan niyu?
\BibleParagraphStyleQ
Kahiyen niyu buwa ne egkalimbungan niyu ka Manama
\BibleParagraphStyleQQ
iling te etew?
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{10}Klaru iya ne egsaparan kew nikandin minsan ke inlapihan niyu sikandin te heles de.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{11}Ware kew naa naaldek te katenged din?
\BibleParagraphStyleQ
Egkahunaan kew iya tenged te langet din kaniyu.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{12}Ware karuan te me lalag niyu iling te abu,
\BibleParagraphStyleQQ
wey ka me katarengan niyu iling de kahuye te kuren ne tane.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{13}“Peeneng-eneng kew wey palalahe e pa.
\BibleParagraphStyleQ
Balahara ad nikaniyu ke nekey ka egtamanan ku.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{14}Andam ad e ne egsahap,\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{13:14 }Te Hibruwanen: egbange te sapu ku.}
\BibleParagraphStyleQQ
wey balahad e ke egpatey a.\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{13:14 }Te Hibruwanen: egkemkem te umul ku.}
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{15}Naawaan ad te egkapallateng purisu balahad e ke eggimatayan a te Manama,
\BibleParagraphStyleQQ
piru egpangatarengan e red iya man‑e diye te kandin.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{16}Kema ke pinaahi kayi ne egkaluwas a,
\BibleParagraphStyleQQ
su ware mareet ne etew ne egpakaatubang te Manama.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{17}Pammineha niyu ay-ayari ka eglalahen ku.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{18}Andam ad e ne egpangatarengan,
\BibleParagraphStyleQQ
wey nakanengneng a ne egkapamalehetan ne ware sale ku.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{19}Egbayungan e naa nikeykew Manama ne nakasale?
\BibleParagraphStyleQ
Ke nakasale e ma iya, andam ad e ne egpeeneng-eneng wey egpatey.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{20}Duen de daruwa ne egbuyuen ku keykew Manama,
\BibleParagraphStyleQQ
eyew kena a eggeles keykew:
\BibleParagraphStyleQQ
\verseNumber{21}peen-enengi ad te egbayad-bayad,
\BibleParagraphStyleQQ
wey kena ad e hinalati.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{22}Ne umawa a, wey egtabaken ku sikeykew;
\BibleParagraphStyleQQ
wey ke palalaha a, wey tabaka a nikeykew.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{23}Guhuri a ke nekey ka kene ne me meupiya ne neyimu ku wey ka me sale ku.
\BibleParagraphStyleQ
Panengnenga a ke nekey ka sale ku.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{24}Mania te eggelhelesan a nikeykew,
\BibleParagraphStyleQQ
wey egkuntereen?
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{25}Mania te ingginalatan
\BibleParagraphStyleQQ
wey inlupug a nikeykew?
\BibleParagraphStyleQ
Iling e re te nahangu ne lahami
\BibleParagraphStyleQQ
wey ke dewun naa ne eglayap-layap te kalamag.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{26}Migsulat ka te me masakit ne lalag te pegbayung keddi,
\BibleParagraphStyleQQ
wey impabayad a nikeykew te kene ne meupiya ne neyimu ku te bate e pad.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{27}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{13:27: }Hub 33:11.}Egpekeiling e te imbaku a nikeykew te keddina.
\BibleParagraphStyleQ
Ne intetamengan nu ka langun ne eggimuwen ku
\BibleParagraphStyleQQ
wey in-ugsi-ugsi nu minsan ka me sikal ku.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{28}Tenged due, nareetan a iling te nalepuk ne batang,
\BibleParagraphStyleQQ
wey iling te kumbale ne egkahan-ganaran egkaleddak.”\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{13:28 }Te Hibruwanen: egkeenen te kalibangbang.}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{14}Ne migpabulus-bulus si Hub ka migkahi,
\BibleParagraphStyleQ
“Miglesut ki se me etew puun te malitan.
\BibleParagraphStyleQQ
Purisu mahuye ki re amana wey ware egpakapangabang,
\BibleParagraphStyleQQ
wey mallepet de se umul ta
\BibleParagraphStyleQQ
wey napenu te kahubut.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{2}Nekeiling ki te bulak ne egpamukadkad wey egkalanes;
\BibleParagraphStyleQQ
iling te alung ne eglihad de wey egkaawe e.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{3}Egpitawen nu naan pad ka etew ne egkeiling e rue,
\BibleParagraphStyleQQ
wey eg-uyanen nu naan pad sikandin diye te hukumanan eyew eggukuman nu?
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{4}Duen naa etew ne malinis? Ware!
\BibleParagraphStyleQ
Neetew ka langun, ne mallindit.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{5}Intahahe nud ke mamenu kaluhey ka umul te etew,
\BibleParagraphStyleQQ
wey kenad sikandin egpakasubla te timpu ne intahahe nu para kandin.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{6}Purisu balahara nud sikandin
\BibleParagraphStyleQQ
iling te sabeka ne talagpanginaaldew ne eg-impus te himu rin.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{7}“Ke egpeleren ka kayu, duen pad egkeiman-iman—
\BibleParagraphStyleQQ
egtunasan ded seini,
\BibleParagraphStyleQQ
wey eglapung e man‑e.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{8}Minsan buyag e ka dalid kayi,
\BibleParagraphStyleQQ
wey namewu e ka tued,
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{9}egtunasan ded seini ke egkaweyihan,
\BibleParagraphStyleQQ
wey egsusugpang e man‑e iling te iyam pad ipamula.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{10}“Piru ke egpatey ka etew, egkataman e ka langun ne keseg din;
\BibleParagraphStyleQQ
pegkabigtew te geyinawa rin, iyan e sika katamanan din.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{11}Iling te lanew ne neetiyan
\BibleParagraphStyleQQ
wey te beuhan ne warad e weyig,
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{12}egpatey ka etew wey kenad e sikandin egkapukew
\BibleParagraphStyleQQ
wey kenad egpekeenew,
\BibleParagraphStyleQQ
taman te egkaawe ka langit.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{13}“He Manama, iggeles ad perem nikeykew diye te inged te me minatey,\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{14:13 }Te Hibruwanen: Siyul.}
\BibleParagraphStyleQQ
wey eglingawan ad perem nikeykew taman te egkaawe e ka langet nu.
\BibleParagraphStyleQ
Piru teil ke naan de te timpu te pegsuman-suman keddi.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{14}Ke egpatey ka etew, egkeuyag naan pad sikandin? Klaru iya ne kenad!
\BibleParagraphStyleQQ
Piru sikeddi, eg-antusen ku ka langun ne timpu te pegkabaybayari ku,
\BibleParagraphStyleQQ
taman te timpu ne egkataman e seini.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{15}Ke eg-umawen a nikeykew Manama, egtabaken ku sikeykew,
\BibleParagraphStyleQQ
wey igkahala ad e nikeykew se inggimu nu.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{16}Te iling due, egbebantayan a layun nikeykew,
\BibleParagraphStyleQQ
piru ware nud e tantanuri ka me sale ku.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{17}Iling te igtahu nud te saku ka me sale ku,
\BibleParagraphStyleQQ
wey egbunbunan nud e ka kene ne me meupiya ne neyimu ku.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{18}“Piru iling te me bubungan ne egkengallunew keureme,
\BibleParagraphStyleQQ
wey iling te egkallilid ne me batu;
\BibleParagraphStyleQQ
\verseNumber{19}wey iling te egkeehas te weyig ne me batu,
\BibleParagraphStyleQQ
wey iling te egkakankan ne tane tenged te dakel ne uran,
\BibleParagraphStyleQ
ka pegdereet nu te egkapallateng te etew.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{20}Egkatalu nu ka etew te katamanan ne timpu wey egpatey e sikandin,
\BibleParagraphStyleQQ
wey egkabalbalawan e ka ulaula rin.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{21}Ne warad hinanawan din ke egbantuhen naa ka me anak din
\BibleParagraphStyleQQ
wey ke eggehambaan naa.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{22}Ne iyan din de egkaheram ka masakit te lawa rin
\BibleParagraphStyleQQ
wey pegkalaggew te pegkeetew rin.”

\BibleSectionHeading{Ka igkarangeb ne peglalahey}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{15}Ne migtabak si Ilipas ne matig-Timan,
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{2}“Hub, ka matagseb ne etew, kene egpanlalag te ware karuan
\BibleParagraphStyleQQ
iling te kalamag ne egpuun te igsile ne egpakatutung.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{3}Kene sikandin egpakig-apul pinaahi te me lalag ne ware egkaangey ne keupianan,
\BibleParagraphStyleQQ
wey ke egpakannekal naa eglalag te ware meupiya ne egkeyimu.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{4}Piru ka impanlalag nu, egpekeyinalig de te duma
\BibleParagraphStyleQQ
ne kenad e egtahud wey egpamakey te Manama.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{5}Ka impanlalag nu, iyan sika behas te kene ne meupiya ne neyimu nu,
\BibleParagraphStyleQQ
wey lalag sika te me limbungen.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{6}Kenad ne keilangan ne eggukuman ku pad sikeykew
\BibleParagraphStyleQQ
su ka impanlalag nu, iyan e sika eggukum keykew.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{7}“Kahiyen nu buwa ne sikeykew ka an-anayan ne miglesut?
\BibleParagraphStyleQ
Neetew kad bes te ware pad himuwa ka me bubungan?
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{8}Nakarineg ke bes te planu te Manama?
\BibleParagraphStyleQ
Kahiyen nu buwa ne sikeykew re ka matagseb?
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{9}Ka minsan nekey ne nanengnengan nu, nanengnengan ney degma.
\BibleParagraphStyleQ
Ka minsan nekey ne nasabut nu, nasabut ney degma.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{10}Nanengnengan ney ka me katuenan ney puun te me buyag,
\BibleParagraphStyleQQ
ne me buyag-buyag pad te amey nu.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{11}Miglalag key ne kene ne malangit te pegguhud keykew te me lalag puun te Manama;
\BibleParagraphStyleQQ
me lalag ne egpakaliwang wey egpakapahale;
\BibleParagraphStyleQQ
kulang naan pad seini para keykew?
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{12}Mania te egparuyun-duyun ka te egkaheram nu?
\BibleParagraphStyleQ
Mania te impasihaan key re nikeykew te mata nu?
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{13}Mania te egkabelu-belu ka te Manama,
\BibleParagraphStyleQQ
wey egpanlalag te mareet?
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{14}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{15:14-16: }Hub 25:4-6.}Duen naan iya etew ne malinis
\BibleParagraphStyleQQ
wey matareng diye te tangkaan te Manama?
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{15}Purisu ware migsalig ka Manama minsan te me panalihan din!\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{15:15 }Te Hibruwanen: me matulus din.}
\BibleParagraphStyleQ
Ke kene ma ne malinis ka pegtengteng te Manama te me hinimuwan ne diye te langit,
\BibleParagraphStyleQQ
\verseNumber{16}iyan naan pa ka etew ne egpekeepes wey makasesale
\BibleParagraphStyleQQ
ne layun egkeupian ne eggimu te mareet.\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{15:16 }Te Hibruwanen: ka etew ne eg-inum te mareet ne himu iling te weyig.}
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{17}“Kema pammineg ka Hub su egguhuran ku sikeykew,
\BibleParagraphStyleQQ
wey egpasabuten te nabaybayaan ku.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{18}Impanulu a te me matagseb,
\BibleParagraphStyleQQ
te natuenan dan puun te me kaap-apuan dan,
\BibleParagraphStyleQQ
wey ware inggeles dan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{19}Sikandan ka imbehayan te tane,
\BibleParagraphStyleQQ
wey ware me lapu ne nangugpe\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{15:19 }Te Hibruwanen: migmanlihad.} te tane dan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{20}Ka etew ne egdeeg-deeg te duma, eg-antus te intiru ne umul rin,
\BibleParagraphStyleQQ
taman te egpatey sikandin.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{21}Layun sikandin egkabantali
\BibleParagraphStyleQQ
minsan ware karereetan ne egginguma,
\BibleParagraphStyleQQ
su egkangilam man de due sikandin ke eglusuran te me takawen.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{22}Ne kene sikandin eggipanew diye te marusilem
\BibleParagraphStyleQQ
su egkaaldek ma ne eggimatayan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{23}Egkalaag-laag sikandin minsan hendei
\BibleParagraphStyleQQ
eyew egpamitew te egkakeen.
\BibleParagraphStyleQ
Nakanengneng sikandin ne mahaan e sikandin egpatey.\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{15:23 }Te Hibruwanen: ka timpu te marusilem, andam e te belad din.}
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{24}Amana ka bantal wey laggew rin,
\BibleParagraphStyleQQ
iling te Hari ne andam e ne eglusud te me kuntere din.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{25}Sika ka egpangkusan te etew ne egsukul wey egsupak\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{15:25 }Te Hibruwanen: egketeng te belad din.} te Maresen ne Manama.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{26}Egpekeiling sikandin te miggehen-gen te malig‑en wey malibusen ne kalasag
\BibleParagraphStyleQQ
wey migpaalag-alag ne egpakigkuntere te Manama.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{27}“Ne minsan meyaman sikandin wey malambeg,
\BibleParagraphStyleQQ
\verseNumber{28}piru diye naan de sikandin eg-ugpe te me siyudad ne nagguhus,
\BibleParagraphStyleQQ
diye te me baley ne warad mahinged wey mahaan e egkengatempag.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{29}Kenad e egkaluhey ka pegkameyaman din
\BibleParagraphStyleQQ
wey ka karatuan din,
\BibleParagraphStyleQQ
wey kenad seini egdakel kayi te tane.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{30}Ne kene sikandin egpakaalihu te kamatayen.
\BibleParagraphStyleQ
Egpekeiling e sikandin te kayu ne egkatutung se me sugpang.
\BibleParagraphStyleQ
Egkaawe ka langun ne karatuan din te senge-hiyup de te Manama.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{31}Kene ne eleg ne eglimbungan din ka pegkeetew rin
\BibleParagraphStyleQQ
pinaahi te pegsalig te minsan nekey ne ware karuan
\BibleParagraphStyleQQ
su ware iya egkakuwa rin due.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{32}Te kene pad sikandin egkabuyag amana,
\BibleParagraphStyleQQ
egkarawat din ka legpad kandin,
\BibleParagraphStyleQQ
wey egpekeiling e sikandin te nahangu ne kayu ne kenad e egtunasan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{33}Egpekeiling sikandin te paras ne egkengapupu se behas minsan ware pad neneyinuhi,
\BibleParagraphStyleQQ
wey iling te ulibu ne egkengapelpel se kabukaran.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{34}Ka me etew ne ware migpalintutuu te Manama, egkammatey ne ware me kabuhalan,\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{15:34 }Te Hibruwanen: Su ka punduk te me etew ne ware migpalintutuu te Manama, kene egpakaanak.}
\BibleParagraphStyleQQ
wey egkengasilaban ka me baley ne impasasindeg dan pinaahi te bayad ne igbunbun te mareet.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{35}Layun sikandan egsuman-suman ne eggimu te samuk wey mareet,\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{15:35 }Te Hibruwanen: egkaberes te samuk wey eg-anak te mareet.}
\BibleParagraphStyleQQ
wey egpanlimbung.”\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{15:35 }Te Hibruwanen: ka me getek dan eg-andam te limbung.}

\BibleSectionHeading{Ka tabak ni Hub ki Ilipas}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{16}Ne migtabak si Hub,
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{2}“Nenarineg kud e sika dengan;
\BibleParagraphStyleQQ
meddag naa se egliwangen a nikaniyu
\BibleParagraphStyleQQ
ne kinaa te nasi man de iya natimuli ka peg-antus ku.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{3}Peeneng-eneng kew e ka egpanlalag te ware karuan.
\BibleParagraphStyleQ
Mania te iyan niyud ugpe se egpakig-apul keddi?
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{4}Ke sikaniyu ka seini te neula-ula ku kuntee,
\BibleParagraphStyleQQ
egkalalag ku degma ka iling te impanlalag niyu keddi.
\BibleParagraphStyleQ
Egpakalengey-lengey a degma kaniyu.
\BibleParagraphStyleQ
Iyan kud e degma ugpe se egpanlalag kaniyu te meenendue.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{5}Piru kene ku mule sika eggimuwen.
\BibleParagraphStyleQ
Egpakabagget mule kaniyu ka eglalahen ku,
\BibleParagraphStyleQQ
wey egpakaawe mule te masakit ka egguhuren ku.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{6}“Piru kuntee, migpabulus-bulus iya ka masakit ne naheram ku,
\BibleParagraphStyleQQ
minsan nekey pad ka eglalahen ku.
\BibleParagraphStyleQ
Ne minsan degma egpeeneng-eneng a, kene ded iya man‑e egkasalinan ka masakit ne naheram ku.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{7}“He Manama, inggimu ad iya nikeykew ne mahuye,
\BibleParagraphStyleQQ
wey inggule nu ka intiru ne pamilya ku.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{8}Impamahasa ad nikeykew,
\BibleParagraphStyleQQ
wey tul‑anen e naan de iya.
\BibleParagraphStyleQ
Ne in-isip e te me etew ne seini ka migpamalehet ne nakasala a.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{9}He Manama, tenged te langet nu,
\BibleParagraphStyleQQ
inlusuran a nikeykew\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{16:9 }Te Hibruwanen: egpegkahat te ngipen.} iling te bubuluti ne mananap ne migbindas-bindas te laplap ku.
\BibleParagraphStyleQ
Impakihetan a nikeykew te ngipen nu
\BibleParagraphStyleQQ
wey egliting e ka mata nu te egtetengteng keddi.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{10}Inlelemetan wey ingngingisiyan ad te me etew.
\BibleParagraphStyleQ
Migsabeka sikandan ka eglusud keddi,
\BibleParagraphStyleQQ
wey impanagpi dan ka ulaula ku te pegpeyilew keddi.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{11}Imbehey ad te Manama diye te ware migpalintutuu kandin,\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{16:11 }Te Hibruwanen: diye te lukes-lukes.}
\BibleParagraphStyleQQ
wey in-antug ad diye te maddeet ne etew.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{12}Meupiya red dengan ka peg-ugpe ku, piru indereetan a nikandin,
\BibleParagraphStyleQQ
wey iling te inleklek a nikandin wey inlupet;
\BibleParagraphStyleQQ
intumbuk din keddi ka tunud din.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{13}Ne inlilingutan a te me talagpane din
\BibleParagraphStyleQQ
wey impepana a te ware pegkeyid‑u;
\BibleParagraphStyleQ
nasuhat ka iihian ku
\BibleParagraphStyleQQ
wey nabusaye e diye te tane ka aperu ku.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{14}Impalpalian a nikandin,
\BibleParagraphStyleQQ
wey iling sikandin te bahani ne migsukeung keddi.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{15}Ne migsaluub a te saku\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{16:15 }Iyan igpasabut kayi ka meitem wey egdehes ne manggad ne inggimu puun te bulbul te kambing ne igsaluub te timpu te peglungku wey ke eg-inniyug naa te sale.}
\BibleParagraphStyleQQ
wey migpinnuu a te tane isip peglungku.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{16}Ne migmalalab e ka ulaula ku, wey migmanlebag e ka mata ku te mangune-kune ne pegsinehew.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{17}Ware ma perem neyimu ku ne sale,
\BibleParagraphStyleQQ
wey malehet ma perem ka peg-ampu ku.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{18}“Egpekeiling a te etew ne inggimatayan
\BibleParagraphStyleQQ
ne eghangyu ne kene pad egbunbunan te tane ka langesa rin
\BibleParagraphStyleQQ
eyew kene egkeengked ka pegpeyimmimenew rin para te eleg ne peggukum.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{19}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{16:19: }Hub 19:25.}Minsan kuntee, diye te langit ka talagpamalehet ku.
\BibleParagraphStyleQ
Sikandin ka egkahi ne ware sale ku.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{20}Inlelemetan ad e te me alukuy ku,
\BibleParagraphStyleQQ
piru migsinehew a ka egpepangabang te Manama.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{21}Ka talagpamalehet ku, iyan seeye se egpeyid‑u-hid‑u te Manama para keddi,
\BibleParagraphStyleQQ
iling te sabeka ne etew ne egpeyid‑u-hid‑u para te alukuy rin,
\BibleParagraphStyleQQ
\verseNumber{22}su kene egkaluhey,
\BibleParagraphStyleQQ
eg-engked ad te seini ne inged,
\BibleParagraphStyleQQ
wey kena ad eglibed.”
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{17}Ne migpabulus-bulus si Hub ka migkahi,
\BibleParagraphStyleQ
“Mahaan ad e egpatey,
\BibleParagraphStyleQQ
su hendue te egkabigtawan ad e,
\BibleParagraphStyleQQ
wey naandam e ka eglebengan keddi.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{2}Inlilingutan a te me lemeten,
\BibleParagraphStyleQQ
wey mata-mata kud iya kandan te eglelemet keddi.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{3}“He Manama, pangabangi ad ubag
\BibleParagraphStyleQQ
su warad iya lein ne egpakapangabang keddi,
\BibleParagraphStyleQQ
ke kene, sikeykew re.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{4}Insagpengan nu ka suman-suman\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{17:4 }Te Hibruwanen: pusung.} te me alukuy ku eyew kene sikandan egpakasabut.
\BibleParagraphStyleQ
Purisu kene nu sikandan tuhuti ne egpanalu.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{5}Ka etew ne eg-akal te alukuy rin tenged te seleppi,
\BibleParagraphStyleQQ
ka me anak din ka egkabaybayaran tenged te sika ne mareet ne hinimuwan din.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{6}“Inggimu a te Manama ne kangisiyan te me etew,
\BibleParagraphStyleQQ
wey in-iileban dan ka ulaula ku.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{7}Kena ad e egpakameleg-meleg ka eglungku,
\BibleParagraphStyleQQ
wey henduen naan de te alung kahase ka me belad wey me paa ku.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{8}Ne ka me etew ne migsuman-suman ne matareng ka pegkeetew ran,
\BibleParagraphStyleQQ
neinu-inu te pegkakita ran te neyitabu keddi,
\BibleParagraphStyleQQ
wey in-isip a nikandan ne etew ne ware kun migpalintutuu te Manama.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{9}Para kandan, ka me matareng malig‑en amana,
\BibleParagraphStyleQQ
wey egkatimulan pad ka kalig‑en dan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{10}Piru egganggaten ku sikandan langun ne eg-abey eg-ugsi-ugsi keddi,
\BibleParagraphStyleQQ
wey klaru iya ne ware egkakita ku ne matagseb kandan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{11}“Mahaan e egkataman ka peg-ugpe ku.
\BibleParagraphStyleQ
Nahuhus e ka me planu ku,
\BibleParagraphStyleQQ
wey naawe e ka igkengeupii ku.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{12}Piru migkahi sikandan te egmeupiya kun ded ka keugpe ku keureme
\BibleParagraphStyleQQ
wey migkahi sikandan te,
\BibleParagraphStyleQQ
‘Limang te marusilem, duen ded malayag.’
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{13}Ke egpallateng e ma, iyan ku naan de egpallatengen ne egpekeugpa a diye te inged te me minatey,\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{17:13 }Te Hibruwanen: Siyul.}
\BibleParagraphStyleQQ
wey diya ad eggibat te inged ne marusilem.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{14}Ne eg-isipen kud ne amey ku ka lebenganan
\BibleParagraphStyleQQ
wey eg-isipen kud ne iney wey me atebey ku ka me iyas.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{15}Hendeid naa ka egkapallateng ku?
\BibleParagraphStyleQ
Duen naa nakakita kayi?
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{16}Kene ku egkeuyan ka egkapallateng ku diye te inged te me minatey,
\BibleParagraphStyleQQ
wey kene iya seini egpakatapik keddi diye te diralem te tane.”

\BibleSectionHeading{Ka tabak ni Bildad}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{18}Ne migtabak si Bildad ne matig-Suwa,
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{2}“Hub, ken‑u ke naan pad egpeeneng-eneng ka eglalag?
\BibleParagraphStyleQ
Kema sum-sumana nu pa ka egpanlalahen nu su eyew egpakalalag key.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{3}Mania te in-isip key nikeykew ne iling te baka?
\BibleParagraphStyleQ
Kahiyen nu buwa ne kene key egpakasabut?
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{4}Egdereetan nu re ka pegkeetew nu tenged te langet.
\BibleParagraphStyleQ
Kahiyen nu buwa ne egbalaharen te Manama ka inged tenged de keykew
\BibleParagraphStyleQQ
wey ke egpangalinen din naa ka me batu puun te nenatahuan kayi?
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{5}“Ka malehet, klaru iya ne egpatey ka makasesale
\BibleParagraphStyleQQ
iling te sulu ne egkeebukan
\BibleParagraphStyleQQ
wey kenad e eglayag.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{6}Egmarusilem e ka baley rin,
\BibleParagraphStyleQQ
su neebukan man e ka sulu ne diye te dangdang din.\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{18:6 }Te Hibruwanen: ampew rin.}
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{7}Mapakeddel-keddel dengan sikandin piru kenad kuntee,
\BibleParagraphStyleQQ
wey ka me tambag din te duma, iyan ded mismu egpakasaligkat kandin.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{8}Sikandin ded mismu ka egpeendiye te paluwak, wey egsahad sikandin.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{9}Ne egkeyiketan ka paa rin, wey kenad sikandin egpakaawe.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{10}In-andaman sikandin te paluwak diye te egbayaan din,
\BibleParagraphStyleQQ
wey imbunbunan seini te tane.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{11}Nalingutan sikandin te igkaalati rin,
\BibleParagraphStyleQQ
wey egpanlupuhen sikandin minsan hendei.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{12}Inggutasan sikandin wey warad keseg din.
\BibleParagraphStyleQ
Kenad iya sikandin egpakapanalliya te me peg-antus.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{13}Egkareetan ka laplap din te dalu ne egpakapatey,
\BibleParagraphStyleQQ
wey egkengammewu e ka me belad wey me paa rin.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{14}Ne egdeldelen sikandin puun te balungbalung ne igkasalig din,
\BibleParagraphStyleQQ
wey eg-uyanen sikandin diye te makaliyas-liyas ne Hari.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{15}Ne egsubalan e ka balungbalung din te minsan hentew,
\BibleParagraphStyleQQ
ke egkeimpusan e seini te eg-empet te egtahu te asupri eyew egkaawe ka dalu dutu.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{16}Egpekeiling sikandin te pinamula ne egkahangu se dalid,
\BibleParagraphStyleQQ
wey egkalanes e se me sugpang.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{17}Ne warad e egtanud-tanud kandin kayi te kalibutan,
\BibleParagraphStyleQQ
wey warad iya minsan sabeka ne egpakasuman-suman te ngaran din.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{18}Egdeldelen e sikandin puun te me etew ne neuyag
\BibleParagraphStyleQQ
peendiye te inged te me minatey ne durusilemi.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{19}Ne ware me anak din, wey ware iya nasame ne neuyag diye te baley ne in-ugpaan din.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{20}Ne egkaalatan te egkatamanan din ka langun ne etew,
\BibleParagraphStyleQQ
puun te igsile peendiye te iglineb.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{21}Sika iya ka egpangkusan\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{18:21 }Te Hibruwanen: ugpaan.} te etew ne makasesale,
\BibleParagraphStyleQQ
wey ware mig-ila te Manama.”

\BibleSectionHeading{Ka tabak ni Hub ki Bildad}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{19}Ne migtabak e man‑e si Hub,
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{2}“Ken‑u naan pad egkataman ka pegbayad-bayad niyu keddi
\BibleParagraphStyleQQ
te me masakit ne egpanlalahen niyu?
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{3}Kapapila ad e nikaniyu lelemeti,
\BibleParagraphStyleQQ
wey ware kew neyilew ka egbayad-bayad keddi.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{4}Panunggilingan ke nakasala a,
\BibleParagraphStyleQQ
nekey naa degma se labet niyu?
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{5}Migsuman-suman kew ne matareng kew pad keddi,
\BibleParagraphStyleQQ
wey in-isip niyu ne nabaybayaran a tenged te sale ku.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{6}Piru keilangan ne egnengnengan niyu ne Manama ka miggimu kayi,
\BibleParagraphStyleQQ
wey sikandin ka migsahilut keddi.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{7}Tengteng kew ma, migpangananey a tenged te kabulut din piru warad iya migbulig keddi.
\BibleParagraphStyleQ
Migpepangabang a
\BibleParagraphStyleQQ
piru warad iya migbehey keddi te eleg ne peggukum.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{8}In-eletan te Manama ka dalan ne egbayaan ku eyew kena a egpakabaye
\BibleParagraphStyleQQ
wey imbunbunan din seini te delem.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{9}In-awe din ka kabantug ku,
\BibleParagraphStyleQQ
wey impunggis din ka salakey ku.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{10}Intabtabileng a nikandin te egbaras, wey hendue te egpatey ad
\BibleParagraphStyleQQ
wey in-awe din ka egkapallateng ku iling te kayu ne inluwal.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{11}Nangebel-ebel ka langet din keddi,
\BibleParagraphStyleQQ
wey in-isip ad e nikandin ne kuntere din.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{12}Egpekeiling te impalusuran a nikandin te me sundalu,
\BibleParagraphStyleQQ
wey miggimu sikandan te dalan peendiye te keddi,
\BibleParagraphStyleQQ
wey inlilingutan dan ka balungbalung ku.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{13}“Ne impariyu din keddi ka me karumaan ku,
\BibleParagraphStyleQQ
wey hendue te warad nekeila keddi ka me alukuy ku.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{14}Inlilingawan ad e te me karumaan ku
\BibleParagraphStyleQQ
wey me alukuy ku.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{15}In-isip ad ne lapu ne ware neileyi te me mahaliyug
\BibleParagraphStyleQQ
wey te me suluhuanen ku ne me malitan,
\BibleParagraphStyleQQ
wey iling e te sikeddi ka lapu te pegpitew ran.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{16}Ne emun ke egpangumew a te me suluhuanen ku, kena ad e nikandan egtetabaken,
\BibleParagraphStyleQQ
wey minsan egpeyid‑u-hid‑u a kandan kena ad e nikandan eglinglingeen.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{17}Ne igkangarehi e te asawa ku ka ku,
\BibleParagraphStyleQQ
wey igkengalligsem ad e te me suled ku ne me lukes.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{18}Ne minsan ka me bate, eglelemet e keddiey;
\BibleParagraphStyleQQ
egngingisiyan ad e nikandan ke egkiteen a.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{19}Igkengalligsem ad e te amana ku ne me alukuy dengan,
\BibleParagraphStyleQQ
wey mig-inniyuhan ad e te nanggeyinawaan ku.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{20}Gehasei e naan de iya
\BibleParagraphStyleQQ
wey hendue te egpatey ad e.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{21}“Me alukuy ku, keyid‑u kew ubag keddi,
\BibleParagraphStyleQQ
su imbarasan\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{19:21 }Te Hibruwanen: insamsam.} a te Manama.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{22}Mania te eg-iling kew te Manama ne egbayad-bayad keddi?
\BibleParagraphStyleQ
Kene naan pad ne eleg ka pegpaantus niyu keddi?\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{19:22 }Te Hibruwanen: Ware kew bes pad neurali te sapu ku?}
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{23}“Meupiya perem ke nakasulat ka me lalag ku wey eggimuwen ne libru,
\BibleParagraphStyleQQ
\verseNumber{24}wey ke nakakulit naa naay-ayari diye te batu,
\BibleParagraphStyleQQ
eyew kenad egkaawe te ware egtamanan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{25}Piru nakanengneng a ne ware kamatayen te Talagpangabang keddi,
\BibleParagraphStyleQQ
wey te katamanan, egginguma sikandin kayi te inged eyew te pegpangabang keddi.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{26}Taheed te manekal e pad, egkakita ku iya ka Manama,
\BibleParagraphStyleQQ
minsan egkamewu te dalu ka laplap ku.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{27}Egkakita ku iya sikandin,
\BibleParagraphStyleQQ
wey kene kud e eg-isipen sikandin ne lapu.
\BibleParagraphStyleQ
Amana ad iya egkeupian ne egpakakita kandin.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{28}“Ne emun ke iyan niyud ugpe se egbayung keddi
\BibleParagraphStyleQQ
ne mig-antus a tenged te me sale ku,
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{29}egkeyitabu iya kaniyu ka makaalat-halat ne legpad te Manama.
\BibleParagraphStyleQ
Eglegparan kew iya nikandin tenged te langet din,
\BibleParagraphStyleQQ
wey egkanengnengan niyu ne inggukuman kew nikandin.”

\BibleSectionHeading{Ka tabak ni Supar}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{20}Ne migtabak e man‑e si Supar ne matig-Naama,
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{2}“Sikan naa Hub ka egpuunan ne kena a egpekegteil,
\BibleParagraphStyleQQ
su amana a iya egkeupian ne egtabak keykew.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{3}Meenendue ka me lalag nu ne narineg ku,
\BibleParagraphStyleQQ
piru nakataha a ke egmenuwen ku sikeykew te egtabak.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{4}Ware ke bes nakanengneng ne puun pad te bunsuranan
\BibleParagraphStyleQQ
te impeugpe ka etew te kalibutan,
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{5}ka kahale te me makasesale, egmanlihad de,
\BibleParagraphStyleQQ
wey ka kahalaan te ware migmalintutuu te Manama,
\BibleParagraphStyleQQ
kene de egkalluhey?
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{6}Minsan egginguma te langit ka kandin ne bantug,
\BibleParagraphStyleQQ
wey egpakasungkul e ka ulu rin te me gapun,
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{7}egpatey iya sikandin wey kenad egpakalibed minsan ken‑u iling te tei rin.
\BibleParagraphStyleQ
Ne egpakapamitew kandin ka seeye se nakakita dengan kandin.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{8}Egkaawe sikandin iling te taheinep te marusilem,
\BibleParagraphStyleQQ
wey te igmakita ne kenad e egkaabayan egkakita.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{9}Ka nakakita kandin, kenad egpakakita pad kandin.
\BibleParagraphStyleQ
Ka seeye se diye te ugpaan din, kenad egpakalambag kandin.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{10}Egpeyid‑u-hid‑u naan de te egkengaayu-ayu ka me anak din,
\BibleParagraphStyleQQ
su ka in-ahew rin ne me karatuan, egpakalibed ded diye te kamuney.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{11}Ka kanekal rin te bate pad sikandin,
\BibleParagraphStyleQQ
egpakatapik ded kandin te eglibed te alinepung.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{12}“Minsan meupiya para kandin ka peggimu te mareet iling te egkakeen ne meemis,
\BibleParagraphStyleQQ
wey minsan igpariralem din pad seini te dile din,
\BibleParagraphStyleQQ
\verseNumber{13}eg-eem-emen din seini te mananey
\BibleParagraphStyleQQ
eyew egkaneem-neem din ka nanam kayi.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{14}Piru ke egkaabeleng din e seini,
\BibleParagraphStyleQQ
egmapeit e seini diye te getek din,
\BibleParagraphStyleQQ
wey eggilu e iling te lalas te uled.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{15}Ka impangabeleng din ne karatuan, igpangileb din ded.
\BibleParagraphStyleQ
Minsan diyad te getek din seini, igpeileb ded kandin te Manama.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{16}Nekeiling sikandin te migsupsup te lalas te dulepu,
\BibleParagraphStyleQQ
ne iyan ded egpakapatey kandin.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{17}Kenad e sikandin egpakakita te katubung te mentika, gatas, wey teneb
\BibleParagraphStyleQQ
ne iling te egtulayas ne beuhan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{18}Ne igpamehey rin ka langun ne seleppi ne nakuwa rin,
\BibleParagraphStyleQQ
wey kenad sikandin egkahale te karatuan din.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{19}Su imbaybayaran wey imbalahad din ka egkengaayu-ayu,
\BibleParagraphStyleQQ
wey impangahew rin ka me baley ne ware din himuwa.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{20}“Su kene sikandin egkeuralan\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{20:20 }Te Hibruwanen: egpeeneng-eneng ka getek din.} te minsan nekey;
\BibleParagraphStyleQQ
halamlamen sikandin wey ware egpakaalihu te langun ne igkeupii rin.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{21}Ware egkasame ke egkeen sikandin,
\BibleParagraphStyleQQ
purisu kene egkaluhey ka katubung din.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{22}Te karakel te karatuan din, layun sikandin egkabantali
\BibleParagraphStyleQQ
wey eg-antus amana sikandin te me keyirapan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{23}Ne taheed te egbulung-bulung sikandin,
\BibleParagraphStyleQQ
egpakaneem-neem sikandin te egpangebel-ebel ne langet te Manama,
\BibleParagraphStyleQQ
wey egpeuranan sikandin te Magbebaye ne Manama te legpad.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{24}Minsan egpakapallahuy sikandin puun te panganiban ne putew,
\BibleParagraphStyleQQ
egkasuhat ded sikandin te tunud ne burunsi wey eg-abbas seini te peka rin.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{25}Egbaruten ka tunud ne mig-abbas,
\BibleParagraphStyleQQ
wey egtulayas ka langesa diye te iddus te tunud,
\BibleParagraphStyleQQ
wey egkaaldek-haldek sikandin.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{26}Egkareetan ka langun ne karatuan din
\BibleParagraphStyleQQ
wey egkatutung sikandin te hapuy ne kene ne etew ka migtemeg
\BibleParagraphStyleQQ
wey ka langun ne nasame diye te kandin.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{27}Igpanengneng te langit ka kene ne meupiya ne neyimu rin,
\BibleParagraphStyleQQ
wey egpamalehetan seini te tane.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{28}Egkengaanlas te baggiyu ka langun ne karatuan din
\BibleParagraphStyleQQ
te timpu ne igpaneem-neem e kandin ka langet te Manama.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{29}Sika ka intahahe te Manama ne egpangkusan te mareet ne etew.”

\BibleSectionHeading{Ka tabak ni Hub ki Supar}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{21}Ne migtabak si Hub,
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{2}“Ke egkeupian kew ne egliwang keddi,
\BibleParagraphStyleQQ
pammineha a iya nikaniyu ay-ayari.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{3}Pariralem kew pa ubag taheed te eglalag a.
\BibleParagraphStyleQQ
Wey kew e lemet ke egpekeimpus ad ka eglalag.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{4}Kene ne etew ka egsagsahukulan ku, ke kene, Manama,
\BibleParagraphStyleQQ
wey duen iya katarengan ku ke mania te kena a egpakapariralem.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{5}Pitawa a wey melmelehi a,
\BibleParagraphStyleQQ
wey egpakasesagpeng ka iya te be‑be nu ka egkatanengan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{6}Ke egsumsumanen ku seini se neyitabu keddi,
\BibleParagraphStyleQQ
egpangelkelen a tenged te pegkaaldek ku.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{7}Mania te intuhutan te Manama ne egkeuyag ka me makasesale?
\BibleParagraphStyleQ
Nasi de iya sikandan egpekeuma te pegkabuyag wey egmaddesen.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{8}Egkakita ran pad ka pegtulin te me anak dan,
\BibleParagraphStyleQQ
wey egpekeuma pad sikandan te me apu dan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{9}Ne egmangugpe sikandan te me baley ran
\BibleParagraphStyleQQ
wey ware paruseyi te Manama,
\BibleParagraphStyleQQ
wey ware ingkangilam dan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{10}Egkabuhal ka me ayam dan,
\BibleParagraphStyleQQ
su kene ma egkengaawaan ka me baka ran ne egkengaberes.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{11}Ne igpaleug-leug dan ka me anak dan iling te nati te me karniru ne impaawe;
\BibleParagraphStyleQQ
egmangekelag sikandan wey egmanesayew.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{12}Egmangul-ulahing sikandan ne egbalesen te tamburin wey alpa,
\BibleParagraphStyleQQ
wey eggale-gale te dahing te pulendag.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{13}Matubung ka peg-ugpe dan,
\BibleParagraphStyleQQ
wey egkammatey ne malinawen.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{14}Ingkahiyan dan ka Manama,
\BibleParagraphStyleQQ
‘Pariyu ka kanami!
\BibleParagraphStyleQ
Kene key egkeupian ne egpakanengneng te me paahi nu.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{15}Hentew ke bes se egkahiyen ne maresen ne keilangan ne egpamakayen ney?
\BibleParagraphStyleQ
Nekey bes ka egkakuwa ney ke eg-ampu key keykew?’
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{16}“Piru ka malehet, ware migpuun te kandan mismu ne keseg ka katubung dan.
\BibleParagraphStyleQ
Purisu kena a egpammineg te minsan nekey ne igpanulu te me makasesale.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{17}“Piru pila-pila ka egpatey ne me makasesale.
\BibleParagraphStyleQ
Ne panallimbeka re egginguma kandan ka keyirapan ne igpeuyan te Manama tenged te langet din.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{18}Ne panallimbeka re degma sikandan egpandeldela,
\BibleParagraphStyleQQ
ne iling te lahami wey ke ukaba naa ne eglayap te kalamag.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{19}“Ne migkahi kew te kene sikandan egparusaan te Manama, su ka me anak dan ka egparusaan.
\BibleParagraphStyleQ
Piru egkahiyan ku sikaniyu te ka nakasale mismu ka egparusaan te Manama,
\BibleParagraphStyleQQ
eyew egkanengnengan dan ka sale dan,
\BibleParagraphStyleQQ
\verseNumber{20}wey egkakita ran mismu ka karereetan dan.
\BibleParagraphStyleQ
Balahara niyu sikandan ka egpakaneem-neem te langet te Maresen ne Manama.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{21}Emun ke egpatey e sikandan,
\BibleParagraphStyleQQ
warad kaligneepan dan ke nekey ka egkengeyitabu te me pamilya ran.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{22}Kene egkeyimu te etew ne egpanuluen din ka Manama
\BibleParagraphStyleQQ
tenged su sikandin ma ka eggukum te seeye se me talahuren.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{23-24}“Due me etew ne meupiya re due se lawa taman te egpatey;
\BibleParagraphStyleQ
egpatey sikandan ne malinawen, ware igkalaggew,
\BibleParagraphStyleQQ
wey malurung de due se laplap dan iling te bate pad.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{25}Ne due degma me etew ne egpatey ne mahirap se egkeula-ula,
\BibleParagraphStyleQQ
wey warad iya nakaheram te keupianan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{26}Piru nenekeg-iling de sikandan ne iglebeng,
\BibleParagraphStyleQQ
wey egkekeenen te me liwati.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{27}Pammineg kew, nakanengneng a te mareet ne suman-suman niyu keddi.
\BibleParagraphStyleQQ
\verseNumber{28}Migkahi kew, ‘Hendeid naa ka baley te mabantug ne me etew,
\BibleParagraphStyleQQ
wey ka me balungbalung te maddeet ne me pangulu?’
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{29}“Piru inse kew te etew ne egmanlihad,
\BibleParagraphStyleQQ
su egguhuran kew nikandan,
\BibleParagraphStyleQQ
\verseNumber{30}te ka me makasesale, kene egpakalagkes te karereetan tenged te langet te Manama.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{31}Ware egpakasapad te etew ne mareet se hinimuwan,
\BibleParagraphStyleQQ
wey ware iya egsuli kandin.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{32}Ne emun ke iglebeng e sikandin,
\BibleParagraphStyleQQ
egtetamengan pad iya man‑e ka inlebengan kandin.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{33}Ne susuluhi ka egmanduma diye te eglebengan kandin,
\BibleParagraphStyleQQ
wey masulug ka egtahud te lawa rin ke iglebeng e sikandin.
\BibleParagraphStyleQ
Ne minsan ka tane migbehey kandin te himelayanan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{34}“Ne egliwangen a ubag nikaniyu pinaahi te me lalag ne ware karuan?
\BibleParagraphStyleQ
Kene ne mallehet ka immanlalag niyu.”

\BibleSectionHeading{Ka igkatelu ne pegpalalahey}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{22}Ne migtabak si Ilipas ne matig-Timan,
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{2}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{22:2-3: }Hub 35:6-8.}“Duen naa etew, minsan ka subla ne matagseb ne egpakabulig te Manama?
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{3}Egpakapahale naa te Maresen ne Manama ka pegkamatareng nu?
\BibleParagraphStyleQ
Duen naa egkakuwa rin puun keykew ke ware igkarew‑ey keykew?
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{4}Insaparan ka te Manama wey in-el-elehan,
\BibleParagraphStyleQQ
kene ne tenged su migtahud ka kandin,
\BibleParagraphStyleQQ
\verseNumber{5}ke kene, tenged te suble e ka mareet ne hinimuwan nu,
\BibleParagraphStyleQQ
wey ware ka migsanggel ka eggimu te mareet
\BibleParagraphStyleQQ
\verseNumber{6}su ingkuwa nu ma ka me kumbale te me karumaan nu
\BibleParagraphStyleQQ
isip gerentiya te utang dan keykew.
\BibleParagraphStyleQ
Purisu warad igsaluub dan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{7}Ware nu peinuma ka nammaraan,
\BibleParagraphStyleQQ
wey ware nu pakeena ka inggutasan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{8}Inggamit nu ka keseg wey katenged nu,
\BibleParagraphStyleQQ
eyew te peg-angken te tane te lein ne me etew.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{9}Ke due me balu ne egpabulig keykew, egpeulien nu re due sikandan ne ware egkeuyan.
\BibleParagraphStyleQ
Ne impanakawan wey indeeg-deeg nu pad iya man‑e ka me ilu.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{10}Purisu nalingutan ka kuntee te me sahilut,
\BibleParagraphStyleQQ
wey sahuhune ne iyan egdapit keykew ka liyas.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{11}Nalingutan ka te marusilem,
\BibleParagraphStyleQQ
wey kene kad e egpakakita,
\BibleParagraphStyleQQ
wey egkaalep kad te baggiyu.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{12}“Diye te kinaribabawan ne baad te langit ka Manama,
\BibleParagraphStyleQQ
wey subla pad ne matikang te me bituen.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{13}Purisu migkahi ka,
\BibleParagraphStyleQQ
‘Ware nakanengneng ka Manama te inggimu ku.
\BibleParagraphStyleQ
Egmenuwen din naa te eggukum kanta te nabunbunan ma sikandin te makepal ne gapun?’
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{14}Migsuman-suman ka ne kene sikandin egpakakita,
\BibleParagraphStyleQQ
su neeletan sikandin te makepal ne gapun,
\BibleParagraphStyleQQ
taheed te eggiphipanew sikandin diye te eletanan te tane wey langit.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{15}Egpabulus-bulus ke bes pad eg-ikul te hinimuwan dengan
\BibleParagraphStyleQQ
te me makasesale?
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{16}Minsan kene pad ne eleg ne timpu ne egpatey sikandan,
\BibleParagraphStyleQQ
egpanganlasen e sikandan iling te pabunsuranan te baley ne nalened te baggiyu.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{17}Ingkekahiyan dan ka Maresen ne Manama,
\BibleParagraphStyleQQ
‘Engkeri key!
\BibleParagraphStyleQ
Nekey naa ka egkeyimu nu kanami?’
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{18}Piru minsan pad due, nasi de iya sikandan matubunga te Manama.
\BibleParagraphStyleQ
Purisu maddiyu te suman-suman ku ka minsan nekey ne igpanulu te me makasesale.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{19}Ne egkengahale wey egmangngingisi ka me matareng wey ka me etew ne ware sale
\BibleParagraphStyleQQ
ke egkakita ran e ka karereetan te me makasesale.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{20}Ne egkekahi sikandan,
\BibleParagraphStyleQQ
‘Egkahule iya ka me kuntere ta,
\BibleParagraphStyleQQ
wey egkengasilaban ka egkengasame ne karatuan dan.’
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{21}Ne kuntee Hub, paruma-ruma ka te Manama,
\BibleParagraphStyleQQ
eyew egmalinawen ka,
\BibleParagraphStyleQQ
wey egpanalanginan ka nikandin.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{22}Dawata nu ka me panulu te Manama keykew,
\BibleParagraphStyleQQ
wey itines nu te pusung nu ka me lalag din.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{23}Libed ka diye te Maresen ne Manama duma te pegpariralem,
\BibleParagraphStyleQQ
wey ipeeneng-eneng nud ka mareet ne himu due te pamilya nu.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{24}Isipa nu ka bulawan ne egpuun te Upir ne iling naan de te alinepung,
\BibleParagraphStyleQQ
wey ka neelin ne bulawan iling naan de te me batu diye te beuhan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{25}Ne iyan nud e karatuan ka Amana ne Maresen ne Manama
\BibleParagraphStyleQQ
iling te bulawan wey mahal ne pelata.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{26}Ne egkahale ka tenged te Amana ne Maresen ne Manama,
\BibleParagraphStyleQQ
wey sikandin naan de ka egleng-ahen nu.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{27}Ne emun ke eg-ampu ka kandin,
\BibleParagraphStyleQQ
egtabaken ka nikandin.
\BibleParagraphStyleQ
Ne tumana nu ka me panaad nu diye te kandin.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{28}Ne eglampus ka te minsan nekey ne egplanuwen nu ne eggimuwen,
\BibleParagraphStyleQQ
wey egmalayag ka egbayaan nu.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{29}Ne igpariralem te Manama ka me hambuhen,
\BibleParagraphStyleQQ
piru egpangabangan din ka me mapariralemen.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{30}Egpangabangan ka te Manama ke ware sale nu,
\BibleParagraphStyleQQ
su egpangabangan te Manama ka me etew ne matareng.”

\BibleSectionHeading{Ka tabak ni Hub ki Ilipas}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{23}Ne migtabak si Hub,
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{2}“Taman kuntee amana pad ka pegsagsahukul ku te Manama.
\BibleParagraphStyleQ
Impaantus a nikandin patamtamani minsan pad te me pegdeg-uy ku.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{3}Ke nakanengneng e re perem ke hendei ku sikandin egkakita,
\BibleParagraphStyleQQ
ke egkeendiyaan ku re perem sikandin te ugpaanan din,
\BibleParagraphStyleQQ
\verseNumber{4}igguhud ku iya mule kandin ka pegsagsahukul,
\BibleParagraphStyleQQ
wey me katarengan ku.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{5}Egkeupian a ne egpakarineg te tabak din,
\BibleParagraphStyleQQ
wey egkeupian a ne egpakasabut te eglalahen din.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{6}Eggamiten naa te Manama ka karesen din te egpakig-apul keddi?
\BibleParagraphStyleQ
Kene! Egpamminehen a iya nikandin.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{7}Kena a ne limbungen ne etew,
\BibleParagraphStyleQQ
purisu egpakapangatarengan a diye te Manama,
\BibleParagraphStyleQQ
wey egbehayan a te ware egtamanan ne kaligwangan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{8}Purisu miggendiya ad te igsile wey iglineb,
\BibleParagraphStyleQQ
piru ware ku nakita diye ka Manama.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{9}Miggendiya ad te igkakawanan wey igkahibang ne balabahan,
\BibleParagraphStyleQQ
piru ware ku red man‑e sikandin nakita.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{10}Piru nakanengneng ka Manama ke nekey ka inggimu ku.
\BibleParagraphStyleQ
Ne emun ke egkeel-elehan ad nikandin,
\BibleParagraphStyleQQ
egkanengnengan din e ne telek a iling te bulawan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{11}Mapahetpet ka peg-ikul ku te dalan ne in-alam te Manama,
\BibleParagraphStyleQQ
wey wara ad iya migsuwey-suwey.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{12}Intuman ku layun ka me suhu din,
\BibleParagraphStyleQQ
wey intines ku kayi te pusung ku ka me lalag din.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{13}“Piru kene egkaalin-halin ka suman-suman din,
\BibleParagraphStyleQQ
wey ware minsan hentew ne egpakabalabag ke nekey ka igkeupii rin ne eggimuwen.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{14}Purisu egtumanen din ke nekey ka implanu rin para keddi,
\BibleParagraphStyleQQ
wey masulug pad ka planu rin keddi.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{15}Purisu naaldek a diye te tangkaan din.
\BibleParagraphStyleQ
Ne minsan egsumsumanen ku re seeye, egkaalatan a iya.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{16}Inggimu a iya te Maresen ne Manama ne egmahuye
\BibleParagraphStyleQQ
wey egkalilliyasan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{17}Piru wara a migpeeneng-eneng
\BibleParagraphStyleQQ
minsan hendue te nabunbunan a te subla ne delem.”

\BibleSectionHeading{Ka pegsagsahukul ni Hub tenged te me makasesale}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{24}Ne migkahi e man‑e si Hub,
\BibleParagraphStyleQ
“Mania te ware migteil te timpu ka Maresen ne Manama eyew te peggukum te me makasesale,
\BibleParagraphStyleQQ
eyew egkakita te langun ne mig-ila kandin, ka me peggukum din?
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{2}“Egpangensihen e te me etew ka me tuus te eletanan te tane, eyew egmaluag ka tane dan;
\BibleParagraphStyleQQ
egmanakew sikandan te me ayam,
\BibleParagraphStyleQQ
wey igmalemung dan e te me ayam dan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{3}Ne egpanuyuken dan ka me asnu te me ilu,
\BibleParagraphStyleQQ
wey ka me baka te me balu,
\BibleParagraphStyleQQ
isip gerentiya te me utang.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{4}In-awaan dan te katenged ka egkengaayu-ayu,
\BibleParagraphStyleQQ
purisu napehes e sikandan ne egpangeles.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{5}Purisu egmekeiling e te me leew ne asnu diye te disirtu
\BibleParagraphStyleQQ
ka egkengaayu-ayu ne egmamitew te egkakeen para te me anak dan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{6}Egmanggaani sikandan diye te me kamet ne kene ne kandan,
\BibleParagraphStyleQQ
wey egmakilalew te me behas te paras diye te parasan te maddeet ne me etew.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{7}Egmangibat sikandan te intiru ne marusilem ne egkengaaghagsilan
\BibleParagraphStyleQQ
su ware me uulesenen,
\BibleParagraphStyleQQ
wey ware pad iya man‑e eleg ne kumbale dan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{8}Egkengeuranan sikandan diye te me bubungan,
\BibleParagraphStyleQQ
wey diye naan de ubag egmangelung te me pahang
\BibleParagraphStyleQQ
su ware man e me ugpaanan dan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{9}“Egpanguen te me makasesale ka dereisek pad ne me anak te balu ne malitan,
\BibleParagraphStyleQQ
wey ka me anak te egkengaayu-ayu isip gerentiya te utang.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{10}Egmangip-hipanew ka egkengaayu-ayu ne egmalawas tenged su ware me kumbale dan;
\BibleParagraphStyleQ
egmanggut-gutasan de due sikandan
\BibleParagraphStyleQQ
ka egmababeen te nenahaani ne trigu.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{11}Egmakekelesen sikandan te me ulibu eyew egpekeyimu te mentika,
\BibleParagraphStyleQQ
wey behas te paras eyew egpekeyimu te binu,
\BibleParagraphStyleQQ
piru mig-antus sikandan te pegkammareyi.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{12}Ne egkarineg diye te siyudad ka pegdeg-uy te egkammatey e,
\BibleParagraphStyleQQ
wey ka pegpangananey te nenapalian,
\BibleParagraphStyleQQ
piru minsan pad dutu, warad en iya miglinga-linga ka Manama.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{13}“Due me etew ne egkeepes te malayag;
\BibleParagraphStyleQQ
ware sikandan mig-ikul te malayag,
\BibleParagraphStyleQQ
wey nasi sikandan migsuwey.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{14}Te kene pad egsile ka aldew, eg-enew e ka talaggimatey,
\BibleParagraphStyleQQ
eyew te pegpangimatey te egkengaayu-ayu wey te egkengaware-ware,
\BibleParagraphStyleQQ
wey te marusilem, egpanakew man‑e sikandin.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{15}Ne ka talagpanlibug degma,
\BibleParagraphStyleQQ
egtetahad te egkasagkup,
\BibleParagraphStyleQQ
wey egbunbunan din ka ulaula rin, eyew kene sikandin egkeilaan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{16}Te timpu te marusilem,
\BibleParagraphStyleQQ
egpanlekat te alabat te me baley ka me takawen,
\BibleParagraphStyleQQ
wey te maaldew, egmangeles sikandan,
\BibleParagraphStyleQQ
wey ware sikandan nakanengneng ke mamenu ka malayag.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{17}Egkengaaldek sikandan te layag te aldew,
\BibleParagraphStyleQQ
piru ware liyas dan te delem.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{18}“Migkahi kew te eg-anlasen te baggiyu ka me makasesale,
\BibleParagraphStyleQQ
wey egdilusen te Manama ka tane dan
\BibleParagraphStyleQQ
purisu kenad sikandan egpangendiye te parasan dan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{19}Ne iling te isnu ne egkatunew te keinit te gulabung,
\BibleParagraphStyleQQ
egkaawe degma puun te tane ka me makasesale.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{20}Ne warad e egpakasuman-suman kandan minsan ka iney ran.
\BibleParagraphStyleQ
Ne egkekeenen e sikandan te me liwati,
\BibleParagraphStyleQQ
wey egkareetan iya sikandan iling te kayu ne impeled.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{21}Egkeyitabu iya seini su indeeg-deeg dan ma ka me balu,
\BibleParagraphStyleQQ
wey ware dan upiani ka me malitan ne kene egmakaanak.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{22}Piru egguleen te Manama ka maddesen pinaahi te geem din.
\BibleParagraphStyleQ
Eggimuwen din sika wey egkammatey ka me makasesale.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{23}Egkaayun ne egtuhutan te Manama ka me makasesale ne eg-ugpe ne ware karereetan,
\BibleParagraphStyleQQ
piru eg-iipaten din sikandan te langun ne eggimuwen dan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{24}Egkabantug sikandan te malepet de ne timpu,
\BibleParagraphStyleQQ
wey egkataman, egkaawe e iling te bulak ne egkengatahak
\BibleParagraphStyleQQ
wey iling te tagdey te paley ne eggaaniyen.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{25}Ke kene ne eleg ka ingkahi ku,
\BibleParagraphStyleQQ
hentew naa ka egpakapamalehet ne mig-uubat a,
\BibleParagraphStyleQQ
wey hentew ka egpakakahi ne seyyup ka ingkahi ku?”

\BibleSectionHeading{Ka tabak ni Bildad}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{25}Ne migtabak si Bildad ne matig-Suwa,
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{2}“Maresen ka Manama,
\BibleParagraphStyleQQ
wey eleg ne igkaaldek te langun;
\BibleParagraphStyleQ
inggimu rin ne malinawen ka migharian din diye te langit.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{3}Duen naa egpakaseel te me sundalu te Manama?
\BibleParagraphStyleQ
Duen naa inged ne ware nateng-awi te kalayag din?
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{4}Duen naa etew ne matareng diye te tangkaan te Manama?
\BibleParagraphStyleQ
Duen naa neetew ne malinis?
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{5}Te pegtengteng din te bulan wey me bituen, kene pad ne mallayag diye te kandin.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{6}Sikan naa degma, te pegtengteng din te me etew,
\BibleParagraphStyleQQ
iling de sikandan te me iyas wey liwati ne kene ne impurtanti.”

\BibleSectionHeading{Ka tabak ni Hub}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{26}Ne migtabak si Hub,
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{2}“Migsuman-suman ke buwa ne nakabulig ka keddi te egkaayu-ayu wey mahuye?
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{3}Migsuman-suman ke buwa ne nakatambag ka keddi te ware katagseb,
\BibleParagraphStyleQQ
pinaahi te dakel ne katagseb nu?
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{4}Hendei migpuun sika se impanlalag nu?
\BibleParagraphStyleQ
Hentew ne panisingan ka migpanulu keykew ne iglalag sika?
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{5}Impangelkel te liyas ka me pamulingan te me minatey,
\BibleParagraphStyleQQ
ne nangugpe diye te diralem te weyig ne diralem te tane.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{6}Amana namayanpayan diye te Manama ka inged te me minatey,
\BibleParagraphStyleQQ
wey ware egpakabunbun due puun te pegtengteng din.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{7}Intekul te Manama ka langit diye te igkahibang ne balabahan
\BibleParagraphStyleQQ
wey intahu din ka kalibutan ne ware neunturan diye te aw-awangan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{8}Imbugsung din ka uran te makepal ne gapun,
\BibleParagraphStyleQQ
piru ware nawahey ka gapun minsan mabehat ka uran.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{9}Imbunbunan din te makepal ne gapun ka migtimman ne bulan.\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{26:9 }Te Hibruwanen: ka trunu rin.}
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{10}Ne impegsuwey rin ka malayag wey marusilem
\BibleParagraphStyleQQ
pinaahi te pegtahu te malibusen ne badlis diye te kulit te dahat.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{11}Ke egbebentaanan te Manama te egdereet ka me sungkaleg te langit,
\BibleParagraphStyleQQ
egpangelkelen seini te pegkaaldek iling te etew.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{12}Ne pinaahi te geem din impapeeneng-eneng din ka dahat,
\BibleParagraphStyleQQ
wey pinaahi te katagseb din, intalu rin ka salimbaweng ne si Rahab.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{13}Ne pinaahi te peggeheyinawa rin,
\BibleParagraphStyleQQ
migmaawang ka langit,
\BibleParagraphStyleQQ
wey pinaahi te kampilan din,
\BibleParagraphStyleQQ
inggimatayan din ka salimbaweng ne egduldulihis.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{14}Piru deisek de iya sika ne baad te immangimu rin,
\BibleParagraphStyleQQ
wey me lanawes de ka narineg ta puun kandin.
\BibleParagraphStyleQ
Ware egpakatirew te karesen te Manama.”
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{27}Ne migpabulus-bulus si Hub ka migkahi,
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{2}“Igsaad ku te manekal wey Maresen ne Manama
\BibleParagraphStyleQQ
ne ware migbehey keddi te eleg ne peggukum,
\BibleParagraphStyleQQ
wey ka migbayad-bayad keddi,
\BibleParagraphStyleQQ
\verseNumber{3}ne taman te manekal e pad,
\BibleParagraphStyleQQ
wey taman te duen pad geyinawa ku ne egpuun te Manama,
\BibleParagraphStyleQQ
\verseNumber{4}kena ad iya eglalag te mareet,
\BibleParagraphStyleQQ
wey kena ad iya eg-uubat.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{5}Kena ad iya eg-uyun ne eleg kew.
\BibleParagraphStyleQ
Ne taman te egpatey a,
\BibleParagraphStyleQQ
igpehet-pehet ku ne ware iya neyimu ku ne mareet.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{6}Taman te manekal e pad, igpehet-pehet ku ka pegkamatareng ku
\BibleParagraphStyleQQ
wey kene ku iya egbalbalawan ka suman-suman ku,
\BibleParagraphStyleQQ
su nakanengneng a kayi te pusung ku ne ware iya neyimu ku ne mareet.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{7}“Egparusaan perem te Manama ka langun ne migpakigkuntere keddi,
\BibleParagraphStyleQQ
iling te pegparusa rin te me makasesale.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{8}Ware egkapallateng te me etew ne ware migpalintutuu te Manama,
\BibleParagraphStyleQQ
ke eggawien e te Manama ka umul ran.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{9}Kene eglinglingeen te Manama ka pegpangananey ran
\BibleParagraphStyleQQ
ke egginguma kandan ka me kalised.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{10}Kene sikandan egkahale ne egsimba te Maresen ne Manama,
\BibleParagraphStyleQQ
wey kene egpangumew te Manama te langun ne timpu.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{11}“Igpapitew ku kaniyu ke mamenu karakel ka geem te Manama,
\BibleParagraphStyleQQ
wey igpasabut ku kaniyu ka me planu rin.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{12}Piru kenad e ne keilangan su sikaniyu mismu, nakakita kew ma kayi.
\BibleParagraphStyleQ
Piru mania te migpanlalag kew pad te ware me karuan?
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{13}Eg-ilingen kayi te egparusa te Maresen ne Manama
\BibleParagraphStyleQQ
ka me makasesale wey ka me talagleig-leig:
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{14}Minsan pad egmasulug ka me anak dan,
\BibleParagraphStyleQQ
piru egpatey ka duma te gira,
\BibleParagraphStyleQQ
wey egpatey ka duma te gutas.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{15}Ne ka seeye se kene egkapatey te gira,
\BibleParagraphStyleQQ
dalu degma ka igpatey.
\BibleParagraphStyleQ
Ne warad iya eglungku kandan minsan pad ka me asawa ran.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{16}Minsan eglilimud te sesalihi ne me kumbale
\BibleParagraphStyleQQ
wey me pelata ka me makasesale,
\BibleParagraphStyleQQ
\verseNumber{17}piru iyan egpanaluub te me kumbale dan ka me matareng,
\BibleParagraphStyleQQ
wey iyan egbaad-baad te me seleppi dan ka kene ne me limbungen.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{18}Egmambebaley ka me makasesale,
\BibleParagraphStyleQQ
piru egmekeiling de seini te me baley te kalawe-lawe
\BibleParagraphStyleQQ
wey ke leeb-leeb naa te uripen ne egtetameng te me kamet.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{19}Me meyaman sikandan te peglipereng dan,
\BibleParagraphStyleQQ
piru te peggimata ran,
\BibleParagraphStyleQQ
warad ka langun ne karatuan dan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{20}Ne eggingumaan sikandan te liyas iling te baggiyu,
\BibleParagraphStyleQQ
wey egmanlayap sikandan te balisusu te timpu te marusilem.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{21}Ne egmanlayap sikandan te kalamag ne egpuun te igsile
\BibleParagraphStyleQQ
wey egkengaawe e sikandan puun te me ugpaanan dan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{22}Eggiyup kandan ka sika ne kalamag te ware pegkeyid‑u,
\BibleParagraphStyleQQ
taheed te egpakannekal sikandan ne egpariyu puun te kakeseg kayi.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{23}Ne egpekeiling e ka kalamag te etew ne egpegtagpi te belad
\BibleParagraphStyleQQ
wey egpamunsuwit ka eglemet kandan
\BibleParagraphStyleQQ
taheed te egpamallahuy sikandan puun te kakeseg kayi.”

\BibleMainSectionHeading{IGKATELU NE BAAD:}

\BibleSectionHeading{Indayan ka katagseb}
\BibleParagraphStyleQ
\chapterNumber{28}Due immanlungahan ne tane ne egpamitawan te pelata,
\BibleParagraphStyleQQ
wey due me tutunganan te bulawan eyew egkeyimu ne telek.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{2}Egpangaliyen te me etew ka me putew puun te tane,
\BibleParagraphStyleQQ
wey eglenayen dan ka me burunsi puun te me batu.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{3}Ne egmanusulu sikandan ka egmangekali diye te diralem te tane;
\BibleParagraphStyleQQ
egmangekali sikandan taman te egkeumaan dan,
\BibleParagraphStyleQQ
wey egpanlekaten dan ka me batu diye te diralem te lungag ne durusilemi.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{4}Egmangekali sikandan diye te bangalug ne ware nangugpe,
\BibleParagraphStyleQQ
wey ware nanengnengi te me etew.
\BibleParagraphStyleQ
Ne egmamaneug sikandan diye te inlungahan dan ne egbitin-bitin te lubid ne egkatali-tali.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{5}Ne kayi te dibabew te tane, egtubu ka pinamula ne egkakeen,
\BibleParagraphStyleQQ
piru diye te diralem, subla ne meinit iling te hapuy.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{6}Ne ka me batu kayi te tane, due me sapiru,
\BibleParagraphStyleQQ
wey ka me alinepung, due me bulawan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{7}Ne ware uwak ne nakanengneng te dalan peendiye te inlungahan ne pamulawanan,
\BibleParagraphStyleQQ
wey ke banug naa ne nakakita kayi.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{8}Ne ware degma me leew ne mananap wey ke liyun naa
\BibleParagraphStyleQQ
ne egpakabaye te seeye ne dalan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{9}Egmanlupeten te me etew ka me makehal ne batu,
\BibleParagraphStyleQQ
wey egpanempahen dan ka igtubu te me bubungan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{10}Ne taheed te egmanlulungag sikandan te me makehal ne batu,
\BibleParagraphStyleQQ
egmakakita sikandan te nalein-lein ne klasi te me mahal ne batu.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{11}Ne egsubungen dan ka weyig eyew kene egtulayas,
\BibleParagraphStyleQQ
wey igpahawa-hawa ran ka nenekeeles ne karatuan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{12}“Piru hendei naa egkakita ka katagseb,
\BibleParagraphStyleQQ
wey ka salabutan?
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{13}Ware ka katagseb diye te etew,
\BibleParagraphStyleQQ
wey ware minsan sabeka ne nakanengneng ke mamenu seini kamahal.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{14}Kene egkakita ka katagseb
\BibleParagraphStyleQQ
minsan diye te diralem te dahat.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{15}Ne kene seini egkabeli te pelata
\BibleParagraphStyleQQ
wey te neelin ne bulawan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{16}Ne minsan ka neelin ne bulawan ne egpuun te Upir,
\BibleParagraphStyleQQ
wey ka me mahal ne batu ne egngaranan te uniks wey sapiru, kene egpekeiling kayi kamahal.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{17}Subla pad seini ne mahal
\BibleParagraphStyleQQ
du te bulawan wey te meupiya ne bildu,
\BibleParagraphStyleQQ
wey kene seini egkabayaran te me alahas ne bulawan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{18}Subla pad ne mahal ka katagseb du te me mahal ne batu puun te dahat,
\BibleParagraphStyleQQ
te kristal wey ke pirlas naa
\BibleParagraphStyleQQ
\verseNumber{19}wey te amana ne mahal ne tupasyu puun te Kus,
\BibleParagraphStyleQQ
wey kene seini egkabeli te neelin ne bulawan.”

\BibleSectionHeading{Ka pegkaaldek te Manama iyan katagseb}
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{20}“Ne hendei naa egkakita ka katagseb,
\BibleParagraphStyleQQ
wey ka salabutan?
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{21}Ware minsan sabeka te eggeheyinawa
\BibleParagraphStyleQQ
ne egpakakita kayi,
\BibleParagraphStyleQQ
minsan ka me bayaku diye te aw-awangan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{22}Ne minsan ka seeye se diye te inged te me minatey,
\BibleParagraphStyleQQ
migkahi ma te me guhud-guhud de ka narineg dan meyitenged te katagseb.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{23}Ka Manama re ka nakanengneng te dalan peendiye te katagseb,
\BibleParagraphStyleQQ
wey sikandin de ka nakanengneng ke hendei seini egkakita,
\BibleParagraphStyleQQ
\verseNumber{24}su egkakita rin ma mule
\BibleParagraphStyleQQ
minsan ka kinamariyuan ne baad te kalibutan,
\BibleParagraphStyleQQ
wey ka langun ne nakatahu kayi.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{25}Imbehayan te Manama te kanekal ka kalamag,
\BibleParagraphStyleQQ
wey intakes din ka me karakel te uran.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{26}Inteil rin e ka egkeuranan,
\BibleParagraphStyleQQ
wey ka egkaheteban te kilat.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{27}Seeye ne timpu ne impakita rin ka katagseb
\BibleParagraphStyleQQ
wey ka keimpurtanti kayi.
\BibleParagraphStyleQ
Neugsi-ugsi rin e seini
\BibleParagraphStyleQQ
wey napamalehetan.”
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{28}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{28:28: }Sal 111:10; Lal 1:7; 9:10.}Ne migkahi sikandin diye te me etew, “Pammineg kew, ka pegkaaldek te Magbebaye ne Manama, iyan sika se katagseb,
\BibleParagraphStyleQQ
wey ka pegpariyu te mareet ne hinimuwan, iyan sika se salabutan.”

\BibleMainSectionHeading{IGKEEP‑AT NE BAAD: Katamanan ne lalag ni Hub}

\BibleSectionHeading{Ka pegsuman-suman ni Hub te tapey ne peg-ugpe din}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{29}Ne migpabulus-bulus si Hub ka migkahi,
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{2}“Meupiya ubag perem ke eglibed pad ka peg-ugpe ku dengan
\BibleParagraphStyleQQ
te imbantayan e pad te Manama;
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{3}layun a dumdumeyi nikandin
\BibleParagraphStyleQQ
wey inteng-awan din ka dalan ne egbayaan ku
\BibleParagraphStyleQQ
taheed te eggipanew a diye te marusilem.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{4}Te seeye ne timpu, matubung e pad,
\BibleParagraphStyleQQ
wey iyan ku alukuy ka Manama,
\BibleParagraphStyleQQ
wey imbantayan din ka pamilya ku.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{5}Indumdumaan e pad te Maresen ne Manama,
\BibleParagraphStyleQQ
wey duma ku pad ka me anak ku.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{6}Te seeye ne timpu,
\BibleParagraphStyleQQ
amana ne dakel ka gatas te me baka wey me kambing ku,
\BibleParagraphStyleQQ
wey ka ulibuwan ku diye te me batuwen, nakabehey te dakel ne mentika.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{7}Ne emun ke eggendiya a te gumawan te lungsud
\BibleParagraphStyleQQ
eyew egpinnuu degma duma te me igbuyag ne egmanliblibulung,
\BibleParagraphStyleQQ
\verseNumber{8}egpeilis ka me lukes-lukes ke egkakita ad e nikandan,
\BibleParagraphStyleQQ
wey egmanasindeg ka me buyag te pegtahud keddi.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{9}Ne egpeeneng-eneng ka me igbuyag ne eglalag,
\BibleParagraphStyleQQ
\verseNumber{10}minsan ka labew kandan ne talahuren.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{11}“Ne egpakareyrey ka langun ne egpakakita keddi
\BibleParagraphStyleQQ
wey egpakarineg te eglalahen ku,
\BibleParagraphStyleQQ
\verseNumber{12}su migbulig e ma te seeye se egkengaayu-ayu ne migpangananey,
\BibleParagraphStyleQQ
wey te me ilu ne ware egpakabulig.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{13}Indeyrey a te seeye se nabulihan ku ne egkengaayu-ayu ne egkammatey e,
\BibleParagraphStyleQQ
wey migpanguleyi te kahale ka me balu ne nabulihan ku degma.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{14}Inggimu ku layun ka matareng
\BibleParagraphStyleQQ
wey ka eleg ne peggukum.
\BibleParagraphStyleQ
Egpekeiling seini te kumbale wey langkus ne layun ku igsaluub.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{15}Neyimu a ne iling te mata te me butud
\BibleParagraphStyleQQ
wey paa te me pungku.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{16}Nekeiling a te amey te egkengaayu-ayu,
\BibleParagraphStyleQQ
wey inlapihan ku ka me lapu diye te hukumanan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{17}Indereetan ku ka geem te egmandeeg-deeg,
\BibleParagraphStyleQQ
wey impangabangan ku ka immandeeg-deeg dan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{18}“Ne egkahiyen ku ne egpakaangken a te malayat ne umul,
\BibleParagraphStyleQQ
wey egpatey a ne malinawen due te seled te baley ku mismu.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{19}Egpekeiling a dengan te kayu ne nekeuma ka me dalid diye te weyig,
\BibleParagraphStyleQQ
wey layun egkaremmuhi ka me sugpang te intiru ne marusilem.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{20}Ne layun egdeyrey keddi ka langun,
\BibleParagraphStyleQQ
wey maagsik-agsik a layun.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{21}Ne egpeeneng-eneng ka langun
\BibleParagraphStyleQQ
wey egpammineg eg-ayad-ayad ke egpanambag a.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{22}Ne emun ke egpekeimpus ad e ka eglalag,
\BibleParagraphStyleQQ
kenad e egpakatimul eglalag ka me etew
\BibleParagraphStyleQQ
su egkabenbennalan man e sikandan te langun ne eglalahen ku.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{23}Egtetahad sikandan te eglalahen ku
\BibleParagraphStyleQQ
iling te talagbasuk ne egkabantalan ka egtetahad te uran te timpu te pegpamula.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{24}Ne emun ke eggimun-gimun a kandan,
\BibleParagraphStyleQQ
hendue te kene sikandan egpakapalintutuu.
\BibleParagraphStyleQ
Ne amana egpakabehey kandan te kabagget ka peggimun-gimun ku.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{25}Sikeddi ka migpangulu kandan
\BibleParagraphStyleQQ
wey ka migpanulu kandan ke nekey ka eggimuwen;
\BibleParagraphStyleQ
sikeddi ka pangulu ran iling te sabeka ne Hari ne migmandu te me sundalu rin.
\BibleParagraphStyleQ
Sikeddi ka migliwang kandan te timpu ne miglungku sikandan.”
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{30}Ne migpabulus-bulus si Hub ka migkahi,
\BibleParagraphStyleP
“Piru kuntee, inderali-dian ad e te me etew ne me hari ku re
\BibleParagraphStyleQQ
wey kene egkasalihan se me amey.
\BibleParagraphStyleQ
Egkasalihan pad ka me asu te pegbantey te me karniru ku.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{2}Me ware karuan dan ne me etew
\BibleParagraphStyleQQ
su magguye wey kene egkaayun ne egtrabahu para keddi.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{3}Egkengaayu-ayu sikandan wey maggase naan de iya tenged te gutas.
\BibleParagraphStyleQ
Te timpu te marusilem, egmangebkeb naan de sikandan te naggangu ne dalid te me hilamunen
\BibleParagraphStyleQQ
diye te inged ne ware mig-ugpe.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{4}Ne egmamarut sikandan te me hilamunen diye te inged ne ware mig-ugpe
\BibleParagraphStyleQQ
eyew egkeenen dan, minsan ka me dalid te pinamula ne eggimuwen ne limas ne ware nanam.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{5}Impandeldel sikandan te langun
\BibleParagraphStyleQQ
wey impanguleyian iling te me takawen.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{6}Ne diye naan de sikandan mig-ugpe te kalandihan te bubungan,
\BibleParagraphStyleQQ
diye te me batuwen, wey diye te me lungag te tane.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{7}Ne egmanliblibulung sikandan diye te mabbenes,
\BibleParagraphStyleQQ
wey maggulub naan de iya ka egmanlelalag iling te me mananap.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{8}Me ware karuan dan ne me etew;
\BibleParagraphStyleQQ
ware sikandan neneileyi
\BibleParagraphStyleQQ
wey impandeldel puun te tane dan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{9}Piru kuntee, egsusumpaliten ad e te me anak dan ne eg-uulahing te pegdali-di keddi;
\BibleParagraphStyleQQ
inggimu ad e nikandan ne kangisiyan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{10}Igkekalindit ad e nikandan
\BibleParagraphStyleQQ
wey migpariyu e sikandan keddi.
\BibleParagraphStyleQ
Ne kenad e sikandan eg-ulung-ulung ne egpangulepa te ulaula ku.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{11}Tenged su impamahuya ad ma te Manama wey ware egpakabulig,
\BibleParagraphStyleQQ
inggimu ran e kayi te keddi ka langun ne igkeupii ran.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{12}Inlulusuran a te seini se maddeet ne punduk;
\BibleParagraphStyleQQ
intahuan dan te sahilut ka egbayaan ku,
\BibleParagraphStyleQQ
wey migpakannekal sikandan ne eggimatey keddi.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{13}Imbalabahan dan ka egbayaan ku
\BibleParagraphStyleQQ
eyew te pegdereet keddi,
\BibleParagraphStyleQQ
wey ware nakabalabag kandan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{14}Inlulusuran a nikandan
\BibleParagraphStyleQQ
iling te me sundalu ne migsuleddu diye te malluag ne lungag te naggebe ne alad.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{15}Ne iyan e migdapit keddi ka liyas;
\BibleParagraphStyleQQ
naawe e ka pegkatalahuren ku iling de te miglayap te kalamag,
\BibleParagraphStyleQQ
wey ka karatuan ku iling de te gapun ne miglihad.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{16}Ne kuntee, egkapatey ad e.
\BibleParagraphStyleQQ
Warad keepusan te peg-antus ku.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{17}Egmemasakit se me tul‑an ku ke marusilem,
\BibleParagraphStyleQQ
wey kene egpeeneng-eneng ka eg-al-al.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{18}Hendue te eggulipisan te Manama ka ulang te kumbale ku
\BibleParagraphStyleQQ
wey hendue te egkaleklek ad e.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{19}Ne in-antug a nikandin diye te basak
\BibleParagraphStyleQQ
wey nekeiling ad e te alinepung wey abu.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{20}“Migpangumew a keykew Manama
\BibleParagraphStyleQQ
piru wara a nikeykew tabaka;
\BibleParagraphStyleQ
mig-ampu a, piru wara a nikeykew linglingaa.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{21}Migmabulut kad e keddi
\BibleParagraphStyleQQ
wey imbaybayaran ad e nikeykew pinaahi te geem nu.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{22}Impeenat a nikeykew te kalamag wey impalayap a nikeykew,
\BibleParagraphStyleQQ
wey impaantug-antug a nikeykew te bagyu minsan hendei.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{23}Nakanengneng a ne eg-uyanen ad e nikeykew diye te inged te me minatey;
\BibleParagraphStyleQQ
ka inged ne intahahe nu para te langun.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{24}Piru mania te egpaantusen e pad nikeykew se warad egkeyimu,
\BibleParagraphStyleQQ
ke kene, iyan naan de se pegpangananey?
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{25}Migsinehew a tenged te seeye se egkengabbaybayaran
\BibleParagraphStyleQQ
wey te seeye se egkengaware-ware.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{26}Mig-iman-iman a te keupianan,
\BibleParagraphStyleQQ
piru nasi mareet ka migginguma keddi;
\BibleParagraphStyleQQ
mig-iman-iman a te kalayag, piru nasi marusilem ka migginguma keddi.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{27}Ware tamanan te masakit ne naheram ku
\BibleParagraphStyleQQ
wey tagse aldew egginguma keddi ka me peg-antus.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{28}Migmeitem ad e ne kene ne tenged te keinit te aldew,
\BibleParagraphStyleQQ
ke kene, tenged te dalu.
\BibleParagraphStyleQ
Mig-atubang a te keet-etawan wey migsinehew a ka egpangananey kandan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{29}Ne ka laheng ku te egsinehew, makalulunu naan de iya
\BibleParagraphStyleQQ
ne egpekeiling e te laheng te egteteul ne mananap ne egpekeiling te asu,
\BibleParagraphStyleQQ
wey te eglalag ne ekang.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{30}Migmeitem e ka laplap ku wey egkengalleke e
\BibleParagraphStyleQQ
wey mangune-kune ka lusung ku.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{31}Ne ka dahing dengan te alpa ku te kahale, naliwanan e te dahing te peglungku,
\BibleParagraphStyleQQ
wey ka dahing te pulendag, naliwanan e te kahulub te pegpandalawit.”

\BibleSectionHeading{Ka me pahunlibet ni Hub te ware iya sale din}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{31}Ne migpabulus-bulus si Hub ka migkahi,
\BibleParagraphStyleQ
“Nakasaad a te pegkeetew ku ne kena a egtengteng te me beyi-beyi,
\BibleParagraphStyleQQ
ne egdumaan te ibeg te lawa.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{2}Nekey buwad e ka eggimuwen keddi te Maresen ne Manama ne diye te langit;
\BibleParagraphStyleQQ
nekey buwad e ka unag ku puun kandin?
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{3}Ka malehet, egpeuyanan din te karereetan
\BibleParagraphStyleQQ
ka seeye se eggimu te mareet.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{4}Nakita te Manama ka langun ne inggimu ku,
\BibleParagraphStyleQQ
wey naseel rin ka langun ne sikal ku.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{5}Egpahunlibet a
\BibleParagraphStyleQQ
te ware iya sale ne neyimu ku
\BibleParagraphStyleQQ
wey wara a migpanlimbung.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{6}Ka Manama perem ka egbehey keddi te eleg ne peggukum
\BibleParagraphStyleQQ
eyew egpakataha sikandin ke nakasale e naa.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{7}Ke migsuwey e ma puun te eleg ne dalan
\BibleParagraphStyleQQ
pinaahi te peggimu te mareet ne igkeupii ku tenged te nakita ku,
\BibleParagraphStyleQQ
ke nekeyimu e ma te mareet purisu nalinditan ka pegkeetew ku,
\BibleParagraphStyleQQ
\verseNumber{8}na, egkareetan iya ka me pinamula ku
\BibleParagraphStyleQQ
wey ke egkekeenen naa te lein ne me etew.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{9}Ke mig-ealig e ma te asawa te sumbaley ku,
\BibleParagraphStyleQQ
wey miggeles-heles a migtetahad diye te lihawangan te baley rin ke eglihawang ka sika ne malitan,
\BibleParagraphStyleQQ
\verseNumber{10}na, balahad en iya ke eggil-hilabetan ka asawa ku te lein ne lukes,
\BibleParagraphStyleQQ
wey ke igduwey naa.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{11}Mekeyilew-hilew ma nahud ka pegpanlibug,
\BibleParagraphStyleQQ
wey ka eggimu te kene ne meupiya, eleg ne eglegparan te me talewukum pinaahi te kamatayen.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{12}Ka pegpanlibug, egpekeiling te hapuy ne egpakasilab wey egpakapatey keddi
\BibleParagraphStyleQQ
wey egpakarereet te langun ne naangken ku.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{13}Ke due sabeka te me suluhuanen ku
\BibleParagraphStyleQQ
ne egsagsahukul keddi,
\BibleParagraphStyleQQ
egtahuren ku layun ka kandan ne katenged te peglelalag.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{14}Ke kene ku sika eggimuwen, egmenuwen ku naa te eg-atubang ka Manama?
\BibleParagraphStyleQ
Nekey naa ka igpakalalag ku ke eggukuman a nikandin?
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{15}Kene bes ne ka Manama ne miggimu keddi,
\BibleParagraphStyleQQ
ka miggimu degma te me suluhuanen ku?
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{16}“Wara ad iya migbalibad ka egbulig te egkengaayu-ayu,
\BibleParagraphStyleQQ
wey ware kud iya awei te egkapallateng ka me balu,
\BibleParagraphStyleQQ
\verseNumber{17}wey wara a migtuhes-tuhes ka egkeen taheed te egmanggutasan ka me ilu.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{18}Puun te pegkabatei ku,
\BibleParagraphStyleQQ
migtanggu ad te me ilu,
\BibleParagraphStyleQQ
wey ware ku sikandan balahara.
\BibleParagraphStyleQ
Te intiru ne umul ku,
\BibleParagraphStyleQQ
ware ku balahara ka me balu.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{19}“Ne emun ke egpakakita a te etew ne egkeilangan te kumbale,
\BibleParagraphStyleQQ
piru ware igpakabeli,
\BibleParagraphStyleQQ
\verseNumber{20}egbehayan ku sikandin te kumbale ne inggimu puun mismu te bulbul te me karniru ku.
\BibleParagraphStyleQ
Ne egpasalamatan a nikandin.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{21}Ne emun ke migpasakit a te sabeka ne ilu
\BibleParagraphStyleQQ
tenged su nakanengneng a ne due egpangabang keddi
\BibleParagraphStyleQQ
diye te hukumanan,
\BibleParagraphStyleQQ
\verseNumber{22}egkahepu perem ka belad ku
\BibleParagraphStyleQQ
wey egkapupu puun te temuwanan te pamanayen ku.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{23}Kena a iya egpekeyimu te iling due
\BibleParagraphStyleQQ
tenged su egkaaldek a te legpad wey katenged te Manama.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{24}Wara a migsalig te karatuan ku
\BibleParagraphStyleQQ
wey ke migsuman-suman e naa ne egpakabehey sika keddi te keupianan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{25}Wara a migpeggasal te karatuan ku
\BibleParagraphStyleQQ
wey te langun ne naangken ku.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{26}Wara a migsimba te aldew
\BibleParagraphStyleQQ
tenged te kalayag din
\BibleParagraphStyleQ
wey te bulan tenged te katelesan din.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{27}Wara ad iya natintal
\BibleParagraphStyleQQ
ne egsimba te aldew wey bulan te heles de,
\BibleParagraphStyleQQ
wey wara ad iya mig-usengul eyew te pegtahud.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{28}Ke neyimu ku ma sika se kene ne meupiya ne me himu,
\BibleParagraphStyleQQ
eleg ne eglegparan a te me talewukum pinaahi te kamatayen,
\BibleParagraphStyleQQ
su ka iling due ne himu, pegsupak te Manama.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{29}Wara a miggale-gale tenged te karereetan
\BibleParagraphStyleQQ
wey te me kalised ne nasalerepan te me kuntere ku.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{30}Wara ad iya nakasale
\BibleParagraphStyleQQ
pinaahi te pegdilus kandan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{31}Nakanengneng ka langun ne trabahanti ku
\BibleParagraphStyleQQ
ne in-elit-elit ku ka langun ne mahaliyug ku.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{32}Ware ku tuhuti ne diye de egmakalipereng te deralanen ka me mahaliyug ne egmanlihad,
\BibleParagraphStyleQQ
ke kene, impaaran ku sikandan te baley ku.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{33}Wara a migbubunbun te sale ku iling te inggimu te duma,
\BibleParagraphStyleQQ
pinaahi te peggeles te himu ne kene ne meupiya diye te pusung ku.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{34}Wara a naaldek ke nekey ka igpakalalag te me etew.
\BibleParagraphStyleQ
Wara a migpeeneng-eneng de wey ke miggeles naa tenged te kaaldek te me tampele dan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{35}Ke duen de perem egpammineg keddi.
\BibleParagraphStyleQQ
Ne, andam a ne egpirma eyew te pegpamalehet ne malehet ka impanlalag ku.
\BibleParagraphStyleQ
Ke duen ma igpakabayung keddi te Maresen ne Manama,
\BibleParagraphStyleQQ
eghangyuen ku sikandin ne igsulat din seini,
\BibleParagraphStyleQQ
\verseNumber{36}su igsampey ku seini te pamanayen ku
\BibleParagraphStyleQQ
wey ke igbelebed ku naa seini te ulu ku isip kuruna
\BibleParagraphStyleQQ
eyew egkamelmelehan te langun.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{37}Igguhud ku te Manama ka langun ne neyimu ku;
\BibleParagraphStyleQ
egsasindeg a diye te tangkaan din iling te pangulu ne ware igkaaldek.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{38}“Ke tinakew ku ka tane ne intrabahu ku
\BibleParagraphStyleQQ
puun te malehet ne kamuney kayi—
\BibleParagraphStyleQQ
\verseNumber{39}ke migkeen a te uma te seini ne tane
\BibleParagraphStyleQQ
piru impaantus ku te gutas ka migbasuk kayi—
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{40}iyan perem egpanubu kayi ka me duhi
\BibleParagraphStyleQQ
wey ka me sagbet wey kene ka me trigu wey sibada.”
\BibleParagraphStyleP
Kayi nataman ka me lalag ni Hub.

\BibleMainSectionHeading{IGKALIMA NE BAAD: Ka me lalag ni Ilihu}

\BibleSectionHeading{Ka pegkalangeti ni Ilihu}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{32}Ne warad migtabak ka tatelu ne alukuy ni Hub, su impeuteng din ma iya ne ware sale ne neyimu rin.
\verseNumber{2}Piru due etew ne egngaranan ki Ilihu ne ware iya mule nakatigkel te langet din tenged su ware ma iya mig-angken si Hub ne nakasale sikandin, wey nasi migsendit te Manama.
\BibleParagraphStyleP
Anak si Ilihu ni Barakil ne kabuhalan ni Bus ne kabuhalan ni Ram.
\verseNumber{3}Nalangetan man‑e sikandin te tatelu ne alukuy ni Hub, su warad ma sikandan nakatabak ki Hub, wey nekeiling e nasi te iyan e due sale te Manama.
\verseNumber{4}Tenged te egkaari-hari si Ilihu, intaharan din pad ne egpekeimpus ka tatelu ne eglalag ne human pad sikandin migbunsud ka eglalag ki Hub.
\verseNumber{5}Te pegkakita rin ne ware nakatabak ka tatelu ne alukuy ni Hub, amana sikandin nalangeti.

\BibleSectionHeading{Ka an-anayan ne lalag ni Ilihu}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{6}Purisu migkahi si Ilihu,
\BibleParagraphStyleQ
“Bate-bate e pad, wey me buyag kew e,
\BibleParagraphStyleQQ
purisu naaldek a ne eglalag kaniyu meyitenged te natuenan ku.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{7}Kahiyen ku ne sikaniyu ka eleg ne eglalag
\BibleParagraphStyleQQ
wey egpanulu te katagseb niyu
\BibleParagraphStyleQQ
su me buyag kew man‑e wey masulug e mule ka natuenan niyu.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{8}Piru ka malehet, iyan de egpakabehey te katagseb te etew
\BibleParagraphStyleQQ
ka Panisingan te Maresen ne Magbebaye ne diye te kandin.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{9}Kene ne kabuyahi ka egpuunan ne egmatagseb ka etew
\BibleParagraphStyleQQ
wey ke egpakanengneng naa ke nekey ka eleg.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{10}Purisu pammineg kew keddi su iglalag ku degma ka natuenan ku.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{11}“Pammineg kew, mapariralemen a ka migpammineg taheed te miglelalag kew
\BibleParagraphStyleQQ
wey migtetahad a kaniyu taheed te egsuman-suman kew te matagseb ne me lalag.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{12}Mig-ayad-ayad ad iya migpammineg kaniyu
\BibleParagraphStyleQQ
piru ware kew nakatabak te impanlalag ni Hub;
\BibleParagraphStyleQ
warad iya sabeka kaniyu ne nakapamalehet ne seyyup ka impanlalag din.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{13}Egmenuwen niyu naa te egkahi ne matagseb kew?
\BibleParagraphStyleQ
Ka Manama re ka egpakatabak ki Hub; kene ne etew.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{14}Kene ne sikeddi ka intandek ni Hub te impanlalag din,
\BibleParagraphStyleQQ
purisu kene ku egtabaken sikandin iling te me tabak niyu kandin.”

\BibleSectionHeading{Ka me lalag ni Ilihu ki Hub}
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{15}Ne ingkahiyan ni Ilihu si Hub,
\BibleParagraphStyleQ
“Hub, warad nakatabak keykew ka tatelu ne alukuy nu
\BibleParagraphStyleQQ
su warad ma duma ne igpakalalag dan keykew.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{16}Keilangan naan pad man‑e ne egtetahad a
\BibleParagraphStyleQQ
te namepeeneng man e sikandan ka migmanasindeg?
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{17}Due degma iglalag ku keykew;
\BibleParagraphStyleQ
iglalag ku degma ka nanengnengan ku.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{18}Kena ad e egpakatigkel te eglalahen ku
\BibleParagraphStyleQQ
su ka panisingan ne kayi te keddi ka egpalalag keddi.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{19}Emun ke kena a egpakalalag
\BibleParagraphStyleQQ
ne iyan kud e egkeilingan se egkabusaye ne laplap ne tahuanan
\BibleParagraphStyleQQ
ne napenu-penu te iyam ne binu.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{20}Keilangan ne eglalag a
\BibleParagraphStyleQQ
eyew egkabewu-bewu a.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{21}Ware eglapihan ku kaniyu
\BibleParagraphStyleQQ
wey ke egdeyrayen naa ubag.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{22}Kena a egkateu ne egdeyrey ubag;
\BibleParagraphStyleQ
egparusaan a perem te Manama ke eggimuwen ku sika.”

\BibleSectionHeading{Ka pegginalig ni Ilihu ki Hub ne egpammineg kandin}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{33}Ne ingkahiyan ni Ilihu si Hub,
\BibleParagraphStyleQ
“Ne Hub, pammineg ke naa ayad-ayad te langun ne eglalahen ku.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{2}Andam ad e ne eglalag te langun ne eglalahen ku.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{3}Eglalag a ne egdumaan te katareng ne egpuun te pusung ku;
\BibleParagraphStyleQ
iglalag ku iya ke nekey ka nenanengnengan ku ne malehet.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{4}Ka Panisingan te Maresen ne Manama ka miggimu keddi,
\BibleParagraphStyleQQ
wey ka migbehey keddi te umul.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{5}“Ne tabak ke naa keddi ke egpekeyimu ka;
\BibleParagraphStyleQ
andama nu ka me katarengan nu
\BibleParagraphStyleQQ
wey tangke ka keddi.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{6}Pammineg ka, nekeg-iling ki re diye te tangkaan te Manama;
\BibleParagraphStyleQ
nekeg-iling ki re ne inggimu puun te basak.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{7}Purisu ware eleg ne igkaaldek nu keddi;
\BibleParagraphStyleQ
kene ku sikeykew egpehesen.”

\BibleSectionHeading{Ka pgsubli ni Ilihu te me lalag ni Hub}
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{8}Ne ingkahiyan ni Ilihu si Hub,
\BibleParagraphStyleQ
“Kayi pad te talinga ku ka langun ne impanlalag nu. Migkahi ka:
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{9}‘Ware neyimu ku ne mareet wey wara a nakasale,
\BibleParagraphStyleQQ
wey ware neyimu ku ne minsan nekey ne kene ne meupiya.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{10}Piru keyey, migpamitew iya ka Manama te aliddanan
\BibleParagraphStyleQQ
eyew egpaantusen a nikandin,
\BibleParagraphStyleQQ
wey in-isip a nikandin ne kuntere din.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{11}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{33:11: }Hub 13:27.}Inggiketan din te keddina ka me paa ku,
\BibleParagraphStyleQQ
wey in-iipat din ka langun ne eggimuwen ku.’
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{12}“Piru pammineg ka, seyyup ka Hub te impanlalag nu;
\BibleParagraphStyleQ
eglalahan ku sikeykew
\BibleParagraphStyleQQ
te maresen ka Manama du te etew.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{13}Mania te migkahi ka te kene eglinglingeen te Manama
\BibleParagraphStyleQQ
ka pegsagsahukul te me etew?
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{14}Masulug ne paahi ne migpakiglalag ka Manama te me etew,
\BibleParagraphStyleQQ
piru ware dan seini nasabut.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{15}Migpakiglalag ka Manama te me etew pinaahi te taheinep wey igmakita
\BibleParagraphStyleQQ
te timpu te marusilem taheed te egmakaliplippereng sikandan.”

\BibleSectionHeading{Ka pegpaney-paney te Manama te etew}
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{16}“Ne egparinehen te Manama ka etew te iglalag din
\BibleParagraphStyleQQ
wey egginaalreken din pinaahi te me paney-paney.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{17}Eggimuwen seini te Manama
\BibleParagraphStyleQ
eyew egpakapeeneng-eneng ka etew te mareet ne hinimuwan din
\BibleParagraphStyleQQ
wey te pegkaambuhen din.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{18}Kene egkeupian ka Manama ne egkareetan sikandan;
\BibleParagraphStyleQ
egluwasen din sikandan puun te kamatayen.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{19}Egdisiplineen din ka etew pinaahi te dalu
\BibleParagraphStyleQQ
wey te ware pegpeeneng-eneng ne pegmemasakit te me tul‑an.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{20}Purisu kenad sikandin egkeibeg ne egkeen,
\BibleParagraphStyleQQ
minsan pad te egkakeen ne igkeupii rin.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{21}Eggase e sikandin egpanaman
\BibleParagraphStyleQQ
wey tul‑anen naan de iya;
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{22}kene egkaluhey ne egpatey e sikandin
\BibleParagraphStyleQQ
wey eggendiyad te inged te me minatey.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{23}Piru ke due sabeka ne panalihan ne egpuun te linibu ne panalihan,
\BibleParagraphStyleQ
sikandin ka egpataliware te etew wey te Manama,
\BibleParagraphStyleQ
wey egpasuman-suman te etew ke nekey ka eleg ne eggimuwen.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{24}Ne tenged te egkeyimenawan te etew ka panalihan, egkahi sikandin diye te Manama,
\BibleParagraphStyleQQ
‘Luwasa nu ka etew puun te kamatayen;
\BibleParagraphStyleQQ
nakakita ad e te iglekat kandin.’
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{25}Ne egpakalibed e ka meupiya ne peglelawa te etew
\BibleParagraphStyleQQ
iling te bate-bate pad sikandin,
\BibleParagraphStyleQQ
wey egmanekal e man‑e.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{26}Ne emun ke eg-ampu sikandin,
\BibleParagraphStyleQQ
egtabaken e te Manama,
\BibleParagraphStyleQ
wey egdawaten sikandin te Manama duma te kahale,
\BibleParagraphStyleQ
wey igpalibed e man‑e te Manama ka meupiya ne peg-ugpe din.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{27}Ne igpanugtul rin ka me sale din diye te me etew te egkahi,
\BibleParagraphStyleQQ
‘Nakasala a;
\BibleParagraphStyleQQ
nakasupak a ke nekey ka eleg,
\BibleParagraphStyleQQ
piru wara a paruseyi te eleg perem keddi.
\BibleParagraphStyleQQ
\verseNumber{28}Inluwas a te Manama puun te kamatayen,
\BibleParagraphStyleQQ
purisu manekal e pad kuntee.’
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{29}“Malehet iya, seini layun ka eggimuwen te Manama diye te etew;
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{30}egluwasen te Manama ka etew puun te kamatayen
\BibleParagraphStyleQQ
wey egbehayan din te kahale.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{31}“Purisu ayad-ayad ka pammineg Hub te iglalag ku;
\BibleParagraphStyleQ
peeneng-eneng ke re
\BibleParagraphStyleQQ
wey kene ka salemak ka egtabak.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{32}Piru ke due igpakalalag nu, lalag ka,
\BibleParagraphStyleQ
su egkeupian a ne egpakanengneng ke malehet naan iya ne ware sale nu.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{33}Piru ke ware igpakalalag nu, peeneng-eneng ka,
\BibleParagraphStyleQQ
wey pammineg ke re keddi,
\BibleParagraphStyleQ
su egpanuluen ku sikeykew eyew egmatagseb ka.”
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{34}Ne migpabulus-bulus si Ilihu ka migkahi:
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{2}“Sikaniyu se migkahi ne me matagseb
\BibleParagraphStyleQQ
wey masulug kun se natuenan,
\BibleParagraphStyleQ
pammineg kew ayad-ayad.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{3}Egpakanengneng kew ne mananam ka egkakeen ke egpakaheram kew kayi.
\BibleParagraphStyleQ
Piru mania te kene kew egpakasabut ke egpakarineg kew te matagseb ne me lalag?
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{4}Keilangan ne eg-ileen ta mismu ke nekey ka eleg,
\BibleParagraphStyleQQ
wey ka meupiya.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{5}Su migkahi si Hub te,
\BibleParagraphStyleQQ
‘Ware sale ku,
\BibleParagraphStyleQQ
wey wara a behayi te Manama te eleg ne peggukum.
\BibleParagraphStyleQQ
\verseNumber{6}Ne minsan pad te pegkamatareng ku,
\BibleParagraphStyleQQ
in-isip e pad iya man‑e nikandin ne ubaten.
\BibleParagraphStyleQQ
Ne minsan wara a nakasale, impasalerep a nikandin te paddel ne kene egkeulian.’ ”
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{7}Ne migpabulus si Ilihu ka migkahi, “Nekey ne klasi te etew si Hub
\BibleParagraphStyleQ
se egpandali-di mule ne iling de kalemu te eg-inum te weyig?
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{8}Migduma-ruma sikandin te maddeet ne me etew,
\BibleParagraphStyleQ
wey mig-iling te maddeet ne hinimuwan te me makasesale.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{9}Migkahi sikandin,
\BibleParagraphStyleQQ
‘Ware meupiya ne egkakuwa te etew ke egpahaleen din ka Manama.’
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{10}“Purisu pammineg kew keddi
\BibleParagraphStyleQQ
se me etew ne nenakasabut kun.
\BibleParagraphStyleQ
Kene eggimu te mareet ka Maresen ne Magbebaye.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{11}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{34:11: }Sal 62:12.}Eg-unahan din ka etew sumale te hinimuwan din;
\BibleParagraphStyleQ
egsagsahipeen din ka etew sumale te pegbebatasan din.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{12}Kene iya eggimu te mareet ka Maresen ne Magbebaye;
\BibleParagraphStyleQ
egbehayan din te eleg ne peggukum ka langun.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{13}Kene ne etew ka migbehey te Manama te geem,
\BibleParagraphStyleQ
wey migsuhu kandin ne egmanduan din ka kalibutan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{14}Emun ke eggawien e te Manama ka umul te etew,
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{15}kasabeka re egpatey ka langun
\BibleParagraphStyleQQ
wey egpakalibed e man‑e te tane.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{16}“Pammineg ka te eglalahen ku, Hub, ke matagseb ka.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{17}Ke egkeepes ka Manama te eleg ne peggukum, kene sikandin egpakamandu.
\BibleParagraphStyleQ
Eggukuman nu naa ka matareng wey Amana ne Maresen ne Magbebaye?
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{18}Ingkahiyan te Manama ka me Hari wey ka me pangulu,
\BibleParagraphStyleQQ
‘Maddeet kew wey me ware karuan.’
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{19}Ware lapihi te Manama ka pangulu,
\BibleParagraphStyleQ
wey ware din amaneyi ka meyaman du te egkaayu-ayu,
\BibleParagraphStyleQQ
su nekeg-iling man de sikandan ne inggimu rin.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{20}Egkaayun ne egkatigkew sikandan egpatey te timpu te marusilem.
\BibleParagraphStyleQ
Egbarasan te Manama ka etew wey egpatey e;
\BibleParagraphStyleQ
malemu re amana kandin ka peggimatey minsan te due me katungdanan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{21}Eg-iipaten din ka langun ne eggimuwen te etew.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{22}Ware delem ne egkeelesan te me makasesale
\BibleParagraphStyleQQ
eyew kene sikandan egkakita te Manama.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{23}Kenad ne keilangan ne egtahahe ka Manama te timpu
\BibleParagraphStyleQ
ne igpeumew rin ka etew diye te tangkaan din eyew eggukuman.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{24}Kenad keilangan ne egpanginginse pad ka Manama
\BibleParagraphStyleQ
eyew egpangaween din ka me katungdanan te me pangulu
\BibleParagraphStyleQQ
wey igpamehey rin diye te duma,
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{25}su nakanengneng ma sikandin te hinimuwan dan;
\BibleParagraphStyleQ
egpangaween din ka me katungdanan dan
\BibleParagraphStyleQ
wey egpandereetan din sikandan te timpu te marusilem.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{26}Egparusaan te Manama ka me makasesale
\BibleParagraphStyleQQ
ne egkakita te langun ne etew.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{27}Inggimu rin sika su warad ma sikandan mig-ikul kandin
\BibleParagraphStyleQQ
wey imbalahad dan e ka me suhu din.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{28}Impandeeg-deeg dan ka egkengaayu-ayu
\BibleParagraphStyleQ
wey nenapehes ne egpangananey diye te Manama,
\BibleParagraphStyleQ
wey indineg te Manama ka pegpangananey ran.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{29}“Ne emun ke egpeeneng-eneng de ka Manama,
\BibleParagraphStyleQQ
ware egpakakahi te kene ne meupiya ka inggimu rin.
\BibleParagraphStyleQ
Ne emun ke eggeles man‑e sikandin, ware egpakakita kandin.
\BibleParagraphStyleQ
Piru ka malehet, imbebantayan te Manama ka me nasud
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{30}eyew egkabalabahan din ka maddeet ne egpangulu
\BibleParagraphStyleQQ
ne egmandeeg-deeg te me sakup dan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{31}“Ne Hub, mig-angken kad naa te me sale nu diye te Manama,
\BibleParagraphStyleQ
wey nakasaad kad ne kene kad e eggimu te sale?
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{32}Nakahangyu kad naa te Manama ne igpapitew rin keykew ka me sale nu,
\BibleParagraphStyleQ
wey nakasaad kad naa ne kene nud sika eg-abayan eggimuwa?
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{33}Tenged su kene ka eg-inniyug te sale,
\BibleParagraphStyleQQ
kene ka egpakapallateng ne egtabaken din ka pegpangananey nu.
\BibleParagraphStyleQ
Sikeykew ka eleg ne egbuut kayi—kene ne sikeddi;
\BibleParagraphStyleQ
guhuri e naa ke nekey ka igpakalalag nu.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{34}“Ka nakarineg keddi ne me masinabuten,
\BibleParagraphStyleQQ
egpekeuyun iya,
\BibleParagraphStyleQ
wey egpakakahi degma ka me matagseb,
\BibleParagraphStyleQQ
\verseNumber{35}‘Hub, ware ka nakataha te impanlalag nu wey me ware karuan due.’
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{36}Hub, eleg iya ne eg-el-elehan ka
\BibleParagraphStyleQ
tenged su ka pegpanabak nu egpekeiling ma te pegtabak-tabak te me makasesale.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{37}Intimulan nu pad iya man‑e ka sale nu
\BibleParagraphStyleQQ
pinaahi te pegsukul nu te Manama;
\BibleParagraphStyleQ
imbaley-baley nu sikandin
\BibleParagraphStyleQQ
wey ware ka migpeeneng-eneng ka egpangasak.”
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{35}Ne migpabulus-bulus si Ilihu ka migkahi ki Hub,
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{2}“Kahiyen nu buwa ne eleg ka inlalag nu
\BibleParagraphStyleQ
ne ware sale nu diye te tangkaan te Manama?
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{3}Ne mig-inse ka man‑e,
\BibleParagraphStyleQQ
‘Nekey naa ka egkakuwa ku ke ware sale ku?’
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{4}Egtabaken ku sikeykew
\BibleParagraphStyleQQ
wey ka me alukuy nu.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{5}“Leng‑ag ka te langit,
\BibleParagraphStyleQQ
wey tengtengi nu ke mamenu katikang ka me gapun.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{6}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{35:6-8: }Hub 22:2-3.}Ke nakasale ka,
\BibleParagraphStyleQQ
ware de sika diye te Manama;
\BibleParagraphStyleQ
minsan pad ke kamasulug ka egpakasale,
\BibleParagraphStyleQQ
kene sikandin egkamenu.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{7}Ke matareng ka,
\BibleParagraphStyleQ
nekey naa ka keupianan ne igpakabehey nu te Manama?
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{8}Iyan de nabaybayaran ka me duma nu tenged te me sale nu.
\BibleParagraphStyleQ
Ne sikandan de degma ka nabulihan te keupiya nu.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{9}“Migpangananey ka me etew tenged te subla ne pegdeeg-deeg kandan.
\BibleParagraphStyleQ
Migpangananey sikandan ne egluwasen puun te me etew ne maddesen.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{10}Piru ware sabeka kandan ne migpangananey te Manama ne miggimu kandan
\BibleParagraphStyleQ
wey migbehey kandan te keseg te timpu te kalised.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{11}Ware sikandan mig-aput diye te Manama ne miggimu kandan ne subla pad ne matagseb
\BibleParagraphStyleQ
du te me mananap kayi te tane wey te me bayaku diye te aw-awangan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{12}Ne emun ke egpangananey sikandan diye te Manama, kene din sikandan egtabaken
\BibleParagraphStyleQ
su me hambuhen ma sikandan wey me makasesale.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{13}Ware karuan te pegpangananey ran te Manama;
\BibleParagraphStyleQ
klaru ne kene sikandan egtengtengan
\BibleParagraphStyleQ
wey ke egpamminehen naa te Maresen ne Manama.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{14}“Ne labew e, Hub, ne kene egpamminehen te Manama
\BibleParagraphStyleQQ
ka me pegpangananey nu
\BibleParagraphStyleQ
su migkahi ke ma te ware nu nakita ne imbulihan ka nikandin te kasu nu
\BibleParagraphStyleQQ
wey iyan nud ugpe se egtetahad.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{15}Ne migkahi ke pad iya man‑e te
\BibleParagraphStyleQQ
kene egparusa ka Manama minsan nabelu sikandin,
\BibleParagraphStyleQ
wey kene din amana eglinglingeen ka mareet ne hinimuwan te etew.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{16}Ware karuan te immanlalag nu, Hub;
\BibleParagraphStyleQ
klaru amana ne ware ka nakasabut te immanlalag nu.”

\BibleSectionHeading{Ka pegpabulus ni Ilihu te eglalag}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{36}Ne migpabulus-bulus si Ilihu ka migkahi ki Hub,
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{2}“Dagdahew re, su duen pad eglalahen ku lapig te Manama.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{3}Dakel ka nanengnengan ku
\BibleParagraphStyleQ
wey eggamiten ku seini te pegpamalehet keykew
\BibleParagraphStyleQQ
ne matareng iya ka Manama ne miggimu keddi.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{4}Malehet ka langun ne eglalahen ku
\BibleParagraphStyleQ
su matagseb a amana se egpakiglalag keykew.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{5}“Pammineg ka, Maresen amana ka Manama
\BibleParagraphStyleQ
piru kene sikandin egdeeg-deeg te minsan hentew
\BibleParagraphStyleQ
wey ware minsan nekey ne kene din egkasabut.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{6}Kene din egtuhutan ne egkeuyag kayi te kalibutan ka me makasesale,
\BibleParagraphStyleQ
piru egbehayan din layun te eleg ne peggukum ka egkengaayu-ayu.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{7}Egpangabangan din ka me matareng
\BibleParagraphStyleQ
wey egbantuhen din sikandan te ware egtamanan, iling te me Hari.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{8}Piru ke mig-antus ka me etew iling te impangiketan te keddina se me paa,
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{9}impapitew naa kandan te Manama ka me sale wey ka pegkaambuhen dan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{10}Egparinehen sikandan te Manama te me paney-paney
\BibleParagraphStyleQ
eyew eg-inniyug sikandan te maddeet ne hinimuwan dan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{11}Ke egtuman sikandan te Manama wey egpamakey kandin,
\BibleParagraphStyleQ
egmatubungen din sikandan, wey egpakaangken te kahale te intiru ne umul ran.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{12}Piru ke kene sikandan egtuman te Manama, egpatey sikandan;
\BibleParagraphStyleQ
egkengaawe sikandan ne ware hinanawan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{13}Ne ka me etew ne ware migpalintutuu te Manama,
\BibleParagraphStyleQQ
egmanetahu te langet dan diye te pusung dan,
\BibleParagraphStyleQ
wey minsan pad egparusaan sikandan te Manama, kene sikandan egpangananey kandin.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{14}Egpatey sikandan ne me bate-bate pad;
\BibleParagraphStyleQ
egkengataman ka umul ran diye te keyilawan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{15}Piru egpanuluen te Manama ka etew pinaahi te me keyirapan,
\BibleParagraphStyleQ
wey eggamiten din ka kalised eyew egkateu sikandan ne egpammineg kandin.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{16}“Impariyu ka te Manama puun te karereetan,
\BibleParagraphStyleQ
wey imbehayan ka nikandin te kaligwangan wey ware igkasamuk nu;
\BibleParagraphStyleQ
innipenu din te mannanam ne egkengakeen ka lamisa nu.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{17}Piru kuntee, nakaneem-neem ka te parusa ne eleg te me makasesale;
\BibleParagraphStyleQ
kene ka iya egpakaalihu te eleg ne peggukum.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{18}Bantey ka ne kene ka egkewuluan te karatuan;
\BibleParagraphStyleQ
kene ka dawat te sagpeng te be‑be.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{19}Kene egpakabulig keykew te miglised,
\BibleParagraphStyleQQ
ka karatuan wey ka keseg nu.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{20}Kene ka iman-iman ne eggingume e perem ka marusilem;
\BibleParagraphStyleQ
ka timpu ne egkareetan ka me nasud.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{21}Bantey ka, kene ka himu te mareet
\BibleParagraphStyleQ
su impaantus ka eyew egpakapariyu ka te mareet ne himu.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{22}“Sumsumana nu ke mamenu karesen ka Manama;
\BibleParagraphStyleQ
ware talagpanulu ne egpekeiling kandin.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{23}Ware etew ne egpakapanulu te Manama te eleg ne eggimuwen din
\BibleParagraphStyleQ
wey ke egpakakahi naa te, ‘Mareet ka inggimu te Manama.’
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{24}Indeyrey te me etew ka Manama tenged te immangimu rin;
\BibleParagraphStyleQ
purisu keilangan degma ne egdeyrayen nu sikandin.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{25}Nakita te langun ne me etew ka neneyimu rin
\BibleParagraphStyleQQ
piru diye de sikandan te mariyu.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{26}Malehet iya, amana ne mabantug ka Manama,
\BibleParagraphStyleQ
wey kene ta egkatirew ka pegkamaresen din,
\BibleParagraphStyleQ
wey kene ta egkaseel ka idad din.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{27}Impeuwang din ka weyig puun te tane
\BibleParagraphStyleQ
wey inggimu rin seini ne uran,
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{28}wey imbusbus din seini puun te gapun
\BibleParagraphStyleQQ
para te langun ne etew.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{29}Ware sabeka ne nakanengneng ke immenu te Manama te eg-empet ka gapun,
\BibleParagraphStyleQ
wey ke immenu rin te egpaluluhung diye te langit ne in-ugpaan din.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{30}Tengteng ka, impakikilatan din ka aw-awangan,
\BibleParagraphStyleQ
piru imbunbunan din mule te delem ka diralem te dahat.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{31}Pinaahi te sika ne uran, impakeen din ka me etew
\BibleParagraphStyleQ
wey impamatubung din sikandan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{32}Eggangkenen din ka kilat pinaahi te me belad din,
\BibleParagraphStyleQ
wey egsuhuen din seini ne eggisuhaten ka impatandekan din.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{33}Ka luhung, iyan palinneu ne due egginguma ne bagyu,
\BibleParagraphStyleQ
wey minsan ka me baka, nakanengneng kayi.
\BibleParagraphStyleQ
\chapterNumber{37}Ne tenged te sika ne bagyu,
\BibleParagraphStyleQ
amana ne manekal ka pegketu-ketu te pusung ku.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{2}Pammineg kew te laheng te Manama
\BibleParagraphStyleQ
ne iling te luhung ne eglihawang te be‑be din.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{3}Impaheteb din ka kilat
\BibleParagraphStyleQ
peendiye te langun ne pikungan te kalibutan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{4}Pegkeimpus te kilat, egkarineg e ka daheneg te laheng din
\BibleParagraphStyleQ
ne iyan ka makaalat-halat ne dahing te luhung
\BibleParagraphStyleQQ
taheed te egpakikilaten din.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{5}Kein-inuwan amana ka laheng te Manama ne egpekeiling te luhung;
\BibleParagraphStyleQ
egkeyimu rin ka derakel ne me kein-inuwan ne kene ta egkasabut.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{6}Insuhu din ka uran ne memaangkag ne mallintek ne egngaranan te isnu ne egkengeulug kayi te tane
\BibleParagraphStyleQ
wey impamakeseg din ka uran,
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{7}eyew egpakapeeneng-eneng ka me etew te trabahu ran,
\BibleParagraphStyleQQ
wey egpakapalemlem te himu rin.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{8}Ne egmangelung degma ka me mahintalunan ne mananap,
\BibleParagraphStyleQ
diye te helesanan dan te timpu te bagyu.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{9}Ne egpuun te igkakawanan ne balabahan ka balisusu,
\BibleParagraphStyleQ
wey egpuun te igkahibang ne balabahan ka kalamag ne amana ne maagsil.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{10}Egmakehal ka weyig pinaahi te peggeheyinawa te Manama
\BibleParagraphStyleQQ
wey egkeyimu e seini ne apiyew.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{11}Inggipenu din te weyig ka me gapun,
\BibleParagraphStyleQ
wey puun te gapun, impaheteb din ka kilat diye te minsan hendei.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{12}Ne miglingut-lingut de iya te intiru ne kalibutan ka gapun
\BibleParagraphStyleQ
eyew te pegtuman te suhu te Manama.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{13}Egpeuranan te Manama ka tane
\BibleParagraphStyleQQ
eyew te pegdusa te me etew,
\BibleParagraphStyleQ
wey ke pegpapitew naa te geyinawa rin ne kene egkabalbalawan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{14}“Ne Hub, pammineg ka kayi;
\BibleParagraphStyleQQ
peeneng-eneng ka wey palemlema nu ka me kein-inuwan ne inggimu te Manama.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{15}Nakanengneng ke naa ke immenu te Manama te egsuhu ka me gapun,
\BibleParagraphStyleQQ
wey ke immenu rin te egpakikilat?
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{16}Nakanengneng ke naa ke immenu te eg-antew te gapun diye te aw-awangan?
\BibleParagraphStyleQ
Himu sika te kein-inuwan ne Manama ne dakel se katuenan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{17}Kene ka egpakatirew kayi, Hub;
\BibleParagraphStyleQ
eg-antus ke re tenged te ware kalamag ne maagsil, ke kene, iyan de ka meinit ne kalamag
\BibleParagraphStyleQQ
ne egpuun te igkakawanan ne balabahan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{18}Egpakabulig ke naa te Manama te pegbelat te langit,
\BibleParagraphStyleQ
wey egpamakehal kayi iling te burunsi ne impasilak?
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{19}Ne kun panulua key te iglalag ney te Manama;
\BibleParagraphStyleQ
ware key nahud nakanengneng ke egmenuwen ney te egpangatarengan
\BibleParagraphStyleQQ
su migmarusilem ka suman-suman ney.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{20}Kena a eghangyu te Manama
\BibleParagraphStyleQQ
ne egpakig-apul a kandin
\BibleParagraphStyleQ
su kema ke eggimatayan a nikandin.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{21}Ke eglayap te kalamag ka gapun,
\BibleParagraphStyleQ
ware etew ne egpakatengteng te aldew diye te aw-awangan,
\BibleParagraphStyleQQ
su amana ma seini ne masil‑ew.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{22}Ne puun te igkahibang ne balabahan,
\BibleParagraphStyleQ
eglepew ka Manama ne egsil‑ew iling te bulawan
\BibleParagraphStyleQ
wey makaaldek-haldek amana ka kalayag din.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{23}Maresen amana ka Manama,
\BibleParagraphStyleQQ
purisu kene ki egpakarani-rani kandin.
\BibleParagraphStyleQ
Matareng sikandin, wey kene egdeeg-deeg.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{24}Purisu egtahuren sikandin te me etew.
\BibleParagraphStyleQ
Ne kene din eglinglingeen ka langun ne egsuman-suman te pegkeetew ran ne me matagseb kun.”

\BibleMainSectionHeading{IGKEEN‑EM NE BAAD: Ka me lalag te Manama}

\BibleSectionHeading{Ka peglalag te Manama}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{38}Ne puun te balisusu, migtabak ka Magbebaye ne Manama ki Hub,
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{2}“Hentew kaa se migduwa-ruwa te katagseb ku?
\BibleParagraphStyleQ
Ka impanlalag nu migpeila re ne ware hanew nu.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{3}Na, andama nu ka pegkeetew nu,
\BibleParagraphStyleQ
su due me inse ku keykew, wey keilangan ne egtabaken nu seini.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{4}Hendei kaa te peggimu ku te pabunsuran te kalibutan?
\BibleParagraphStyleQ
Guhuri a ke dakel ka nanengnengan nu.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{5}Nakanengneng ke naa ke hentew ka migbuut te karakel te kalibutan?
\BibleParagraphStyleQ
Hentew ka migketeng te igseked kayi?
\BibleParagraphStyleQ
Nakanengneng ke naa kayi langun?
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{6}Nekey naa ka nakapahen te pabunsuran te kalibutan;
\BibleParagraphStyleQ
hentew ka migtahu te me pabunsuranan kayi?
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{7}Taheed te ware pad napawe te seeye ne timpu, nangulahing ka me bituen
\BibleParagraphStyleQ
wey migmanguleyi te kahale ka me panalihan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{8}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{38:8-11: }Sal 104:9; Lal 8:29; Hir 5:22.}Hentew ka migsubung te dahat eyew kene eglapey diye te tane
\BibleParagraphStyleQ
te timpu ne migbusuwe seini puun te diralem?
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{9}Sikeddiey ka migtel-eb te dahat te gapun,
\BibleParagraphStyleQ
wey imbunbunan ku seini te delem.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{10}Impanahuan ku te eletanan ka dahat,
\BibleParagraphStyleQQ
iling te gumawan ne inlekeban ku.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{11}Ne ingkahiyan ku ka dahat,
\BibleParagraphStyleQQ
‘Kayi ke re iya taman, wey ka derakel ne bunlud nu.’
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{12}Na Hub, te intiru ne pegkeetew nu,
\BibleParagraphStyleQ
nakasuhu kad naa te kaliwaswasan ne egkapawe e?
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{13}Nakapasile ke naan e te aldew eyew egkateng-awan te kalayag kayi ka intiru ne kalibutan,
\BibleParagraphStyleQ
eyew egpakapeeneng-eneng e ka maddeet ne eggimuwen te timpu te marusilem?
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{14}Tenged te kalayag te pegsile,
\BibleParagraphStyleQQ
egkamelmelehan ka intiru ne kalibutan lagkes ka me bubungan wey me napu,
\BibleParagraphStyleQ
ne iling te nalupi ne manggad
\BibleParagraphStyleQQ
wey ke basak naa ne namarkaan te silyu.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{15}Egpakahewhew te hinimuwan te me makasesale ka kalayag,
\BibleParagraphStyleQ
wey kenad sikandan egpekeyimu te mareet diye te duma.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{16}Nekeendiye kad naa te me sebseb ne diye te diralem te dahat
\BibleParagraphStyleQ
wey ke nakaleleug kad naa diye te kinariraleman te dahat?
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{17}Duen naan e migpapitew keykew
\BibleParagraphStyleQQ
te gumawan te marusilem ne inged te me minatey?
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{18}Nakanengneng ke naa ke mamenu karakel ka kalibutan?
\BibleParagraphStyleQ
Na, tabaka a ke nakanengneng ka te langun.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{19}Nakanengneng ke naa ke hendei egpuun ka malayag
\BibleParagraphStyleQQ
wey ka marusilem?
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{20}Emun ke nakanengneng ka, egkabuutan nu sikandan ke hendei egtaman
\BibleParagraphStyleQQ
wey ke hendei eglibed?
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{21}Kema ke nakanengneng ka iya te seini langun
\BibleParagraphStyleQ
su nabuybuyahan kad ma su neetew ke buwad ma te ware ku pad himuwa ka kalibutan?
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{22}“Nakaseled kad naa diye te tinesanan
\BibleParagraphStyleQ
ne impanahuan ku te isnu wey ke apiyew naa?
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{23}Intahahe ku seini para te timpu te karereetan,
\BibleParagraphStyleQ
wey timpu te gira.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{24}Nakataha ke naa te dalan peendiye te inged ne egpuunan te kilat
\BibleParagraphStyleQ
wey ke diye naa te inged ne egpuunan te kalamag te igsile?
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{25}Hentew naa ka miggimu te bayaanan te dakel ne uran
\BibleParagraphStyleQ
wey te bayaanan te dahing te luhung?
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{26}Hentew naa ka migpeuran diye te inged ne ware nangugpe ne etew,
\BibleParagraphStyleQ
minsan diye te disirtu?
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{27}Hentew naa ka migpaweyig te mammara ne tane
\BibleParagraphStyleQQ
ne warad iya minsan nekey
\BibleParagraphStyleQ
eyew egtubuan seini te hilamunen?
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{28}Hentew naa ka migligkatan te uran, demmug,
\BibleParagraphStyleQQ
\verseNumber{29}wey te apiyew ne egpuun te langit
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{30}ne iyan egpakamakehal te weyig diye te ampew ne baad te dahat, iling te batu?
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{31}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{38:31: }Hub 9:9; Amu 5:8.}“Egpekeyiket ke naa
\BibleParagraphStyleQQ
wey ke egpekeekad te punduk te me bituen
\BibleParagraphStyleQQ
ne iyan ka Balatik wey Panderawa?
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{32}Egkanangenan nu naa ka me bituen ke ken‑u sikandan eleg ne egsile,
\BibleParagraphStyleQ
wey ke egkeinahak nu naa ka punduk te me bituen ne egngaranan te Dakel wey Deisek ne Usu?
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{33}Nakanengneng ke naa te me balaud diye te langit,
\BibleParagraphStyleQ
wey egpekeyimu ke naa te iling due ne balaud kayi te kalibutan?
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{34}“Egpakasuhu ke naa te gapun
\BibleParagraphStyleQQ
eyew egpeuranan ka?
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{35}Egpakasuhu ke naa te kilat eyew eggeteb,
\BibleParagraphStyleQ
wey egtuman naa ke hendei nu seini egpeendiyaa?
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{36}Hentew naa ka migpanulu te gapun ne egkateu ne eg-uran,
\BibleParagraphStyleQ
wey te demmug ne egkateu ne eg-uwang?
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{37}Hentew naa ka matagseb ne egpakaseel te gapun,
\BibleParagraphStyleQ
wey egpakabusbus te uran puun te aw-awangan
\BibleParagraphStyleQQ
\verseNumber{38}peendiye te tane ne mammara eyew egbebasak seini wey egkataman, egkehal e?
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{39}“Sikeykew naa ka migpanitingen te igpakeen te me liyun,
\BibleParagraphStyleQQ
wey te peggibulung te me anak dan
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{40}taheed te egmamulbuluku sikandan diye te me sulung
\BibleParagraphStyleQQ
wey ke diye naa te me helesanan dan?
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{41}Hentew naa ka egbehey te egkakeen te me uwak
\BibleParagraphStyleQQ
ne egmagguye e ka egmakalibeng-libeng tenged te ware egkakeen
\BibleParagraphStyleQ
ke egbuyu keddi te egkakeen ka me piyak dan?
\BibleParagraphStyleQ
\chapterNumber{39}Nakanengneng ke naa ke ken‑u eg-anak ka me leew ne kambing,
\BibleParagraphStyleQ
wey nakakita ke naa te me usa ne mig-anak?
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{2}Naseel nu naa ka me bulan te pegkaberes dan
\BibleParagraphStyleQQ
taman te eg-anak sikandan?
\BibleParagraphStyleQ
Nakanengneng ke naan iya ke ken‑u sikandan eg-anak?
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{3}Nakanengneng ke naa ke ken‑u sikandan egpanimbuel ka egpalelesut?
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{4}Emun ke egmanulin e ka me anak dan diye te kabbenesan wey memeupiya se lawa,
\BibleParagraphStyleQ
egmanleug-leug e seini wey kenad e eglibed diye te iney ran.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{5}“Hentew naa ka migbehey te kaligwangan te me leew ne asnu,
\BibleParagraphStyleQ
eyew egmakaleleug sikandan minsan hendei?
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{6}Ka ugpaan ne imbehey ku te me asnu iyan ka inged ne ware mig-ugpe
\BibleParagraphStyleQ
wey ka me inged ne ware egtubu ne me sagbet.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{7}Ne egpadpariyu ka me asnu te me siyudad,
\BibleParagraphStyleQ
wey warad iya egkarineg dan ne etew ne egbalukan ne egpatrabahu kandan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{8}Egmanleug-leug sikandan diye te me bubungan
\BibleParagraphStyleQ
ka egpamitew te me meilem-ilem ne me sagbet ne egkatabtab dan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{9}“Egpakahamit ke naa te leew ne baka te pegtrabahu?
\BibleParagraphStyleQ
Egbulbuluku naa seini diye te kulungan nu te timpu te marusilem?
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{10}Egkeyiketan nu naa seini eyew igdaru
\BibleParagraphStyleQ
wey ke egpahanuyen naa te karas diye te kamet nu?
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{11}Egpakasalig ke naa due
\BibleParagraphStyleQ
ne iyan eggimu te mabbehat ne trabahu nu tenged te kanekal kayi?
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{12}Egpakasalig ke naa kandin ne iyan eg-uney-uney egpanlimud
\BibleParagraphStyleQ
wey egpanlaglag te me trigu diye te diekanan nu?
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{13}“Amana ne mateles ne egtengtengan ka me pakpak te ustrits ke egpalpalakpak,
\BibleParagraphStyleQ
piru kene sikandin egpakalayang iling te kaliyawa.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{14}Ne egbalaharen te ustrits ka me atelug din diye te tane
\BibleParagraphStyleQQ
eyew egkeinit-initan seini.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{15}Warad en iya sikandin migsuman-suman ne kema ke egkariekan ka me atelug din
\BibleParagraphStyleQ
wey ke egpameseen naa te leew ne me mananap.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{16}Egbalaharen din de ka me piyak din iling te kene ne kandin.
\BibleParagraphStyleQ
Kene sikandin egkalaggew ne kema ke egkamenu ka me piyak ne inlasayan din.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{17}Sikeddi ka miggimu kandin ne egkeungel-ungel;
\BibleParagraphStyleQ
ware ku sikandin behayi te salabutan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{18}Piru ke eglahunat e ka sika ne bubuyahen ne manuk eyew egpallahuy,
\BibleParagraphStyleQ
egkaliyuwan din de ka kudde duma te migpangudde
\BibleParagraphStyleQQ
wey iling te egngisiyan din de.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{19}Sikeykew naa, Hub, ka migbehey te kanekal te me kudde,
\BibleParagraphStyleQ
wey ka miggimu te me kebbuley ran?
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{20}Sikeykew naa ka migpeum-umbetut kandan iling te me talangas,
\BibleParagraphStyleQ
wey nakapaaldek te me etew tenged te pegdindineg-ey ran?
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{21}Egpangalkalen te me kudde ka tane diye te me bangalug,
\BibleParagraphStyleQQ
wey egpeggasal sikandan te kanekal ran.
\BibleParagraphStyleQ
Ne egpamallahuy sikandan peendiye te giraanan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{22}Ware igkengaaldek dan,
\BibleParagraphStyleQ
wey kene egpallahuy puun te giraanan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{23}Ne masitetahingting de iya wey masipamalusigsig
\BibleParagraphStyleQQ
ka me panganiban te migmangudde.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{24}Ne kenad e sikandan egkateu-teu tenged te ana-ana,
\BibleParagraphStyleQ
wey masilugpat sikandan ke egparahingen e ka trumpita.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{25}Egmandindineg-ey sikandan ke egpakarineg te trumpita;
\BibleParagraphStyleQ
egkengaarek dan ka gira minsan mariyu pad seini
\BibleParagraphStyleQ
wey egkarineg dan ka egpekeiling te luhung ne me balukanan te me kumandir ne egsuhu.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{26}“Sikeykew naa ka migbasbas te banug ne eglayag,
\BibleParagraphStyleQ
wey egbekad te pakpak din eyew eggendiye te igkakawanan ne balabahan?
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{27}Sikeykew naa ka migsuhu te agila ne eglayang
\BibleParagraphStyleQ
wey te peggimu te salag din diye te me matikang ne inged?
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{28}Diye eg-ugpe ka agila te me dalayap,
\BibleParagraphStyleQ
wey iyan din alindunganan ka malliddus ne batu.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{29}Ne diye naa sikandin egpampamantew
\BibleParagraphStyleQQ
eyew te peg-iipat te egdawiyen din,
\BibleParagraphStyleQ
wey egpakakita iya sikandin minsan mariyu.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{30}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{39:30: }Mat 24:28; Luk 17:37.}Ke hendei ka lawa ne napatey,
\BibleParagraphStyleQQ
diye degma eglibulung ka me banug,
\BibleParagraphStyleQQ
wey egpanupsupen te me piyak dan ka langesa.”

\BibleSectionHeading{Ka pegginalig te Manama ki Hub ne egpatabaken}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{40}Ne ingkahiyan te Magbebaye ne Manama si Hub,
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{2}“Sikeddi ka Maresen ne Manama!
\BibleParagraphStyleQ
Piru impandakesel a nikeykew ne naseyyup.
\BibleParagraphStyleQ
Ne kun, tabaka a.”

\BibleSectionHeading{Ka tabak ni Hub}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{3}Ne migtabak si Hub ne migkahi,
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{4}“Nakamaan-maan a kuntee, te kena a ne likes ne egtabak keykew;
\BibleParagraphStyleQ
nekey naan pad ka igtabak ku keykew?
\BibleParagraphStyleQ
Egpeeneng-eneng e naan de.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{5}Suble e ka nallalag ku;
\BibleParagraphStyleQ
kena ad e eg-abey-abey.”

\BibleSectionHeading{Ka tabak te Manama ki Hub}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{6}Ne migtabak e man‑e ka Magbebaye ne Manama ki Hub puun te balisusu,
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{7}“Pangandam ka wey tabaka nu ka me inse ku.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{8}Egkeupian ke naan pad iya man‑e ne egpamalehet ne naseyyup a,
\BibleParagraphStyleQQ
wey sikeykew ka eleg?
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{9}Maresen ke naa iling keddi,
\BibleParagraphStyleQ
wey egderaheneg naa ka laheng nu iling te laheng ku ne iling te luhung?
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{10}Ke egpekeyimu ka rue,
\BibleParagraphStyleQ
ipapitew nu ka katenged nu, pegkatalahuren, katelesan, wey pegkamabantug nu.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{11}Pitawa nu ka me hambuhen;
\BibleParagraphStyleQ
ipalihawang nu ka langet nu diye te kandan,
\BibleParagraphStyleQQ
wey ipariralem nu sikandan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{12}Uya, pitawa nu iya sikandan wey ipariralem nu;
\BibleParagraphStyleQ
pandereeti nu ka me makasesale diye te insasindehan dan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{13}Ne ipanlebeng nu sikandan langun te tane,
\BibleParagraphStyleQ
wey pamirisuwa nu diye te inged te me minatey.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{14}Ne emun ke egkeyimu nu sika, sikeddi ka hun‑a ne egdeyrey keykew,
\BibleParagraphStyleQ
su ka keseg nu ma mismu ka egpakaluwas keykew.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{15}Tengtengi nu ma ka bubuyahen ne mananap ne egngaranan te Bihimut;
\BibleParagraphStyleQQ
nekeg-iling kew ne inggimu ku.
\BibleParagraphStyleQ
Ne egpanabtab degma sikandin te sagbet iling te baka.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{16}Malig‑en ka lawa rin,
\BibleParagraphStyleQQ
wey amana sikandin ne manekal.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{17}Egpakelehen din ka ikug din iling te kayu ne sidar;
\BibleParagraphStyleQ
amana ne mannekal ka me bubun din.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{18}Iling kakehal te burunsi ka me tul‑an din
\BibleParagraphStyleQ
wey iling te putew ka me lisen din.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{19}Sika ne mananap ka kein-inuwan te langun ne mananap ne inggimu ku,
\BibleParagraphStyleQ
wey sikeddi de ka egpakapatey kandin.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{20}Egpanabtab sika ne mananap diye te me bubungan
\BibleParagraphStyleQ
taheed te egmangekelag diye te marani rin ka leew ne me mananap.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{21}Eggibat sikandin diye te diralem te me pinamula ne duhiyen,
\BibleParagraphStyleQ
wey egsuksuk diye te me kumpay ne diye te lasak-lasak.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{22}Ka me kayu ne duhiyen wey duma ne me kayu ne diye te ilis te weyig,
\BibleParagraphStyleQ
ka helunganan din.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{23}Pitew ka, kene sikandin egkaaldek te egduu ne weyig;
\BibleParagraphStyleQ
hendue te ware de kandin ka Weyig ne Hurdan ne eglipew e te ulaula rin.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{24}Ware minsan hentew ne egpakarakep te sika ne mananap pinaahi te pegbutud kandin
\BibleParagraphStyleQ
wey ke egpakasahilut naa kandin, wey egpakapilak te irung din.”
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{41}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{41:1: }Sal 74:14; 104:26; Isa 27:1.}Ne migpabulus-bulus ka Manama ne migkahi ki Hub,
\BibleParagraphStyleQ
“Egkabunuwit nu naa ka salimbaweng ne egngaranan te Libiyatan
\BibleParagraphStyleQ
wey ke egkasahilut nu naa te lubid ka be‑be din?
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{2}Egkatiyukan nu naa ka irung din te lubid
\BibleParagraphStyleQ
wey ke egkasanggat nu naa ka bake din?
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{3}Egpeyid‑u-hid‑u naa layun sikandin keykew
\BibleParagraphStyleQ
wey ke egpeyimmimenew eyew eglekaan nu?
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{4}Eggimu naa sika ne mananap te kasabutan duma keykew
\BibleParagraphStyleQ
wey egsaad ne egpeuripen keykew te intiru ne umul rin?
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{5}Egkeyiketan nu naa sika ne mananap ne iling de te bayaku
\BibleParagraphStyleQ
ne iggalew nu te me suluhuanen nu ne me malitan?
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{6}Egbebeliyen naa sika te me talagngengalap te dahat
\BibleParagraphStyleQ
wey egpanggupalen naa te me nigusyanti wey igpamelegye?
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{7}Egkapeutengan nu naa te me tampuling ka laplap din,
\BibleParagraphStyleQ
wey ke egkapilak nu naa te kalawit ne igngengalap ka ulu rin?
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{8}Ke eg-ubalen nu sikandin, egkareha ka iya;
\BibleParagraphStyleQ
kene nud egkalingawan ka malised ne pegpakannekal nu.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{9}Pammineg ka, egkaaldek wey egkaawaan te kanekal ka minsan hentew ne egpakakita te Libiyatan,
\BibleParagraphStyleQQ
wey egkapeled diye te tane.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{10}Ke ware minsan hentew ne egpakaatu ne eggewhew kandin,
\BibleParagraphStyleQ
hentew naa degma ka egpakasukul keddi?
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{11}Hentew naa ka egpakakahi te due utang ku kandin?
\BibleParagraphStyleQ
Sikeddi ka kamuney te langun ne kayi te kalibutan.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{12}“Eg-abayan ku pad sikeykew egguhuri meyitenged te lawa te Libiyatan
\BibleParagraphStyleQ
wey ke mamenu seini karesen wey kanekal.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{13}Ware minsan hentew ne egpakasu-su te laplap din,
\BibleParagraphStyleQQ
wey ware panganiban ne egpekeuteng kayi.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{14}Ware minsan hentew ne egpakabeke te be‑be din
\BibleParagraphStyleQ
ne nalingut te makaliyas-liyas ne me ngipen.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{15}Egpekeiling te me kalasag ne immegdeket-deket,
\BibleParagraphStyleQQ
ka me engil diye te peka rin;
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{16-17}amana nekegdeket ka me engil rin
\BibleParagraphStyleQQ
ne minsan ka kalamag, kene egselag,
\BibleParagraphStyleQ
wey ware minsan hentew ne egpakasu-su kayi.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{18}Due egpangilak-ilak ne malayag te irung din ke egpamusenga sikandin.
\BibleParagraphStyleQ
Ne iling kalalab te egsile ne aldew ka mata rin.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{19}Due legleg ne egmanlihawang te be‑be din
\BibleParagraphStyleQ
wey due egmamebesik ne iling te me baha.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{20}Due eglihawang ne ebel te irung din
\BibleParagraphStyleQ
iling te uwang te egkale-kale ne weyig diye te kendiru,
\BibleParagraphStyleQ
wey iling te ebel te me hilamunen ne insilaban.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{21}Egpakaletem te museng ka geyinawa rin
\BibleParagraphStyleQ
su duen ma hapuy ne egmanlihawang te be‑be din.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{22}Kekehali ka lieg din,
\BibleParagraphStyleQ
wey egkengaliyasan ka langun ne egpakakita kandin.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{23}Warad en iya memewumel ne baad te sapu din;
\BibleParagraphStyleQ
kekehali seini wey kene egkengaweil.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{24}Egpekeiling kakehal te galingan ne batu ka pusung din
\BibleParagraphStyleQ
wey warad iya igkaaldek din.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{25}Ne emun ke egsasindeg sikandin,
\BibleParagraphStyleQ
egkengaliyasan wey egmakapallahuy ka maddesen ne me etew.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{26}Ne kene sikandin eg-utengan te kampilan, kelaab, pane, wey ke pungyal naa.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{27}Para kandin, egpekeiling de kewumel te lahami ka putew,
\BibleParagraphStyleQ
wey egpekeiling de kewumel te kayu ne nalepuk ka burunsi.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{28}Kene egpakaalew kandin ka me tunud.
\BibleParagraphStyleQ
Ne egpekeiling de te ukaba ka me batu ne igpamintik kandin.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{29}Para kandin, egpekeiling de te lahami ka lampes ne kayu,
\BibleParagraphStyleQ
wey egngisiyan din de ka egwaheswes ne kelaab ne igpilak kandin.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{30}Ne ka me engil diye te getek din,
\BibleParagraphStyleQQ
egpekeiling kahalang te nenapese ne bildu.
\BibleParagraphStyleQ
Purisu emun ke egdul‑ug sikandin, hendue te egdaruwen ka egkabayaan din.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{31}Ne egbuliyawen din ka dahat iling te egkale-kale ne weyig diye te kuren
\BibleParagraphStyleQ
wey iling te mentika diye te kale.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{32}Ne emun ke eglumbuk sikandin te dahat,
\BibleParagraphStyleQ
egmangilak-ilak ka me buke te egkabayaan din iling te maangkag ne bulbul.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{33}Ware egpekeiling kandin kayi te kalibutan;
\BibleParagraphStyleQ
mananap sikandin ne ware igkaaldek.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{34}Malepet de ka pegtengteng te sika ne mananap te langun ne hambuhen ne me mananap;
\BibleParagraphStyleQ
sika ne mananap ka Hari te langun ne mahintalunan ne mananap.”

\BibleSectionHeading{Ka pegbuyu ni Hub te pasaylu te Manama}
\BibleParagraphStyleP
\chapterNumber{42}Ne migtabak si Hub te Magbebaye ne Manama,
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{2}“Nakanengneng a ne egpekeyimu ka te langun
\BibleParagraphStyleQ
wey ware minsan hentew ne egpakabalabag keykew.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{3}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{42:3: }Hub 38:2.}Mig-inse ka keddi,
\BibleParagraphStyleQQ
‘Hentew kaa se migduwa-ruwa te katagseb ku
\BibleParagraphStyleQQ
pinaahi te pegpanlalag nu te ware nu nasabut?’
\BibleParagraphStyleQ
Malehet iya ne migpanlalag a te ware ku nasabut,
\BibleParagraphStyleQ
meyitenged te derakel ne kein-inuwan ne ware ku nanengnengi.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{4}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{42:4: }Hub 38:3.}Ne ingkahiyan a nikeykew,
\BibleParagraphStyleQQ
‘Pammineg ka su eglalag a!
\BibleParagraphStyleQQ
Egpanginsaan ku sikeykew, wey keilangan ne egpanabaken nu seini.’
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{5}“Dengan ne me timpu, nakarineg e re puun te duma meyitenged keykew.
\BibleParagraphStyleQ
Piru kuntee, nakita kud iya mule sikeykew.
\BibleParagraphStyleQ
\verseNumber{6}Purisu neyilew a te langun ne nalalag ku meyitenged keykew,
\BibleParagraphStyleQ
wey mig-inniyuhan kud e seini pinaahi te pegpinnuu te tane wey abu.”

\BibleMainSectionHeading{IGKAPITU NE BAAD: Katamanan ne lalag}

\BibleSectionHeading{Ka pegtuman enni Ilipas, Bildad, wey ni Supar te Manama}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{7}Te nekeimpus e ka Magbebaye ne Manama ne migpakiglalag ki Hub, ingkahiyan din e si Ilipas ne matig-Timan, “Nabelu a keykew wey te daruwa ne alukuy nu su ware kew nahud miglalag te kamalehetan meyitenged keddi, iling te inlalag ni Hub ne suluhuanen ku.
\verseNumber{8}Purisu kuwa kew te pitu ne turu ne baka, wey pitu degma ne lukesan ne karniru. Ne uyana niyu naa seini ki Hub eyew igpanubad niyu ne egtutungen. Si Hub ka eg-ampu para kaniyu wey egtabaken ku ka peg-ampu din, wey kene kud sikaniyu eglegparan te eleg perem te me keungelan niyu pinaahi te peglalag niyu te kene ne eleg meyitenged keddi; kene mule ne iling te inlalag ni Hub ne suluhuanen ku.”
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{9}Ne intuman ni Ilipas, ni Bildad, wey ni Supar ka insuhu kandan te Magbebaye. Ne intabak te Magbebaye ka peg-ampu ni Hub.

\BibleSectionHeading{Ka pegpanalanginan ki Hub te dubli pad du te an-anayan}
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{10}\BibleCrossReference{+ \BibleCrossReferenceAnchor{42:10: }Hub 1:1-3.}Ne nataman, te nakaampu e si Hub para te me alukuy rin, imparatu e man‑e sikandin te Magbebaye; imbehayan sikandin te Magbebaye te dubli pad du te naangken din dengan.
\verseNumber{11}Ne migsahakeen si Hub para te langun ne suled din, me atebey rin, wey para te me alukuy rin dengan. Ne migpangendiye langun sikandan te baley rin ka migtambung te sahakeen. Ne inliliwang dan si Hub tenged te impeula-ula te Magbebaye kandin. Ne migbehey te seleppi wey bulawan ne ariyus ka tagse sabeka kandan.
\BibleParagraphStyleP
\verseNumber{12}Impanalanginan te Magbebaye ka mewuri ne me aldew te umul ni Hub, subla pad te an-anayan ne naangken din. Nakaangken sikandin te sapulu wey hep‑at ne libu (14,000) ne karniru, hen‑em ne libu (6,000) ne kamil, daruwa ne libu (2,000) ne baka, wey sabeka ne libu (1,000) ne beyan ne asnu.
\verseNumber{13}Ne nakaanak pad man‑e si Hub te pitu ne lukes wey tatelu ne malitan.
\verseNumber{14}Ingngaranan din ka panganey ne malitan ki Himima, Kisiya ka hari, wey Kirin-Hapuk ka kinaariyan.\BibleFootnote{+ \BibleFootnoteAnchor{42:14 }Te Hibruwanen, ka me ngaran te me malitan ne anak ni Hub, migpeila te kateles wey te me igpasabut te sika ne ngaran dan. Ka Himima, iyan igpasabut ka “selepati”; ka Kisiya, iya igpasabut ka “kasiya” ne klasiyan te peemut ne egngaranan te sinamun; ne ka Kirin-Hapuk, iyan igpasabut ka “deisek ne kehun ne eggamiten te pegpamateles te mata”.}
\verseNumber{15}Ware me malitan ne iling kateles te me anak ni Hub te intiru ne kalibutan. Ne impamehayan degma sikandan ni Hub te me karatuan ne egkapanunud dan iling te me maama ran.
\verseNumber{16}Ne puun te nakalibed e ka karatuan ni Hub, neuyag pad sikandin taman te 140 ne leg‑un, wey nakakita pad sikandin te me apu din te buel.
\verseNumber{17}Ne migpatey e sikandin ne buyag e amana.
\BibleBookEnd

\BibleBook{Me Salmu}

\BibleTitlePage
\BibleMainTitle{Me Salmu}

\BibleIntroSectionHeading{Igpewun‑a}

\BibleIntro
\BibleParagraphStyleIP
Ka \BibleCharacterStyleBK{Salmu}, sabeka seini ne immanlimud ne me ulahingen, me duma pad man‑e ne me ulahingen, me balak, wey me peg-ampu. Inggamit sika te keet-etawan te Israil te pegsimba ran. Nataman, intimul ran e seini diye te me Kasulatan dan.
\BibleParagraphStyleIP
Masulug ne klasi te seini ne epad te egmalintutuu te Manama: due me ulahingen te pegsaye wey pegsimba te Manama, due me peg-ampu te egpabulig, wey te kaluwasan, pegbuyu te pasaylu, ulahingen te egpasalamat te pegpanalangin te Manama, wey me peghangyu ne egdusaan ka me kuntere dan. Ka seini ne me peg-ampu neelin ne para te senge-etew wey para te intiru ne inged; ka duma, migpakita te peg-ealig te etew, ne ka duma, migpanengneng te me keilangan wey peggeyinawa te langun ne keet-etawan te Manama.
\BibleParagraphStyleIP
Inggamit ni Hisus ka me ulahingen, inlagkes isulat te me talagsulat te Iyam ne Panugtulen, wey intumpisan e seini ne baseen te pegsimba te Simbaan te Migmalintutuu puun te pegbunsud.
\BibleParagraphStyleIOT
Ka nenasulat te seini ne baseen
\BibleParagraphStyleIP
Ka sabeka ne gatus wey lalimma ne pulu (150) ne me ulahingen, imbaad te lalimma ne baad wey ke baseen naa:
\BibleParagraphStyleIOT
