\NormalFont\ShortTitle{Titu}
{\MTB Ka sulat ni Pablu ki
\par }{\MT Titu
\par }{\IS Igpewun‑a
\par }{\IP Si Titu, kene sikandin ne Hudiyu wey kene egpalintutuu dengan te Manama. Piru hengkayi te mewuri e ne timpu na-Kristuwanen e sikandin. Ne puun dutu, neyimu sikandin ne talagbulig ni Pablu te me himu rin. Ka seini ne sulat, impeuyan ni Pablu diye te kandin te inggaat din diye te Krita eyew eg-uyan te punduk te migmalintutuu. (Ka Krita, pulu te dahat ne sakup te Grisya.)
\par }{\IP Ne due tatelu ne impanengneng te seini ne sulat: Ka an-anayan, impasuman-suman si Titu ke nekey ka eleg ne egbatasanen te me pangulu te migmalintutuu. Keilangan ne egpakataha sikandin kayi tenged su masulug ka mareet ne batasan te matig-Krita wey due masulug ne talagpanulu ne kene ne malehet ne egpasuwey te migmalintutuu.
\par }{\IP Ka igkarangeb, intambahan si Titu ke egmenuwen din te pegpanulu ka nalein-lein ne me etew diye te punduk te migmalintutuu, lagkes seeye se me lukes-lukes wey me uripen, wey seeye se bayew e me buyag ne me lukes wey me malitan. (Ne iyan egpanulu te me mengebay ka buyag e ne me malitan.)
\par }{\IP Te katammanan, migtambahan ni Pablu si Titu meyitenged te Kristuwanen ne peg-ugpe, wey pegpanalliya te peg-ehet te duma, pegpaapuley, wey pegbaad-baad diye te punduk te migmalintutuu. Impasuman-suman man‑e ni Pablu si Titu ne egpakatuman ki te seeye se insuhu kanta tenged te kaluwasan ne imbehey kanta ni Hisu Kristu.
\par }{\IP Egkeupian si Pablu ne egkanengnengan kayi te seini ne sulat ne amana ne impurtanti diye te migmalintutuu ka peggimu te meupiya (1:6; 2:7,14; 3:1,8-9,14) piru kene sika egpakaluwas (3:5).
\par }{\IOT Ka nenasulat te seini ne baseen
\par }{\IO Igpewun‑a
{\IOR{1:1-4}}
\par }{\IO Ka eleg ne pegbebatasan te me upisyal diye te punduk te migmalintutuu
{\IOR{1:5-16}}
\par }{\IO Ka eleg ne pegbebatasan te nalein-lein ne me etew diye te punduk te migmalintutuu
{\IOR{2:1-15}}
\par }{\IO Ka meupiya ne pegbebatasan wey ka pegpaney-paney
{\IOR{3:1-11}}
\par }{\IO Ka katammanan
{\IOR{3:12-15}}

\par }\ChapOne{1}{\PP \VerseOne{1}Sikeddiey si Pablu ka migpeuyan te seini ne sulat. Uripen a te Manama wey apustulis a ni Hisu Kristu.
\par }{\PP Insuhu a te Manama eyew te peglig‑en te pegpalintutuu te keet-etawan ne in-alam din wey eyew egpakanengneng sikandan te kamalehetan ne egpakapanulu te peg-ugpe ne egpekeikul te Manama.
\VS{2}Ne puun te pegpalintutuu ran wey pegkanengnengi ran te kamalehetan, egpallateng sikandan ne egkeuyag te ware egtamanan tenged su sika ka insaad te Manama te ware pad himuwa ka kalibutan, ne kene iya eg-uubat sikandin.
\VS{3}Ne kuntee te eleg e ka timpu, impataha rin e seini se Meupiya ne Panugtulen. Ne seini se Meupiya ne Panugtulen ka insalig keddiey, ne seini naan iya ka igwali ku sumale te suhu keddiey te Manama ne Manluluwas ta.
\par }{\PP \VS{4}\XREF{✡}{{\XO 1:4 }
2Kur 8:23; Gal 2:3; 2Tim 4:10.}Impeuyan ku seini diye te keykew Titu, isip malehet ne anak ku te pegpalintutuu ta.
\par }{\PP Ka keyid‑u wey keupianan ne egpuun te Manama ne Amey wey te Manluluwas ta ne si Kristu Hisus, egkaangken niyu.
\par }{\SH Ka eleg ne pegbebatasan te me upisyal diye te punduk te migmalintutuu
\par }{\PP \VS{5}Seini ka egpuunan ne inggaat ku sikeykew diye te Krita eyew egkeupianan nu ka ware te pad napenga, wey eyew egpakaalam ka te me igbuyag te migmalintutuu diye te tagse lungsud sumale te ingkahi ku keykew.
\VS{6}\XREF{✡}{{\XO 1:6 }
1Tim 3:2-7.}Keilangan ne ka igbuyag, ware igkarew‑ey kandin, wey sabeka re ka asawa. Ne keilangan degma ne egpalintutuu te Manama ka me anak din, kene ne iyan dan de egpamitawen ka kahalaan kayi te ampew te tane, wey kene sikandan eg-atu te buyag kandan.
\VS{7}Ne puun su ka pangulu ka insalihan te himu te Manama, keilangan ne ware igkarew‑ey kandin: keilangan ne kene sikandin ne hambuhen, kene ne mahaan egkabelu, kene ne talewubug, kene ne taleusig, wey kene egpaneleppi te mareet ne paahi.
\VS{8}Ke kene, keilangan ne maal-alumama sikandin, eggeyinawaan din ka meupiya, maheteng ka suman-suman din, matareng sikandin, matulus, wey egpakatigkel te pegkeetew rin.
\VS{9}Keilangan ne kene egsuwey sikandin te malehet ne pegpanulu su eyew egpakabagget sikandin te duma pinaahi te sika ne pegpanulu wey egpakasapad sikandin te seyyup te seeye se eg-apul.
\par }{\PP \VS{10}Keilangan ne eggimuwen sika su due masulug ne etew ne masinupaken, ne eglalag te ware karuan wey egpanulu te kene ne malehet, labi e seeye se me Hudiyu\FTNT{*}{{\FR 1:10 }
Te Grigu: sakup te egmatuli.} ne eglalag te keilangan ne egpatuli ka langun ne egpalintutuu.
\VS{11}Keilangan ne egbalabahan sikandan, su egkasamuk dan de ka me pamilya pinaahi te pegpanulu dan te kene perem ne eleg ne igpanulu. Inggimu ran de sika eyew egpakaseleppi.
\VS{12}Due sabeka ne talagpanagne dan diye te Krita ne migkahi, “Me ubaten ka matig-Krita, me mabbulut iling te mahintalunan ne me mananap, wey me pehulen sikandan wey me balbalen.”
\VS{13}Malehet iya ka ingkahi rin. Purisu kene nu sikandan ul-ulungi te egsapad eyew egmaheteng ka peg-ikul ran te kamalehetan,
\VS{14}wey eyew kenad e sikandan egpammineg te me gungutanen te me Hudiyu wey te me suhu te me etew ne kenad e egdawat te kamalehetan.
\VS{15}Su ka etew ne nalinisan e, eg-isipen din ne malinis ka langun. Piru ka etew ne mareet wey kene egpalintutuu te Manama, ware eg-isipen din ne malinis, tenged su nareetan e ka suman-suman din wey ka kunsinsya rin.
\VS{16}Mig-angken sikandan ne nekeila te Manama, piru kene egkakita sika diye te me himu ran. Igkengeepes sikandan, masinupaken, wey kene egpekeyimu te minsan nekey ne meupiya.

\par }\Chap{2}{\SH Ka eleg ne pegbebatasan te migmalintutuu
\par }{\PP \VerseOne{1}Piru sikeykew Titu, keilangan ne iyan nu ipanulu ka eleg ne igpanulu.
\VS{2}Panulua nu ka buyag-buyag e ne me lukes te keilangan ne egpakatigkel sikandan te pegkeetew ran, talahuren sikandan, maheteng ka suman-suman dan, manekal ka pegpalintutuu ran, dakel ka geyinawa ran diye te duma, wey andam sikandan ne eg-antus.
\VS{3}Te iling ded ne paahi, panulua nu degma ka buyag-buyag e ne me malitan te keilangan ne eleg ka pegbebatasan dan diye te tangkaan te Manama, kene eg-iran-iran te me duma ran, wey kene ne talewubug. Keilangan ne egpanulu sikandan ke nekey ka meupiya
\VS{4}diye te me bate-bate pad ne me malitan eyew egkabasbas sikandan ke egmenuwen dan te eggeyinawa ka me asawa ran wey me anak dan.
\VS{5}Keilangan degma ne egpanuluen dan ka me bate-bate pad ne me malitan ne egmahetengen se suman-suman dan wey kene egkasewuhan te mareet, eg-atiman sikandan te ugpaan dan, egmeupiya ka batasan dan, wey egparuma-ruma sikandan te me asawa ran, eyew kene egkalemetan ka lalag te Manama.
\par }{\PP \VS{6}Te iling ded due ne paahi, baggeta nu degma ka me lukes-lukes ne egtigkel te pegkeetew ran.
\VS{7}Keilangan ne sikeykew ka egkeyimu ne panunggilingan pinaahi te peggimu nu te meupiya. Ipakita nu pinaahi te pegpanulu nu ne matareng ka wey kene ne keungelan de.
\VS{8}Keilangan ne malehet ka iglalag nu wey ware igkarew‑ey, eyew egkeyilawan seeye se egkuntere kanta tenged su ware igkalalag dan ne mareet meyitenged kanta.
\par }{\PP \VS{9}Panulua nu degma ka me uripen te keilangan ne egparuma-ruma sikandan te me ahalen dan te langun-langun de iya eyew te pegpahale kandan, wey kene egtabak-tabak kandan.
\VS{10}Keilangan ne kene dan egpanakawan ka me ahalen dan, ke kene, igpapitew ran ne meupiya sikandan wey egkasalihan, eyew pinaahi te langun ne eggimuwen dan, egpakakahi ka me etew te meupiya iya ka impanulu ta kandan meyitenged te Manama ne Manluluwas ta.
\par }{\PP \VS{11}Eggimuwen ta seeye su impakite e te Manama ka keupiya wey keyid‑u rin eyew te pegluwas te langun ne etew.
\VS{12}Ne pinaahi te sika se keupiya wey keyid‑u rin, egkapanulu ki ne eg-engked te batasan ta ne kene egpekeikul te Manama wey te mareet ne igkeupii ta kayi te ampew te tane. Te seini ne timpu, keilangan ne maheteng ka suman-suman ta, matareng ki, wey eg-ikul ki te Manama,
\VS{13}taheed te egtetahad ki te impallateng ta ne iyan sika se peglepew te katelesan te maresen ne Manama ne Manluluwas ta ne si Hisu Kristu.
\VS{14}\XREF{✡}{{\XO 2:14 }
Sal 130:8;
Iks 19:5; Diy 4:20; 7:6; 14:2; 1Pid 2:9.}Imbehey rin ka umul rin eyew te peglekat kanta puun te langun ne sale ta, wey eyew egkeyimu ki ne kandin mismu ne keet-etawan ne malinis wey maali-ali ne eggimu te meupiya.
\par }{\PP \VS{15}Ipanulu nu naa seini langun, baggeta nu ka migmalintutuu, wey sapari nu sikandan su due katenged nu te peggimu te iling due. Ne kene nu ituhut ne egbalaharen dan ka pegpanulu nu.

\par }\Chap{3}{\SH Ka meupiya ne pegbebatasan
\par }{\PP \VerseOne{1}Ipasuman-suman nu man‑e te migmalintutuu te keilangan ne egparuma-ruma sikandan wey egtuman te balaud te gubirnu wey te me upisyal. Keilangan ne layun sikandan andam ne eggimu te meupiya,
\VS{2}kene eg-iran-iran, kene ne apulen, ke kene, eg-ay-ayaran dan ka langun ne etew wey igpapitew ran ne kene ne mabulut sikandan.
\VS{3}Su sikanta degma dengan, egkengeungel ki, masinupaken ki, neuyan ki te duma wey neuripen ki te langun ne klasi te kahalaan ne kene ne meupiya ne igkeupii mule te lawa ta. Iyan te re impulungan ka mig-usig te duma wey neimma kandan. Indumutan ki te me etew wey indumutan ta degma sikandan.
\VS{4}Piru hengkayi te impapitew e te Manama ne Manluluwas ta ka keupiya rin wey ka geyinawa rin,
\VS{5}inluwas kid e nikandin, ne kene ne tenged te himu ta ne matareng, ke kene, tenged te keyid‑u rin kanta. Inlu‑luan ki nikandin te me sale ta wey imbehayan ki te iyam ne umul pinaahi te Panisingan te Manama.
\VS{6}Imbehey te Manama kayi te kanta ka Panisingan din te ware pegkannuhun pinaahi ki Hisu Kristu ne Manluluwas ta,
\VS{7}eyew eg-isipen ki te Manama ne matareng pinaahi te keupiya wey keyid‑u rin wey egkaangken ta ka umul ne ware egtamanan ne impallateng ta.
\VS{8}Malehet iya ka impangguhud ku kaniyu. Igkeupii ku naa ne ipehet-pehet nu ipanulu sika diye te kandan, eyew egpakannekal ne eggimu te meupiya ka langun ne migpalintutuu te Manama. Meupiya seeye wey egpakabulig te langun ne etew.
\par }{\PP \VS{9}Piru pakaddiyu ka te ware karuan ne apulanan, ka peg-iitul te me kabuybuyahan niyu, ka egpakig-ehet wey egpakig-apul meyitenged te Balaud su ware karuan due wey ware egkaangey nu rue.
\VS{10}Ke due duma nu ne iyan nakapasuwey-suwey te punduk te migmalintutuu, sapari nu sikandin te me kararuwa, ne emun ke kene egpammineg, pakaddiyui nud e sikandin.
\VS{11}Nakanengneng ka te ka etew ne iling due, nakapariyu e te kamalehetan wey makasesale e. Ne ka himu rin mismu ka nakarereet kandin.
\par }{\SH Ka pegpanaha-taha
\par }{\PP \VS{12}\XREF{✡}{{\XO 3:12 }
Him 20:4; Ipi 6:21-22; Kul 4:7-8; 2Tim 4:12.}Ke igpeenduen kud e te keykew si Artimas wey ke si Tikiku naa, apas ke naa temu keddi diye te Nikupulis su nakaplanu ad ne diye e pad eg-ugpe te timpu te maagsil.
\VS{13}\XREF{✡}{{\XO 3:13 }
Him 18:24; 1Kur 16:12.}Pakannekali nu degma te egbulig si Sinas ne ebugadu wey si Apulus eyew egpakaligkat e sikandan ne ware kulang.
\VS{14}Keilangan ne eggimu te meupiya ka keet-etawan ta eyew egpakabulig sikandan te mabehat ne prublima te duma, wey eyew egbebehas sikandan.
\par }{\PP \VS{15}Egpangemusta keykew ka langun ne me duma ku kayi. Ipangemusta key re degma te langun ne miggeyinawa kanami ne duma ta te mig-ikul te kamalehetan.
\par }{\PP Ka keupiya wey keyid‑u ne egpuun te Manama, egkaangken niyu langun.
\par }