# verses

text:
Et facta sunt fulgura, et voces, et tonitrua, et terræmotus factus est magnus, qualis numquam fuit ex quo homines fuerunt super terram: talis terræmotus, sic magnus.<n>[[Et facta est civitas. ]]  Propter istam damnationem et propter peccata quæ ipsi addunt, damnata est ipsa civitas, et divisa est pœna unicuique pro merito, Judæis scilicet et gentibus, et falsis Christianis. [[Civitates gentium ceciderunt, ]]  id est, omnes collectiones malorum in generatione prima manentium damnabuntur: carnali, non in secunda regeneratione spirituali.</n>


text:
Et facta est civitas magna in tres partes: et civitates gentium ceciderunt. Et Babylon magna venit in memoriam ante Deum, dare illi calicem vini indignationis iræ ejus.<n>[[Venit in memoriam. ]]  Id est, recordatus est Deus singula peccata eorum quorum prius videbatur oblitus. [[Dare ei calicem. ]]  Ad hoc ut ipse Deus daret illis pœnam mensuratam pro delectationibus quas habuerunt. Retribuit Deus malis pro meritis, id est quod meruerunt, sed non quantum meruerunt, ut in ipsa retributione ubi patet justitia, sit etiam misericordia. [[Universæ enim viæ Domini misericordia et veritas. ]]  Bonis etiam dat pro meritis et plus quam meruerunt, ut misericordia ibi justitiæ prævaleat.</n>


text:
Et omnis insula fugit, et montes non sunt inventi.<n>[[Et omnis insula fugit. ]]  Et vidit quod omnes qui pro Deo afflicti in mundo et virtutibus eminentes respectu harum pœnarum, in vita sua vitaverunt consortia impiorum, et ideo non sunt inventi in pœnis eorum.</n>


text:
Et grando magna sicut talentum descendit de cælo in homines: et blasphemaverunt Deum homines propter plagam grandinis: quoniam magna facta est vehementer.<n>[[Talentum. ]]  Talenti genera sunt tria: magnum, centum et viginti librarum; medium, septuaginta duarum, minus quinquaginta. De medio hic dicit, quia peccatores in septuaginta duabus linguis non effugient hanc vindictam. [[Et blasphemaverunt. ]]  Id est, in inferno positi, quamvis sciant se pro merito puniri, dolebunt tamen quod Deus tantam potentiam habet quod plagas eis inferat, et est blasphemia.</n><pb/>


text:
Et venit unus de septem angelis, qui habebant septem phialas, et locutus est mecum, dicens: Veni, ostendam tibi damnationem meretricis magnæ, quæ sedet super aquas multas,<n>[[Et venit unus, ]]  etc. Cum descripsisset plagas quas inferent prædicatores tempore Antichristi, et damnationem æternam quam iidem patientur impii, monet attendere causas ipsius damnationis. Quasi: Ostendi vobis quid in illo futuro fiet, modo cavete vobis vos potentes, quia idem diabolus, qui tunc ita aperte decipiet, occulte decipit quotidie, et ad eumdem interitum vos ducet, quo et illos. [[Angelis. ]]  Angelus hic habet personam docentis, Joannes discentis personam tenet. [[Ostendam tibi damnationem, ]]  id est causam damnationis malorum, qui, relicto Creatore, fornicantur cum dæmone, idola colendo, terrena amando, immunditiæ serviendo. [[Meretricis. ]]  Meretrix ista magna est Antichristus, et mali qui tempore ejus erunt; quæ jam sedet super aquas, id est jam regnat super malos potentes, quorum omnium ipse est caput. [[Quæ sedet super aquas multas, ]]  id est, quæ regnat super multos populos quos attrahit ad se luxuria. Unde Dominus ad Job: [[Virtus ejus]]  Job. 40., scilicet diaboli, [[in lumbis, ]]  quando viros (quorum seminarium in lumbis est) decipit: [[in umbilico, ]]  cum mulieres (quarum semen est umbilico) decipit. Unde Propheta Ezech. 16., ad Jerusalem quasi ad meretricem: [[In die ortus sui, ]]  id est hoc tempore sæculi, [[non est præcisus umbilicus tuus, ]]  id est, non refrenasti luxuriam.</n>


text:
cum qua fornicati sunt reges terræ, et inebriati sunt qui inhabitant terram de vino prostitutionis ejus.<n>[[Inebriati sunt, ]]  etc. Sicut ebrius nihil timet, sic terrenis inhærentes intantum excæcabuntur amore terræ, ut nec Deum diligant, nec pœnas timeant.</n>


text:
Et abstulit me in spiritu in desertum. Et vidi mulierem sedentem super bestiam coccineam, plenam nominibus blasphemiæ, habentem capita septem, et cornua decem.<n>[[Mulierem sedentem. ]]  Id est, illos molles qui Evæ (a qua peccatum incœpit) conformantur; qui habent diabolum fundamentum, qui est sanguineus et in se et in suis; vel quia sanguinem sanctorum fundunt, eloquia Dei male intelligunt. [[Capita septem. ]]  Quinque sensus corporis, et postea errorem, et tandem Antichristum, per quæ septem diabolus ducit homines ad peccatum. [[Cornua decem. ]]  Id est decem regna quæ erunt tempore Antichristi, per quæ alia intelliguntur.</n>


text:
Et mulier erat circumdata purpura, et coccino, et inaurata auro, et lapide pretioso, et margaritis, habens poculum aureum in manu sua, plenum abominatione, et immunditia fornicationis ejus.<n>[[Circumdata purpura. ]]  Id est regali veste: dicent se reges ut decipiant. [[Auro. ]]  Quia videbuntur divina sapientia illuminati. [[Poculum aureum, ]]  id est divinam Scripturam, qua potantur fideles ad salutem. [[Abominatione. ]]  Id est quæ, secundum illas expositiones, debent abjici ab hominibus, quia immunditiam carnis docent et fornicari a Deo.</n>


text:
Et in fronte ejus nomen scriptum: Mysterium: Babylon magna, mater fornicationum, et abominationum terræ.<n>[[Et in fronte. ]]  Quamvis sit ita habilis ad decipiendum, tamen, o fideles, ne desperetis, quia habet [[in fronte, ]]  id est in manifesto, signum quod rudibus est mysterium istud quo dat exemplum faciendi peccata, pro quibus terreni a salute fidelium repellentur.</n>


text:
Et vidi mulierem ebriam de sanguine sanctorum, et de sanguine martyrum Jesu. Et miratus sum cum vidissem illam admiratione magna.<n>[[Ebriam. ]]  Id est depressam vindicta pro effusione sanguinis: ut præ doloribus nimiis nesciat ubi sit. [[Et miratus sum. ]]  Hic habet Joannes personam illorum qui, cum vident malos in mundo exaltatos, mirantur cum audiunt pœnas quæ ipsis malis promittuntur, et cum ita sint puniendi, quare Deus permittit illos exaltari. Sed docentur intelligere illam exaltationem datam ad majorem excæcationem, et tandem juste inferri æternam damnationem.</n>


text:
Et dixit mihi angelus: Quare miraris? ego dicam tibi sacramentum mulieris, et bestiæ, quæ portat eam, quæ habet capita septem, et cornua decem.<n>[[Ego tibi dicam. ]]  Id est quare puniantur isti mali, id est diabolus qui eos peccare fecit: quod est incognitum, nisi doctis.</n>


text:
Bestia, quam vidisti, fuit, et non est, et ascensura est de abysso, et in interitum ibit: et mirabuntur inhabitantes terram (quorum non sunt scripta nomina in libro vitæ a constitutione mundi) videntes bestiam, quæ erat, et non est.<n>[[Bestiæ quæ portat eam. ]]  Bestia, id est diabolus, portat, id est regit, mulierem, id est omnes malos effeminatos. Qui enim alios regit, quasi onus regiminis portare dicitur. [[Fuit. ]]  Ante adventum Christi, habuit diabolus maximam potestatem, sed post licet non penitus amisit, tamen non modice debilitatam habet. [[Ascensura est. ]]  Quia tempore Antichristi potestatem recipiet, per illos enim qui in peccati profundis sunt ascendet in elationem. [[Et in interitum ibit. ]]  Quia, mortuo Antichristo, amplius non habebit tentandi locum. [[Mirabuntur. ]]  Cum viderint mali potestatem suam ita annihilatam, dolebunt: non quasi pœnitentes, sed tantum admirantes. [[Septem capita. ]]  Per hæc septem, erigit diabolus homines in superbiam, et in iis innituntur infideles.</n>


text:
Et hic est sensus, qui habet sapientiam. Septem capita, septem montes sunt, super quos mulier sedet, et reges septem sunt.


text:
Quinque ceciderunt, unus est, et alius nondum venit: et cum venerit, oportet illum breve tempus manere.<n>[[Quinque ceciderunt. ]]  Adam, si in obedientia perseverasset, sensus corporis ad nullam voluptatem verterentur, malam scilicet; sed per peccatum ita corrupti sunt, ut jam naturale sit lenia tactu, sapida gustu, nare odorifera, visu pulchra quærere. Hi sunt quinque reges per quos diabolus in pueritia regit, quia ipse fuit causa quare corrumperentur. Hi sunt quinque viri Samaritanæ. In juventa succedit error, nam postquam discretionem habet, et si peccat, jam non sensibus, sed errori imputatur: de quo Dominus: [[Quem nunc habes non est tuus vir]]  Joan. 4..</n>


text:
Et bestia, quæ erat, et non est: et ipsa octava est: et de septem est, et in interitum vadit.<n>[[De septem est. ]]  Quia similiter peccat, et similiter punietur: [[et ipsa octava, ]]  quia omnes transcendit, et in nequitia et in pœna.</n>


text:
Et decem cornua, quæ vidisti, decem reges sunt: qui regnum nondum acceperunt, sed potestatem tamquam reges una hora accipient post bestiam.


text:
Hi cum Agno pugnabunt, et Agnus vincet illos: quoniam Dominus dominorum est, et Rex regum, et qui cum illo sunt, vocati, electi, et fideles.


text:
Et dixit mihi: Aquæ, quas vidisti ubi meretrix sedet, populi sunt, et gentes, et linguæ.<n>[[Populi sunt, ]]  etc., id est præsentes mali, ex omni diversitate hominum collecti.</n>


text:
Et decem cornua, quæ vidisti in bestia: hi odient fornicariam, et desolatam facient illam, et nudam, et carnes ejus manducabunt, et ipsam igni concremabunt.<n>[[Desolatam facient. ]]  Solatium diaboli est perditio malorum, quos perdet completo numero impiorum. [[Et nudam. ]]  Diabolus habet potestatem faciendi signa ad decipiendum, hanc perdet completo numero bonorum, quia postea tentatio non habebit locum. [[Carnes. ]]  Carnes fornicariæ manducare dicuntur, quia inferendis pœnis delectabuntur. [[Igne concremabunt. ]]  Id est, tormentabuntur pro delectationibus ejus quas secuti sunt.</n>


text:
Deus enim dedit in corda eorum ut faciant quod placitum est illi: ut dent regnum suum bestiæ donec consummentur verba Dei.<n>[[Donec consummentur verba. ]]  De promissione præmiorum vel pœnarum.</n>


text:
Et post hæc vidi alium angelum descendentem de cælo, habentem potestatem magnam: et terra illuminata est a gloria ejus.<n>[[Et post hæc vidi. ]]  In hac sexta visione, agit de ultimis pœnis quas patientur impii in inferno pro singulis peccatis; et primum de Babylone ostendit; postea de bestia et pseudoprophetis; tandem de ipso diabolo in quo finis patet, in quo damnato erit finis. Istam damnationem prosecuturus est, et a Christo prædicatam esse dicit, ut major ei fides habeatur.</n>


text:
Et exclamavit in fortitudine, dicens: Cecidit, cecidit Babylon magna: et facta est habitatio dæmoniorum, et custodia omnis spiritus immundi, et custodia omnis volucris immundæ, et odibilis:<n>[[Cecidit, cecidit. ]]  Bis pro duplici damnatione animæ et corporis, vel quia æternaliter punietur. [[Custodia omnis spiritus immundi. ]]  Dæmones in pravis cordibus pro carnis illecebris sunt immundi, per mentis elationem volucres, vel quia per hunc ærem discurrunt.</n>


text:
quia de vino iræ fornicationis ejus biberunt omnes gentes: et reges terræ cum illa fornicati sunt: et mercatores terræ de virtute deliciarum ejus divites facti sunt.<n>[[De virtute. ]]  Id est de peccatis per quæ acquiruntur divitiæ, quia omnis dives, vel iniquus, vel hæres iniqui.</n>


text:
Et audivi aliam vocem de cælo, dicentem: Exite de illa populus meus: ut ne participes sitis delictorum ejus, et de plagis ejus non accipiatis.<n>[[Et audivi. ]]  Dicens futuram illam damnationem ad præsentes, supponit admonitionem. [[Exite, ]]  quia modicum tempus superest, quo pro merito accipient mercedem.</n>


text:
Quoniam pervenerunt peccata ejus usque ad cælum, et recordatus est Dominus iniquitatum ejus.<n>[[Quoniam pervenerunt peccata, ]]  etc. Peccata perveniunt usque ad contemptum Dei per impœnitentiam.</n>


text:
Reddite illi sicut et ipsa reddidit vobis: et duplicate duplicia secundum opera ejus: in poculo, quo miscuit, miscete illi duplum.<n>[[Reddite illi. ]]  Sicut vindictam meam de vobis, qui purgamini, exercuit, sic vos injuriam meam vindicate in illis. [[Duplicate duplicia, ]]  id est animæ et corpori majores pœnas inferte quam ipsi vobis.</n>


text:
Quantum glorificavit se, et in deliciis fuit, tantum date illi tormentum et luctum: quia in corde suo dicit: Sedeo regina: et vidua non sum, et luctum non videbo.<n>[[Quantum glorificavit se, ]]  etc. Hoc recte dicitur, quia recipiunt alii plus, alii minus. Causa discretionis hujus repetit quod dixerat superius. [[Et ]][[vidua non sum. ]]  Quia habeo consolationem in temporalibus.</n>


text:
Ideo in una die venient plagæ ejus, mors, et luctus, et fames, et igne comburetur: quia fortis est Deus, qui judicabit illam.<n>[[Mors. ]]  Absentia vitæ, id est Dei, quia præsentia ejus vita est.</n>


text:
Et flebunt, et plangent se super illam reges terræ, qui cum illa fornicati sunt, et in deliciis vixerunt, cum viderint fumum incendii ejus:<n>[[Et flebunt. ]]  Alii autem gaudium perpetuum habebunt. [[Reges terræ. ]]  Etiam illi qui bene rexerunt terrenitatem suam; sed aliquando fornicati sunt cum ista, dolebunt, quod nunquam similes illis fuerint. [[Cum viderint fumum incendii ejus, ]]  id est, cum defecerint divitiæ, quod est signum æterni incendii judicii; vel cum viderint pœnam exaltatam ultra modum.</n>


text:
longe stantes propter timorem tormentorum ejus, dicentes: Væ, væ civitas illa magna Babylon, civitas illa fortis: quoniam una hora venit judicium tuum.


text:
Et negotiatores terræ flebunt, et lugebunt super illam: quoniam merces eorum nemo emet amplius:<n>[[Et negotiatores terræ flebunt. ]]  Quia illa perire dolebunt, in quibus suam deputabant prosperitatem.</n>


text:
merces auri, et argenti, et lapidis pretiosi, et margaritæ, et byssi, et purpuræ, et serici, et cocci (et omne lignum thyinum, et omnia vasa eboris, et omnia vasa de lapide pretioso, et æramento, et ferro, et marmore,<n>[[Auri et argenti, ]]  etc. Per aurum sapientia, argentum divina eloquia. Christus in lapide pretioso significatur; apostoli in margaritis: in bysso candido sanctorum justificationes; in purpura martyrium; in serico virginitas; in cocco rubeo charitas; in ligno thyino imputribili constantia indeficiens; in ebore virtutum pulchritudo; in ære fortitudo et longanimitas; in ferro sublimitatis acumen; in marmore invicta humilitas.</n>


text:
et cinnamomum) et odoramentorum, et unguenti, et thuris, et vini, et olei, et similæ, et tritici, et jumentorum, et ovium, et equorum, et rhedarum, et mancipiorum, et animarum hominum.<n>[[Cinnamomum. ]]  In cinnamomo, odor virtutum quas simulant intelligi debet. [[Similæ et tritici, ]]  id est carne Christi, qua fideles vere satiantur, reprobi irritantur. [[Mancipiorum et animarum. ]]  Distinguit: quia quidam fiunt servi tantum corpore, ut Joseph; quidam etiam animo, ut si Ægyptius venditus Judæo, ritu eorum circumcidatur, vel paganorum idola colat.</n>


text:
Et poma desiderii animæ tuæ discesserunt a te, et omnia pinguia et præclara perierunt a te, et amplius illa jam non invenient.


text:
Mercatores horum, qui divites facti sunt, ab ea longe stabunt propter timorem tormentorum ejus, flentes, ac lugentes,


text:
et dicentes: Væ, væ civitas illa magna, quæ amicta erat bysso, et purpura, et cocco, et deaurata erat auro, et lapide pretioso, et margaritis:


text:
quoniam una hora destitutæ sunt tantæ divitiæ, et omnis gubernator, et omnis qui in lacum navigat, et nautæ, et qui in mari operantur, longe steterunt,


text:
et miserunt pulverem super capita sua, et clamaverunt flentes, et lugentes, dicentes: Væ, væ civitas illa magna, in qua divites facti sunt omnes, qui habebant naves in mari de pretiis ejus: quoniam una hora desolata est.


text:
Exsulta super eam cælum, et sancti apostoli, et prophetæ: quoniam judicavit Deus judicium vestrum de illa.<n>[[Exsultate super eam. ]]  Postquam prædixit hanc damnationem futuram impiis, monet bonos exsultare, ut concordent divino judicio; vel quia, his damnatis, sequitur eorum remuneratio.</n>


text:
Et sustulit unus angelus fortis lapidem quasi molarem magnum, et misit in mare, dicens: Hoc impetu mittetur Babylon civitas illa magna, et ultra jam non invenietur.<n>[[Et sustulit. ]]  Elevat Deus malos, ut gravius puniat vel corruant. [[Lapidem quasi molarem. ]]  Ad litteram etiam omnia ista visa sunt. [[Hoc impetu. ]]  Postquam descriptæ sunt singulæ pœnæ, ostenditur sibi modus damnationis, quasi diceret: Quod vidi prædictum, vidi etiam jam impletum, sicut vides in hac figura; vel: quanto plus exaltati sunt, tanto gravius cadent.</n>


text:
Et vox citharœdorum, et musicorum, et tibia canentium, et tuba non audietur in te amplius: et omnis artifex omnis artis non invenietur in te amplius: et vox molæ non audietur in te amplius:


text:
et lux lucernæ non lucebit in te amplius: et vox sponsi et sponsæ non audietur adhuc in te: quia mercatores tui erant principes terræ, quia in veneficiis tuis erraverunt omnes gentes.


text:
Et in ea sanguis prophetarum et sanctorum inventus est: et omnium qui interfecti sunt in terra.<pb/>


text:
Post hæc audivi quasi vocem turbarum multarum in cælo dicentium: Alleluja: salus, et gloria, et virtus Deo nostro est:<n>[[Post hæc audivi. ]]  Id est, damnationem malorum vidi completam, sicut a Christo audieram complendam. Modo subjungit quod de ista damnatione sancti exsultant sicut moniti erant ad exsultandum in versu illo: [[Exsultate super eam, cœli, ]]  per quod multo gravior intelligitur pœna malorum. [[Alleluia, ]]  etc. Ideo dicimus alleluia, quia laus est Deo nostro, et quia talia nobis fecit, antonomastice eum laudare debemus.</n>


text:
quia vera et justa judicia sunt ejus, qui judicavit de meretrice magna, quæ corrupit terram in prostitutione sua, et vindicavit sanguinem servorum suorum de manibus ejus.


text:
Et ceciderunt seniores viginti quatuor, et quatuor animalia, et adoraverunt Deum sedentem super thronum, dicentes: Amen: alleluja.<n>[[Et ceciderunt seniores, ]]  etc. Non minores sancti solummodo de hac damnatione laudaverunt Deum, sed etiam illi majores qui in Ecclesia fuerunt judices et doctores aliorum. [[Amen. ]]  Specialiter Deus laudandus est de hoc, quod inimicos nostros ita punit.</n>


text:
Et vox de throno exivit, dicens: Laudem dicite Deo nostro omnes servi ejus: et qui timetis eum pusilli et magni.<n>[[Et vox, ]]  etc. Dicta damnatione malorum et exsultatione sanctorum, supponit admonitionem ad præsentes, quasi dicat: Vidistis exsultationem, modo vos providete vobis ad vestram salutem. [[Pusilli. ]]  Qui nequeunt altiora penetrare mysteria, nec Dei possunt implere consilium: [[Vende omnia, et sequere me, ]]  intelliguntur nomine pusillorum.</n>


text:
Et audivi quasi vocem turbæ magnæ, et sicut vocem aquarum multarum, et sicut vocem tonitruorum magnorum, dicentium: Alleluja: quoniam regnavit Dominus Deus noster omnipotens.<n>[[Et audivi quasi vocem, ]]  etc. Ostensa lætitia quam habebant sancti de perditione malorum, supponit aliam lætitiam ipsorum quam de salvatione sua (quam dicturus est) habebunt.</n>


text:
Gaudeamus, et exsultemus: et demus gloriam ei: quia venerunt nuptiæ Agni, et uxor ejus præparavit se.<n>[[Et uxor ejus, ]]  etc. Et conveniens est ut jungatur Ecclesia Christo, quia ipsa Ecclesia fecit se idoneam ut reciperetur.</n>


text:
Et datum est illi ut cooperiat se byssino splendenti et candido. Byssinum enim justificationes sunt sanctorum.


text:
Et dixit mihi: Scribe: Beati qui ad cœnam nuptiarum Agni vocati sunt; et dixit mihi: Hæc verba Dei vera sunt.


text:
Et cecidi ante pedes ejus, ut adorarem eum. Et dicit mihi: Vide ne feceris: conservus tuus sum, et fratrum tuorum habentium testimonium Jesu. Deum adora. Testimonium enim Jesu est spiritus prophetiæ.<n>[[Et cecidi, ]]  etc. Quia eum majorem me intellexi, et obedire paratus fui, sic et vos obedite mihi. [[Vide ne feceris. ]]  In veteri lege non prohibuit se adorari; sed post ascensionem, videns super se exaltatum hominem, ab homine timuit adorari. [[Testimonium enim, ]]  etc. Quidquid prophetæ dixerunt, perhibet Christo testimonium.</n>


text:
Et vidi cælum apertum, et ecce equus albus, et qui sedebat super eum, vocabatur Fidelis, et Verax, et cum justitia judicat et pugnat.<n>[[Et vidi cœlum apertum. ]]  Dicta damnatione Babylonis, et exsultatione quam inde habebunt sancti, supponit damnationem ipsius Antichristi et apostolorum ejus, quod est ibi: [[Et apprehensa est bestia. ]]  Et isti, quare damnabuntur? quia pugnaverunt contra Christum quantum potuerunt, et tamen Christus bene poterit vincere, qui tantam habet potestatem secundum divinitatem et humanitatem, quod nullus possit resistere ei, et ideo debemus eum imitari. Unde et ipse admonitionem interponit: [[Et vidi unum angelum. ]]  Vidi vocatos ad nuptias, vidi etiam et qui possunt venire: nam bonum adjutorem et bonos habent admonitores. [[Equus albus, ]]  id est caro Christi portans Verbum Dei ad bellum contra diabolum.</n>


text:
Oculi autem ejus sicut flamma ignis, et in capite ejus diademata multa, habens nomen scriptum, quod nemo novit nisi ipse.<n>[[Sicut flamma lignis. ]]  Quia comburit vitia, et accendit, et illuminat. Hæc omnia sine respectu alicujus dicta sunt, ut tantum notemus qualis sit et quanta possit.</n>


text:
Et vestitus erat veste aspersa sanguine: et vocatur nomen ejus: Verbum Dei.<n>[[Verbum Dei. ]]  Id est: [[Ipse dixit, et facta sunt]]  Psal. 32.: per quem omnia Pater fecit, et per quem Pater mundo se annuntiavit.</n>


text:
Et exercitus qui sunt in cælo, sequebantur eum in equis albis, vestiti byssino albo et mundo.<n>[[Vestiti byssino albo et mundo. ]]  Id est, in corporibus mundis, qui ab illicitis refrenantur, et stimulo charitatis ad bona incitantur, id est ad justitiam.</n>


text:
Et de ore ejus procedit gladius ex utraque parte acutus, ut in ipso percutiat gentes. Et ipse reget eas in virga ferrea: et ipse calcat torcular vini furoris iræ Dei omnipotentis.<n>[[Gladius ex utraque parte acutus. ]]  Id est, divina sententia, incidens pravas cogitationes mentis et illicitos motus corporis; vel Vetus et Novum Testamentum. [[Reget eas. ]]  Sanctos de virtute in virtutem promovendo, malos de vitio in vitium labi sinendo.</n>


text:
Et habet in vestimento et in femore suo scriptum: Rex regum et Dominus dominantium.<n>[[Et habet in vestimento. ]]  Vel in cordibus fidelium qui sunt vestimentum Filii, scriptum est: [[Rex regum. ]]</n>


text:
Et vidi unum angelum stantem in sole, et clamavit voce magna, dicens omnibus avibus, quæ volabant per medium cæli: Venite, et congregamini ad cœnam magnam Dei:<n>[[Et vidi unum angelum. ]]  Ostensa dignitate Christi, per quam diabolum expugnare poterit, subdit admonitionem de præsenti, quasi diceret: Ipsi tali adhærere debetis. [[Omnibus avibus. ]]  Omnibus fidelibus qui agiles et leves sunt in promotione bonorum operum. [[Venite, ]]  etc. Bene operando, in eadem fide, non diversas hæreses sequentes sicut mali; vel: de partibus mundi diversis ad me venite. [[Et congregamini. ]]  Quasi: Multum debetis esse solliciti, ut ad hanc cœnam venire possitis, quia nisi bene pugnaveritis, diabolo succumbetis; quia multum paratus est nocere vobis, eum tamen auxilio Dei superare poteritis.</n>


text:
ut manducetis carnes regum, et carnes tribunorum, et carnes fortium, et carnes equorum, et sedentium in ipsis, et carnes omnium liberorum, et servorum, et pusillorum et magnorum.


text:
Et vidi bestiam, et reges terræ, et exercitus eorum congregatos ad faciendum prælium cum illo, qui sedebat in equo, et cum exercitu ejus.


text:
Et apprehensa est bestia, et cum ea pseudopropheta: qui fecit signa coram ipso, quibus seduxit eos, qui acceperunt caracterem bestiæ, et qui adoraverunt imaginem ejus. Vivi missi sunt hi duo in stagnum ignis ardentis sulphure:<n>[[Vivi missi sunt hi duo. ]]  Videlicet Antichristus et sui apostoli majores pœnas patientur quam alii, ad similitudinem illius qui vivus comburitur.</n>


text:
et ceteri occisi sunt in gladio sedentis super equum, qui procedit de ore ipsius: et omnes aves saturatæ sunt carnibus eorum.<n>[[Et cæteri occisi sunt. ]]  Id est, sequaces eorum minori pœna punientur, vel illi qui erunt cæteri, sive ad eum conversi, occisi mundo, vivent Deo. [[Et omnes aves, ]]  id est omnes sancti, delectati sunt de pœna illorum, et de profectu fratrum.</n><pb/>


text:
Et vidi angelum descendentem de cælo, habentem clavem abyssi, et catenam magnam in manu sua.<n>[[Et vidi angelum. ]]  Dicta damnatione Babylonis et Antichristi et pseudo apostolorum, supponit damnationem ipsius diaboli, et præponit causam quare et tempus quo damnabitur: et quis illum poterit vincere, scilicet ille qui in humili adventu potuit illum ligare quantum voluit, glorificatus eumdem omnino destruere poterit. [[Abyssi. ]]  Abyssus tenebrosa vocantur corda impiorum; vel ipse diabolus, quos Dominus sævire permittit et refrenat quando vult.</n>


text:
Et apprehendit draconem, serpentem antiquum, qui est diabolus, et Satanas, et ligavit eum per annos mille:<n>[[Apprehendit. ]]  Id est, peccasse ostendit dum se immunem a peccato ille diabolus occidit. [[Ligavit eum. ]]  Sciendum quod similiter in Abraham et aliis fidelibus diabolus fuit ligatus sicut in istis præsentibus; sed in illis ligavit spes futuri Christi, in istis ipse Christus adveniens ligavit.</n>


text:
et misit eum in abyssum, et clausit, et signavit super illum ut non seducat amplius gentes, donec consummentur mille anni: et post hæc oportet illum solvi modico tempore.<n>[[Et misit eum, ]]  etc. Quia ejectus a fidelibus, in malis cœpit dominari atrocius: sic legitur in Evangelio, quod intravit in porcos. [[Signavit super illum, ]]  etc. Id est sigillum posuit, scilicet signum crucis, quod eum sic superat, ut a fidelibus repellat. [[Et post hæc oportet, ]]  etc., ut recipiat potestatem quam habuit ante adventum Christi.</n>


text:
Et vidi sedes, et sederunt super eas, et judicium datum est illis: et animas decollatorum propter testimonium Jesu, et propter verbum Dei, et qui non adoraverunt bestiam, neque imaginem ejus, nec acceperunt caracterem ejus in frontibus, aut in manibus suis, et vixerunt, et regnaverunt cum Christo mille annis.<n>[[Et vide sedes. ]]  Ligato diabolo, vidi solutos fideles, et minores prælatis suis obedire paratos, et prælatos judicare subditos. Vidi in tempore ligationis Ecclesiam ad bene operandum ita solutam, et hoc eodem tempore, illos qui pro Christo moriuntur vidi statim in gloriam intrare, nunquam ad inferos descendere, sicut Abraham et cæteri prophetæ descenderunt, quamvis justi fuerunt. [[Et animas decollatorum. ]]  Et vidi similiter animas eorum qui non adoraverunt. [[Et vixerunt. ]]  Et non dico vivent et regnabunt in futuro, sed etiam in hoc præsenti, scilicet ex quo interfecti sunt vixerunt et regnaverunt cum Christo.</n>


text:
Ceteri mortuorum non vixerunt, donec consummentur mille anni. Hæc est resurrectio prima.<n>[[Cæteri vero mortuorum non vixerunt, ]]  id est, æternas patientur pœnas, et in hoc præsenti, quia statim moriuntur. [[Hæc est resurrectio. ]]  Quod diabolus ita ligatus est, et quod a peccatis resurgunt homines, et quod ipsis mortuis statim animæ fruuntur æterna requie, est prima resurrectio et potissima. [[Prima. ]]  Ad differentiam illius quæ erit simul in anima et corpore, hæc dicitur prima. [[Qui habet partem. ]]  Si omnes perfecti esse non possunt, nec in eadem claritate futuri sunt. [[Secunda mors, ]]  id est, damnatio æterna, quæ erit in corpore et in anima reproborum, non apprehendet electos, qui in nullo unquam augentur. [[Sed erunt sacerdotes, ]]  id est æternas laudes offerentes Divinitati et humanitati.</n>


text:
Beatus, et sanctus, qui habet partem in resurrectione prima: in his secunda mors non habet potestatem: sed erunt sacerdotes Dei et Christi, et regnabunt cum illo mille annis.


text:
Et cum consummati fuerint mille anni, solvetur Satanas de carcere suo, et exibit, et seducet gentes, quæ sunt super quatuor angulos terræ, Gog, et Magog, et congregabit eos in prælium, quorum numerus est sicut arena maris.<n>[[De carcere. ]]  Id est, de cordibus reproborum, in quibus modo ligatus est, ne pro velle sæviat. [[Magog. ]]  Id est detectos, id est omnes persecutores diabolum in se tegentes, et tandem ad apertam persecutionem procedentes. Vel ad litteram has duas gentes prius seducet, et per eas ad alios procedet. [[Et circumierunt castra sanctorum, ]]  id est eosdem sanctos in virtutibus munitos et unanimes in hoc bello.</n>


text:
Et descendit ignis a Deo de cælo, et devoravit eos: et diabolus, qui seducebat eos, missus est in stagnum ignis, et sulphuris, ubi et bestia


text:
et pseudopropheta cruciabuntur die ac nocte in sæcula sæculorum.<n>[[Die ac nocte. ]]  Hoc dicit, respectu gloriæ sanctorum, quæ est dies, et pœnarum suarum, quæ est nox.</n>


text:
Et vidi thronum magnum candidum, et sedentem super eum, a cujus conspectu fugit terra, et cælum, et locus non est inventus eis.<n>[[Et vidi thronum. ]]  Dicta destructione diaboli et suorum membrorum, supponit destructionem mundi, ad majorem pœnam impiorum. Competit enim ut destructis malis mundus destruatur, secundum quod ab eis fuerat corruptus. Sæpe locutus de glorificatione sanctorum et de pœnis impiorum, non fecerat mentionem corporum, si deberent glorificari vel puniri; ideo hic aperte ostendit ea.</n>


text:
Et vidi mortuos, magnos et pusillos, stantes in conspectu throni, et libri aperti sunt: et alius liber apertus est, qui est vitæ: et judicati sunt mortui ex his, quæ scripta erant in libris, secundum opera ipsorum:<n>[[Et libri aperti sunt. ]]  Libri, id est, divina præcepta quæ qui dimiserunt, scient se pro merito puniri; vel libri sunt conscientiæ singulorum, quæ apertæ omnibus erunt. [[Alius liber. ]]  Id est, Christus, qui tunc omnibus apparebit potens et suis dabit vitam. Vel, liber est præscientia Dei, quia tunc aperte scient mali se non prædestinatos ad vitam quam in mundo existentes sibi promittebant. [[Ex his quæ scripta erant. ]]  Per comparationem sanctorum impii damnabuntur: legent enim ipsi impii in ipsis sanctis quæ agere noluerunt.</n>


text:
et dedit mare mortuos, qui in eo erant: et mors et infernus dederunt mortuos suos, qui in ipsis erant: et judicatum est de singulis secundum opera ipsorum.<n>[[Et dedit mare mortuos. ]]  Vult aperte ostendere corpora mortuorum quantumcunque fuerint dissecta, in illo judicio vivificari, quod quidam non credunt.</n>


text:
Et infernus et mors missi sunt in stagnum ignis. Hæc est mors secunda.<n>[[Hæc est mors secunda. ]]  Quasi dicat: Cavete vobis a morte prima, quia ex illa prima sequitur hæc secunda.</n>


text:
Et vidi cælum novum et terram novam. Primum enim cælum, et prima terra abiit, et mare jam non est.<n>[[Et vidi. ]]  In hac septima visione agit de innovatione elementorum, glorificatione sanctorum, describens merita per quæ sancti ita glorificati sunt. [[Cœlum novum et terram novam. ]]  Immutatio æris et terræ, dubitabilis non est quin per ignem fiat. Sed de aqua dubitatur, nam purgationem in seipsa habere creditur.</n>


text:
Et ego Joannes vidi sanctam civitatem Jerusalem novam descendentem de cælo a Deo, paratam sicut sponsam ornatam viro suo.<n>[[Sicut sponsam ornatam. ]]  Sicut sponsus præmittit munera sponsæ antequam eam ducat, sic Christus Ecclesiæ fidem et virtutes et bona opera antequam eam suscipiat in gloria.</n>


text:
Et audivi vocem magnam de throno dicentem: Ecce tabernaculum Dei cum hominibus, et habitabit cum eis. Et ipsi populus ejus erunt, et ipse Deus cum eis erit eorum Deus:<n>[[Vocem magnam de throno. ]]  Cum dixisset se vidisse innovationem elementorum et glorificationem sanctorum, incognitum id erat, et, ne incredibile videretur, apponit auctoritatem sanctorum Patrum, qui hoc prædixerunt. [[Ecce tabernaculum. ]]  Id est in evidenti est, quod in eadem gloria erit humanitas Christi in qua militavit, et homines eum imitati et ea sunt bene usi. [[Et ipsi populus ejus. ]]  Id est, in nullo offendentes, quod non esse potest dum sunt in carne mortali.</n>


text:
et absterget Deus omnem lacrimam ab oculis eorum: et mors ultra non erit, neque luctus, neque clamor, neque dolor erit ultra, quia prima abierunt.<n>[[Et mors. ]]  Vere non erunt ibi lacrymæ, quia non erit causa lacrymarum.</n>


text:
Et dixit qui sedebat in throno: Ecce nova facio omnia. Et dixit mihi: Scribe, quia hæc verba fidelissima sunt, et vera.<n>[[Et dixit. ]]  Quasi dicat: Scribe quidquid ostensum est tibi de hac innovatione. Hoc pro utilitate præsentium factum est, quibus hæc scribere jussus sum. [[Scribe: quia hæc, ]]  etc. Jubens scribere, et aliis nuntiare, supponit exhortationem, ut omnes ad hanc innovationem laborent pertinere.</n>


text:
Et dixit mihi: Factum est: ego sum alpha et omega, initium et finis. Ego sitienti dabo de fonte aquæ vitæ, gratis.<n>[[Et dixit mihi. ]]  Posita auctoritate sanctorum de hac innovatione, ponit auctoritatem ipsius Dei. [[Factum est. ]]  Ne quæreret aliquis: Quid post illam innovationem futurum est, dicitur sibi nihil restare faciendum. [[Alpha et omega. ]]  Quasi dicat: Hanc innovationem facere potero, quia ego omnia creavi, et in me omnia consummabuntur. [[Sitienti. ]]  Non dabo sitienti ad horam, sed perseveranti.</n>


text:
Qui vicerit, possidebit hæc: et ero illi Deus, et ille erit mihi filius.<n>[[Possidebit hæc. ]]  Id est, meipsum, qui sum principium omnis beatitudinis.</n>


text:
Timidis autem, et incredulis, et execratis, et homicidis, et fornicatoribus, et veneficis, et idolatris, et omnibus mendacibus, pars illorum erit in stagno ardenti igne et sulphure: quod est mors secunda.<n>[[Timidis. ]]  Id est: illis qui timore pœnarum fidem accipere fugiunt, vel acceptam relinquunt, erit æterna damnatio.</n>


text:
Et venit unus de septem angelis habentibus phialas plenas septem plagis novissimis, et locutus est mecum, dicens: Veni, et ostendam tibi sponsam, uxorem Agni.<n>[[Veni et ostendam. ]]  Descripta gloria quam habituri sunt sancti, dicit quo merito, vel quo auxilio sint accepturi.</n>


text:
Et sustulit me in spiritu in montem magnum et altum, et ostendit mihi civitatem sanctam Jerusalem descendentem de cælo a Deo,<n>[[In montem magnum. ]]  Christus est [[mons, ]]  quia munimentum suorum magnum est, quia totum mundum replet, [[altus, ]]  quia insuperabilis. [[Ostendit mihi civitatem. ]]  Et super illum montem ostendit Ecclesiæ fundamentum.</n>


text:
habentem claritatem Dei: et lumen ejus simile lapidi pretioso tamquam lapidi jaspidis, sicut crystallum.<n>[[Lumen. ]]  Ipsa Jerusalem cœlestis lucens pro modo suo, est similis Christo, qui fuit in proposito firmus, et lucens in virtutibus. [[Jaspidis. ]]  Durus est lapis hic, et viridis: sic Ecclesia nitet fide, et in ea firmata est.</n>


text:
Et habebat murum magnum, et altum, habentem portas duodecim: et in portis angelos duodecim, et nomina inscripta, quæ sunt nomina duodecim tribuum filiorum Israël:<n>[[Murum. ]]  Id est Christum defensorem, qui magnus in Sion, altus cum Patre. Vel intellige defensores aliorum, qui sunt magni in vincendo alios. Alii ne vincantur, id est, apostolos vel prophetas, vel angelos veritatis nuntios. [[Portas duodecim. ]]  Id est, patriarchas, per quorum exemplum alii ad fidem introducuntur. Vel portæ, apostoli, qui alios introducunt in Ecclesiam. Angeli, id est, subditi qui perfecte instructi in loco angelorum sunt substituti. Numerus portarum duodecim, quæ per quatuor mundi partes sub ternario comprehenduntur, ad mysterium pertinet duodecim apostolorum, per quos fides Trinitatis diffunditur per orbem quadripertitum. [[Nomina inscripta, ]]  etc. Id est, memoria sanctorum Patrum veteris legis est in apostolis, quia quod illi prædixerunt futurum, hi docent completum. Vel omnes gentes in fide apostolorum et dilectione eorum sunt positæ. Unde: [[Epistola nostra vos estis scripta in cordibus nostris]]  II Cor. 3..</n>


text:
ab oriente portæ tres, et ab aquilone portæ tres, et ab austro portæ tres, et ab occasu portæ tres.<n>[[Ab oriente portæ tres. ]]  Oriens, Judæi: a quibus sol justitiæ ortus est, et in his portæ tres, quia in his primum fides Trinitatis, nuntiata ab apostolis et a prophetis. Aquilo, frigidæ gentes: quæ post Judæos crediderunt. Ab austro, id est a claritate fidei, quæ est ab adventu Christi. Ab occasu, id est ab ultima ætate mundi quæ per Eliam et Enoch fidem Trinitatis recipiet.</n>


text:
Et murus civitatis habens fundamenta duodecim, et in ipsis duodecim nomina duodecim apostolorum Agni.<n>[[Murus. ]]  Id est, fides Christi qua munivit ipsam civitatem, habet duodecim patriarchas, per quos fundatur, quia illi primi hanc fidem tenuerunt, et in illis innituntur quicunque ad fidem accedunt. [[Et in ipsis duodecim. ]]  Quam fidem isti tenent, illi venturam intellexerunt, et prænuntiaverunt.</n>


text:
Et qui loquebatur mecum, habebat mensuram arundineam auream, ut metiretur civitatem, et portas ejus, et murum.<n>[[Et qui loquebatur mecum. ]]  Vidi civitatem istam ita munitam et ornatam, et non omnes ibi vidi æquales inter se: sed unumquemque perfectum pro modo suo. [[Mensuram arundineam auream. ]]  Id est, divinam Scripturam Dei sapientia compositam, quæ tangit et illustrat corda fidelium. [[Ut metiretur civitatem et portas ejus. ]]  Id est, secundum mensuram daret etiam minoribus intelligentiam ipsarum Scripturarum. [[In quadro posita est. ]]  Quatuor latera, fides, spes, charitas, operatio, quæ sunt æqualia, quia quantum quis credit, tantum sperat: quantum sperat, tantum diligit: quantum diligit, tantum operatur. In quadro ergo, quia robusta fide, longanimis spe, ampla charitate, efficax opere. Vel quatuor latera sunt quatuor principales virtutes, quarum una non debet aliam excedere. In homine ergo est prudentia appetendi boni et vitandi mali, quam sequitur temperantia, ut a voluptatibus homo se retrahat: post hæc est fortitudo, ut quod intelligit, operetur: dehinc justitia, ut sic suos actus temperet, ne nimis justus vel sapiens sibi videatur. [[Per stadia. ]]  Stadium est locus et cursus et mensura, et octo faciunt milliare, notat autem tendentes ad bravium. [[Duodecim millia. ]]  Hi perfecti sunt in fide Trinitatis ex quatuor mundi partibus.</n>


text:
Et civitas in quadro posita est, et longitudo ejus tanta est quanta et latitudo: et mensus est civitatem de arundine aurea per stadia duodecim millia: et longitudo, et altitudo, et latitudo ejus æqualia sunt.


text:
Et mensus est murum ejus centum quadraginta quatuor cubitorum, mensura hominis, quæ est angeli.<n>[[Mensura hominis. ]]  Juxta litteram sanctus Joannes ostendit angelum apparuisse sibi in specie hominis, ut aperte denotet eum qui significabatur verum angelum, id est Filium Dei, et verum hominem fuisse.</n>


text:
Et erat structura muri ejus ex lapide jaspide: ipsa vero civitas aurum mundum simile vitro mundo.<n>[[Et erat. ]]  Dixerat in hac civitate esse muros et portas et fundamenta, et ipsos inter se, alios majores, alios minores, hic exsequitur qualis sit murus et qualis ipsa civitas et fundamenta et portæ. [[Structura muri ejus ex lapide jaspide. ]]  Id est, si aliquis sit ad hoc instructus ut sit defensor aliorum, hoc habet ex fide quam firmiter tenet et prædicat, quam Jaspis viridis significat, ut sit defensor aliorum. [[Aurum. ]]  Sapientiam denotat aurum; vitrum autem fidei puritatem, qua ore promittit quod corde credit.</n>


text:
Et fundamenta muri civitatis omni lapide pretioso ornata. Fundamentum primum, jaspis: secundum, sapphirus: tertium, calcedonius: quartum, smaragdus:<n>[[Jaspis. ]]  Viridis est hic lapis, et ideo virorem fidei immarcescentem significat. Vel [[jaspis]]  est sanctorum fides non marcescens, sed semper in operis virore perseverans. [[Sapphirus. ]]  Similis est sereno cœlo, qui percussus radiis solis ardentem emittit fulgorem; significat autem altitudinem spei sanctorum quorum conversatio in cœlis est, qui et a vero sole innovati ardentius æterna quærunt, et alios quærere docent, dicentes: [[Nostra conversatio in cœlis est]]  Phil. 3.. [[Chalcedoni, ]]  BED. Colorem pallentis lucernæ hic lapis habet: fulget, etc., usque ad peccatores et fragiles ad se trahunt sibique conjungunt. [[Smaragdus. ]]  ID. Quartus nimiæ viriditatis super omnes herbas et frondes, adeo ut etiam, etc., usque ad quarta dicitur fides propter quatuor Evangelia.</n>


text:
quintum, sardonyx: sextum, sardius: septimum, chrysolithus: octavum, beryllus: nonum, topazius: decimum, chrysoprasus: undecimum, hyacinthus: duodecimum, amethystus.<n>[[Sardonyx. ]]  ID. Quintus tricolor, niger in imo, candidus, etc., usque ad quod quinque sensibus agitur, quinta dicitur. [[Sardius. ]]  Sextus sanguinei coloris unicolor, martyrii gloriam significat. Sextus quia sexta feria crucifixus est Christus. Vel Sardius rubeæ terræ habens speciem, significat sanctos qui licet cum mentis sublimes intellectu, tamen fragilitatis suæ recordantur attendentes se filios Adæ, qui rubra terra dicitur, qui sexta die factus est, unde et sardius sextus inducitur. [[Beryllus. ]]  BED. Octavus est prædicantium operatio. Lucet beryllus, etc., usque ad cura terrenæ administrationis ad pallorem activæ vitæ redeuntes. [[Topazius. ]]  Nonus ponitur hic lapis, quia rarior et pretiosior, et habet duos colores ex auro et ætherea claritate, maxime lucens cum splendore solis tangitur, superans omnium gemmarum claritates, in aspectum suum singulariter provocans aspicientes, quem si plus polis, obscuras: si naturæ relinquis, clarior est: et nihil est charius regibus inter divitias. Contemplativam vitam significat, quam sancti reges omnibus operum divitiis et gemmis virtutum præferunt et in eam maxime aspectus suos dirigunt, et tanto amplius, quanto frequentius divina illustrantur gratia. Ex interna charitate color aureus, ex dulcedine contemplationis æthereus, quæ ex attritu sæculi semper obscurascit, vix enim potest quis simul doloribus attingi, et tranquilla mente cœli gaudia intueri. Vel si polis, quod si dignitatibus sæculi honoras eos, et ornas, obscuras: quia contemplationi minus vacant, vel minori meritis fiunt. Et sicut in octavo est activa vita, sic in nono contemplativa quæ est angelorum, quorum sunt novem ordines. Dicunt quidam quod omnium lapidum colores habet, unde et nomen habet, quia pan, id est omne. Et invenitur in insula Ægypti, quæ dicitur Topazon, significat sanctos omnibus coloribus virtutum fulgidos. [[Chrysoprasus. ]]  In India nascitur viridis aureæque misturæ. Quidam etiam purpureus cum guttis aureis, significat eos qui virorem æternæ patriæ charitate merentur, et aliam purpuream martyrii ostendunt, et quia exemplum Domini sequuntur, in India, id est, prope ortum solis sunt, et cum Christo regnare exspectant. In denario numero sunt, decalogus impletur per dilectionem, quæ non finitur. Igitur in chrysopraso opus martyrii signatur et præmium. Chryson, aurum: prasos, porrum dicitur. [[Hyacinthus. ]]  Undecimus est hic lapis, cum ære mutatur in sereno perspicuus, in nubilo obscurus, significat discretissimos doctores omnibus qualitatibus, moribus, ætatibus, intellectibus se contemperantes. [[Amethistus. ]]  Duodecimus lapis est purpureus, misto colore violæ et rosæ quasdam flammulas de se effundens. Purpureus color, significat cœlestis regni habitus, angelicæ societatis principatum ad quem venturi sunt sancti. Viola humilem sanctorum verecundiam cum odore bonæ operationis. Rosa pretiosam mortem martyrum, qui non modo inter se, sed etiam ad inimicos et persecutores flammas charitatis emittunt. Significat igitur amethistus cœlestis regni semper memoriam in cordibus humilium, et illam egregiam virtutem, ut etiam pro inimicis orent, et de salute eorum curent, quæ est virtus virtutum. Colorum varietas virtutum multiplicitas.</n>


text:
Et duodecim portæ, duodecim margaritæ sunt, per singulas: et singulæ portæ erant ex singulis margaritis: et platea civitatis aurum mundum, tamquam vitrum perlucidum.<n>[[Et duodecim portæ. ]]  Quasi dicat: Dixi esse duodecim portas, et cum ita sint duodecim illæ portæ, id est prophetæ introducentes ad fidem Trinitatis ex quatuor mundi partibus. [[Per singulas, ]]  id est, per instructionem singulorum; [[sunt margaritæ, ]]  id est, imitatores eorum, qui de quacunque parte mundi ad fidem Trinitatis vocentur, sunt splendidi virtutibus. [[Singulæ portæ, ]]  etc. Quasi dicat: Ad hoc ut essent portæ, oportuit esse margaritas. [[Plateæ civitatis aurum. ]]  Id est sapientia, vel claritate pleni, mundi a criminali macula. [[Vitrum per lucidum. ]]  Id est nullas sordes in se celantes. Vel quia possunt mali in operibus nequitiam suam, velut in speculo, cognoscere.</n>


text:
Et civitas non eget sole neque luna ut luceant in ea, nam claritas Dei illuminavit eam, et lucerna ejus est Agnus.<n>[[Non eget sole. ]]  Hic sancti egent ad servitium sole et luna, ibi non: Deus enim plene illuminabit eos. Vel, [[non eget sole, neque luna, ]]  id est majoribus vel minoribus prædicatoribus.</n>


text:
Et ambulabunt gentes in lumine ejus: et reges terræ afferent gloriam suam et honorem in illam.<n>[[Et ambulabunt. ]]  Tanta erit lux in futuro, quod usque ad finem mundi, [[ambulabunt gentes, ]]  id est promovebuntur de bono in melius. [[In lumine. ]]  In spe hujus luminis, vel per lumen, vel per lucem, vel per radios cognitionis ejus. [[Reges terræ. ]]  Id est illi majores qui regunt terrenitatem suam et aliorum.</n>


text:
Et portæ ejus non claudentur per diem: nox enim non erit illic.<n>[[Et portæ. ]]  In præsenti aliquando subtrahitur prædicatio, ne fures intrent et conculcent dum nox est, id est locus insidiarum: sed quia ibi dies perpetua, omnis timor auferetur.</n>


text:
Et afferent gloriam et honorem gentium in illam.<n>[[Afferent. ]]  Ad similitudinem victorum qui spolia in suas urbes ferunt.</n>


text:
Non intrabit in eam aliquod coinquinatum, aut abominationem faciens et mendacium, nisi qui scripti sunt in libro vitæ Agni.<n>[[Non intrabit in eam. ]]  Dicta honestate civitatis, ne quisquam falsus frater ad aliquem horum graduum pertingere præsumeret, determinat qui sunt intraturi, qui non.</n><pb/>


text:
Et ostendit mihi fluvium aquæ vitæ, splendidum tamquam crystallum, procedentem de sede Dei et Agni.<n>[[Et ostendit. ]]  Postquam situm civitatis, dignitatem ejus, et muros et fundamenta ostendit, describit refectionem quam Deus civitati præbuit, et in præsenti, maxime in futuro. In præsentia Deitatis vel imitatione vitæ Agni, qui proposuit nobis in se exemplum. [[Fluvium. ]]  Id est aquam fluentem, id est æternam beatitudinem. In specie aquæ notatur ablutio baptismi, qua ad istam beatitudinem pervenitur. [[De sede Dei. ]]  Id est de illis in quibus principaliter sedebit Deus, quia in illis maxime est, et per instructionem eorum minores coronabuntur.</n>


text:
In medio plateæ ejus, et ex utraque parte fluminis, lignum vitæ, afferens fructus duodecim per menses singulos, reddens fructum suum et folia ligni ad sanitatem gentium.<n>[[Et ex utraque. ]]  Circa flumen, id est, in hac vita habemus [[lignum vitæ, ]]  id est corpus et sanguinem Christi, in quibus reficimur ultra flumen, id est, in futuro habebimus ipsum præsentem. Vel per circa flumen, accipiamus tempus ante baptismum, per ultra, illud quod fuit post baptismum, ut denotemus fideles et in veteri et in nova lege salvatos per Christum, quod significavit Moyses qui duxit filios Isræl usque ad flumen Jordanis, et Jesus filius Nave, qui de flumine Jordanis duxit eos in terram promissionis. [[Lignum vitæ. ]]  Quasi dicat: Ipse refectionem dat, ipse etiam dat eis qui pararent eos quibus ipse reddat. [[Fructus. ]]  Id est prophetas et apostolos in fidem Trinitatis per quatuor mundi partes fructificantes. [[Et folia ligni. ]]  Quasi dicat: Et quod Christus reddet fructum, hoc erit sic, quod apostoli, et post eos alii etiam spargent folia ipsius Christi.</n>


text:
Et omne maledictum non erit amplius: sed sedes Dei et Agni in illa erunt, et servi ejus servient illi.


text:
Et nox ultra non erit: et non egebunt lumine lucernæ, neque lumine solis, quoniam Dominus Deus illuminabit illos, et regnabunt in sæcula sæculorum.


text:
Et dixit mihi: Hæc verba fidelissima sunt, et vera. Et Dominus Deus spirituum prophetarum misit angelum suum ostendere servis suis quæ oportet fieri cito.<n>[[Et dixit mihi. ]]  Sicut in principio posuit commendationem visionis, sic etiam jam ad ultimum ponit. [[Dominus. ]]  Et bene debes credere, quia ille qui in potestate habet dona Spiritus sancti, per quem locuti sunt omnia prophetæ quæ dixerunt. [[Angelum suum, ]]  etc. Sicut angelus Joanni, sic Joannes commendat discipulis suis: quasi dicat: Non propter me facta est hæc annuntiatio mihi, sed ut vos mihi credatis.</n>


text:
Et ego Joannes, qui audivi, et vidi hæc. Et postquam audissem, et vidissem, cecidi ut adorarem ante pedes angeli, qui mihi hæc ostendebat:<n>[[Et postquam audissem, et vidissem. ]]  Hic dat nobis intelligere, quod pro his in veneratione debemus eum habere, nec tantum eum, sed Deum adorare, et per observantiam verborum libri, purificationem angelorum consequi.</n>


text:
et dixit mihi: Vide ne feceris: conservus enim tuus sum, et fratrum tuorum prophetarum, et eorum qui servant verba prophetiæ libri hujus: Deum adora.<n>[[Et fratrum tuorum, ]]  etc. Non sunt a munere prophetiæ alieni putandi, qui habent gratiam interpretandi: ut Augustinus, Hieronymus, Ambrosius, Gregorius, etc.</n>


text:
Qui nocet, noceat adhuc: et qui in sordibus est, sordescat adhuc: et qui justus est, justificetur adhuc: et sanctus, sanctificetur adhuc.<n>[[Qui nocet, noceat adhuc. ]]  Quia posset objici quod malum esset prophetare malis, cum gravius essent inde puniendi, dictum est sibi, ne ideo cesset, quia justum est.</n>


text:
Beati, qui lavant stolas suas in sanguine Agni: ut sit potestas eorum in ligno vitæ, et per portas intrent in civitatem.<n>[[Beati qui lavant, ]]  etc. Quia dixerat: Nocens noceat, sordens sordescat, ne aliquis malus diceret: Cum sim malus, quare me pœniteret? dicit. Non solum beati sunt qui majorem respuunt persecutionem, sed etiam illi qui contaminaverunt stolas suas quas in baptismo acceperunt, si deinde laverint eas, et eos peccasse pœniteat.</n>


text:
Foris canes, et venefici, et impudici, et homicidæ, et idolis servientes, et omnis qui amat et facit mendacium.


text:
Ego Jesus misi angelum meum testificari vobis hæc in ecclesiis. Ego sum radix, et genus David, stella splendida et matutina.<n>[[Ego Jesus. ]]  Commendavit Joannes librum, per angelum, per sui dignitatem, modo etiam per auctoritatem ipsius Christi. Quasi dicat: Omnes audientes sciant [[quod ego Jesus misi angelum meum testificari vobis hæc. Stella splendida. ]]  Clara stella, id est, magna charitas annuntians diem, id est futuram beatitudinem, per meam resurrectionem in mane factam</n>


text:
Et spiritus, et sponsa dicunt: Veni. Et qui audit, dicat: Veni. Et qui sitit, veniat: et qui vult, accipiat aquam vitæ, gratis.<n>[[Et spiritus, ]]  id est Trinitas, quæ pro puritatis excellentia spiritus dicitur: [[Et spiritus et sponsa dicunt, ]]  etc. Hic etiam subdit testimonium Trinitatis et fidelium, quasi: Ideo debetis recipere, quia spiritus et sponsa, etc. [[Et qui sitit, veniat. ]]  Non tamen quilibet, sed ille tantum veniat, qui sitit: id est credere desiderat. [[Qui vult, accipiat aquam vitæ gratis. ]]  Et non est labor, quia sola voluntas sufficit.</n>


text:
Contestor enim omni audienti verba prophetiæ libri hujus: si quis apposuerit ad hæc, apponet Deus super illum plagas scriptas in libro isto.<n>[[Contestor enim, ]]  etc. Postquam commendationem posuit per se, per angelum, per Christum, per Trinitatem, per fideles; qui quosdam sciebat esse in Asia qui pro suis erroribus fovendis aliquid adderent vel demerent, supponit excommunicationem.</n>


text:
Et si quis diminuerit de verbis libri prophetiæ hujus, auferet Deus partem ejus de libro vitæ, et de civitate sancta, et de his quæ scripta sunt in libro isto:


text:
Gratia Domini nostri Jesu Christi cum omnibus vobis. Amen.<n>[[Gratia Domini nostri Jesu Christi. ]]  Consummatio apostoli in verbo Christi.</n>


