VULC.USFM.Demo home
Freely-Given home
News
Overview
Heroes
Bible originals
Bible translations
Open English Translation (OET)
Bible maps
Bible translation
Apps
Software
Bible Organisational System
Bible Drop Box
Demo outputs
Biblelator editor
Bible Door app
Bible standards
Bible reference
Music and songs
Images
Bible studies
Bible teaching
Sermons
FM radio
The Bible Man Van
About
Opportunities
Links
Contact
Donate
Trailing space at end of line in MRK -1:0
Showing 1 out of 1187 priority errors
MRK -1:0 Removed trailing space in id: MRK
MRK -1:1 Removed trailing space in h: MARCUM
MRK -1:2 Removed trailing space in toc1: INCIPIT SECUNDUM MARCUM
MRK -1:3 Removed trailing space in toc2: MARCUM
MRK -1:4 Removed trailing space in mt1: INCIPIT SECUNDUM MARCUM
MRK 1:0 Extra whitespace after chapter number
MRK 1:0 Removed trailing space in c: 1
MRK 1:1 Removed trailing space in v~: Initium Evangelii Jesu Christi, Filii Dei.\f + \fr 1.1 \fk Initium Evangelii. \ft ISID. Evangelium, \fk bona annuntiatio, \ft quod proprie ad regnum Dei et remissionem peccatorum pertinet. Unde: \fk Pœnitemini et credite Evangelio: et appropinquavit regnum cœlorum. \ft HIER. Quatuor Evangelia unum sunt, et unum quatuor. Itaque et Marci liber dicitur Evangelium, et similiter aliorum: quia unum omnia, et omnia unum. \fk Jesu Christi. \ft HIER. Jesus Hebraice, Soter Græce, Salvator Latine, Christus Græce, Messias Hebraice, unctus Latine, id est, rex sacerdos: dicitur de genere David regis, et Levitico. \fk Filii Dei. \ft BEDA. Matthæus dicit: \fk filii David filii Abraham\ft Matth. 1.. Marcus dicit: \fk filii Dei, \ft ut paulatim a minoribus ad majora, etc., usque ad Joannes ab æternitate Verbi Dei inchoat, in resurrectione Domini consummat.\f*
MRK 1:2 Removed trailing space in v~: Sicut scriptum est in Isaia propheta: [Ecce ego mitto angelum meum ante faciem tuam, qui præparabit viam tuam ante te.\f + \fr 1.2 \fk Sicut scriptum est. \ft Marcus prophetarum testimonia præmittit quibus hæc vetera et non nova, sed a prophetis præscita et prædicta asserit, in quo et Judæos qui legem et prophetas susceperant ad Evangelium invitat: et gentiles qui Evangelium tenebant ad venerationem legis et prophetarum provocat, ne quis juxta hæreticos alterum sine altero suscipiat. \fk Ecce mitto. \ft BEDA. Angelus dicitur Joannes non societate naturæ, ut mentitur Origenes, sed officii dignitate: sicut et sacerdotes, de quibus dicitur: \fk Labia sacerdotis custodiunt scientiam, et legem exquirunt ex ore ejus, quia angelus Domini exercituum est\ft Mal. 2.. ID. Nota quod hoc testimonium: \fk Ecce ego mitto angelum, \ft etc., Malachiæ est, utrumque tamen dicit Isaiæ esse, quia, etc., usque ad omnes prophetæ uno spiritu locuti sunt quasi uno ore.\f*
MRK 1:3 Removed trailing space in v~: Vox clamantis in deserto: Parate viam Domini, rectas facite semitas ejus.]\f + \fr 1.3 \fk Clamantis. \ft ISID. Ad Judæos surdos propter peccata longe positos, indignationis clamore dignos. \fk In deserto. \ft In deserto fit vox et clamor: quia deserta domus Judæa vacans scopata sine spiritu Dei, propheta, rege, sacerdote. Unde Jesus et Joannes quærunt quod in deserto amissum est. Ubi vicit diabolus, ibi vincitur: ubi cecidit homo, ibi resurgit. \fk Parate. \ft ISID. Pœnitentiam agite et prædicate. Unde Parasceve ante sabbatum, etc., usque ad ut possideamus quieti terram desiderabilem. \fk Viam Domini. \ft HIER. Via Domini qua ad homines ingreditur, pœnitentia est, per quam ad nos Deus descendit, et nos ad illum ascendimus. Unde angeli ascendentes descendentesque memorantur super Filium hominis. \fk Rectas facite semitas. \ft ISID. Præcipit, ut regia via euntes, proximos diligamus ut nos, et nos, etc., usque ad ut non separetur os ab opere, nec opus ab ore. Semitæ post viam, quia mandata moralia post pœnitentiam secundum Marcum vel Matthæum explanantur. Paratur via per fidem et baptismum et pœnitentiam. Rectæ semitæ per austera indicia vestis, zonæ, cibi, potus, vocis humillimæ.\f*
MRK 1:4 Removed trailing space in v~: Fuit Joannes in deserto baptizans, et prædicans baptismum pœnitentiæ in remissionem peccatorum.\f + \fr 1.4 \fk Joannes. \ft ISID. Gratia Dei. A gratia Dei incipit, unde sequitur: \fk Baptizans, \ft etc. Per baptismum peccata dimittuntur; unde: Quod \fk gratis accepistis, gratis date\ft Matth. 10.. Et Apostolus: \fk Gratia salvati estis\ft Ephes. 2.. \fk Baptizans. \ft HIER. Baptismum pœnitentiæ dedit, baptismum in remissionem peccatorum prædicavit, tamen non dedit. Sicut prædicatione, etc., usque ad nunc per amicum sponsi inducitur sponsa, ut Rebecca Isaac, per puerum pallio albo velata.\f*
MRK 1:5 Removed trailing space in v~: Et egrediebatur ad eum omnis Judææ regio, et Jerosolymitæ universi, et baptizabantur ab illo in Jordanis flumine, confitentes peccata sua.\f + \fr 1.5 \fk In Jordane\ft ID. Jordanis aliena descensio, ubi peccata absolvuntur. Arca enim, etc., usque ad corpus Christi, non mundatis non proficit, sed in deterius mutat. \fk Confitentes, \ft etc. ID. \fk Confessio et pulchritudo in conspectu ejus\ft Psal. 115., id est sponsi. Unde desilit sponsa de camelo, cum se humiliat Ecclesia Christo, qui figuratur per Isaac, in cujus nativitate risum fecit Deus Saræ. Sicut ad Mariam dicitur, quæ est princeps cum Deo: \fk Benedicta tu in mulieribus\ft Luc. 1.. BEDA. Confitentes peccata sua baptizantur. Debent enim melioris vitæ novitatem promittere, qui baptismum, etc., usque ad et sic mundatos Christianam religionem promittentes in Ecclesiæ membra commuta.\f*
MRK 1:6 Removed trailing space in v~: Et erat Joannes vestitus pilis cameli, et zona pellicea circa lumbos ejus, et locustas et mel silvestre edebat.\f + \fr 1.6 \fk Et erat Joannes, \ft etc. HIER. Vestis prophetæ et cibus et potus, totam austeram vitam prædicantium significant, et gentes, etc., usque ad quia omnia a gratia Evangelii, in qua non est distinctio Judæi et Græci. BEDA. \fk Vestitus pilis cameli. \ft Quia peccata non fovit, sed aspere increpavit, dicens: \fk Genimina viperarum, \ft etc. Zona pellicea, etc., usque ad in melle enim dulcedo, in locusta alacer volatus, sed cito deciduus.\f*
MRK 1:7 Removed trailing space in v~: Et prædicabat dicens: Venit fortior post me, cujus non sum dignus procumbens solvere corrigiam calceamentorum ejus.\f + \fr 1.7 \fk Fortior me. \ft HIER. Quis fortior est gratia qua abluuntur peccata? Ille qui, etc., usque ad et usque ad centum quadraginta quatuor millia pervenit. \fk Solvere corrigiam. \ft BEDA. Modus fuit apud veteres, ut si quis eam quæ sibi competeret, accipere uxorem nollet, ille, etc., usque ad Redemptoris vestigia nudare non valeo, quia sponsi nomen mihi non usurpo. HIER. Corrigia calcamentorum, id est mysterium Incarnationis Dei. Calx enim, etc., usque ad sponsa in patriarchis, amica in prophetis, proxima in Maria et Joseph, dilecta in Joanne Baptista, columba in Christo et apostolis.\f*
MRK 1:8 Removed trailing space in v~: Ego baptizavi vos aqua, ille vero baptizabit vos Spiritu Sancto.\f + \fr 1.8 \fk Ego baptizavi vos aqua. \ft BEDA. Nondum Joannes dicit Deum aut Dei Filium esse aperte, quia rudes erant auditores: sed paulatim per humanitatem glorificatam ad fidem divinitatis ducit, dicens: \fk Ille vero baptizabit vos Spiritu sancto. \ft Sed postea cum capaciores jam videret, Dei Filium jam aperte prædicat dicens: \fk Testimonium perhibuit, quia hic est Dei Filius\ft Joan. 3.. ISID. \fk Ego baptizo vos aqua, ille, \ft etc. Dei fluvius semper plenus, semper æqualis, de quo: \fk Fluminis impetus lætificat civitatem Dei\ft Psal. 45.. Multum distat, etc., usque ad unctio Christi de amaritudine passionis pervenit ad gloriam resurrectionis; unde Apostolus: \fk Hoc sentite in vobis, quod et in Christo Jesu, \ft etc., usque: \fk Propter quod et Deus illum exaltavit\ft Phil. 2..\f*
MRK 1:9 Removed trailing space in v~: Et factum est: in diebus illis venit Jesus a Nazareth Galilææ: et baptizatus est a Joanne in Jordane.\f + \fr 1.9 \fk Et baptizatus est in Jordane. \ft Tribus causis: Ut justitiam et humilitatem impleret; ut baptismum Joannis comprobaret; ut Jordanis aquas sanctificans per descensionem columbæ Spiritum sanctum in baptismo adesse monstraret. HIER. Marcus: Sicut cervus desiderans ad fontes aquarum saltus dat, culmina pratorum carpit, palmas in vertice portat, velut apis melliflua flores agri (cui odor veri Isaac similatur) summatim gustat. Unde a Nazareth Galilææ venientem Jesum ad baptismum, etc., \fk usque ad: Vincenti dabo edere de ligno vitæ, quod est in paradiso Dei mei\ft Apoc. 2..\f*
MRK 1:10 Removed trailing space in v~: Et statim ascendens de aqua, vidit cælos apertos, et Spiritum tamquam columbam descendentem, et manentem in ipso.\f + \fr 1.10 \fk Vidit apertos cœlos, \ft etc. BEDA. Mysterium Trinitatis in baptismo demonstratur: Filius baptizatur, Spiritus est in columba, Pater in voce sonat. Aperiuntur cœli, etc., usque ad apud nos manebit et in nobis erit juxta mensuram fidei Spiritus. De Christo autem dicitur: \fk Plenum gratiæ et veritatis\ft Joan. 1.. \fk Manentem in ipso. \ft Manet in eo Spiritus, non ex quo baptizatus, sed ex quo conceptus. Quod autem in baptismo descendit, significat nobis gratiam spiritualem in baptismo dari, quibus in remissionem peccatorum ex aqua et Spiritu regeneratis solet amplior Spiritus gratia per impositionem manus episcopi cœlitus dari.\f*
MRK 1:11 Removed trailing space in v~: Et vox facta est de cælis: Tu es Filius meus dilectus, in te complacui.\f + \fr 1.11 \fk Tu es Filius meus dilectus. \ft BEDA. Non quod nesciebat docetur, sed nobis quod credere debeamus ostenditur, ipsum scilicet, etc., usque ad bene autem in specie columbæ descendit Spiritus, quæ simplex animal et sine felle: quia simplices quærit, nec habitat in mentibus impuris.\f*
MRK 1:12 Removed trailing space in v~: Et statim Spiritus expulit eum in desertum.\f + \fr 1.12 \fk Spiritus. \ft ID. Ne dubium quis spiritus, Lucas consulte præmittit: \fk Jesus plenus Spiritu sancto regressus est a Jordane; \ft deinde intulit: \fk et agebatur a Spiritu in desertum, ne putetur immundus\ft spiritus quidquam contra eum potuisse.\f*
MRK 1:13 Removed trailing space in v~: Et erat in deserto quadraginta diebus, et quadraginta noctibus: et tentabatur a Satana: eratque cum bestiis, et angeli ministrabant illi.\f + \fr 1.13 \fk Quadraginta diebus. \ft ID. Totum tempus significat, quo membra ejus diabolus tentat. Quadripartitus enim mundus per observantiam decem præceptorum contra diabolum certando Domino famulatur. Quater vero decem quadraginta faciunt. Ubique et semper adest adversarius, qui iter nostrum impedire non cessat. \fk Eratque cum bestiis. \ft Nos quoque si in eremo sanctæ conversationis bestiales hominum mores impolluta mente toleramus, mysterium angelorum meremur, a quibus corpore absoluti in cœlum transferamur\f*
MRK 1:14 Removed trailing space in v~: Postquam autem traditus est Joannes, venit Jesus in Galilæam, prædicans Evangelium regni Dei,\f + \fr 1.14 \fk Postquam autem. \ft ISID. Accepimus gratiam pro gratia, carnalia decollantur, spiritualia vivificantur. Cessante umbra, adest veritas. Joannes in carcere, lex in Judæa, Jesus in Galilæa, salus in gentibus. \fk Prædicans, \ft etc. HIER. \fk Beati pauperes spiritu, quoniam ipsi possidebunt\ft Matth. 5., etc. Regno terreno succedit paupertas, paupertati Christianorum regnum sempiternum; unde: \fk Regnum meum non est de hoc mundo\ft Joan. 18.: omnis enim honor terrenus, spuma, fumus, somnus.\f*
MRK 1:15 Removed trailing space in v~: et dicens: Quoniam impletum est tempus, et appropinquavit regnum Dei: pœnitemini, et credite Evangelio.\f + \fr 1.15 \fk Pœnitemini. \ft HIER. Amaritudinem radicis dulcedo pomi compensat: pericula maris spes portus delectat, dolorem medicinæ spes salutis mitigat. Qui desiderat nucleum, nucem frangat: pœnitentiam agat, qui vult æterno adhærere bono. Præconia Christi narrare possunt, qui ad palmam indulgentiæ pervenire meruerunt. Unde post pœnitentiam prædicatores eliguntur.\f*
MRK 1:16 Removed trailing space in v~: Et præteriens secus mare Galilææ, vidit Simonem, et Andream fratrem ejus, mittentes retia in mare (erant enim piscatores),\f + \fr 1.16 \fk Vidit Simonem. \ft HIER. Simon, \fk obediens; \ft Andræas, \fk virilis; \ft Jacobus, \fk supplantator; \ft Joannes, \fk gratia. \ft His nominibus, etc., usque ad per prudentiam obedimus, per justitiam viriliter agimus, per temperantiam serpentes calcamus, per fortitudinem Dei gratiam meremur. ID. Quem non inebriat eloquentia sæcularis? Difficile homines potentes, et nobiles, et divites, et multo his difficilius eloquentes credunt Deo. Obcæcatur mens eorum divitiis et opibus atque luxuria, et circumdati vitiis non possunt videre virtutes, simplicitatemque Scripturæ sanctæ, non ex majestate sensuum, sed ex verborum judicant utilitate. ID. Vocantur quatuor piscatores, Simon, Andræas, Jacobus et Joannes: relictis omnibus sequuntur. Hac quadriga vehimur ad æthera, etc., usque ad pellibus Salomonis tegimur, quibus sponsa se gloriatur formosam. BEDA. Quæritur quomodo primum Petrum et Andream et post pusillum Jacobum et Joannem vocaverit, sicut narrat, etc., usque ad tunc enim non subductis ad terram navibus tanquam cura redeundi, sed tanquam vocantem et jubentem secuti sunt. \fk Et ingrediuntur. \ft HIER. Marcus dicta Evangelii in semetipso disponens, ordinem historiæ non secutus, mysteriorum ordinem servat, unde in sabbatis primam virtutem narrat dicens: \fk Et ingrediuntur, \ft etc. \fk Capharnaum. \ft ID. Capharnaum villa consolationis, sabbatum requies. Homo in spiritu immundo, genus humanum, in quo immunditia, etc., usque ad Pharao dimissus ab Isræl, persequimur eum, diabolus contemptus surgit in scandala. BEDA. Quod sabbato maxime curat et docet, ostendit se non sub lege esse, sed supra: et docet nos verum sabbatum, ut saluti scilicet animarum studentes, ab omni opere servili, id est, ab omnibus illicitis abstineamus.\f*
MRK 1:17 Removed trailing space in v~: et dixit eis Jesus: Venite post me, et faciam vos fieri piscatores hominum.
MRK 1:18 Removed trailing space in v~: Et protinus relictis retibus, secuti sunt eum.
MRK 1:19 Removed trailing space in v~: Et progressus inde pusillum, vidit Jacobum Zebedæi, et Joannem fratrem ejus, et ipsos componentes retia in navi:
MRK 1:20 Removed trailing space in v~: et statim vocavit illos. Et relicto patre suo Zebedæo in navi cum mercenariis, secuti sunt eum.
MRK 1:21 Removed trailing space in v~: Et ingrediuntur Capharnaum: et statim sabbatis ingressus in synagogam, docebat eos.
MRK 1:22 Removed trailing space in v~: Et stupebant super doctrina ejus: erat enim docens eos quasi potestatem habens, et non sicut scribæ.\f + \fr 1.22 \fk Erat enim, \ft etc. BEDA. Scribæ dicebant quæ scripta erant in Moyse et prophetis; Jesus, ut Deus et Dominus, ipsius Moysi libere quæ deerant legi addebat vel commutabat; unde in Matthæo: \fk Audistis quia dictum est antiquis, \ft etc. \fk Ego autem dico vobis. \f*
MRK 1:22 Found footnote ending with space in \v~: Et stupebant super doctrina ejus: erat enim docens eos quasi potestatem habens, et non sicut scribæ.\f + \fr 1.22 \fk Erat enim, \ft etc. BEDA. Scribæ dicebant quæ scripta erant in Moyse et prophetis; Jesus, ut Deus et Dominus, ipsius Moysi libere quæ deerant legi addebat vel commutabat; unde in Matthæo: \fk Audistis quia dictum est antiquis, \ft etc. \fk Ego autem dico vobis. \f*
MRK 1:23 Removed trailing space in v~: Et erat in synagoga eorum homo in spiritu immundo: et exclamavit,
MRK 1:24 Removed trailing space in v~: dicens: Quid nobis et tibi, Jesu Nazarene? venisti perdere nos? scio qui sis, Sanctus Dei.\f + \fr 1.24 \fk Quid nobis, \ft etc. ID. Non est hic voluntatis confessio, sed necessitatis extorsio: sicut servus fugitivus visum dominum timet, et de verberibus deprecatur. Dæmones enim in terris Dominum cernentes, se continuo judicandos credebant esse.\f*
MRK 1:25 Removed trailing space in v~: Et comminatus est ei Jesus, dicens: Obmutesce, et exi de homine.\f + \fr 1.25 \fk Obmutesce. \ft ID. Congruo ordine lingua serpentina quæ prima virus sparsit, ne ultra spargat primo obcluditur, deinde, etc., usque ad ut sit idem ordo restaurationis in Domino, qui perditionis in protoplasto.\f*
MRK 1:26 Removed trailing space in v~: Et discerpens eum spiritus immundus, et exclamans voce magna, exiit ab eo.\f + \fr 1.26 \fk Discerpens. \ft ID. Vel convexans, sicut quidam codices habent. Lucas autem dicit quia nihil ei nocuit. Sed quod Marcus ait, \fk discerpens, \ft idem est quod Lucas: \fk cum projecisset eum in medium. \ft Quod vero addidit, \fk nihilque nocuit: \ft intelligendum est quia illa jactatio non eum debilitavit: sicut exeunt dæmones amputatis vel avulsis aliquibus membris. ID. Virum a dæmonio liberatum, animum ab immunda cogitatione purgatum intelligimus. Femmam vero a febribus consequenter curatam, carnem a concupiscentiæ fervore per continentiæ præcepta frenatam.\f*
MRK 1:27 Removed trailing space in v~: Et mirati sunt omnes, ita ut conquirerent inter se dicentes: Quidnam est hoc? quænam doctrina hæc nova? quia in potestate etiam spiritibus immundis imperat, et obediunt ei.\f + \fr 1.27 \fk Quidnam est? \ft Per ea quæ vident ad inquisitionem eorum quæ audierant excitantur. Ad hoc enim et ipse Dominus signa facit, et discipulis facere dedit, ut per hoc Evangelio certius credatur, dum qui cœlestia promittunt terrenis, cœlestia et divina opera operentur in terris.\f*
MRK 1:28 Removed trailing space in v~: Et processit rumor ejus statim in omnem regionem Galilææ.
MRK 1:29 Removed trailing space in v~: Et protinus egredientes de synagoga, venerunt in domum Simonis et Andreæ, cum Jacobo et Joanne.
MRK 1:30 Removed trailing space in v~: Decumbebat autem socrus Simonis febricitans: et statim dicunt ei de illa.\f + \fr 1.30 \fk Et statim dicunt ei, \ft etc. Lucas dicit quia rogaverunt pro illa. Modo enim Salvator rogatus, modo ultro curat, ut contra vitiorum quoque passiones, et se precibus fidelium semper adesse, et quæ non intelliguntur, vel intelligenda dare, vel non intellecta, dimittere pie petentibus ostendat. Unde: \fk Delicta quis intelligit? ab occultis meis munda me\ft Psal. 18..\f*
MRK 1:31 Removed trailing space in v~: Et accedens elevavit eam, apprehensa manu ejus: et continuo dimisit eam febris, et ministrabat eis.\f + \fr 1.31 \fk Apprehensa. \ft Socrus Petri febricitans apprehensa manu levatur. Febris intemperantia est, de qua nos filii Synagogæ per manum disciplinæ et levationem desiderii sanamur, et hujus qui sanat nos ad vesperam declinantis a nobis ministramus voluntati. \fk Ministrabat eis. \ft BEDA. Tropologice: Id est, membra quæ servierant immunditiæ, serviant justitiæ.\f*
MRK 1:32 Removed trailing space in v~: Vespere autem facto cum occidisset sol, afferebant ad eum omnes male habentes, et dæmonia habentes:\f + \fr 1.32 \fk Vespere autem. \ft ID. Occasus solis mors Christi. \fk Afferebant ad eum omnes male habentes. \ft Plures enim per apostolos post mortem suam sanavit, quam cum in carne vivens Judæis prædicavit.\f*
MRK 1:33 Removed trailing space in v~: et erat omnis civitas congregata ad januam.\f + \fr 1.33 \fk Ad januam. \ft HIER. Janua regni moraliter pœnitentia est cum fide, quæ operatur salutem variis languoribus. Varia enim sunt vitia, quibus languescit civitas mundi.\f*
MRK 1:34 Removed trailing space in v~: Et curavit multos, qui vexabantur variis languoribus, et dæmonia multa ejiciebat, et non sinebat ea loqui, quoniam sciebant eum.\f + \fr 1.34 \fk Quoniam sciebant eum. \ft BEDA. Lucas dicit apertius: \fk Exibant dæmonia a multis, \ft etc., \fk quia sciebant eum esse Christum. \ft Dæmonia ergo Christum esse sciunt et Filium Dei, etc., usque ad unde Paulus: \fk Nemo principum hujus sæculi cognovit. Si enim cognovissent, nunquam Dominum gloriæ crucifixissent\ft I Cor. 2..\f*
MRK 1:35 Removed trailing space in v~: Et diluculo valde surgens, egressus abiit in desertum locum, ibique orabat.\f + \fr 1.35 \fk Et diluculo. \ft ID. Sicut per occasum solis mors, sic per diluculum resurrectio Christi cujus manifesta luce abiit in desertum gentium et in fidelibus orabat, quia eorum corda ad orationem excitabat.\f*
MRK 1:36 Removed trailing space in v~: Et prosecutus est eum Simon, et qui cum illo erant.
MRK 1:37 Removed trailing space in v~: Et cum invenissent eum, dixerunt ei: Quia omnes quærunt te.
MRK 1:38 Removed trailing space in v~: Et ait illis: Eamus in proximos vicos, et civitates, ut et ibi prædicem: ad hoc enim veni.\f + \fr 1.38 \fk Ad hoc enim veni. \ft VICT. ANT. Commode hoc subdit evangelista. Neque enim solo illius divinitatis auctoritas per hoc adumbratur, verum etiam spontaneæ evacuationis humilitas. Lucas autem, quo verbi œconomiam exprimat, \fk ad hoc enim missus sum, \ft scribit. Quare is Patris de Verbi incarnatione beneplacitum apostolatus nomine designat.\f*
MRK 1:39 Removed trailing space in v~: Et erat prædicans in synagogis eorum, et in omni Galilæa, et dæmonia ejiciens.\f + \fr 1.39 \fk Et erat prædicans in synagogis. \ft BEDA. In hac prædicatione intelligitur etiam sermo ille habitus in monte quem refert Matthæus; nam, etc., \fk usque ad: Et ecce leprosus veniens adorabat eum, dicens: Domine, si vis, potes me mundare\ft Matth. 8..\f*
MRK 1:40 Removed trailing space in v~: Et venit ad eum leprosus deprecans eum: et genu flexo dixit ei: Si vis, potes me mundare.\f + \fr 1.40 \fk Et genu flexo, \ft etc. BEDA. Humilis pudibundus. Debet enim quisque de maculis vitæ suæ erubescere, sed confessionem verecundia non reprimat: ostendat vulnus, remedium poscat. HIER. Leprosus genuflexo Domini voluntatem deprecans mundatur qui non vult mortem peccatoris, sed, etc., \fk usque ad: Date eleemosynam: et ecce omnia munda sunt. \ft Luc. 11.. BEDA. Leprosus genus humanum significat, qui, secundum Lucam, lepra plenus fuisse perhibetur. \fk Omnes enim, \ft etc., usque ad et vero sacerdoti offerre \fk corpora sua hostiam viventem, sanctam, Deo placentem\ft Rom. 12.. \fk Si vis potes. \ft ID. In voluntate tribuit potestatem, nec dubitat ut incredulus de voluntate Domini, sed colluvionis suæ conscius non præsumit. ID. Qui exclusus a lege Domini se potestate curari postulat, supra legem judicat gratiam esse. Ut enim in Domino potestatis auctoritas, sic in illo fidei constantia.\f*
MRK 1:41 Removed trailing space in v~: Jesus autem misertus ejus, extendit manum suam: et tangens eum, ait illi: Volo: mundare.\f + \fr 1.41 \fk Extendit manum. \ft ID. Leprosum tangi lex prohibet, sed quia Dominus legis est, non obsequitur legi, sed legem facit. Non ideo tangit, quia sine tactu curare non poterat, sed sic probat, quia legi subjectus non erat. \fk Volo, mundare. \ft ID. Illud mirabile, quo rogatur eo sanat genere. \fk Volo, mundare: et cum dixisset, statim discessit ab eo lepra. \ft Nihil medium inter opus et præceptum. \fk Dixit et facta sunt\ft Psal. 32.. Vides quia voluntas potestas est. Itaque, etc., \fk usque ad: Volo\ft enim dicit propter Potinum, imperat propter Arium, tangit propter Manichæum.\f*
MRK 1:42 Removed trailing space in v~: Et cum dixisset, statim discessit ab eo lepra, et mundatus est.
MRK 1:43 Removed trailing space in v~: Et comminatus est ei, statimque ejecit illum,
MRK 1:44 Removed trailing space in v~: et dicit ei: Vide nemini dixeris: sed vade, ostende te principi sacerdotum, et offer pro emundatione tua, quæ præcepit Moyses in testimonium illis.\f + \fr 1.44 \fk Vide, \ft etc. ID. Non quia voluit quod non potuit, quia \fk omnia quæcunque voluit fecit\ft Psal. 113.. Sed docet nostra beneficia reprimi, non tantum a mercede pecuniæ, sed etiam gratiæ. \fk Ostende te, \ft etc. ID. Ut intelligat non legis ordine, sed gratia quæ super legem est esse curatum. Offerre jubet, ut ostendat quia non legem solvit, sed implet, dum secundum legem gradiens supra legem sanat, quos remedia legis non sanabant. Nec sacrificium significans cessare debebat, cum nondum significatum confirmatum erat constitutione apostolorum et fide credentium.\f*
MRK 1:45 Removed trailing space in v~: At ille egressus cœpit prædicare, et diffamare sermonem, ita ut jam non posset manifeste introire in civitatem, sed foris in desertis locis esset, et conveniebant ad eum undique.\f + \fr 1.45 \fk At ille egressus. \ft ID. Unius salvatio multos ad Dominum cogit. Non potest tacere beneficium, etiam jussus ab eo qui dedit. Præcepit Dominus abscondi. Vult enim, ut in bonis quæ agimus latere velimus, quod est humilitatis; et inviti prodamur ut aliis prosimus, quod magnæ est sublimitatis, cum etiamsi ipsi velimus, opera non possunt taceri. \fk Ita ut jam, \ft etc. HIER. Non omnibus manifestatus est Jesus, qui latis atque plataneis serviunt laudibus et propriis voluptatibus, sed his, etc., usque ad quos nihil potest separare a charitate Dei.\f*
MRK 2:0 Extra whitespace after chapter number
MRK 2:0 Removed trailing space in c: 2
MRK 2:1 Removed trailing space in v~: Et iterum intravit Capharnaum post dies,
MRK 2:2 Removed trailing space in v~: et auditum est quod in domo esset, et convenerunt multi, ita ut non caperet neque ad januam, et loquebatur eis verbum.\f + \fr 2.2 \fk Ita ut non caperet, \ft etc. BEDA. Prædicante Domino, in domo non capiuntur, neque ad januam: quia prædicante in Judæa Christo gentiles ad audiendum nondum intrare voluerunt, ad quos tamen (etsi foris positos) doctrinæ suæ verba direxit per prædicatores suos.\f*
MRK 2:3 Removed trailing space in v~: Et venerunt ad eum ferentes paralyticum, qui a quatuor portabatur.\f + \fr 2.3 \fk Paralyticum. \ft HIER. Paralysis typus est torporis, quo piger jacet in mollitie carnis, habens desiderium salutis: sed turbis, etc., usque ad ut per aliam viam cum Magis in suam regionem redeat. \fk A quatuor portabatur. \ft BEDA. Quia quatuor virtutibus ad Dominum fiducia mentis erigitur. De quibus dicitur in libro Sapientiæ: \fk Sobrietatem et sapientiam docet, et scientiam et virtutem\ft Sap. 8., quas alii prudentiam, fortitudinem, temperantiam et justitiam nuncupant.\f*
MRK 2:4 Removed trailing space in v~: Et cum non possent offerre eum illi præ turba, nudaverunt tectum ubi erat: et patefacientes submiserunt grabatum in quo paralyticus jacebat.\f + \fr 2.4 \fk Nudaverunt tectum ubi erat. \ft Tectum domus in qua Christus docet, sublimitas est Scripturæ, \fk in qua corrigit adolescentior viam suam, in custodiendo sermones tuos\ft Psal. 118.. BEDA. Domus Jesu secundum alium evangelistam tegulis tecta dicitur, quia vilitate litteræ sensus spiritualis tegitur. Cum grabato ante Jesum deponitur, quia cognoscere Jesum debet etiam in carne hac constitutus.\f*
MRK 2:5 Removed trailing space in v~: Cum autem vidisset Jesus fidem illorum, ait paralytico: Fili, dimittuntur tibi peccata tua.\f + \fr 2.5 \fk Cum autem vidisset. \ft ID. Multum valet apud Deum fides propria, ubi tantum valuit aliena: ut homo interius et exterius sanatus repente exsurgeret, aliorumque meritis sua ei relaxarentur errata. \fk Fili. \ft Mira humilitas, despectum ab omnibus, dissolutum totis artubus, filium vocat. Aut certe ideo, quia dimittuntur ei peccata.\f*
MRK 2:6 Removed trailing space in v~: Erant autem illic quidam de scribis sedentes, et cogitantes in cordibus suis:\f + \fr 2.6 \fk Dimittuntur tibi peccata. \ft Ostendit propter peccata fuisse morbo percussum, et ideo non posse sanari nisi prius his dimissis. Sicut paralytico ad piscinam: \fk Ecce sanus factus es, jam noli peccare, \fk ne deterius tibi contingat\ft Joan. 5.. BEDA. Quinque de causis afficiuntur homines molestiis carnis. Aut propter merita augenda, ut Job et martyres. Aut propter humilitatem, etc., usque ad Lazarus, cujus infirmitas non fuit ad mortem, sed pro gloria Dei, aut ad initium æternæ damnationis, ut Herodes.\f*
MRK 2:7 Removed trailing space in v~: Quid hic sic loquitur? blasphemat. Quis potest dimittere peccata, nisi solus Deus?\f + \fr 2.7 \fk Quis potest dimittere. \ft ID. Verum dicunt: Solus Deus hoc potest, solus etiam per eos dimittit quibus potestatem dimittendi peccata tribuit, ideo vere Deus. Verum testantur, sed personam Christi negando falluntur. Errant igitur, quia ut Deum esse, et peccata dimittere credunt, Christum tamen esse eum non credunt. Sed dementius Ariani, qui et Christum esse et peccata dimittere negare non audent: Deum esse negare non timent.\f*
MRK 2:8 Removed trailing space in v~: Quo statim cognito Jesus spiritu suo, quia sic cogitarent intra se, dicit illis: Quid ista cogitatis in cordibus vestris?
MRK 2:9 Removed trailing space in v~: Quid est facilius dicere paralytico: Dimittuntur tibi peccata: an dicere: Surge, tolle grabatum tuum, et ambula?\f + \fr 2.9 \fk Quid est. \ft ID. Quasi dicat: Qua potentia cordis occulta intueor, eadem peccata dimitto. Quasi dicat: Ex vobis intelligite quid consequatur paralyticus.\f*
MRK 2:10 Removed trailing space in v~: Ut autem sciatis quia Filius hominis habet potestatem in terra dimittendi peccata (ait paralytico),\f + \fr 2.10 \fk Filius hominis. \ft ID. Solus Deus dimittit peccata, et Filius hominis habet potestatem dimittendi peccata: ergo idem Deus et Filius hominis est. Ita homo Christus per divinitatem dimittit peccata, per humanitatem pro peccatoribus potest mori.\f*
MRK 2:11 Removed trailing space in v~: tibi dico: Surge, tolle grabatum tuum, et vade in domum tuam.\f + \fr 2.11 \fk Vade in domum tuam. \ft ID. Qui languerat, grabatum domum reportat, cum anima peccatorum remissione curata, se ad diuturnam sui custodiam cum ipso corpore refert: ne quid iterum unde feriatur admittat.\f*
MRK 2:12 Removed trailing space in v~: Et statim surrexit ille: et, sublato grabato, abiit coram omnibus, ita ut mirarentur omnes, et honorificent Deum, dicentes: Quia numquam sic vidimus.
MRK 2:13 Removed trailing space in v~: Et egressus est rursus ad mare, omnisque turba veniebat ad eum, et docebat eos.\f + \fr 2.13 \fk Et egressus, \ft etc. ID. Post curationem paralytici in Capharnaum ad mare egreditur, quia non solum cives, sed et maris habitatores instruit, et fluctivagos mundi motus fidei firmitate, etc., usque ad et ab undis cupiditatum separatos ad solitudinem, quiete conversationis quæ est in spe cœlestium, pertrahit.\f*
MRK 2:14 Removed trailing space in v~: Et cum præteriret, vidit Levi Alphæi sedentem ad telonium, et ait illi: Sequere me. Et surgens secutus est eum.\f + \fr 2.14 \fk Levi. \ft HIER. Levi additus, quia a telonio negotiorum sæcularium sequitur solum verbum quod dicit: quia \fk qui non renuntiat omnibus quæ possidet, non potest meus esse discipulus\ft Luc. 14.. BEDA. Marcus et Lucas verecundiæ causa et honore evangelistæ nomen vulgatum non ponunt. Ipse (secundum hoc quod scriptum est: \fk Justus in primis \fk accusator est sui\ft Prov. 18.; Matthæum se et publicanum nominat: ut ostendat nullum conversum debere de salute diffidere cum apostolus et evangelista de publicano sit factus repente. \fk Secutus est eum. \ft ID. Lucas plenius: \fk Et relictis omnibus secutus est eum\ft Luc. 5.. Sequitur, qui ut pauperem Christum non tam corporis gressu quam mentis affectu possit sequi, omnia relinquit, etc., usque ad merito ergo qui obediendo humana contempsit negotia, divinorum dispensator factus est talentorum.\f*
MRK 2:15 Removed trailing space in v~: Et factum est, cum accumberet in domo illius, multi publicani et peccatores simul discumbebant cum Jesu et discipulis ejus: erant enim multi, qui et sequebantur eum.\f + \fr 2.15 \fk Et factum est. \ft ID. Lucas: \fk Fecit eis convivium magnum Levi in domo sua\ft Luc. 5.. Qui enim Christum intus recipit, voluptatum delectatur ubertate, et Dominus libenter ingreditur, et in ejus recumbit affectu. Hoc est spirituale convivium bonorum pauperum, quo dives eget, pauper epulatur. \fk Publicani. \ft Qui publica vectigalia exigunt, vel sæculi lucra sectantes, qui exemplo publicani conversi jam de salute præsumunt, nec ut Pharisæi calumniantur in vitiis permanentes, sed pœnitentes. BEDA. Ad convivium peccatorum vadit: ut docendi occasionem habeat, et spirituales cibos impertiat. Eundo ad peccatores, Domini humilitas ostenditur: in conversione pœnitentium patet doctrinæ ejus potentia. ID. Per vocationem Matthæi fides gentium: quæ, relictis lucris sæculi, epulis charitatis et operum bonorum cum Domino convivantur. Per pharisæorum supercilium, de salute gentium Judæorum invidia designatur, quibus dicitur: \fk Publicani et meretrices præcedent vos in regno Dei\ft Matth. 21..\f*
MRK 2:16 Removed trailing space in v~: Et scribæ et pharisæi videntes quia manducaret cum publicanis et peccatoribus, dicebant discipulis ejus: Quare cum publicanis et peccatoribus manducat et bibit Magister vester?
MRK 2:17 Removed trailing space in v~: Hoc audito Jesus ait illis: Non necesse habent sani medico, sed qui male habent: non enim veni vocare justos, sed peccatores.\f + \fr 2.17 \fk Non necesse. \ft ID. Si medicum dicit, qui miro medicandi genere vulneratus est propter \fk iniquitates nostras, et livore ejus sanati sumus\ft Isa. 53..\f*
MRK 2:18 Removed trailing space in v~: Et erant discipuli Joannis et pharisæi jejunantes: et veniunt, et dicunt illi: Quare discipuli Joannis et pharisæorum jejunant, tui autem discipuli non jejunant?\f + \fr 2.18 \fk Et erant discipuli. \ft ID. Alii evangelistæ dicunt pharisæos et discipulos Joannis hoc quæsivisse. Hic videtur dicere, quod alii quæsierunt quos ejusdem rei cura movisset. Unde colligitur hoc a pluribus fuisse objectum, a pharisæis, a discipulis Joannis, a convivis, vel quibuslibet aliis. ID. Discipuli Joannis et Pharisæorum jejunant, quia qui operibus legis gloriantur, vel (quod pejus est) traditiones sequuntur, etc., usque ad manducavit cum peccatoribus, ut gratiam cernens potestatem agnosceres.\f*
MRK 2:19 Removed trailing space in v~: Et ait illis Jesus: Numquid possunt filii nuptiarum, quamdiu sponsus cum illis est, jejunare? Quanto tempore habent secum sponsum, non possunt jejunare.\f + \fr 2.19 \fk Nunquia possunt. \ft Matthæus ita: \fk Nunquid possunt filii sponsi lugere quandiu cum illis est sponsus, \ft etc. Matth. 9. Sponsus Christus, sponsa Ecclesia, de quo spirituali connubio apostoli creati sunt, qui lugere et jejunare non possunt, quandiu sponsum cum sponsa vident. Quando transierint nuptiæ, ac passionis et resurrectionis tempus advenerit, tunc jejunabunt. BEDA. Quandiu sponsus nobiscum est, in lætitia sumus, nec jejunare possumus, nec lugere; cum vero pro peccato recedit et avolat, tunc jejunium indicendum, tunc luctus multiplicandus.\f*
MRK 2:20 Removed trailing space in v~: Venient autem dies cum auferetur ab eis sponsus: et tunc jejunabunt in illis diebus.
MRK 2:21 Removed trailing space in v~: Nemo assumentum panni rudis assuit vestimento veteri: alioquin aufert supplementum novum a veteri, et major scissura fit.\f + \fr 2.21 \fk Nemo assumentum. \ft ID. Discipulos, vestimenta vetera dicit, id est, adhuc carnales, necdum innovatos fidei firmitate, etc., usque ad vinum, fervor fidei, spei et charitatis, quo in conspectu Dei intus sensus novitate reformamur.\f*
MRK 2:22 Removed trailing space in v~: Et nemo mittit vinum novum in utres veteres: alioquin dirumpet vinum utres, et vinum effundetur, et utres peribunt: sed vinum novum in utres novos mitti debet.\f + \fr 2.22 \fk Sed vinum novum. \ft Erant autem novi, cum post ascensionem desiderio consolationis ejus sperando et orando innovabantur: tunc Spiritum sanctum acceperunt, quo quasi novo musto novi utres repleti sunt.\f*
MRK 2:23 Removed trailing space in v~: Et factum est iterum Dominus sabbatis ambularet per sata, et discipuli ejus cœperunt progredi, et vellere spicas.\f + \fr 2.23 \fk Cum sabbatis. \ft BEDA. Nota primo apostolos litteram sabbati æstruere contra Ebionitas, qui, cum alios discipulos recipiant, Paulum quasi transgressorem legis repudiant. \fk Et vellere spicas. \ft Esuriunt ut homines, præ turba manducandi spatium non habentes. Sed exemplum austerioris vitæ præbent, non præparatas epulas, sed simplices quærunt. BEDA. Discipuli per sata transeunt, cum prælati subditos pia sollicitudine circumspiciunt, et qualiter quemque ad fidem trahant, sedule, etc., usque ad hoc Dominus sabbati probat, stulti defensores sabbati improbant, qui solam litteræ superficiem diligunt, mentis refectionem nesciunt, requiem animarum non norunt.\f*
MRK 2:24 Removed trailing space in v~: Pharisæi autem dicebant ei: Ecce, quid faciunt sabbatis quod non licet?
MRK 2:25 Removed trailing space in v~: Et ait illis: Numquam legistis quid fecerit David, quando necessitatem habuit, et esuriit ipse, et qui cum eo erant?\f + \fr 2.25 \fk Nunquam legistis, \ft etc. Præ cæteris in medium affert Davidem, qui legis sanctimoniæ adversatus videri potuit. Facit autem hoc eo consilio quo per honorem et reverentiam quam Davidi deferebant, compescat impudentem sycophantiam, quam apostolis maligne intentarunt. Quasi diceret: An non Davidem legis servitute obstrictum meministis? Ego autem, etsi Filius hominis dicar, sabbati Dominus sum.\f*
MRK 2:26 Removed trailing space in v~: quomodo introivit in domum Dei sub Abiathar principe sacerdotum, et panes propositionis manducavit, quos non licebat manducare, nisi sacerdotibus, et dedit eis qui cum eo erant?\f + \fr 2.26 \fk Sub Abiathar, \ft etc. Non te turbet quod alii dicunt Achimelech, ambo enim tunc illic aderant. Achimelech pater, et Abrathar filius: qui occiso patre a Saule, comes exsilii David factus est, et eo regnante summus pontifex majoris nominis quam pater: et ideo dignus cujus Dominus mentionem faceret, quasi summi sacerdotis, etiam patre vivente. \fk Panes propositionis. \ft BEDA. Quasi dicat: Si David et Achimelech a nobis non reprehenduntur, sed pro fame excusantur, cur in his causam improbatis quam in cæteris probatis? quamvis sit, etc., usque ad et omnes filii Ecclesiæ sacerdotes sunt, juncti in sacerdotium sanctum, offerentes seipsos spirituales hostias Deo. \fk Et dedit eis. \ft Hoc secutus. \fk Misericordiam volo, et non sacrificium\ft Ose. 6.: melius judicavit a famis periculo homines liberare quam sacrificium offerre. Hostia Deo placabilis, hominum salus.\f*
MRK 2:27 Removed trailing space in v~: Et dicebat eis: Sabbatum propter hominem factum est, et non homo propter sabbatum.\f + \fr 2.27 \fk Homo propter sabbatum. \ft BEDA. Ita sabbatum custodiri præceptum est, ut si necessitas fuerit, non sit reus, etc., usque ad si quis jejunium fregerit ægrotus, reus non tenetur.\f*
MRK 2:28 Removed trailing space in v~: Itaque Dominus est Filius hominis, etiam sabbati.\f + \fr 2.28 \fk Itaque Dominus. \ft Quasi dicat: Si David rex et sacerdotes (secundum alium evangelistam) propter templi ministerium sabbatum violantes, crimine carent, quanto magis Filius hominis verus Rex et Sacerdos! et ideo Dominus sabbati in sabbato vulsarum spicarum crimine non tenetur reus.\f*
MRK 3:0 Extra whitespace after chapter number
MRK 3:0 Removed trailing space in c: 3
MRK 3:1 Removed trailing space in v~: Et introivit iterum in synagogam: et erat ibi homo habens manum aridam.\f + \fr 3.1 \fk Manum aridam. \ft BEDA. Quæ ad fructum vetitum extensa est, a bono opere aruit, per manus Christi in cruce extensas, bonorum operum succis restituta. HIER. Homo iste significat avaros, qui, nolentes dare, volunt accipere, prædari et non largiri: quibus dicitur ut extendant manus suas, id est, qui \fk furabatur jam non furetur, magis autem laboret operans \fk manibus suis quod bonum est, ut habeat unde tribuat necessitatem patienti\ft Ephes. 4..\f*
MRK 3:2 Removed trailing space in v~: Et observabant eum, si sabbatis curaret, ut accusarent illum.\f + \fr 3.2 \fk Et observabant. \ft BEDA. Quia discipulos probabiliter excusaverat: ipsum observant, ut si in sabbato curet, transgressionis: si non curet, crudelitatis aut imbecillitatis arguant. \fk Licet sabbatis benefacere. \ft ID. Arguit, quod legis præcepta prava interpretatione violant, æstimantes in sabbato a bono feriandum, cum lex dicat, etc., usque ad similitudinem præposuit de ove, et conclusit quod \fk licet sabbato benefacere. \fk Animam. \ft ID. Hominem totum per partem significat. Vel quia propter animam hoc faciebat, vel quod hæc manus sanatio animæ salutem significat. \fk Perdere. \ft ID. Non quod summe pius quemquam possit perdere, sed ejus non salvare est perdere. Sicut dicitur indurasse cor Pharaonis, non quod obduravit, sed obduratum non emollivit.\f*
MRK 3:3 Removed trailing space in v~: Et ait homini habenti manum aridam: Surge in medium.
MRK 3:4 Removed trailing space in v~: Et dicit eis: Licet sabbatis benefacere, an male? animam salvam facere, an perdere? At illi tacebant.
MRK 3:5 Removed trailing space in v~: Et circumspiciens eos cum ira, contristatus super cæcitate cordis eorum, dicit homini: Extende manum tuam. Et extendit, et restituta est manus illi.\f + \fr 3.5 \fk Extende manum. \ft BEDA. Infructuosa debilitas animæ non melius curatur quam eleemosynæ largitione; unde: \fk Qui habet duas tunicas, det non habenti: et qui habet escas, similiter faciat\ft Luc. 3.. Et in Ecclesiastico: \fk Fili, non sit manus tua porrecta ad capiendum et ad dandum collecta\ft Eccl. 4.. Frustra enim in oratione manus ad Dominum expandit, qui eas ad rogantem viduam non extendit. \fk Et restituta est manus illi. \ft Magnum studium nequitiæ in crimen reputant., quod ad verbum illius sanata est manus. Neque et sabbato potest convinci laborasse, qui dixit et facta sunt: cum ipsi in sabbatis cibos portent, calices porrigant, et cætera victui necessaria.\f*
MRK 3:6 Removed trailing space in v~: Exeuntes autem pharisæi, statim cum Herodianis consilium faciebant adversus eum quomodo eum perderent.\f + \fr 3.6 \fk Exeuntes autem. \ft Qui per se non possunt, socios iniquitatis quærunt. \fk Cum Herodianis. \ft Ministri Herodis propter inimicitias quas ipse adversus hominem exercebat, Jesum insidiis et odiis persequebantur quem Joannes prædicabat.\f*
MRK 3:7 Removed trailing space in v~: Jesus autem cum discipulis suis secessit ad mare: et multa turba a Galilæa et Judæa secuta est eum,\f + \fr 3.7 \fk Secessit. \ft Fugit ut homo, quia nondum venerat hora ejus, et passionis ejus extra Jerusalem non erat locus. BEDA. De synagoga secedit ad mare, etc. Judæam relinquit, ad gentes venit cum discipulis, scilicet prædicantibus apostolis corda gentium adiit: et sic multos ad se venientes suscepit, et desideratam salutem dedit. \fk Et multa turba. \ft ID. Magistri plebis et ministri regis odio persequuntur: vulgus indoctum dilectione sequitur, et plurimi sanari merentur.\f*
MRK 3:8 Removed trailing space in v~: et ab Jerosolymis, et ab Idumæa, et trans Jordanem: et qui circa Tyrum et Sidonem multitudo magna, audientes quæ faciebat, venerunt ad eum.
MRK 3:9 Removed trailing space in v~: Et dicit discipulis suis ut navicula sibi deserviret propter turbam, ne comprimerent eum:\f + \fr 3.9 \fk Navicula. \ft Ecclesia de gentibus congregata fluctus sæculi mente transgressa: quæ quanto sinum cordis gratiæ recipiendæ dilatat, tanto fluctus sæculi securius calcat. \fk Ne comprimerent. \ft Comprimunt, qui Ecclesiæ pacem turbant. Tangunt, qui fidem vero corde et dilectione suscipiunt, qui tetigere sanati esse perhibentur: fugiens comprimentes naviculam ascendit.\f*
MRK 3:10 Removed trailing space in v~: multos enim sanabat, ita ut irruerent in eum ut illum tangerent, quotquot habebant plagas.
MRK 3:11 Removed trailing space in v~: Et spiritus immundi, cum illum videbant, procidebant ei: et clamabant, dicentes:\f + \fr 3.11 \fk Et spiritus immundi, \ft etc. BEDA. Uterque et plagas habentes, et immundi spiritus. Sed infirmi pia intentione salutis: dæmoniaci, vel potius in eis dæmones: non solum timore coacti ad procidendum, verum etiam ad confitendum majestatem ejus. Præsentia enim ejus perterriti, quem Filium Dei esse jamjamque noverant, celare non poterant. Saniores Arianis, qui etiam hodie negant Filium Dei esse.\f*
MRK 3:12 Removed trailing space in v~: Tu es Filius Dei. Et vehementer comminabatur eis ne manifestarent illum.\f + \fr 3.12 \fk Ne manifestarent. \ft ID. Non solum dæmones, qui inviti, vel ab eo sanati, qui sponte confitentur: sed et apostoli toto orbe post passionem prædicaturi, ante passionem tacere jubentur, ne divina majestate prædicata passio differretur, et sic salus mundi.\f*
MRK 3:13 Removed trailing space in v~: Et ascendens in montem vocavit ad se quos voluit ipse: et venerunt ad eum.\f + \fr 3.13 \fk Et ascendens. \ft ID. Postquam immundos spiritus se prædicare prohibuit, sanctos elegit, qui eum prædicarent et nefandos spiritus ejicerent. Mons iste significat altitudinem justitiæ, qua instruendi, et quam prædicaturi erant, per locum admonet ad cœlestia erigi, sic et legem in monte dedit. HIER. Consuetudo divinæ Scripturæ est allegorice loqui: sed nos sic excelsa sensibus nostris applicemus, ut historiæ veritatem, etc., usque ad in montem vocantur excelsi et merito et verbo, ut locus congruat meritis altis.\f*
MRK 3:14 Removed trailing space in v~: Et fecit ut essent duodecim cum illo: et ut mitteret eos prædicare.\f + \fr 3.14 \fk Ut essent duodecim. \ft Speciem Jacob dilexit Deus cum videret excelsus gentes, et separaret filios Adam. Statuit terminos populorum juxta numerum filiorum Isræl, ut sint super thronos duodecim, judicantes duodecim tribus Isræl. Quibus data est potestas, quam Filius accepit a Patre secundum carnem, ut opera quæ ipse fecit et ipsi faciant, et majora horum faciant. BEDA. Dedit etiam potestatem mortuos suscitandi, sicut Matthæus dicit, ut virtus ostensa fidem, etc., usque ad quia \fk linguæ in signum sunt non fidelibus, sed infidelibus\ft I Cor. 14..\f*
MRK 3:15 Removed trailing space in v~: Et dedit illis potestatem curandi infirmitates et ejiciendi dæmonia.
MRK 3:16 Removed trailing space in v~: Et imposuit Simoni nomen Petrus:\f + \fr 3.16 \fk Et imposuit. \ft ID. Non modo primum, sed cum adducto ab Andræa dixit: \fk Tu vocaberis Cephas, quod interpretatur Petrus\ft Joan. 1.. Sed hic evangelista te attentum reddit dicens, quod, etc., usque ad vel audiens tristitiam mortis, scilicet cum ei dicitur: \fk Alius te cinget et ducet quo tu non vis\ft I Cor. 4..\f*
MRK 3:17 Removed trailing space in v~: et Jacobum Zebedæi, et Joannem fratrem Jacobi, et imposuit eis nomina Boanerges, quod est, Filii tonitrui:\f + \fr 3.17 \fk Et Jacobum. \ft Qui supplantata habet desideria carnis. Et Joannem, qui gratia accepit quod alii per laborem. \fk Et imposuit eis nomen Boanerges, quod est filii tonitrui. \ft Quorum sublime meritum in monte meretur audire tonitruum Patris per nubem de Filio tonantis: \fk Hic est Filius meus dilectus\ft Matth. 17., ut per nubem carnis et ipsi Christi ignem ac fulgura in pluviam spargerent in terris. quoniam Dominus in pluviam fulgura fecit, ut exstinguat misericordia quod judicium exurit; unde: \fk Misericordiam et judicium cantabo tibi, Domine\ft Psal. 100.. \fk Jacobum. \ft Qui curam carnis Domino vocante supplantavit, et ipsam carnem Herode trucidante contempsit. \fk Joannem. \ft BEDA. In quo est gratia, vel \fk Domini gratia, \ft qui ob amoris præcipui gratiam quam virginali gloria promeruit, supra Redemptoris sui pectus in pœna recubuit. \fk Filii. \ft ID. Quorum unus intonans, vocem theologam (quam nemo prius edere noverat) emisit: \fk In principio erat Verbum, \ft etc. Joan. 1. Quam tanto pondere gravidam reliquit, ut si aliquanto plus intonare voluisset, nec ipse mundus capere potuisset.\f*
MRK 3:18 Removed trailing space in v~: et Andræam, et Philippum, et Bartholomæum, et Matthæum, et Thomam, et Jacobum Alphæi, et Thaddæum, et Simonem Cananæum,\f + \fr 3.18 \fk Et Andream. \ft HIER. Qui viriliter vim facit perditionis suæ ut responsum mortis semper in se habeat et animam semper in manibus suis. \fk Et Philippum. \ft ID. Qui \fk os lampadis\ft est, qui illuminat ore quod accepit, cui datum est opus oris illuminati. Hoc locutionis genus sæpe Scriptura commemorat, quando nomina propter mysteria sunt posita: quod nunc evangelista, ex Dei persona vehementer affectans interserit. \fk Et Bartholomæum. \ft ID. Qui est filius suspendentis aquas, illius scilicet qui dixit: \fk Mandabo nubibus meis ne pluant\ft Isa. 5.. Nomen vero filii Dei per pacem et dilectionem acquiritur: \fk Beati\ft enim \fk pacifici, quoniam filii Dei vocabuntur\ft Matth. 5.. Et: \fk Diligite inimicos vestros\ft ut sitis \fk filii Dei\ft Luc. 6.. \fk Et Matthæum. \ft Qui est \fk donatus: \ft cui non solum remissio peccatorum, sed etiam in apostolorum numero esse datur, \fk ut leo et bos simul comedant, et lupus cum agno\ft Isa. 11.. Nota, quod alii evangelistæ Matthæum præponunt, et publicanum non dicunt. Ipse post Thomam se ponit, et publicanum se dicit. \fk Et Thomam. \ft ID. Qui est \fk abyssus. \ft Multi enim profunda sciunt, sed non proferunt. \fk Unde scio hominem in Christo, \ft etc., usque: \fk quæ non licet homini loqui\ft II Cor. 12.. BEDA. Thomas abyssus: quia altitudinem virtutis in resurrectione penetravit. Vel geminus, græce quod dicitur \fk didymus, \ft id est, dubius propter dubium cor, quia resurrectionem vix credidit. \fk Et Jacobum Alphæi. \ft Id est, docti vel millesimi, cujus \fk a latere cadent mille, et decem millia a dextris tuis\ft Psal. 90.. BEDA. Jacobum Alphæi, qui et frater Domini dicitur: quia Maria Alphæi fuit soror, etc., usque ad post resurrectionem statim Jerosolymorum ordinatur episcopus, tanquam doctus vel docti filius. \fk Thaddæum. \ft Custos cordis. Hunc Lucas in Evangelio, et in Actibus apostolorum Judam Jacobi nominat, quia frater Jacobi fratris Domini. Unde dicitur filius Mariæ matris Jacobi et Joseph et Judæ et Simonis. HIER. \fk Et Thaddæum, \ft qui est \fk corculus, \ft id est, cordis cultor qui servat cor suum omni custodia. Munditia namque cordis videtur Deus ut per vitrum mundum. \fk Et Simonem. \ft BEDA. Simon Cananæus a Cana vico Galilææ, qui et Simon \fk Zelotes, \ft id est, æmulator. Cana, Zelus; Cananæus, Zelotes. \fk Et Simonem Cananæum. \ft Qui et Zelotes Simon ponens vel habens tristitiam. \fk Beati\ft namque \fk qui lugent, quoniam ipsi consolabuntur\ft Matth. 5.. Trinum luctum implet qui consolationem quærit futuram. Deflet propria peccata cum David et Maria. Cum Paulo flet cum flentibus. Et flet multum cum Joanne qui dicebat: \fk Et ego flebam multum: quia nemo dignus inventus est aperire librum et solvere signacula ejus\ft Apoc. 5.. Zelotes autem dicitur quem comedit zelus domus Dei, ut Phinees: \fk Et cessavit quassatio\ft Num. 25..\f*
MRK 3:19 Removed trailing space in v~: et Judam Iscariotem, qui et tradidit illum.\f + \fr 3.19 \fk Et Judam Scariotem. \ft Qui non delet peccatum suum per pœnitentiam, nec illud deletur per memoriam. Unde: \fk Et peccatum matris ejus non deleatur. Fiat contra Dominum semper\ft Psal. 108.. Judas \fk confitens\ft vel \fk gloriosus; \ft Scarioth \fk memoria mortis. \ft Confessores multi sunt in Ecclesia superbi et gloriosi quorum primus Simon Magus, et alii hæretici, quorum memoria mortalis in Ecclesia celebratur: ut deleatur. HIER. Judas Scarioth a vico in quo ortus, aut a tribu Issachar. Issachar \fk merces, \ft pretium scilicet perditionis: Scarioth, etc., usque ad quos unius exemplum ad timorem humiliat, ut angelos luciferi casus, ut \fk Non glorietur sapiens in sapientia sua\ft Jer. 9., sed \fk qui gloriatur, in Domino glorietur\ft I Cor. 1.. \fk Et veniunt, \ft etc. BEDA. Qui aliorum curam susceperunt, sollicite custodire debent conscientiæ donum, ut se prius, inde alios regant.\f*
MRK 3:20 Removed trailing space in v~: Et veniunt ad domum: et convenit iterum turba, ita ut non possent neque panem manducare.\f + \fr 3.20 \ft HIER. Domus in qua conveniunt, primitiva Ecclesia est. Turbæ quæ impediunt panem manducare, peccata et vitia sunt, quia \fk qui manducat corpus Domini indigne, judicium sibi manducat et bibit, non dijudicans corpus Domini\ft I Cor. 11.. Unde Dominus in furorem vertitur cum dicit: \fk Nisi manducaveritis carnem Filii hominis et biberitis ejus sanguinem, non habebitis vitam\ft Joan. 6..\f*
MRK 3:21 Removed trailing space in v~: Et cum audissent sui, exierunt tenere eum: dicebant enim: Quoniam in furorem versus est.\f + \fr 3.21 \fk Et cum audissent, \ft etc. Turba frequentat eum, sui tanquam furiosum despiciunt, in quo salus gentium notatur, et invidia Judæorum reprobatur, de quibus: \fk In propria venit, et sui eum non receperunt\ft Joan. 6..\f*
MRK 3:22 Removed trailing space in v~: Et scribæ, qui ab Jerosolymis descenderant, dicebant: Quoniam Beelzebub habet, et quia in principe dæmoniorum ejicit dæmonia.\f + \fr 3.22 \fk Et Scribæ. \ft BEDA. Si qui tarditate mentis non intelligunt verbum Dei, remanet tamen spes salutis; si forte intelligant, nulla. Qui autem intelligere nolunt et invertunt quod intelligunt, nulla spes est. Unde, \fk Scribæ, \ft id est sapientes, etc. \fk Ab Hierosolymis. \ft Quod significat eum a civibus suis esse persequendum usque ad mortem. Legimus supra quia secuta est eum turba a Galilæa et Jerosolymis, et trans Jordanem et circa Tyrum et Sidonem, quæ sunt civitates gentilium: et Scribæ ab Jerosolymis blasphemabant: quia turba populi Judæorum illum cum palmis et laudibus perduxit; gentiles desiderabant; Scribæ et seniores populi de nece ejus tractabant. \fk Beelzebub habet. \ft Vir muscarum sive habens muscas: quo nomine principem dæmoniorum cognominabant propter sordes immolatitii cruoris.\f*
MRK 3:23 Removed trailing space in v~: Et convocatis eis in parabolis dicebat illis: Quomodo potest Satanas Satanam ejicere?\f + \fr 3.23 \fk Quomodo potest Satanas, \ft etc. BEDA. Eligant quod volunt. Si Satanas Satanam non potest ejicere, nihil contra Dominum dicunt. Si autem potest, recedant a regno ejus, quod divisum stare non potest.\f*
MRK 3:24 Removed trailing space in v~: Et si regnum in se dividatur, non potest regnum illud stare.
MRK 3:25 Removed trailing space in v~: Et si domus super semetipsam dispertiatur, non potest domus illa stare.
MRK 3:26 Removed trailing space in v~: Et si Satanas consurrexerit in semetipsum, dispertitus est, et non poterit stare, sed finem habet.
MRK 3:27 Removed trailing space in v~: Nemo potest vasa fortis ingressus in domum diripere, nisi prius fortem alliget, et tunc domum ejus diripiet.\f + \fr 3.27 \fk Et tunc domum ejus diripiet. \ft ID. Domum diripuit, quia omnes mundi partes a diabolo possessas, apostolis et eorum successoribus quasi divisas provincias, ut populos ad fidem converterent, distribuit.\f*
MRK 3:28 Removed trailing space in v~: Amen dico vobis, quoniam omnia dimittentur filiis hominum peccata, et blasphemiæ quibus blasphemaverint:
MRK 3:29 Removed trailing space in v~: qui autem blasphemaverit in Spiritum Sanctum, non habebit remissionem in æternum, sed reus erit æterni delicti.\f + \fr 3.29 \fk Qui autem blasphemaverit. \ft HIER. Quia non meretur pœnitentiam agere ut recipiatur, qui Christum intelligens principem dæmoniorum esse dicebat, etc., \fk usque ad: Qui enim fecerit et docuerit, hic magnus vocabitur in regno cœlorum\ft Matth. 5.. BEDA. Matthæus dicit Matth. 12.: \fk Qui blasphemaverit in Spiritum sanctum vel verbum, \ft etc. Ubi ostendit quædam revelari in futuro. Quod de minimis intelligendum est, ut de sermone otioso, de risu nimio; quorum etiam hæc vita veniam promeruit. \fk In æternum. \ft Hoc contra Origenem, qui omnibus peccatoribus veniam promittit post judicium transactis innumeris sæculis. \fk Reus erit æterni delicti. \ft BEDA. Non quia spiritum non esse: vel quia esse, sed non Deum esse: vel Deum esse, sed minorem Patre et Filio: quia hoc non invidia diabolica, sed humana ignorantia, etc.\f*
MRK 3:30 Removed trailing space in v~: Quoniam dicebant: Spiritum immundum habet.
MRK 3:31 Removed trailing space in v~: Et veniunt mater ejus et fratres: et foris stantes miserunt ad eum vocantes eum,\f + \fr 3.31 \fk Fratres. \ft HIER. Non filii Mariæ semper Virginis, ut mentitur Helvidius: vel Joseph ex alia uxore, sicut alii garriunt, sed cognati. BEDA. Mater et fratres, populus Judæorum ex quibus Christus secundum carnem, foris stant in litterali sensu. Turba in domo, gentes in spirituali mysterio. Foris volunt Judæi videre Christum, quia, spiritualem intelligentiam non quærentes, potius ad carnalia docenda eum exire cogunt vel quærunt.\f*
MRK 3:32 Removed trailing space in v~: et sedebat circa eum turba: et dicunt ei: Ecce mater tua et fratres tui foris quærunt te.
MRK 3:33 Removed trailing space in v~: Et respondens eis, ait: Quæ est mater mea et fratres mei?\f + \fr 3.33 \fk Quæ est mater. \ft ID. Non refutat obsequi matri qui dicit: \fk Honora patrem et matrem\ft Exod. 20.: sed ostendit se plus debere paternis mysteriis, quam maternis affectibus, idem exemplo monstravit, quod verbo ait: \fk Qui amat patrem aut \fk matrem plus quam me, non est me dignus\ft Matth. 10.. Nec fratres injuriose contemnit, sed opus spirituale præficit cognationi, docens meliorem esse copulam cordium quam corporum.\f*
MRK 3:34 Removed trailing space in v~: Et circumspiciens eos, qui in circuitu ejus sedebant, ait: Ecce mater mea et fratres mei.\f + \fr 3.34 \fk Ecce mater mea, \ft etc. HIER. Ut sciamus nos esse et fratres ejus et matrem si voluntatem Patris ejus fecerimus, ut cohæredes simus, quia non in sexibus, sed in factis discernit. Soror et frater credendo, mater prædicando, dum per prædicationem amor Christi quasi ipse Christus in corde auditoris generatur.\f*
MRK 3:35 Removed trailing space in v~: Qui enim fecerit voluntatem Dei, hic frater meus, et soror mea, et mater est.
MRK 4:0 Extra whitespace after chapter number
MRK 4:0 Removed trailing space in c: 4
MRK 4:1 Removed trailing space in v~: Et iterum cœpit docere ad mare: et congregata est ad eum turba multa, ita ut navim ascendens sederet in mari, et omnis turba circa mare super terram erat:\f + \fr 4.1 \fk Et iterum cœpit docere. \ft BEDA. Exiens de domo ubi dæmonium habere dicitur, docet ad mare, ut ostenderet se ob perfidiæ culpam Judæam relicturum et ad gentes transiturum. Unde apte præmittitur, quia prædicante eo in domo, mater et fratres foris steterunt. HIER. Cœpit docere ad mare, ut locus indicet auditores amaros et instabiles. Et ideo, etc., usque ad qui amara dulcificat, tristia convertit in gaudium, ægritudinem in salutem. \fk Navim ascendens, \ft etc. BEDA. Ecclesiam, quæ est in mari inter infideles, quam Deus gratia suæ visitationis illustrat et dilectam sibi mansionem consecrat. \fk Et omnis turba circa mare. \ft HIER. Hi sunt qui nuper ad audiendum verbum venerunt, et inde pietate animi, ab amaritudine reproborum tamquam a mari secuti sunt: sed nondum cum Domino in navi sunt, quia nondum cœlestibus mysteriis vel sacramentis quæ desiderant imbuti sunt.\f*
MRK 4:2 Removed trailing space in v~: et docebat eos in parabolis multa, et dicebat illis in doctrina sua:\f + \fr 4.2 \fk In parabolis multa. \ft Parabola est rerum natura discrepantium sibi sub aliqua similitudine facta comparatio. More suæ prudentiæ loquitur, ut qui cœlestia sapere non poterant, per similitudinem terrenam auditam percipere potuissent. Græce similitudo dicitur quando quod intelligi volumus, per aliquas comparationes indicamus, ut ferrum, aliquem durum, velocem, ventis comparamus et avibus. Idem fit in tricesimo sexagesimo et centesimo fructu, id est lege, prophetia et Evangelio, quod in ore trium testium mysterium regni in monte ostensum, id est, Moysi, Eliæ et Jesu, consistit.\f*
MRK 4:3 Removed trailing space in v~: Audite: ecce exiit seminans ad seminandum.
MRK 4:4 Removed trailing space in v~: Et dum seminat, aliud cecidit circa viam, et venerunt volucres cæli, et comederunt illud.\f + \fr 4.4 \fk Aliud cecidit secus viam, \ft etc. Lucas: \fk Et conculcatum est, et volucres cœli comederunt\ft Luc. 8.. Via mens, metu carnalium cogitationum trita: unde semen perit nec fructum affert, et a volucribus rapitur, id est a dæmonibus, qui volucres cœli dicuntur sive quia cœlestis et spiritualis naturæ, vel, quia in ære habitant.\f*
MRK 4:5 Removed trailing space in v~: Aliud vero cecidit super petrosa, ubi non habuit terram multam: et statim exortum est, quoniam non habebat altitudinem terræ:
MRK 4:6 Removed trailing space in v~: et quando exortus est sol, exæstuavit: et eo quod non habebat radicem, exaruit.
MRK 4:7 Removed trailing space in v~: Et aliud cecidit in spinas: et ascenderunt spinæ, et suffocaverunt illud, et fructum non dedit.
MRK 4:8 Removed trailing space in v~: Et aliud cecidit in terram bonam: et dabat fructum ascendentem et crescentem, et afferebat unum triginta, unum sexaginta, et unum centum.
MRK 4:9 Removed trailing space in v~: Et dicebat: Qui habet aures audiendi, audiat.
MRK 4:10 Removed trailing space in v~: Et cum esset singularis, interrogaverunt eum hi qui cum eo erant duodecim, parabolam.
MRK 4:11 Removed trailing space in v~: Et dicebat eis: Vobis datum est nosse mysterium regni Dei: illis autem, qui foris sunt, in parabolis omnia fiunt:
MRK 4:12 Removed trailing space in v~: ut videntes videant, et non videant: et audientes audiant, et non intelligant: nequando convertantur, et dimittantur eis peccata.
MRK 4:13 Removed trailing space in v~: Et ait illis: Nescitis parabolam hanc? Et quomodo omnes parabolas cognoscetis?
MRK 4:14 Removed trailing space in v~: Qui seminat, verbum seminat.
MRK 4:15 Removed trailing space in v~: Hi autem sunt, qui circa viam, ubi seminatur verbum, et cum audierint, confestim venit Satanas, et aufert verbum, quod seminatum est in cordibus eorum.\f + \fr 4.15 \fk Hi autem, \ft etc. Differentias ponit eorum qui audiunt verbum. Sunt autem quidam, ut gentiles, qui nec audiunt.\f*
MRK 4:16 Removed trailing space in v~: Et hi sunt similiter, qui super petrosa seminantur: qui cum audierint verbum, statim cum gaudio accipiunt illud:
MRK 4:17 Removed trailing space in v~: et non habent radicem in se, sed temporales sunt: deinde orta tribulatione et persecutione propter verbum, confestim scandalizantur.
MRK 4:18 Removed trailing space in v~: Et alii sunt qui in spinas seminantur: hi sunt qui verbum audiunt,
MRK 4:19 Removed trailing space in v~: et ærumnæ sæculi, et deceptio divitiarum, et circa reliqua concupiscentiæ introëuntes suffocant verbum, et sine fructu efficitur.\f + \fr 4.19 \fk Reliqua concupiscentiæ, \ft etc. Quod præceptum est. Præcipitur enim: \fk Concupisces sapientiam: serva mandata\ft Prov. 7., etc. Et alibi: \fk Beatus vir qui timet Dominum, in mandatis ejus volet \fk nimis\ft Psal. 3.. Hæ concupiscentiæ bonæ: qui reliqua concupiscit, aberrat.\f*
MRK 4:20 Removed trailing space in v~: Et hi sunt qui super terram bonam seminati sunt, qui audiunt verbum, et suscipiunt, et fructificant, unum triginta, unum sexaginta, et unum centum.
MRK 4:21 Removed trailing space in v~: Et dicebat illis: Numquid venit lucerna ut sub modo ponatur, aut sub lecto? nonne ut super candelabrum ponatur?\f + \fr 4.21 \fk Lucerna, \ft etc. HIER. Lucerna verbum Dei. Modius aut lectus, auditus inobedientium. Candelabrum, apostoli, quos illuminavit verbum Dei. Absconditum et occultum, quod palam fit cum a Domino tractatur. BEDA. Modius, vita nostra divina præscientia mensurata. Lectus, caro, in qua, etc., usque ad quia ei carnis concupiscentias præponit. \fk Nonne ut super candelabrum ponatur? \ft ID. Ut dominetur prædicatio veritatis, subsit servitus corporis, per quam tamen excelsior appareat doctrina tanquam per candelabrum lucerna.\f*
MRK 4:22 Removed trailing space in v~: Non est enim aliquid absconditum, quod non manifestetur: nec factum est occultum, sed ut in palam veniat.\f + \fr 4.22 \fk Non est enim aliquid, \ft etc. Quasi dicat: Nolite erubescere Evangelium, quia nihil occultum modo, quod non fiat palam in judicio, \fk quando illuminabit Deus abscondita tenebrarum, et manifestabit consilia cordium\ft Matth. 10.; ubi vobis a Deo laus, illis autem pœna æterna.\f*
MRK 4:23 Removed trailing space in v~: Si quis habet aures audiendi, audiat.
MRK 4:24 Removed trailing space in v~: Et dicebat illis: Videte quid audiatis. In qua mensura mensi fueritis, remetietur vobis, et adjicietur vobis.\f + \fr 4.24 \fk In qua mensura, \ft etc. HIER. Etenim secundum mensuram fidei unicuique dividitur intelligentia mysteriorum, et adjicietur nobis donum scientiæ, etiam adjicientur virtutes.\f*
MRK 4:25 Removed trailing space in v~: Qui enim habet, dabitur illi: et qui non habet, etiam quod habet auferetur ab eo.\f + \fr 4.25 \fk Qui enim habet, \ft etc. Scilicet qui fidem habet, habebit virtutem, et qui habet opus verbi, habebit intelligentiam mysterii. Et econtra, qui non habet fidem, deficit virtute; et qui non habet opus verbi ejus intelligentia caret; et qui non intelligit, auditum perdit, ac si non audisset.\f*
MRK 4:26 Removed trailing space in v~: Et dicebat: Sic est regnum Dei, quemadmodum si homo jaciat sementem in terram,\f + \fr 4.26 \fk Sic est regnum Dei. \ft HIER. Scriptura divina per terrenas similitudines monstrat cœlestia sacramenta, sicut per totum Evangeliorum corpus constat. \fk Regnum Dei\ft est Ecclesia quæ, etc., \fk usque ad: Quoniam adest messis, \ft id est consummatio sæculi, in qua justi gaudebunt qui in lacrymis seminaverunt.\f*
MRK 4:27 Removed trailing space in v~: et dormiat, et exsurgat nocte et die, et semen germinet, et increscat dum nescit ille.
MRK 4:28 Removed trailing space in v~: Ultro enim terra fructificat, primum herbam, deinde spicam, deinde plenum frumentum in spica.
MRK 4:29 Removed trailing space in v~: Et cum produxerit fructus, statim mittit falcem, quoniam adest messis.\f + \fr 4.29 \fk Mittit falcem. \ft VICT. ANT. Messis quidem tempus consummationis, falx Dei verbum omni gladio ancipiti penetrabilius. Cæterum falx hoc loco non denotat, etc., usque ad omnes enim ferunt frumentum, etsi non æque multum omnes.\f*
MRK 4:30 Removed trailing space in v~: Et dicebat: Cui assimilabimus regnum Dei? aut cui parabolæ comparabimus illud?
MRK 4:31 Removed trailing space in v~: Sicut granum sinapis, quod cum seminatum fuerit in terra, minus est omnibus seminibus, quæ sunt in terra:\f + \fr 4.31 \fk Sicut granum. \ft HIER. Hoc semen iterum comparat grano sinapis, quod minimum in timore est, magnum in charitate, quæ major est omnibus oleribus, quia Deus charitas est, et omnis caro fenum, et qui infirmus est, olera manducet. Et facit ramos misericordiæ et compassionis. Cujus sub umbra pauperes Christi qui sunt cœli animalia delectantur habitare. \fk Seminatum fuerit. \ft A Christo sive ab homine in terra, vel in agro, id est in corde suo. Hic homo est sensus noster et animus, qui fovens granum prædicationis humore fidei facit pullulare in agro pectoris sui. \fk Minus est, \ft etc. Quasi contemptibilia prædicans, et primo non creditur, quia prædicat Deum hominem mortuum, crucifixum, hoc eloquentiæ et sapientiæ philosophorum comparatum minus invenitur.\f*
MRK 4:32 Removed trailing space in v~: et cum seminatum fuerit, ascendit, et fit majus omnibus oleribus, et facit ramos magnos, ita ut possint sub umbra ejus aves cæli habitare.\f + \fr 4.32 \fk Ascendit, \ft etc. Quæ altitudine, amplitudine, annositate transcendit herbarum naturam: Alta est, quia ad cœlestia sustollit; ampla, quia totum mundum occupavit; annosa, quia non poterit finiri. \fk Oleribus. \ft BEDA. Philosophicis disciplinis, quæ tanto apertius excrescunt, viliores fiunt: quia sicut olera herbarum cito decident.\f*
MRK 4:33 Removed trailing space in v~: Et talibus multis parabolis loquebatur eis verbum, prout poterant audire:
MRK 4:34 Removed trailing space in v~: sine parabola autem non loquebatur eis: seorsum autem discipulis suis disserebat omnia.\f + \fr 4.34 \fk Sine parabola. \ft ID. Non quod nullum sermonem turbis apertum faceret, sed quia nullus sermo ejus invenitur in quo aliquid parabolæ non inveniatur. \fk Seorsum autem discipuli. \ft HIER. Illi enim digni erant audire mysteria in intimo penetrali sapientiæ, qui, remotis cogitationum tumultibus, in solitudine virtutum permanebant. Sapientia enim est in tempore otii discenda.\f*
MRK 4:35 Removed trailing space in v~: Et ait illis in illa die, cum sero esset factum: Transeamus contra.
MRK 4:36 Removed trailing space in v~: Et dimittentes turbam, assumunt eum ita ut erat in navi: et aliæ naves erant cum illo.\f + \fr 4.36 \fk In navi. \ft BEDA. Allegorice: Mare sæculi æstus. Navicula, crux qua mundi fluctus ascendimus et ad littus patriæ cœlestis pervenimus. Aliæ naves, etc., usque ad erant enim forsitan illæ naves nuper factæ et in portum tantum deductæ, vel post maris pericula ad portum reductæ.\f*
MRK 4:37 Removed trailing space in v~: Et facta est procella magna venti, et fluctus mittebat in navim, ita ut impleretur navis.
MRK 4:38 Removed trailing space in v~: Et erat ipse in puppi super cervical dormiens: et excitant eum, et dicunt illi: Magister, non ad te pertinet, quia perimus?\f + \fr 4.38 \fk In puppi. \ft HIER. Puppis mortuis pellibus vivos continet et fluctus arcet, et ligno solidatur, etc., \fk usque ad: Tranquillitas magna; \ft pax Ecclesiæ post pressuras, sive theorica post activam vitam. \fk Dormiens. \ft BEDA. Discipulis navigantibus Christus obdormit, quia fidelibus regni futuri quietem meditantibus et Spiritus sancti secundo flatu vel remigio proprii conatus mundi fluctus post terga jactantibus, subito Christi passio advenit, quo ascendente, etc., usque ad sed ad gubernatorem recurramus, illum sedulo excitemus, qui non servit, sed imperat ventis, qui omnia sedabit, qui portum salutis indulgebit.\f*
MRK 4:39 Removed trailing space in v~: Et exsurgens comminatus est vento, et dixit mari: Tace, obmutesce. Et cessavit ventus: et facta est tranquillitas magna.\f + \fr 4.39 \fk Tace, obmutesce. \ft Nota quod omnis creatura sentit imperium Creatoris. Non quod omnia animata, ut mentiuntur hæretici, sed majestate conditoris quæ nobis insensibilia, illi sunt sensibilia.\f*
MRK 4:40 Removed trailing space in v~: Et ait illis: Quid timidi estis? necdum habetis fidem? et timuerunt timore magno, et dicebant ad alterutrum: Quis, putas, est iste, quia et ventus et mare obediunt ei?\f + \fr 4.40 \fk Quid timidi estis? \ft BEDA. Quasi dicat: Quid me præsente timetis? Cui simile est, quod post resurrectionem \fk exprobravit incredulitatem illorum, et duritiam cordis, quia hi qui viderunt eum resurgere, non crediderunt\ft Marc. 16.. Et item: \fk O stulti et tardi corde ad credendum in omnibus quæ locuti sunt prophetæ! Nonne oportuit pati Christum et sic intrare in gloriam suam\ft Luc. 24.? \fk Et timuerunt. \ft Matthæus: \fk Porro homines mirati sunt, dicentes: Qualis est, \ft etc. Matth. 8. Non ergo discipuli, sed alii qui in navi erant mirabantur, de eo dubitantes, cui mare et ventus obedirent. Vel etiam ipsi discipuli recte homines dicti, quia necdum noverant potentiam Salvatoris.\f*
MRK 5:0 Extra whitespace after chapter number
MRK 5:0 Removed trailing space in c: 5
MRK 5:1 Removed trailing space in v~: Et venerunt trans fretum maris in regionem Gerasenorum.\f + \fr 5.1 \fk Et venerunt, \ft etc. BEDA. Gerasa urbs insignis Arabiæ, trans Jordanem, juncta monti Galaad in tribu Manasse, non longe a stagno Tiberiadis, in quo porci præcipitati sunt, significat, etc., usque ad et qui erat longe, factus est prope in sanguine Christi.\f*
MRK 5:2 Removed trailing space in v~: Et exeunti ei de navi, statim occurrit de monumentis homo in spiritu immundo,\f + \fr 5.2 \fk Homo in spiritu. \ft ISID. Homo iste desperatissimus est populus gentium quem enumerat Apostolus. Elatus, superbus, immundus, sanguinarius, idololatra, ignominiosus, etc., usque ad flagellato enim stulto sapiens sapientior fit vel prudentior.\f*
MRK 5:3 Removed trailing space in v~: qui domicilium habebat in monumentis, et neque catenis jam quisquam poterat eum ligare:\f + \fr 5.3 \fk Et neque catenis, \ft etc. BEDA. Catenis et compedibus graves, et duæ leges gentium signantur, quibus peccata in re eorum publica cohibebantur. Ruptis catenis (ut Lucas scribit) subito agebatur a Domino in deserto, quia etiam transgressis illis legibus ad ea scelera cupiditate raptabantur, quæ jam vulgarem excederent consuetudinem.\f*
MRK 5:4 Removed trailing space in v~: quoniam sæpe compedibus et catenis vinctus, dirupisset catenas, et compedes comminuisset, et nemo poterat eum domare:
MRK 5:5 Removed trailing space in v~: et semper die ac nocte in monumentis, et in montibus erat, clamans, et concidens se lapidibus.
MRK 5:6 Removed trailing space in v~: Videns autem Jesum a longe, cucurrit, et adoravit eum:
MRK 5:7 Removed trailing space in v~: et clamans voce magna dixit: Quid mihi et tibi, Jesu Fili Dei altissimi? adjuro te per Deum, ne me torqueas.\f + \fr 5.7 \fk Torqueas. \ft ID. Magnum tormentum ei a læsione hominis cessare, et tanto dimittit gravius quanto possidet diutius.\f*
MRK 5:8 Removed trailing space in v~: Dicebat enim illi: Exi spiritus immunde ab homine.
MRK 5:9 Removed trailing space in v~: Et interrogabat eum: Quod tibi nomen est? Et dicit ei: Legio mihi nomen est, quia multi sumus.\f + \fr 5.9 \fk Quod tibi nomen est? \ft BEDA. Non quasi nescius interrogat, sed ut confessa publica peste quam toleraverat, virtus curantis gratior appareat. Sed etiam sacerdotes nostri temporis qui per exorcismum dæmones ejiciunt solent dicere: non aliter patientes posse curari, nisi quantum sapere possunt, omne quod a dæmonibus visu, auditu, vel quolibet sensu corporis aut animi vigilantes dormientesve pertulerunt, patenter confiteantur. \fk Legio mihi nomen est. \ft ID. Significat populum gentilem innumeris idololatriæ cultibus mancipatum: cui contra, est, etc., usque ad reprobos autem plures sectæ quam linguæ dissociando confundunt.\f*
MRK 5:10 Removed trailing space in v~: Et deprecabatur eum multum, ne se expelleret extra regionem.
MRK 5:11 Removed trailing space in v~: Erat autem ibi circa montem grex porcorum magnus, pascens.
MRK 5:12 Removed trailing space in v~: Et deprecabantur eum spiritus, dicentes: Mitte nos in porcos ut in eos introëamus.\f + \fr 5.12 \fk Mitte nos. \ft ID. Lucas: \fk Et rogabant eum ne imperaret illis, ut in abyssum irent\ft Luc. 8.. Sciebant ergo aliquando futurum ut per adventum ejus mitterentur in abyssum, non futura, etc., usque ad nam nisi quis porci more vixerit, in eum diabolus potestatem non accipit, nisi forte ad probandum, non autem ad perdendum.\f*
MRK 5:13 Removed trailing space in v~: Et concessit eis statim Jesus. Et exeuntes spiritus immundi introierunt in porcos: et magno impetu grex præcipitatus est in mare ad duo millia, et suffocati sunt in mari.\f + \fr 5.13 \fk Grex præcipitatus est. \ft BEDA. Quia jam clarificata Ecclesia, et liberato populo gentium a dæmonum dominatione, in abditis agunt sacrilegos ritus, etc., usque ad quoniam ob unius hominis salutem duo millia porcorum suffocantur.\f*
MRK 5:14 Removed trailing space in v~: Qui autem pascebant eos, fugerunt, et nuntiaverunt in civitatem et in agros. Et egressi sunt videre quid esset factum:\f + \fr 5.14 \fk Qui autem. \ft Quia quidam primates impiorum, quamvis Christianam legem fugiant, potentiam tamen ejus stupendo et mirando per gentes prædicant.\f*
MRK 5:15 Removed trailing space in v~: et veniunt ad Jesum: et vident illum qui a dæmonio vexabatur, sedentem, vestitum, et sanæ mentis, et timuerunt.\f + \fr 5.15 \fk Et vident illum. \ft BEDA. Lucas: \fk Sedentem ad pedes ejus. \ft quod signat eos qui a peccatis correcti sunt, fixa mentis intentione vestigia Salvatoris quæ sequantur, intueri. \fk Vestitum. \ft Virtutum studio, quod vesana mente perdiderat. Unde filius prodigus ad patrem rediens, mox stola prima cum annulo induitur: quia quisquis vero corde pœnituerit potest donante Christi gratia pristina justitiæ opera, de quibus ceciderat, cum annulo inviolatæ fidei recuperare. \fk Et timuerunt. \ft Multi enim antiqua suavitate delectati honorare se, sed pati nolle Christianam legem dicunt, quia eam implere non possunt, admirantes tamen fidelem populum a pristina conversatione sanatum.\f*
MRK 5:16 Removed trailing space in v~: Et narraverunt illis, qui viderant, qualiter factum esset ei qui dæmonium habuerat, et de porcis.
MRK 5:17 Removed trailing space in v~: Et rogare cœperunt eum ut discederet de finibus eorum.\f + \fr 5.17 \fk Et rogare cœperunt eum. \ft RAB. Ut Petrus: \fk Exi a me, Domine, quia homo peccator sum, \ft etc. Luc. 5. Ne tangant arcam Dei, ut Oza.\f*
MRK 5:18 Removed trailing space in v~: Cumque ascenderet navim, cœpit illum deprecari, qui a dæmonio vexatus fuerat, ut esset cum illo,
MRK 5:19 Removed trailing space in v~: et non admisit eum, sed ait illi: Vade in domum tuam ad tuos, et annuntia illis quanta tibi Dominus fecerit, et misertus sit tui.\f + \fr 5.19 \fk Vade in domum tuam. \ft BEDA. Sic quisque post resurrectionem peccatorum in conscientiam bonam redeat et propter aliorum salutem Evangelio serviat: ut post cum Christo quiescat, ne dum præpropere vult jam esse cum Christo, negligat prædicationis mysterium fraternæ redemptioni accommodatum. HIER. Homo sanatus mittitur in domum suam, id est, in spiritualem legis observantiam: et prædicat, etc., usque ad quia moralia ad litteram observanda sunt. BEDA. Matthæus duos, Marcus et Lucas unum a dæmone curatum dicunt, quia unus eorum clarioris nominis, est famosioris: et ideo curatio ejus est famosior. Allegorice: Duo, gentes significant de duobus filiis Nœ. Cum enim Nœ tres filios genuerit, unus assumptus est in possessionem Dei, duo idolis dediti.\f*
MRK 5:20 Removed trailing space in v~: Et abiit, et cœpit prædicare in Decapoli, quanta sibi fecisset Jesus: et omnes mirabantur.
MRK 5:21 Removed trailing space in v~: Et cum transcendisset Jesus in navi rursum trans fretum, convenit turba multa ad eum, et erat circa mare.
MRK 5:22 Removed trailing space in v~: Et venit quidam de archisynagogis nomine Jairus, et videns eum procidit ad pedes ejus,\f + \fr 5.22 \fk Et venit quidam, \ft etc. HIER. Post hæc Jairus archisynagogus venit, quia cum intraverit plenitudo gentium, tunc omnis Isræl, etc., usque ad Abraham et Moyses et Samuel rogant pro plebe mortua, et sequitur Jesus preces eorum. BEDA. Jairus \fk illuminans\ft vel \fk illuminatus: \ft quia verbis vitæ populum illuminavit: et ut hoc posset, a Spiritu sancto illuminatus est.\f*
MRK 5:23 Removed trailing space in v~: et deprecabatur eum multum, dicens: Quoniam filia mea in extremis est, veni, impone manum super eam, ut salva sit, et vivat.\f + \fr 5.23 \fk Quoniam filia mea. \ft BEDA. Lucas: \fk Quia filia unica erat illi fere annorum duodecim, et hæc moriebatur\ft Luc. 8.. Filia Archisynagogi est Synagoga sola legali institutione, etc., usque ad subito errorum languore consternata, spirituales vias desperabiliter omisit.\f*
MRK 5:24 Removed trailing space in v~: Et abiit cum illo, et sequebatur eum turba multa, et comprimebant eum.\f + \fr 5.24 \fk Et comprimebant. \ft Dum ad puellam sanandam vadit, a turba comprimitur: quia Judæis salutis monita præbens, quibus ægram eorum conscientiam erigeret, noxia carnalium populorum consuetudine gravatus est.\f*
MRK 5:25 Removed trailing space in v~: Et mulier, quæ erat in profluvio sanguinis annis duodecim,\f + \fr 5.25 \fk Et mulier, \ft etc. Pergente Domino ad filiam archisynagogi, morbosa mulier annis duodecim præripit sanitatem, et post filia sanata est et suscitata est: quia sic dispensata est salus humani generis, ut primo aliqui ex Isræl, deinde plenitudo gentium, et sic omnis Isræl salvus fiet. BEDA. Notandum quod puella duodenis et mulier duodecim annis sanguine fluxit, etc., usque ad hæc dum Christus Judæam sanare discerneret, jam paratam aliisque promissam salutem spe certa prævenit.\f*
MRK 5:26 Removed trailing space in v~: et fuerat multa perpessa a compluribus medicis: et erogaverat omnia sua, nec quidquam profecerat, sed magis deterius habebat:\f + \fr 5.26 \fk Multa perpessa, \ft etc. ID. Falsis theologis, philosophis, legum sæcularium doctoribus, qui se utilia vivendi præcepta dare promittebant. Dæmones quoque, etc., usque ad cœperunt languoris sui et sperare et inquirere remedium.\f*
MRK 5:27 Removed trailing space in v~: cum audisset de Jesu, venit in turba retro, et tetigit vestimentum ejus:\f + \fr 5.27 \fk Venit in turba. \ft ID. \fk Si quis mihi ministrat, me sequatur\ft Joan. 12.. Et alibi: \fk Post Dominum Deum ambulabis\ft Ose. 11.. Vel quia Deum præsentem in carne non videt, sed post ad fidei agnitionis gratiam, etc., usque ad sacramentis Evangelicis, quasi suis vestimentis, fontes obsceni sanguinis emundat.\f*
MRK 5:28 Removed trailing space in v~: dicebat enim: Quia si vel vestimentum ejus tetigero, salva ero.
MRK 5:29 Removed trailing space in v~: Et confestim siccatus est fons sanguinis ejus: et sensit corpore quia sanata esset a plaga.
MRK 5:30 Removed trailing space in v~: Et statim Jesus in semetipso cognoscens virtutem quæ exierat de illo, conversus ad turbam, aiebat: Quis tetigit vestimenta mea?
MRK 5:31 Removed trailing space in v~: Et dicebant ei discipuli sui: Vides turbam comprimentem te, et dicis: Quis me tetigit?\f + \fr 5.31 \fk Tetigit. \ft BEDA. Sola fidelis mulier Dominum tangit, quem passim comitans turba comprimit. Quia qui diversis inordinate glomerantium hæresibus, vel perversis moribus gravatur, solo fideli Ecclesiæ corde tangitur; unde: \fk Noli me tangere: nondum enim ascendi ad Patrem meum\ft Joan. 20.. Quia veraciter tangere est eum æqualem Patri credere. HIER. Septima virtute suscitatur mortua, sed inter viam tangit fimbriam retro mulier sanguinaria, quæ cum salute substantiam, etc., usque ad cymbalum confessionem; malum punicum, martyrii voluntatem significat et virtutum candorem.\f*
MRK 5:32 Removed trailing space in v~: Et circumspiciebat videre eam, quæ hoc fecerat.
MRK 5:33 Removed trailing space in v~: Mulier vero timens et tremens, sciens quod factum esset in se, venit et procidit ante eum, et dixit ei omnem veritatem.\f + \fr 5.33 \fk Mulier autem. \ft BEDA. Ecce quo tendebat interrogatio, ut mulier scilicet confiteatur veritatem diuturnæ infirmitatis, et subitæ credulitatis et sanationis: et ita ipsa confirmaretur in fide et aliis præberet exemplum.\f*
MRK 5:34 Removed trailing space in v~: Ille autem dixit ei: Filia, fides tua te salvam fecit: vade in pace, et esto sana a plaga tua.
MRK 5:35 Removed trailing space in v~: Adhuc eo loquente, veniunt ab archisynagogo, dicentes: Quia filia tua mortua est: quid ultra vexas magistrum?\f + \fr 5.35 \fk Adhuc, \ft etc. BEDA. Muliere sanata statim nuntiatur puella mortua: quia Ecclesia gentium a labe vitiorum curata, et ob fidei meritum, etc., usque ad sed quod hominibus est impossibile, Deo est possibile.\f*
MRK 5:36 Removed trailing space in v~: Jesus autem audito verbo quod dicebatur, ait archisynagogo: Noli timere: tantummodo crede.\f + \fr 5.36 \fk Archisynagogo. \ft Archisynagogus cœtus est doctorum legis de quibus: \fk Super cathedram Moysis sederunt scribæ et Pharisæi\ft Matth. 28.. Qui si credere voluerint, etiam subjecta eis Synagoga salva erit.\f*
MRK 5:37 Removed trailing space in v~: Et non admisit quemquam se sequi nisi Petrum, et Jacobum, et Joannem fratrem Jacobi.\f + \fr 5.37 \fk Et non admisit, \ft etc. BEDA. Blasphemis et irrisoribus non sunt revelanda mysteria, sed fidelibus qui honorent. Unde alibi: \fk Justificata est sapientia ab omnibus filiis suis\ft Matth. 11..\f*
MRK 5:38 Removed trailing space in v~: Et veniunt in domum archisynagogi, et videt tumultum, et flentes, et ejulantes multum.\f + \fr 5.38 \fk Flentes et ejulantes. \ft ID. \fk Lætentur omnes qui sperant in Domino, et in æternum exsultabunt, et habitabis in eis\ft Psal. 5.. Hanc lætitiam merito infidelitatis Synagoga amisit: et ideo inter flentes et ululantes mortua jacet. Sed Jesus eam funditus interire non patitur.\f*
MRK 5:39 Removed trailing space in v~: Et ingressus, ait illis: Quid turbamini, et ploratis? puella non est mortua, sed dormit.\f + \fr 5.39 \fk Non est mortua. \ft Mihi, in cujus dispositione et anima recepta vivit, et caro suscitanda quiescit. Hinc mos est Christianis, ut mortui qui resurrecturi non dubitantur, dormientes vocentur; unde: \fk Nolumus vos ignorare, fratres, de dormientibus\ft I Thess. 4.. BEDA. Cum anima quæ peccaverit moriatur, ea tamen quam Dominus ad vitam æternam prævidet, nobis quidem mortua fuisse, sed ei obdormisse non incongrue dici potest.\f*
MRK 5:40 Removed trailing space in v~: Et irridebant eum. Ipse vero ejectis omnibus assumit patrem, et matrem puellæ, et qui secum erant, et ingreditur ubi puella erat jacens.\f + \fr 5.40 \fk Ejectis omnibus. \ft ID. Turba ejicitur ut puella suscitetur: quia nisi sæcularium curarum multitudo a corde ejiciatur, anima quæ intus jacet mortua non suscitatur. Dum enim se per universas cogitationes spargit, ad considerationem sui sese nullatenus colligit.\f*
MRK 5:41 Removed trailing space in v~: Et tenens manum puellæ, ait illi: Talitha cumi, quod est interpretatum: Puella (tibi dico), surge.\f + \fr 5.41 \fk Talitha cumi. \ft In Syro sermone quem evangelista ponit, non plus est quam: Puella, surge. Sed forte ad vim Dominicæ jussionis exprimendam hoc addidit: \fk Tibi dico, surge, \ft et magis sensum loquentis quam verba intimare curavit. Sic sæpe apostoli et evangelistæ cum aliquod testimonium assumunt, magis sensum quam verba ponunt. HIER. Ad puellam dicitur \fk Talitha cumi, \ft id est, Puella, surge. Archisynagogo, etc., usque ad unde dicitur: \fk Credidit Abraham Deo, et reputatum est ei ad justitiam\ft Jac. 2.. BEDA. Quod Christus tres mortuos suscitavit, tria genera animarum significat. Puellam suscitat, etc., usque ad quartum mortuum annuntiante discipulo audivit: sed quia vivi qui pro eo precarentur defuerunt: \fk Dimitte, \ft inquit, \fk mortuos sepelire mortuos suos\ft Matth. 8..\f*
MRK 5:42 Removed trailing space in v~: Et confestim surrexit puella, et ambulabat: erat autem annorum duodecim: et obstupuerunt stupore magno.
MRK 5:43 Removed trailing space in v~: Et præcepit illis vehementer ut nemo id sciret: et dixit dari illi manducare.
MRK 6:0 Extra whitespace after chapter number
MRK 6:0 Removed trailing space in c: 6
MRK 6:1 Removed trailing space in v~: Et egressus inde, abiit in patriam suam: et sequebantur eum discipuli sui:
MRK 6:2 Removed trailing space in v~: et facto sabbato cœpit in synagoga docere: et multi audientes admirabantur in doctrina ejus, dicentes: Unde huic hæc omnia? et quæ est sapientia, quæ data est illi, et virtutes tales, quæ per manus ejus efficiuntur?\f + \fr 6.2 \fk Unde huic, \ft etc. Mira cæcitas. In factis et dictis Christum cognoscere possunt, ob solam generis notitiam contemnunt.\f*
MRK 6:3 Removed trailing space in v~: Nonne hic est faber, filius Mariæ, frater Jacobi, et Joseph, et Judæ, et Simonis? nonne et sorores ejus hic nobiscum sunt? Et scandalizabantur in illo.\f + \fr 6.3 \fk Faber. \ft BEDA. Qui operatur igni et spiritu; unde: \fk Ipse baptizabit vos in igne et spiritu\ft Joan. 1.. Faber est qui fabricatus est auroram et solem.\f*
MRK 6:4 Removed trailing space in v~: Et dicebat illis Jesus: Quia non est propheta sine honore nisi in patria sua, et in domo sua, et in cognatione sua.\f + \fr 6.4 \fk Non est propheta. \ft Prope naturale est cives civibus invidere quia non opera, sed infantiam quam viderunt recordantur. ISID. Comitatur sæpe vilitas originem. Ut, \fk Quis est filius Isai\ft III Reg. 12.. Sed: \fk Humilia Dominus respicit, et alta a longe cognoscit\ft Psal. 137..\f*
MRK 6:5 Removed trailing space in v~: Et non poterat ibi virtutem ullam facere, nisi paucos infirmos impositis manibus curavit:\f + \fr 6.5 \fk Et non poterat, \ft etc. Ne cives incredulos pejus condemnaret faciens multas virtutes. Vel quia in patria sua despicitur, paucas ibi virtutes fecit et signa, ne penitus excusabiles sint. Majora quotidie in gentibus signa facit, non tam in corporum sanatione quam animarum.\f*
MRK 6:6 Removed trailing space in v~: et mirabatur propter incredulitatem eorum, et circuibat castella in circuitu docens.\f + \fr 6.6 \fk Et mirabatur. \ft BEDA. Non quasi de improviso, sed quasi mirandum ostendit, quia nec prophetis credunt, nec ipsi quem præsentem cernunt.\f*
MRK 6:7 Removed trailing space in v~: Et vocavit duodecim: et cœpit eos mittere binos, et dabat illis potestatem spirituum immundorum.\f + \fr 6.7 \fk Et vocavit. \ft HIER. Mittuntur duodecim apostoli, et datur eis potestas præcepta docendi ut comitetur verbum simul et factum: et cum promissis invisibilibus virtutes misceantur, et sic cum ungunt ægros oleo, infirmitatem fidei virtute corroborant. \fk Et dabat illis, \ft etc. Benignus Dominus et magister non invidet discipulis et servis potestatem suam. Sed ipse potestate sua agit, illi sua infirmitate, si quid agunt, et Domini virtutem confitentur dicentes: \fk In Jesu nomine surge et ambula\ft Act. 3..\f*
MRK 6:8 Removed trailing space in v~: Et præcepit eis ne quid tollerent in via, nisi virgam tantum: non peram, non panem, neque in zona æs,\f + \fr 6.8 \fk Ne quid tollerent, \ft etc. Tanta sit in Domino fiducia, ut nihil deesse certissime sciant, ne dum sibi provident temporalia, minus aliis provideant æterna. BEDA. Mattheus et Lucas memorant Dominum discipulis dixisse, ut nec virgam ferrent: Marcus ne quid tollerent nisi virgam. Sed illi realiter virgam accipiunt. Marcus per virgam potestatem accipiendi necessaria a subditis intelligit.\f*
MRK 6:9 Removed trailing space in v~: sed calceatos sandaliis, et ne induerentur duabus tunicis.\f + \fr 6.9 \fk Calceatos sandaliis. \ft ID. Ut pes neque tectus sit neque nudus ad terram, id est, nec Evangelium occultetur, nec terrenis commodis innitatur. \fk Ne induerentur duabus tunicis. \ft ID. Quod est ut simpliciter ambulent, non dupliciter.\f*
MRK 6:10 Removed trailing space in v~: Et dicebat eis: Quocumque introieritis in domum, illic manete donec exeatis inde:
MRK 6:11 Removed trailing space in v~: et quicumque non receperint vos, nec audierint vos, exeuntes inde, excutite pulverem de pedibus vestris in testimonium illis.\f + \fr 6.11 \fk Excutite pulverem de pedibus. \ft ID. Pulvis excutitur de pedibus in testimonium laboris sui, quod ingressi sunt civitatem, quod prædicatio usque ad illos pervenerit. Vel quod nihil ab eis acceperint ad victum necessarium qui Evangelium spreverunt.\f*
MRK 6:12 Removed trailing space in v~: Et exeuntes prædicabant ut pœnitentiam agerent:
MRK 6:13 Removed trailing space in v~: et dæmonia multa ejiciebant, et ungebant oleo multos ægros, et sanabant.\f + \fr 6.13 \fk Et ungebant oleo. \ft ID. Jacobus dicit: \fk Infirmatur quis in vobis? inducat presbyteros Ecclesiæ, et orent super eum ungentes eum oleo\ft Jac. 5., etc. Unde patet ab apostolis hunc morem esse traditum ut energumeni et alii ægroti ungantur oleo a pontifice consecrato.\f*
MRK 6:14 Removed trailing space in v~: Et audivit rex Herodes (manifestum enim factum est nomen ejus), et dicebat: Quia Joannes Baptista resurrexit a mortuis: et propterea virtutes operantur in illo.\f + \fr 6.14 \fk Et audivit rex. \ft ID. Lucas Luc. 9.: \fk Audivit Herodes tetrarcha omnia quæ fiebant, \ft etc. Unde intelligendum, aut confirmatum eum ex aliorum verbis credendo dixisse, aut adhuc hæsitando, etc., usque ad non resurrexisse, sed sublevatum esse furtim credere maluerunt.\f*
MRK 6:15 Removed trailing space in v~: Alii autem dicebant: Quia Elias est; alii vero dicebant: Quia propheta est, quasi unus ex prophetis.
MRK 6:16 Removed trailing space in v~: Quo audito Herodes ait: Quem ego decollavi Joannem, hic a mortuis resurrexit.
MRK 6:17 Removed trailing space in v~: Ipse enim Herodes misit, ac tenuit Joannem, et vinxit eum in carcere propter Herodiadem uxorem Philippi fratris sui, quia duxerat eam.\f + \fr 6.17 \fk Philippi fratris sui. \ft BEDA. Vetus historia narrat Philippum majoris Herodis fuisse filium, et fratrem Herodis sub quo passus est Dominus, et duxisse Herodiadem, filiam Arethæ, et postea Aretham ortis simultatibus filiam suam tulisse, et Herodi inimico Philippi in dolorem ipsius nuptiis copulasse. Egesippus vel Josephus tamen longe aliter.\f*
MRK 6:18 Removed trailing space in v~: Dicebat enim Joannes Herodi: Non licet tibi habere uxorem fratris tui.\f + \fr 6.18 \fk Non licet tibi habere, \ft etc. ID. Qui venerat in spiritu et virtute Eliæ, Herodem arguit et Herodiadem, sicut, etc., usque ad homo enim ad laborem nascitur, et sancti per mortem transeunt ad requiem.\f*
MRK 6:19 Removed trailing space in v~: Herodias autem insidiabatur illi: et volebat occidere eum, nec poterat.
MRK 6:20 Removed trailing space in v~: Herodes enim metuebat Joannem, sciens eum virum justum et sanctum: et custodiebat eum, et audito eo multa faciebat, et libenter eum audiebat.
MRK 6:21 Removed trailing space in v~: Et cum dies opportunus accidisset, Herodes natalis sui cœnam fecit principibus, et tribunis, et primis Galilææ:
MRK 6:22 Removed trailing space in v~: cumque introisset filia ipsius Herodiadis, et saltasset, et placuisset Herodi, simulque recumbentibus, rex ait puellæ: Pete a me quod vis, et dabo tibi:
MRK 6:23 Removed trailing space in v~: et juravit illi: Quia quidquid petieris dabo tibi, licet dimidium regni mei.\f + \fr 6.23 \fk Et juravit. \ft BEDA. Non excusatur a perjurio per juramentum. Ideo enim forte juravit, ut occasionem inveniret occidendi. Et si illa patris aut matris interitum postulasset, non utique concessisset Herodes.\f*
MRK 6:24 Removed trailing space in v~: Quæ cum exisset, dixit matri suæ: Quid petam? At illa dixit: Caput Joannis Baptistæ.
MRK 6:25 Removed trailing space in v~: Cumque introisset statim cum festinatione ad regem, petivit dicens: Volo ut protinus des mihi in disco caput Joannis Baptistæ.
MRK 6:26 Removed trailing space in v~: Et contristatus est rex: propter jusjurandum, et propter simul discumbentes, noluit eam contristare:\f + \fr 6.26 \fk Et contristatus, \ft etc. ID. Consueto more Scripturæ contristatus, non re, sed multorum opinione. Sicut et ipse Joseph, etc., usque ad ut sub occasione pietatis impius fieret.\f*
MRK 6:27 Removed trailing space in v~: sed misso spiculatore præcepit afferri caput ejus in disco. Et decollavit eum in carcere,\f + \fr 6.27 \fk Caput ejus in disco. \ft ID. Caput legis quod est Christus, a corpore abscinditur, etc., usque ad Christus autem, qui est lux mundi, cum incipiunt crescere dies.\f*
MRK 6:28 Removed trailing space in v~: et attulit caput ejus in disco: et dedit illud puellæ, et puella dedit matri suæ.
MRK 6:29 Removed trailing space in v~: Quo audito, discipuli ejus venerunt, et tulerunt corpus ejus: et posuerunt illud in monumento.\f + \fr 6.29 \fk Et tulerunt. \ft ID. Josephus narrat Joannem vinctum, in castellum Macheronta adductum ibique truncatum. Ecclesiastica narrat historia, in Sebaste urbe Palæstinæ, quæ dicta est quondam Samaria. Tempore vero Juliani, etc., usque ad expurgato a sordibus templo Serapis ossa eadem ibi posuit, et basilicam in honore sancti Joannis consecravit.\f*
MRK 6:30 Removed trailing space in v~: Et convenientes Apostoli ad Jesum, renuntiaverunt ei omnia quæ egerant, et docuerant.\f + \fr 6.30 \fk Et convenientes. \ft HIER. Ad locum unde exeunt flumina redeunt. Deo gratias semper referunt super his quæ acceperunt. \fk Omnia. \ft Non solum quæ ipsi egerant et docuerant apostoli Domino renuntiant, sed etiam quæ Joannes eis docentibus passus sit. Vel sui vel ejusdem Joannis discipuli, sicut Matthæus scribit.\f*
MRK 6:31 Removed trailing space in v~: Et ait illis: Venite seorsum in desertum locum, et requiescite pusillum. Erant enim qui veniebant et redibant multi: et nec spatium manducandi habebant.\f + \fr 6.31 \fk Venite seorsum. \ft BEDA. Non solum requisitionis causa, sed mystice significat quod, relicta Judæa, quæ, etc., usque ad venit seorsum, ducit quos eligit, ut inter male viventes mala non attendant, ut Loth in Sodomis, et Job in terra Hus, et Abdias in domo Achab. \fk Requiescite. \ft Ut aves in ramis sinapis. Pusilla hic requies sanctis, longus labor: sed post dicitur illis ut requiescant a laboribus suis. \fk Erant enim, \ft etc. HIER. In arca Nœ animalia quæ intus erant, foras mittebantur, et quæ foris erant, intus erumpebant. Sic in Ecclesia Judas, etc., usque ad tunc cessabit ventus et procella, Jesu sedente et regnante in navi, quæ est universalis Ecclesia.\f*
MRK 6:32 Removed trailing space in v~: Et ascendentes in navim, abierunt in desertum locum seorsum.\f + \fr 6.32 \fk Abierunt in deserto. \ft BEDA. Petendo solitudinem fidem turbarum an se sequatur explorat, et exploratam digna mercede remunerat. Turbæ autem non jumentis, non vehiculis, sed proprio labore pedum, iter deserti arripiunt, et salutis desiderium ostendunt. Rursus ipse excipiendo fatigatos, docendo inscios, sanando ægrotos, recreando jejunos, quantum devotione credentium delectetur insinuat.\f*
MRK 6:33 Removed trailing space in v~: Et viderunt eos abeuntes, et cognoverunt multi: et pedestres de omnibus civitatibus concurrerunt illuc, et prævenerunt eos.\f + \fr 6.33 \fk Et pedestres. \ft Nota quia non in aliam maris ripam sine Jordanis navigio pervenerunt. Sed transito aliquo freto vel stagno, proximos ejusdem regionis locos adierunt, quo etiam pedestres indigenæ pervenire potuerunt.\f*
MRK 6:34 Removed trailing space in v~: Et exiens vidit turbam multam Jesus: et misertus est super eos, quia erant sicut oves non habentes pastorem, et cœpit docere multa.\f + \fr 6.34 \fk Et misertus est. \ft BEDA. Quomodo misertus sit, Matthæus plenius exponit hoc modo: \fk Et misertus est eis, et curavit languores eorum. \ft Hoc est enim pauperum et non habentium pastorem veraciter misereri, et viam veritatis aperire, et languidos curare et jejunos reficiendo ad laudem supernæ largitatis animare; quæ sequentia eum fecisse declarant.\f*
MRK 6:35 Removed trailing space in v~: Et cum jam hora multa fieret, accesserunt discipuli ejus, dicentes: Desertus est locus hic, et jam hora præteriit:\f + \fr 6.35 \fk Et cum jam hora. \ft Die declinata Salvator turbas reficit, quia vel fine sæculi propinquante, vel cum sol justitiæ pro nobis occubuit, a diutina spiritalis inediæ sumus liberati fame. BEDA. Christum deserta gentium petentem multæ. fidelium catervæ relictis mœnibus priscæ conversationis, neglectoque variorum dogmatum præsidio, sequuntur, et cum primum notus in Judæa Deus, tunc exaltatus est super cœlos et super omnem terram gloria ejus.\f*
MRK 6:36 Removed trailing space in v~: dimitte illos, ut euntes in proximas villas et vicos, emant sibi cibos, quos manducent.
MRK 6:37 Removed trailing space in v~: Et respondens ait illis: Date illis vos manducare. Et dixerunt ei: Euntes emamus ducentis denariis panes, et dabimus illis manducare.\f + \fr 6.37 \fk Date illis. \ft Provocat apostolos ad fractionem panis, ut illis se non habere testantibus, magnitudino signi notesceret. Et insinuans, quia quotidie per eos jejuna corda sunt pascenda, cum eorum exemplis vel verbis ad amanda cœlestia suscitamur. Notandum, quod hoc panum miraculum Joannes scripturus præmisit, quod proximum esset Pascha. Matthæus et Marcus hoc, interfecto Joanne, continuo esse factum dicunt: unde colligitur Joannem imminente Pascha fuisse decollatum, et alio sequente Pascha crucifixum Dominum.\f*
MRK 6:38 Removed trailing space in v~: Et dicit eis: Quot panes habetis? ite, et videte. Et cum cognovissent, dicunt: Quinque, et duos pisces.\f + \fr 6.38 \fk Quinque. \ft BEDA. Quinque panes, quinque Mosaicæ legis libri, quibus divinæ æternitatis cognitio, mundi creatio, cursus habentis sæculi, et vera Deo serviendi religio, etc., usque ad ad ultimum vero magno munere dat electis ut edant et bibant super mensam suam in regno suo.\f*
MRK 6:39 Removed trailing space in v~: Et præcepit illis ut accumbere facerent omnes secundum contubernia super viride fœnum.\f + \fr 6.39 \fk Secundum contubernia. \ft ID. Diversi discubitus, distincti ordines ecclesiarum qui unam catholicam faciunt.\f*
MRK 6:40 Removed trailing space in v~: Et discubuerunt in partes per centenos et quinquagenos.\f + \fr 6.40 \fk Per centenos et quinquagenos. \ft Per quinquaginta jubilæi requies. Quinquagenarius autem bis ductus centum facit; et ideo utriusque quietis perfectionem significat, scilicet, corporis et mentis. Qui enim quiescit ab actibus pravis, requiem habet corporis. Qui autem a cogitationibus etiam perversis, requiem habet mentis. Bene autem super viride fenum discumbentes, Dei pascuntur alimentis, qui per studium abstinentiæ, calcatis illecebris carnis, audiendis implendisque verbis Dei operam impendunt. Ideo alii quinquageni, alii centeni, quia requiescitur prius a malo opere, ut post sit etiam requies in mente.\f*
MRK 6:41 Removed trailing space in v~: Et acceptis quinque panibus et duobus pisces, intuens in cælum, benedixit, et fregit panes, et dedit discipulis suis, ut ponerent ante eos: et duos pisces divisit omnibus.\f + \fr 6.41 \fk Et acceptis. \ft Non nova cibaria creat quia incarnatus, non alia quam quæ scripta erant prædicat: sed legem et prophetas mysteriis gravida esse demonstrat. \fk Fregit. \ft Et ante turbas ponenda distribuit discipulis suis, quia sacramenta sanctis doctoribus, qui hæc toto orbe prædicent, patefecit.\f*
MRK 6:42 Removed trailing space in v~: Et manducaverunt omnes, et saturati sunt.
MRK 6:43 Removed trailing space in v~: Et sustulerunt reliquias, fragmentorum duodecim cophinos plenos, et de piscibus.\f + \fr 6.43 \fk Et sustulerunt, \ft etc. BEDA. Secretiora mysteria quæ rudes capere nequeunt, perfectiores diligenter inquirunt. Nam per cophinos, duodecim apostoli: et per apostolos sequentes doctores figurantur, foris despecti, intus salutaris cibi reliquiis ad alenda humilium corda cumulati. In cophinis enim servilia geruntur opera: sed ille eos panis fragmentorum implevit, qui infirma mundi, ut frangat vel confundat, elegit.\f*
MRK 6:44 Removed trailing space in v~: Erant autem qui manducaverunt quinque millia virorum.\f + \fr 6.44 \fk Quinque millia. \ft ID. Propter quinque sensus corporis. Hi Dominum secuti, significant eos qui in sæculari adhuc habitu positi, exterioribus quæ possident bene uti norunt. Qui recte quinque panibus aluntur: quia necesse est ut tales legalibus adhuc præceptis instruantur. Qui autem mundo omnino renuntiant, et quatuor sunt millia et septem panibus refecti, hoc est evangelica perfectione sublimes, et spirituali gratia intus eruditi.\f*
MRK 6:45 Removed trailing space in v~: Et statim coëgit discipulos suos ascendere navim, ut præcederent eum trans fretum ad Bethsaidam, dum ipse dimitteret populum.\f + \fr 6.45 \fk Et statim cœgit. \ft Exemplum dat nobis ut in omnibus bonis quæ agimus humani favoris retributionem vitemus: ne nos operatio virtutum ad concupiscentiam flectat temporalium. Quod ipse Dominus nobis insinuans, cum hi qui virtutes ejus admirabantur, regem eum facere vellent, fugit in montem orare. Crucifixoribus promptus occurrit, ut scilicet parati simus ad adversa toleranda, cauti ad blandimenta si arriserint, et ne nos, si affluant, emolliendo decipiant, crebris a Domino precibus imploremus. \fk Ad Bethsaidam. \ft BEDA. Bethsaida civitas est in Galilæa Andreæ et Petri et Philippi prope stagnum Genesareth. Sed Marcus dicit, etc., usque ad quæ ambæ sunt civitates in Galilæa juxta stagnum Genesareth: quod etiam Tiberiadis a Tiberiade civitate sic vocatur.\f*
MRK 6:46 Removed trailing space in v~: Et cum dimisisset eos, abiit in montem orare.\f + \fr 6.46 \fk Abiit in montem. \ft ID. Bene orat qui Deum orando quærit, a terrenis ad superiora progrediens, verticem curiæ sublimioris ascendit. Qui de divitiis, etc., usque ad omnia quæ vult potest, quia advocatus et judex noster est; alterum pietatis officium, alterum potestatis insigne.\f*
MRK 6:47 Removed trailing space in v~: Et cum sero esset, erat navis in medio mari et ipse solus in terra.\f + \fr 6.47 \fk Et ipse solus, \ft etc. Qui aliquando omnino in periculis Ecclesiam deseruisse videtur; unde: \fk Ut quid, Domine, recessisti longe\ft Psal. 10. etc. Sed quia differt auxilium, non aufert subsidium.\f*
MRK 6:48 Removed trailing space in v~: Et videns eos laborantes in remigando (erat enim ventus contrarius eis) et circa quartam vigiliam noctis venit ad eos ambulans supra mare: et volebat præterire eos.\f + \fr 6.48 \fk Et circa quartam. \ft BEDA. Stationes et vigiliæ militares, horarum spatio dividuntur: patet ergo eos, etc., usque ad Lucifer namque tres horas noctis, id est, totam vigiliam matutinam illuminare dicitur. \fk Et volebat præterire eos. \ft ID. Ut ad horam, scilicet, conturbati: sed continuo liberati, plus liberationis suæ miraculum stuperent, et ereptori suo, etc., usque ad Cum ambulaveris in igne, non combureris, et flamma non ardebit in te;\f*
MRK 6:49 Removed trailing space in v~: At illi ut viderunt eum ambulantem supra mare, putaverunt phantasma esse, et exclamaverunt.\f + \fr 6.49 \fk Putaverunt. \ft BEDA. Adhuc hæretici putant phantasma esse, nec veram carnem de virgine assumpsisse. Theodorus enim, etc., usque ad et qualiter non infusis pedibus corporale pondus habentibus et materiale onus, deambulabat in humidam et instabilem substantiam.\f*
MRK 6:50 Removed trailing space in v~: Omnes enim viderunt eum, et conturbati sunt. Et statim locutus est cum eis, et dixit eis: Confidite, ego sum: nolite timere.\f + \fr 6.50 \fk Nolite timere. \ft Prima subventio est pellere timorem; secunda, tempestatem præsentiæ suæ virtute compescere. Nec mirum si Domino ascendente in navim cessat ventus: quia in quocunque corde per gratiam sui amoris adest, mox universa vitiorum et adversantis mundi et malignorum spirituum bella quiescunt.\f*
MRK 6:51 Removed trailing space in v~: Et ascendit ad illos in navim, et cessavit ventus. Et plus magis intra se stupebant:
MRK 6:52 Removed trailing space in v~: non enim intellexerunt de panibus: erat enim cor eorum obcæcatum.\f + \fr 6.52 \fk Non enim intellexerunt. \ft BEDA. Miraculo panum, quod esset rerum conditor ostendit. Ambulando super undas, quod totum corpus habebat liberum ab omni gravedine peccati. Placando ventos et undas, quod elementis dominaretur ostendit. Sed carnales adhuc discipuli magnitudine quidem virtutum stupebant, sed divinæ majestatis veritatem non cognoscebant.\f*
MRK 6:53 Removed trailing space in v~: Et cum transfretassent, venerunt in terram Genesareth, et applicuerunt.
MRK 6:54 Removed trailing space in v~: Cumque egressi essent de navi, continuo cognoverunt eum:\f + \fr 6.54 \fk Cognoverunt. \ft Rumore, non facie vel magnitudine signorum: etiam vultu plurimis notus erat.\f*
MRK 6:55 Removed trailing space in v~: et percurrentes universam regionem illam, cœperunt in grabatis eos, qui se male habebant, circumferre, ubi audiebant eum esse.
MRK 6:56 Removed trailing space in v~: Et quocumque introibat, in vicos, vel in villas aut civitates, in plateis ponebant infirmos, et deprecabantur eum, ut vel fimbriam vestimenti ejus tangerent, et quotquot tangebant eum, salvi fiebant.\f + \fr 6.56 \fk Fimbriam vestimenti. \ft BEDA. Minimum mandatum quod qui transgressus fuerit, minimus vocabitur in regno cœlorum: vel assumptionem carnis per quam venimus ad Verbum Dei.\f*
MRK 7:0 Extra whitespace after chapter number
MRK 7:0 Removed trailing space in c: 7
MRK 7:1 Removed trailing space in v~: Et conveniunt ad eum pharisæi, et quidam de scribis, venientes ab Jerosolymis.\f + \fr 7.1 \fk Et conveniunt. \ft ID. Patet quam vera sit confessio Domini ad Patrem qua dicitur: \fk Quia abscondisti hæc a sapientibus et prudentibus, et revelasti ea parvulis\ft Matth. 11.. Indocti veniunt, infirmos adducunt, ut vel fimbriam ejus contingant, et ideo cupita salute patiuntur. Pharisæi vero et Scribæ, qui doctores populi esse debebant, non ad verbum audiendum, non quasi ad medicum, sed ad quæstionum pugnas concurrunt.\f*
MRK 7:2 Removed trailing space in v~: Et cum vidissent quosdam ex discipulis ejus communibus manibus, id est non lotis, manducare panes, vituperaverunt.\f + \fr 7.2 \fk Communibus manibus. \ft HIERON. Immundis, vel communibus manibus communionem gentium significat. Munditia Pharisæorum sterilis est, communio apostolorum non tota extendit palmites suos usque ad mare. \fk Non lotis. \ft De non lotis corporis manibus vituperant, cum in eorum operibus nihil immunditiæ inveniatur. Ipsi aqua exterius loti, conscientiæ livore intus sunt polluti.\f*
MRK 7:3 Removed trailing space in v~: Pharisæi enim, et omnes Judæi, nisi crebro laverint manus, non manducant, tenentes traditionem seniorum:\f + \fr 7.3 \fk Pharisæi. \ft BEDA. Superstitiosa hominum traditio crebrius lavari, ob manducandum et hujusmodi. Sed necessaria doctrina veritatis eos jubet, qui panem vitæ qui de cœlo descendit manducare desiderant, crebro eleemosynarum, aliorumque justitiæ fructuum lamento sua opera purgare.\f*
MRK 7:4 Removed trailing space in v~: et a foro nisi baptizentur, non comedunt: et alia multa sunt, quæ tradita sunt illis servare, baptismata calicum, et urceorum, et æramentorum, et lectorum:\f + \fr 7.4 \fk Baptismata. \ft Frustra vasorum baptismata servant, qui cordium suorum et corporum sordes negligunt. Non enim hoc de materialibus manibus dictum est, sed pro mentium emundatione, et operum castigatione, et animarum sanctimonia et salute.\f*
MRK 7:5 Removed trailing space in v~: et interrogabant eum pharisæi et scribæ: Quare discipuli tui non ambulant juxta traditionem seniorum, sed communibus manibus manducant panem?\f + \fr 7.5 \fk Quare discipuli tui, \ft etc. Mira stultitia! Filium Dei arguunt, quia non servat præcepta hominum. Manus autem, id est, opera non corporis sed animæ lavandæ sunt, ut fiat in illis Verbum Dei.\f*
MRK 7:6 Removed trailing space in v~: At ille respondens, dixit eis: Bene prophetavit Isaias de vobis hypocritis, sicut scriptum est: [Populus hic labiis me honorat, cor autem eorum longe est a me:\f + \fr 7.6 \fk Bene prophetavit. \ft HIERON. Latratum Pharisæorum reprimit furca rationis, id est, Moysi et Isaiæ increpatione, ut et nos hæreticos verbis Scripturæ vincere possimus.\f*
MRK 7:7 Removed trailing space in v~: in vanum autem me colunt, docentes doctrinas, et præcepta hominum.]
MRK 7:8 Removed trailing space in v~: Relinquentes enim mandatum Dei, tenetis traditionem hominum, baptismata urceorum et calicum: et alia similia his facitis multa.
MRK 7:9 Removed trailing space in v~: Et dicebat illis: Bene irritum facitis præceptum Dei, ut traditionem vestram servetis.\f + \fr 7.9 \fk Bene irritum. \ft Falsam calumniam vera ratione confutat, quasi, Vos propter traditionem hominum præcepta Dei contemnitis et negligitis, quare ergo meos discipulos arguitis, qui jussa seniorum parvipendunt, ut custodiant mandata Dei?\f*
MRK 7:10 Removed trailing space in v~: Moyses enim dixit: Honora patrem tuum, et matrem tuam. Et: Qui maledixerit patri, vel matri, morte moriatur.
MRK 7:11 Removed trailing space in v~: Vos autem dicitis: Si dixerit homo patri, aut matri, Corban (quod est donum) quodcumque ex me, tibi profuerit:\f + \fr 7.11 \fk Vos autem dicitis. \ft BEDA. Consulens Dominus imbecillitati, vel ætatum vel penuriæ parentum, præcepit, etc., usque ad qui verus Pater est, oblatio Domini præponatur. \fk Tibi profuerit. \ft ISID. In tuos usus consumitur, quod sacrilegium est. Vel interrogative. Quasi dicat: Proderit tibi? Non debet: Hoc metuentes patres afficiebantur inedia.\f*
MRK 7:12 Removed trailing space in v~: et ultra non dimittitis eum quidquam facere patri suo, aut matri,
MRK 7:13 Removed trailing space in v~: rescindentes verbum Dei per traditionem vestram, quam tradidistis: et similia hujusmodi multa facitis.
MRK 7:14 Removed trailing space in v~: Et advocans iterum turbam, dicebat illis: Audite me omnes, et intelligite.
MRK 7:15 Removed trailing space in v~: Nihil est extra hominem introiens in eum, quod possit eum coinquinare, sed quæ de homine procedunt illa sunt quæ communicant hominem.\f + \fr 7.15 \fk Nihil est extra, \ft etc. BEDA. Nec idolothytum in quantum cibus est, in quantum Dei creatura est, sed dæmoniorum invocatio hoc facit immundum. Unde: \fk Non potestis bibere calicem Domini et calicem dæmoniorum\ft I Cor. 10.. Judæi se partem Dei jactant, communes cibos vocant, quibus omnes homines utuntur, ut ostrea, lepores, et hujusmodi animalia, quæ ungulam non findunt, nec ruminant, nec squamosa in piscibus sunt.\f*
MRK 7:16 Removed trailing space in v~: Si quis habet aures audiendi, audiat.
MRK 7:17 Removed trailing space in v~: Et cum introisset in domum a turba, interrogabant eum discipuli ejus parabolam.
MRK 7:18 Removed trailing space in v~: Et ait illis: Sic et vos imprudentes estis? Non intelligitis quia omne extrinsecus introiens in hominem, non potest eum communicare:\f + \fr 7.18 \fk Et vos imprudentes. \ft Corripiuntur, quia quæ per se patent, mystica putant. Ex quo advertimus vitiosum esse auditorem, qui obscura manifeste, aut manifeste dicta obscure vult intelligere.\f*
MRK 7:19 Removed trailing space in v~: quia non intrat in cor ejus, sed in ventrum vadit, et in secessum exit, purgans omnes escas?\f + \fr 7.19 \fk Et in secessum. \ft BEDA. Hinc calumniantur quidam hæretici, quod Dominus physicæ ignarus putet omnes cibos, etc., usque ad per occultos meatus (quos Græci poros vocant) ad inferiora dilabitur et in secessum vadit. AUG. Quædam sic accedunt ut etiam mutent et mutentur, sicut et ipse cibus amittens speciem suam, in corpus nostrum vertitur, et nos refecti in robur mutamur.\f*
MRK 7:20 Removed trailing space in v~: Dicebat autem, quoniam quæ de homine exeunt, illa communicant hominem.
MRK 7:21 Removed trailing space in v~: Ab intus enim de corde hominum malæ cogitationes procedunt, adulteria, fornicationes, homicidia,\f + \fr 7.21 \fk De corde hominum. \ft BEDA. Animæ locus principalis non juxta Platonem in cerebro, sed juxta Christum in corde est. Arguuntur etiam, etc., usque ad ut si pulchram mulierem nos crebro viderit inspicere, intelligit nos amare.\f*
MRK 7:22 Removed trailing space in v~: furta, avaritiæ, nequitiæ, dolus, impudicitiæ, oculus malus, blasphemia, superbia, stultitia.
MRK 7:23 Removed trailing space in v~: Omnia hæc mala ab intus procedunt, et communicant hominem.
MRK 7:24 Removed trailing space in v~: Et inde surgens abiit in fines Tyri et Sidonis: et ingressus domum, neminem voluit scire, et non potuit latere.\f + \fr 7.24 \fk Et inde surgens. \ft Relictis Scribis et Pharisæis calumniatoribus, in partes Tyri et Sidonis secessit, ut Tyrios Sidoniosque curaret. \fk Neminem. \ft BEDA. Quamvis latere non potuerit, non tamen factum est quod voluit. Sed exemplum, etc., usque ad ut filiam Syrophœnissæ a dæmonio liberaret et per fidem gentilis feminæ Scribarum et Pharisæorum perfidiam argueret.\f*
MRK 7:25 Removed trailing space in v~: Mulier enim statim ut audivit de eo, cujus filia habebat spiritum immundum, intravit, et procidit ad pedes ejus.\f + \fr 7.25 \fk Mulier enim. \ft Marcus dicit Dominum fuisse in domo, cum venit ad eum mulier. Matthæus dicit quod \fk clamat post nos\ft Matth. 15.. Per quod innuit quod post ambulantem preces emiserit. Venit ergo ad eum mulier in domum, sed quia Matthæus ait: \fk Non respondit ei verbum, \ft dedit intelligere quod ambo tacuerunt, et cum silentio ingressi sunt. Et ita cætera contexuntur, quæ in nullo dissentiunt. HIER. Mulier est mater nostra Romana Ecclesiæ. Nata, dæmoniaca occidentalis barbaries, cujus fides fecit de cane ovem. Micas intellectus quærit, non panem infractum litteræ cupit. BEDA. Mulier gentilis, sed cum fide ad Dominum veniens Ecclesiam significat de gentibus collectam, quæ pro filia, etc., usque ad qui priscas suæ perfidiæ mansiones relinquunt, atque in domum Dei, id est Ecclesiam, pia se devotione transferunt.\f*
MRK 7:26 Removed trailing space in v~: Erat enim mulier gentilis, Syrophœnissa genere. Et rogabat eum ut dæmonium ejiceret de filia ejus.
MRK 7:27 Removed trailing space in v~: Qui dixit illi: Sine prius saturari filios: non est enim bonum sumere panem filiorum, et mittere canibus.\f + \fr 7.27 \fk Sine prius saturari filios. \ft Quasi dicat: Futurum est ut et vos gentes salutem consequamini: sed prius oportet Judæos, qui antiqua electione filii Dei nominantur, pane cœlesti refici, et sic tandem gentibus vitæ pabula ministrari. \fk Filiorum. \ft BEDA. Mira conversio: nam Isræl quondam filius, nos canes. Pro diversitate fidei ordo nominum mutatur. De illis dicitur: \fk Circumdederunt me canes multi\ft Psal. 21.. De nobis: \fk Alias oves habeo, quæ non sunt ex hoc ovili\ft Joan. 10..\f*
MRK 7:28 Removed trailing space in v~: At illa respondit, et dixit illi: Utique Domine, nam et catelli comedunt sub mensa de micis puerorum.\f + \fr 7.28 \fk De micis. \ft Non integros cibos digna sum recipere, reliquiis catellorum contenta sum, ut sic veniam ad panem integrum. BEDA. \fk De micis, \ft etc. Mensa, scriptura, unde: \fk Parasti in conspectu meo mensam, \ft etc. Psal. 22.. Micæ puerorum, etc., usque ad ut ad speranda superna quæ a Domino promissa sunt præmia in cœlo, merito se humilitatis erigant.\f*
MRK 7:29 Removed trailing space in v~: Et ait illi: Propter hunc sermonem vade: exiit dæmonium a filia tua.\f + \fr 7.29 \fk Propter hunc sermonem. \ft BEDA. Hic datur exemplum catechizandi et baptizandi infantes, quia per fidem et confessionem parentum in baptismo liberantur a dæmonio parvuli, qui necdum per se sapere vel aliquid agere boni possunt aut mali.\f*
MRK 7:30 Removed trailing space in v~: Et cum abiisset domum suam, invenit puellam jacentem supra lectum, et dæmonium exiisse.
MRK 7:31 Removed trailing space in v~: Et iterum exiens de finibus Tyri, venit per Sidonem ad mare Galilææ inter medios fines Decapoleos.\f + \fr 7.31 \fk Tyri. \ft HIERON. Tyrus angustia significans Judæam, cui Dominus: \fk Coangustatum est stratum et pallium breve, utrumque operire non potest, ut transferat se ad alias gentes\ft Isai. 18.. \fk Sidonem. \ft HIERON. Sidon, venatio, fera indomita, nostra regio vel natio est. \fk Decapoleos. \ft BEDA. Regio decem urbium trans Jordanem ad Orientem. Quod autem dicitur: \fk Venit ad mare Galilææ inter medios fines Decapoleos, \ft non ipsos eum intrasse significat, neque enim mare transnavigasse dicitur, sed usque ad mare venisse, atque ad locum qui medios fines Decapoleos longe trans mare positos respiciebat. HIERON. Salvator ad salvandas gentes ab apostolis deducitur, et docet quod adolescenti interroganti respondit: \fk Nosti mandata, hæc fac et vives\ft Luc. 18..\f*
MRK 7:32 Removed trailing space in v~: Et adducunt ei surdum, et mutum, et deprecabantur eum, ut imponat illi manum.\f + \fr 7.32 \fk Surdum et mutum. \ft BEDA. Qui scilicet, nec aures verbis Dei audiendis, nec os pro loquendis aperit. Quales necesse est ut hi qui audire et loqui verbum Dei longo usu didicerunt, Domino sanandos offerant, ut eos quos humana fragilitas nequit, gratiæ dextera salvet. HIERON. Genus humanum tanquam unus homo varia peste absumptus in protoplasto, cæcatur dum videt, surdus fit dum audit, dum odorat emungitur, obmutescit dum loquitur, mancus fit dum manus erigit, incurvatur dum erigitur, hydropicus fit dum concupiscit, claudus dum progreditur, lepra suffunditur dum mundatur, dæmone impletur dum divinitatem appetit, moritur morte dum audacter excusat. \fk Et deprecabantur. \ft Incarnationem Domini prophetæ et patriarchæ cupiebant.\f*
MRK 7:33 Removed trailing space in v~: Et apprehendens eum de turba seorsum, misit digitos suos in auriculas ejus: et exspuens, tetigit linguam ejus:\f + \fr 7.33 \fk Et apprehendens eum, \ft etc. Seorsum a turbulentis cogitationibus et actibus inordinatis serminobusque incompositis educitur qui sanari meretur. Digiti qui in aures mittuntur, verba Spiritus sancti, de quo dicitur: \fk Digitus Dei est hic\ft Exod. 8.. Et: \fk Opera digitorum tuorum sunt cœli\ft Psal. 8.. \fk Tetigit linguam, \ft etc. Spuma de carne Domini, divina sapientia, quæ solvit ignorantiam humani generis, ut dicat: Credo in Deum Patrem omnipotentem, etc. \fk Seorsum. \ft BEDA. Prima salutis via est de turba educi. De turba educit Dominus infirmum, cum mentem peccatis, etc., usque ad exspuens ergo linguam muti ut loqui valeat, tangit, cum ora diu bruta ad verba sapientiæ proferenda contactu suæ pietatis informat.\f*
MRK 7:34 Removed trailing space in v~: et suscipiens in cælum, ingemuit, et ait illi: Ephphetha, quod est, Adaperire.\f + \fr 7.34 \fk Et suscipiens, \ft etc. HIERON. \fk Ingemuit. \ft Gemere nos docuit, et in cœlum thesaurum nostri cordis erigere, quod per compunctionem cordis a frivola carnis lætitia purgatur, ut dicitur: \fk Rugiebam a gemitu cordis mei; Domine, ante te omne desiderium meum, \ft etc. \fk Et ait illi: Ephpheta, quod est Adaperire. Corde creditur ad justitiam\ft Rom. 10., etc. \fk Et statim apertæ, \ft etc. Aures apertæ sunt ad hymnos et cantica et psalmos. Solvitur lingua, ut eructet verbum bonum, quod non possunt nec minæ nec verba cohibere vel prohibere. Unde Paulus: \fk Ego vinctus sum, sed verbum Dei non est alligatum in me\ft I Tim. 2..\f*
MRK 7:35 Removed trailing space in v~: Et statim apertæ sunt aures ejus, et solutum est vinculum linguæ ejus, et loquebatur recte.\f + \fr 7.35 \fk Et loquebatur recte. \ft BEDA. Ille solus recte loquitur vel Dominum confitendo, vel aliis prædicando, cujus auditum ut cœlestibus possit auscultare et obsecundare mandatis divina gratia referat. Cujus linguam Dominus tactu sapientiæ, quæ ipse est, ad loquendum instruit. Hic talis dicere potest: \fk Domine, labia mea aperies\ft Psal. 5., etc.\f*
MRK 7:36 Removed trailing space in v~: Et præcepit illis ne cui dicerent. Quanto autem eis præcipiebat, tanto magis plus prædicabant:\f + \fr 7.36 \fk Et præcepit illis ne cui dicerent. \ft Non in virtutibus gloriandum esse docuit, sed in cruce et in humiliatione. \fk Quanto autem eis, \ft etc. Civitas in monte posita undique circumspecta abscondi non potest Matth. 15.: humilitas semper præcedit gloriam. \fk Adaperire. \ft Ad aures proprie. Aures enim ad audiendum aperiendæ, lingua ut loqui possit erat solvenda. Unde sequitur: \fk Statim apertæ, \ft etc. \fk Quanto autem eis præcipiebat, \ft etc. Sciebat ille qui omnia novit antequam fiant, quod magis prædicarent, et hoc præcipiendo pigris voluit ostendere, quanto studiosius quantoque frequentius [ferventius] prædicare debeant, quibus jubet ut prædicarent: quando illi qui prohibentur tacere non poterant.\f*
MRK 7:37 Removed trailing space in v~: et eo amplius admirabantur, dicentes: Bene omnia fecit: et surdos fecit audire, et mutos loqui.
MRK 8:0 Extra whitespace after chapter number
MRK 8:0 Removed trailing space in c: 8
MRK 8:1 Removed trailing space in v~: In diebus illis iterum cum turba multa esset, nec haberent quod manducarent, convocatis discipulis, ait illis:
MRK 8:2 Removed trailing space in v~: Misereor super turbam: quia ecce jam triduo sustinent me, nec habent quod manducent:\f + \fr 8.2 \fk Misereor super turbam. \ft Quia verus homo miseretur et compatitur affectu humanæ fragilitatis. Quod de septem panibus et paucis pisciculis quatuor millia hominum satiavit, divinæ potentiæ opus est contra Eutichetis errorem. \fk Triduo sustinent. \ft Quare triduo sustinerent Matthæus dicit sic Matth. 15.: \fk Et ascendens in montem sedebat ibi, et accesserunt ad eum, \ft etc. Turba triduo Dominum sustinet propter sanationem infirmorum suorum, cum electi quique fide sanctæ Trinitatis lucidi Domino, pro suis suorumque peccatis, animæ peccantis, scilicet, languoribus instanter supplicant. Turba multa triduo Dominum sustinet, cum multitudo fidelium peccata sua per pœnitentiam declinans ad Dominum se in opere, in locutione et cogitatione convertit. BEDA. Hoc miraculo designatur, quod viam præsentis sæculi, aliter incolumes transire nequimus, alimento verbi sui Christus nos reficiat. Hoc vero typice, etc., usque ad ipse ab infimis delectationibus abstractam pane cœli reficit, atque ad appetitum supernæ suavitatis cibi spiritualis dato pignore accendit.\f*
MRK 8:3 Removed trailing space in v~: et si dimisero eos jejunos in domum suam, deficient in via: quidam enim ex eis de longe venerunt.\f + \fr 8.3 \fk Si dimisero eos. \ft Quia conversi peccatores in præsentis vitæ via deficiunt, si in sua conscientia sine doctrinæ pabulis dimittantur. \fk De longe. \ft Moraliter. Qui nihil carnalis corruptionis expertus, ad servitutem Dei festinat, de longinquo non venit; qui etiam nulla impudicitia, nullis flagitiis inquinatus, solum autem conjugium expertus, nec iste de longinquo. Alii post multa flagitia veniunt: et ideo de longinquo.\f*
MRK 8:4 Removed trailing space in v~: Et responderunt ei discipuli sui: Unde illos quis poterit saturare panibus in solitudine?
MRK 8:5 Removed trailing space in v~: Et interrogavit eos: Quot panes habetis? Qui dixerunt: Septem.\f + \fr 8.5 \fk Septem. \ft BEDA. Mysterium est Novi Testamenti, in quo septiformis Spiritus gratia plenius creditur et datur. Nec sunt panes hordeacei, sicut illi quinque de quibus quinque millia hominum satiata sunt, ne, sicut in lege, vitalis animæ alimentum corporalibus sacramentis tegeretur. Hordei enim medulla tenacissima tegitur palea. HIER. Septem panes, septem dona Spiritus sancti. Quatuor millia, annus Novi Testamenti cum quatuor temporibus. Septem sportæ, septem primæ Ecclesiæ. Fragmenta panum mystici intellectus primæ septimanæ sunt. Pisciculi benedicti: libri Novi Testamenti, quomodo piscis assi partem resurgens postulat, et piscem superpositum prunis discipulis in captura piscium porrigit.\f*
MRK 8:6 Removed trailing space in v~: Et præcepit turbæ discumbere super terram. Et accipiens septem panes, gratias agens fregit, et dabat discipulis suis ut apponerent, et apposuerunt turbæ.\f + \fr 8.6 \fk Super terram. \ft BEDA. In refectione quinque panum turba supra fenum discubuit; quæ autem septem panibus reficienda est, super terram discumbere præcipitur: quia per legem carnis, etc., usque ad hic autem remota omni cupiditate carnali convivas Novi Testamenti spei permanentis firmamentum tanquam ipsius montis soliditas nullo feno interposito continet.\f*
MRK 8:7 Removed trailing space in v~: Et habebant pisciculos paucos: et ipsos benedixit, et jussit apponi.\f + \fr 8.7 \fk Pisciculos. \ft ID. Sanctos illius temporis, per quos eadem condita est Scriptura: vel quorum ipsa Scriptura, fidem, vitam et passiones continet; qui de fluctibus sæculi erepti, et divina benedictione consecrati refectionem nobis, ne in hujus mundi excursu deficiamus, vitæ suæ et mortis suæ exemplo præbuere.\f*
MRK 8:8 Removed trailing space in v~: Et manducaverunt, et saturati sunt, et sustulerunt quod superaverat de fragmentis, septem sportas.\f + \fr 8.8 \fk Manducaverunt. \ft ID. Sunt multi qui quamvis omnia sua relinquere, et altiora hujus mundi nequeant implere, tamen esurientes et sitientes justitiam saturantur, cum audientes mandata Dei ad vitam perveniunt æternam. \fk Quod superaverat. \ft ID. Altiora præcepta vel exhortamenta, et consilia, quæ generalis fidelium multitudo nequit attingere, sicut hic: \fk Si vis perfectus esse, vade et vende omnia quæ habes\ft Matth. 19., etc. \fk Septem sportas. \ft Septem sportæ, Spiritus sancti gratia septiformi repleti. Fiunt enim sportæ de junco, et palmarum foliis. Juncus nascitur super aquas, palma victorem coronat. Sancti quoque ne ab humore æternitatis arescant, in ipso vitæ fonte se collocant, et æternæ retributionis palmam exspectant.\f*
MRK 8:9 Removed trailing space in v~: Erant autem qui manducaverunt, quasi quatuor millia: et dimisit eos.
MRK 8:10 Removed trailing space in v~: Et statim ascendens navim cum discipulis suis, venit in partes Dalmanutha.\f + \fr 8.10 \fk Et statim. \ft Pro hoc in Matthæo habemus: \fk Ascendit in naviculam, et venit in fines Magedan. \ft Sed non est dubitandum eumdem locum esse sub utroque nomine. Nam plerique codices habent Magedan etiam secundum Marcum.\f*
MRK 8:11 Removed trailing space in v~: Et exierunt pharisæi, et cœperunt conquirere cum eo, quærentes ab illo signum de cælo, tentantes eum.\f + \fr 8.11 \fk Quærentes, \ft etc. Quasi ea quæ viderant, non fuissent signa. Sed quid quærant per hoc determinatur, de cœlo, vel in morem Eliæ ignem de sublimi, vel ad similitudinem Samuelis æstivo tempore mugire tonitrua, vel fulgura vel imbres, quasi non possent et hæc calumniari qui ea calumniabantur quæ oculis viderant, manu tangebant, utilitate sentiebant. Vel signa de cœlo, manna, ut qui paucis panibus multa hominum millia satiavit, nunc sicut Moyses manna cœlitus misso populum omnem passim reficiat. Unde Joannes post edulium panum turbas quæsisse dicit: \fk Quid operaris? Patres nostri manducaverunt \fk manna in deserto\ft Joan. 6., etc.\f*
MRK 8:12 Removed trailing space in v~: Et ingemiscens spiritu, ait: Quid generatio ista signum quærit? Amen dico vobis, si dabitur generationi isti signum.\f + \fr 8.12 \fk Si dabitur. \ft AUG. De concordia evangelistarum. In Marco ita scriptum esse dicit: et signum non dabitur ei. BEDA. Generationi isti, id est tentantium Deum et contradicentium verbis ejus, non dabitur signum de cœlo, quod tentantes, etc., usque ad ad impositionem manuum apostolorum gratiam sancti Spiritus de cœlo plurimis credentibus infudit.\f*
MRK 8:13 Removed trailing space in v~: Et dimittens eos, ascendit iterum navim et abiit trans fretum.\f + \fr 8.13 \fk Ascendit navim. \ft ID. Septem sportis modo impletis, statim ascenderunt in naviculam, et venerunt in fines Magedan, et ibi navigantibus dictum est quod caverent a fermento Pharisæorum et sadducæorum. Sed Scriptura dicit quod obliti sunt panes tollere, in quo ostenditur quod modicam curam carnis haberent intenti Domini præsentiæ.\f*
MRK 8:14 Removed trailing space in v~: Et obliti sunt panes sumere: et nisi unum panem non habebant secum in navi.
MRK 8:15 Removed trailing space in v~: Et præcipiebat eis, dicens: Videte, et cavete a fermento pharisæorum, et fermento Herodis.
MRK 8:16 Removed trailing space in v~: Et cogitabant ad alterutrum, dicentes: quia panes non habemus.
MRK 8:17 Removed trailing space in v~: Quo cognito, ait illis Jesus: Quid cogitatis, quia panes non habetis? nondum cognoscetis nec intelligitis? adhuc cæcatum habetis cor vestrum?\f + \fr 8.17 \fk Quid cogitatis. \ft BEDA. Accepta occasione, docet quid significent quinque panes et septem, et pauci pisciculi, quinque millia hominum aut quatuor. Si enim fermentum Pharisæorum et Herodis traditiones perversas et hæretica significat dogmata, quare cibi quibus nutritus est populus Dei non veram doctrinam integramque significat?\f*
MRK 8:18 Removed trailing space in v~: oculos habentes non videtis? et aures habentes non auditis? nec recordamini,
MRK 8:19 Removed trailing space in v~: quando quinque panes fregi in quinque millia: quot cophinos fragmentorum plenos sustulistis? Dicunt ei: Duodecim.
MRK 8:20 Removed trailing space in v~: Quando et septem panes in quatuor millia: quot sportas fragmentorum tulistis? Et dicunt ei: Septem.
MRK 8:21 Removed trailing space in v~: Et dicebat eis: Quomodo nondum intelligitis?
MRK 8:22 Removed trailing space in v~: Et veniunt Bethsaidam, et adducunt ei cæcum, et rogabant eum ut illum tangeret.
MRK 8:23 Removed trailing space in v~: Et apprehensa manu cæci, eduxit eum extra vicum: et exspuens in oculos ejus impositis manibus suis, interrogavit eum si quid videret.\f + \fr 8.23 \fk Ex exspuens. \ft ID. Sputum ab intus a capite Domini procedit. Manus vero membra corporis exterius posita. Exspuens ergo in oculos cæci, manus suas imponit, ut videat: quia cæcitatem humani generis et per invisibilia divinæ pietatis dona et per ostensa a foris sacramenta assumpta humanitatis abstersit. Quem uno verbo totum simul curare poterat, paulatim curat, ut magnitudinem humanæ cæcitatis ostendat: et quæ vix et quasi per gradus ad lucem redeat, et gratiam suam nobis indicat, per quam singula perfectionis incrementa adjuvant.\f*
MRK 8:24 Removed trailing space in v~: Et aspiciens, ait: Video homines velut arbores ambulantes.\f + \fr 8.24 \fk Video homines, \ft etc. HIER. Omnes æstimat sibi superiores, se indignum judicans: ut David se vocari hominem, sed canem mortuum et pulicem unum. Primo autem, etc., usque ad huic Dominus secunda impositione manuum, lucem omnia clara videndi restituit: scilicet quid credendum, quomodo vivendum, quæ præmia sunt speranda.\f*
MRK 8:25 Removed trailing space in v~: Deinde iterum imposuit manus super oculos ejus: et cœpit videre: et restitutus est ita ut clare videret omnia.\f + \fr 8.25 \fk Deinde iterum, \ft etc. HIER. Ut clare videret omnia, id est per opera visibilia invisibilia intelligeret, et quæ oculus non vidit, et clarum, animæ suæ statum post rubiginem peccati mundi cordis oculo contemplaretur. \fk Beati enim mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt\ft Matth. 5..\f*
MRK 8:26 Removed trailing space in v~: Et misit illum in domum suam, dicens: Vade in domum tuam: et si in vicum introieris, nemini dixeris.\f + \fr 8.26 \fk Et misit. \ft HIER. Ut videret in se quod ante non vidit. Non enim putat desperans homo de salute omnino posse se quod facere illuminatus per spem potest perficere. Mystice. Admonet Dominus omnes qui agnitione veritatis illustrantur, ut ad cor redeant, et quantum sibi donatum fuerat sollicita mente perpendant, et beneficiis Dei digna operatione respondeant. \fk Nemini dixeris. \ft BEDA. Quod sanationem silere jubet, exemplum est suis, ne si miranda faciant, favorem quærant, sed divinis aspectibus sint placere contenti.\f*
MRK 8:27 Removed trailing space in v~: Et egressus est Jesus, et discipuli ejus in castella Cæsareæ Philippi: et in via interrogabat discipulos suos, dicens eis: Quem me dicunt esse homines?\f + \fr 8.27 \fk Quem me dicunt? \ft Pulchre primo sententiam hominum interrogat, ne confessio eorum vulgi opinione, sed veritatis agnitione videatur infirmata: ne sicut Herodes de auditis hæsitare putentur. Unde Petro secundum Matthæum dicit: \fk Caro et sanguis non revelavit tibi\ft Matth. 16., id est doctrina hominum. \fk Homines. \ft Pulchre qui hominum more diversam de Domino sententiam ferunt, homines dicuntur. Nam qui veritatem potentiæ ejus pia mente cognoscunt, non homines, sed dii appellari merentur. Unde dicit illis: \fk Vos vero, \ft etc. Quasi dicat: Illi, homines, humana opinantes; sed vos, dii, quem me esse dicitis?\f*
MRK 8:28 Removed trailing space in v~: Qui responderunt illi, dicentes: Joannem Baptistam, alii Eliam, alii vero quasi unum de prophetis.
MRK 8:29 Removed trailing space in v~: Tunc dicit illis: Vos vero quem me esse dicitis? Respondens Petrus, ait ei: Tu es Christus.\f + \fr 8.29 \fk Tu es Christus. \ft BEDA. Omnia complectitur qui et naturam et nomen exprimit, in quo summa virtutum. Paulus dicit, etc., usque ad non licet tamen nescire generationis fidem.\f*
MRK 8:30 Removed trailing space in v~: Et comminatus est eis, ne cui dicerent de illo.\f + \fr 8.30 \fk Et comminatus est. \ft BEDA. Noluit se ante passionem et resurrectionem prædicari: quia completo sanguinis sacramento apostolis opportunius dicit: \fk Euntes docete omnes gentes, baptizantes eos in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti\ft Matth. 18.. Quia non prodesset eum publice prædicari, quem flagellatum sunt visuri, et crucifixum multa pati.\f*
MRK 8:31 Removed trailing space in v~: Et cœpit docere eos quoniam oportet Filium hominis pati multa, et reprobari a senioribus, et a summis sacerdotibus et scribis, et occidi: et post tres dies resurgere.\f + \fr 8.31 \fk Quoniam oportet, \ft etc. HIER. Sicut gubernator peritus tempestatem in tranquillitate præcavens, nautas paratos vult esse suos. Sicut alibi: \fk Si quis vult venire post me, abneget se\ft Matth. 16., etc.\f*
MRK 8:32 Removed trailing space in v~: Et palam verbum loquebatur. Et apprehendens eum Petrus, cœpit increpare eum.\f + \fr 8.32 \fk Et apprehendens. \ft BEDA. Amantis affectu dicens: \fk Absit a te, Domine. \ft Vel ut melius in Græco habetur: \fk Propitius esto, \ft etc., usque ad apprehenditque eum in affectum suum, vel separatim ducit, ne præsentibus cæteris magistrum videatur arguere.\f*
MRK 8:33 Removed trailing space in v~: Qui conversus, et videns discipulos suos, comminatus est Petro, dicens: Vade retro me Satana, quoniam non sapis quæ Dei sunt, sed quæ sunt hominum.\f + \fr 8.33 \fk Vade retro. \ft ID. Multi putant quod non Petrus, sed adversarius Spiritus sit correctus, quo suggerente hoc Apostolus dicebat: Sed mihi error Apostoli de pietatis affectu veniens, nunquam incentivum videbitur diaboli. Diabolo dicitur: \fk Vade retro, Satanas. \ft Petro: \fk Vade retro me, \ft etc., id est sequere sententiam meam. \fk Quæ Dei sunt, \ft etc. Mea est voluntas et Patris, ut pro salute hominum moriar: tu non vis granum frumenti in terram cadere, ut multum fructum afferat.\f*
MRK 8:34 Removed trailing space in v~: Et convocata turba cum discipulis suis, dixit eis: Si quis vult me sequi, deneget semetipsum: et tollat crucem suam, et sequatur me.\f + \fr 8.34 \fk Si quis vult, \ft etc. BEDA. Postquam mysterium suæ passionis et resurrectionis ostendit, hortatur omnes ad imitandum passionis exemplum, et omnibus salutem promittit animarum. Sed perfectioribus, quanta passurus quod a mortuis resurrecturus esset aperuit, formam tribuens prædicandi, ut scilicet, pro suo quisque modo instruatur, neque infirmis altiora committantur. \fk Deneget. \ft Non valet apprehendere quod ultra ipsum est si nescierit mactare quod est. Nisi quis a semetipso deficiat, ad Deum, qui supra ipsum est, non appropinquat. \fk Tollat crucem. \ft Vel per abstinentiam macerando corpus, vel per compassionem animum. De corpore dicit Paulus: \fk Castigo corpus meum, et in \fk servitutem redigo\ft II Cor. 9., etc. Idem de compassione animi: \fk Quis infirmatur, et ego non infirmor? \ft II Cor. 11.\f*
MRK 8:35 Removed trailing space in v~: Qui enim voluerit animam suam salvam facere, perdet eam: qui autem perdiderit animam suam propter me, et Evangelium, salvam faciet eam.
MRK 8:36 Removed trailing space in v~: Quid enim proderit homini, si lucretur mundum totum et detrimentum animæ suæ faciat?
MRK 8:37 Removed trailing space in v~: Aut quid dabit homo commutationis pro anima sua?
MRK 8:38 Removed trailing space in v~: Qui enim me confusus fuerit, et verba mea in generatione ista adultera et peccatrice, et Filius hominis confundetur eum, cum venerit in gloria Patris sui cum angelis sanctis.\f + \fr 8.38 \fk Qui enim. \ft BEDA. Duo tempora Ecclesia significat, aliud persecutionis, quando ponenda est anima; aliud pacis, quando frangenda sunt desideria terrena. \fk Qui enim me, \ft etc. Quia multi avaritiam vineunt, labentia despiciunt, sed fidei rectitudinem quam habent verecundia impediti, non exprimunt voce. Addit: \fk Qui enim me, \ft etc.\f*
MRK 8:39 Removed trailing space in v~: Et dicebat illis: Amen dico vobis, quia sunt quidam de hic stantibus, qui non gustabunt mortem donec videant regnum Dei veniens in virtute.\f + \fr 8.39 \fk Amen dico. \ft BEDA. Cum de futura vita loqueretur, ideo necessarium fuit ut hoc promitteret de pœnitenti vita, ut rudes adhuc discipuli hac consolatione confortarentur, sicut de Judaico populo dicitur: \fk Dedit illis regiones gentium et labores populorum possederunt, ut custodiant justificationes ejus, et legem ejus requirant\ft Psal. 104.. \fk Regnum Dei, \ft etc. Id est, Ecclesiam contra mundi hujus gloriam erectam. Vel futuram in cœlis beatitudinem quam in monte viderunt. Quod pia provisione factum est, ut æternum gaudium, tametsi ad breve momentum prælibatum, ad adversa ferenda fortius animaret.\f*
MRK 9:0 Extra whitespace after chapter number
MRK 9:0 Removed trailing space in c: 9
MRK 9:1 Removed trailing space in v~: Et post dies sex assumit Jesus Petrum, et Jacobum, et Joannem, et ducit illos in montem excelsum seorsum solos, et transfiguratus est coram ipsis.\f + \fr 9.1 \fk Et post dies, \ft etc. HIER. Post comminationem crucis resurrectionis gloria ostenditur, unde sequitur: \fk Et post dies, \ft etc. Ut non timerent opprobria crucis, qui oculis suis viderant gloriam futuræ resurrectionis. BEDA. \fk Et post dies sex. \ft Lucas: Factum est autem post hæc verba fere dies octo, etc., usque ad ne in octavo retributionis tempore ab irato judice corripiamur. \fk In montem excelsum. \ft In montem ut oraret, etc., usque ad tunc æterna ejus visione merebuntur lætari. \fk Transfiguratus. \ft Non veram substantiam carnis amisit, sed gloriam futuræ suæ, vel nostræ resurrectionis ostendit. Talis post judicium cunctis apparebit electis: in judicio, in forma servi et bonis et malis, ut impii quem sprevere, quem Judæi negavere, milites quem crucifixere, Pilatus Herodesque quem judicavere nequeant judicem agnoscere.\f*
MRK 9:2 Removed trailing space in v~: Et vestimenta ejus facta sunt splendentia, et candida nimis velut nix, qualia fullo non potest super terram candida facere.\f + \fr 9.2 \fk Et vestimenta. \ft Vestimenta Domini, sancti. Unde: \fk Qui in Christo baptizati estis Christum induistis\ft Gal. 3.. Hæc Domino in mundo manente videbantur despecta, sed ipso montem petente novo candore refulgent. \fk Quia nunc quidem filii sumus Dei, sed nondum apparuit quid erimus. Cum ergo apparuerit, similes ei erimus, quia videbimus eum sicuti est\ft I Joan. 3.. Unde subditur.\f*
MRK 9:3 Removed trailing space in v~: Et apparuit illis Elias cum Moyse: et erant loquentes cum Jesu.\f + \fr 9.3 \fk Et apparuit, \ft etc. Moyses sanctus mortuus, Elias vivus in cœlum raptus, visi in majestate cum Domino (ut Lucas dicit) futuram in illo omnium sanctorum gloriam significant: qui tempore judicii vel vivi in carne reperientur vel mortui. \fk Elias cum. \ft BEDA. Legislator et eximius prophetarum apparent: loquuntur cum Domino in carne vivente, ostendentes ipsum esse quem lex et prophetæ promiserunt; non in infimis, sed in monte cum illo, quia qui terrena desideria mente transeunt solvi majestatem Scripturæ sanctæ, quæ in Domino impleta est, perspiciunt.\f*
MRK 9:4 Removed trailing space in v~: Et respondens Petrus, ait Jesu: Rabbi, bonum est nos hic esse: et faciamus tria tabernacula, tibi unum, et Moysi unum, et Eliæ unum.\f + \fr 9.4 \fk Rabbi. \ft Quamvis stupefactus, etc., usque ad unum habentia tabernaculum, id est Ecclesiam Dei. \fk Bonum est. \ft Multo ergo melius choris sanctorum interesse, Deitatis perfrui visione: si sic delectat humanitas Christi transfigurata, et duorum societas ad punctum ostensa.\f*
MRK 9:5 Removed trailing space in v~: Non enim sciebat quid diceret: erant enim timore exterriti.
MRK 9:6 Removed trailing space in v~: Et facta est nubes obumbrans eos: et venit vox de nube, dicens: Hic est Filius meus carissimus: audite illum.\f + \fr 9.6 \fk Nubes obumbrans. \ft Unde quia quæsivit materiale tabernaculum, nubis accepit umbraculum, ut discat in resurrectione non tegmine domorum, sed Spiritus sancti sanctos esse protegendos. \fk Hic est. \ft Quasi dicat: Hic vere est ille quem Moyses iste vobis promisit, etc., usque ad ipsaque illustrabitur gratia et in perpetuum protegetur.\f*
MRK 9:7 Removed trailing space in v~: Et statim circumspicientes, neminem amplius viderunt, nisi Jesum tantum secum.\f + \fr 9.7 \fk Et statim. \ft BEDA. Cum fieret vox super Filium hominis, inventus est ipse solus. Quia cum manifestaverit seipsum electis, erit Deus omnia in omnibus: imo ipse cum suis unus per omnia Christus, id est, caput cum corpore splendebit, unde: \fk Nemo ascendit in cœlum, nisi qui descendit de cœlo, Filius hominis, qui est in cœlo\ft Joan. 3..\f*
MRK 9:8 Removed trailing space in v~: Et descendentibus illis de monte, præcepit illis ne cuiquam quæ vidissent, narrarent: nisi cum Filius hominis a mortuis resurrexerit.\f + \fr 9.8 \fk Præcepit illis. \ft Non vult gloriam regni futuri et triumphi quam in monte ostenderat publice prædicari: ne et incredibile esset pro magnitudine, et post tantam gloriam apud rudes animos sequens crux scandalum faceret.\f*
MRK 9:9 Removed trailing space in v~: Et verbum continuerunt apud se: conquirentes quid esset, cum a mortuis resurrexerit.\f + \fr 9.9 \fk Verbum continuerunt. \ft HIER. Id est, cum absorpta mors fuerit in victoria, non erunt in memoria priora, cum abstulerit Dominus sordem filiæ Sion, auferens omnem lacrymam ab oculis sanctorum.\f*
MRK 9:10 Removed trailing space in v~: Et interrogabant eum, dicentes: Quid ergo dicunt pharisæi et scribæ, quia Eliam oportet venire primum?\f + \fr 9.10 \fk Quid ergo. \ft Tradunt scribæ, secundum Malachiam, quod Elias veniet ante adventum Salvatoris, et reducet corda patrum ad patres eorum, et restituet omnia in antiquum statum. Existimant ergo discipuli hanc adventus gloriam esse, quam viderant in monte, et dicunt: Si jam venisti in gloria, quare præcursor tuus non apparet? maxime quia vident recessisse Eliam.\f*
MRK 9:11 Removed trailing space in v~: Qui respondens, ait illis: Elias cum venerit primo, restituet omnia: et quomodo scriptum est in Filium hominis, ut multa patiatur et contemnatur.\f + \fr 9.11 \fk Restituet, \ft etc. Scilicet \fk convertet cor \fk patrum ad filios, et cor filiorum ad patres. \ft Restituet enim morti quod debet et diu vivendo sustulit, unde addit: \fk Quomodo scriptum. \ft Quasi dicat: Sicut de Christi passione prophetæ multifarie scripserunt: sic et Elias multa passurus est. Restituet ergo omnia. Primo, corda hominum illius temporis ad credendum in Christo, resistendum Antichristo. Deinde, ponet animam pro Christo.\f*
MRK 9:12 Removed trailing space in v~: Sed dico vobis quia et Elias venit (et fecerunt illi quæcumque voluerunt) sicut scriptum est de eo.
MRK 9:13 Removed trailing space in v~: Et veniens ad discipulos suos, vidit turbam magnam circa eos, et scribas conquirentes cum illis.\f + \fr 9.13 \fk Turbam magnam. \ft HIER. Non est requies sub sole: semper occidit parvulos invidia, magnos percutiunt fulgura montes, alii discentes cum fide, alii invidentes cum fastu, ad Ecclesiam veniunt. \fk Conquirentes. \ft BEDA. Quid conquirant Evangelista non dicit, sed potest intelligi de hoc quæstionem motam fuisse, quare discipuli dæmoniacum qui in medio erat, non possent liberare: hoc enim ex sequentibus concipi potest.\f*
MRK 9:14 Removed trailing space in v~: Et confestim omnis populus videns Jesum, stupefactus est, et expaverunt, et accurrentes salutabant eum.
MRK 9:15 Removed trailing space in v~: Et interrogavit eos: Quid inter vos conquiritis?\f + \fr 9.15 \fk Et interrogavit. \ft ID. Nota quod loca rebus congruunt. In monte orat, transformatur, discipulis arcana suæ majestatis aperit, in imo a turba excipitur, miserorum fletu pulsatur. Sursum discipulis mysteria regni reserat, deorsum turbis peccata infidelitatis exprobrat. Sursum vocem Patris his qui audire poterant pandit, deorsum malos spiritus expellit. Nunc pro meritorum qualitate aliis ascendere, aliis non desistit descendere. \fk Et interrogavit. \ft HIER. Scit et interrogat, ut confessio pariat salutem, et murmur cordis nostri sermonibus solvatur prius ut est: Dic iniquitates tuas prius, ut justificeris.\f*
MRK 9:16 Removed trailing space in v~: Et respondens unus de turba, dixit: Magister, attuli filium meum ad te habentem spiritum mutum:
MRK 9:17 Removed trailing space in v~: qui ubicumque eum apprehenderit, allidit illum, et spumat, et stridet dentibus, et arescit: et dixi discipulis tuis ut ejicerent illum, et non potuerunt.\f + \fr 9.17 \fk Et dixi discipulis. \ft Latenter culpam obliquat in discipulos, cum sæpe curatio non curantium, sed curandorum impediatur vitio.\f*
MRK 9:18 Removed trailing space in v~: Qui respondens eis, dixit: O generatio incredula, quamdiu apud vos ero? quamdiu vos patiar? afferte illum ad me.\f + \fr 9.18 \fk O generatio. \ft Non homini irascitur, sed vitio. Non tædio affectuum hoc dicit, sed ut medicus ægro contra præcepta agenti. Et arguit per unum Judæos incredulitatis.\f*
MRK 9:19 Removed trailing space in v~: Et attulerunt eum. Et cum vidisset eum, statim spiritus conturbavit illum: et elisus in terram, volutabatur spumans.\f + \fr 9.19 \fk Statim spiritus. \ft Quia dum post peccatum ad Dominum converti volumus, magis a diabolo impugnamur, ut vel excutiat virtutem, vel vindicet suam expulsionem.\f*
MRK 9:20 Removed trailing space in v~: Et interrogavit patrem ejus: Quantum temporis est ex quo ei hoc accidit? At ille ait: Ab infantia:\f + \fr 9.20 \fk Ab infantia. \ft HIER. Significat gentilem populum cui nativitate increvit cultus idolorum, ut stulte immolaret filios suos dæmoniis, unde sequitur:\f*
MRK 9:21 Removed trailing space in v~: et frequenter eum in ignem, et in aquas misit ut eum perderet: sed si quid potes, adjuva nos, misertus nostri.\f + \fr 9.21 \fk Et frequenter eum, \ft etc. Alii enim ignem, alii aquam venerabantur. \fk Adjuva. \ft HIER. Credulitas nostra, ut rostrata lingua infirma est, nisi innixa adjutorio Dei. Fides cum lacrymis optata vota capit, ut est: \fk Fiat tibi secundum fidem tuam\ft Matth. 15..\f*
MRK 9:22 Removed trailing space in v~: Jesus autem ait illi: Si potes credere, omnia possibilia sunt credenti.
MRK 9:23 Removed trailing space in v~: Et continuo exclamans pater pueri, cum lacrimis aiebat: Credo, Domine; adjuva incredulitatem meam.
MRK 9:24 Removed trailing space in v~: Et cum videret Jesus concurrentem turbam, comminatus est spiritui immundo, dicens illi: Surde et mute spiritus, ego præcipio tibi, exi ab eo: et amplius ne introëas in eum.
MRK 9:25 Removed trailing space in v~: Et exclamans, et multum discerpens eum, exiit ab eo, et factus est sicut mortuus, ita ut multi dicerent: Quia mortuus est.\f + \fr 9.25 \fk Discerpens, \ft etc. HIER. Discerpit diabolus appropinquantes ad salutem, quod est ei esca dilecta, quos in ventrem suum trahere desiderat per terrores et damna, ut Job: \fk Factus, \ft etc. ISID., RAB. etc. Sanatis enim dicitur: \fk Mortui enim estis, et vita vestra abscondita est cum Christo in Deo\ft Col. 3.. Unde infirmitas Christianorum non est mors, sed mortis similitudo.\f*
MRK 9:26 Removed trailing space in v~: Jesus autem tenens manum ejus elevavit eum, et surrexit.
MRK 9:27 Removed trailing space in v~: Et cum introisset in domum, discipuli ejus secreto interrogabant eum: Quare nos non potuimus ejicere eum?
MRK 9:28 Removed trailing space in v~: Et dixit illis: Hoc genus in nullo potest exire, nisi in oratione et jejunio.\f + \fr 9.28 \fk Hoc genus nonullo. \ft HIER. Stultitia ad luxuriam carnis pertinet et jejunio sanatur. Ira et ignavia oratione depellitur. Medicina cujusque vulneris adhibenda est ei. Non sanat oculum quod calcaneum, jejunio passiones corporis, oratione sanantur pestes mentis.\f*
MRK 9:29 Removed trailing space in v~: Et inde profecti prætergrediebantur Galilæam: nec volebat quemquam scire.
MRK 9:30 Removed trailing space in v~: Docebat autem discipulos suos, et dicebat illis: Quoniam Filius hominis tradetur in manus hominum, et occident eum, et occisus tertia die resurget.\f + \fr 9.30 \fk Occident eum, \ft etc. Prosperis miscet tristia, ut cum venerint, non impræmeditatis ferantur animis. Si contristat eos, quia occidendus est, debet lætificare quia die tertia resurrecturus est.\f*
MRK 9:31 Removed trailing space in v~: At illi ignorabant verbum: et timebant interrogare eum.\f + \fr 9.31 \fk Ignorabant. \ft Non tam ingenii tarditate quam amore, quia Deum verum cognoverunt, moriturum credere nequibant. Et quia eis in figuris loqui consueverunt, horrentes ejus mortem, in his quoque eum loqui figurate putabant.\f*
MRK 9:32 Removed trailing space in v~: Et venerunt Capharnaum. Qui cum domi essent, interrogabat eos: Quid in via tractabatis?\f + \fr 9.32 \fk Capharnaum. \ft HIER. Villa consolationis: congruit prædictæ sententiæ: \fk Occisus die tertia resurget\ft Joan. 12.. Granum frumenti moritur, ut multiplicius colligatur: si non moritur, solum manet. \fk Quid in via, \ft etc. In via tractabant de principatu: similis tractatio loco. Principatus enim vi ingreditur, sic deseritur, et dum tenetur labitur: et incertum in qua mansione, id est, in qua die finiatur; unde dicit: \fk Qui vult esse primus, \ft etc.\f*
MRK 9:33 Removed trailing space in v~: At illi tacebant: siquidem in via inter se disputaverunt: quis eorum major esset.\f + \fr 9.33 \fk Inter se disputaverunt. \ft BEDA. Hinc exorta videtur disputatio, quia viderant Petrum et Jacobum et Joannem seorsum ductos in montem, et aliquod secretum ibi esse creditum eis, sed et Petro, sicut Matthæus dicit, claves regni cœlorum promissas, et Ecclesiam super petram fidei, a qua ipse nomen acceperit, ædificandam. Putabant ergo vel illos tres cæteris, vel omnibus Petrum esse prælatum.\f*
MRK 9:34 Removed trailing space in v~: Et residens vocavit duodecim, et ait illis: Si quis vult primus esse, erit omnium novissimus, et omnium minister.\f + \fr 9.34 \fk Et residens, \ft etc. Illi euntes disputabant de principatu, et ipse sedens docet humilitatem. Principes enim laborant, humiles quiescunt. Desiderium gloriæ vult humilitate sanare, et primo simplici monet imperio, mox innocentiæ puerilis exemplo.\f*
MRK 9:35 Removed trailing space in v~: Et accipiens puerum, statuit eum in medio eorum: quem cum complexus esset, ait illis:\f + \fr 9.35 \fk Complexus. \ft Significat humiles dignos esse suo complexu, qui jure possunt gloriari et dicere: \fk Læva ejus sub capite meo, et dextera illius amplexabitur me\ft Cant. 2..\f*
MRK 9:36 Removed trailing space in v~: Quisquis unum ex hujusmodi pueris receperit in nomine meo, me recipit: et quicumque me susceperit, non me suscipit, sed eum qui misit me.\f + \fr 9.36 \fk Quisquis unum. \ft Vel simpliciter pauperes Christi ab his qui velint esse majores, pro ejus honore ostendit esse recipiendos. Vel ipsos malitia parvulos esse suadet, ut tanquam parvuli simplices sint. \fk Et quicunque. \ft Quia in pueris se recipi docebat, ut caput in membris, ne putaretur hoc solum esse quod videbatur, adjunxit: \fk Et quicunque me susceperit, \ft etc.\f*
MRK 9:37 Removed trailing space in v~: Respondit illi Joannes, dicens: Magister, vidimus quemdam in nomine tuo ejicientem dæmonia, qui non sequitur nos, et prohibuimus eum.\f + \fr 9.37 \fk Respondit illi. \ft Quia dixerat: \fk Quisquis unum ex hujusmodi pueris receperit, me recipit, \ft intelligit Joannes quod in nomine ejus eos non recipiant, qui non sincere ambulant; unde ait: \fk Magister, vidimus quemdam. \ft Quasi dicat: Hic in nomine tuo non debet suscipi. \fk Et prohibuimus eum. \ft Putavit eum excludendum a beneficio qui non utitur officio, sed docetur neminem a bono quod ex parte habet arcendum, sed ad hoc potius quod non habet provocandum: unde: \fk Nolite prohibere. \f*
MRK 9:37 Found footnote ending with space in \v~: Respondit illi Joannes, dicens: Magister, vidimus quemdam in nomine tuo ejicientem dæmonia, qui non sequitur nos, et prohibuimus eum.\f + \fr 9.37 \fk Respondit illi. \ft Quia dixerat: \fk Quisquis unum ex hujusmodi pueris receperit, me recipit, \ft intelligit Joannes quod in nomine ejus eos non recipiant, qui non sincere ambulant; unde ait: \fk Magister, vidimus quemdam. \ft Quasi dicat: Hic in nomine tuo non debet suscipi. \fk Et prohibuimus eum. \ft Putavit eum excludendum a beneficio qui non utitur officio, sed docetur neminem a bono quod ex parte habet arcendum, sed ad hoc potius quod non habet provocandum: unde: \fk Nolite prohibere. \f*
MRK 9:38 Removed trailing space in v~: Jesus autem ait: Nolite prohibere eum: nemo est enim qui faciat virtutem in nomine meo, et possit cito male loqui de me:\f + \fr 9.38 \fk Nolite prohibere. \ft BEDA. Hinc Apostolus: \fk Sed sive occasione sive veritate Christus annuntietur, \ft etc., usque ad detestari et prohibere debemus.\f*
MRK 9:39 Removed trailing space in v~: qui enim non est adversum vos, pro vobis est.
MRK 9:40 Removed trailing space in v~: Quisquis enim potum dederit vobis calicem aquæ in nomine meo, quia Christi estis: amen dico vobis, non perdet mercedem suam.
MRK 9:41 Removed trailing space in v~: Et quisquis scandalizaverit unum ex his pusillis credentibus in me: bonum est ei magis si circumdaretur mola asinaria collo ejus, et in mare mitteretur.\f + \fr 9.41 \fk Et quisquis scandalizaverit. \ft Quanquam hoc generale sit, potest tamen secundum consequentiam sermonis contra apostolos dici, qui de primatu disputabant et eos quos ad fidem vocabant, exemplo suo perdere poterant. BEDA. Nota quod in bono opere nostro aliquando cavendum est scandalum proximi, aliquando pro nihilo habendum: in quantum sine peccato possumus, vitare proximorum scandalum debemus. Si autem pro veritate scandalum sumitur, utilius nasci permittitur quam veritas relinquatur. \fk Mola asinaria. \ft HIER. Secundum morem provinciæ, etc., usque ad tolerabilior utcunque eum inferni pœna cruciaret.\f*
MRK 9:42 Removed trailing space in v~: Et si scandalizaverit te manus tua, abscide illam: bonum est tibi debilem introire in vitam, quam duas manus habentem ire in gehennam, in ignem inextinguibilem,\f + \fr 9.42 \fk Et si scandalizaverit. \ft Quia supra docuit, ne scandalizemus eos qui credunt in eum, admonet quantum debemus eos cavere qui scandalizant. Græce offendiculum vel ruina vel impactio pedis. Vel, ut alii, scrupulus. Ille ergo scandalizat fratrem qui ei dicto vel facto occasionem ruinæ præbet. \fk Manus tua. \ft Amicus, cujus ope et consilio indigemus quotidie. Sed si hic lædere in causa animæ voluerit, excludendus est a nostra societate, ne si cum perdito in hac vita partem habere volumus, simul cum illo pereamus. \fk Quam duas manus. \ft HIER. Duæ manus principatus, humilitas et superbia. Abscinde superbiam, tene humile principatum.\f*
MRK 9:43 Removed trailing space in v~: ubi vermis eorum non moritur, et ignis non extinguitur.\f + \fr 9.43 \fk Ubi vermis. \ft BEDA. Fetor vermium de corruptione carnis et sanguinis, ideoque caro recens sale conditur, ut exsiccato humore sanguineo, vermis esse nequeat. Caro ergo et sanguis vermes creant, quia delectatio carnalis cui condimentum continentiæ non resistit, pœnam luxuriosis generat æternam. Debemus ergo corpus continentiæ sale, et mentem condimento sapientiæ ab erroris et vitiorum labe castigare.\f*
MRK 9:44 Removed trailing space in v~: Et si pes tuus te scandalizat, amputa illum: bonum est tibi claudum introire in vitam æternam, quam duos pedes habentem mitti in gehennam ignis inextinguibilis,
MRK 9:45 Removed trailing space in v~: ubi vermis eorum non moritur, et ignis non extinguitur.
MRK 9:46 Removed trailing space in v~: Quod si oculus tuus scandalizat te, ejice eum: bonum est tibi luscum introire in regnum Dei, quam duos oculos habentem mitti in gehennam ignis,
MRK 9:47 Removed trailing space in v~: ubi vermis eorum non moritur, et ignis non extinguitur.
MRK 9:48 Removed trailing space in v~: Omnis enim igne salietur, et omnis victima sale salietur.\f + \fr 9.48 \fk Omnis enim igne. \ft Quia tertio mentionem fecit ignis et vermis, ostendit quomodo utrumque valeamus vitare. \fk Omnis enim igne, \ft mire dictum est: Quod enim sale salitur, vermis putredinem arcet. Quod vero igne, id est, in igne, asperso sale carnem quoque consumit. Hæc secundum legem in hostiis fiebant quæ in altari cremabantur, ubi in omni victima et sacrificio sal offerri præceptum est. \fk Omnis victima sale salietur. \ft Ille enim vere Domini victima est qui corpus et animam, etc., usque ad dilectos et proximos nobis abnegare. \fk Omnis victima sale salietur. \ft HIER. Victima genus humanum, quod hic sapientiæ sale vel ratione salitur, dum corruptio sanguinis, custodia putredinis, et mater vermium hic consumitur, et post purgatorio igne examinabitur.\f*
MRK 9:49 Removed trailing space in v~: Bonum est sal: quod si sal insulsum fuerit, in quo illud condietis? Habete in vobis sal, et pacem habete inter vos.\f + \fr 9.49 \fk Quod si sal, \ft etc. Id est, si quis semel condimentis veritatis refectus ad apostasiam redierit: quo alio doctore corrigitur, qui eam quam gustavit sapientiam, vel adversis territus, vel prosperis illectus respuit? Unde: \fk Quis medebitur incantatori a serpente percusso? \ft Eccli. 12. In hoc Judam et socios ejus significare creditur, qui phylargyria corruptus, et apostolatum perdere, et Dominum tradere non dubitavit. Quia autem sunt multi quos dum major scientia erigit, ab aliorum societate disjungit, et quo plus sapiunt, eo plus a concordiæ virtute desipiunt. subjungit: \fk Habete in vobis sal et pacem. \ft BEDA. Habere sal sine pace, non virtutis est donum, sed damnationis argumentum. Quo enim quisque melius sapit, eo deterius delinquit.\f*
MRK 10:0 Extra whitespace after chapter number
MRK 10:0 Removed trailing space in c: 10
MRK 10:1 Removed trailing space in v~: Et inde exsurgens venit in fines Judææ ultra Jordanem: et conveniunt iterum turbæ ad eum: et sicut consueverat, iterum docebat illos.\f + \fr 10.1 \fk Et inde exsurgens. \ft Hucusque ea quæ in Galilæa fecit et docuit: hinc narrat quæ in Judæa fecit, et docuit, et passus est. Et primo quæ trans Jordanem ad orientem: deinde quæ cis Jordanem, quando venit Jericho, et Bethaniam, et Jerusalem. Cum enim omnis Judæorum provincia generaliter ad distinctionem aliarum gentium Judæa dicta sit, specialius tamen meridiana plaga dicitur Judæa ad distinctionem Galilææ Decapolis, et cæterarum in eadem provincia regionum.\f*
MRK 10:2 Removed trailing space in v~: Et accedentes pharisæi interrogabant eum: Si licet viro uxorem dimittere: tentantes eum.\f + \fr 10.2 \fk Pharisæi interrogabant. \ft Magna distantia inter turbas et Pharisæos. Hæ conveniunt, ut doceantur, et infirmi curentur, sicut Matthæus aperte dicit: Illi ut tentando decipiant. Has enim devotio pietatis: illos adducit stimulus livoris. \fk Si licet viro. \ft BEDA. Cornuto syllogismo tentavit, etc., usque ad sed peccantium necessitate concessa est.\f*
MRK 10:3 Removed trailing space in v~: At ille respondens, dixit eis: Quid vobis præcepit Moyses?
MRK 10:4 Removed trailing space in v~: Qui dixerunt: Moyses permisit libellum repudii scribere, et dimittere.
MRK 10:5 Removed trailing space in v~: Quibus respondens Jesus, ait: Ad duritiam cordis vestri scripsit vobis præceptum istud:\f + \fr 10.5 \fk Ad duritiam cordis. \ft ID. Nunquid Deus contrarius sibi est, etc., usque ad per odia et homicidia perseverare nuptiarum copulam.\f*
MRK 10:6 Removed trailing space in v~: ab initio autem creaturæ masculum et feminam fecit eos Deus.
MRK 10:7 Removed trailing space in v~: Propter hoc relinquet homo patrem suum et matrem, et adhærebit ad uxorem suam:
MRK 10:8 Removed trailing space in v~: et erunt duo in carne una. Itaque jam non sunt duo, sed una caro.\f + \fr 10.8 \fk Et erunt, \ft etc. Præmium nuptiarum est e duobus unam carnem fieri. Castitas juncta spiritui unus spiritus efficitur.\f*
MRK 10:9 Removed trailing space in v~: Quod ergo Deus conjunxit, homo non separet.\f + \fr 10.9 \fk Homo non separet. \ft Desiderio secundæ uxoris. Deus separat: qui conjungit, quando ex consensu utriusque propter servitutem Dei (eo quod tempus breve sit), sic habent uxores quasi non habentes.\f*
MRK 10:10 Removed trailing space in v~: Et in domo iterum discipuli ejus de eodem interrogaverunt eum.\f + \fr 10.10 \fk Et in domo, \ft etc. HIER. Non discipuli interrogaverunt prius, etc., usque ad ut panis cor hominis confirmet, ut est: \fk Si quis vult post me venire\ft Luc. 9., etc.\f*
MRK 10:11 Removed trailing space in v~: Et ait illis: Quicumque dimiserit uxorem suam, et aliam duxerit, adulterium committit super eam.\f + \fr 10.11 \fk Quicunque dimiserit. \ft BEDA. Matthæus plenius: \fk Quicunque dimiserit uxorem suam, nisi ob fornicationem, et aliam duxerit, mæchatur\ft Matth. 5.. Una ergo solummodo causa est carnalis, fornicatio: una spiritualis, timor Dei, ut uxor dimittatur, sicut multi religionis causa fecisse leguntur. Nulla autem causa est Dei lege præscripta, ut alia ducatur vivente ea quæ est relicta.\f*
MRK 10:12 Removed trailing space in v~: Et si uxor dimiserit virum suum, et alii nupserit, mœchatur.
MRK 10:13 Removed trailing space in v~: Et offerebant illi parvulos ut tangeret illos. Discipuli autem comminabantur offerentibus.\f + \fr 10.13 \fk Discipuli autem comminabantur offerentibus. \ft Non quia nollent eis et manu et voce Salvatoris benedici, sed nondum plenam fidem habentes putabant eum more hominum offerentium importunitate lassari.\f*
MRK 10:14 Removed trailing space in v~: Quos cum videret Jesus, indigne tulit, et ait illis: Sinite parvulos venire ad me, et ne prohibueritis eos: talium enim est regnum Dei.\f + \fr 10.14 \fk Talium enim est regnum Dei. \ft Talium significanter dicit, non istorum. Quasi dicat: Mores regnant, non ætas. His promittitur regnum cœlorum qui similem habent simplicitatem et innocentiam, quibus congruit illud apostolis: \fk Nolite effici parvuli sensibus, sed malitia parvuli estote\ft I Cor. 14..\f*
MRK 10:15 Removed trailing space in v~: Amen dico vobis: Quisquis non receperit regnum Dei velut parvulus, non intrabit in illud.\f + \fr 10.15 \fk Quisquis non receperit regnum. \ft Qui non perseverat in ira, læsus non meminit, videns pulchram mulierem non concupiscit, non aliud habet in ore, aliud in corde. Quasi dicat: Si tales non fueritis, non intrabitis in regnum cœlorum. \fk Regnum Dei. \ft Id est, doctrinam Evangelii sicut parvuli accipere jubemur, id est, sicut parvulus doctoribus non contradicit, rationes adversus eos non componit, sed fideliter suscipit, cum metu obtemperat et quiescit: ita et nos obediendo simpliciter, et sine omni contradictione verba Domini debemus suscipere.\f*
MRK 10:16 Removed trailing space in v~: Et complexans eos, et imponens manus super illos, benedicebat eos.
MRK 10:17 Removed trailing space in v~: Et cum egressus esset in viam, procurrens quidam genu flexo ante eum, rogabat eum: Magister bone, quid faciam ut vitam æternam percipiam?\f + \fr 10.17 \fk Procurrens quidam genu. \ft BEDA. Audierat, credo, iste a Domino tantum eos qui volunt parvulis esse similes introitu regni cœlestis esse dignos, et ideo certior esse desiderat, non per parabolas, sed aperte: quibus operum meritis vitam æternam consequi possit.\f*
MRK 10:18 Removed trailing space in v~: Jesus autem dixit ei: Quid me dicis bonum? nemo bonus, nisi unus Deus.\f + \fr 10.18 \fk Quid me dicis. \ft ID. Quia magistrum vocaverat bonum, etc., usque ad sed absque Deo, nullum bonum esse testatur.\f*
MRK 10:19 Removed trailing space in v~: Præcepta nosti: ne adulteres, ne occidas, ne fureris, ne falsum testimonium dixeris, ne fraudum feceris, honora patrem tuum et matrem.\f + \fr 10.19 \fk Ne adulteres. \ft ID. Hæc est puerilis innocentiæ castitas, quæ nobis imitanda proponitur, si regnum Dei intrare velimus. Notandum sane, quod justitia legis suo tempore custodita, non solum bona temporalia, sed etiam vitam conferebat æternam.\f*
MRK 10:20 Removed trailing space in v~: At ille respondens, ait illi: Magister, hæc omnia observavi a juventute mea.\f + \fr 10.20 \fk Magister. \ft ID. Non putandus est voto tentantis, etc., usque ad unde addit: \fk Vade, quæcunque habes vende, et da pauperibus\ft Matth. 5., etc.\f*
MRK 10:21 Removed trailing space in v~: Jesus autem intuitus eum, dilexit eum, et dixit ei: Unum tibi deest: vade, quæcumque habes vende, et da pauperibus, et habebis thesaurum in cælo: et veni, sequere me.\f + \fr 10.21 \fk Et veni, sequere me. \ft ID. Quasi dicat: Post contemptas divitias Salvatorem imitare, id est, relictis malis fac bona. Facilius saccus contemnitur quam concupiscentia vel voluptas.\f*
MRK 10:22 Removed trailing space in v~: Qui contristatus in verbo, abiit mœrens: erat enim habens multas possessiones.
MRK 10:23 Removed trailing space in v~: Et circumspiciens Jesus, ait discipulis suis: Quam difficile qui pecunias habent, in regnum Dei introibunt !\f + \fr 10.23 \fk Quam difficile. \ft ID. Qui multiplicandis divitiis incumbunt, etc., usque ad intrare possint regnum Dei.\f*
MRK 10:24 Removed trailing space in v~: Discipuli autem obstupescebant in verbis ejus. At Jesus rursus respondens ait illis: Filioli, quam difficile est, confidentes in pecuniis, in regnum Dei introire !
MRK 10:25 Removed trailing space in v~: Facilius est camelum per foramen acus transire, quam divitem intrare in regnum Dei.\f + \fr 10.25 \fk Facilius est camelum. \ft Quomodo ergo in Evangelio Matthæus et Zachæus, et Joseph et in Veteri Testamento quam plurimi divites intravere? Forte quia divitias pro nihilo habuere vel ex toto contemnere didicerunt, unde David: \fk Unicus et pauper sum ego\ft Psal. 24.. Et idem: \fk Divitiæ si affluant, nolite cor apponere\ft Ibid. 61.. Non ait, nolite suscipere.\f*
MRK 10:26 Removed trailing space in v~: Qui magis admirabantur, dicentes ad semetipsos: Et quis potest salvus fieri?\f + \fr 10.26 \fk Et quis potest. \ft Cum plures sint pauperes quam divites, non hoc dixissent nisi in divitum numero intellexissent cunctos qui divitias adipisci vellent.\f*
MRK 10:27 Removed trailing space in v~: Et intuens illos Jesus, ait: Apud homines impossibile est, sed non apud Deum: omnia enim possibilia sunt apud Deum.\f + \fr 10.27 \fk Apud Deum. \ft Qui a cupiditate terrenorum ad charitatem æternorum convertere potest, et superbos facere humiles.\f*
MRK 10:28 Removed trailing space in v~: Et cœpit ei Petrus dicere: Ecce nos dimisimus omnia, et secuti sumus te.\f + \fr 10.28 \fk Ecce nos dimisimus. \ft Grandis fiducia: piscator erat, dives non erat, victum manu et arte quærebat, et tamen confidenter dicit: \fk Ecce nos reliquimus omnia. Et secuti sumus. \ft Quia non sufficit sic dimittere, jungit quod perfectum est, \fk et secuti sumus te. \ft Quasi dicat: Fecimus quod jussisti: quid ergo dabis præmii?\f*
MRK 10:29 Removed trailing space in v~: Respondens Jesus, ait: Amen dico vobis: Nemo est qui reliquerit domum, aut fratres, aut sorores, aut patrem, aut matrem, aut filios, aut agros propter me et propter Evangelium,
MRK 10:30 Removed trailing space in v~: qui non accipiat centies tantum, nunc in tempore hoc: domos, et fratres, et sorores, et matres, et filios, et agros, cum persecutionibus, et in sæculo futuro vitam æternam.\f + \fr 10.30 \fk Centies tantum. \ft BEDA. Hac occasione quidam Judaicam mille annorum fabulam post resurrectionem justorum dogmatizant, etc., usque ad patriæ cœlestis, quæ per dexteram significatur, omnium pariter electorum verissima dilectione fruuntur.\f*
MRK 10:31 Removed trailing space in v~: Multi autem erunt primi novissimi, et novissimi primi.\f + \fr 10.31 \fk Multi autem. \ft Quia multi incipiunt sed non perficiunt, terribilis sententia subditur: \fk Multi autem, \ft etc. Latro in cruce confessor eodem die quo pro peccatis suis crucifixus est, gratia fidei cum Christo in paradiso gaudet. Quotidie quoque videmus multos laicos magis vitæ meritis excellere, et alios a prima ætate spirituali studio ferventes, ad extremum otio torpescere.\f*
MRK 10:32 Removed trailing space in v~: Erant autem in via ascendentes Jerosolymam: et præcedebat illos Jesus, et stupebant: et sequentes timebant. Et assumens iterum duodecim, cœpit illis dicere quæ essent ei eventura.\f + \fr 10.32 \fk Et stupebant. \ft Ideo scilicet quia meminerant quod se passurum multa a summis sacerdotibus et scribis prædixerat, et occidendum. Metuebant ergo ne vel ipsi cum eo occiderentur, vel ille, cujus vita et magisterio gaudebant, occideretur. \fk Et assument. \ft BEDA. Prævidens discipulorum animos ex passione sua perturbandos, etc., usque ad locum mortis quasi intrepidus adit.\f*
MRK 10:33 Removed trailing space in v~: Quia ecce ascendimus Jerosolymam, et Filius hominis tradetur principibus sacerdotum, et scribis, et senioribus, et damnabunt eum morte, et tradent eum gentibus:
MRK 10:34 Removed trailing space in v~: et illudent ei, et conspuent eum, et flagellabunt eum, et interficient eum: et tertia die resurget.
MRK 10:35 Removed trailing space in v~: Et accedunt ad eum Jacobus et Joannes filii Zebedæi, dicentes: Magister, volumus ut quodcumque petierimus, facias nobis.\f + \fr 10.35 \fk Et accedunt. \ft Audita resurrectione, immemores secundi adventus putant eum more hominum regnare. Matthæus dicit matrem postulasse, sed Marcus dicit ipsos, desiderium eorum volens aperire quorum consilio mater petebat.\f*
MRK 10:36 Removed trailing space in v~: At ille dixit eis: Quid vultis ut faciam vobis?
MRK 10:37 Removed trailing space in v~: Et dixerunt: Da nobis ut unus ad dexteram tuam, et alius ad sinistram tuam sedeamus in gloria tua.
MRK 10:38 Removed trailing space in v~: Jesus autem ait eis: Nescitis quid petatis: potestis bibere calicem, quem ego bibo, aut baptismo, quo ego baptizor, baptizari?\f + \fr 10.38 \fk Aut baptismo. \ft Idem quod calix. Unde alibi de passione sua dicit: \fk Baptismo habeo baptizari: et quomodo coarctor usque dum perficiatur. \f*
MRK 10:38 Found footnote ending with space in \v~: Jesus autem ait eis: Nescitis quid petatis: potestis bibere calicem, quem ego bibo, aut baptismo, quo ego baptizor, baptizari?\f + \fr 10.38 \fk Aut baptismo. \ft Idem quod calix. Unde alibi de passione sua dicit: \fk Baptismo habeo baptizari: et quomodo coarctor usque dum perficiatur. \f*
MRK 10:39 Removed trailing space in v~: At illi dixerunt ei: Possumus. Jesus autem ait eis: Calicem quidem, quem ego bibo, bibetis; et baptismo, quo ego baptizor, baptizabimini:\f + \fr 10.39 \fk Calicem quidem. \ft BED. Jacobus ab Herode capite truncatur, Joannes in ferventis olei dolium missus. Inde ad coronam martyrii athleta Christi processit, statimque in Pathmos relegatus. Itaque et martyrio animo non defuit, et calicem confessionis bibit quem biberunt in camino tres pueri, licet persecutor sanguinem non fuderit.\f*
MRK 10:40 Removed trailing space in v~: sedere autem ad dexteram meam, vel ad sinistram, non est meum dare vobis, sed quibus paratum est.\f + \fr 10.40 \fk Sedere autem. \ft Quasi, Vultis ut hoc tribuam vobis? Sed regnum cœlorum non est dantis, sed accipientis. \fk Non enim personarum acceptio est apud Deum\ft Act. 10., sed quicunque dignus fuerit, accipiet quod non personæ sed vitæ paratum. \fk Vobis. \ft Adhuc superbis, quasi dicat: Si vultis accipere, nolite esse quod estis: aliis paratum est, et vos alii estote, et vobis paratum est, quod est, prius humiliamini qui jam vultis exaltari.\f*
MRK 10:41 Removed trailing space in v~: Et audientes decem, cœperunt indignari de Jacobo et Joanne.\f + \fr 10.41 \fk Indignati sunt. \ft Non de matre, sed de filiis, qui ignorantes mensuram suam immodica cupiditate ardebant.\f*
MRK 10:42 Removed trailing space in v~: Jesus autem vocans eos, ait illis: Scitis quia hi, qui videntur principari gentibus, dominantur eis: et principes eorum potestatem habent ipsorum.\f + \fr 10.42 \fk Jesus autem vocans eos. \ft Humilis magister, et pius et mitis, nec cupiditatis immodicæ duos arguit, nec decem indignationis increpat et livoris, sed docet majorem esse qui minor fuerit, et dominum qui servus sit. Frustra igitur, aut illi ad majora suspirant aut hi super desiderio eorum dolent, cum ad summitatem virtutum non potentia sed humilitas ducat. Suis denique proponit exemplum, ut si dicta parvipenderent, ad opera erubescerent. \fk Nam et Filius hominis, etc. \f*
MRK 10:42 Found footnote ending with space in \v~: Jesus autem vocans eos, ait illis: Scitis quia hi, qui videntur principari gentibus, dominantur eis: et principes eorum potestatem habent ipsorum.\f + \fr 10.42 \fk Jesus autem vocans eos. \ft Humilis magister, et pius et mitis, nec cupiditatis immodicæ duos arguit, nec decem indignationis increpat et livoris, sed docet majorem esse qui minor fuerit, et dominum qui servus sit. Frustra igitur, aut illi ad majora suspirant aut hi super desiderio eorum dolent, cum ad summitatem virtutum non potentia sed humilitas ducat. Suis denique proponit exemplum, ut si dicta parvipenderent, ad opera erubescerent. \fk Nam et Filius hominis, etc. \f*
MRK 10:43 Removed trailing space in v~: Non ita est autem in vobis, sed quicumque voluerit fieri major, erit vester minister:
MRK 10:44 Removed trailing space in v~: et quicumque voluerit in vobis primus esse, erit omnium servus.
MRK 10:45 Removed trailing space in v~: Nam et Filius hominis non venit ut ministraretur ei, sed ut ministraret, et daret animam suam redemptionem pro multis.
MRK 10:46 Removed trailing space in v~: Et veniunt Jericho: et proficiscente eo de Jericho, et discipulis ejus, et plurima multitudine, filius Timæi Bartimæus cæcus, sedebat juxta viam mendicans.\f + \fr 10.46 \fk Et veniunt Jericho. \ft HIER. Jericho luna vel anathema, quod congruit appropinquanti passioni. Defectus carnis Christi, præparatio est cœlestis Jerusalem, unde Jericho deserentes, Jerusalem, id est visioni pacis, appropinquant. \fk Et proficiscente eo. \ft BEDA. Quia ascendente ad cœlos Domino et fidelibus sequentibus, etc., usque ad eosque ad illuminationem omnium populorum in mundum dispersit. \fk Bartimæus cæcus. \ft HIER. Cæcitas Judæorum quæ illustrabitur in fine in adventu Eliæ et Enoch.\f*
MRK 10:47 Removed trailing space in v~: Qui cum audisset quia Jesus Nazarenus est, cœpit clamare, et dicere: Jesu fili David, miserere mei.\f + \fr 10.47 \fk Qui cum audisset. \ft Populus gentium audita fama Christi, cujus particeps quærebat fieri, contradicebant multi, primo Judæi post etiam gentiles, ne illuminandus sanandusque mundus Christum invocaret, nec tamen ad vitam præordinatos æternam poterat impugnantium furor prohibere. \fk Fili David. \ft HIER. Per merita patriarcharum illuminatur Judaicus populus, cui adest misericors Deus et miserator illuminans cæcos et erigens elisos.\f*
MRK 10:48 Removed trailing space in v~: Et comminabantur ei multi ut taceret. At ille multo magis clamabat: Fili David, miserere mei.\f + \fr 10.48 \fk At illo multo magis. \ft Ingravescente bello vitiorum, manus levandæ sunt ad lapidem adjutorii cum clamore, id est, ad Jesum. HIER. Conveniens ordo salutis, etc., usque ad apostolos in altis considerans.\f*
MRK 10:49 Removed trailing space in v~: Et stans Jesus præcepit illum vocari. Et vocant cæcum, dicentes ei: Animæquior esto: surge, vocat te.\f + \fr 10.49 \fk Et vocant cæcum. \ft BEDA. Allegorice, cæcum clamantem Dominus vocat, dum populo gentium scientiam veritatis desideranti, per sanctos prædicatores verbum fidei committit. Qui vocantes cæcum animæquiorem esse et surgere, ad eumque venire, præcipiunt, cum prædicando spem salutis habere, de vitiorum torpore surgere, atque ad virtutum studia quibus illuminari mereatur, accingi jubent quasi dicat: \fk Accedite ad eum et illuminamini\ft Psal. 33.. \fk Et, surge qui dormis\ft Ephes. 5., etc.\f*
MRK 10:50 Removed trailing space in v~: Qui projecto vestimento suo exiliens, venit ad eum.\f + \fr 10.50 \fk Qui, projecto vestimento suo. \ft Id est, abjectis mundi curis, expedito mentis gressu ad datorem lucis properat. \fk Exsiliens. \ft Promptam voluntatem completione desiderii remunerat, unde: \fk Quodcunque petieritis in oratione credentes accipietis. \f*
MRK 10:50 Found footnote ending with space in \v~: Qui projecto vestimento suo exiliens, venit ad eum.\f + \fr 10.50 \fk Qui, projecto vestimento suo. \ft Id est, abjectis mundi curis, expedito mentis gressu ad datorem lucis properat. \fk Exsiliens. \ft Promptam voluntatem completione desiderii remunerat, unde: \fk Quodcunque petieritis in oratione credentes accipietis. \f*
MRK 10:51 Removed trailing space in v~: Et respondens Jesus dixit illi: Quid tibi vis faciam? Cæcus autem dixit ei: Rabboni, ut videam.\f + \fr 10.51 \fk Rabboni, et videam. \ft Non aurum quærit, sed lumen. Cæcus enim divitias habere potest, sed non videt quod habet. Exemplo hujus non falsas divitias quæramus, sed lucem quam cum solis angelis videre possumus ad quam via fides est. Unde illuminato cæco dicitur: \fk Vade, fides tua salvum te fecit. \f*
MRK 10:51 Found footnote ending with space in \v~: Et respondens Jesus dixit illi: Quid tibi vis faciam? Cæcus autem dixit ei: Rabboni, ut videam.\f + \fr 10.51 \fk Rabboni, et videam. \ft Non aurum quærit, sed lumen. Cæcus enim divitias habere potest, sed non videt quod habet. Exemplo hujus non falsas divitias quæramus, sed lucem quam cum solis angelis videre possumus ad quam via fides est. Unde illuminato cæco dicitur: \fk Vade, fides tua salvum te fecit. \f*
MRK 10:52 Removed trailing space in v~: Jesus autem ait illi: Vade, fides tua te salvum fecit. Et confestim vidit, et sequebatur eum in via.\f + \fr 10.52 \fk Vidit et sequebatur. \ft BEDA. Videt et sequitur qui quod bene intelligit operatur. Sequi, imitari. Unde: \fk Si quis mihi ministrat, me sequatur\ft Joan. 12.. \fk In via. \ft Consideremus qua via graditur, et sequamur per humilitatem, per labores. Via quæ dicit: \fk Ego sum via, veritas et vita\ft Joan. 14.. Hæc est via angusta quæ ducit ad ardua, Hierosolymæ et Bethaniæ ad montem Olivarum, qui est mons luminis et consolationis.\f*
MRK 11:0 Extra whitespace after chapter number
MRK 11:0 Removed trailing space in c: 11
MRK 11:1 Removed trailing space in v~: Et cum appropinquarent Jerosolymæ et Bethaniæ ad montem Olivarum, mittit duos ex discipulis suis,\f + \fr 11.1 \fk Bethaniæ. \ft BEDA. Bethania villa sive civitas in latere montis Oliveti, etc., usque ad duos propter veritatis scientiam et operis munditiam. \fk Duos ex discipulis. \ft HIER. Bini vocantur, bini mittuntur, etc., usque ad inter duo cherubim Dominum cognoscant, spiritu mente psallentes.\f*
MRK 11:2 Removed trailing space in v~: et ait illis: Ite in castellum, quod contra vos est, et statim introëuntes illuc, invenietis pullum ligatum, super quem nemo adhuc hominum sedit: solvite illum, et adducite.\f + \fr 11.2 \fk Et statim. \ft BEDA. Intrœuntes mundum prædicatores invenerunt populum nationum, etc., usque ad qui autem mundus et sanctus est, solius Dei est.\f*
MRK 11:3 Removed trailing space in v~: Et si quis vobis dixerit: Quid facitis? dicite, quia Domino necessarius est: et continuo illum dimittet huc.
MRK 11:4 Removed trailing space in v~: Et abeuntes invenerunt pullum ligatum ante januam foris in bivio: et solvunt eum.\f + \fr 11.4 \fk Pullum ligatum. \ft HIER. Pullus ligatus et indomitus, quem solvunt et domant, populus gentilis est. Ante januam fidei, cum vinculis peccatorum suorum in bivio stat: in libertate arbitrii dubitat inter mortem et vitam.\f*
MRK 11:5 Removed trailing space in v~: Et quidam de illic stantibus dicebant illis: Quid facitis solventes pullum?
MRK 11:6 Removed trailing space in v~: Qui dixerunt eis sicut præceperat illis Jesus, et dimiserunt eis.\f + \fr 11.6 \fk Et dimiserunt. \ft BEDA. Qui in solvendo contradicebant, etc., usque ad quo Christo sessore fiant digna operiunt.\f*
MRK 11:7 Removed trailing space in v~: Et duxerunt pullum ad Jesum: et imponunt illi vestimenta sua, et sedit super eum.\f + \fr 11.7 \fk Et sedit. \ft HIER. Cœpit regnare ut non regnet peccatum in mortali vel lasciva carne: sed justitia et pax et gaudium in Spiritu sancto.\f*
MRK 11:8 Removed trailing space in v~: Multi autem vestimenta sua straverunt in via: alii autem frondes cædebant de arboribus, et sternebant in via.\f + \fr 11.8 \fk Multi autem straverunt. \ft Quia multi martyres se propriæ carnis amictu exuentes, simplicioribus viam suo sanguine parant, ut inoffensi ad supernam civitatem, ad quam ducit Jesus, incedant. HIER. \fk Multi, \ft etc. Pedes sunt extremi quos ad jungendum constituit Apostolus, qui etsi non sunt dorsum in quo sedit Dominus, tamen cum militibus a Joanne instruuntur. \fk Alii autem. \ft ID. Justi ut palma florebunt, angusti in radicibus, lati in floribus et fructibus: quoniam bonus odor Christi sunt, et sternunt viam mandatorum Dei bona fama. BEDA. Alii autem frondes vel ramos de arboribus cædunt, qui in doctrina veritatis verba et sententias Patrum de eorum excerpunt libris. Et hæc in via Dei ad animum auditoris venientis humili prædicatione submittunt.\f*
MRK 11:9 Removed trailing space in v~: Et qui præibant, et qui sequebantur, clamabant, dicentes: Hosanna: benedictus qui venit in nomine Domini:\f + \fr 11.9 \fk Et qui præibant. \ft Præcessit Judaicus populus, secutus est gentilis. Et quia omnes qui fideles sunt vel fuerunt in Christum crediderunt et credunt, et qui præeunt, et qui sequuntur, hosanna clamant: quod Salva nos, Latine dicitur: ab ipso enim omnes priores etiam salutem quæsierunt.\f*
MRK 11:10 Removed trailing space in v~: benedictum quod venit regnum patris nostri David: hosanna in excelsis.\f + \fr 11.10 \fk Benedictus qui venit. \ft Quoniam una fides, una spes omnium. Illi exspectabant et venturum credebant, et nos venisse credimus. BEDA. Per hoc quod jungitur: hosanna in excelsis: quod est salus, significat quod adventum Christi non solum hominum salus est, sed totius mundi terrena jungens cœlestibus, ut \fk ei omne genu flectatur, cœlestium, terrestrium et infernorum\ft Philip. 2.. HIER. Hoc Gabrieli consonat: qui ait: \fk Hic erit \fk magnus, et filius Altissimi vocabitur, \ft etc., usque ad per ipsum verbum obsecrationis.\f*
MRK 11:11 Removed trailing space in v~: Et introivit Jerosolymam in templum: et circumspectis omnibus, cum jam vespera esset hora, exiit in Bethaniam cum duodecim.\f + \fr 11.11 \fk Et introivit. \ft ID. Jam appropinquante passione in loco passioni præfinito ante sæcula vult esse, etc., usque ad jam sacramentum beatæ immolationis inchoavit. \fk In templum. \ft Exemplum dedit nobis, ut quocunque veniremus, primum ad domum orationis si ibi sit divertamus: et cum nos per orationis studium Deo commendaverimus, ad ea propter quæ venimus agenda secedamus. \fk Et circumspectis, \ft etc. Non semel hoc fecit, sed per omnes quinque dies. Per diem in templo docebat, noctibus exiens in monte Oliveti morabatur, sicut Lucas ait. Docendo enim incredulis officium correctionis sedulus impendebat, manendo apud fideles gratiam benignitatis propitius exhibebat. \fk Cumque vidisset. \ft BEDA. Sicut per parabolas loquitur, ita facit, etc., usque ad miracula faciendo, et non invenit: ideo damnavit.\f*
MRK 11:12 Removed trailing space in v~: Et alia die cum exirent a Bethania, esuriit.
MRK 11:13 Removed trailing space in v~: Cumque vidisset a longe ficum habentem folia, venit si quid forte inveniret in ea: et cum venisset ad eam, nihil invenit præter folia: non enim erat tempus ficorum.
MRK 11:14 Removed trailing space in v~: Et respondens dixit ei: Jam non amplius in æternum ex te fructum quisquam manducet. Et audiebant discipuli ejus.\f + \fr 11.14 \fk Jam non amplius. \ft ID. Tu quoque si non vis audire in judicio a Christo, \fk Discedite a me, mali, in ignem æternum, quia esurivi et non dedistis mihi, manducandum\ft Matth. 25., arbor sterilis esse caveto, sed potius Christo pauperi et esurienti fructum pietatis quo indiget offer.\f*
MRK 11:15 Removed trailing space in v~: Et veniunt in Jerosolymam. Et cum introisset in templum, cœpit ejicere vendentes et ementes in templo: et mensas numulariorum, et cathedras vendentium columbas evertit:\f + \fr 11.15 \fk Cœpit ejicere. \ft In ipsa re ostendit quod per figuram in ficu fecit. Ficus enim non peccavit si ante tempus fructum non habuit, sed sacerdotes. \fk Vendentes. \ft BEDA. Ea scilicet quæ qui de longinquo venerunt ab indigenis offerenda emebant, etc., usque ad semper privantur sacerdotio.\f*
MRK 11:16 Removed trailing space in v~: et non sinebat ut quisquam transferret vas per templum:\f + \fr 11.16 \fk Et non sinebat. \ft Futuri judicii exemplum præmittit, quando omnes reprobos ab Ecclesia repellit: et ne ultra ad eam turbandam intrent æterno verbere compescit. \fk Vos autem fecistis. \ft Ad hoc enim in templo erant, ut vel non dantes corporaliter persequerentur, vel dantes spiritualiter necarent. Templum et domus Dei mens est et conscientia fidelium, quæ in læsione proximi perversas cogitationes profert, quasi in spelunca latrones resident, et simpliciter gradientes interficiunt: et sic mens jam non domus Dei, sed spelunca est latronum.\f*
MRK 11:17 Removed trailing space in v~: et docebat, dicens eis: Nonne scriptum est: Quia domus mea, domus orationis vocabitur omnibus gentibus? vos autem fecistis eam speluncam latronum.
MRK 11:18 Removed trailing space in v~: Quo audito principes sacerdotum et scribæ, quærebant quomodo eum perderent: timebant enim eum, quoniam universa turba admirabatur super doctrina ejus.
MRK 11:19 Removed trailing space in v~: Et cum vespera facta esset, egrediebatur de civitate.
MRK 11:20 Removed trailing space in v~: Et cum mane transirent, viderunt ficum aridam factam a radicibus.\f + \fr 11.20 \fk Aridam factam. \ft BEDA. A radicibus arefacta est ficus, ut ostenderetur gens impia non ad tempus, vel ex parte corripienda externorum incursibus, et per pœnitentiam liberanda, sicut sæpe factum est, sed omni et æterna damnatione ferienda. Aliter. Arefacta est a radicibus, ut ostendatur non solum humano extrinsecus, sed divino intus favore funditus destituenda: nam et vitam perdidit in cœlis et patriam in terris.\f*
MRK 11:21 Removed trailing space in v~: Et recordatus Petrus, dixit ei: Rabbi, ecce ficus, cui maledixisti, aruit.\f + \fr 11.21 \fk Recordatus Petrus. \ft Petrus agnoscit aridam, et abscissam radicem cui succedit oliva pulcherrima fructifera vocata a Domino. Unde sequitur: \fk Amen, dico vobis, \ft etc.\f*
MRK 11:22 Removed trailing space in v~: Et respondens Jesus ait illis: Habete fidem Dei.
MRK 11:23 Removed trailing space in v~: Amen dico vobis, quia quicumque dixerit huic monti: Tollere, et mittere in mare, et non hæsitaverit in corde suo, sed crediderit, quia quodcumque dixerit fiat, fiet ei.\f + \fr 11.23 \fk Quicunque dixerit. \ft BEDA. Solent quidam dicere, quod nostri nondum plenam fidem habuerunt, etc., usque ad quanto a piorum læsione se expulsum gemit. HIER. Sed hoc factum est: quando dixerunt apostoli: \fk Digne transferimur ad gentes, quia vos indignos judicatis\ft Matth. 21.. BEDA. Notanda est distinctio deprecantium, etc., usque ad si tamen in se peccantibus primo dimittunt.\f*
MRK 11:24 Removed trailing space in v~: Propterea dico vobis, omnia quæcumque orantes petitis, credite quia accipietis, et evenient vobis.
MRK 11:25 Removed trailing space in v~: Et cum stabitis ad orandum, dimittite si quis habetis adversus aliquem: ut et Pater vester, qui in cælis est, dimittat vobis peccata vestra.\f + \fr 11.25 \fk Et cum stabitis. \ft HIER. Marcus suo more, septem versus orationis Dominicæ una oratione comprehendit. Is namque cui dimissa sunt omnia, quid amplius rogabit, nisi quod perseveret in eo quod obtinuit?\f*
MRK 11:26 Removed trailing space in v~: Quod si vos non dimiseritis: nec Pater vester, qui in cælis est, dimittet vobis peccata vestra.
MRK 11:27 Removed trailing space in v~: Et veniunt rursus Jerosolymam. Et cum ambularet in templo, accedunt ad eum summi sacerdotes, et scribæ, et seniores:
MRK 11:28 Removed trailing space in v~: et dicunt ei: In qua potestate hæc facis? et quis dedit tibi hanc potestatem ut ista facias?\f + \fr 11.28 \fk In qua potestate. \ft De Dei dubitant potestate, et volunt subintelligi diaboli esse quod facit.\f*
MRK 11:29 Removed trailing space in v~: Jesus autem respondens, ait illis: Interrogabo vos et ego unum verbum, et respondete mihi: et dicam vobis in qua potestate hæc faciam.\f + \fr 11.29 \fk Interrogabo. \ft Poterat aperta responsione calumniam tentatorum confutare: sed prudenter interrogat, ut vel silentio suo vel sententia condemnentur.\f*
MRK 11:30 Removed trailing space in v~: Baptismus Joannis, de cælo erat, an ex hominibus? Respondete mihi.
MRK 11:31 Removed trailing space in v~: At illi cogitabant secum, dicentes: Si dixerimus: De cælo, dicet: Quare ergo non credidistis ei?\f + \fr 11.31 \fk Si dixerimus. \ft HIER. De lucerna mundi obscurantur, unde dicit: \fk Paravi lucernam Christo meo: inimicos ejus induam confusione\ft Psal. 131.. \fk Quare ergo, \ft etc. Quasi dicat: Quem confitemini de cœlo habuisse prophetiam, mihi testimonium perhibuit et ab illo audistis in qua potestate hæc facio.\f*
MRK 11:32 Removed trailing space in v~: Si dixerimus: Ex hominibus, timemus populum: omnes enim habebant Joannem quia vere propheta esset.\f + \fr 11.32 \fk Si dixerimus. \ft Quodlibet horum respondeant: vident se in laqueum ruituros, timent lapidationem: sed magis confessionem veritatis.\f*
MRK 11:33 Removed trailing space in v~: Et respondentes dicunt Jesu: Nescimus. Et respondens Jesus ait illis: Neque ego dico vobis in qua potestate hæc faciam.\f + \fr 11.33 \fk Neque ego dico vobis. \ft BED. Duabus de causis scientia veritatis occultatur quærentibus, cum aut hic cui quærit minus intelligit, aut odio aut contemptu veritatis indignus est qui debeat aperiri. Propter alterum dicitur: \fk Adhuc multa habeo vobis dicere, quæ non potestis portare modo. \ft Propter alterum, \fk Nolite sanctum dare canibus. \f*
MRK 11:33 Found footnote ending with space in \v~: Et respondentes dicunt Jesu: Nescimus. Et respondens Jesus ait illis: Neque ego dico vobis in qua potestate hæc faciam.\f + \fr 11.33 \fk Neque ego dico vobis. \ft BED. Duabus de causis scientia veritatis occultatur quærentibus, cum aut hic cui quærit minus intelligit, aut odio aut contemptu veritatis indignus est qui debeat aperiri. Propter alterum dicitur: \fk Adhuc multa habeo vobis dicere, quæ non potestis portare modo. \ft Propter alterum, \fk Nolite sanctum dare canibus. \f*
MRK 12:0 Extra whitespace after chapter number
MRK 12:0 Removed trailing space in c: 12
MRK 12:1 Removed trailing space in v~: Et cœpit illis in parabolis loqui: Vineam pastinavit homo, et circumdedit sepem, et fodit lacum, et ædificavit turrim, et locavit eam agricolis, et peregre profectus est.\f + \fr 12.1 \fk Lacum, \ft sive torcular aut altare, aut illa torcularia quorum titulo quidam psalmi prænotantur. \fk Peregre profectus. \ft Dans liberum arbitrium operandi non mutatione loci, quia ubique Deus, et omnia complet.\f*
MRK 12:2 Removed trailing space in v~: Et misit ad agricolas in tempore servum ut ab agricolis acciperet de fructu vineæ.
MRK 12:3 Removed trailing space in v~: Qui apprehensum eum ceciderunt, et dimiserunt vacuum.
MRK 12:4 Removed trailing space in v~: Et iterum misit ad illos alium servum: et illum in capite vulneraverunt, et contumeliis affecerunt.
MRK 12:5 Removed trailing space in v~: Et rursum alium misit, et illum occiderunt: et plures alios: quosdam cædentes, alios vero occidentes.
MRK 12:6 Removed trailing space in v~: Adhuc ergo unum habens filium carissimum, et illum misit ad eos novissimum, dicens: Quia reverebuntur filium meum.\f + \fr 12.6 \fk Quia reverebuntur. \ft Non hoc ignorando dixit, quia omnia novit, sed semper ambigere dicitur Deus, ut libera voluntas homini reservetur. BEDA. Interrogamus Arium, et Eunomium, ecce pater dicitur ignorare, et sententiam temperat, et quantum in nobis est dicitur esse mentitus. Quidquid pro patre responderint, hoc intelligant pro filio, qui se dicit ignorare consummationis diem.\f*
MRK 12:7 Removed trailing space in v~: Coloni autem dixerunt ad invicem: Hic est hæres: venite, occidamus eum: et nostra erit hæreditas.\f + \fr 12.7 \fk Coloni autem. \ft ID. Probat Judæorum principes non per ignorantiam Christum crucifixisse, etc., usque ad et suam justitiam quæ ex lege est, præferre nitebantur.\f*
MRK 12:8 Removed trailing space in v~: Et apprehendentes eum, occiderunt: et ejecerunt extra vineam.\f + \fr 12.8 \fk Et ejecerunt. \ft Notat pertinaciam eorum: qui nec crucifixo ac resuscitato Domino ad prædicationem apostolorum credere voluerunt, sed quasi vile cadaver projecerunt: quia quantum in se erat, a suis finibus excludentes gentibus suscipiendum dederunt. BEDA. Cuicunque fidelium mysterium baptismi, etc., usque ad Dominum crucifigere et ostentatui habere gaudebit.\f*
MRK 12:9 Removed trailing space in v~: Quid ergo faciet dominus vineæ? Veniet, et perdet colonos, et dabit vineam aliis.
MRK 12:10 Removed trailing space in v~: Nec scripturam hanc legistis: Lapidem quem reprobaverunt ædificantes, hic factus est in caput anguli:\f + \fr 12.10 \fk Lapidem quem reprobaverunt. \ft HIER. Lapis reprobus, quem gessit angulus, conjungens in cœna agnum cum pane, finiens Vetus, Novum inchoans Testamentum, hic præstat mira in oculis nostris.\f*
MRK 12:11 Removed trailing space in v~: a Domino factum est istud, et est mirabile in oculis nostris?
MRK 12:12 Removed trailing space in v~: Et quærebant eum tenere: et timuerunt turbam: cognoverunt enim quoniam ad eos parabolam hanc dixerit. Et relicto eo abierunt.
MRK 12:13 Removed trailing space in v~: Et mittunt ad eum quosdam ex pharisæis, et herodianis, ut eum caperent in verbo.\f + \fr 12.13 \fk Et mittunt ad eum. \ft BEDA. Turbam timebant, atque quod per se non poterant, etc., usque ad et regnum et omnia perdere maluerint, quam esse tributarii.\f*
MRK 12:14 Removed trailing space in v~: Qui venientes dicunt ei: Magister, scimus quia verax es, et non curas quemquam: nec enim vides in faciem hominum, sed in veritate viam Dei doces. Licet dari tributum Cæsari, an non dabimus?\f + \fr 12.14 \fk Magister, scimus. \ft ID. Blanda et fraudulenta interrogatio ad hoc provocat respondentem, ut magis Deum quam Cæsarem timeat, et dicat non debere tributa solvi, ut audientes Herodiani seditionis contra Romanos auctorem teneant.\f*
MRK 12:15 Removed trailing space in v~: Qui sciens versutiam illorum, ait illos: Quid me tentatis? afferte mihi denarium ut videam.\f + \fr 12.15 \fk Qui sciens versutiam. \ft Qui putant interrogationem Salvatoris ignorationem esse, non dispensationem, ex hoc loco discant, quod potuit scire cujus imago esset. Sed interrogat, ut ad sermonem eorum competenter respondeat. \fk Denarium. \ft Denarius genus nummi qui pro decem nummis computatur, et habet imaginem Cæsaris.\f*
MRK 12:16 Removed trailing space in v~: At illi attulerunt ei. Et ait illis: Cujus est imago hæc, et inscriptio? Dicunt ei: Cæsaris.
MRK 12:17 Removed trailing space in v~: Respondens autem Jesus dixit illis: Reddite igitur quæ sunt Cæsaris, Cæsari: et quæ sunt Dei, Deo. Et mirabantur super eo.\f + \fr 12.17 \fk Reddite ergo quæ sunt Cæsaris. \ft Hoc ipse fecit: pro se et pro Petro solvendo tributa. \fk Quæ sunt Dei Deo. \ft Hoc quoque fecit Patris implens voluntatem. Aliter: \fk Reddite quæ sunt Cæsaris Cæsari. \ft Impressionem suæ imaginis. \fk Quæ sunt Dei Deo. \ft Animam lumine vultus ejus illustratam, Unde: \fk Signatum est super nos lumen vultus tui\ft Psal. 4., etc.\f*
MRK 12:18 Removed trailing space in v~: Et venerunt ad eum sadducæi, qui dicunt resurrectionem non esse: et interrogabant eum, dicentes:\f + \fr 12.18 \fk Sadducæi, \ft etc. Duæ hæreses erant in Judæis, Pharisæorum et Sadducæorum. Pharisæi traditionum et observationum (quas illi vocant) justitiam præferebant: unde et divisi vocantur a populo. Sadducæi autem, id est, justi, et corporis et animæ resurrectionem negabant. \fk Sadducæi, \ft etc. BEDA. Qui resurrectionem corporum esse negant, vel non credunt animas judicantes interire cum corporibus; recte hujusmodi fabulam fingunt, quæ deliramenti arguat eos qui asserunt resurrectionem corporum. Potuit autem et in gente eorum aliquando hoc accidere.\f*
MRK 12:19 Removed trailing space in v~: Magister, Moyses nobis scripsit, ut si cujus frater mortuus fuerit, et dimiserit uxorem, et filios non reliquerit, accipiat frater ejus uxorem ipsius, et resuscitet semen fratri suo.
MRK 12:20 Removed trailing space in v~: Septem ergo fratres erant: et primus accepit uxorem, et mortuus est non relicto semine.\f + \fr 12.20 \fk Septem ergo, \ft etc. ID. Turpitudinem fabulæ opponunt, ut resurrectionem negent. Sed mystice, septem fratres sine filiis defuncti, omnibus reprobis congruunt: qui per totam vitam (quæ septem diebus volvitur) a bono opere steriles sunt, quibus viritim morientibus ad ultimum et ipsa mundana conversatio moritur, id est, transit, quasi uxor infecunda, quam illi sine fructu boni operis exegerunt. HIER. Mulier sterilis, nec relinquens semen ex septem fratribus, etc., usque ad quia \fk initium sapientiæ timor Domini. \f*
MRK 12:20 Found footnote ending with space in \v~: Septem ergo fratres erant: et primus accepit uxorem, et mortuus est non relicto semine.\f + \fr 12.20 \fk Septem ergo, \ft etc. ID. Turpitudinem fabulæ opponunt, ut resurrectionem negent. Sed mystice, septem fratres sine filiis defuncti, omnibus reprobis congruunt: qui per totam vitam (quæ septem diebus volvitur) a bono opere steriles sunt, quibus viritim morientibus ad ultimum et ipsa mundana conversatio moritur, id est, transit, quasi uxor infecunda, quam illi sine fructu boni operis exegerunt. HIER. Mulier sterilis, nec relinquens semen ex septem fratribus, etc., usque ad quia \fk initium sapientiæ timor Domini. \f*
MRK 12:21 Removed trailing space in v~: Et secundus accepit eam, et mortuus est: et nec iste reliquit semen. Et tertius similiter.
MRK 12:22 Removed trailing space in v~: Et acceperunt eam similiter septem: et non reliquerunt semen. Novissima omnium defuncta est et mulier.
MRK 12:23 Removed trailing space in v~: In resurrectione ergo cum resurrexerint, cujus de his erit uxor? septem enim habuerunt eam uxorem.
MRK 12:24 Removed trailing space in v~: Et respondens Jesus, ait illis: Nonne ideo erratis, non scientes Scripturas, neque virtutem Dei?
MRK 12:25 Removed trailing space in v~: Cum enim a mortuis resurrexerint, neque nubent, neque nubentur, sed sunt sicut angeli in cælis.\f + \fr 12.25 \fk Neque nubent, neque, \ft etc. BEDA. Græco idiomati Latina consuetudo non respondet: nubere enim proprie mulieres dicuntur: et viri ducere. Sed nos simpiliciter dictum intelligamus, \fk neque nubent\ft viri, \fk neque nubentur\ft mulieres.\f*
MRK 12:26 Removed trailing space in v~: De mortuis autem quod resurgant, non legistis in libro Moysi, super rubum, quomodo dixerit illi Deus, inquiens: Ego sum Deus Abraham, et Deus Isaac, et Deus Jacob?\f + \fr 12.26 \fk Ego sum Deus, \ft etc. BED. Cum multa apertiora testimonia de resurrectione posset proferre, etc., usque ad quæ cum animabus vel bona vel mala gesserunt.\f*
MRK 12:27 Removed trailing space in v~: Non est Deus mortuorum, sed vivorum. Vos ergo multum erratis.
MRK 12:28 Removed trailing space in v~: Et accessit unus de scribis, qui audierat illos conquirentes, et videns quoniam bene illis responderit, interrogavit eum quod esset primum omnium mandatum.\f + \fr 12.28 \fk Interrogavit eum. \ft HIER. Quid sibi vult hæc quæstio, cum hoc sciant omnes periti in lege? Sed diverse in Exodo et Levitico et Deuteronomio ordinantur mandata. De his enim duobus uberibus super pectora sponsæ levatis alitur nostra infantia. \fk Primum omnium, \ft etc. Maximum quod ante omnia debemus in corde, quasi unicum pietatis fundamentum locare, hoc est, scilicet cognitio atque confessio divinæ unitatis cum exsecutione divinæ operationis, quæ in dilectione Dei et proximi perficitur: hæc est \fk fides quæ per dilectionem operatur. \f*
MRK 12:28 Found footnote ending with space in \v~: Et accessit unus de scribis, qui audierat illos conquirentes, et videns quoniam bene illis responderit, interrogavit eum quod esset primum omnium mandatum.\f + \fr 12.28 \fk Interrogavit eum. \ft HIER. Quid sibi vult hæc quæstio, cum hoc sciant omnes periti in lege? Sed diverse in Exodo et Levitico et Deuteronomio ordinantur mandata. De his enim duobus uberibus super pectora sponsæ levatis alitur nostra infantia. \fk Primum omnium, \ft etc. Maximum quod ante omnia debemus in corde, quasi unicum pietatis fundamentum locare, hoc est, scilicet cognitio atque confessio divinæ unitatis cum exsecutione divinæ operationis, quæ in dilectione Dei et proximi perficitur: hæc est \fk fides quæ per dilectionem operatur. \f*
MRK 12:29 Removed trailing space in v~: Jesus autem respondit ei: Quia primum omnium mandatum est: Audi Israël, Dominus Deus tuus, Deus unus est:
MRK 12:30 Removed trailing space in v~: et diliges Dominum Deum tuum ex tota corde tuo, et ex tota anima tua, et ex tota mente tua, et ex tota virtute tua. Hoc est primum mandatum.
MRK 12:31 Removed trailing space in v~: Secundum autem simile est illi: Diliges proximum tuum tamquam teipsum. Majus horum aliud mandatum non est.
MRK 12:32 Removed trailing space in v~: Et ait illi scriba: Bene, Magister, in veritate dixisti, quia unus est Deus, et non est alius præter eum.\f + \fr 12.32 \fk Bene magister. \ft BEDA. Ostendit scriba in hac responsione inter scribas et Pharisæos gravem quæstionem diu versatam esse, etc., usque ad nemo autem absque fide et dilectione in qua sententia scriba iste declarat se fuisse.\f*
MRK 12:33 Removed trailing space in v~: Et ut diligatur ex toto corde, et ex toto intellectu, et ex tota anima, et ex tota fortitudine, et diligere proximum tamquam seipsum, majus est omnibus holocautomatibus, et sacrificiis.
MRK 12:34 Removed trailing space in v~: Jesus autem videns quod sapienter respondisset, dixit illi: Non es longe a regno Dei. Et nemo jam audebat eum interrogare.\f + \fr 12.34 \fk Non longe es a regno Dei, \ft etc. ISID. Quamvis ad tentandum venerit: longior namque est ignorantia quam scientia, ut Sadducæis dicitur: \fk Erratis nescientes Scripturas neque virtutem Dei\ft Matth. 22.. BEDA. Matthæus dicit, quia tentando quærebat, etc., usque ad secundum illud: \fk Qui facile credit levis est corde, et minorabitur\ft Eccl. 19.. \fk Et nemo. \ft Quia in sermonibus confutantur, ultra non interrogant; sed aperte comprehensum Romanæ potestati tradunt, unde patet venena invidiæ superari posse, sed difficile quiescere.\f*
MRK 12:35 Removed trailing space in v~: Et respondens Jesus dicebat, docens in templo: Quomodo dicunt scribæ Christum filium esse David?
MRK 12:36 Removed trailing space in v~: Ipse enim David dicit in Spiritu Sancto: Dixit Dominus Domino meo: Sede a dextris meis, donec ponam inimicos tuos scabellum pedum tuorum.\f + \fr 12.36 \fk Sede a dextris. \ft Nam in hoc infirmitatem filii, sed quia alter in altero operatur ostendit. Nam et filius subjicit inimicos Patri, et Deum Patrem glorificat super terram.\f*
MRK 12:37 Removed trailing space in v~: Ipse ergo David dicit eum Dominum, et unde est filius ejus? Et multa turba eum libenter audivit.
MRK 12:38 Removed trailing space in v~: Et dicebat eis in doctrina sua: Cavete a scribis, qui volunt in stolis ambulare, et salutari in foro,\f + \fr 12.38 \fk Cavete. \ft BEDA. Nota, quia non vetat eos qui hujus officii sunt, etc., usque ad simulatione seducamur, vel æmulatione ad idem inflammemur.\f*
MRK 12:39 Removed trailing space in v~: et in primis cathedris sedere in synagogis, et primos discubitus in cœnis:
MRK 12:40 Removed trailing space in v~: qui devorant domos viduarum sub obtentu prolixæ orationis: hi accipient prolixius judicium.\f + \fr 12.40 \fk Qui devorant domos viduarum. \ft Quasi patroni in judicio futuri, ab infirmis et peccatorum conscientia turbatis pecuniam accipere non dubitant: cum commendet Deo orationem manus porrecta ad dandum, non collecta ad accipiendum: quibus illud congruit: \fk Oratio ejus fiat in peccatum. \f*
MRK 12:40 Found footnote ending with space in \v~: qui devorant domos viduarum sub obtentu prolixæ orationis: hi accipient prolixius judicium.\f + \fr 12.40 \fk Qui devorant domos viduarum. \ft Quasi patroni in judicio futuri, ab infirmis et peccatorum conscientia turbatis pecuniam accipere non dubitant: cum commendet Deo orationem manus porrecta ad dandum, non collecta ad accipiendum: quibus illud congruit: \fk Oratio ejus fiat in peccatum. \f*
MRK 12:41 Removed trailing space in v~: Et sedens Jesus contra gazophylacium, aspiciebat quomodo turba jactaret æs in gazophylacium, et multi divites jactabant multa.\f + \fr 12.41 \fk Gazophylacium. \ft BEDA. Græce, servare Latine. Gaza, Persice, divitiæ, Gazophylacium locus quo divitiæ servantur, et arca, scilicet, in qua populi donaria congregabantur ad usus templi. Unde in libro Regnum: \fk Tulit Joiada pontifex \fk gazophylacium unum, aperuitque foramen desuper\ft IV Reg. 12., etc., et porticus in quibus servabantur. Unde: \fk Hæc verba locutus est Jesus in gazophylacio, docens in templo. \fk Aspiciebat quomodo. \ft Sicut appetitores primatus et vanæ gloriæ cavendos esse dixit, et simulatione orantibus prolixius judicium prædixit, sic etiam offerentes justo examine discernit, ut retribuat singulis, secundum cor et opera, quod et hodie facit in Ecclesia. \fk Divites. \ft BEDA. Divites, Judæi de justitia legis elati, etc., usque ad cunctis superborum Judæorum operibus, præstant.\f*
MRK 12:42 Removed trailing space in v~: Cum venisset autem vidua una pauper, misit duo minuta, quod est quadrans,\f + \fr 12.42 \fk Vidua pauper. \ft HIER. Hæc paupercula me et similes signat, qui mitto quod possum et desidero quod non possum vobis explanare. Non quantum, sed ex quanto desiderat Deus. Unusquisque quadrantem potest offerre. Hæc est torta panis in Levitico, quæ est voluntas prompta. Quadrans, quia ex tribus consistit, cogitatu, verbo et facto. \fk Quadrans. \ft Quadrantem vocant calculatores quartam partem cujusque rei, scilicet, loci, temporis, pecuniæ. Forsitan ergo hic quartam partem sicli, id est, quinque obolos significat.\f*
MRK 12:43 Removed trailing space in v~: et convocans discipulos suos, ait illis: Amen dico vobis, quoniam vidua hæc pauper plus omnibus misit, qui miserunt in gazophylacium.
MRK 12:44 Removed trailing space in v~: Omnes enim ex eo, quod abundabat illis, miserunt: hæc vero de penuria sua omnia quæ habuit misit totum victum suum.\f + \fr 12.44 \fk Omnes enim. \ft BEDA. Judæus ex abundante mittit in munera, etc., \fk usque ad Deus meus misericordia ejus præveniet me\ft Psal. 58..\f*
MRK 13:0 Extra whitespace after chapter number
MRK 13:0 Removed trailing space in c: 13
MRK 13:1 Removed trailing space in v~: Et cum egrederetur de templo, ait illi unus ex discipulis suis: Magister, aspice quales lapides, et quales structuræ.\f + \fr 13.1 \fk Et cum egrederetur. \ft BEDA. Recedent de templo Domino, etc., usque ad erat luitura, et ædificia ruitura. \fk Vides has, \ft etc. Divinitus autem procuratum est, ut, patefacta per orbem fidei evangelicæ gratia, ipsum templum cum cæremoniis tolleretur: ne forte aliquis parvulus adhuc, ac lactens in fide, si videret manere illa a prophetis facta a Domino instituta admirando sanctum sæculare, paulatim ad Judaismum relaberetur. Aufertur ergo umbra, et palmam tenet veritas per orbem declarata. HIER. Prænuntiat cladem novissimi temporis, id est destructionem templi cum plebe et littera sua. De qua: \fk Lapis super lapidem non relinquetur\ft Luc. 21.: id est, testimonia prophetarum super eos in quos Judæi retorquebant ea ut in Esdram, in Zorobabel, in Machabæos.\f*
MRK 13:2 Removed trailing space in v~: Et respondens Jesus, ait illi: Vides has omnes magnas ædificationes? Non relinquetur lapis super lapidem, qui non destruatur.
MRK 13:3 Removed trailing space in v~: Et cum sederet in monte Olivarum contra templum, interrogabant eum separatim Petrus, et Jacobus, et Joannes, et Andreas:\f + \fr 13.3 \fk Et cum, \ft etc. BED. In sanctis quietus manet: dum superborum detestatur amentiam. Mons enim Olivarum fructiferam Ecclesiæ celsitudinem significat: mons ille non infructuosas arbores, sed oliveta gignit, quibus lumen alitur, requies lassis tribuitur, infirmitas solvitur.\f*
MRK 13:4 Removed trailing space in v~: Dic nobis, quando ista fient? et quod signum erit, quando hæc omnia incipient consummari?
MRK 13:5 Removed trailing space in v~: Et respondens Jesus cœpit dicere illis: Videte ne quid vos seducat:\f + \fr 13.5 \fk Et respondens. \ft ID. A tempore Dominicæ passionis in populo Judæorum qui latronem seditiosum elegerunt, Christum Salvatorem abjecerunt, nec bella hostium nec seditiones civium cessaverunt; sed apostoli ne his adventantibus terreantur, et ne Hierosolymam Judæamque deserant, admonentur, \fk quia non statim finis. \ft In quadragesimum enim annum desolatio provinciæ et ultimum urbis ac templi excidium prolatum est.\f*
MRK 13:6 Removed trailing space in v~: multi enim venient in nomine meo, dicentes quia ego sum: et multos seducent.\f + \fr 13.6 \fk Multi enim venient. \ft Imminente excidio multi venerunt qui se esse Christos, et jam tempus libertatis adesse mentirentur. Multi etiam in Ecclesia temporibus apostolorum inter cætera diem Domini instare minati sunt. Multi in nomine Christi venere Antichristi, quorum primus Simon Magus, \fk cui auscultabant omnes qui erant in Samaria a minimo usque ad maximum dicentes: Hic est virtus Dei quæ vocatur magna: eo quod multo tempore magicis artibus dementasset eos. \f*
MRK 13:6 Found footnote ending with space in \v~: multi enim venient in nomine meo, dicentes quia ego sum: et multos seducent.\f + \fr 13.6 \fk Multi enim venient. \ft Imminente excidio multi venerunt qui se esse Christos, et jam tempus libertatis adesse mentirentur. Multi etiam in Ecclesia temporibus apostolorum inter cætera diem Domini instare minati sunt. Multi in nomine Christi venere Antichristi, quorum primus Simon Magus, \fk cui auscultabant omnes qui erant in Samaria a minimo usque ad maximum dicentes: Hic est virtus Dei quæ vocatur magna: eo quod multo tempore magicis artibus dementasset eos. \f*
MRK 13:7 Removed trailing space in v~: Cum audieritis autem bella, et opiniones bellorum, ne timueritis: oportet enim hæc fieri: sed nondum finis.
MRK 13:8 Removed trailing space in v~: Exsurget enim gens contra gentem, et regnum super regnum, et erunt terræmotus per loca, et fames. Initium dolorum hæc.\f + \fr 13.8 \fk Exsurget enim. \ft BEDA. Hæc omnia ante ultimos et acerbissimos dolores, etc., usque ad qui contra se invicem dimicantes, Ecclesiæ victoriam faciunt.\f*
MRK 13:9 Removed trailing space in v~: Videte autem vosmetipsos. Tradent enim vos in consiliis, et in synagogis vapulabitis, et ante præsides et reges stabitis propter me, in testimonium illis.\f + \fr 13.9 \fk Videte autem. \ft BEDA. Quare hæc omnia inferantur, dicit \fk Videte, \ft etc. Ea enim vel sola maxima causa est excidii, quia post occisionem Domini, nominis quoque ac fidei præcones similes et confessores impia crudelitate vexabant.\f*
MRK 13:10 Removed trailing space in v~: Et in omnes gentes primum oportet prædicari Evangelium.\f + \fr 13.10 \fk Et in omnes gentes. \ft ID. Quia noverat Dominus corda discipulorum de perditione suæ gentis tristanda, hoc modo consolatur, ut sciant amissis Judæis se socios regni cœlestis ex toto orbe habituros. Sicut enim ecclesiasticæ historiæ testantur multo ante excidium Judææ, omnes apostoli ad prædicandum Evangelium per totum orbem sunt dispersi, exceptis Jacobo Zebedæi, et Jacobo fratre Domini, qui prius in Judæa pro verbo Evangelii sanguinem fuderunt.\f*
MRK 13:11 Removed trailing space in v~: Et cum duxerint vos tradentes, nolite præcogitare quid loquamini: sed quod datum vobis fuerit in illa hora, id loquimini: non enim vos estis loquentes, sed Spiritus Sanctus.
MRK 13:12 Removed trailing space in v~: Tradet autem frater fratrem in mortem, et pater filium: et consurgent filii in parentes, et morte afficient eos.
MRK 13:13 Removed trailing space in v~: Et eritis odio omnibus propter nomen meum. Qui autem sustinuerit in finem, hic salvus erit.
MRK 13:14 Removed trailing space in v~: Cum autem videritis abominationem desolationis stantem, ubi non debet, qui legit, intelligat: tunc qui in Judæa sunt, fugiant in montes:\f + \fr 13.14 \fk Cum autem videritis, \ft etc. ID. Potest abominatio intelligi, vel Antichristus, vel imago Cæsaris quam Pilatus in templo posuit, etc., usque ad semper parebat imperio Romanorum.\f*
MRK 13:15 Removed trailing space in v~: et qui super tectum, ne descendat in domum, nec introëat ut tollat quid de domo sua:
MRK 13:16 Removed trailing space in v~: et qui in agro erit, non revertatur retro tollere vestimentum suum.
MRK 13:17 Removed trailing space in v~: Væ autem prægnantibus et nutrientibus in illis diebus.\f + \fr 13.17 \fk Væ autem prægnantibu., \ft etc. Quia vel uteri pondere vel filiorum sarcina gravatæ fugere non poterunt. Unde in libro Historiarum legitur uxorem Jonathæ turbatam fuga, filium sinu suo lapsum recepisse perpetuo claudum.\f*
MRK 13:18 Removed trailing space in v~: Orate vero ut hieme non fiant.
MRK 13:19 Removed trailing space in v~: Erunt enim dies illi tribulationes tales quales non fuerunt ab initio creaturæ, quam condidit Deus usque nunc, neque fient.
MRK 13:20 Removed trailing space in v~: Et nisi breviasset Dominus dies, non fuisset salva omnis caro: sed propter electos, quos elegit, breviavit dies.
MRK 13:21 Removed trailing space in v~: Et tunc si quis vobis dixerit: Ecce hic est Christus, ecce illic, ne credideritis.\f + \fr 13.21 \fk Et tunc si quis. \ft BED. Quidam hoc ad captivitatem Judaicam referunt, quando multi Christos se esse dicentes, populum post se deceptum trahebant. Sed ibi nullus erat fidelis, quem Deus exhortaretur, ne perversos magistros sequeretur. Omnes et obsidentes et obsessi alieni a Christo obdurabant, unde melius de hæreticis accipiendum, qui contra Ecclesiam venientes, se Christos esse mentiuntur: quorum primus Simon Magus; extremus Antichristus.\f*
MRK 13:22 Removed trailing space in v~: Exsurgent enim pseudochristi et pseudoprophetæ, et dabunt signa et portenta ad seducendos, si fieri potest, etiam electos.
MRK 13:23 Removed trailing space in v~: Vos ergo videte: ecce prædixi vobis omnia.
MRK 13:24 Removed trailing space in v~: Sed in illis diebus, post tribulationem illam, sol contenebrabitur, et luna non dabit splendorem suum:\f + \fr 13.24 \fk Sed in illis diebus, \ft etc. ID. Sidera in judicio videbuntur obscura, etc., usque ad tunc fiet quod idem propheta alibi dicit: \fk Et erit lux lunæ sicut sol, et lux solis erit septempliciter sicut lux septem dierum\ft Isa. 3..\f*
MRK 13:25 Removed trailing space in v~: et stellæ cæli erunt decidentes, et virtutes, quæ in cælis sunt, movebuntur.\f + \fr 13.25 \fk Decidentes. \ft A lumine quando pene deerit semen Abrahæ, cui assimilatæ sunt stellæ. \fk Et virtutes quæ, \ft etc. BEDA. Quid mirum tremere homines, cum aspectu judicii tremant angelicæ potestates? Unde Job: \fk Columnæ cœli contremiscunt, et pavent ad nutum ejus\ft Job. 26.. Et quid patitur virgula deserti, ubi concutitur cedrus paradisi? \fk Movebuntur. \ft HIER. Ad iram vindictæ quando mittentur a Filio hominis veniente in nubibus cœli cum virtute, quæ prius sicut pluvia in vellus descendit in humilitate.\f*
MRK 13:26 Removed trailing space in v~: Et tunc videbunt Filium hominis venientem in nubibus cum virtute multa et gloria.
MRK 13:27 Removed trailing space in v~: Et tunc mittet angelos suos, et congregabit electos suos a quatuor ventis, a summo terræ usque ad summum cæli.\f + \fr 13.27 \fk A quatuor ventis. \ft Ab oriente et occidente, austro, aquilone, et non tantum ab his; sed a summo terræ usque ad summum cœlum, id est, ab extremis finibus terræ per directum usque ad ultimos terminos ejus, ubi longe aspicientibus circulus cœli terræ videtur insidere.\f*
MRK 13:28 Removed trailing space in v~: A ficu autem discite parabolam. Cum jam ramus ejus tener fuerit, et nata fuerint folia, cognoscitis quia in proximo sit æstas:\f + \fr 13.28 \fk A ficu autem. \ft Quasi dicat, quomodo cum fuerint in ficu teneri cauliculi, et gemma in florem erumpit, intelligitis adventum æstatis et veris et favonii; sic cum hæc quæ scripta sunt videritis, non putetis jam adesse finem mundi, sed quasi præcursores venire, qui ostendant prope esse. BEDA. Ficus Synagoga, quæ quia ad se veniente Domino fructum justitiæ non habuit, etc., usque ad et æstatem veræ lucis et pacis. HIER. Fici parabola, id est, prophetia. Folia nata, verba sunt præsentia, æstas vero proxima dies est judicii, in quo unaquæque arbor manifestabit quod intus habuit an aridum ad comburendum, an viride ad plantandum in Eden cum ligno vitæ cujus folia in salutem gentium, id est, verba quibus dicetur, \fk Venite, benedicti Patris mei, \ft etc.\f*
MRK 13:29 Removed trailing space in v~: sic et vos cum videritis hæc fieri, scitote quod in proximo sit, in ostiis.
MRK 13:30 Removed trailing space in v~: Amen dico vobis, quoniam non transibit generatio hæc, donec omnia ista fiant.
MRK 13:31 Removed trailing space in v~: Cælum et terra transibunt, verba autem mea non transibunt.\f + \fr 13.31 \fk Cœlum et terra transibunt. \ft Cœlum æreum, a quo aves cœli et nubila cœli, unde Petrus: \fk Cœli autem qui nunc sunt, et terra eodem verbo repositi sunt et igni reservati\ft II Pet. 3., aperte docens, quia alii cœli sunt igne perituri quam aqua perditi, id est, inania et nebulosa. Aqua enim diluvii quæ tantum quindecim cubitis cacumina montium transcendit ultra æris ætherisque confinia non pervenit. Ecclesiastes Cap. 1.: \fk Generatio præterit, et generatio advenit: terra vero in æternum stat. \ft Sic ergo cœlum et terra transeunt, secundum imaginem, manent in æternum secundum essentiam.\f*
MRK 13:32 Removed trailing space in v~: De die autem illo vel hora nemo scit, neque angeli in cælo, neque Filius, nisi Pater.\f + \fr 13.32 \fk Neque filius. \fk In eo enim sunt omnes thesauri sapientiæ et scientiæ absconditi. \ft Ideo absconditi, quia nobis scire non expedit, unde ait: \fk Non est vestrum nosse tempora vel momenta quæ Pater \fk posuit in sua potestate\ft Act. 1.. In quo ostendit quod sciat, sed nosse apostolis non expediat, ut semper incerti de adventu judicis, sic quotidie vivant quasi alia die judicandi. Scit ergo filius sibi, sed non nobis, ut semper simus solliciti, unde: \fk videte, vigilate, \ft etc. HILAR. Filius et Spiritus sanctus, quia non sunt a se, de die illa nesciunt a se: Pater autem, quia a se est, scit a se.\f*
MRK 13:33 Removed trailing space in v~: Videte, vigilate, et orate: nescitis enim quando tempus sit.
MRK 13:34 Removed trailing space in v~: Sicut homo qui peregre profectus reliquit domum suam, et dedit servis suis potestatem cujusque operis, et janitori præcepit ut vigilet,\f + \fr 13.34 \fk Et janitori, \ft etc. HIER. Ei, scilicet, qui prædicat. Cui dicitur: \fk Si non annuntiaveris iniquo iniquitatem suam, sanguinem ejus de manu tua requiram\ft Ezech. 3.. \fk Vigilate ergo. \ft Præmisso patrisfamilias exemplo, cur consummationis diem reticeat, dicit: \fk vigilate ergo. \ft Qui dormit, non corpora, sed phantasias videt, cum evigilat nihil habet de his quæ viderat. Sic sunt quos mundi amor rapit in vita, deserit post vitam.\f*
MRK 13:35 Removed trailing space in v~: vigilate ergo (nescitis enim quando dominus domus veniat: sero, an media nocte, an galli cantu, an mane),
MRK 13:36 Removed trailing space in v~: ne, cum venerit repente, inveniat vos dormientes.\f + \fr 13.36 \fk Quod autem vobis. \ft Non solum rectores Ecclesiæ, sed et omnes vigilare præcipimur, januas cordium custodientes; ne antiqui hostis mala suggestio subintret, ne nos Dominus dormientes inveniat, unde Paulus: \fk Vigilate, justi, et nolite peccare. \f*
MRK 13:36 Found footnote ending with space in \v~: ne, cum venerit repente, inveniat vos dormientes.\f + \fr 13.36 \fk Quod autem vobis. \ft Non solum rectores Ecclesiæ, sed et omnes vigilare præcipimur, januas cordium custodientes; ne antiqui hostis mala suggestio subintret, ne nos Dominus dormientes inveniat, unde Paulus: \fk Vigilate, justi, et nolite peccare. \f*
MRK 13:37 Removed trailing space in v~: Quod autem vobis dico, omnibus dico: Vigilate.
MRK 14:0 Extra whitespace after chapter number
MRK 14:0 Removed trailing space in c: 14
MRK 14:1 Removed trailing space in v~: Erat autem Pascha et azyma post biduum: et quærebant summi sacerdotes et scribæ quomodo eum dolo tenerent, et occiderent.\f + \fr 14.1 \fk Erat autem pascha. \ft HIER. Pascha, transitus interpretatur, phase vero immolatio, etc., usque ad et armati virtute comedamus dicentes: \fk Etenim Pascha nostrum immolatus est Christus\ft Matth. 26.. BEDA. Pascha, quod Hebraice phase, a transitu, non a passione, etc., usque ad iter scilicet admonet subire virtutum. \fk Et quærebant summi sacerdotes. \ft HIER. A principibus egressa est iniquitas, qui templum parare, et vasa, et se purificare secundum legem ad esum agni debuerant.\f*
MRK 14:2 Removed trailing space in v~: Dicebant autem: Non in die festo, ne forte tumultus fieret in populo.\f + \fr 14.2 \fk Non in die festo. \ft ID. Vitant diem festum, quod convenit illis: non est festivitas eis qui vitam et misericordiam perdiderunt.\f*
MRK 14:3 Removed trailing space in v~: Et cum esset Bethaniæ in domo Simonis leprosi, et recumberet, venit mulier habens alabastrum unguenti nardi spicati pretiosi: et fracto alabastro, effudit super caput ejus.\f + \fr 14.3 \fk Et cum esset Bethaniæ. \ft ID. Hinnulus cervorum semper ad lectulum suum redit, id est, Filius obediens Patri usque ad mortem: obedientiam a nobis petit. Simon enim obediens dicitur. \fk Simonis leprosi. \ft Simon leprosus mundum infidelem primo, postea fidelem significat. \fk Et recumberet, venit, \ft etc. Recumbente seipso, id est, humiliante se, ut eum tangeret fides peccatricis: quæ de pedibus ascendit ad caput, a capite descendit per fidem, id est, a Christo ad membra ejus. \fk Mulier. \ft BEDA. Maria Magdalena soror Lazari quem suscitavit Dominus, etc., usque ad ut Matthæus et Marcus perhibent, oleo sancto perfudit. \fk Alabastrum. \ft Alabastrum marmor candidum variis guttis distinctum unguenta incorrupta servat. \fk Nardi spicati. \ft Pistica nardus dicitur mista, quia non solum de radice, sed de spicis et de foliis compositum erat: quod est pretiosius. \fk Et fracto. \ft HIER. Domus impleta odore, cœlum et terra est. Fractum alabastrum carnale est desiderium, quod frangitur ad caput: ex quo omne corpus compaginatum est. BED. Devotio Mariæ, fidem et pietatem designat Ecclesiæ, etc., usque ad pia prædicatione et devotis veneratur obsequiis.\f*
MRK 14:4 Removed trailing space in v~: Erant autem quidam indigne ferentes intra semetipsos, et dicentes: Ut quid perditio ista unguenti facta est?\f + \fr 14.4 \fk Erant autem quidam. \ft ID. Per synecdochen plurale pro singulari posuit, etc., usque ad cujus hac de causa furandi consuetudinem intimare curavit. \fk Ut quid perditio ista. \ft HIER. Perditus de salute perditionem invenit, ut in ficu fructifera mortis laqueum nancisceretur.\f*
MRK 14:5 Removed trailing space in v~: poterat enim unguentum istud venundari plus quam trecentis denariis, et dari pauperibus. Et fremebant in eam.\f + \fr 14.5 \fk Poterat enim unguentum. \ft ID. Sub prætextu avaritiæ mysterium loquitur fidei, etc., usque ad spolia dividamus ad vesperam.\f*
MRK 14:6 Removed trailing space in v~: Jesus autem dixit: Sinite eam, quid illi molesti estis? Bonum opus operata est in me:\f + \fr 14.6 \fk Bonum opus operata. \ft ID. Qui credit in Deum, reputatur ei in opus justitiæ. Aliud enim est credere ei, aliud est credere in eum, id est, totum se injicere in illum.\f*
MRK 14:7 Removed trailing space in v~: semper enim pauperes habetis vobiscum: et cum volueritis, potestis illis benefacere: me autem non semper habetis.\f + \fr 14.7 \fk Me autem non semper. \ft BEDA. Corporali præsentia et familiaritate conjunctum sicut nunc. Unde Apostolus: \fk Etsi noverimus Christum secundum carnem, sed nunc jam novimus\ft II Cor. 5.. Spiritualiter autem semper est nobiscum, unde: \fk Ecce ego vobiscum sum usque ad consummationem sæculi omnibus diebus. \ft HIER. Ita intelligendum est: Me autem non semper habebitis in corporali præsentia, ut prius in convictu et familiaritate.\f*
MRK 14:8 Removed trailing space in v~: Quod habuit hæc, fecit: prævenit ungere corpus meum in sepulturam.\f + \fr 14.8 \fk Quod habuit. \ft Quod putatis perditionem esse unguenti, officium sepulturæ est. Nec mirum si mihi dedit odorem fidei bonum, cum ego pro ea fusurus sum sanguinem meum.\f*
MRK 14:9 Removed trailing space in v~: Amen dico vobis: Ubicumque prædicatum fuerit Evangelium istud in universo mundo, et quod fecit hæc, narrabitur in memoriam ejus.\f + \fr 14.9 \fk Amen dico vobis. \ft BEDA. Nota in Christo notitiam futurorum, passuros post paucos dies præscit Evangelium suum toto orbe prædicandum. Notandum, quod sicut Maria toto orbe quo est Ecclesia diffusa gloriam meruit de pio obsequio, quod Domino devote exhibuit: sic et Judas qui ei detraxit, perfidiæ nota longe lateque infamatur. Sed Dominus bonum pia laude remunerat, futura impii contumelias tacet.\f*
MRK 14:10 Removed trailing space in v~: Et Judas Iscariotes, unus de duodecim, abiit ad summos sacerdotes, ut proderet eum illis.\f + \fr 14.10 \fk Uno de duodecim. \ft HIER. Unus numero, non merito, nomine non numine, corpore non animo, unde sponsus ad sponsam: \fk Vulnerasti cor meum, soror mea, in uno oculorum tuorum, et in uno crine colli tui\ft Cant. 4.. Oculus et crinis sapientia est et virtus, quoniam Judæ cum cæteris dicitur: \fk Vobis datum est nosse mysterium regni Dei\ft Matth. 13.. Et: \fk Dedi vobis potestatem\ft Luc. 10., etc. \fk Abiit ad, \ft etc. Ille abiit ad principes: et postquam exivit, intravit in eum Sathanas. Hic \fk nox nocti indicat scientiam. Unumquodque animal ad sibi simile juugitur\ft Matth. 28.. Maria currit ad apostolos ut dies diei eructet verbum; Judas ad Judæos, ut nox nocti indicet scientiam.\f*
MRK 14:11 Removed trailing space in v~: Qui audientes gavisi sunt: et promiserunt ei pecuniam se daturos. Et quærebat quomodo illum opportune traderet.\f + \fr 14.11 \fk Et quærebat quomodo illum, \ft etc. HIER. Promittit se tradere, ut magister ejus ante dicebat: Tibi dabo hanc potestatem universam. BEDA. Multi hodie scelus Judæ exhorrent nec tamen cavent, etc., usque ad ut amotis arbitris mendacio veritatem, crimine mutent virtutem.\f*
MRK 14:12 Removed trailing space in v~: Et primo die azymorum quando Pascha immolabant, dicunt ei discipuli: Quo vis eamus, et paremus tibi ut manduces Pascha?\f + \fr 14.12 \fk Et prima die azymorum. \ft Id. Quarta decima luna, quando abjecto fermento agnus occidebatur ad vesperum, etc., usque ad ipsius immolationis, id est, suæ passionis exordium sacravit. ISID. Cum amaritudine comeditur azyma, quæ est redemptio nostra. Amaritudo enim est passio Domini.\f*
MRK 14:13 Removed trailing space in v~: Et mittit duos ex discipulis suis, et dicit eis: Ite in civitatem, et occurret vobis homo lagenam aquæ bajulans: sequimini eum,\f + \fr 14.13 \fk Ite in civitatem. \ft BED. Indicium est præscientiæ divinitatis, etc., usque ad et ad tollenda mundi crimina vivifici fontis baptisma consecretur. HIER. Civitas est Ecclesia quæ muro fidei cingitur: homo occurrens primitivus populus est, amphora aquæ lex litteræ. \fk Homo lagenam aquæ. \ft BEDA. Consulte et aquæ bajuli, et Domini domus tacita sunt vocabula, ut omnibus verum pascha celebrare volentibus, id est sacramentis Christi imbui, eumque suæ mentis hospitio suscipere quærentibus, facultas danda signetur. \fk Sequimini. \ft HIER. Qui ducit in altum ubi refectio Christi, unde Raab exploratoribus mandat, ut non per ima sed per excelsa irent.\f*
MRK 14:14 Removed trailing space in v~: et quocumque introierit, dicite domino domus, quia magister dicit: Ubi est refectio mea, ubi Pascha cum discipulis meis manducem?
MRK 14:15 Removed trailing space in v~: Et ipse vobis demonstrabit cœnaculum grande, stratum: et illic parate nobis.\f + \fr 14.15 \fk Cœnaculum grande. \ft ID. Ecclesia magna, quæ narrat nomen Domini, strata varietate virtutum et linguarum, unde: \fk Circumamicta varietate\ft Psal. 44. virtutum, in qua paratur Domino pascha. Dominus domus Petrus apostolus cui Dominus domum suam credidit: ut sit una fides sub uno pastore. BED. Cœnaculum lex spiritualis, quæ de angustiis litteræ egrediens in sublimi loco recipit Salvatorem, etc., usque ad quia cuncta paschæ sacramenta et cætera legis decreta ejus esse sacramenta cognoscit.\f*
MRK 14:16 Removed trailing space in v~: Et abierunt discipuli ejus, et venerunt in civitatem: et invenerunt sicut dixerat illis, et paraverunt Pascha.
MRK 14:17 Removed trailing space in v~: Vespere autem facto, venit cum duodecim.\f + \fr 14.17 \fk Vespere autem. \ft HIER. Vespera diei vesperam indicat mundi. Circa undecimam namque horam veniunt novissimi: qui primi denarium accipiunt vitæ æternæ: quia ante crucem Abraham erat in inferno, et post crucem latro in paradiso.\f*
MRK 14:18 Removed trailing space in v~: Et discumbentibus eis, et manducantibus, ait Jesus: Amen dico vobis, quia unus ex vobis tradet me, qui manducat mecum.\f + \fr 14.18 \fk Amen dico, \ft etc. Sicut de passione prædixerat: ita de proditore prædicit, dans locum pœnitendi, ut cum intellexisset cogitationes suas præsciri a Deo, pœniteret eum facti sui. Non tamen ex nomine designat, ne aperte redargutus impudentior fiat. Mittit crimen in numerum: ut conscius pœnitentiam agat. \fk Unus ex vobis. \ft Dum falsitas arguitur, veritas comprobatur et impletur. \fk Qui edebat panes \fk meos, magnificavit super me supplantationem\ft Psal. 40.. Omnes tanguntur ut fiat harmonia in cithara. Omnes nervi bene suspensi consona voce respondent: \fk Nunquid ego sum, Domine? \ft Unus remissus et pecuniæ amore affectus dixit: \fk Nunquid ego sum, Rabbi?\f*
MRK 14:19 Removed trailing space in v~: At illi cœperunt contristari, et dicere ei singulatim: Numquid ego?\f + \fr 14.19 \fk Contristari. \ft Sicut undecim quia nihil mali contra Dominum cogitaverant: sed plus credunt magistro quam sibi, et timentes fragilitatem suam, tristes de peccato suo interrogant, cujus non habebant conscientiam.\f*
MRK 14:20 Removed trailing space in v~: Qui ait illis: Unus ex duodecim, qui intingit mecum manum in catino.\f + \fr 14.20 \fk Unus ex duodecim. \ft HIER. Separat seorsum ovem lupus quam cupit. Ovis quæ de ovili egreditur, lupi patet morsibus. \fk Qui intingit. \ft BEDA. Mira Domini patientia. Prius dixit: \fk Unus ex vobis tradet me, \ft perseverat proditor in malo. Apertius arguit: et tamen non proprie designatur. Judas aliis contristatis et manum retrahentibus a cibis temeritate et impudentia qua Dominum tradit; etiam manum cum magistro in catino mittit ut audacia bonam conscientiam mentiretur.\f*
MRK 14:21 Removed trailing space in v~: Et Filius quidem hominis vadit sicut scriptum est de eo: væ autem homini illi per quem Filius hominis tradetur ! bonum erat ei, si non esset natus homo ille.\f + \fr 14.21 \fk Væ autem. \ft ID. In sempiternum væ homini illi qui ad mensam Domini indigne accedit, etc., usque ad pœna prædicitur ut qui pudore non vincitur, timore corrigatur.\f*
MRK 14:22 Removed trailing space in v~: Et manducantibus illis, accepit Jesus panem: et benedicens fregit, et dedit eis, et ait: Sumite, hoc est corpus meum.\f + \fr 14.22 \fk Manducantibus. \ft ID. Finito veteri pascha quod in commemoratione liberationis populi Dei ab Ægypto agebatur, etc., usque ad ideoque velocius a morte resuscitandum. \fk Accepit. \ft HIER. Figurans corpus suum in pane, etc., usque ad exstinguuntur inimici quæ sunt mysteria Ecclesiæ Christi. BEDA. Panis qui confirmat cor hominis, etc., usque ad vel nos sine illius passione salvari.\f*
MRK 14:23 Removed trailing space in v~: Et accepto calice, gratias agens dedit eis: et biberunt ex illo omnes.\f + \fr 14.23 \fk Gratias. \ft Gratias egit et benedixit jam proximus passioni, qui pœnam alienæ iniquitatis suscipit: qui nihil dignum passione egit: ut ostendat quam æquanimiter unusquisque propriæ culpæ flagella sustinere debeat. \fk Biberant. \ft HIER. Ebrietas felix: salutaris satietas, etc., usque ad sanguis enim Novi Testamenti qui pro multis effunditur non omnes emundat.\f*
MRK 14:24 Removed trailing space in v~: Et ait illis: Hic est sanguis meus novi testamenti, qui pro multis effundetur.
MRK 14:25 Removed trailing space in v~: Amen dico vobis, quia jam non bibam de hoc genimine vitis usque in diem illum, cum illud bibam novum in regno Dei.\f + \fr 14.25 \fk Jam non bibam. \ft ID. Hic mutat sacrificium, sed non mutat tempus; ut nos nunquam cœnam Jesu ante quartam decimam lunam faciamus. Qui facit in quarta decima resurrectionem, in undecima cœnam Domini facit, quod nunquam inventum est nec in Novo nec in Vetere Testamento. \fk Vitis. \ft BEDA. Vitis vel vinea Domini Synagoga, etc., usque ad de salute ejusdem populi baptismo regenerati novo vobiscum gaudio perfundar.\f*
MRK 14:26 Removed trailing space in v~: Et hymno dicto exierunt in montem Olivarum.\f + \fr 14.26 \fk Et hymno dicto. \ft ID. Potest intelligi hymnus quem secundum Joannem Patri gratias agens decantabat, etc., usque ad et charismata sancti Spiritus quibus in corde perungamur, debere conscendere. \fk In montem Olivarum. \ft HIER. In monte Oliveti tenetur Jesus: et inde ascendit ad cœlos: ut sciamus quia inde ascendimus ad cœlos unde vigilamus, et oramus, et ligamur, nec repugnamus in terra. \fk Omnes scandalizabimini. \ft BEDA. Prædicit quid passuri sint: ut cum passi fuerint non desperent, sed pœniteant.\f*
MRK 14:27 Removed trailing space in v~: Et ait eis Jesus: Omnes scandalizabimini in me in nocte ista: quia scriptum est: Percutiam pastorem, et dispergentur oves.\f + \fr 14.27 \fk In nocte ista. Qui ebrii sunt, nocte ebrii sunt\ft I Thess. 5., et qui scandalizantur, nocte scandalizantur, id est, mente obscurati. HIER. Omnes cadunt, sed non omnes jacent. \fk Nunquid quia dormit non adjiciet ut resurgat? \ft Zach. 13. Carnale est cadere: diabolicum est jacere. \fk Percutiam pastorem. \ft Percute pastorem. Propheta postulat passionem Domini: Pater respondet: \fk Percutiam pastorem. \ft Precibus sanctorum Filius a Patre mittitur: id est, incarnatur et percutitur, et patitur: disperguntur oves pastore capto. Resurrectio promittitur ut spes non exstinguatur.\f*
MRK 14:28 Removed trailing space in v~: Sed postquam resurrexero, præcedam vos in Galilæam.
MRK 14:29 Removed trailing space in v~: Petrus autem ait illi: Et si omnes scandalizati fuerint in te, sed non ego.\f + \fr 14.29 \fk Petrus autem. \ft ID. Avis sine pennis in altum volare nititur: sed corpus aggravat animam ut, timore humanæ mortis, timor Domini superetur.\f*
MRK 14:30 Removed trailing space in v~: Et ait illi Jesus: Amen dico tibi, quia tu hodie in nocte hac, priusquam gallus vocem bis dederit, ter me es negaturus.\f + \fr 14.30 \fk Bis gallus vocem. \ft BEDA. Alii simpliciter: \fk Priusquam gallus cantet, ter me negabis, \ft etc., usque ad sicut et illud: \fk Qui viderit mulierem ad concupiscendum, jam mœchatus est eam\ft Matth. 5.. HIER. Gallus cantat: Petrus negat ter, etc., usque ad et trinæ negationis sordes lavit lacrymis.\f*
MRK 14:31 Removed trailing space in v~: At ille amplius loquebatur: Et si oportuerit me simul commori tibi, non te negabo. Similiter autem et omnes dicebant.
MRK 14:32 Removed trailing space in v~: Et veniunt in prædium, cui nomen Gethsemani. Et ait discipulis suis: Sedete hic donec orem.\f + \fr 14.32 \fk Gethsemani. \ft ID. Id est, vallis pinguium, ubi tauri pingues obsederunt eum et vituli multi circumdederunt eum. \fk Sedete hic. \ft ISID. Separantur in oratione qui separantur in passione: quia ille orat, illi dormiunt pinguedine cordis oppressi. \fk Donec orem. \ft BED. Cum Dominus in monte orat, etc., usque ad unde: \fk Humiliavit semetipsum factus obediens usque ad mortem. Et majorem hac dilectionem \fk nemo habet ut ponat quis animam suam pro amicis suis\ft Phil. II; Joan. 15..\f*
MRK 14:33 Removed trailing space in v~: Et assumit Petrum, et Jacobum, et Joannem secum: et cœpit pavere et tædere.\f + \fr 14.33 \fk Et cœpit pavere. \ft HIER. Pavere et tristari docemur ante judicium mortis, qui non possumus per nos dicere nisi per illum: \fk Venit princeps hujus mundi et in me non habet quidquam\ft Joan. 14..\f*
MRK 14:34 Removed trailing space in v~: Et ait illis: Tristis est anima mea usque ad mortem: sustinete hic, et vigilate.\f + \fr 14.34 \fk Tristis est, \ft etc. BED. Non propter mortem tristis est, etc., usque ad sed a somno infidelitatis et torpore mentis.\f*
MRK 14:35 Removed trailing space in v~: Et cum processisset paululum, procidit super terram, et orabat ut, si fieri posset, transiret ab eo hora.\f + \fr 14.35 \fk Et orabat. \ft ID. Hæc vox est sonus infirmitatis nostræ, etc., usque ad sed quia aliter non fiet, \fk Non quod ego volo, sed quod tu. \ft HIER. Hoc contra Eutychianos qui dicunt unam tantum in Christo operationem, unam voluntatem: hic autem ostendit humanam quæ per infirmitatem carnis recusat passionem, et divinam quæ prompta est perficere dispensationem.\f*
MRK 14:36 Removed trailing space in v~: Et dixit: Abba pater, omnia tibi possibilia sunt: transfer calicem hunc a me: sed non quod ego volo, sed quod tu.\f + \fr 14.36 \fk Sed non quod. \ft HIER. Usque in finem non cessat docere nos patribus obedire: et voluntatem eorum voluntati nostræ præponere.\f*
MRK 14:37 Removed trailing space in v~: Et venit, et invenit eos dormientes. Et ait Petro: Simon, dormis? non potuisti una hora vigilare?\f + \fr 14.37 \fk Et ait Petro, \ft etc. Qui dixerat: \fk Et si oporteat me mori tecum, non te negabo: etsi omnes scandalizati fuerint, sed non ego\ft Matth. 26.; nunc tristitiæ magnitudine somnium vincere non potest.\f*
MRK 14:38 Removed trailing space in v~: vigilate et orate, ut non intretis in tentationem. Spiritus quidem promptus est, caro vero infirma.\f + \fr 14.38 \fk Ut non intretis. \ft Non ait ut non tentemini, sed \fk ut non intretis in tentationem, \ft id est, ut tentatio vos non superet, non teneat intra suos casses. HIER. In tentationem intrat qui orare negligit. Ter discipuli dormiunt, ter Dominus orans suscitat. Trina dormitio, tres mortuos quos Dominus suscitavit significat. Primus in domo, secundus ad sepulcrum, tertius de sepulcro. Trina Domini vigilia tres personas nos habere in orando docet, et de præteritis et de præsentibus, et futuris veniam rogare. \fk Caro autem infirma. \ft BEDA. Caro namque pondere suo ad ima semper trahit.\f*
MRK 14:39 Removed trailing space in v~: Et iterum abiens oravit, eumdem sermonem dicens.
MRK 14:40 Removed trailing space in v~: Et reversus, denuo invenit eos dormientes (erant enim oculi eorum gravati), et ignorabant quid responderent ei.
MRK 14:41 Removed trailing space in v~: Et venit tertio, et ait illis: Dormite jam, et requiescite. Sufficit: venit hora: ecce Filius hominis tradetur in manus peccatorum.
MRK 14:42 Removed trailing space in v~: Surgite, eamus: ecce qui me tradet, prope est.\f + \fr 14.42 \fk Surgite. \ft Postquam tertio oravit, apostolorum timorem pœnitentia corrigendum docuit, securus ad passionem pergit, dicens: \fk Surgite, eamus. \ft Quasi dicat nos non inveniant timentes, sed ultro eamus obviam, ut passuri gaudium et confidentiam videant.\f*
MRK 14:43 Removed trailing space in v~: Et, adhuc eo loquente, venit Judas Iscariotes unus de duodecim, et cum eo turba multa cum gladiis et lignis, a summis sacerdotibus, et scribis, et senioribus.
MRK 14:44 Removed trailing space in v~: Dederat autem traditor ejus signum eis, dicens: Quemcumque osculatus fuero, ipse est, tenete eum, et ducite caute.\f + \fr 14.44 \fk Signum. \ft HIER. Dat signum osculi cum veneno diaboli: sicut Cain obtulit sacrificium subdolum et reprobatum, unde vinum cum aceto in cruce ponunt.\f*
MRK 14:45 Removed trailing space in v~: Et cum venisset, statim accedens ad eum, ait: Ave Rabbi: et osculatus est eum.\f + \fr 14.45 \fk Rabbi. \ft BEDA. Impudens et scelerata confidentia magistrum vocat, etc., usque ad illud etiam complet: \fk Cum his qui oderunt pacem\ft Psal. 119., etc.\f*
MRK 14:46 Removed trailing space in v~: At illi manus injecerunt in eum, et tenuerunt eum.
MRK 14:47 Removed trailing space in v~: Unus autem quidam de circumstantibus educens gladium, percussit servum summi sacerdotis, et amputavit illi auriculam.\f + \fr 14.47 \fk Unus. \ft ID. Petrus secundum Joannem eodem ardore mentis quo cætera. Sciebat enim quod Phinees puniendo sacrilegos, mercedem justitiæ et sacerdotii perennis acceperat. Lucas ait: \fk Quod Dominus tetigit auriculam et sanavit eam\ft Luc. 22.. Ipse enim pietatis nunquam obliviscitur, hostes etiam suos vulnerari non patitur. Mystice: Docens eos qui in suæ mortis consensione vulnus animæ contraxerunt, si digne pœnituerunt salutem posse mereri.\f*
MRK 14:48 Removed trailing space in v~: Et respondens Jesus, ait illis: Tamquam ad latronem existis cum gladiis et lignis comprehendere me?\f + \fr 14.48 \fk Tanquam ad latronem. \ft ID. Quasi dicat: Stultum est cum gladiis et fustibus comprehendere, qui ultro se vobis tradit: et in nocte quasi latitantem investigare per proditorem, cum quotidie in templo doceat. Sed ideo adversum me congregamini in tenebris, quia potestas vestra in tenebris est.\f*
MRK 14:49 Removed trailing space in v~: quotidie eram apud vos in templo docens, et non me tenuistis. Sed ut impleantur Scripturæ.
MRK 14:50 Removed trailing space in v~: Tunc discipuli ejus relinquentes eum, omnes fugerunt.\f + \fr 14.50 \fk Tunc, \ft etc. ID. Impletur quod dixit, quod omnes scandalizarentur, etc., usque ad et a Deo revocandi, adversariis dare didicerunt.\f*
MRK 14:51 Removed trailing space in v~: Adolescens autem quidam sequebatur eum amictus sindone super nudo: et tenuerunt eum.
MRK 14:52 Removed trailing space in v~: At ille rejecta sindone, nudus profugit ab eis.\f + \fr 14.52 \fk At ille, \ft etc. Sicut Joseph relicto pallio nudus de manibus impudicæ dominæ effugit. Qui autem vult effugere manus iniquorum, relinquens mente quæ mundi sunt, post Jesum fugiat. \fk Ab eis. \ft Quorum et præsentiam detestabatur et facta. Non a Domino, cujus amorem etiam absens corpore fixum servavit in mente.\f*
MRK 14:53 Removed trailing space in v~: Et adduxerunt Jesum ad summum sacerdotem: et convenerunt omnes sacerdotes, et scribæ, et seniores.\f + \fr 14.53 \fk Summum, \ft etc. Caipham scilicet, qui secundum Joannem erat pontifex anni illius, de quo consentaneum scribit Josephus, quod pontificium sibi absque merito dignitatis emerat a principe Romano: quid ergo mirum, si iniquus pontifex inique judicat?\f*
MRK 14:54 Removed trailing space in v~: Petrus autem a longe secutus est eum usque intro in atrium summi sacerdotis: et sedebat cum ministris ad ignem, et calefaciebat se.\f + \fr 14.54 \fk A longe. \ft BEDA. Quia negationi proximus, si Christo proximus fuisset non negasset: in hoc tamen admirandus est, quod Dominum non reliquit etiamsi timeat. Quod timeat naturæ est, quod sequitur devotionis est: quod negat obreptionis est, quod pœnitet fidei est. \fk Atrium. \ft HIER. Atrium, sæcularis circumitus est. Ministri, dæmonia sunt. Ignis desiderium carnale, cum quibus qui manet, flere peccata non valet. \fk Et calefaciebat se. \ft BEDA. Est ignis charitatis; de quo dicitur, etc., usque ad moxque sui cordis arcana prunis inflammavit amoris.\f*
MRK 14:55 Removed trailing space in v~: Summi vero sacerdotes et omne concilium quærebant adversus Jesum testimonium ut eum morti traderent: nec inveniebant.
MRK 14:56 Removed trailing space in v~: Multi enim testimonium falsum dicebant adversus eum: et convenientia testimonia non erant.\f + \fr 14.56 \fk Falsum testimonium. \ft ID. Falsus est qui non in eodem sensu dicta intelligit quo dicuntur, etc., usque ad ut proprie de templo Judaico videatur dixisse.\f*
MRK 14:57 Removed trailing space in v~: Et quidam surgentes, falsum testimonium ferebant adversus eum, dicentes:
MRK 14:58 Removed trailing space in v~: Quoniam nos audivimus eum dicentem: Ego dissolvam templum hoc manu factum, et per triduum aliud non manu factum ædificabo.
MRK 14:59 Removed trailing space in v~: Et non erat conveniens testimonium illorum.
MRK 14:60 Removed trailing space in v~: Et exsurgens summus sacerdos in medium, interrogavit Jesum, dicens: Non respondes quidquam ad ea quæ tibi objiciuntur ab his?\f + \fr 14.60 \fk Et exsurgens, \ft etc. Iratus, quia non invenit locum calumniæ, motu corporis insaniam mentis demonstrat. \fk Non respondens, \ft etc. Ad responsum provocat, ut ex qualibet occasione sermonis locum accusandi inveniat. Jesus autem non respondit, quia prævidit quidquid responderet in calumniam verti. \fk Tu es Christus. \ft HIER. Quem exspectabat a longe non videbat prope: sicut Isaac caligantibus oculis, Jacob sub manibus non agnoscebat, sed longe post de eo futura canit.\f*
MRK 14:61 Removed trailing space in v~: Ille autem tacebat, et nihil respondit. Rursum summus sacerdos interrogabat eum, et dixit ei: Tu es Christus Filius Dei benedicti?
MRK 14:62 Removed trailing space in v~: Jesus autem dixit illi: Ego sum: et videbitis Filium hominis sedentem a dextris virtutis Dei, et venientem cum nubibus cæli.\f + \fr 14.62 \fk Et videbitis. \ft Sacerdos interrogat Filium Dei; Jesus respondit Filium hominis; ut intelligamus eumdem Filium Dei esse et Filium hominis, ne quaternitatem faciamus in Trinitate, et homo in Deo, et Deus in homine sit. \fk A dextris virtutis. \ft Quia \fk humiliavit seipsum factus obediens usque ad mortem, mortem autem crucis: propter quod et Deus exaltavit illum, et dedit illi nomen quod est super omne nomen\ft Phil. 2.. \fk Cum nubibus cœli. \ft HIER. Ascendit in nube, cum nube veniet: id est cum corpore solo suo quod assumpsit a virgine ascendit, et cum multiformi Ecclesia, quæ est corpus ipsius et plenitudo ad judicium venturus est, sicut dicit Matthæus: Cum autem venerit Filius hominis, et omnes angeli cum eo, etc.\f*
MRK 14:63 Removed trailing space in v~: Summus autem sacerdos scindens vestimenta sua, ait: Quid adhuc desideramus testes?\f + \fr 14.63 \fk Summus autem sacerdos. \ft BEDA. Eadem rabies quæ prius de sede excusserat, etc., usque ad cum in Lycaonia quasi dii honorarentur, fecerunt. \fk Vestimenta sua, \ft etc. HIER. Hoc est, ephod in quo Judæi habebant honorem, amiserunt, etc., usque ad ejus tamen inviolata permanet castitas usque ad consummationem sæculi in illis, quos sors electionis invenerit.\f*
MRK 14:64 Removed trailing space in v~: Audistis blasphemiam: quid vobis videtur? Qui omnes condemnaverunt eum esse reum mortis.\f + \fr 14.64 \fk Qui omnes, \ft etc. HIER. Quo reatu suo nostrum reatum solveret, etc., usque ad hinc propheta: \fk Quid retribuam Domino pro omnibus quæ retribuit mihi? \ft Psal. CXV.\f*
MRK 14:65 Removed trailing space in v~: Et cœperunt quidam conspuere eum, et velare faciem ejus, et colaphis eum cædere, et dicere ei: Prophetiza: et ministri alapis eum cædebant.\f + \fr 14.65 \fk Velare faciem, \ft etc. Non ut scelera eorum non videat, sed, ut ipsi quondam Moysi fecerunt, a se gratiam cognitionis ejus abscondant. Hoc velamentum usque hodie manet super cor eorum, quod in Christum credentibus est ablatum. Unde eo moriente velut templum scissum est, et sancta sanctorum arcana patefacta. \fk Alapis eum cædebant. \ft BEDA. Qui tunc cæsus est alapis, et nunc cæditur blasphemiis falsorum Christianorum. Qui consumptus salivis infidelium, nunc vesanis fidelium opprobriis exhonoratur.\f*
MRK 14:66 Removed trailing space in v~: Et cum esset Petrus in atrio deorsum, venit una ex ancillis summi sacerdotis:
MRK 14:67 Removed trailing space in v~: et cum vidisset Petrum calefacientem se, aspiciens illum, ait: Et tu cum Jesu Nazareno eras.
MRK 14:68 Removed trailing space in v~: At ille negavit, dicens: Neque scio, neque novi quid dicas. Et exiit foras ante atrium, et gallus cantavit.\f + \fr 14.68 \fk At ille, \ft etc. Nota, quod negat Christum qui se negat ejus esse discipulum. Dominus enim non dixit: Negabis te discipulum meum, sed \fk me negabis. \ft Negavit ergo eum cum se negavit ejus esse discipulum. \fk Et exiit foras, \ft etc. HIER. Petrus sine spiritu, voci ancillæ cessit, etc., usque ad et foras eximus extra quod fuimus.\f*
MRK 14:69 Removed trailing space in v~: Rursus autem cum vidisset illum ancilla, cœpit dicere circumstantibus: Quia hic ex illis est.
MRK 14:70 Removed trailing space in v~: At ille iterum negavit. Et post pusillum rursus qui astabant, dicebant Petro: Vere ex illis es: nam et Galilæus es.\f + \fr 14.70 \fk Nam et Galilæus. \ft BEDA. Eadem lingua Galilæis et Hierosolymitis est, sed tamen quæcunque provincia et regio habet proprium loquendi sonum quem mutare, etc., usque ad quia nomen illud aliter Hierosolymitæ, aliter Galilæi sonabant.\f*
MRK 14:71 Removed trailing space in v~: Ille autem cœpit anathematizare et jurare: Quia nescio hominem istum, quem dicitis.
MRK 14:72 Removed trailing space in v~: Et statim gallus iterum cantavit. Et recordatus est Petrus verbi quod dixerat ei Jesus: Priusquam gallus cantet bis, ter me negabis. Et cœpit flere.\f + \fr 14.72 \fk Et recordatus est. \ft ID. Petrus nocte negat, ad galli cantum pœnitet. In die quem tertio negaverat, se tertio amare professus est. Quod enim, etc., usque ad egreditur foras (ut alii Evangelistæ narrant), ut ab impiis secretus, negationis culpam liberius abluat fletibus.\f*
MRK 15:0 Extra whitespace after chapter number
MRK 15:0 Removed trailing space in c: 15
MRK 15:1 Removed trailing space in v~: Et confestim mane consilium facientes summi sacerdotes cum senioribus, et scribis, et universo concilio, vincientes Jesum, duxerunt, et tradiderunt Pilato.\f + \fr 15.1 \fk Et confestim, \ft etc. Sequitur: \fk Vincientes Jesum. \ft Mos erat Judæis, ut quem morte adjudicassent, vinctum judici traderent. Et notandum, quod non tunc primum ligaverant, sed mox comprehensum nocte in horto, ut Joannes dicit: Et sic \fk adduxerunt eum ad Annam primum\ft Joan. 18.. HIER. Adest Samson vinctus a Dalila. Samson interpretatur, etc., usque ad et fontem perennis vitæ sitientibus nobis, id est corporis sui, aperit.\f*
MRK 15:2 Removed trailing space in v~: Et interrogavit eum Pilatus: Tu es rex Judæorum? At ille respondens, ait illi: Tu dicis.\f + \fr 15.2 \fk Tu es rex Judæorum? \ft Cum Pilatus nihil criminis interrogat nisi an sit rex Judæorum, arguitur impietas eorum qui nec falso quidem quod objiciant invenerunt. \fk Tu dicis. \ft Sic temperat responsum, ut verum dicat, nec tamen calumniæ pareat. Et nota, quod Pilato qui invitus fert sententiam, aliqua in parte responderit: sacerdotibus autem et principibus respondere noluerit, indignosque sermone suo judicaverit.\f*
MRK 15:3 Removed trailing space in v~: Et accusabant eum summi sacerdotes in multis.
MRK 15:4 Removed trailing space in v~: Pilatus autem rursum interrogavit eum, dicens: Non respondes quidquam? vide in quantis te accusant.\f + \fr 15.4 \fk Vide, \ft etc. Ethnicus condemnat Jesum, sed causam refert in populum Judæorum. \fk Vide in quantis, \ft etc.\f*
MRK 15:5 Removed trailing space in v~: Jesus autem amplius nihil respondit, ita ut miraretur Pilatus.
MRK 15:6 Removed trailing space in v~: Per diem autem festum solebat dimittere illis unum ex vinctis, quemcumque petissent.
MRK 15:7 Removed trailing space in v~: Erat autem qui dicebatur Barrabas, qui cum seditiosis erat vinctus, qui in seditione fecerat homicidium.
MRK 15:8 Removed trailing space in v~: Et cum ascendisset turba, cœpit rogare, sicut semper faciebat illis.
MRK 15:9 Removed trailing space in v~: Pilatus autem respondit eis, et dixit: Vultis dimittam vobis regem Judæorum?
MRK 15:10 Removed trailing space in v~: Sciebat enim quod per invidiam tradidissent eum summi sacerdotes.
MRK 15:11 Removed trailing space in v~: Pontifices autem concitaverunt turbam, ut magis Barabbam dimitteret eis.\f + \fr 15.11 \fk Ut magis Barabbam. \ft BEDA. Adhæret Judæis usque hodie petitio sua, quam toto labore impetraverunt. Data enim optione sibi, pro Jesu latronem, pro Salvatore interfectorem elegerunt. Merito ergo salutem et vitam perdiderunt et latrociniis ac seditionibus in tantum se subdiderunt, ut regnum et patriam perderent, et libertatem corporis et animæ nunquam reciperent.\f*
MRK 15:12 Removed trailing space in v~: Pilatus autem iterum respondens, ait illis: Quid ergo vultis faciam regi Judæorum?
MRK 15:13 Removed trailing space in v~: At illi iterum clamaverunt: Crucifige eum.
MRK 15:14 Removed trailing space in v~: Pilatus vero dicebat illis: Quid enim mali fecit? At illi magis clamabant: Crucifige eum.\f + \fr 15.14 \fk Pilatus vero. \ft Multas occasiones dedit Pilatus liberandi Salvatorem, primo justo conferens latronem, deinde inferens: \fk Quid ergo vultis faciam regi Judæorum? \ft Cumque respondissent: \fk Crucifigatur, \ft non statim acquievit, sed secundum suggestionem uxoris quæ mandaverat ei (ut Matthæus dicit): \fk Nihil tibi et justo illi\ft Matth. 27., respondens ait: \fk Quid enim mali fecit? \ft Quod dicendo, Jesum absolvit. \fk At illi magis, \ft etc. David: \fk Circumdederunt me canes multi\ft Psal. 21., etc. Isaias: \fk Exspectavi ut faceret judicium, et ecce iniquitas: et justitiam, et ecce clamor\ft Isa. 5.. Jeremias: \fk Facta est hæreditas mea mihi sicut leo in silva: dedit contra me vocem\ft Jer. 12..\f*
MRK 15:15 Removed trailing space in v~: Pilatus autem volens populo satisfacere, dimisit illis Barabbam, et tradidit Jesum flagellis cæsum, ut crucifigeretur.\f + \fr 15.15 \fk Barabbam, et tradidit, \ft etc. HIER. Hi sunt duo hirci, unus apompeius, id est emissarius, cum peccato populi in desertum inferni absolutus dimittitur. Alter pro peccatis absolutorum, ut agnus occiditur. Pars Domini semper mactatur, pars diaboli, qui est magister eorum, effrenata in tartara præcipitatur. \fk Jesum flagellis. \ft Ut nos flagellis liberaret; unde: \fk Flagellum non appropinquabit tabernaculo tuo\ft Psal. 90.: cum prius diceretur: \fk Multa flagella peccatoris\ft Psal. 31.. BEDA. \fk Jesum flagellis cæsum. \ft Cæsus est ab ipso Pilato, unde Joannes: \fk Apprehendit Pilatus Jesum et flagellavit: \ft et post subjunxit: \fk Et milites plectentes coronam de spinis\ft Joan. 19., etc. Et militibus illudendum præbuit. Quod ideo fecit, ut ejus pœnis et opprobriis saturati ultra mortem non sitirent.\f*
MRK 15:16 Removed trailing space in v~: Milites autem duxerunt eum in atrium prætorii, et convocant totam cohortem,
MRK 15:17 Removed trailing space in v~: et induunt eum purpura, et imponunt ei plectentes spineam coronam.\f + \fr 15.17 \fk Et induunt. \ft BEDA. Matthæus ita: \fk Et exuentes eum, chlamydem coccineam circumdederunt ei\ft Marc. 27.. Quod idem est. Pro regia enim purpura data est, etc., usque ad purpura vel cocco vestitur, cum triumpho gloriosorum martyrum gloriatur.\f*
MRK 15:18 Removed trailing space in v~: Et cœperunt salutare eum: Ave rex Judæorum.
MRK 15:19 Removed trailing space in v~: Et percutiebant caput ejus arundine: et conspuebant eum, et ponentes genua, adorabant eum.\f + \fr 15.19 \fk Et percutiebant, \ft etc. Caput Christi Deus est. Caput ergo Christi percutiunt qui eum denegant esse Deum. Et qui Scripturæ auctoritate errorem suum defendunt (quia scriptura arundine solet fieri), quasi arundine caput ejus feriunt. In faciem ejus spuunt qui præsentiam gratiæ ejus exsecrandis verbis ex interna cæcæ mentis insania conceptis respuunt, et eum in carne venisse negant. \fk Adorabant eum. \ft Quasi falso se dixisset Deum. Sed hodie (quod est gravioris insaniæ) quidam eum certa fide ut Deum verum adorant, sed perversis actibus mox verba ejus quasi fabulosa despiciunt, ac promissa regni illius temporalibus illecebris postponunt. \fk Et educunt illum. \ft HIER. Hic educitur Abel in agrum a fratre ut perimatur. Hic adest Isaac, etc., usque ad hic adest Jonas de ligno navis foris et in mare ventremque ceti triduo missus.\f*
MRK 15:20 Removed trailing space in v~: Et postquam illuserunt ei, exuerunt illum purpura, et induerunt eum vestimentis suis: et educunt illum ut crucifigerent eum.\f + \fr 15.20 \fk Ut crucifigerent. \ft HIER. Ipsa crucis species quid est nisi forma quadrati mundi? Oriens de virtute fulget, arcton dextera tenet, auster læva consistit, occidens sub plantis firmatur. Unde Apostolus: \fk Ut sciamus quæ sit latitudo, longitudo, sublimitas et profundum\ft Ephes. 3.. Aves in forma crucis ad æthera volant, homo adorat, et natat in forma crucis, navis per maria antenna cruci assimilata sufflatur. Tau littera signum salutis et crucis demonstrat.\f*
MRK 15:21 Removed trailing space in v~: Et angariaverunt prætereuntem quempiam, Simonem Cyrenæum venientem de villa, patrem Alexandri et Rufi, ut tolleret crucem ejus.\f + \fr 15.21 \fk Et angariaverunt. \ft BEDA. Ipse Dominus primo crucem suam portavit, sicut Joannes dicit: Post iste Simon, de quo et alii dicunt, et hoc satis congruo ordine mysterii. \fk Christus enim passus pro nobis, vobis relinquens exemplum ut sequamini vestigia ejus\ft Joan. XIX; I Petr. 2.. HIER. Simon qui portat crucem in angaria, hic est qui laborat pro laude humana. Cogunt eum homines huic labori quem non cogit timor vel dilectio Dei. \fk Patrem Alexandri. \ft Magnæ opinionis Simon iste videtur esse, cum et filii ejus tanquam noti omnibus ex nomine designantur. HIER. Alii per merita patrum suorum commemorantur, alii per merita filiorum. Hic autem Simon, etc., usque ad unde: per Jeremiam ad Judæam dicitur: \fk Olivam uberem, pulchram, fructiferam, speciosam vocavit Dominus nomen tuum. \f*
MRK 15:21 Found footnote ending with space in \v~: Et angariaverunt prætereuntem quempiam, Simonem Cyrenæum venientem de villa, patrem Alexandri et Rufi, ut tolleret crucem ejus.\f + \fr 15.21 \fk Et angariaverunt. \ft BEDA. Ipse Dominus primo crucem suam portavit, sicut Joannes dicit: Post iste Simon, de quo et alii dicunt, et hoc satis congruo ordine mysterii. \fk Christus enim passus pro nobis, vobis relinquens exemplum ut sequamini vestigia ejus\ft Joan. XIX; I Petr. 2.. HIER. Simon qui portat crucem in angaria, hic est qui laborat pro laude humana. Cogunt eum homines huic labori quem non cogit timor vel dilectio Dei. \fk Patrem Alexandri. \ft Magnæ opinionis Simon iste videtur esse, cum et filii ejus tanquam noti omnibus ex nomine designantur. HIER. Alii per merita patrum suorum commemorantur, alii per merita filiorum. Hic autem Simon, etc., usque ad unde: per Jeremiam ad Judæam dicitur: \fk Olivam uberem, pulchram, fructiferam, speciosam vocavit Dominus nomen tuum. \f*
MRK 15:22 Removed trailing space in v~: Et perducunt illum in Golgotha locum: quod est interpretatum Calvariæ locus.\f + \fr 15.22 \fk Calvariæ locus. \ft HIER. Tradunt Judæi quod in hoc loco montis immolatus fuerit aries pro Isaac Gen. 22., ut ibi decalvetur Christus, id est carne sua, scilicet Judæa carnali, separetur. BEDA. Extra portam truncabantur capita damnatorum, et calvariæ decollatorum loca dicuntur. Ideo ibi crucifixus Dominus ut ubi erat area damnatorum, ibi erigantur vexilla martyrum. Et quoniam pro nobis factum est maledictum crucis et flagellatus et crucifixus pro salute omnium, quasi noxius inter noxios voluit crucifigi.\f*
MRK 15:23 Removed trailing space in v~: Et dabant ei bibere myrrhatum vinum: et non accepit.\f + \fr 15.23 \fk Et dabant. \ft BEDA. Matthæus, \fk cum felle mistum\ft Matth. 27., quod idem est. Fel enim pro amaritudine posuit. Myrrhatum enim vinum est amarissimum; quanquam fieri possit ut et felle et myrrha amarissimum redderent vinum. HIER. \fk Et dabant, \ft etc. Hoc aceto succus lethalis pomi abstergitur. \fk Et non accepit. \ft Id pro quo patitur. Unde de eo: \fk Quæ non rapui tunc exsolvebam\ft Psal. 68.. \fk Et non accepit. \ft Matthæus: \fk Et cum gustasset, noluit bibere. \ft Indicat Matthæus quod pro nobis amaritudinem mortis gustaverit, sed die tertia resurrexit.\f*
MRK 15:24 Removed trailing space in v~: Et crucifigentes eum, diviserunt vestimenta ejus, mittentes sortem super eis, quis quid tolleret.\f + \fr 15.24 \fk Et curcifigentes cum. \ft HIER. Hic figitur salus in ligno. Primo infixa est mors in ligno. Lignum primum, scientiæ boni et mali; secundum boni tantum et vitæ nobis lignum est. Extensio primæ manus ad lignum mortem apprehendit; extensio secundæ vitam quæ perierat invenit. Ligno hoc vehimur per mare undosum ad terram viventium. \fk Vestimenta sua. \ft BEDA. Quadripartita vestis Christi secundum numerum militum, significat Ecclesiam quatuor partibus orbis æqualiter, id est concorditer distributam. HIER. Vestimenta Domini mandata sunt quibus tegitur corpus ejus, quod est Ecclesia, quia dividuntur inter milites gentium ut sint quatuor ordines cum sit una fides, id est conjugati, viduati, præpositi, separati. Sortiti sunt tunicam indivisam quæ est pax et veritas in cunctis in modum regalis amictus vel annuli. \fk Mittentes sortem. \ft ID. Super tunicam, scilicet quæ erat inconsutilis. Hic sortita, etc., usque ad et sors solius Dei judicio venit vel cedit.\f*
MRK 15:25 Removed trailing space in v~: Erat autem hora tertia: et crucifixerunt eum.\f + \fr 15.25 \fk Erat autem hora ter. \ft HIER. Hoc proprie Marcus, nam sexta hora tenebræ suffuderunt terram, ut non quis posset movere caput. A tricesimo namque, etc., usque ad qui magis dicendi sunt eum crucifixisse quamvis nitantur hoc dissimulare, quam milites qui secundum officium suum duci suo paruere.\f*
MRK 15:26 Removed trailing space in v~: Et erat titulus causæ ejus inscriptus: Rex Judæorum.\f + \fr 15.26 \fk Et erat titulus. \ft BEDA. Titulus ostendit quod nec occidendo potuerunt efficere quod non esset eis rex; unde: \fk Ego autem constitutus sum rex ab eo, \ft etc. Bene enim simul est rex et pontifex, cum eximiam Patri suæ carnis hostiam offerret in altari crucis, et regis dignitatem titulo prætenderet, ut cunctis insinuaret quod per crucis patibulum non perdiderit, sed confirmaverit imperium.\f*
MRK 15:27 Removed trailing space in v~: Et cum eo crucifigunt duos latrones: unum a dextris, et alium a sinistris ejus.\f + \fr 15.27 \fk Et cum eo crucifigunt. \ft BEDA. Sicut dicit Apostolus: \fk Vetus homo noster simul cum illo crucifixus est ut destruatur corpus peccati, ut ultra non dominetur super nos peccatum. \ft Quandiu ergo agunt opera nostra ut evacuetur corpus peccati, quandiu, etc., usque ad unde Apostolus: \fk Ut in charitate radicati et fundati possitis comprehendere cum omnibus sanctis quæ sit latitudo, longitudo, sublimitas et profundum\ft Ephes. 3.. \fk Duos latrones. \ft ID.Latrones qui cum Domino crucifixi sunt signant eos qui fide et confessione Christi, vel agone sui martyrii, vel quamlibet arctam continentiam subeunt. Et qui hoc pro æterna gloria gerunt, dextri latronis merito et fide signantur. Qui autem pro humana gloria vel qualibet minus digna intentione, sinistri latronis mentem imitatur et actus. HIER. Cum iniquis veritas deputata unum relinquit sinistrum, alterum assumit dextrum; sic faciet in die judicii, ex simili crimine dissimiles sortiuntur vias. Alter præcedit Petrum in paradisum, alter Judam in infernum. Confessio brevis vitam acquirit longam, et blasphemia finita pœna plectitur æterna. Hic pullus Judæ ligatur ad vitem, id est, pallium tingitur in sanguine uvæ, hic lacerant hædi vineam.\f*
MRK 15:28 Removed trailing space in v~: Et impleta est Scriptura, quæ dicit: Et cum iniquis reputatus est.
MRK 15:29 Removed trailing space in v~: Et prætereuntes blasphemabant eum, moventes capita sua, et dicentes: Vah ! qui destruis templum Dei, et in tribus diebus reædificas,\f + \fr 15.29 \fk Moventes capita. \ft HIER. Emittitur mors iniquorum quando excitantur vincula inferni usque ad cervicem, quæ est cervix humani generis.\f*
MRK 15:30 Removed trailing space in v~: salvum fac temetipsum descendens de cruce.
MRK 15:31 Removed trailing space in v~: Similiter et summi sacerdotes illudentes, ad alterutrum cum scribis dicebant: Alios salvos fecit; seipsum non potest salvum facere.\f + \fr 15.31 \fk Alios salvos. \ft HIER. Etiam nolentes confitentur quod alios fecit salvos, et se propria damnant sententia, quia alios salvos fecit et se si vellet salvare poterat.\f*
MRK 15:32 Removed trailing space in v~: Christus rex Israël descendat nunc de cruce, ut videamus, et credamus. Et qui cum eo crucifixi erant, convitiabantur ei.\f + \fr 15.32 \fk Descendat nunc. \ft Plus est de sepulcro surgere, et tamen non crediderunt. \fk Hi omnes declinaverunt, simul inutiles facti sunt\ft Psal. 13.. \fk Et qui cum eo. \ft BEDA. Secundum Lucam Luc. 23. unus latro blasphemabat dicens: \fk Si tu es \fk Christus, salvum fac te et nos. \ft Alter, etc., usque ad qui cœlestia petunt, ad ea sine dubio Christo mediante et miserante perveniunt.\f*
MRK 15:33 Removed trailing space in v~: Et facta hora sexta, tenebræ factæ sunt per totam terram usque in horam nonam.\f + \fr 15.33 \fk Et facta hora sexta. \ft BEDA. Notandum quod hora sexta, id est sole recessuro a centro mundi, crucifixus sit, et diluculo, oriente sole resurrexit, etc., usque ad et qua hora primus Adam peccando mundo mortem intulit, eadem hora secundus Adam mortem moriendo destrueret. \fk Tenebræ. \ft HIER. Hic adest Nœ inebriatus ac nudatus cœlo ac terra ebrioso pallio tectus, et ab homine irrisus hic stillavit de ligno sanguis.\f*
MRK 15:34 Removed trailing space in v~: Et hora nona exclamavit Jesus voce magna, dicens: Eloi, eloi, lamma sabacthani? quod est interpretatum: Deus meus, Deus meus, ut quid dereliquisti me?
MRK 15:35 Removed trailing space in v~: Et quidam de circumstantibus audientes, dicebant: Ecce Eliam vocat.\f + \fr 15.35 \fk Et quidam, \ft etc. Non omnes. Forsitan milites Romani non intelligentes proprietatem Hebræi sermonis, ex eo quod dicitur Eloi, putaverunt Eliam ab eo vocari. Vel Judæi solito sibi sermone verba Domini depravantes, imbecillitatis infamabant eum quod Eliæ vocaret auxilium.\f*
MRK 15:36 Removed trailing space in v~: Currens autem unus, et implens spongiam aceto, circumponensque calamo, potum dabat ei, dicens: Sinite, videamus si veniat Elias ad deponendum eum.\f + \fr 15.36 \fk Currens autem, \ft etc. BEDA. Joannes plenius dicit: \fk Postea sciens Jesus, \ft etc. Quasi: Hoc minus fecistis, date quod estis. Erant enim, etc., usque ad de quo: \fk Dominus plantavit vineam Soreth: et quomodo conversa es in amaritudinem vitis alienæ: et exspectavi ut faceres uvas, et fecisti spinas\ft Isa. 5..\f*
MRK 15:37 Removed trailing space in v~: Jesus autem emissa voce magna expiravit.\f + \fr 15.37 \fk Jesus autem, \ft etc. BEDA. Quid dixerit Lucas aperit: \fk Pater, in manus tuas commendo spiritum meum; et hoc dicens exspiravit\ft Luc. 23.. Quod autem dicit Joannes: \fk Cum accepisset acetum, dixit: Consummatum est: et inclinato capite tradidit \fk spiritum\ft Joan. 19.. Inter hoc quod ait: \fk Consummatum est, \ft et illud: \fk inclinato capite emisit spiritum, \ft emissa est vox illa magna, quam Joannes tacet, cæteri commemorant: \fk In manus tuas, \ft etc. HIER. Infirmata etenim carne mox virtus divina invaluit quæ dicit: \fk Aperite mihi portas justitiæ\ft Psal. 117., etc. Nos autem cum nulla, vel una voce morimur qui de terra sumus; ille enim cum exaltata voce exspiravit qui de cœlo descendit.\f*
MRK 15:38 Removed trailing space in v~: Et velum templi scissum est in duo, a summo usque deorsum.\f + \fr 15.38 \fk Et velum templi. \ft Ut arcam testamenti, et omnia legis sacramenta quæ tegebantur appareant, et ad gentes transeant. Ante dicebatur: \fk Notus in Judæa Deus, in Isræl magnum nomen ejus\ft Psal. 75.; nunc autem: \fk Exaltare super cœlos \fk Deus\ft Ibid. 56., \fk et in omni, \ft etc.; et in Evangelio prius: \fk In viam gentium ne abieritis\ft Matth. 10..; et post passionem: \fk Ite, et docete omnes gentes\ft Ibid. 28..\f*
MRK 15:39 Removed trailing space in v~: Videns autem centurio, qui ex adverso stabat, quia sic clamans expirasset, ait: Vere hic homo Filius Dei erat.\f + \fr 15.39 \fk Videns autem, \ft etc. Ostenditur quare centurio miratur, quia vidit eum sic exspirasse, id est spiritum emisisse. Nullus enim habet potestatem emittendi spiritum, nisi conditor animarum. \fk Vere, \ft etc. HIER. Nota quod centurio ante crucem in ipso scandalo passionis vere Filium Dei confitetur: et Arius, etc., usque ad et vere Filium Dei Synagoga tacente confirmat.\f*
MRK 15:40 Removed trailing space in v~: Erant autem et mulieres de longe aspicientes: inter quas erat Maria Magdalene, et Maria Jacobi minoris, et Joseph mater, et Salome:\f + \fr 15.40 \fk Erant autem. \ft ID. Sicut non excluditur muliebris sexus a salute per Mariam virginem: ita non repellitur a mysterio crucis scientiæ et resurrectionis per viduam Mariam Magdalenam et cæteras matres. \fk Jacobi minoris et Joseph. \ft BEDA. Minorem Jacobum dicit Jacobum Alphei, qui et frater Domini, eo quod esset filius Mariæ materteræ Domini. De qua Joannes: \fk Stabant autem juxta crucem Jesu mater ejus\ft Joan. 19., etc. Cleophæ videtur eam dicere a patre vel a cognatione.\f*
MRK 15:41 Removed trailing space in v~: et cum esset in Galilæa, sequebantur eum, et ministrabant ei, et aliæ multæ, quæ simul cum eo ascenderant Jerosolymam.
MRK 15:42 Removed trailing space in v~: Et cum jam sero esset factum (quia erat parasceve, quod est ante sabbatum),\f + \fr 15.42 \fk Et cum jam sero esset, \ft etc. ID. Græce, præparatio Latine. Hoc nomine Judæi inter Græcos morantes sextam sabbati appellabant, quia in eo quæ sabbato erant necessaria præparabant secundum quod, etc., usque ad donec octava veniente ætate et ipsa corpora resurrectione glorificata cum animabus simul incorruptionem æternæ hæreditatis accipiant.\f*
MRK 15:43 Removed trailing space in v~: venit Joseph ab Arimathæa nobilis decurio, qui et ipse erat exspectans regnum Dei, et audacter introivit ad Pilatum, et petiit corpus Jesu.\f + \fr 15.43 \fk Venit Joseph. \ft HIER. Joseph venit sero parasceve ab Arimathia, quæ interpretatur \fk deponens, \ft ad deponendum corpus Christi, etc., \fk us que ad\ft aspicientibus a longe electis qui sunt stellæ maris, quando, si fieri potest, scandalizabuntur etiam electi.\f*
MRK 15:44 Removed trailing space in v~: Pilatus autem mirabatur si jam obiisset. Et accersito centurione, interrogavit eum si jam mortuus esset.
MRK 15:45 Removed trailing space in v~: Et cum cognovisset a centurione, donavit corpus Joseph.
MRK 15:46 Removed trailing space in v~: Joseph autem mercatus sindonem, et deponens eum involvit sindone, et posuit eum in monumento quod erat excisum de petra, et advolvit lapidem ad ostium monumenti.\f + \fr 15.46 \fk Joseph autem, \ft etc. BEDA. Ex simplici sepultura Domini, ambitio divitum condemnatur, qui nec in tumulis, etc., usque ad lineo terreno celebrat, sicut corpus Domini in syndone munda sepultum est: sic a papa Sylvestro statutum est. \fk Quod erat excisum. \ft BEDA. Dicitur quod monumentum Domini domus rotunda fuit de subjacente rupe excisa tantæ altitudinis ut homo rectus consistens vix extenta manu culmen possit attingere. Et habet introitum, etc., usque ad color autem monumenti et loculi albo et rubeo dicitur esse permistus.\f*
MRK 15:47 Removed trailing space in v~: Maria autem Magdalene et Maria Joseph aspiciebant ubi poneretur.\f + \fr 15.47 \fk Maria autem, \ft etc. ID. Lucas dicit: \fk Quia astabant omnes noti ejus a longe, et mulieres quæ secutæ fuerant eum\ft Luc. 23.. Sed aliis deposito corpore ejus ad sua remeantibus, solæ mulieres, etc., usque ad et si forte valeant imitari pia curiositate, quo ordine sit ejus passio amplectenda, perpendunt.\f*
MRK 16:0 Extra whitespace after chapter number
MRK 16:0 Removed trailing space in c: 16
MRK 16:1 Removed trailing space in v~: Et cum transisset sabbatum, Maria Magdalene, et Maria Jacobi, et Salome emerunt aromata ut venientes ungerent Jesum.\f + \fr 16.1 \fk Et cum transisset. \ft BEDA. Lucas dicit quia revertentes a monumento paraverunt aromata et unguenta, et sabbato siluerunt, quia mandatum erat ut sabbati silentium, etc., usque ad illuminata facie decussis vitiorum tenebris odorem bonorum operum Domino et orationum suavitatem offerre. HIER. Nunc cum aromatibus redolentibus cum sponsa et adolescentulis currunt, post eam conspergimus librum, id est cubile, etc., usque ad et Domino in eo cum triumpho resurgente et dicente: \fk Hæc est dies quam fecit Dominus, \ft etc. PSAL. 117..\f*
MRK 16:2 Removed trailing space in v~: Et valde mane una sabbatorum, veniunt ad monumentum, orto jam sole.\f + \fr 16.2 \fk Et valde mane. \ft HIER. Quod alius dicit diluculo. Diluculum est inter tenebras noctis et diei claritatem in qua salus venit in Ecclesia declaranda more solis, qui consurgens roseam præmittit auroram, ut tantus splendor præparatis oculis possit videri, cum tempus Dominicæ resurrectionis illuxit, ut tunc laudes Christi tota cantaret ecclesia sanctarum feminarum, quando vitam præstitit et lumen credulitatis infundit.\f*
MRK 16:3 Removed trailing space in v~: Et dicebant ad invicem: Quis revolvet nobis lapidem ab ostio monumenti?\f + \fr 16.3 \fk Et dicebant ad invicem. \ft HIER. Aquilæ congregantur ad corpus, martyres et apostoli vident lapidem revolutum, qui est lex mortis, quasi dicat: \fk Ubi est, mors, aculeus tuus\ft I Cor. 15.?\f*
MRK 16:4 Removed trailing space in v~: Et respicientes viderunt revolutum lapidem. Erat quippe magnus valde.\f + \fr 16.4 \fk Revolutum lapidem. \ft BEDA. Quomodo lapis per angelum sit revolutus, Matthæus dicit? Allegorice autem, lapidis revolutio resurrectionem sacramentorum Christi quæ velamine litteræ legis tecta erant, insinuat. Lex etenim in lapide scripta est cujus ablato tegmine, gloria resurrectionis ostensa est, et abolitio mortis antiquæ, et vita nobis speranda perpetua toto orbe cœpit prædicari.\f*
MRK 16:5 Removed trailing space in v~: Et introëuntes in monumentum viderunt juvenem sedentem in dextris, coopertum stola candida, et obstupuerunt.\f + \fr 16.5 \fk Juvenem. \ft HIER. Non senem, non infantem, sed jucundum ætate, ut dicitur: \fk Lætare, juvenis, in adolescentia tua\ft Eccle. 11., quæ non est hic vera dum senio mista. BEDA. Mulieres angelos vident quæ cum aromatibus venerunt, quia illæ mentes supernos cives aspiciunt, quæ cum virtutibus ad Deum per sancta desideria veniunt. \fk Sedentem in dexteris. \ft BEDA. Ad meridianam partem loci illius, ubi positum fuerat, etc., usque ad intrantes in monumentum duos angelos ibi stantes invenerunt. GREG. Per sinistram vita præsens, per dexteram vita æterna, etc., usque ad et ad angelorum numerum restituens cœlestis patriæ damna reparavit.\f*
MRK 16:6 Removed trailing space in v~: Qui dicit illis: Nolite expavescere: Jesum quæritis Nazarenum, crucifixum: surrexit, non est hic, ecce locus ubi posuerunt eum.\f + \fr 16.6 \fk Nolite expavescere. \ft GREG. Quasi: Paveant illi qui non amant adventum Domini vel supernorum civium, qui vitiis pressi de eorum societate desperant. Vos autem, quid timetis quæ vestros concives videtis? Unde Matthæus angelum apparuisse describens ait: \fk Erat aspectus ejus sicut fulgur, et vestimenta ejus sicut nix\ft Matt. 28.. \fk Jesum. \ft Salutare. Sed quia multi non substantialiter sed nuncupative hoc nomine dicebantur, determinat per locum Nazarenum, et causam subdit: \fk Crucifixum. \ft Atque addit: \fk Surrexit, non est hic. \ft Per præsentiam carnis, qui tamen nusquam deest per præsentiam majestatis. \fk Ecce locus. \ft Ostenditur mortalitas mortalibus ad actionem gratiarum debitam, ut intelligamus quid simus et fuerimus, et sciamus quid erimus.\f*
MRK 16:7 Removed trailing space in v~: Sed ite, dicite discipulis ejus, et Petro, quia præcedit vos in Galilæam: ibi eum videbitis, sicut dixit vobis.\f + \fr 16.7 \fk Et Petro. \ft BEDA. Petrus vocatur ex nomine, ne desperet ex negatione. Nisi enim, etc., usque ad ut qui futurus erat pastor Ecclesiæ in sua culpa disceret quomodo aliis misereri deberet. \fk Et Petro. \ft HIER. Qui se indignum discipulatu indicat, cum ter magistrum negat. Sed peccata præterita non nocent, quando non placent. \fk Præcedit vos. \ft Bene de Redemptore nostro dicitur: de Galilæa namque transmigratio facta interpretatur. Jam enim a passione ad resurrectionem, a morte ad vitam, a pœna ad gloriam transmigraverat. Et bene post resurrectionem in Galilæa a discipulis videtur, quia resurrectionis ejus gloriam post læti videbimus, si modo a vitiis ad virtutum celsitudinem transmigremus. Qui ergo in sepulcro nuntiatur, in transmigratione ostenditur; et qui in mortificatione carnis agnoscitur, in transmigratione mentis videtur. BEDA. Nota quod Marcus dicit: \fk Præcedit vos in Galilæam, \ft etc. Nec tamen ibi visum retulit. Matthæus autem, etc., usque ad sicut in illa æternitate cognoscetur, quo et nos perducet propter formam servi, ut liberi contemplemur formam Domini.\f*
MRK 16:8 Removed trailing space in v~: At illæ exeuntes, fugerunt de monumento: invaserat enim eas tremor et pavor: et nemini quidquam dixerunt: timebant enim.\f + \fr 16.8 \fk Fugerunt. \ft HIER. De futura vita dicitur: \fk Fugiet dolor et gemitus. \ft Imitantur mulieres ante resurrectionem omnium quod faciunt post, id est, quod facturæ sunt fugiunt mortem et pavorem. \fk Et nemini. \ft HIER. Quia illi soli mysterium resurrectionis vident qui meruerunt, unde, secundum Joannem: \fk Petrus autem surgens cucurrit ad monumentum, \ft ut videret quæ audivit.\f*
MRK 16:9 Removed trailing space in v~: Surgens autem mane prima sabbati, apparuit primo Mariæ Magdalene, de qua ejecerat septem dæmonia.\f + \fr 16.9 \fk Surgens autem. \ft Mane surrexit, sero sepultus est, ut hoc adimpleret: \fk Ad vesperum demorabitur fletus et ad matutinum lætitia\ft Psal. 29.. Sepultus ergo sexta sabbati quæ vocatur parasceve circa ve peram sequenti nocte et die sabbati, cum sequenti nocte in monumento positus, die tertia, id est primo mane prima sabbati, surrexit. Et bene una die et duabus noctibus in sepulcro jacuit, quia lucem suæ simplæ mortis nostræ duplæ mortis tenebris adjunxit. In morte enim animæ et spiritus tenebamur, unde ad nos suam, id est carnis mortem attulit, et duas nostras solvit: simplam suam duplæ nostræ contulit, et duplam nostram moriens abstulit. \fk Apparuit primo Mariæ Magdalenæ. \ft Mariæ Magdalenæ primo ostenditur, de qua ejecerat septem dæmonia: quia meretrices, et publicani præcedunt Synagogam in regnum Dei, ut latro præcessit apostolos. Apostoli flent et lugent, quia necdum viderunt, sed cito consolabuntur. BEDA. In principio mulier auctor culpæ viro fuit, exsecutor vir erroris, etc., usque ad ut ipsis evangelistis et apostolis resurrectionem evangelizaret.\f*
MRK 16:10 Removed trailing space in v~: Illa vadens nuntiavit his, qui cum eo fuerant, lugentibus et flentibus.
MRK 16:11 Removed trailing space in v~: Et illi audientes quia viveret, et visus esset ab ea, non crediderunt.\f + \fr 16.11 \fk Et illi audientes. \ft BEDA. Quod discipuli resurrectionem tarde credunt, non tam est illorum infirmitas, quam nostra firmitas; dubitantibus enim resurrectio per multa argumenta monstrata est, quibus et nos firmius solidamur.\f*
MRK 16:12 Removed trailing space in v~: Post hæc autem duobus ex his ambulantibus ostensus est in alia effigie, euntibus in villam:\f + \fr 16.12 \fk Duobus ex his. \ft BEDA. Hoc Lucas apertius Luc. 24.: \fk Oculi eorum, \ft etc. Post cognoverunt eum in fractione panis. Et sicut Lucas ait: \fk Surgentes eadem hora reversi sunt in Hierusalem, \ft etc. \fk Ambulantibus. \ft HIER. Fides hic laborat agens activam vitam, illic contemplativa, etc., usque ad oblitus carnis suæ postulat in ista vita quod post illam speramus in futura.\f*
MRK 16:13 Removed trailing space in v~: et illi euntes nuntiaverunt ceteris: nec illis crediderunt.
MRK 16:14 Removed trailing space in v~: Novissime recumbentibus illis undecim apparuit: et exprobravit incredulitatem eorum et duritiam cordis: quia iis, qui viderant eum resurrexisse, non crediderunt.\f + \fr 16.14 \fk Novissime, \ft etc. BEDA. Quadragesimo die, quando erat jam ab eis recessurus in cœlum, hoc eis maxime, etc., \fk usque ad: Euntes in mundum universum, prædicate Evangelium. \fk Duritiam cordis, \ft etc. HIER. Ut succedat cor carneum charitate plenum: hinc quod catervæ martyrum mortem hujus sæculi libenter affectant, quia norunt pro temporali interitu perpetuo se esse victuros.\f*
MRK 16:15 Removed trailing space in v~: Et dixit eis: Euntes in mundum universum prædicate Evangelium omni creaturæ.\f + \fr 16.15 \fk Omni creaturæ. \ft Omni nationi gentium. Ante enim dictum erat: \fk In viam gentium ne abieritis\ft Matth. 10.: ut scilicet apostolorum prius a Judæa repulsa prædicatio, tunc gentibus in adjutorium fieret. HIER. Omni generi humano, quod habet aliquid commune omni creaturæ, angelis, pecoribus, lignis, lapidibus, igni et aquæ, calido et frigido, humido et arido, quia minor mundus homo dicitur.\f*
MRK 16:16 Removed trailing space in v~: Qui crediderit, et baptizatus fuerit, salvus erit: qui vero non crediderit, condemnabitur.\f + \fr 16.16 \fk Qui crediderit, \ft etc. Per alios parvuli credunt, sicut ex aliis ea quæ in baptismo eis remittuntur, peccata extraxerunt.\f*
MRK 16:17 Removed trailing space in v~: Signa autem eos qui crediderint, hæc sequentur: in nomine meo dæmonia ejicient: linguis loquentur novis:\f + \fr 16.17 \fk Signa autem, \ft etc. Nunquid si signa non faciamus, non credimus? Sed hæc in exordio necessaria fuerunt, ut fides miraculis nutriretur, fide autem Ecclesiæ jam confirmata non sunt necessaria. \fk Dæmonia ejicient, \ft etc. Hoc hodie spiritualiter facit Ecclesia, cum per exorcismi gratiam manum credentibus imponit, et malignos spiritus expellit. \fk Linguis loquentur novis. \ft Hoc fit dum fideles veteris vitæ sæcularia verba relinquunt, et sancta mysteria insonant, et Dei laudes et potentiam quantum valent extollunt.\f*
MRK 16:18 Removed trailing space in v~: serpentes tollent: et si mortiferum quid biberint, non eis nocebit: super ægros manus imponent, et bene habebunt.\f + \fr 16.18 \fk Si mortiferum, \ft etc. Dum pestiferas persuasiones audiunt, nec ad operationes usque perducunt, quod inde eis non nocet si mortiferum bibunt. \fk Super ægros manus, \ft etc. Dum proximos in bono opere confirmatos roborant exemplo bonæ operationis, super ægros manus imponunt, et bene habebunt. Hæc miracula tanto majora, quanto spiritualia; per hoc enim animæ suscitantur, non corpora.\f*
MRK 16:19 Removed trailing space in v~: Et Dominus quidem Jesus postquam locutus est eis, assumptus est in cælum, et sedet a dextris Dei.\f + \fr 16.19 \fk In cœlum. \ft AUG. Nota quod aliquando cœlos pluraliter et aliquando cœlum singulariter, etc., usque ad ubi fidelium credulitas plus actibus quam locutionibus eruditur. \fk Et sedet a dextris. \ft BEDA. Et nunc omnia judicans, in fine omnium Judex venturus est. Stephanus autem vidit eum stantem, quia in certamine habuit eum adjutorem.\f*
MRK 16:20 Removed trailing space in v~: Illi autem profecti prædicaverunt ubique, Domino cooperante, et sermonem confirmante, sequentibus signis.\f + \fr 16.20 \fk Illi autem, \ft etc. BEDA. Nota quod Marcus Evangelium suum quanto inchoavit tardius, tanto, etc., usque ad quo apostoli idem Evangelii verbum per totum orbem seminaverunt.\f*
c: 16 h: 1 id: 1 mt1: 1 p: 16 toc1: 1 toc2: 1 Total: 714 v: 677
id: 1 h: 1 toc1: 1 toc2: 1 mt1: 1 c: 16 p: 16 v: 677 Total: 714
Book Header: 1 Book ID: 1 Chapters: 16 Paragraphs: 16 Verses: 677
Book ID: 1 Book Header: 1 Chapters: 16 Paragraphs: 16 Verses: 677
MRK 1:1 Multiple spaces in '1.1··Initium Evangelii.··ISID. Evangelium, bona annuntiatio,··quod proprie ad regnum Dei et remissionem peccatorum pertinet. Unde: Pœnitemini et credite Evangelio: et appropinquavit regnum cœlorum.··HIER. Quatuor Evangelia unum sunt, et unum quatuor. Itaque et Marci liber dicitur Evangelium, et similiter aliorum: quia unum omnia, et omnia unum. Jesu Christi.··HIER. Jesus Hebraice, Soter Græce, Salvator Latine, Christus Græce, Messias Hebraice, unctus Latine, id est, rex sacerdos: dicitur de genere David regis, et Levitico. Filii Dei.··BEDA. Matthæus dicit: filii David filii Abraham Matth. 1.. Marcus dicit: filii Dei,··ut paulatim a minoribus ad majora, etc., usque ad Joannes ab æternitate Verbi Dei inchoat, in resurrectione Domini consummat.'
MRK 1:2 Multiple spaces in '1.2··Sicut scriptum est.··Marcus prophetarum testimonia præmittit quibus hæc vetera et non nova, sed a prophetis præscita et prædicta asserit, in quo et Judæos qui legem et prophetas susceperant ad Evangelium invitat: et gentiles qui Evangelium tenebant ad venerationem legis et prophetarum provocat, ne quis juxta hæreticos alterum sine altero suscipiat. Ecce mitto.··BEDA. Angelus dicitur Joannes non societate naturæ, ut mentitur Origenes, sed officii dignitate: sicut et sacerdotes, de quibus dicitur: Labia sacerdotis custodiunt scientiam, et legem exquirunt ex ore ejus, quia angelus Domini exercituum est Mal. 2.. ID. Nota quod hoc testimonium: Ecce ego mitto angelum,··etc., Malachiæ est, utrumque tamen dicit Isaiæ esse, quia, etc., usque ad omnes prophetæ uno spiritu locuti sunt quasi uno ore.'
MRK 1:3 Multiple spaces in '1.3··Clamantis.··ISID. Ad Judæos surdos propter peccata longe positos, indignationis clamore dignos. In deserto.··In deserto fit vox et clamor: quia deserta domus Judæa vacans scopata sine spiritu Dei, propheta, rege, sacerdote. Unde Jesus et Joannes quærunt quod in deserto amissum est. Ubi vicit diabolus, ibi vincitur: ubi cecidit homo, ibi resurgit. Parate.··ISID. Pœnitentiam agite et prædicate. Unde Parasceve ante sabbatum, etc., usque ad ut possideamus quieti terram desiderabilem. Viam Domini.··HIER. Via Domini qua ad homines ingreditur, pœnitentia est, per quam ad nos Deus descendit, et nos ad illum ascendimus. Unde angeli ascendentes descendentesque memorantur super Filium hominis. Rectas facite semitas.··ISID. Præcipit, ut regia via euntes, proximos diligamus ut nos, et nos, etc., usque ad ut non separetur os ab opere, nec opus ab ore. Semitæ post viam, quia mandata moralia post pœnitentiam secundum Marcum vel Matthæum explanantur. Paratur via per fidem et baptismum et pœnitentiam. Rectæ semitæ per austera indicia vestis, zonæ, cibi, potus, vocis humillimæ.'
MRK 1:4 Multiple spaces in '1.4··Joannes.··ISID. Gratia Dei. A gratia Dei incipit, unde sequitur: Baptizans,··etc. Per baptismum peccata dimittuntur; unde: Quod gratis accepistis, gratis date Matth. 10.. Et Apostolus: Gratia salvati estis Ephes. 2.. Baptizans.··HIER. Baptismum pœnitentiæ dedit, baptismum in remissionem peccatorum prædicavit, tamen non dedit. Sicut prædicatione, etc., usque ad nunc per amicum sponsi inducitur sponsa, ut Rebecca Isaac, per puerum pallio albo velata.'
MRK 1:5 Multiple spaces in '1.5··In Jordane ID. Jordanis aliena descensio, ubi peccata absolvuntur. Arca enim, etc., usque ad corpus Christi, non mundatis non proficit, sed in deterius mutat. Confitentes,··etc. ID. Confessio et pulchritudo in conspectu ejus Psal. 115., id est sponsi. Unde desilit sponsa de camelo, cum se humiliat Ecclesia Christo, qui figuratur per Isaac, in cujus nativitate risum fecit Deus Saræ. Sicut ad Mariam dicitur, quæ est princeps cum Deo: Benedicta tu in mulieribus Luc. 1.. BEDA. Confitentes peccata sua baptizantur. Debent enim melioris vitæ novitatem promittere, qui baptismum, etc., usque ad et sic mundatos Christianam religionem promittentes in Ecclesiæ membra commuta.'
MRK 1:6 Multiple spaces in '1.6··Et erat Joannes,··etc. HIER. Vestis prophetæ et cibus et potus, totam austeram vitam prædicantium significant, et gentes, etc., usque ad quia omnia a gratia Evangelii, in qua non est distinctio Judæi et Græci. BEDA. Vestitus pilis cameli.··Quia peccata non fovit, sed aspere increpavit, dicens: Genimina viperarum,··etc. Zona pellicea, etc., usque ad in melle enim dulcedo, in locusta alacer volatus, sed cito deciduus.'
MRK 1:7 Multiple spaces in '1.7··Fortior me.··HIER. Quis fortior est gratia qua abluuntur peccata? Ille qui, etc., usque ad et usque ad centum quadraginta quatuor millia pervenit. Solvere corrigiam.··BEDA. Modus fuit apud veteres, ut si quis eam quæ sibi competeret, accipere uxorem nollet, ille, etc., usque ad Redemptoris vestigia nudare non valeo, quia sponsi nomen mihi non usurpo. HIER. Corrigia calcamentorum, id est mysterium Incarnationis Dei. Calx enim, etc., usque ad sponsa in patriarchis, amica in prophetis, proxima in Maria et Joseph, dilecta in Joanne Baptista, columba in Christo et apostolis.'
MRK 1:8 Multiple spaces in '1.8··Ego baptizavi vos aqua.··BEDA. Nondum Joannes dicit Deum aut Dei Filium esse aperte, quia rudes erant auditores: sed paulatim per humanitatem glorificatam ad fidem divinitatis ducit, dicens: Ille vero baptizabit vos Spiritu sancto.··Sed postea cum capaciores jam videret, Dei Filium jam aperte prædicat dicens: Testimonium perhibuit, quia hic est Dei Filius Joan. 3.. ISID. Ego baptizo vos aqua, ille,··etc. Dei fluvius semper plenus, semper æqualis, de quo: Fluminis impetus lætificat civitatem Dei Psal. 45.. Multum distat, etc., usque ad unctio Christi de amaritudine passionis pervenit ad gloriam resurrectionis; unde Apostolus: Hoc sentite in vobis, quod et in Christo Jesu,··etc., usque: Propter quod et Deus illum exaltavit Phil. 2..'
MRK 1:9 Multiple spaces in '1.9··Et baptizatus est in Jordane.··Tribus causis: Ut justitiam et humilitatem impleret; ut baptismum Joannis comprobaret; ut Jordanis aquas sanctificans per descensionem columbæ Spiritum sanctum in baptismo adesse monstraret. HIER. Marcus: Sicut cervus desiderans ad fontes aquarum saltus dat, culmina pratorum carpit, palmas in vertice portat, velut apis melliflua flores agri (cui odor veri Isaac similatur) summatim gustat. Unde a Nazareth Galilææ venientem Jesum ad baptismum, etc., usque ad: Vincenti dabo edere de ligno vitæ, quod est in paradiso Dei mei Apoc. 2..'
MRK 1:10 Multiple spaces in '1.10··Vidit apertos cœlos,··etc. BEDA. Mysterium Trinitatis in baptismo demonstratur: Filius baptizatur, Spiritus est in columba, Pater in voce sonat. Aperiuntur cœli, etc., usque ad apud nos manebit et in nobis erit juxta mensuram fidei Spiritus. De Christo autem dicitur: Plenum gratiæ et veritatis Joan. 1.. Manentem in ipso.··Manet in eo Spiritus, non ex quo baptizatus, sed ex quo conceptus. Quod autem in baptismo descendit, significat nobis gratiam spiritualem in baptismo dari, quibus in remissionem peccatorum ex aqua et Spiritu regeneratis solet amplior Spiritus gratia per impositionem manus episcopi cœlitus dari.'
MRK 1:11 Multiple spaces in '1.11··Tu es Filius meus dilectus.··BEDA. Non quod nesciebat docetur, sed nobis quod credere debeamus ostenditur, ipsum scilicet, etc., usque ad bene autem in specie columbæ descendit Spiritus, quæ simplex animal et sine felle: quia simplices quærit, nec habitat in mentibus impuris.'
MRK 1:12 Multiple spaces in '1.12··Spiritus.··ID. Ne dubium quis spiritus, Lucas consulte præmittit: Jesus plenus Spiritu sancto regressus est a Jordane;··deinde intulit: et agebatur a Spiritu in desertum, ne putetur immundus spiritus quidquam contra eum potuisse.'
MRK 1:13 Multiple spaces in '1.13··Quadraginta diebus.··ID. Totum tempus significat, quo membra ejus diabolus tentat. Quadripartitus enim mundus per observantiam decem præceptorum contra diabolum certando Domino famulatur. Quater vero decem quadraginta faciunt. Ubique et semper adest adversarius, qui iter nostrum impedire non cessat. Eratque cum bestiis.··Nos quoque si in eremo sanctæ conversationis bestiales hominum mores impolluta mente toleramus, mysterium angelorum meremur, a quibus corpore absoluti in cœlum transferamur'
MRK 1:14 Multiple spaces in '1.14··Postquam autem.··ISID. Accepimus gratiam pro gratia, carnalia decollantur, spiritualia vivificantur. Cessante umbra, adest veritas. Joannes in carcere, lex in Judæa, Jesus in Galilæa, salus in gentibus. Prædicans,··etc. HIER. Beati pauperes spiritu, quoniam ipsi possidebunt Matth. 5., etc. Regno terreno succedit paupertas, paupertati Christianorum regnum sempiternum; unde: Regnum meum non est de hoc mundo Joan. 18.: omnis enim honor terrenus, spuma, fumus, somnus.'
MRK 1:15 Multiple spaces in '1.15··Pœnitemini.··HIER. Amaritudinem radicis dulcedo pomi compensat: pericula maris spes portus delectat, dolorem medicinæ spes salutis mitigat. Qui desiderat nucleum, nucem frangat: pœnitentiam agat, qui vult æterno adhærere bono. Præconia Christi narrare possunt, qui ad palmam indulgentiæ pervenire meruerunt. Unde post pœnitentiam prædicatores eliguntur.'
MRK 1:16 Multiple spaces in '1.16··Vidit Simonem.··HIER. Simon, obediens;··Andræas, virilis;··Jacobus, supplantator;··Joannes, gratia.··His nominibus, etc., usque ad per prudentiam obedimus, per justitiam viriliter agimus, per temperantiam serpentes calcamus, per fortitudinem Dei gratiam meremur. ID. Quem non inebriat eloquentia sæcularis? Difficile homines potentes, et nobiles, et divites, et multo his difficilius eloquentes credunt Deo. Obcæcatur mens eorum divitiis et opibus atque luxuria, et circumdati vitiis non possunt videre virtutes, simplicitatemque Scripturæ sanctæ, non ex majestate sensuum, sed ex verborum judicant utilitate. ID. Vocantur quatuor piscatores, Simon, Andræas, Jacobus et Joannes: relictis omnibus sequuntur. Hac quadriga vehimur ad æthera, etc., usque ad pellibus Salomonis tegimur, quibus sponsa se gloriatur formosam. BEDA. Quæritur quomodo primum Petrum et Andream et post pusillum Jacobum et Joannem vocaverit, sicut narrat, etc., usque ad tunc enim non subductis ad terram navibus tanquam cura redeundi, sed tanquam vocantem et jubentem secuti sunt. Et ingrediuntur.··HIER. Marcus dicta Evangelii in semetipso disponens, ordinem historiæ non secutus, mysteriorum ordinem servat, unde in sabbatis primam virtutem narrat dicens: Et ingrediuntur,··etc. Capharnaum.··ID. Capharnaum villa consolationis, sabbatum requies. Homo in spiritu immundo, genus humanum, in quo immunditia, etc., usque ad Pharao dimissus ab Isræl, persequimur eum, diabolus contemptus surgit in scandala. BEDA. Quod sabbato maxime curat et docet, ostendit se non sub lege esse, sed supra: et docet nos verum sabbatum, ut saluti scilicet animarum studentes, ab omni opere servili, id est, ab omnibus illicitis abstineamus.'
MRK 1:22 Multiple spaces in '1.22··Erat enim,··etc. BEDA. Scribæ dicebant quæ scripta erant in Moyse et prophetis; Jesus, ut Deus et Dominus, ipsius Moysi libere quæ deerant legi addebat vel commutabat; unde in Matthæo: Audistis quia dictum est antiquis,··etc. Ego autem dico vobis.'
MRK 1:24 Multiple spaces in '1.24··Quid nobis,··etc. ID. Non est hic voluntatis confessio, sed necessitatis extorsio: sicut servus fugitivus visum dominum timet, et de verberibus deprecatur. Dæmones enim in terris Dominum cernentes, se continuo judicandos credebant esse.'
MRK 1:25 Multiple spaces in '1.25··Obmutesce.··ID. Congruo ordine lingua serpentina quæ prima virus sparsit, ne ultra spargat primo obcluditur, deinde, etc., usque ad ut sit idem ordo restaurationis in Domino, qui perditionis in protoplasto.'
MRK 1:26 Multiple spaces in '1.26··Discerpens.··ID. Vel convexans, sicut quidam codices habent. Lucas autem dicit quia nihil ei nocuit. Sed quod Marcus ait, discerpens,··idem est quod Lucas: cum projecisset eum in medium.··Quod vero addidit, nihilque nocuit:··intelligendum est quia illa jactatio non eum debilitavit: sicut exeunt dæmones amputatis vel avulsis aliquibus membris. ID. Virum a dæmonio liberatum, animum ab immunda cogitatione purgatum intelligimus. Femmam vero a febribus consequenter curatam, carnem a concupiscentiæ fervore per continentiæ præcepta frenatam.'
MRK 1:27 Multiple spaces in '1.27··Quidnam est?··Per ea quæ vident ad inquisitionem eorum quæ audierant excitantur. Ad hoc enim et ipse Dominus signa facit, et discipulis facere dedit, ut per hoc Evangelio certius credatur, dum qui cœlestia promittunt terrenis, cœlestia et divina opera operentur in terris.'
MRK 1:30 Multiple spaces in '1.30··Et statim dicunt ei,··etc. Lucas dicit quia rogaverunt pro illa. Modo enim Salvator rogatus, modo ultro curat, ut contra vitiorum quoque passiones, et se precibus fidelium semper adesse, et quæ non intelliguntur, vel intelligenda dare, vel non intellecta, dimittere pie petentibus ostendat. Unde: Delicta quis intelligit? ab occultis meis munda me Psal. 18..'
MRK 1:31 Multiple spaces in '1.31··Apprehensa.··Socrus Petri febricitans apprehensa manu levatur. Febris intemperantia est, de qua nos filii Synagogæ per manum disciplinæ et levationem desiderii sanamur, et hujus qui sanat nos ad vesperam declinantis a nobis ministramus voluntati. Ministrabat eis.··BEDA. Tropologice: Id est, membra quæ servierant immunditiæ, serviant justitiæ.'
MRK 1:32 Multiple spaces in '1.32··Vespere autem.··ID. Occasus solis mors Christi. Afferebant ad eum omnes male habentes.··Plures enim per apostolos post mortem suam sanavit, quam cum in carne vivens Judæis prædicavit.'
MRK 1:33 Multiple spaces in '1.33··Ad januam.··HIER. Janua regni moraliter pœnitentia est cum fide, quæ operatur salutem variis languoribus. Varia enim sunt vitia, quibus languescit civitas mundi.'
MRK 1:34 Multiple spaces in '1.34··Quoniam sciebant eum.··BEDA. Lucas dicit apertius: Exibant dæmonia a multis,··etc., quia sciebant eum esse Christum.··Dæmonia ergo Christum esse sciunt et Filium Dei, etc., usque ad unde Paulus: Nemo principum hujus sæculi cognovit. Si enim cognovissent, nunquam Dominum gloriæ crucifixissent I Cor. 2..'
MRK 1:35 Multiple spaces in '1.35··Et diluculo.··ID. Sicut per occasum solis mors, sic per diluculum resurrectio Christi cujus manifesta luce abiit in desertum gentium et in fidelibus orabat, quia eorum corda ad orationem excitabat.'
MRK 1:38 Multiple spaces in '1.38··Ad hoc enim veni.··VICT. ANT. Commode hoc subdit evangelista. Neque enim solo illius divinitatis auctoritas per hoc adumbratur, verum etiam spontaneæ evacuationis humilitas. Lucas autem, quo verbi œconomiam exprimat, ad hoc enim missus sum,··scribit. Quare is Patris de Verbi incarnatione beneplacitum apostolatus nomine designat.'
MRK 1:39 Multiple spaces in '1.39··Et erat prædicans in synagogis.··BEDA. In hac prædicatione intelligitur etiam sermo ille habitus in monte quem refert Matthæus; nam, etc., usque ad: Et ecce leprosus veniens adorabat eum, dicens: Domine, si vis, potes me mundare Matth. 8..'
MRK 1:40 Multiple spaces in '1.40··Et genu flexo,··etc. BEDA. Humilis pudibundus. Debet enim quisque de maculis vitæ suæ erubescere, sed confessionem verecundia non reprimat: ostendat vulnus, remedium poscat. HIER. Leprosus genuflexo Domini voluntatem deprecans mundatur qui non vult mortem peccatoris, sed, etc., usque ad: Date eleemosynam: et ecce omnia munda sunt.··Luc. 11.. BEDA. Leprosus genus humanum significat, qui, secundum Lucam, lepra plenus fuisse perhibetur. Omnes enim,··etc., usque ad et vero sacerdoti offerre corpora sua hostiam viventem, sanctam, Deo placentem Rom. 12.. Si vis potes.··ID. In voluntate tribuit potestatem, nec dubitat ut incredulus de voluntate Domini, sed colluvionis suæ conscius non præsumit. ID. Qui exclusus a lege Domini se potestate curari postulat, supra legem judicat gratiam esse. Ut enim in Domino potestatis auctoritas, sic in illo fidei constantia.'
MRK 1:41 Multiple spaces in '1.41··Extendit manum.··ID. Leprosum tangi lex prohibet, sed quia Dominus legis est, non obsequitur legi, sed legem facit. Non ideo tangit, quia sine tactu curare non poterat, sed sic probat, quia legi subjectus non erat. Volo, mundare.··ID. Illud mirabile, quo rogatur eo sanat genere. Volo, mundare: et cum dixisset, statim discessit ab eo lepra.··Nihil medium inter opus et præceptum. Dixit et facta sunt Psal. 32.. Vides quia voluntas potestas est. Itaque, etc., usque ad: Volo enim dicit propter Potinum, imperat propter Arium, tangit propter Manichæum.'
MRK 1:44 Multiple spaces in '1.44··Vide,··etc. ID. Non quia voluit quod non potuit, quia omnia quæcunque voluit fecit Psal. 113.. Sed docet nostra beneficia reprimi, non tantum a mercede pecuniæ, sed etiam gratiæ. Ostende te,··etc. ID. Ut intelligat non legis ordine, sed gratia quæ super legem est esse curatum. Offerre jubet, ut ostendat quia non legem solvit, sed implet, dum secundum legem gradiens supra legem sanat, quos remedia legis non sanabant. Nec sacrificium significans cessare debebat, cum nondum significatum confirmatum erat constitutione apostolorum et fide credentium.'
MRK 1:45 Multiple spaces in '1.45··At ille egressus.··ID. Unius salvatio multos ad Dominum cogit. Non potest tacere beneficium, etiam jussus ab eo qui dedit. Præcepit Dominus abscondi. Vult enim, ut in bonis quæ agimus latere velimus, quod est humilitatis; et inviti prodamur ut aliis prosimus, quod magnæ est sublimitatis, cum etiamsi ipsi velimus, opera non possunt taceri. Ita ut jam,··etc. HIER. Non omnibus manifestatus est Jesus, qui latis atque plataneis serviunt laudibus et propriis voluptatibus, sed his, etc., usque ad quos nihil potest separare a charitate Dei.'
MRK 2:2 Multiple spaces in '2.2··Ita ut non caperet,··etc. BEDA. Prædicante Domino, in domo non capiuntur, neque ad januam: quia prædicante in Judæa Christo gentiles ad audiendum nondum intrare voluerunt, ad quos tamen (etsi foris positos) doctrinæ suæ verba direxit per prædicatores suos.'
MRK 2:3 Multiple spaces in '2.3··Paralyticum.··HIER. Paralysis typus est torporis, quo piger jacet in mollitie carnis, habens desiderium salutis: sed turbis, etc., usque ad ut per aliam viam cum Magis in suam regionem redeat. A quatuor portabatur.··BEDA. Quia quatuor virtutibus ad Dominum fiducia mentis erigitur. De quibus dicitur in libro Sapientiæ: Sobrietatem et sapientiam docet, et scientiam et virtutem Sap. 8., quas alii prudentiam, fortitudinem, temperantiam et justitiam nuncupant.'
MRK 2:4 Multiple spaces in '2.4··Nudaverunt tectum ubi erat.··Tectum domus in qua Christus docet, sublimitas est Scripturæ, in qua corrigit adolescentior viam suam, in custodiendo sermones tuos Psal. 118.. BEDA. Domus Jesu secundum alium evangelistam tegulis tecta dicitur, quia vilitate litteræ sensus spiritualis tegitur. Cum grabato ante Jesum deponitur, quia cognoscere Jesum debet etiam in carne hac constitutus.'
MRK 2:5 Multiple spaces in '2.5··Cum autem vidisset.··ID. Multum valet apud Deum fides propria, ubi tantum valuit aliena: ut homo interius et exterius sanatus repente exsurgeret, aliorumque meritis sua ei relaxarentur errata. Fili.··Mira humilitas, despectum ab omnibus, dissolutum totis artubus, filium vocat. Aut certe ideo, quia dimittuntur ei peccata.'
MRK 2:6 Multiple spaces in '2.6··Dimittuntur tibi peccata.··Ostendit propter peccata fuisse morbo percussum, et ideo non posse sanari nisi prius his dimissis. Sicut paralytico ad piscinam: Ecce sanus factus es, jam noli peccare, ne deterius tibi contingat Joan. 5.. BEDA. Quinque de causis afficiuntur homines molestiis carnis. Aut propter merita augenda, ut Job et martyres. Aut propter humilitatem, etc., usque ad Lazarus, cujus infirmitas non fuit ad mortem, sed pro gloria Dei, aut ad initium æternæ damnationis, ut Herodes.'
MRK 2:7 Multiple spaces in '2.7··Quis potest dimittere.··ID. Verum dicunt: Solus Deus hoc potest, solus etiam per eos dimittit quibus potestatem dimittendi peccata tribuit, ideo vere Deus. Verum testantur, sed personam Christi negando falluntur. Errant igitur, quia ut Deum esse, et peccata dimittere credunt, Christum tamen esse eum non credunt. Sed dementius Ariani, qui et Christum esse et peccata dimittere negare non audent: Deum esse negare non timent.'
MRK 2:9 Multiple spaces in '2.9··Quid est.··ID. Quasi dicat: Qua potentia cordis occulta intueor, eadem peccata dimitto. Quasi dicat: Ex vobis intelligite quid consequatur paralyticus.'
MRK 2:10 Multiple spaces in '2.10··Filius hominis.··ID. Solus Deus dimittit peccata, et Filius hominis habet potestatem dimittendi peccata: ergo idem Deus et Filius hominis est. Ita homo Christus per divinitatem dimittit peccata, per humanitatem pro peccatoribus potest mori.'
MRK 2:11 Multiple spaces in '2.11··Vade in domum tuam.··ID. Qui languerat, grabatum domum reportat, cum anima peccatorum remissione curata, se ad diuturnam sui custodiam cum ipso corpore refert: ne quid iterum unde feriatur admittat.'
MRK 2:13 Multiple spaces in '2.13··Et egressus,··etc. ID. Post curationem paralytici in Capharnaum ad mare egreditur, quia non solum cives, sed et maris habitatores instruit, et fluctivagos mundi motus fidei firmitate, etc., usque ad et ab undis cupiditatum separatos ad solitudinem, quiete conversationis quæ est in spe cœlestium, pertrahit.'
MRK 2:14 Multiple spaces in '2.14··Levi.··HIER. Levi additus, quia a telonio negotiorum sæcularium sequitur solum verbum quod dicit: quia qui non renuntiat omnibus quæ possidet, non potest meus esse discipulus Luc. 14.. BEDA. Marcus et Lucas verecundiæ causa et honore evangelistæ nomen vulgatum non ponunt. Ipse (secundum hoc quod scriptum est: Justus in primis accusator est sui Prov. 18.; Matthæum se et publicanum nominat: ut ostendat nullum conversum debere de salute diffidere cum apostolus et evangelista de publicano sit factus repente. Secutus est eum.··ID. Lucas plenius: Et relictis omnibus secutus est eum Luc. 5.. Sequitur, qui ut pauperem Christum non tam corporis gressu quam mentis affectu possit sequi, omnia relinquit, etc., usque ad merito ergo qui obediendo humana contempsit negotia, divinorum dispensator factus est talentorum.'
MRK 2:15 Multiple spaces in '2.15··Et factum est.··ID. Lucas: Fecit eis convivium magnum Levi in domo sua Luc. 5.. Qui enim Christum intus recipit, voluptatum delectatur ubertate, et Dominus libenter ingreditur, et in ejus recumbit affectu. Hoc est spirituale convivium bonorum pauperum, quo dives eget, pauper epulatur. Publicani.··Qui publica vectigalia exigunt, vel sæculi lucra sectantes, qui exemplo publicani conversi jam de salute præsumunt, nec ut Pharisæi calumniantur in vitiis permanentes, sed pœnitentes. BEDA. Ad convivium peccatorum vadit: ut docendi occasionem habeat, et spirituales cibos impertiat. Eundo ad peccatores, Domini humilitas ostenditur: in conversione pœnitentium patet doctrinæ ejus potentia. ID. Per vocationem Matthæi fides gentium: quæ, relictis lucris sæculi, epulis charitatis et operum bonorum cum Domino convivantur. Per pharisæorum supercilium, de salute gentium Judæorum invidia designatur, quibus dicitur: Publicani et meretrices præcedent vos in regno Dei Matth. 21..'
MRK 2:17 Multiple spaces in '2.17··Non necesse.··ID. Si medicum dicit, qui miro medicandi genere vulneratus est propter iniquitates nostras, et livore ejus sanati sumus Isa. 53..'
MRK 2:18 Multiple spaces in '2.18··Et erant discipuli.··ID. Alii evangelistæ dicunt pharisæos et discipulos Joannis hoc quæsivisse. Hic videtur dicere, quod alii quæsierunt quos ejusdem rei cura movisset. Unde colligitur hoc a pluribus fuisse objectum, a pharisæis, a discipulis Joannis, a convivis, vel quibuslibet aliis. ID. Discipuli Joannis et Pharisæorum jejunant, quia qui operibus legis gloriantur, vel (quod pejus est) traditiones sequuntur, etc., usque ad manducavit cum peccatoribus, ut gratiam cernens potestatem agnosceres.'
MRK 2:19 Multiple spaces in '2.19··Nunquia possunt.··Matthæus ita: Nunquid possunt filii sponsi lugere quandiu cum illis est sponsus,··etc. Matth. 9. Sponsus Christus, sponsa Ecclesia, de quo spirituali connubio apostoli creati sunt, qui lugere et jejunare non possunt, quandiu sponsum cum sponsa vident. Quando transierint nuptiæ, ac passionis et resurrectionis tempus advenerit, tunc jejunabunt. BEDA. Quandiu sponsus nobiscum est, in lætitia sumus, nec jejunare possumus, nec lugere; cum vero pro peccato recedit et avolat, tunc jejunium indicendum, tunc luctus multiplicandus.'
MRK 2:21 Multiple spaces in '2.21··Nemo assumentum.··ID. Discipulos, vestimenta vetera dicit, id est, adhuc carnales, necdum innovatos fidei firmitate, etc., usque ad vinum, fervor fidei, spei et charitatis, quo in conspectu Dei intus sensus novitate reformamur.'
MRK 2:22 Multiple spaces in '2.22··Sed vinum novum.··Erant autem novi, cum post ascensionem desiderio consolationis ejus sperando et orando innovabantur: tunc Spiritum sanctum acceperunt, quo quasi novo musto novi utres repleti sunt.'
MRK 2:23 Multiple spaces in '2.23··Cum sabbatis.··BEDA. Nota primo apostolos litteram sabbati æstruere contra Ebionitas, qui, cum alios discipulos recipiant, Paulum quasi transgressorem legis repudiant. Et vellere spicas.··Esuriunt ut homines, præ turba manducandi spatium non habentes. Sed exemplum austerioris vitæ præbent, non præparatas epulas, sed simplices quærunt. BEDA. Discipuli per sata transeunt, cum prælati subditos pia sollicitudine circumspiciunt, et qualiter quemque ad fidem trahant, sedule, etc., usque ad hoc Dominus sabbati probat, stulti defensores sabbati improbant, qui solam litteræ superficiem diligunt, mentis refectionem nesciunt, requiem animarum non norunt.'
MRK 2:25 Multiple spaces in '2.25··Nunquam legistis,··etc. Præ cæteris in medium affert Davidem, qui legis sanctimoniæ adversatus videri potuit. Facit autem hoc eo consilio quo per honorem et reverentiam quam Davidi deferebant, compescat impudentem sycophantiam, quam apostolis maligne intentarunt. Quasi diceret: An non Davidem legis servitute obstrictum meministis? Ego autem, etsi Filius hominis dicar, sabbati Dominus sum.'
MRK 2:26 Multiple spaces in '2.26··Sub Abiathar,··etc. Non te turbet quod alii dicunt Achimelech, ambo enim tunc illic aderant. Achimelech pater, et Abrathar filius: qui occiso patre a Saule, comes exsilii David factus est, et eo regnante summus pontifex majoris nominis quam pater: et ideo dignus cujus Dominus mentionem faceret, quasi summi sacerdotis, etiam patre vivente. Panes propositionis.··BEDA. Quasi dicat: Si David et Achimelech a nobis non reprehenduntur, sed pro fame excusantur, cur in his causam improbatis quam in cæteris probatis? quamvis sit, etc., usque ad et omnes filii Ecclesiæ sacerdotes sunt, juncti in sacerdotium sanctum, offerentes seipsos spirituales hostias Deo. Et dedit eis.··Hoc secutus. Misericordiam volo, et non sacrificium Ose. 6.: melius judicavit a famis periculo homines liberare quam sacrificium offerre. Hostia Deo placabilis, hominum salus.'
MRK 2:27 Multiple spaces in '2.27··Homo propter sabbatum.··BEDA. Ita sabbatum custodiri præceptum est, ut si necessitas fuerit, non sit reus, etc., usque ad si quis jejunium fregerit ægrotus, reus non tenetur.'
MRK 2:28 Multiple spaces in '2.28··Itaque Dominus.··Quasi dicat: Si David rex et sacerdotes (secundum alium evangelistam) propter templi ministerium sabbatum violantes, crimine carent, quanto magis Filius hominis verus Rex et Sacerdos! et ideo Dominus sabbati in sabbato vulsarum spicarum crimine non tenetur reus.'
MRK 3:1 Multiple spaces in '3.1··Manum aridam.··BEDA. Quæ ad fructum vetitum extensa est, a bono opere aruit, per manus Christi in cruce extensas, bonorum operum succis restituta. HIER. Homo iste significat avaros, qui, nolentes dare, volunt accipere, prædari et non largiri: quibus dicitur ut extendant manus suas, id est, qui furabatur jam non furetur, magis autem laboret operans manibus suis quod bonum est, ut habeat unde tribuat necessitatem patienti Ephes. 4..'
MRK 3:2 Multiple spaces in '3.2··Et observabant.··BEDA. Quia discipulos probabiliter excusaverat: ipsum observant, ut si in sabbato curet, transgressionis: si non curet, crudelitatis aut imbecillitatis arguant. Licet sabbatis benefacere.··ID. Arguit, quod legis præcepta prava interpretatione violant, æstimantes in sabbato a bono feriandum, cum lex dicat, etc., usque ad similitudinem præposuit de ove, et conclusit quod licet sabbato benefacere. Animam.··ID. Hominem totum per partem significat. Vel quia propter animam hoc faciebat, vel quod hæc manus sanatio animæ salutem significat. Perdere.··ID. Non quod summe pius quemquam possit perdere, sed ejus non salvare est perdere. Sicut dicitur indurasse cor Pharaonis, non quod obduravit, sed obduratum non emollivit.'
MRK 3:5 Multiple spaces in '3.5··Extende manum.··BEDA. Infructuosa debilitas animæ non melius curatur quam eleemosynæ largitione; unde: Qui habet duas tunicas, det non habenti: et qui habet escas, similiter faciat Luc. 3.. Et in Ecclesiastico: Fili, non sit manus tua porrecta ad capiendum et ad dandum collecta Eccl. 4.. Frustra enim in oratione manus ad Dominum expandit, qui eas ad rogantem viduam non extendit. Et restituta est manus illi.··Magnum studium nequitiæ in crimen reputant., quod ad verbum illius sanata est manus. Neque et sabbato potest convinci laborasse, qui dixit et facta sunt: cum ipsi in sabbatis cibos portent, calices porrigant, et cætera victui necessaria.'
MRK 3:6 Multiple spaces in '3.6··Exeuntes autem.··Qui per se non possunt, socios iniquitatis quærunt. Cum Herodianis.··Ministri Herodis propter inimicitias quas ipse adversus hominem exercebat, Jesum insidiis et odiis persequebantur quem Joannes prædicabat.'
MRK 3:7 Multiple spaces in '3.7··Secessit.··Fugit ut homo, quia nondum venerat hora ejus, et passionis ejus extra Jerusalem non erat locus. BEDA. De synagoga secedit ad mare, etc. Judæam relinquit, ad gentes venit cum discipulis, scilicet prædicantibus apostolis corda gentium adiit: et sic multos ad se venientes suscepit, et desideratam salutem dedit. Et multa turba.··ID. Magistri plebis et ministri regis odio persequuntur: vulgus indoctum dilectione sequitur, et plurimi sanari merentur.'
MRK 3:9 Multiple spaces in '3.9··Navicula.··Ecclesia de gentibus congregata fluctus sæculi mente transgressa: quæ quanto sinum cordis gratiæ recipiendæ dilatat, tanto fluctus sæculi securius calcat. Ne comprimerent.··Comprimunt, qui Ecclesiæ pacem turbant. Tangunt, qui fidem vero corde et dilectione suscipiunt, qui tetigere sanati esse perhibentur: fugiens comprimentes naviculam ascendit.'
MRK 3:11 Multiple spaces in '3.11··Et spiritus immundi,··etc. BEDA. Uterque et plagas habentes, et immundi spiritus. Sed infirmi pia intentione salutis: dæmoniaci, vel potius in eis dæmones: non solum timore coacti ad procidendum, verum etiam ad confitendum majestatem ejus. Præsentia enim ejus perterriti, quem Filium Dei esse jamjamque noverant, celare non poterant. Saniores Arianis, qui etiam hodie negant Filium Dei esse.'
MRK 3:12 Multiple spaces in '3.12··Ne manifestarent.··ID. Non solum dæmones, qui inviti, vel ab eo sanati, qui sponte confitentur: sed et apostoli toto orbe post passionem prædicaturi, ante passionem tacere jubentur, ne divina majestate prædicata passio differretur, et sic salus mundi.'
MRK 3:13 Multiple spaces in '3.13··Et ascendens.··ID. Postquam immundos spiritus se prædicare prohibuit, sanctos elegit, qui eum prædicarent et nefandos spiritus ejicerent. Mons iste significat altitudinem justitiæ, qua instruendi, et quam prædicaturi erant, per locum admonet ad cœlestia erigi, sic et legem in monte dedit. HIER. Consuetudo divinæ Scripturæ est allegorice loqui: sed nos sic excelsa sensibus nostris applicemus, ut historiæ veritatem, etc., usque ad in montem vocantur excelsi et merito et verbo, ut locus congruat meritis altis.'
MRK 3:14 Multiple spaces in '3.14··Ut essent duodecim.··Speciem Jacob dilexit Deus cum videret excelsus gentes, et separaret filios Adam. Statuit terminos populorum juxta numerum filiorum Isræl, ut sint super thronos duodecim, judicantes duodecim tribus Isræl. Quibus data est potestas, quam Filius accepit a Patre secundum carnem, ut opera quæ ipse fecit et ipsi faciant, et majora horum faciant. BEDA. Dedit etiam potestatem mortuos suscitandi, sicut Matthæus dicit, ut virtus ostensa fidem, etc., usque ad quia linguæ in signum sunt non fidelibus, sed infidelibus I Cor. 14..'
MRK 3:16 Multiple spaces in '3.16··Et imposuit.··ID. Non modo primum, sed cum adducto ab Andræa dixit: Tu vocaberis Cephas, quod interpretatur Petrus Joan. 1.. Sed hic evangelista te attentum reddit dicens, quod, etc., usque ad vel audiens tristitiam mortis, scilicet cum ei dicitur: Alius te cinget et ducet quo tu non vis I Cor. 4..'
MRK 3:17 Multiple spaces in '3.17··Et Jacobum.··Qui supplantata habet desideria carnis. Et Joannem, qui gratia accepit quod alii per laborem. Et imposuit eis nomen Boanerges, quod est filii tonitrui.··Quorum sublime meritum in monte meretur audire tonitruum Patris per nubem de Filio tonantis: Hic est Filius meus dilectus Matth. 17., ut per nubem carnis et ipsi Christi ignem ac fulgura in pluviam spargerent in terris. quoniam Dominus in pluviam fulgura fecit, ut exstinguat misericordia quod judicium exurit; unde: Misericordiam et judicium cantabo tibi, Domine Psal. 100.. Jacobum.··Qui curam carnis Domino vocante supplantavit, et ipsam carnem Herode trucidante contempsit. Joannem.··BEDA. In quo est gratia, vel Domini gratia,··qui ob amoris præcipui gratiam quam virginali gloria promeruit, supra Redemptoris sui pectus in pœna recubuit. Filii.··ID. Quorum unus intonans, vocem theologam (quam nemo prius edere noverat) emisit: In principio erat Verbum,··etc. Joan. 1. Quam tanto pondere gravidam reliquit, ut si aliquanto plus intonare voluisset, nec ipse mundus capere potuisset.'
MRK 3:18 Multiple spaces in '3.18··Et Andream.··HIER. Qui viriliter vim facit perditionis suæ ut responsum mortis semper in se habeat et animam semper in manibus suis. Et Philippum.··ID. Qui os lampadis est, qui illuminat ore quod accepit, cui datum est opus oris illuminati. Hoc locutionis genus sæpe Scriptura commemorat, quando nomina propter mysteria sunt posita: quod nunc evangelista, ex Dei persona vehementer affectans interserit. Et Bartholomæum.··ID. Qui est filius suspendentis aquas, illius scilicet qui dixit: Mandabo nubibus meis ne pluant Isa. 5.. Nomen vero filii Dei per pacem et dilectionem acquiritur: Beati enim pacifici, quoniam filii Dei vocabuntur Matth. 5.. Et: Diligite inimicos vestros ut sitis filii Dei Luc. 6.. Et Matthæum.··Qui est donatus:··cui non solum remissio peccatorum, sed etiam in apostolorum numero esse datur, ut leo et bos simul comedant, et lupus cum agno Isa. 11.. Nota, quod alii evangelistæ Matthæum præponunt, et publicanum non dicunt. Ipse post Thomam se ponit, et publicanum se dicit. Et Thomam.··ID. Qui est abyssus.··Multi enim profunda sciunt, sed non proferunt. Unde scio hominem in Christo,··etc., usque: quæ non licet homini loqui II Cor. 12.. BEDA. Thomas abyssus: quia altitudinem virtutis in resurrectione penetravit. Vel geminus, græce quod dicitur didymus,··id est, dubius propter dubium cor, quia resurrectionem vix credidit. Et Jacobum Alphæi.··Id est, docti vel millesimi, cujus a latere cadent mille, et decem millia a dextris tuis Psal. 90.. BEDA. Jacobum Alphæi, qui et frater Domini dicitur: quia Maria Alphæi fuit soror, etc., usque ad post resurrectionem statim Jerosolymorum ordinatur episcopus, tanquam doctus vel docti filius. Thaddæum.··Custos cordis. Hunc Lucas in Evangelio, et in Actibus apostolorum Judam Jacobi nominat, quia frater Jacobi fratris Domini. Unde dicitur filius Mariæ matris Jacobi et Joseph et Judæ et Simonis. HIER. Et Thaddæum,··qui est corculus,··id est, cordis cultor qui servat cor suum omni custodia. Munditia namque cordis videtur Deus ut per vitrum mundum. Et Simonem.··BEDA. Simon Cananæus a Cana vico Galilææ, qui et Simon Zelotes,··id est, æmulator. Cana, Zelus; Cananæus, Zelotes. Et Simonem Cananæum.··Qui et Zelotes Simon ponens vel habens tristitiam. Beati namque qui lugent, quoniam ipsi consolabuntur Matth. 5.. Trinum luctum implet qui consolationem quærit futuram. Deflet propria peccata cum David et Maria. Cum Paulo flet cum flentibus. Et flet multum cum Joanne qui dicebat: Et ego flebam multum: quia nemo dignus inventus est aperire librum et solvere signacula ejus Apoc. 5.. Zelotes autem dicitur quem comedit zelus domus Dei, ut Phinees: Et cessavit quassatio Num. 25..'
MRK 3:19 Multiple spaces in '3.19··Et Judam Scariotem.··Qui non delet peccatum suum per pœnitentiam, nec illud deletur per memoriam. Unde: Et peccatum matris ejus non deleatur. Fiat contra Dominum semper Psal. 108.. Judas confitens vel gloriosus;··Scarioth memoria mortis.··Confessores multi sunt in Ecclesia superbi et gloriosi quorum primus Simon Magus, et alii hæretici, quorum memoria mortalis in Ecclesia celebratur: ut deleatur. HIER. Judas Scarioth a vico in quo ortus, aut a tribu Issachar. Issachar merces,··pretium scilicet perditionis: Scarioth, etc., usque ad quos unius exemplum ad timorem humiliat, ut angelos luciferi casus, ut Non glorietur sapiens in sapientia sua Jer. 9., sed qui gloriatur, in Domino glorietur I Cor. 1.. Et veniunt,··etc. BEDA. Qui aliorum curam susceperunt, sollicite custodire debent conscientiæ donum, ut se prius, inde alios regant.'
MRK 3:20 Multiple spaces in '3.20·· HIER. Domus in qua conveniunt, primitiva Ecclesia est. Turbæ quæ impediunt panem manducare, peccata et vitia sunt, quia qui manducat corpus Domini indigne, judicium sibi manducat et bibit, non dijudicans corpus Domini I Cor. 11.. Unde Dominus in furorem vertitur cum dicit: Nisi manducaveritis carnem Filii hominis et biberitis ejus sanguinem, non habebitis vitam Joan. 6..'
MRK 3:21 Multiple spaces in '3.21··Et cum audissent,··etc. Turba frequentat eum, sui tanquam furiosum despiciunt, in quo salus gentium notatur, et invidia Judæorum reprobatur, de quibus: In propria venit, et sui eum non receperunt Joan. 6..'
MRK 3:22 Multiple spaces in '3.22··Et Scribæ.··BEDA. Si qui tarditate mentis non intelligunt verbum Dei, remanet tamen spes salutis; si forte intelligant, nulla. Qui autem intelligere nolunt et invertunt quod intelligunt, nulla spes est. Unde, Scribæ,··id est sapientes, etc. Ab Hierosolymis.··Quod significat eum a civibus suis esse persequendum usque ad mortem. Legimus supra quia secuta est eum turba a Galilæa et Jerosolymis, et trans Jordanem et circa Tyrum et Sidonem, quæ sunt civitates gentilium: et Scribæ ab Jerosolymis blasphemabant: quia turba populi Judæorum illum cum palmis et laudibus perduxit; gentiles desiderabant; Scribæ et seniores populi de nece ejus tractabant. Beelzebub habet.··Vir muscarum sive habens muscas: quo nomine principem dæmoniorum cognominabant propter sordes immolatitii cruoris.'
MRK 3:23 Multiple spaces in '3.23··Quomodo potest Satanas,··etc. BEDA. Eligant quod volunt. Si Satanas Satanam non potest ejicere, nihil contra Dominum dicunt. Si autem potest, recedant a regno ejus, quod divisum stare non potest.'
MRK 3:27 Multiple spaces in '3.27··Et tunc domum ejus diripiet.··ID. Domum diripuit, quia omnes mundi partes a diabolo possessas, apostolis et eorum successoribus quasi divisas provincias, ut populos ad fidem converterent, distribuit.'
MRK 3:29 Multiple spaces in '3.29··Qui autem blasphemaverit.··HIER. Quia non meretur pœnitentiam agere ut recipiatur, qui Christum intelligens principem dæmoniorum esse dicebat, etc., usque ad: Qui enim fecerit et docuerit, hic magnus vocabitur in regno cœlorum Matth. 5.. BEDA. Matthæus dicit Matth. 12.: Qui blasphemaverit in Spiritum sanctum vel verbum,··etc. Ubi ostendit quædam revelari in futuro. Quod de minimis intelligendum est, ut de sermone otioso, de risu nimio; quorum etiam hæc vita veniam promeruit. In æternum.··Hoc contra Origenem, qui omnibus peccatoribus veniam promittit post judicium transactis innumeris sæculis. Reus erit æterni delicti.··BEDA. Non quia spiritum non esse: vel quia esse, sed non Deum esse: vel Deum esse, sed minorem Patre et Filio: quia hoc non invidia diabolica, sed humana ignorantia, etc.'
MRK 3:31 Multiple spaces in '3.31··Fratres.··HIER. Non filii Mariæ semper Virginis, ut mentitur Helvidius: vel Joseph ex alia uxore, sicut alii garriunt, sed cognati. BEDA. Mater et fratres, populus Judæorum ex quibus Christus secundum carnem, foris stant in litterali sensu. Turba in domo, gentes in spirituali mysterio. Foris volunt Judæi videre Christum, quia, spiritualem intelligentiam non quærentes, potius ad carnalia docenda eum exire cogunt vel quærunt.'
MRK 3:33 Multiple spaces in '3.33··Quæ est mater.··ID. Non refutat obsequi matri qui dicit: Honora patrem et matrem Exod. 20.: sed ostendit se plus debere paternis mysteriis, quam maternis affectibus, idem exemplo monstravit, quod verbo ait: Qui amat patrem aut matrem plus quam me, non est me dignus Matth. 10.. Nec fratres injuriose contemnit, sed opus spirituale præficit cognationi, docens meliorem esse copulam cordium quam corporum.'
MRK 3:34 Multiple spaces in '3.34··Ecce mater mea,··etc. HIER. Ut sciamus nos esse et fratres ejus et matrem si voluntatem Patris ejus fecerimus, ut cohæredes simus, quia non in sexibus, sed in factis discernit. Soror et frater credendo, mater prædicando, dum per prædicationem amor Christi quasi ipse Christus in corde auditoris generatur.'
MRK 4:1 Multiple spaces in '4.1··Et iterum cœpit docere.··BEDA. Exiens de domo ubi dæmonium habere dicitur, docet ad mare, ut ostenderet se ob perfidiæ culpam Judæam relicturum et ad gentes transiturum. Unde apte præmittitur, quia prædicante eo in domo, mater et fratres foris steterunt. HIER. Cœpit docere ad mare, ut locus indicet auditores amaros et instabiles. Et ideo, etc., usque ad qui amara dulcificat, tristia convertit in gaudium, ægritudinem in salutem. Navim ascendens,··etc. BEDA. Ecclesiam, quæ est in mari inter infideles, quam Deus gratia suæ visitationis illustrat et dilectam sibi mansionem consecrat. Et omnis turba circa mare.··HIER. Hi sunt qui nuper ad audiendum verbum venerunt, et inde pietate animi, ab amaritudine reproborum tamquam a mari secuti sunt: sed nondum cum Domino in navi sunt, quia nondum cœlestibus mysteriis vel sacramentis quæ desiderant imbuti sunt.'
MRK 4:2 Multiple spaces in '4.2··In parabolis multa.··Parabola est rerum natura discrepantium sibi sub aliqua similitudine facta comparatio. More suæ prudentiæ loquitur, ut qui cœlestia sapere non poterant, per similitudinem terrenam auditam percipere potuissent. Græce similitudo dicitur quando quod intelligi volumus, per aliquas comparationes indicamus, ut ferrum, aliquem durum, velocem, ventis comparamus et avibus. Idem fit in tricesimo sexagesimo et centesimo fructu, id est lege, prophetia et Evangelio, quod in ore trium testium mysterium regni in monte ostensum, id est, Moysi, Eliæ et Jesu, consistit.'
MRK 4:4 Multiple spaces in '4.4··Aliud cecidit secus viam,··etc. Lucas: Et conculcatum est, et volucres cœli comederunt Luc. 8.. Via mens, metu carnalium cogitationum trita: unde semen perit nec fructum affert, et a volucribus rapitur, id est a dæmonibus, qui volucres cœli dicuntur sive quia cœlestis et spiritualis naturæ, vel, quia in ære habitant.'
MRK 4:15 Multiple spaces in '4.15··Hi autem,··etc. Differentias ponit eorum qui audiunt verbum. Sunt autem quidam, ut gentiles, qui nec audiunt.'
MRK 4:19 Multiple spaces in '4.19··Reliqua concupiscentiæ,··etc. Quod præceptum est. Præcipitur enim: Concupisces sapientiam: serva mandata Prov. 7., etc. Et alibi: Beatus vir qui timet Dominum, in mandatis ejus volet nimis Psal. 3.. Hæ concupiscentiæ bonæ: qui reliqua concupiscit, aberrat.'
MRK 4:21 Multiple spaces in '4.21··Lucerna,··etc. HIER. Lucerna verbum Dei. Modius aut lectus, auditus inobedientium. Candelabrum, apostoli, quos illuminavit verbum Dei. Absconditum et occultum, quod palam fit cum a Domino tractatur. BEDA. Modius, vita nostra divina præscientia mensurata. Lectus, caro, in qua, etc., usque ad quia ei carnis concupiscentias præponit. Nonne ut super candelabrum ponatur?··ID. Ut dominetur prædicatio veritatis, subsit servitus corporis, per quam tamen excelsior appareat doctrina tanquam per candelabrum lucerna.'
MRK 4:22 Multiple spaces in '4.22··Non est enim aliquid,··etc. Quasi dicat: Nolite erubescere Evangelium, quia nihil occultum modo, quod non fiat palam in judicio, quando illuminabit Deus abscondita tenebrarum, et manifestabit consilia cordium Matth. 10.; ubi vobis a Deo laus, illis autem pœna æterna.'
MRK 4:24 Multiple spaces in '4.24··In qua mensura,··etc. HIER. Etenim secundum mensuram fidei unicuique dividitur intelligentia mysteriorum, et adjicietur nobis donum scientiæ, etiam adjicientur virtutes.'
MRK 4:25 Multiple spaces in '4.25··Qui enim habet,··etc. Scilicet qui fidem habet, habebit virtutem, et qui habet opus verbi, habebit intelligentiam mysterii. Et econtra, qui non habet fidem, deficit virtute; et qui non habet opus verbi ejus intelligentia caret; et qui non intelligit, auditum perdit, ac si non audisset.'
MRK 4:26 Multiple spaces in '4.26··Sic est regnum Dei.··HIER. Scriptura divina per terrenas similitudines monstrat cœlestia sacramenta, sicut per totum Evangeliorum corpus constat. Regnum Dei est Ecclesia quæ, etc., usque ad: Quoniam adest messis,··id est consummatio sæculi, in qua justi gaudebunt qui in lacrymis seminaverunt.'
MRK 4:29 Multiple spaces in '4.29··Mittit falcem.··VICT. ANT. Messis quidem tempus consummationis, falx Dei verbum omni gladio ancipiti penetrabilius. Cæterum falx hoc loco non denotat, etc., usque ad omnes enim ferunt frumentum, etsi non æque multum omnes.'
MRK 4:31 Multiple spaces in '4.31··Sicut granum.··HIER. Hoc semen iterum comparat grano sinapis, quod minimum in timore est, magnum in charitate, quæ major est omnibus oleribus, quia Deus charitas est, et omnis caro fenum, et qui infirmus est, olera manducet. Et facit ramos misericordiæ et compassionis. Cujus sub umbra pauperes Christi qui sunt cœli animalia delectantur habitare. Seminatum fuerit.··A Christo sive ab homine in terra, vel in agro, id est in corde suo. Hic homo est sensus noster et animus, qui fovens granum prædicationis humore fidei facit pullulare in agro pectoris sui. Minus est,··etc. Quasi contemptibilia prædicans, et primo non creditur, quia prædicat Deum hominem mortuum, crucifixum, hoc eloquentiæ et sapientiæ philosophorum comparatum minus invenitur.'
MRK 4:32 Multiple spaces in '4.32··Ascendit,··etc. Quæ altitudine, amplitudine, annositate transcendit herbarum naturam: Alta est, quia ad cœlestia sustollit; ampla, quia totum mundum occupavit; annosa, quia non poterit finiri. Oleribus.··BEDA. Philosophicis disciplinis, quæ tanto apertius excrescunt, viliores fiunt: quia sicut olera herbarum cito decident.'
MRK 4:34 Multiple spaces in '4.34··Sine parabola.··ID. Non quod nullum sermonem turbis apertum faceret, sed quia nullus sermo ejus invenitur in quo aliquid parabolæ non inveniatur. Seorsum autem discipuli.··HIER. Illi enim digni erant audire mysteria in intimo penetrali sapientiæ, qui, remotis cogitationum tumultibus, in solitudine virtutum permanebant. Sapientia enim est in tempore otii discenda.'
MRK 4:36 Multiple spaces in '4.36··In navi.··BEDA. Allegorice: Mare sæculi æstus. Navicula, crux qua mundi fluctus ascendimus et ad littus patriæ cœlestis pervenimus. Aliæ naves, etc., usque ad erant enim forsitan illæ naves nuper factæ et in portum tantum deductæ, vel post maris pericula ad portum reductæ.'
MRK 4:38 Multiple spaces in '4.38··In puppi.··HIER. Puppis mortuis pellibus vivos continet et fluctus arcet, et ligno solidatur, etc., usque ad: Tranquillitas magna;··pax Ecclesiæ post pressuras, sive theorica post activam vitam. Dormiens.··BEDA. Discipulis navigantibus Christus obdormit, quia fidelibus regni futuri quietem meditantibus et Spiritus sancti secundo flatu vel remigio proprii conatus mundi fluctus post terga jactantibus, subito Christi passio advenit, quo ascendente, etc., usque ad sed ad gubernatorem recurramus, illum sedulo excitemus, qui non servit, sed imperat ventis, qui omnia sedabit, qui portum salutis indulgebit.'
MRK 4:39 Multiple spaces in '4.39··Tace, obmutesce.··Nota quod omnis creatura sentit imperium Creatoris. Non quod omnia animata, ut mentiuntur hæretici, sed majestate conditoris quæ nobis insensibilia, illi sunt sensibilia.'
MRK 4:40 Multiple spaces in '4.40··Quid timidi estis?··BEDA. Quasi dicat: Quid me præsente timetis? Cui simile est, quod post resurrectionem exprobravit incredulitatem illorum, et duritiam cordis, quia hi qui viderunt eum resurgere, non crediderunt Marc. 16.. Et item: O stulti et tardi corde ad credendum in omnibus quæ locuti sunt prophetæ! Nonne oportuit pati Christum et sic intrare in gloriam suam Luc. 24.? Et timuerunt.··Matthæus: Porro homines mirati sunt, dicentes: Qualis est,··etc. Matth. 8. Non ergo discipuli, sed alii qui in navi erant mirabantur, de eo dubitantes, cui mare et ventus obedirent. Vel etiam ipsi discipuli recte homines dicti, quia necdum noverant potentiam Salvatoris.'
MRK 5:1 Multiple spaces in '5.1··Et venerunt,··etc. BEDA. Gerasa urbs insignis Arabiæ, trans Jordanem, juncta monti Galaad in tribu Manasse, non longe a stagno Tiberiadis, in quo porci præcipitati sunt, significat, etc., usque ad et qui erat longe, factus est prope in sanguine Christi.'
MRK 5:2 Multiple spaces in '5.2··Homo in spiritu.··ISID. Homo iste desperatissimus est populus gentium quem enumerat Apostolus. Elatus, superbus, immundus, sanguinarius, idololatra, ignominiosus, etc., usque ad flagellato enim stulto sapiens sapientior fit vel prudentior.'
MRK 5:3 Multiple spaces in '5.3··Et neque catenis,··etc. BEDA. Catenis et compedibus graves, et duæ leges gentium signantur, quibus peccata in re eorum publica cohibebantur. Ruptis catenis (ut Lucas scribit) subito agebatur a Domino in deserto, quia etiam transgressis illis legibus ad ea scelera cupiditate raptabantur, quæ jam vulgarem excederent consuetudinem.'
MRK 5:7 Multiple spaces in '5.7··Torqueas.··ID. Magnum tormentum ei a læsione hominis cessare, et tanto dimittit gravius quanto possidet diutius.'
MRK 5:9 Multiple spaces in '5.9··Quod tibi nomen est?··BEDA. Non quasi nescius interrogat, sed ut confessa publica peste quam toleraverat, virtus curantis gratior appareat. Sed etiam sacerdotes nostri temporis qui per exorcismum dæmones ejiciunt solent dicere: non aliter patientes posse curari, nisi quantum sapere possunt, omne quod a dæmonibus visu, auditu, vel quolibet sensu corporis aut animi vigilantes dormientesve pertulerunt, patenter confiteantur. Legio mihi nomen est.··ID. Significat populum gentilem innumeris idololatriæ cultibus mancipatum: cui contra, est, etc., usque ad reprobos autem plures sectæ quam linguæ dissociando confundunt.'
MRK 5:12 Multiple spaces in '5.12··Mitte nos.··ID. Lucas: Et rogabant eum ne imperaret illis, ut in abyssum irent Luc. 8.. Sciebant ergo aliquando futurum ut per adventum ejus mitterentur in abyssum, non futura, etc., usque ad nam nisi quis porci more vixerit, in eum diabolus potestatem non accipit, nisi forte ad probandum, non autem ad perdendum.'
MRK 5:13 Multiple spaces in '5.13··Grex præcipitatus est.··BEDA. Quia jam clarificata Ecclesia, et liberato populo gentium a dæmonum dominatione, in abditis agunt sacrilegos ritus, etc., usque ad quoniam ob unius hominis salutem duo millia porcorum suffocantur.'
MRK 5:14 Multiple spaces in '5.14··Qui autem.··Quia quidam primates impiorum, quamvis Christianam legem fugiant, potentiam tamen ejus stupendo et mirando per gentes prædicant.'
MRK 5:15 Multiple spaces in '5.15··Et vident illum.··BEDA. Lucas: Sedentem ad pedes ejus.··quod signat eos qui a peccatis correcti sunt, fixa mentis intentione vestigia Salvatoris quæ sequantur, intueri. Vestitum.··Virtutum studio, quod vesana mente perdiderat. Unde filius prodigus ad patrem rediens, mox stola prima cum annulo induitur: quia quisquis vero corde pœnituerit potest donante Christi gratia pristina justitiæ opera, de quibus ceciderat, cum annulo inviolatæ fidei recuperare. Et timuerunt.··Multi enim antiqua suavitate delectati honorare se, sed pati nolle Christianam legem dicunt, quia eam implere non possunt, admirantes tamen fidelem populum a pristina conversatione sanatum.'
MRK 5:17 Multiple spaces in '5.17··Et rogare cœperunt eum.··RAB. Ut Petrus: Exi a me, Domine, quia homo peccator sum,··etc. Luc. 5. Ne tangant arcam Dei, ut Oza.'
MRK 5:19 Multiple spaces in '5.19··Vade in domum tuam.··BEDA. Sic quisque post resurrectionem peccatorum in conscientiam bonam redeat et propter aliorum salutem Evangelio serviat: ut post cum Christo quiescat, ne dum præpropere vult jam esse cum Christo, negligat prædicationis mysterium fraternæ redemptioni accommodatum. HIER. Homo sanatus mittitur in domum suam, id est, in spiritualem legis observantiam: et prædicat, etc., usque ad quia moralia ad litteram observanda sunt. BEDA. Matthæus duos, Marcus et Lucas unum a dæmone curatum dicunt, quia unus eorum clarioris nominis, est famosioris: et ideo curatio ejus est famosior. Allegorice: Duo, gentes significant de duobus filiis Nœ. Cum enim Nœ tres filios genuerit, unus assumptus est in possessionem Dei, duo idolis dediti.'
MRK 5:22 Multiple spaces in '5.22··Et venit quidam,··etc. HIER. Post hæc Jairus archisynagogus venit, quia cum intraverit plenitudo gentium, tunc omnis Isræl, etc., usque ad Abraham et Moyses et Samuel rogant pro plebe mortua, et sequitur Jesus preces eorum. BEDA. Jairus illuminans vel illuminatus:··quia verbis vitæ populum illuminavit: et ut hoc posset, a Spiritu sancto illuminatus est.'
MRK 5:23 Multiple spaces in '5.23··Quoniam filia mea.··BEDA. Lucas: Quia filia unica erat illi fere annorum duodecim, et hæc moriebatur Luc. 8.. Filia Archisynagogi est Synagoga sola legali institutione, etc., usque ad subito errorum languore consternata, spirituales vias desperabiliter omisit.'
MRK 5:24 Multiple spaces in '5.24··Et comprimebant.··Dum ad puellam sanandam vadit, a turba comprimitur: quia Judæis salutis monita præbens, quibus ægram eorum conscientiam erigeret, noxia carnalium populorum consuetudine gravatus est.'
MRK 5:25 Multiple spaces in '5.25··Et mulier,··etc. Pergente Domino ad filiam archisynagogi, morbosa mulier annis duodecim præripit sanitatem, et post filia sanata est et suscitata est: quia sic dispensata est salus humani generis, ut primo aliqui ex Isræl, deinde plenitudo gentium, et sic omnis Isræl salvus fiet. BEDA. Notandum quod puella duodenis et mulier duodecim annis sanguine fluxit, etc., usque ad hæc dum Christus Judæam sanare discerneret, jam paratam aliisque promissam salutem spe certa prævenit.'
MRK 5:26 Multiple spaces in '5.26··Multa perpessa,··etc. ID. Falsis theologis, philosophis, legum sæcularium doctoribus, qui se utilia vivendi præcepta dare promittebant. Dæmones quoque, etc., usque ad cœperunt languoris sui et sperare et inquirere remedium.'
MRK 5:27 Multiple spaces in '5.27··Venit in turba.··ID. Si quis mihi ministrat, me sequatur Joan. 12.. Et alibi: Post Dominum Deum ambulabis Ose. 11.. Vel quia Deum præsentem in carne non videt, sed post ad fidei agnitionis gratiam, etc., usque ad sacramentis Evangelicis, quasi suis vestimentis, fontes obsceni sanguinis emundat.'
MRK 5:31 Multiple spaces in '5.31··Tetigit.··BEDA. Sola fidelis mulier Dominum tangit, quem passim comitans turba comprimit. Quia qui diversis inordinate glomerantium hæresibus, vel perversis moribus gravatur, solo fideli Ecclesiæ corde tangitur; unde: Noli me tangere: nondum enim ascendi ad Patrem meum Joan. 20.. Quia veraciter tangere est eum æqualem Patri credere. HIER. Septima virtute suscitatur mortua, sed inter viam tangit fimbriam retro mulier sanguinaria, quæ cum salute substantiam, etc., usque ad cymbalum confessionem; malum punicum, martyrii voluntatem significat et virtutum candorem.'
MRK 5:33 Multiple spaces in '5.33··Mulier autem.··BEDA. Ecce quo tendebat interrogatio, ut mulier scilicet confiteatur veritatem diuturnæ infirmitatis, et subitæ credulitatis et sanationis: et ita ipsa confirmaretur in fide et aliis præberet exemplum.'
MRK 5:35 Multiple spaces in '5.35··Adhuc,··etc. BEDA. Muliere sanata statim nuntiatur puella mortua: quia Ecclesia gentium a labe vitiorum curata, et ob fidei meritum, etc., usque ad sed quod hominibus est impossibile, Deo est possibile.'
MRK 5:36 Multiple spaces in '5.36··Archisynagogo.··Archisynagogus cœtus est doctorum legis de quibus: Super cathedram Moysis sederunt scribæ et Pharisæi Matth. 28.. Qui si credere voluerint, etiam subjecta eis Synagoga salva erit.'
MRK 5:37 Multiple spaces in '5.37··Et non admisit,··etc. BEDA. Blasphemis et irrisoribus non sunt revelanda mysteria, sed fidelibus qui honorent. Unde alibi: Justificata est sapientia ab omnibus filiis suis Matth. 11..'
MRK 5:38 Multiple spaces in '5.38··Flentes et ejulantes.··ID. Lætentur omnes qui sperant in Domino, et in æternum exsultabunt, et habitabis in eis Psal. 5.. Hanc lætitiam merito infidelitatis Synagoga amisit: et ideo inter flentes et ululantes mortua jacet. Sed Jesus eam funditus interire non patitur.'
MRK 5:39 Multiple spaces in '5.39··Non est mortua.··Mihi, in cujus dispositione et anima recepta vivit, et caro suscitanda quiescit. Hinc mos est Christianis, ut mortui qui resurrecturi non dubitantur, dormientes vocentur; unde: Nolumus vos ignorare, fratres, de dormientibus I Thess. 4.. BEDA. Cum anima quæ peccaverit moriatur, ea tamen quam Dominus ad vitam æternam prævidet, nobis quidem mortua fuisse, sed ei obdormisse non incongrue dici potest.'
MRK 5:40 Multiple spaces in '5.40··Ejectis omnibus.··ID. Turba ejicitur ut puella suscitetur: quia nisi sæcularium curarum multitudo a corde ejiciatur, anima quæ intus jacet mortua non suscitatur. Dum enim se per universas cogitationes spargit, ad considerationem sui sese nullatenus colligit.'
MRK 5:41 Multiple spaces in '5.41··Talitha cumi.··In Syro sermone quem evangelista ponit, non plus est quam: Puella, surge. Sed forte ad vim Dominicæ jussionis exprimendam hoc addidit: Tibi dico, surge,··et magis sensum loquentis quam verba intimare curavit. Sic sæpe apostoli et evangelistæ cum aliquod testimonium assumunt, magis sensum quam verba ponunt. HIER. Ad puellam dicitur Talitha cumi,··id est, Puella, surge. Archisynagogo, etc., usque ad unde dicitur: Credidit Abraham Deo, et reputatum est ei ad justitiam Jac. 2.. BEDA. Quod Christus tres mortuos suscitavit, tria genera animarum significat. Puellam suscitat, etc., usque ad quartum mortuum annuntiante discipulo audivit: sed quia vivi qui pro eo precarentur defuerunt: Dimitte,··inquit, mortuos sepelire mortuos suos Matth. 8..'
MRK 6:2 Multiple spaces in '6.2··Unde huic,··etc. Mira cæcitas. In factis et dictis Christum cognoscere possunt, ob solam generis notitiam contemnunt.'
MRK 6:3 Multiple spaces in '6.3··Faber.··BEDA. Qui operatur igni et spiritu; unde: Ipse baptizabit vos in igne et spiritu Joan. 1.. Faber est qui fabricatus est auroram et solem.'
MRK 6:4 Multiple spaces in '6.4··Non est propheta.··Prope naturale est cives civibus invidere quia non opera, sed infantiam quam viderunt recordantur. ISID. Comitatur sæpe vilitas originem. Ut, Quis est filius Isai III Reg. 12.. Sed: Humilia Dominus respicit, et alta a longe cognoscit Psal. 137..'
MRK 6:5 Multiple spaces in '6.5··Et non poterat,··etc. Ne cives incredulos pejus condemnaret faciens multas virtutes. Vel quia in patria sua despicitur, paucas ibi virtutes fecit et signa, ne penitus excusabiles sint. Majora quotidie in gentibus signa facit, non tam in corporum sanatione quam animarum.'
MRK 6:6 Multiple spaces in '6.6··Et mirabatur.··BEDA. Non quasi de improviso, sed quasi mirandum ostendit, quia nec prophetis credunt, nec ipsi quem præsentem cernunt.'
MRK 6:7 Multiple spaces in '6.7··Et vocavit.··HIER. Mittuntur duodecim apostoli, et datur eis potestas præcepta docendi ut comitetur verbum simul et factum: et cum promissis invisibilibus virtutes misceantur, et sic cum ungunt ægros oleo, infirmitatem fidei virtute corroborant. Et dabat illis,··etc. Benignus Dominus et magister non invidet discipulis et servis potestatem suam. Sed ipse potestate sua agit, illi sua infirmitate, si quid agunt, et Domini virtutem confitentur dicentes: In Jesu nomine surge et ambula Act. 3..'
MRK 6:8 Multiple spaces in '6.8··Ne quid tollerent,··etc. Tanta sit in Domino fiducia, ut nihil deesse certissime sciant, ne dum sibi provident temporalia, minus aliis provideant æterna. BEDA. Mattheus et Lucas memorant Dominum discipulis dixisse, ut nec virgam ferrent: Marcus ne quid tollerent nisi virgam. Sed illi realiter virgam accipiunt. Marcus per virgam potestatem accipiendi necessaria a subditis intelligit.'
MRK 6:9 Multiple spaces in '6.9··Calceatos sandaliis.··ID. Ut pes neque tectus sit neque nudus ad terram, id est, nec Evangelium occultetur, nec terrenis commodis innitatur. Ne induerentur duabus tunicis.··ID. Quod est ut simpliciter ambulent, non dupliciter.'
MRK 6:11 Multiple spaces in '6.11··Excutite pulverem de pedibus.··ID. Pulvis excutitur de pedibus in testimonium laboris sui, quod ingressi sunt civitatem, quod prædicatio usque ad illos pervenerit. Vel quod nihil ab eis acceperint ad victum necessarium qui Evangelium spreverunt.'
MRK 6:13 Multiple spaces in '6.13··Et ungebant oleo.··ID. Jacobus dicit: Infirmatur quis in vobis? inducat presbyteros Ecclesiæ, et orent super eum ungentes eum oleo Jac. 5., etc. Unde patet ab apostolis hunc morem esse traditum ut energumeni et alii ægroti ungantur oleo a pontifice consecrato.'
MRK 6:14 Multiple spaces in '6.14··Et audivit rex.··ID. Lucas Luc. 9.: Audivit Herodes tetrarcha omnia quæ fiebant,··etc. Unde intelligendum, aut confirmatum eum ex aliorum verbis credendo dixisse, aut adhuc hæsitando, etc., usque ad non resurrexisse, sed sublevatum esse furtim credere maluerunt.'
MRK 6:17 Multiple spaces in '6.17··Philippi fratris sui.··BEDA. Vetus historia narrat Philippum majoris Herodis fuisse filium, et fratrem Herodis sub quo passus est Dominus, et duxisse Herodiadem, filiam Arethæ, et postea Aretham ortis simultatibus filiam suam tulisse, et Herodi inimico Philippi in dolorem ipsius nuptiis copulasse. Egesippus vel Josephus tamen longe aliter.'
MRK 6:18 Multiple spaces in '6.18··Non licet tibi habere,··etc. ID. Qui venerat in spiritu et virtute Eliæ, Herodem arguit et Herodiadem, sicut, etc., usque ad homo enim ad laborem nascitur, et sancti per mortem transeunt ad requiem.'
MRK 6:23 Multiple spaces in '6.23··Et juravit.··BEDA. Non excusatur a perjurio per juramentum. Ideo enim forte juravit, ut occasionem inveniret occidendi. Et si illa patris aut matris interitum postulasset, non utique concessisset Herodes.'
MRK 6:26 Multiple spaces in '6.26··Et contristatus,··etc. ID. Consueto more Scripturæ contristatus, non re, sed multorum opinione. Sicut et ipse Joseph, etc., usque ad ut sub occasione pietatis impius fieret.'
MRK 6:27 Multiple spaces in '6.27··Caput ejus in disco.··ID. Caput legis quod est Christus, a corpore abscinditur, etc., usque ad Christus autem, qui est lux mundi, cum incipiunt crescere dies.'
MRK 6:29 Multiple spaces in '6.29··Et tulerunt.··ID. Josephus narrat Joannem vinctum, in castellum Macheronta adductum ibique truncatum. Ecclesiastica narrat historia, in Sebaste urbe Palæstinæ, quæ dicta est quondam Samaria. Tempore vero Juliani, etc., usque ad expurgato a sordibus templo Serapis ossa eadem ibi posuit, et basilicam in honore sancti Joannis consecravit.'
MRK 6:30 Multiple spaces in '6.30··Et convenientes.··HIER. Ad locum unde exeunt flumina redeunt. Deo gratias semper referunt super his quæ acceperunt. Omnia.··Non solum quæ ipsi egerant et docuerant apostoli Domino renuntiant, sed etiam quæ Joannes eis docentibus passus sit. Vel sui vel ejusdem Joannis discipuli, sicut Matthæus scribit.'
MRK 6:31 Multiple spaces in '6.31··Venite seorsum.··BEDA. Non solum requisitionis causa, sed mystice significat quod, relicta Judæa, quæ, etc., usque ad venit seorsum, ducit quos eligit, ut inter male viventes mala non attendant, ut Loth in Sodomis, et Job in terra Hus, et Abdias in domo Achab. Requiescite.··Ut aves in ramis sinapis. Pusilla hic requies sanctis, longus labor: sed post dicitur illis ut requiescant a laboribus suis. Erant enim,··etc. HIER. In arca Nœ animalia quæ intus erant, foras mittebantur, et quæ foris erant, intus erumpebant. Sic in Ecclesia Judas, etc., usque ad tunc cessabit ventus et procella, Jesu sedente et regnante in navi, quæ est universalis Ecclesia.'
MRK 6:32 Multiple spaces in '6.32··Abierunt in deserto.··BEDA. Petendo solitudinem fidem turbarum an se sequatur explorat, et exploratam digna mercede remunerat. Turbæ autem non jumentis, non vehiculis, sed proprio labore pedum, iter deserti arripiunt, et salutis desiderium ostendunt. Rursus ipse excipiendo fatigatos, docendo inscios, sanando ægrotos, recreando jejunos, quantum devotione credentium delectetur insinuat.'
MRK 6:33 Multiple spaces in '6.33··Et pedestres.··Nota quia non in aliam maris ripam sine Jordanis navigio pervenerunt. Sed transito aliquo freto vel stagno, proximos ejusdem regionis locos adierunt, quo etiam pedestres indigenæ pervenire potuerunt.'
MRK 6:34 Multiple spaces in '6.34··Et misertus est.··BEDA. Quomodo misertus sit, Matthæus plenius exponit hoc modo: Et misertus est eis, et curavit languores eorum.··Hoc est enim pauperum et non habentium pastorem veraciter misereri, et viam veritatis aperire, et languidos curare et jejunos reficiendo ad laudem supernæ largitatis animare; quæ sequentia eum fecisse declarant.'
MRK 6:35 Multiple spaces in '6.35··Et cum jam hora.··Die declinata Salvator turbas reficit, quia vel fine sæculi propinquante, vel cum sol justitiæ pro nobis occubuit, a diutina spiritalis inediæ sumus liberati fame. BEDA. Christum deserta gentium petentem multæ. fidelium catervæ relictis mœnibus priscæ conversationis, neglectoque variorum dogmatum præsidio, sequuntur, et cum primum notus in Judæa Deus, tunc exaltatus est super cœlos et super omnem terram gloria ejus.'
MRK 6:37 Multiple spaces in '6.37··Date illis.··Provocat apostolos ad fractionem panis, ut illis se non habere testantibus, magnitudino signi notesceret. Et insinuans, quia quotidie per eos jejuna corda sunt pascenda, cum eorum exemplis vel verbis ad amanda cœlestia suscitamur. Notandum, quod hoc panum miraculum Joannes scripturus præmisit, quod proximum esset Pascha. Matthæus et Marcus hoc, interfecto Joanne, continuo esse factum dicunt: unde colligitur Joannem imminente Pascha fuisse decollatum, et alio sequente Pascha crucifixum Dominum.'
MRK 6:38 Multiple spaces in '6.38··Quinque.··BEDA. Quinque panes, quinque Mosaicæ legis libri, quibus divinæ æternitatis cognitio, mundi creatio, cursus habentis sæculi, et vera Deo serviendi religio, etc., usque ad ad ultimum vero magno munere dat electis ut edant et bibant super mensam suam in regno suo.'
MRK 6:39 Multiple spaces in '6.39··Secundum contubernia.··ID. Diversi discubitus, distincti ordines ecclesiarum qui unam catholicam faciunt.'
MRK 6:40 Multiple spaces in '6.40··Per centenos et quinquagenos.··Per quinquaginta jubilæi requies. Quinquagenarius autem bis ductus centum facit; et ideo utriusque quietis perfectionem significat, scilicet, corporis et mentis. Qui enim quiescit ab actibus pravis, requiem habet corporis. Qui autem a cogitationibus etiam perversis, requiem habet mentis. Bene autem super viride fenum discumbentes, Dei pascuntur alimentis, qui per studium abstinentiæ, calcatis illecebris carnis, audiendis implendisque verbis Dei operam impendunt. Ideo alii quinquageni, alii centeni, quia requiescitur prius a malo opere, ut post sit etiam requies in mente.'
MRK 6:41 Multiple spaces in '6.41··Et acceptis.··Non nova cibaria creat quia incarnatus, non alia quam quæ scripta erant prædicat: sed legem et prophetas mysteriis gravida esse demonstrat. Fregit.··Et ante turbas ponenda distribuit discipulis suis, quia sacramenta sanctis doctoribus, qui hæc toto orbe prædicent, patefecit.'
MRK 6:43 Multiple spaces in '6.43··Et sustulerunt,··etc. BEDA. Secretiora mysteria quæ rudes capere nequeunt, perfectiores diligenter inquirunt. Nam per cophinos, duodecim apostoli: et per apostolos sequentes doctores figurantur, foris despecti, intus salutaris cibi reliquiis ad alenda humilium corda cumulati. In cophinis enim servilia geruntur opera: sed ille eos panis fragmentorum implevit, qui infirma mundi, ut frangat vel confundat, elegit.'
MRK 6:44 Multiple spaces in '6.44··Quinque millia.··ID. Propter quinque sensus corporis. Hi Dominum secuti, significant eos qui in sæculari adhuc habitu positi, exterioribus quæ possident bene uti norunt. Qui recte quinque panibus aluntur: quia necesse est ut tales legalibus adhuc præceptis instruantur. Qui autem mundo omnino renuntiant, et quatuor sunt millia et septem panibus refecti, hoc est evangelica perfectione sublimes, et spirituali gratia intus eruditi.'
MRK 6:45 Multiple spaces in '6.45··Et statim cœgit.··Exemplum dat nobis ut in omnibus bonis quæ agimus humani favoris retributionem vitemus: ne nos operatio virtutum ad concupiscentiam flectat temporalium. Quod ipse Dominus nobis insinuans, cum hi qui virtutes ejus admirabantur, regem eum facere vellent, fugit in montem orare. Crucifixoribus promptus occurrit, ut scilicet parati simus ad adversa toleranda, cauti ad blandimenta si arriserint, et ne nos, si affluant, emolliendo decipiant, crebris a Domino precibus imploremus. Ad Bethsaidam.··BEDA. Bethsaida civitas est in Galilæa Andreæ et Petri et Philippi prope stagnum Genesareth. Sed Marcus dicit, etc., usque ad quæ ambæ sunt civitates in Galilæa juxta stagnum Genesareth: quod etiam Tiberiadis a Tiberiade civitate sic vocatur.'
MRK 6:46 Multiple spaces in '6.46··Abiit in montem.··ID. Bene orat qui Deum orando quærit, a terrenis ad superiora progrediens, verticem curiæ sublimioris ascendit. Qui de divitiis, etc., usque ad omnia quæ vult potest, quia advocatus et judex noster est; alterum pietatis officium, alterum potestatis insigne.'
MRK 6:47 Multiple spaces in '6.47··Et ipse solus,··etc. Qui aliquando omnino in periculis Ecclesiam deseruisse videtur; unde: Ut quid, Domine, recessisti longe Psal. 10. etc. Sed quia differt auxilium, non aufert subsidium.'
MRK 6:48 Multiple spaces in '6.48··Et circa quartam.··BEDA. Stationes et vigiliæ militares, horarum spatio dividuntur: patet ergo eos, etc., usque ad Lucifer namque tres horas noctis, id est, totam vigiliam matutinam illuminare dicitur. Et volebat præterire eos.··ID. Ut ad horam, scilicet, conturbati: sed continuo liberati, plus liberationis suæ miraculum stuperent, et ereptori suo, etc., usque ad Cum ambulaveris in igne, non combureris, et flamma non ardebit in te;'
MRK 6:49 Multiple spaces in '6.49··Putaverunt.··BEDA. Adhuc hæretici putant phantasma esse, nec veram carnem de virgine assumpsisse. Theodorus enim, etc., usque ad et qualiter non infusis pedibus corporale pondus habentibus et materiale onus, deambulabat in humidam et instabilem substantiam.'
MRK 6:50 Multiple spaces in '6.50··Nolite timere.··Prima subventio est pellere timorem; secunda, tempestatem præsentiæ suæ virtute compescere. Nec mirum si Domino ascendente in navim cessat ventus: quia in quocunque corde per gratiam sui amoris adest, mox universa vitiorum et adversantis mundi et malignorum spirituum bella quiescunt.'
MRK 6:52 Multiple spaces in '6.52··Non enim intellexerunt.··BEDA. Miraculo panum, quod esset rerum conditor ostendit. Ambulando super undas, quod totum corpus habebat liberum ab omni gravedine peccati. Placando ventos et undas, quod elementis dominaretur ostendit. Sed carnales adhuc discipuli magnitudine quidem virtutum stupebant, sed divinæ majestatis veritatem non cognoscebant.'
MRK 6:54 Multiple spaces in '6.54··Cognoverunt.··Rumore, non facie vel magnitudine signorum: etiam vultu plurimis notus erat.'
MRK 6:56 Multiple spaces in '6.56··Fimbriam vestimenti.··BEDA. Minimum mandatum quod qui transgressus fuerit, minimus vocabitur in regno cœlorum: vel assumptionem carnis per quam venimus ad Verbum Dei.'
MRK 7:1 Multiple spaces in '7.1··Et conveniunt.··ID. Patet quam vera sit confessio Domini ad Patrem qua dicitur: Quia abscondisti hæc a sapientibus et prudentibus, et revelasti ea parvulis Matth. 11.. Indocti veniunt, infirmos adducunt, ut vel fimbriam ejus contingant, et ideo cupita salute patiuntur. Pharisæi vero et Scribæ, qui doctores populi esse debebant, non ad verbum audiendum, non quasi ad medicum, sed ad quæstionum pugnas concurrunt.'
MRK 7:2 Multiple spaces in '7.2··Communibus manibus.··HIERON. Immundis, vel communibus manibus communionem gentium significat. Munditia Pharisæorum sterilis est, communio apostolorum non tota extendit palmites suos usque ad mare. Non lotis.··De non lotis corporis manibus vituperant, cum in eorum operibus nihil immunditiæ inveniatur. Ipsi aqua exterius loti, conscientiæ livore intus sunt polluti.'
MRK 7:3 Multiple spaces in '7.3··Pharisæi.··BEDA. Superstitiosa hominum traditio crebrius lavari, ob manducandum et hujusmodi. Sed necessaria doctrina veritatis eos jubet, qui panem vitæ qui de cœlo descendit manducare desiderant, crebro eleemosynarum, aliorumque justitiæ fructuum lamento sua opera purgare.'
MRK 7:4 Multiple spaces in '7.4··Baptismata.··Frustra vasorum baptismata servant, qui cordium suorum et corporum sordes negligunt. Non enim hoc de materialibus manibus dictum est, sed pro mentium emundatione, et operum castigatione, et animarum sanctimonia et salute.'
MRK 7:5 Multiple spaces in '7.5··Quare discipuli tui,··etc. Mira stultitia! Filium Dei arguunt, quia non servat præcepta hominum. Manus autem, id est, opera non corporis sed animæ lavandæ sunt, ut fiat in illis Verbum Dei.'
MRK 7:6 Multiple spaces in '7.6··Bene prophetavit.··HIERON. Latratum Pharisæorum reprimit furca rationis, id est, Moysi et Isaiæ increpatione, ut et nos hæreticos verbis Scripturæ vincere possimus.'
MRK 7:9 Multiple spaces in '7.9··Bene irritum.··Falsam calumniam vera ratione confutat, quasi, Vos propter traditionem hominum præcepta Dei contemnitis et negligitis, quare ergo meos discipulos arguitis, qui jussa seniorum parvipendunt, ut custodiant mandata Dei?'
MRK 7:11 Multiple spaces in '7.11··Vos autem dicitis.··BEDA. Consulens Dominus imbecillitati, vel ætatum vel penuriæ parentum, præcepit, etc., usque ad qui verus Pater est, oblatio Domini præponatur. Tibi profuerit.··ISID. In tuos usus consumitur, quod sacrilegium est. Vel interrogative. Quasi dicat: Proderit tibi? Non debet: Hoc metuentes patres afficiebantur inedia.'
MRK 7:15 Multiple spaces in '7.15··Nihil est extra,··etc. BEDA. Nec idolothytum in quantum cibus est, in quantum Dei creatura est, sed dæmoniorum invocatio hoc facit immundum. Unde: Non potestis bibere calicem Domini et calicem dæmoniorum I Cor. 10.. Judæi se partem Dei jactant, communes cibos vocant, quibus omnes homines utuntur, ut ostrea, lepores, et hujusmodi animalia, quæ ungulam non findunt, nec ruminant, nec squamosa in piscibus sunt.'
MRK 7:18 Multiple spaces in '7.18··Et vos imprudentes.··Corripiuntur, quia quæ per se patent, mystica putant. Ex quo advertimus vitiosum esse auditorem, qui obscura manifeste, aut manifeste dicta obscure vult intelligere.'
MRK 7:19 Multiple spaces in '7.19··Et in secessum.··BEDA. Hinc calumniantur quidam hæretici, quod Dominus physicæ ignarus putet omnes cibos, etc., usque ad per occultos meatus (quos Græci poros vocant) ad inferiora dilabitur et in secessum vadit. AUG. Quædam sic accedunt ut etiam mutent et mutentur, sicut et ipse cibus amittens speciem suam, in corpus nostrum vertitur, et nos refecti in robur mutamur.'
MRK 7:21 Multiple spaces in '7.21··De corde hominum.··BEDA. Animæ locus principalis non juxta Platonem in cerebro, sed juxta Christum in corde est. Arguuntur etiam, etc., usque ad ut si pulchram mulierem nos crebro viderit inspicere, intelligit nos amare.'
MRK 7:24 Multiple spaces in '7.24··Et inde surgens.··Relictis Scribis et Pharisæis calumniatoribus, in partes Tyri et Sidonis secessit, ut Tyrios Sidoniosque curaret. Neminem.··BEDA. Quamvis latere non potuerit, non tamen factum est quod voluit. Sed exemplum, etc., usque ad ut filiam Syrophœnissæ a dæmonio liberaret et per fidem gentilis feminæ Scribarum et Pharisæorum perfidiam argueret.'
MRK 7:25 Multiple spaces in '7.25··Mulier enim.··Marcus dicit Dominum fuisse in domo, cum venit ad eum mulier. Matthæus dicit quod clamat post nos Matth. 15.. Per quod innuit quod post ambulantem preces emiserit. Venit ergo ad eum mulier in domum, sed quia Matthæus ait: Non respondit ei verbum,··dedit intelligere quod ambo tacuerunt, et cum silentio ingressi sunt. Et ita cætera contexuntur, quæ in nullo dissentiunt. HIER. Mulier est mater nostra Romana Ecclesiæ. Nata, dæmoniaca occidentalis barbaries, cujus fides fecit de cane ovem. Micas intellectus quærit, non panem infractum litteræ cupit. BEDA. Mulier gentilis, sed cum fide ad Dominum veniens Ecclesiam significat de gentibus collectam, quæ pro filia, etc., usque ad qui priscas suæ perfidiæ mansiones relinquunt, atque in domum Dei, id est Ecclesiam, pia se devotione transferunt.'
MRK 7:27 Multiple spaces in '7.27··Sine prius saturari filios.··Quasi dicat: Futurum est ut et vos gentes salutem consequamini: sed prius oportet Judæos, qui antiqua electione filii Dei nominantur, pane cœlesti refici, et sic tandem gentibus vitæ pabula ministrari. Filiorum.··BEDA. Mira conversio: nam Isræl quondam filius, nos canes. Pro diversitate fidei ordo nominum mutatur. De illis dicitur: Circumdederunt me canes multi Psal. 21.. De nobis: Alias oves habeo, quæ non sunt ex hoc ovili Joan. 10..'
MRK 7:28 Multiple spaces in '7.28··De micis.··Non integros cibos digna sum recipere, reliquiis catellorum contenta sum, ut sic veniam ad panem integrum. BEDA. De micis,··etc. Mensa, scriptura, unde: Parasti in conspectu meo mensam,··etc. Psal. 22.. Micæ puerorum, etc., usque ad ut ad speranda superna quæ a Domino promissa sunt præmia in cœlo, merito se humilitatis erigant.'
MRK 7:29 Multiple spaces in '7.29··Propter hunc sermonem.··BEDA. Hic datur exemplum catechizandi et baptizandi infantes, quia per fidem et confessionem parentum in baptismo liberantur a dæmonio parvuli, qui necdum per se sapere vel aliquid agere boni possunt aut mali.'
MRK 7:31 Multiple spaces in '7.31··Tyri.··HIERON. Tyrus angustia significans Judæam, cui Dominus: Coangustatum est stratum et pallium breve, utrumque operire non potest, ut transferat se ad alias gentes Isai. 18.. Sidonem.··HIERON. Sidon, venatio, fera indomita, nostra regio vel natio est. Decapoleos.··BEDA. Regio decem urbium trans Jordanem ad Orientem. Quod autem dicitur: Venit ad mare Galilææ inter medios fines Decapoleos,··non ipsos eum intrasse significat, neque enim mare transnavigasse dicitur, sed usque ad mare venisse, atque ad locum qui medios fines Decapoleos longe trans mare positos respiciebat. HIERON. Salvator ad salvandas gentes ab apostolis deducitur, et docet quod adolescenti interroganti respondit: Nosti mandata, hæc fac et vives Luc. 18..'
MRK 7:32 Multiple spaces in '7.32··Surdum et mutum.··BEDA. Qui scilicet, nec aures verbis Dei audiendis, nec os pro loquendis aperit. Quales necesse est ut hi qui audire et loqui verbum Dei longo usu didicerunt, Domino sanandos offerant, ut eos quos humana fragilitas nequit, gratiæ dextera salvet. HIERON. Genus humanum tanquam unus homo varia peste absumptus in protoplasto, cæcatur dum videt, surdus fit dum audit, dum odorat emungitur, obmutescit dum loquitur, mancus fit dum manus erigit, incurvatur dum erigitur, hydropicus fit dum concupiscit, claudus dum progreditur, lepra suffunditur dum mundatur, dæmone impletur dum divinitatem appetit, moritur morte dum audacter excusat. Et deprecabantur.··Incarnationem Domini prophetæ et patriarchæ cupiebant.'
MRK 7:33 Multiple spaces in '7.33··Et apprehendens eum,··etc. Seorsum a turbulentis cogitationibus et actibus inordinatis serminobusque incompositis educitur qui sanari meretur. Digiti qui in aures mittuntur, verba Spiritus sancti, de quo dicitur: Digitus Dei est hic Exod. 8.. Et: Opera digitorum tuorum sunt cœli Psal. 8.. Tetigit linguam,··etc. Spuma de carne Domini, divina sapientia, quæ solvit ignorantiam humani generis, ut dicat: Credo in Deum Patrem omnipotentem, etc. Seorsum.··BEDA. Prima salutis via est de turba educi. De turba educit Dominus infirmum, cum mentem peccatis, etc., usque ad exspuens ergo linguam muti ut loqui valeat, tangit, cum ora diu bruta ad verba sapientiæ proferenda contactu suæ pietatis informat.'
MRK 7:34 Multiple spaces in '7.34··Et suscipiens,··etc. HIERON. Ingemuit.··Gemere nos docuit, et in cœlum thesaurum nostri cordis erigere, quod per compunctionem cordis a frivola carnis lætitia purgatur, ut dicitur: Rugiebam a gemitu cordis mei; Domine, ante te omne desiderium meum,··etc. Et ait illi: Ephpheta, quod est Adaperire. Corde creditur ad justitiam Rom. 10., etc. Et statim apertæ,··etc. Aures apertæ sunt ad hymnos et cantica et psalmos. Solvitur lingua, ut eructet verbum bonum, quod non possunt nec minæ nec verba cohibere vel prohibere. Unde Paulus: Ego vinctus sum, sed verbum Dei non est alligatum in me I Tim. 2..'
MRK 7:35 Multiple spaces in '7.35··Et loquebatur recte.··BEDA. Ille solus recte loquitur vel Dominum confitendo, vel aliis prædicando, cujus auditum ut cœlestibus possit auscultare et obsecundare mandatis divina gratia referat. Cujus linguam Dominus tactu sapientiæ, quæ ipse est, ad loquendum instruit. Hic talis dicere potest: Domine, labia mea aperies Psal. 5., etc.'
MRK 7:36 Multiple spaces in '7.36··Et præcepit illis ne cui dicerent.··Non in virtutibus gloriandum esse docuit, sed in cruce et in humiliatione. Quanto autem eis,··etc. Civitas in monte posita undique circumspecta abscondi non potest Matth. 15.: humilitas semper præcedit gloriam. Adaperire.··Ad aures proprie. Aures enim ad audiendum aperiendæ, lingua ut loqui possit erat solvenda. Unde sequitur: Statim apertæ,··etc. Quanto autem eis præcipiebat,··etc. Sciebat ille qui omnia novit antequam fiant, quod magis prædicarent, et hoc præcipiendo pigris voluit ostendere, quanto studiosius quantoque frequentius [ferventius] prædicare debeant, quibus jubet ut prædicarent: quando illi qui prohibentur tacere non poterant.'
MRK 8:2 Multiple spaces in '8.2··Misereor super turbam.··Quia verus homo miseretur et compatitur affectu humanæ fragilitatis. Quod de septem panibus et paucis pisciculis quatuor millia hominum satiavit, divinæ potentiæ opus est contra Eutichetis errorem. Triduo sustinent.··Quare triduo sustinerent Matthæus dicit sic Matth. 15.: Et ascendens in montem sedebat ibi, et accesserunt ad eum,··etc. Turba triduo Dominum sustinet propter sanationem infirmorum suorum, cum electi quique fide sanctæ Trinitatis lucidi Domino, pro suis suorumque peccatis, animæ peccantis, scilicet, languoribus instanter supplicant. Turba multa triduo Dominum sustinet, cum multitudo fidelium peccata sua per pœnitentiam declinans ad Dominum se in opere, in locutione et cogitatione convertit. BEDA. Hoc miraculo designatur, quod viam præsentis sæculi, aliter incolumes transire nequimus, alimento verbi sui Christus nos reficiat. Hoc vero typice, etc., usque ad ipse ab infimis delectationibus abstractam pane cœli reficit, atque ad appetitum supernæ suavitatis cibi spiritualis dato pignore accendit.'
MRK 8:3 Multiple spaces in '8.3··Si dimisero eos.··Quia conversi peccatores in præsentis vitæ via deficiunt, si in sua conscientia sine doctrinæ pabulis dimittantur. De longe.··Moraliter. Qui nihil carnalis corruptionis expertus, ad servitutem Dei festinat, de longinquo non venit; qui etiam nulla impudicitia, nullis flagitiis inquinatus, solum autem conjugium expertus, nec iste de longinquo. Alii post multa flagitia veniunt: et ideo de longinquo.'
MRK 8:5 Multiple spaces in '8.5··Septem.··BEDA. Mysterium est Novi Testamenti, in quo septiformis Spiritus gratia plenius creditur et datur. Nec sunt panes hordeacei, sicut illi quinque de quibus quinque millia hominum satiata sunt, ne, sicut in lege, vitalis animæ alimentum corporalibus sacramentis tegeretur. Hordei enim medulla tenacissima tegitur palea. HIER. Septem panes, septem dona Spiritus sancti. Quatuor millia, annus Novi Testamenti cum quatuor temporibus. Septem sportæ, septem primæ Ecclesiæ. Fragmenta panum mystici intellectus primæ septimanæ sunt. Pisciculi benedicti: libri Novi Testamenti, quomodo piscis assi partem resurgens postulat, et piscem superpositum prunis discipulis in captura piscium porrigit.'
MRK 8:6 Multiple spaces in '8.6··Super terram.··BEDA. In refectione quinque panum turba supra fenum discubuit; quæ autem septem panibus reficienda est, super terram discumbere præcipitur: quia per legem carnis, etc., usque ad hic autem remota omni cupiditate carnali convivas Novi Testamenti spei permanentis firmamentum tanquam ipsius montis soliditas nullo feno interposito continet.'
MRK 8:7 Multiple spaces in '8.7··Pisciculos.··ID. Sanctos illius temporis, per quos eadem condita est Scriptura: vel quorum ipsa Scriptura, fidem, vitam et passiones continet; qui de fluctibus sæculi erepti, et divina benedictione consecrati refectionem nobis, ne in hujus mundi excursu deficiamus, vitæ suæ et mortis suæ exemplo præbuere.'
MRK 8:8 Multiple spaces in '8.8··Manducaverunt.··ID. Sunt multi qui quamvis omnia sua relinquere, et altiora hujus mundi nequeant implere, tamen esurientes et sitientes justitiam saturantur, cum audientes mandata Dei ad vitam perveniunt æternam. Quod superaverat.··ID. Altiora præcepta vel exhortamenta, et consilia, quæ generalis fidelium multitudo nequit attingere, sicut hic: Si vis perfectus esse, vade et vende omnia quæ habes Matth. 19., etc. Septem sportas.··Septem sportæ, Spiritus sancti gratia septiformi repleti. Fiunt enim sportæ de junco, et palmarum foliis. Juncus nascitur super aquas, palma victorem coronat. Sancti quoque ne ab humore æternitatis arescant, in ipso vitæ fonte se collocant, et æternæ retributionis palmam exspectant.'
MRK 8:10 Multiple spaces in '8.10··Et statim.··Pro hoc in Matthæo habemus: Ascendit in naviculam, et venit in fines Magedan.··Sed non est dubitandum eumdem locum esse sub utroque nomine. Nam plerique codices habent Magedan etiam secundum Marcum.'
MRK 8:11 Multiple spaces in '8.11··Quærentes,··etc. Quasi ea quæ viderant, non fuissent signa. Sed quid quærant per hoc determinatur, de cœlo, vel in morem Eliæ ignem de sublimi, vel ad similitudinem Samuelis æstivo tempore mugire tonitrua, vel fulgura vel imbres, quasi non possent et hæc calumniari qui ea calumniabantur quæ oculis viderant, manu tangebant, utilitate sentiebant. Vel signa de cœlo, manna, ut qui paucis panibus multa hominum millia satiavit, nunc sicut Moyses manna cœlitus misso populum omnem passim reficiat. Unde Joannes post edulium panum turbas quæsisse dicit: Quid operaris? Patres nostri manducaverunt manna in deserto Joan. 6., etc.'
MRK 8:12 Multiple spaces in '8.12··Si dabitur.··AUG. De concordia evangelistarum. In Marco ita scriptum esse dicit: et signum non dabitur ei. BEDA. Generationi isti, id est tentantium Deum et contradicentium verbis ejus, non dabitur signum de cœlo, quod tentantes, etc., usque ad ad impositionem manuum apostolorum gratiam sancti Spiritus de cœlo plurimis credentibus infudit.'
MRK 8:13 Multiple spaces in '8.13··Ascendit navim.··ID. Septem sportis modo impletis, statim ascenderunt in naviculam, et venerunt in fines Magedan, et ibi navigantibus dictum est quod caverent a fermento Pharisæorum et sadducæorum. Sed Scriptura dicit quod obliti sunt panes tollere, in quo ostenditur quod modicam curam carnis haberent intenti Domini præsentiæ.'
MRK 8:17 Multiple spaces in '8.17··Quid cogitatis.··BEDA. Accepta occasione, docet quid significent quinque panes et septem, et pauci pisciculi, quinque millia hominum aut quatuor. Si enim fermentum Pharisæorum et Herodis traditiones perversas et hæretica significat dogmata, quare cibi quibus nutritus est populus Dei non veram doctrinam integramque significat?'
MRK 8:23 Multiple spaces in '8.23··Ex exspuens.··ID. Sputum ab intus a capite Domini procedit. Manus vero membra corporis exterius posita. Exspuens ergo in oculos cæci, manus suas imponit, ut videat: quia cæcitatem humani generis et per invisibilia divinæ pietatis dona et per ostensa a foris sacramenta assumpta humanitatis abstersit. Quem uno verbo totum simul curare poterat, paulatim curat, ut magnitudinem humanæ cæcitatis ostendat: et quæ vix et quasi per gradus ad lucem redeat, et gratiam suam nobis indicat, per quam singula perfectionis incrementa adjuvant.'
MRK 8:24 Multiple spaces in '8.24··Video homines,··etc. HIER. Omnes æstimat sibi superiores, se indignum judicans: ut David se vocari hominem, sed canem mortuum et pulicem unum. Primo autem, etc., usque ad huic Dominus secunda impositione manuum, lucem omnia clara videndi restituit: scilicet quid credendum, quomodo vivendum, quæ præmia sunt speranda.'
MRK 8:25 Multiple spaces in '8.25··Deinde iterum,··etc. HIER. Ut clare videret omnia, id est per opera visibilia invisibilia intelligeret, et quæ oculus non vidit, et clarum, animæ suæ statum post rubiginem peccati mundi cordis oculo contemplaretur. Beati enim mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt Matth. 5..'
MRK 8:26 Multiple spaces in '8.26··Et misit.··HIER. Ut videret in se quod ante non vidit. Non enim putat desperans homo de salute omnino posse se quod facere illuminatus per spem potest perficere. Mystice. Admonet Dominus omnes qui agnitione veritatis illustrantur, ut ad cor redeant, et quantum sibi donatum fuerat sollicita mente perpendant, et beneficiis Dei digna operatione respondeant. Nemini dixeris.··BEDA. Quod sanationem silere jubet, exemplum est suis, ne si miranda faciant, favorem quærant, sed divinis aspectibus sint placere contenti.'
MRK 8:27 Multiple spaces in '8.27··Quem me dicunt?··Pulchre primo sententiam hominum interrogat, ne confessio eorum vulgi opinione, sed veritatis agnitione videatur infirmata: ne sicut Herodes de auditis hæsitare putentur. Unde Petro secundum Matthæum dicit: Caro et sanguis non revelavit tibi Matth. 16., id est doctrina hominum. Homines.··Pulchre qui hominum more diversam de Domino sententiam ferunt, homines dicuntur. Nam qui veritatem potentiæ ejus pia mente cognoscunt, non homines, sed dii appellari merentur. Unde dicit illis: Vos vero,··etc. Quasi dicat: Illi, homines, humana opinantes; sed vos, dii, quem me esse dicitis?'
MRK 8:29 Multiple spaces in '8.29··Tu es Christus.··BEDA. Omnia complectitur qui et naturam et nomen exprimit, in quo summa virtutum. Paulus dicit, etc., usque ad non licet tamen nescire generationis fidem.'
MRK 8:30 Multiple spaces in '8.30··Et comminatus est.··BEDA. Noluit se ante passionem et resurrectionem prædicari: quia completo sanguinis sacramento apostolis opportunius dicit: Euntes docete omnes gentes, baptizantes eos in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti Matth. 18.. Quia non prodesset eum publice prædicari, quem flagellatum sunt visuri, et crucifixum multa pati.'
MRK 8:31 Multiple spaces in '8.31··Quoniam oportet,··etc. HIER. Sicut gubernator peritus tempestatem in tranquillitate præcavens, nautas paratos vult esse suos. Sicut alibi: Si quis vult venire post me, abneget se Matth. 16., etc.'
MRK 8:32 Multiple spaces in '8.32··Et apprehendens.··BEDA. Amantis affectu dicens: Absit a te, Domine.··Vel ut melius in Græco habetur: Propitius esto,··etc., usque ad apprehenditque eum in affectum suum, vel separatim ducit, ne præsentibus cæteris magistrum videatur arguere.'
MRK 8:33 Multiple spaces in '8.33··Vade retro.··ID. Multi putant quod non Petrus, sed adversarius Spiritus sit correctus, quo suggerente hoc Apostolus dicebat: Sed mihi error Apostoli de pietatis affectu veniens, nunquam incentivum videbitur diaboli. Diabolo dicitur: Vade retro, Satanas.··Petro: Vade retro me,··etc., id est sequere sententiam meam. Quæ Dei sunt,··etc. Mea est voluntas et Patris, ut pro salute hominum moriar: tu non vis granum frumenti in terram cadere, ut multum fructum afferat.'
MRK 8:34 Multiple spaces in '8.34··Si quis vult,··etc. BEDA. Postquam mysterium suæ passionis et resurrectionis ostendit, hortatur omnes ad imitandum passionis exemplum, et omnibus salutem promittit animarum. Sed perfectioribus, quanta passurus quod a mortuis resurrecturus esset aperuit, formam tribuens prædicandi, ut scilicet, pro suo quisque modo instruatur, neque infirmis altiora committantur. Deneget.··Non valet apprehendere quod ultra ipsum est si nescierit mactare quod est. Nisi quis a semetipso deficiat, ad Deum, qui supra ipsum est, non appropinquat. Tollat crucem.··Vel per abstinentiam macerando corpus, vel per compassionem animum. De corpore dicit Paulus: Castigo corpus meum, et in servitutem redigo II Cor. 9., etc. Idem de compassione animi: Quis infirmatur, et ego non infirmor?··II Cor. 11.'
MRK 8:38 Multiple spaces in '8.38··Qui enim.··BEDA. Duo tempora Ecclesia significat, aliud persecutionis, quando ponenda est anima; aliud pacis, quando frangenda sunt desideria terrena. Qui enim me,··etc. Quia multi avaritiam vineunt, labentia despiciunt, sed fidei rectitudinem quam habent verecundia impediti, non exprimunt voce. Addit: Qui enim me,··etc.'
MRK 8:39 Multiple spaces in '8.39··Amen dico.··BEDA. Cum de futura vita loqueretur, ideo necessarium fuit ut hoc promitteret de pœnitenti vita, ut rudes adhuc discipuli hac consolatione confortarentur, sicut de Judaico populo dicitur: Dedit illis regiones gentium et labores populorum possederunt, ut custodiant justificationes ejus, et legem ejus requirant Psal. 104.. Regnum Dei,··etc. Id est, Ecclesiam contra mundi hujus gloriam erectam. Vel futuram in cœlis beatitudinem quam in monte viderunt. Quod pia provisione factum est, ut æternum gaudium, tametsi ad breve momentum prælibatum, ad adversa ferenda fortius animaret.'
MRK 9:1 Multiple spaces in '9.1··Et post dies,··etc. HIER. Post comminationem crucis resurrectionis gloria ostenditur, unde sequitur: Et post dies,··etc. Ut non timerent opprobria crucis, qui oculis suis viderant gloriam futuræ resurrectionis. BEDA. Et post dies sex.··Lucas: Factum est autem post hæc verba fere dies octo, etc., usque ad ne in octavo retributionis tempore ab irato judice corripiamur. In montem excelsum.··In montem ut oraret, etc., usque ad tunc æterna ejus visione merebuntur lætari. Transfiguratus.··Non veram substantiam carnis amisit, sed gloriam futuræ suæ, vel nostræ resurrectionis ostendit. Talis post judicium cunctis apparebit electis: in judicio, in forma servi et bonis et malis, ut impii quem sprevere, quem Judæi negavere, milites quem crucifixere, Pilatus Herodesque quem judicavere nequeant judicem agnoscere.'
MRK 9:2 Multiple spaces in '9.2··Et vestimenta.··Vestimenta Domini, sancti. Unde: Qui in Christo baptizati estis Christum induistis Gal. 3.. Hæc Domino in mundo manente videbantur despecta, sed ipso montem petente novo candore refulgent. Quia nunc quidem filii sumus Dei, sed nondum apparuit quid erimus. Cum ergo apparuerit, similes ei erimus, quia videbimus eum sicuti est I Joan. 3.. Unde subditur.'
MRK 9:3 Multiple spaces in '9.3··Et apparuit,··etc. Moyses sanctus mortuus, Elias vivus in cœlum raptus, visi in majestate cum Domino (ut Lucas dicit) futuram in illo omnium sanctorum gloriam significant: qui tempore judicii vel vivi in carne reperientur vel mortui. Elias cum.··BEDA. Legislator et eximius prophetarum apparent: loquuntur cum Domino in carne vivente, ostendentes ipsum esse quem lex et prophetæ promiserunt; non in infimis, sed in monte cum illo, quia qui terrena desideria mente transeunt solvi majestatem Scripturæ sanctæ, quæ in Domino impleta est, perspiciunt.'
MRK 9:4 Multiple spaces in '9.4··Rabbi.··Quamvis stupefactus, etc., usque ad unum habentia tabernaculum, id est Ecclesiam Dei. Bonum est.··Multo ergo melius choris sanctorum interesse, Deitatis perfrui visione: si sic delectat humanitas Christi transfigurata, et duorum societas ad punctum ostensa.'
MRK 9:6 Multiple spaces in '9.6··Nubes obumbrans.··Unde quia quæsivit materiale tabernaculum, nubis accepit umbraculum, ut discat in resurrectione non tegmine domorum, sed Spiritus sancti sanctos esse protegendos. Hic est.··Quasi dicat: Hic vere est ille quem Moyses iste vobis promisit, etc., usque ad ipsaque illustrabitur gratia et in perpetuum protegetur.'
MRK 9:7 Multiple spaces in '9.7··Et statim.··BEDA. Cum fieret vox super Filium hominis, inventus est ipse solus. Quia cum manifestaverit seipsum electis, erit Deus omnia in omnibus: imo ipse cum suis unus per omnia Christus, id est, caput cum corpore splendebit, unde: Nemo ascendit in cœlum, nisi qui descendit de cœlo, Filius hominis, qui est in cœlo Joan. 3..'
MRK 9:8 Multiple spaces in '9.8··Præcepit illis.··Non vult gloriam regni futuri et triumphi quam in monte ostenderat publice prædicari: ne et incredibile esset pro magnitudine, et post tantam gloriam apud rudes animos sequens crux scandalum faceret.'
MRK 9:9 Multiple spaces in '9.9··Verbum continuerunt.··HIER. Id est, cum absorpta mors fuerit in victoria, non erunt in memoria priora, cum abstulerit Dominus sordem filiæ Sion, auferens omnem lacrymam ab oculis sanctorum.'
MRK 9:10 Multiple spaces in '9.10··Quid ergo.··Tradunt scribæ, secundum Malachiam, quod Elias veniet ante adventum Salvatoris, et reducet corda patrum ad patres eorum, et restituet omnia in antiquum statum. Existimant ergo discipuli hanc adventus gloriam esse, quam viderant in monte, et dicunt: Si jam venisti in gloria, quare præcursor tuus non apparet? maxime quia vident recessisse Eliam.'
MRK 9:11 Multiple spaces in '9.11··Restituet,··etc. Scilicet convertet cor patrum ad filios, et cor filiorum ad patres.··Restituet enim morti quod debet et diu vivendo sustulit, unde addit: Quomodo scriptum.··Quasi dicat: Sicut de Christi passione prophetæ multifarie scripserunt: sic et Elias multa passurus est. Restituet ergo omnia. Primo, corda hominum illius temporis ad credendum in Christo, resistendum Antichristo. Deinde, ponet animam pro Christo.'
MRK 9:13 Multiple spaces in '9.13··Turbam magnam.··HIER. Non est requies sub sole: semper occidit parvulos invidia, magnos percutiunt fulgura montes, alii discentes cum fide, alii invidentes cum fastu, ad Ecclesiam veniunt. Conquirentes.··BEDA. Quid conquirant Evangelista non dicit, sed potest intelligi de hoc quæstionem motam fuisse, quare discipuli dæmoniacum qui in medio erat, non possent liberare: hoc enim ex sequentibus concipi potest.'
MRK 9:15 Multiple spaces in '9.15··Et interrogavit.··ID. Nota quod loca rebus congruunt. In monte orat, transformatur, discipulis arcana suæ majestatis aperit, in imo a turba excipitur, miserorum fletu pulsatur. Sursum discipulis mysteria regni reserat, deorsum turbis peccata infidelitatis exprobrat. Sursum vocem Patris his qui audire poterant pandit, deorsum malos spiritus expellit. Nunc pro meritorum qualitate aliis ascendere, aliis non desistit descendere. Et interrogavit.··HIER. Scit et interrogat, ut confessio pariat salutem, et murmur cordis nostri sermonibus solvatur prius ut est: Dic iniquitates tuas prius, ut justificeris.'
MRK 9:17 Multiple spaces in '9.17··Et dixi discipulis.··Latenter culpam obliquat in discipulos, cum sæpe curatio non curantium, sed curandorum impediatur vitio.'
MRK 9:18 Multiple spaces in '9.18··O generatio.··Non homini irascitur, sed vitio. Non tædio affectuum hoc dicit, sed ut medicus ægro contra præcepta agenti. Et arguit per unum Judæos incredulitatis.'
MRK 9:19 Multiple spaces in '9.19··Statim spiritus.··Quia dum post peccatum ad Dominum converti volumus, magis a diabolo impugnamur, ut vel excutiat virtutem, vel vindicet suam expulsionem.'
MRK 9:20 Multiple spaces in '9.20··Ab infantia.··HIER. Significat gentilem populum cui nativitate increvit cultus idolorum, ut stulte immolaret filios suos dæmoniis, unde sequitur:'
MRK 9:21 Multiple spaces in '9.21··Et frequenter eum,··etc. Alii enim ignem, alii aquam venerabantur. Adjuva.··HIER. Credulitas nostra, ut rostrata lingua infirma est, nisi innixa adjutorio Dei. Fides cum lacrymis optata vota capit, ut est: Fiat tibi secundum fidem tuam Matth. 15..'
MRK 9:25 Multiple spaces in '9.25··Discerpens,··etc. HIER. Discerpit diabolus appropinquantes ad salutem, quod est ei esca dilecta, quos in ventrem suum trahere desiderat per terrores et damna, ut Job: Factus,··etc. ISID., RAB. etc. Sanatis enim dicitur: Mortui enim estis, et vita vestra abscondita est cum Christo in Deo Col. 3.. Unde infirmitas Christianorum non est mors, sed mortis similitudo.'
MRK 9:28 Multiple spaces in '9.28··Hoc genus nonullo.··HIER. Stultitia ad luxuriam carnis pertinet et jejunio sanatur. Ira et ignavia oratione depellitur. Medicina cujusque vulneris adhibenda est ei. Non sanat oculum quod calcaneum, jejunio passiones corporis, oratione sanantur pestes mentis.'
MRK 9:30 Multiple spaces in '9.30··Occident eum,··etc. Prosperis miscet tristia, ut cum venerint, non impræmeditatis ferantur animis. Si contristat eos, quia occidendus est, debet lætificare quia die tertia resurrecturus est.'
MRK 9:31 Multiple spaces in '9.31··Ignorabant.··Non tam ingenii tarditate quam amore, quia Deum verum cognoverunt, moriturum credere nequibant. Et quia eis in figuris loqui consueverunt, horrentes ejus mortem, in his quoque eum loqui figurate putabant.'
MRK 9:32 Multiple spaces in '9.32··Capharnaum.··HIER. Villa consolationis: congruit prædictæ sententiæ: Occisus die tertia resurget Joan. 12.. Granum frumenti moritur, ut multiplicius colligatur: si non moritur, solum manet. Quid in via,··etc. In via tractabant de principatu: similis tractatio loco. Principatus enim vi ingreditur, sic deseritur, et dum tenetur labitur: et incertum in qua mansione, id est, in qua die finiatur; unde dicit: Qui vult esse primus,··etc.'
MRK 9:33 Multiple spaces in '9.33··Inter se disputaverunt.··BEDA. Hinc exorta videtur disputatio, quia viderant Petrum et Jacobum et Joannem seorsum ductos in montem, et aliquod secretum ibi esse creditum eis, sed et Petro, sicut Matthæus dicit, claves regni cœlorum promissas, et Ecclesiam super petram fidei, a qua ipse nomen acceperit, ædificandam. Putabant ergo vel illos tres cæteris, vel omnibus Petrum esse prælatum.'
MRK 9:34 Multiple spaces in '9.34··Et residens,··etc. Illi euntes disputabant de principatu, et ipse sedens docet humilitatem. Principes enim laborant, humiles quiescunt. Desiderium gloriæ vult humilitate sanare, et primo simplici monet imperio, mox innocentiæ puerilis exemplo.'
MRK 9:35 Multiple spaces in '9.35··Complexus.··Significat humiles dignos esse suo complexu, qui jure possunt gloriari et dicere: Læva ejus sub capite meo, et dextera illius amplexabitur me Cant. 2..'
MRK 9:36 Multiple spaces in '9.36··Quisquis unum.··Vel simpliciter pauperes Christi ab his qui velint esse majores, pro ejus honore ostendit esse recipiendos. Vel ipsos malitia parvulos esse suadet, ut tanquam parvuli simplices sint. Et quicunque.··Quia in pueris se recipi docebat, ut caput in membris, ne putaretur hoc solum esse quod videbatur, adjunxit: Et quicunque me susceperit,··etc.'
MRK 9:37 Multiple spaces in '9.37··Respondit illi.··Quia dixerat: Quisquis unum ex hujusmodi pueris receperit, me recipit,··intelligit Joannes quod in nomine ejus eos non recipiant, qui non sincere ambulant; unde ait: Magister, vidimus quemdam.··Quasi dicat: Hic in nomine tuo non debet suscipi. Et prohibuimus eum.··Putavit eum excludendum a beneficio qui non utitur officio, sed docetur neminem a bono quod ex parte habet arcendum, sed ad hoc potius quod non habet provocandum: unde: Nolite prohibere.'
MRK 9:38 Multiple spaces in '9.38··Nolite prohibere.··BEDA. Hinc Apostolus: Sed sive occasione sive veritate Christus annuntietur,··etc., usque ad detestari et prohibere debemus.'
MRK 9:41 Multiple spaces in '9.41··Et quisquis scandalizaverit.··Quanquam hoc generale sit, potest tamen secundum consequentiam sermonis contra apostolos dici, qui de primatu disputabant et eos quos ad fidem vocabant, exemplo suo perdere poterant. BEDA. Nota quod in bono opere nostro aliquando cavendum est scandalum proximi, aliquando pro nihilo habendum: in quantum sine peccato possumus, vitare proximorum scandalum debemus. Si autem pro veritate scandalum sumitur, utilius nasci permittitur quam veritas relinquatur. Mola asinaria.··HIER. Secundum morem provinciæ, etc., usque ad tolerabilior utcunque eum inferni pœna cruciaret.'
MRK 9:42 Multiple spaces in '9.42··Et si scandalizaverit.··Quia supra docuit, ne scandalizemus eos qui credunt in eum, admonet quantum debemus eos cavere qui scandalizant. Græce offendiculum vel ruina vel impactio pedis. Vel, ut alii, scrupulus. Ille ergo scandalizat fratrem qui ei dicto vel facto occasionem ruinæ præbet. Manus tua.··Amicus, cujus ope et consilio indigemus quotidie. Sed si hic lædere in causa animæ voluerit, excludendus est a nostra societate, ne si cum perdito in hac vita partem habere volumus, simul cum illo pereamus. Quam duas manus.··HIER. Duæ manus principatus, humilitas et superbia. Abscinde superbiam, tene humile principatum.'
MRK 9:43 Multiple spaces in '9.43··Ubi vermis.··BEDA. Fetor vermium de corruptione carnis et sanguinis, ideoque caro recens sale conditur, ut exsiccato humore sanguineo, vermis esse nequeat. Caro ergo et sanguis vermes creant, quia delectatio carnalis cui condimentum continentiæ non resistit, pœnam luxuriosis generat æternam. Debemus ergo corpus continentiæ sale, et mentem condimento sapientiæ ab erroris et vitiorum labe castigare.'
MRK 9:48 Multiple spaces in '9.48··Omnis enim igne.··Quia tertio mentionem fecit ignis et vermis, ostendit quomodo utrumque valeamus vitare. Omnis enim igne,··mire dictum est: Quod enim sale salitur, vermis putredinem arcet. Quod vero igne, id est, in igne, asperso sale carnem quoque consumit. Hæc secundum legem in hostiis fiebant quæ in altari cremabantur, ubi in omni victima et sacrificio sal offerri præceptum est. Omnis victima sale salietur.··Ille enim vere Domini victima est qui corpus et animam, etc., usque ad dilectos et proximos nobis abnegare. Omnis victima sale salietur.··HIER. Victima genus humanum, quod hic sapientiæ sale vel ratione salitur, dum corruptio sanguinis, custodia putredinis, et mater vermium hic consumitur, et post purgatorio igne examinabitur.'
MRK 9:49 Multiple spaces in '9.49··Quod si sal,··etc. Id est, si quis semel condimentis veritatis refectus ad apostasiam redierit: quo alio doctore corrigitur, qui eam quam gustavit sapientiam, vel adversis territus, vel prosperis illectus respuit? Unde: Quis medebitur incantatori a serpente percusso?··Eccli. 12. In hoc Judam et socios ejus significare creditur, qui phylargyria corruptus, et apostolatum perdere, et Dominum tradere non dubitavit. Quia autem sunt multi quos dum major scientia erigit, ab aliorum societate disjungit, et quo plus sapiunt, eo plus a concordiæ virtute desipiunt. subjungit: Habete in vobis sal et pacem.··BEDA. Habere sal sine pace, non virtutis est donum, sed damnationis argumentum. Quo enim quisque melius sapit, eo deterius delinquit.'
MRK 10:1 Multiple spaces in '10.1··Et inde exsurgens.··Hucusque ea quæ in Galilæa fecit et docuit: hinc narrat quæ in Judæa fecit, et docuit, et passus est. Et primo quæ trans Jordanem ad orientem: deinde quæ cis Jordanem, quando venit Jericho, et Bethaniam, et Jerusalem. Cum enim omnis Judæorum provincia generaliter ad distinctionem aliarum gentium Judæa dicta sit, specialius tamen meridiana plaga dicitur Judæa ad distinctionem Galilææ Decapolis, et cæterarum in eadem provincia regionum.'
MRK 10:2 Multiple spaces in '10.2··Pharisæi interrogabant.··Magna distantia inter turbas et Pharisæos. Hæ conveniunt, ut doceantur, et infirmi curentur, sicut Matthæus aperte dicit: Illi ut tentando decipiant. Has enim devotio pietatis: illos adducit stimulus livoris. Si licet viro.··BEDA. Cornuto syllogismo tentavit, etc., usque ad sed peccantium necessitate concessa est.'
MRK 10:5 Multiple spaces in '10.5··Ad duritiam cordis.··ID. Nunquid Deus contrarius sibi est, etc., usque ad per odia et homicidia perseverare nuptiarum copulam.'
MRK 10:8 Multiple spaces in '10.8··Et erunt,··etc. Præmium nuptiarum est e duobus unam carnem fieri. Castitas juncta spiritui unus spiritus efficitur.'
MRK 10:9 Multiple spaces in '10.9··Homo non separet.··Desiderio secundæ uxoris. Deus separat: qui conjungit, quando ex consensu utriusque propter servitutem Dei (eo quod tempus breve sit), sic habent uxores quasi non habentes.'
MRK 10:10 Multiple spaces in '10.10··Et in domo,··etc. HIER. Non discipuli interrogaverunt prius, etc., usque ad ut panis cor hominis confirmet, ut est: Si quis vult post me venire Luc. 9., etc.'
MRK 10:11 Multiple spaces in '10.11··Quicunque dimiserit.··BEDA. Matthæus plenius: Quicunque dimiserit uxorem suam, nisi ob fornicationem, et aliam duxerit, mæchatur Matth. 5.. Una ergo solummodo causa est carnalis, fornicatio: una spiritualis, timor Dei, ut uxor dimittatur, sicut multi religionis causa fecisse leguntur. Nulla autem causa est Dei lege præscripta, ut alia ducatur vivente ea quæ est relicta.'
MRK 10:13 Multiple spaces in '10.13··Discipuli autem comminabantur offerentibus.··Non quia nollent eis et manu et voce Salvatoris benedici, sed nondum plenam fidem habentes putabant eum more hominum offerentium importunitate lassari.'
MRK 10:14 Multiple spaces in '10.14··Talium enim est regnum Dei.··Talium significanter dicit, non istorum. Quasi dicat: Mores regnant, non ætas. His promittitur regnum cœlorum qui similem habent simplicitatem et innocentiam, quibus congruit illud apostolis: Nolite effici parvuli sensibus, sed malitia parvuli estote I Cor. 14..'
MRK 10:15 Multiple spaces in '10.15··Quisquis non receperit regnum.··Qui non perseverat in ira, læsus non meminit, videns pulchram mulierem non concupiscit, non aliud habet in ore, aliud in corde. Quasi dicat: Si tales non fueritis, non intrabitis in regnum cœlorum. Regnum Dei.··Id est, doctrinam Evangelii sicut parvuli accipere jubemur, id est, sicut parvulus doctoribus non contradicit, rationes adversus eos non componit, sed fideliter suscipit, cum metu obtemperat et quiescit: ita et nos obediendo simpliciter, et sine omni contradictione verba Domini debemus suscipere.'
MRK 10:17 Multiple spaces in '10.17··Procurrens quidam genu.··BEDA. Audierat, credo, iste a Domino tantum eos qui volunt parvulis esse similes introitu regni cœlestis esse dignos, et ideo certior esse desiderat, non per parabolas, sed aperte: quibus operum meritis vitam æternam consequi possit.'
MRK 10:18 Multiple spaces in '10.18··Quid me dicis.··ID. Quia magistrum vocaverat bonum, etc., usque ad sed absque Deo, nullum bonum esse testatur.'
MRK 10:19 Multiple spaces in '10.19··Ne adulteres.··ID. Hæc est puerilis innocentiæ castitas, quæ nobis imitanda proponitur, si regnum Dei intrare velimus. Notandum sane, quod justitia legis suo tempore custodita, non solum bona temporalia, sed etiam vitam conferebat æternam.'
MRK 10:20 Multiple spaces in '10.20··Magister.··ID. Non putandus est voto tentantis, etc., usque ad unde addit: Vade, quæcunque habes vende, et da pauperibus Matth. 5., etc.'
MRK 10:21 Multiple spaces in '10.21··Et veni, sequere me.··ID. Quasi dicat: Post contemptas divitias Salvatorem imitare, id est, relictis malis fac bona. Facilius saccus contemnitur quam concupiscentia vel voluptas.'
MRK 10:23 Multiple spaces in '10.23··Quam difficile.··ID. Qui multiplicandis divitiis incumbunt, etc., usque ad intrare possint regnum Dei.'
MRK 10:25 Multiple spaces in '10.25··Facilius est camelum.··Quomodo ergo in Evangelio Matthæus et Zachæus, et Joseph et in Veteri Testamento quam plurimi divites intravere? Forte quia divitias pro nihilo habuere vel ex toto contemnere didicerunt, unde David: Unicus et pauper sum ego Psal. 24.. Et idem: Divitiæ si affluant, nolite cor apponere Ibid. 61.. Non ait, nolite suscipere.'
MRK 10:26 Multiple spaces in '10.26··Et quis potest.··Cum plures sint pauperes quam divites, non hoc dixissent nisi in divitum numero intellexissent cunctos qui divitias adipisci vellent.'
MRK 10:27 Multiple spaces in '10.27··Apud Deum.··Qui a cupiditate terrenorum ad charitatem æternorum convertere potest, et superbos facere humiles.'
MRK 10:28 Multiple spaces in '10.28··Ecce nos dimisimus.··Grandis fiducia: piscator erat, dives non erat, victum manu et arte quærebat, et tamen confidenter dicit: Ecce nos reliquimus omnia. Et secuti sumus.··Quia non sufficit sic dimittere, jungit quod perfectum est, et secuti sumus te.··Quasi dicat: Fecimus quod jussisti: quid ergo dabis præmii?'
MRK 10:30 Multiple spaces in '10.30··Centies tantum.··BEDA. Hac occasione quidam Judaicam mille annorum fabulam post resurrectionem justorum dogmatizant, etc., usque ad patriæ cœlestis, quæ per dexteram significatur, omnium pariter electorum verissima dilectione fruuntur.'
MRK 10:31 Multiple spaces in '10.31··Multi autem.··Quia multi incipiunt sed non perficiunt, terribilis sententia subditur: Multi autem,··etc. Latro in cruce confessor eodem die quo pro peccatis suis crucifixus est, gratia fidei cum Christo in paradiso gaudet. Quotidie quoque videmus multos laicos magis vitæ meritis excellere, et alios a prima ætate spirituali studio ferventes, ad extremum otio torpescere.'
MRK 10:32 Multiple spaces in '10.32··Et stupebant.··Ideo scilicet quia meminerant quod se passurum multa a summis sacerdotibus et scribis prædixerat, et occidendum. Metuebant ergo ne vel ipsi cum eo occiderentur, vel ille, cujus vita et magisterio gaudebant, occideretur. Et assument.··BEDA. Prævidens discipulorum animos ex passione sua perturbandos, etc., usque ad locum mortis quasi intrepidus adit.'
MRK 10:35 Multiple spaces in '10.35··Et accedunt.··Audita resurrectione, immemores secundi adventus putant eum more hominum regnare. Matthæus dicit matrem postulasse, sed Marcus dicit ipsos, desiderium eorum volens aperire quorum consilio mater petebat.'
MRK 10:38 Multiple spaces in '10.38··Aut baptismo.··Idem quod calix. Unde alibi de passione sua dicit: Baptismo habeo baptizari: et quomodo coarctor usque dum perficiatur.'
MRK 10:39 Multiple spaces in '10.39··Calicem quidem.··BED. Jacobus ab Herode capite truncatur, Joannes in ferventis olei dolium missus. Inde ad coronam martyrii athleta Christi processit, statimque in Pathmos relegatus. Itaque et martyrio animo non defuit, et calicem confessionis bibit quem biberunt in camino tres pueri, licet persecutor sanguinem non fuderit.'
MRK 10:40 Multiple spaces in '10.40··Sedere autem.··Quasi, Vultis ut hoc tribuam vobis? Sed regnum cœlorum non est dantis, sed accipientis. Non enim personarum acceptio est apud Deum Act. 10., sed quicunque dignus fuerit, accipiet quod non personæ sed vitæ paratum. Vobis.··Adhuc superbis, quasi dicat: Si vultis accipere, nolite esse quod estis: aliis paratum est, et vos alii estote, et vobis paratum est, quod est, prius humiliamini qui jam vultis exaltari.'
MRK 10:41 Multiple spaces in '10.41··Indignati sunt.··Non de matre, sed de filiis, qui ignorantes mensuram suam immodica cupiditate ardebant.'
MRK 10:42 Multiple spaces in '10.42··Jesus autem vocans eos.··Humilis magister, et pius et mitis, nec cupiditatis immodicæ duos arguit, nec decem indignationis increpat et livoris, sed docet majorem esse qui minor fuerit, et dominum qui servus sit. Frustra igitur, aut illi ad majora suspirant aut hi super desiderio eorum dolent, cum ad summitatem virtutum non potentia sed humilitas ducat. Suis denique proponit exemplum, ut si dicta parvipenderent, ad opera erubescerent. Nam et Filius hominis, etc.'
MRK 10:46 Multiple spaces in '10.46··Et veniunt Jericho.··HIER. Jericho luna vel anathema, quod congruit appropinquanti passioni. Defectus carnis Christi, præparatio est cœlestis Jerusalem, unde Jericho deserentes, Jerusalem, id est visioni pacis, appropinquant. Et proficiscente eo.··BEDA. Quia ascendente ad cœlos Domino et fidelibus sequentibus, etc., usque ad eosque ad illuminationem omnium populorum in mundum dispersit. Bartimæus cæcus.··HIER. Cæcitas Judæorum quæ illustrabitur in fine in adventu Eliæ et Enoch.'
MRK 10:47 Multiple spaces in '10.47··Qui cum audisset.··Populus gentium audita fama Christi, cujus particeps quærebat fieri, contradicebant multi, primo Judæi post etiam gentiles, ne illuminandus sanandusque mundus Christum invocaret, nec tamen ad vitam præordinatos æternam poterat impugnantium furor prohibere. Fili David.··HIER. Per merita patriarcharum illuminatur Judaicus populus, cui adest misericors Deus et miserator illuminans cæcos et erigens elisos.'
MRK 10:48 Multiple spaces in '10.48··At illo multo magis.··Ingravescente bello vitiorum, manus levandæ sunt ad lapidem adjutorii cum clamore, id est, ad Jesum. HIER. Conveniens ordo salutis, etc., usque ad apostolos in altis considerans.'
MRK 10:49 Multiple spaces in '10.49··Et vocant cæcum.··BEDA. Allegorice, cæcum clamantem Dominus vocat, dum populo gentium scientiam veritatis desideranti, per sanctos prædicatores verbum fidei committit. Qui vocantes cæcum animæquiorem esse et surgere, ad eumque venire, præcipiunt, cum prædicando spem salutis habere, de vitiorum torpore surgere, atque ad virtutum studia quibus illuminari mereatur, accingi jubent quasi dicat: Accedite ad eum et illuminamini Psal. 33.. Et, surge qui dormis Ephes. 5., etc.'
MRK 10:50 Multiple spaces in '10.50··Qui, projecto vestimento suo.··Id est, abjectis mundi curis, expedito mentis gressu ad datorem lucis properat. Exsiliens.··Promptam voluntatem completione desiderii remunerat, unde: Quodcunque petieritis in oratione credentes accipietis.'
MRK 10:51 Multiple spaces in '10.51··Rabboni, et videam.··Non aurum quærit, sed lumen. Cæcus enim divitias habere potest, sed non videt quod habet. Exemplo hujus non falsas divitias quæramus, sed lucem quam cum solis angelis videre possumus ad quam via fides est. Unde illuminato cæco dicitur: Vade, fides tua salvum te fecit.'
MRK 10:52 Multiple spaces in '10.52··Vidit et sequebatur.··BEDA. Videt et sequitur qui quod bene intelligit operatur. Sequi, imitari. Unde: Si quis mihi ministrat, me sequatur Joan. 12.. In via.··Consideremus qua via graditur, et sequamur per humilitatem, per labores. Via quæ dicit: Ego sum via, veritas et vita Joan. 14.. Hæc est via angusta quæ ducit ad ardua, Hierosolymæ et Bethaniæ ad montem Olivarum, qui est mons luminis et consolationis.'
MRK 11:1 Multiple spaces in '11.1··Bethaniæ.··BEDA. Bethania villa sive civitas in latere montis Oliveti, etc., usque ad duos propter veritatis scientiam et operis munditiam. Duos ex discipulis.··HIER. Bini vocantur, bini mittuntur, etc., usque ad inter duo cherubim Dominum cognoscant, spiritu mente psallentes.'
MRK 11:2 Multiple spaces in '11.2··Et statim.··BEDA. Intrœuntes mundum prædicatores invenerunt populum nationum, etc., usque ad qui autem mundus et sanctus est, solius Dei est.'
MRK 11:4 Multiple spaces in '11.4··Pullum ligatum.··HIER. Pullus ligatus et indomitus, quem solvunt et domant, populus gentilis est. Ante januam fidei, cum vinculis peccatorum suorum in bivio stat: in libertate arbitrii dubitat inter mortem et vitam.'
MRK 11:6 Multiple spaces in '11.6··Et dimiserunt.··BEDA. Qui in solvendo contradicebant, etc., usque ad quo Christo sessore fiant digna operiunt.'
MRK 11:7 Multiple spaces in '11.7··Et sedit.··HIER. Cœpit regnare ut non regnet peccatum in mortali vel lasciva carne: sed justitia et pax et gaudium in Spiritu sancto.'
MRK 11:8 Multiple spaces in '11.8··Multi autem straverunt.··Quia multi martyres se propriæ carnis amictu exuentes, simplicioribus viam suo sanguine parant, ut inoffensi ad supernam civitatem, ad quam ducit Jesus, incedant. HIER. Multi,··etc. Pedes sunt extremi quos ad jungendum constituit Apostolus, qui etsi non sunt dorsum in quo sedit Dominus, tamen cum militibus a Joanne instruuntur. Alii autem.··ID. Justi ut palma florebunt, angusti in radicibus, lati in floribus et fructibus: quoniam bonus odor Christi sunt, et sternunt viam mandatorum Dei bona fama. BEDA. Alii autem frondes vel ramos de arboribus cædunt, qui in doctrina veritatis verba et sententias Patrum de eorum excerpunt libris. Et hæc in via Dei ad animum auditoris venientis humili prædicatione submittunt.'
MRK 11:9 Multiple spaces in '11.9··Et qui præibant.··Præcessit Judaicus populus, secutus est gentilis. Et quia omnes qui fideles sunt vel fuerunt in Christum crediderunt et credunt, et qui præeunt, et qui sequuntur, hosanna clamant: quod Salva nos, Latine dicitur: ab ipso enim omnes priores etiam salutem quæsierunt.'
MRK 11:10 Multiple spaces in '11.10··Benedictus qui venit.··Quoniam una fides, una spes omnium. Illi exspectabant et venturum credebant, et nos venisse credimus. BEDA. Per hoc quod jungitur: hosanna in excelsis: quod est salus, significat quod adventum Christi non solum hominum salus est, sed totius mundi terrena jungens cœlestibus, ut ei omne genu flectatur, cœlestium, terrestrium et infernorum Philip. 2.. HIER. Hoc Gabrieli consonat: qui ait: Hic erit magnus, et filius Altissimi vocabitur,··etc., usque ad per ipsum verbum obsecrationis.'
MRK 11:11 Multiple spaces in '11.11··Et introivit.··ID. Jam appropinquante passione in loco passioni præfinito ante sæcula vult esse, etc., usque ad jam sacramentum beatæ immolationis inchoavit. In templum.··Exemplum dedit nobis, ut quocunque veniremus, primum ad domum orationis si ibi sit divertamus: et cum nos per orationis studium Deo commendaverimus, ad ea propter quæ venimus agenda secedamus. Et circumspectis,··etc. Non semel hoc fecit, sed per omnes quinque dies. Per diem in templo docebat, noctibus exiens in monte Oliveti morabatur, sicut Lucas ait. Docendo enim incredulis officium correctionis sedulus impendebat, manendo apud fideles gratiam benignitatis propitius exhibebat. Cumque vidisset.··BEDA. Sicut per parabolas loquitur, ita facit, etc., usque ad miracula faciendo, et non invenit: ideo damnavit.'
MRK 11:14 Multiple spaces in '11.14··Jam non amplius.··ID. Tu quoque si non vis audire in judicio a Christo, Discedite a me, mali, in ignem æternum, quia esurivi et non dedistis mihi, manducandum Matth. 25., arbor sterilis esse caveto, sed potius Christo pauperi et esurienti fructum pietatis quo indiget offer.'
MRK 11:15 Multiple spaces in '11.15··Cœpit ejicere.··In ipsa re ostendit quod per figuram in ficu fecit. Ficus enim non peccavit si ante tempus fructum non habuit, sed sacerdotes. Vendentes.··BEDA. Ea scilicet quæ qui de longinquo venerunt ab indigenis offerenda emebant, etc., usque ad semper privantur sacerdotio.'
MRK 11:16 Multiple spaces in '11.16··Et non sinebat.··Futuri judicii exemplum præmittit, quando omnes reprobos ab Ecclesia repellit: et ne ultra ad eam turbandam intrent æterno verbere compescit. Vos autem fecistis.··Ad hoc enim in templo erant, ut vel non dantes corporaliter persequerentur, vel dantes spiritualiter necarent. Templum et domus Dei mens est et conscientia fidelium, quæ in læsione proximi perversas cogitationes profert, quasi in spelunca latrones resident, et simpliciter gradientes interficiunt: et sic mens jam non domus Dei, sed spelunca est latronum.'
MRK 11:20 Multiple spaces in '11.20··Aridam factam.··BEDA. A radicibus arefacta est ficus, ut ostenderetur gens impia non ad tempus, vel ex parte corripienda externorum incursibus, et per pœnitentiam liberanda, sicut sæpe factum est, sed omni et æterna damnatione ferienda. Aliter. Arefacta est a radicibus, ut ostendatur non solum humano extrinsecus, sed divino intus favore funditus destituenda: nam et vitam perdidit in cœlis et patriam in terris.'
MRK 11:21 Multiple spaces in '11.21··Recordatus Petrus.··Petrus agnoscit aridam, et abscissam radicem cui succedit oliva pulcherrima fructifera vocata a Domino. Unde sequitur: Amen, dico vobis,··etc.'
MRK 11:23 Multiple spaces in '11.23··Quicunque dixerit.··BEDA. Solent quidam dicere, quod nostri nondum plenam fidem habuerunt, etc., usque ad quanto a piorum læsione se expulsum gemit. HIER. Sed hoc factum est: quando dixerunt apostoli: Digne transferimur ad gentes, quia vos indignos judicatis Matth. 21.. BEDA. Notanda est distinctio deprecantium, etc., usque ad si tamen in se peccantibus primo dimittunt.'
MRK 11:25 Multiple spaces in '11.25··Et cum stabitis.··HIER. Marcus suo more, septem versus orationis Dominicæ una oratione comprehendit. Is namque cui dimissa sunt omnia, quid amplius rogabit, nisi quod perseveret in eo quod obtinuit?'
MRK 11:28 Multiple spaces in '11.28··In qua potestate.··De Dei dubitant potestate, et volunt subintelligi diaboli esse quod facit.'
MRK 11:29 Multiple spaces in '11.29··Interrogabo.··Poterat aperta responsione calumniam tentatorum confutare: sed prudenter interrogat, ut vel silentio suo vel sententia condemnentur.'
MRK 11:31 Multiple spaces in '11.31··Si dixerimus.··HIER. De lucerna mundi obscurantur, unde dicit: Paravi lucernam Christo meo: inimicos ejus induam confusione Psal. 131.. Quare ergo,··etc. Quasi dicat: Quem confitemini de cœlo habuisse prophetiam, mihi testimonium perhibuit et ab illo audistis in qua potestate hæc facio.'
MRK 11:32 Multiple spaces in '11.32··Si dixerimus.··Quodlibet horum respondeant: vident se in laqueum ruituros, timent lapidationem: sed magis confessionem veritatis.'
MRK 11:33 Multiple spaces in '11.33··Neque ego dico vobis.··BED. Duabus de causis scientia veritatis occultatur quærentibus, cum aut hic cui quærit minus intelligit, aut odio aut contemptu veritatis indignus est qui debeat aperiri. Propter alterum dicitur: Adhuc multa habeo vobis dicere, quæ non potestis portare modo.··Propter alterum, Nolite sanctum dare canibus.'
MRK 12:1 Multiple spaces in '12.1··Lacum,··sive torcular aut altare, aut illa torcularia quorum titulo quidam psalmi prænotantur. Peregre profectus.··Dans liberum arbitrium operandi non mutatione loci, quia ubique Deus, et omnia complet.'
MRK 12:6 Multiple spaces in '12.6··Quia reverebuntur.··Non hoc ignorando dixit, quia omnia novit, sed semper ambigere dicitur Deus, ut libera voluntas homini reservetur. BEDA. Interrogamus Arium, et Eunomium, ecce pater dicitur ignorare, et sententiam temperat, et quantum in nobis est dicitur esse mentitus. Quidquid pro patre responderint, hoc intelligant pro filio, qui se dicit ignorare consummationis diem.'
MRK 12:7 Multiple spaces in '12.7··Coloni autem.··ID. Probat Judæorum principes non per ignorantiam Christum crucifixisse, etc., usque ad et suam justitiam quæ ex lege est, præferre nitebantur.'
MRK 12:8 Multiple spaces in '12.8··Et ejecerunt.··Notat pertinaciam eorum: qui nec crucifixo ac resuscitato Domino ad prædicationem apostolorum credere voluerunt, sed quasi vile cadaver projecerunt: quia quantum in se erat, a suis finibus excludentes gentibus suscipiendum dederunt. BEDA. Cuicunque fidelium mysterium baptismi, etc., usque ad Dominum crucifigere et ostentatui habere gaudebit.'
MRK 12:10 Multiple spaces in '12.10··Lapidem quem reprobaverunt.··HIER. Lapis reprobus, quem gessit angulus, conjungens in cœna agnum cum pane, finiens Vetus, Novum inchoans Testamentum, hic præstat mira in oculis nostris.'
MRK 12:13 Multiple spaces in '12.13··Et mittunt ad eum.··BEDA. Turbam timebant, atque quod per se non poterant, etc., usque ad et regnum et omnia perdere maluerint, quam esse tributarii.'
MRK 12:14 Multiple spaces in '12.14··Magister, scimus.··ID. Blanda et fraudulenta interrogatio ad hoc provocat respondentem, ut magis Deum quam Cæsarem timeat, et dicat non debere tributa solvi, ut audientes Herodiani seditionis contra Romanos auctorem teneant.'
MRK 12:15 Multiple spaces in '12.15··Qui sciens versutiam.··Qui putant interrogationem Salvatoris ignorationem esse, non dispensationem, ex hoc loco discant, quod potuit scire cujus imago esset. Sed interrogat, ut ad sermonem eorum competenter respondeat. Denarium.··Denarius genus nummi qui pro decem nummis computatur, et habet imaginem Cæsaris.'
MRK 12:17 Multiple spaces in '12.17··Reddite ergo quæ sunt Cæsaris.··Hoc ipse fecit: pro se et pro Petro solvendo tributa. Quæ sunt Dei Deo.··Hoc quoque fecit Patris implens voluntatem. Aliter: Reddite quæ sunt Cæsaris Cæsari.··Impressionem suæ imaginis. Quæ sunt Dei Deo.··Animam lumine vultus ejus illustratam, Unde: Signatum est super nos lumen vultus tui Psal. 4., etc.'
MRK 12:18 Multiple spaces in '12.18··Sadducæi,··etc. Duæ hæreses erant in Judæis, Pharisæorum et Sadducæorum. Pharisæi traditionum et observationum (quas illi vocant) justitiam præferebant: unde et divisi vocantur a populo. Sadducæi autem, id est, justi, et corporis et animæ resurrectionem negabant. Sadducæi,··etc. BEDA. Qui resurrectionem corporum esse negant, vel non credunt animas judicantes interire cum corporibus; recte hujusmodi fabulam fingunt, quæ deliramenti arguat eos qui asserunt resurrectionem corporum. Potuit autem et in gente eorum aliquando hoc accidere.'
MRK 12:20 Multiple spaces in '12.20··Septem ergo,··etc. ID. Turpitudinem fabulæ opponunt, ut resurrectionem negent. Sed mystice, septem fratres sine filiis defuncti, omnibus reprobis congruunt: qui per totam vitam (quæ septem diebus volvitur) a bono opere steriles sunt, quibus viritim morientibus ad ultimum et ipsa mundana conversatio moritur, id est, transit, quasi uxor infecunda, quam illi sine fructu boni operis exegerunt. HIER. Mulier sterilis, nec relinquens semen ex septem fratribus, etc., usque ad quia initium sapientiæ timor Domini.'
MRK 12:25 Multiple spaces in '12.25··Neque nubent, neque,··etc. BEDA. Græco idiomati Latina consuetudo non respondet: nubere enim proprie mulieres dicuntur: et viri ducere. Sed nos simpiliciter dictum intelligamus, neque nubent viri, neque nubentur mulieres.'
MRK 12:26 Multiple spaces in '12.26··Ego sum Deus,··etc. BED. Cum multa apertiora testimonia de resurrectione posset proferre, etc., usque ad quæ cum animabus vel bona vel mala gesserunt.'
MRK 12:28 Multiple spaces in '12.28··Interrogavit eum.··HIER. Quid sibi vult hæc quæstio, cum hoc sciant omnes periti in lege? Sed diverse in Exodo et Levitico et Deuteronomio ordinantur mandata. De his enim duobus uberibus super pectora sponsæ levatis alitur nostra infantia. Primum omnium,··etc. Maximum quod ante omnia debemus in corde, quasi unicum pietatis fundamentum locare, hoc est, scilicet cognitio atque confessio divinæ unitatis cum exsecutione divinæ operationis, quæ in dilectione Dei et proximi perficitur: hæc est fides quæ per dilectionem operatur.'
MRK 12:32 Multiple spaces in '12.32··Bene magister.··BEDA. Ostendit scriba in hac responsione inter scribas et Pharisæos gravem quæstionem diu versatam esse, etc., usque ad nemo autem absque fide et dilectione in qua sententia scriba iste declarat se fuisse.'
MRK 12:34 Multiple spaces in '12.34··Non longe es a regno Dei,··etc. ISID. Quamvis ad tentandum venerit: longior namque est ignorantia quam scientia, ut Sadducæis dicitur: Erratis nescientes Scripturas neque virtutem Dei Matth. 22.. BEDA. Matthæus dicit, quia tentando quærebat, etc., usque ad secundum illud: Qui facile credit levis est corde, et minorabitur Eccl. 19.. Et nemo.··Quia in sermonibus confutantur, ultra non interrogant; sed aperte comprehensum Romanæ potestati tradunt, unde patet venena invidiæ superari posse, sed difficile quiescere.'
MRK 12:36 Multiple spaces in '12.36··Sede a dextris.··Nam in hoc infirmitatem filii, sed quia alter in altero operatur ostendit. Nam et filius subjicit inimicos Patri, et Deum Patrem glorificat super terram.'
MRK 12:38 Multiple spaces in '12.38··Cavete.··BEDA. Nota, quia non vetat eos qui hujus officii sunt, etc., usque ad simulatione seducamur, vel æmulatione ad idem inflammemur.'
MRK 12:40 Multiple spaces in '12.40··Qui devorant domos viduarum.··Quasi patroni in judicio futuri, ab infirmis et peccatorum conscientia turbatis pecuniam accipere non dubitant: cum commendet Deo orationem manus porrecta ad dandum, non collecta ad accipiendum: quibus illud congruit: Oratio ejus fiat in peccatum.'
MRK 12:41 Multiple spaces in '12.41··Gazophylacium.··BEDA. Græce, servare Latine. Gaza, Persice, divitiæ, Gazophylacium locus quo divitiæ servantur, et arca, scilicet, in qua populi donaria congregabantur ad usus templi. Unde in libro Regnum: Tulit Joiada pontifex gazophylacium unum, aperuitque foramen desuper IV Reg. 12., etc., et porticus in quibus servabantur. Unde: Hæc verba locutus est Jesus in gazophylacio, docens in templo. Aspiciebat quomodo.··Sicut appetitores primatus et vanæ gloriæ cavendos esse dixit, et simulatione orantibus prolixius judicium prædixit, sic etiam offerentes justo examine discernit, ut retribuat singulis, secundum cor et opera, quod et hodie facit in Ecclesia. Divites.··BEDA. Divites, Judæi de justitia legis elati, etc., usque ad cunctis superborum Judæorum operibus, præstant.'
MRK 12:42 Multiple spaces in '12.42··Vidua pauper.··HIER. Hæc paupercula me et similes signat, qui mitto quod possum et desidero quod non possum vobis explanare. Non quantum, sed ex quanto desiderat Deus. Unusquisque quadrantem potest offerre. Hæc est torta panis in Levitico, quæ est voluntas prompta. Quadrans, quia ex tribus consistit, cogitatu, verbo et facto. Quadrans.··Quadrantem vocant calculatores quartam partem cujusque rei, scilicet, loci, temporis, pecuniæ. Forsitan ergo hic quartam partem sicli, id est, quinque obolos significat.'
MRK 12:44 Multiple spaces in '12.44··Omnes enim.··BEDA. Judæus ex abundante mittit in munera, etc., usque ad Deus meus misericordia ejus præveniet me Psal. 58..'
MRK 13:1 Multiple spaces in '13.1··Et cum egrederetur.··BEDA. Recedent de templo Domino, etc., usque ad erat luitura, et ædificia ruitura. Vides has,··etc. Divinitus autem procuratum est, ut, patefacta per orbem fidei evangelicæ gratia, ipsum templum cum cæremoniis tolleretur: ne forte aliquis parvulus adhuc, ac lactens in fide, si videret manere illa a prophetis facta a Domino instituta admirando sanctum sæculare, paulatim ad Judaismum relaberetur. Aufertur ergo umbra, et palmam tenet veritas per orbem declarata. HIER. Prænuntiat cladem novissimi temporis, id est destructionem templi cum plebe et littera sua. De qua: Lapis super lapidem non relinquetur Luc. 21.: id est, testimonia prophetarum super eos in quos Judæi retorquebant ea ut in Esdram, in Zorobabel, in Machabæos.'
MRK 13:3 Multiple spaces in '13.3··Et cum,··etc. BED. In sanctis quietus manet: dum superborum detestatur amentiam. Mons enim Olivarum fructiferam Ecclesiæ celsitudinem significat: mons ille non infructuosas arbores, sed oliveta gignit, quibus lumen alitur, requies lassis tribuitur, infirmitas solvitur.'
MRK 13:5 Multiple spaces in '13.5··Et respondens.··ID. A tempore Dominicæ passionis in populo Judæorum qui latronem seditiosum elegerunt, Christum Salvatorem abjecerunt, nec bella hostium nec seditiones civium cessaverunt; sed apostoli ne his adventantibus terreantur, et ne Hierosolymam Judæamque deserant, admonentur, quia non statim finis.··In quadragesimum enim annum desolatio provinciæ et ultimum urbis ac templi excidium prolatum est.'
MRK 13:6 Multiple spaces in '13.6··Multi enim venient.··Imminente excidio multi venerunt qui se esse Christos, et jam tempus libertatis adesse mentirentur. Multi etiam in Ecclesia temporibus apostolorum inter cætera diem Domini instare minati sunt. Multi in nomine Christi venere Antichristi, quorum primus Simon Magus, cui auscultabant omnes qui erant in Samaria a minimo usque ad maximum dicentes: Hic est virtus Dei quæ vocatur magna: eo quod multo tempore magicis artibus dementasset eos.'
MRK 13:8 Multiple spaces in '13.8··Exsurget enim.··BEDA. Hæc omnia ante ultimos et acerbissimos dolores, etc., usque ad qui contra se invicem dimicantes, Ecclesiæ victoriam faciunt.'
MRK 13:9 Multiple spaces in '13.9··Videte autem.··BEDA. Quare hæc omnia inferantur, dicit Videte,··etc. Ea enim vel sola maxima causa est excidii, quia post occisionem Domini, nominis quoque ac fidei præcones similes et confessores impia crudelitate vexabant.'
MRK 13:10 Multiple spaces in '13.10··Et in omnes gentes.··ID. Quia noverat Dominus corda discipulorum de perditione suæ gentis tristanda, hoc modo consolatur, ut sciant amissis Judæis se socios regni cœlestis ex toto orbe habituros. Sicut enim ecclesiasticæ historiæ testantur multo ante excidium Judææ, omnes apostoli ad prædicandum Evangelium per totum orbem sunt dispersi, exceptis Jacobo Zebedæi, et Jacobo fratre Domini, qui prius in Judæa pro verbo Evangelii sanguinem fuderunt.'
MRK 13:14 Multiple spaces in '13.14··Cum autem videritis,··etc. ID. Potest abominatio intelligi, vel Antichristus, vel imago Cæsaris quam Pilatus in templo posuit, etc., usque ad semper parebat imperio Romanorum.'
MRK 13:17 Multiple spaces in '13.17··Væ autem prægnantibu.,··etc. Quia vel uteri pondere vel filiorum sarcina gravatæ fugere non poterunt. Unde in libro Historiarum legitur uxorem Jonathæ turbatam fuga, filium sinu suo lapsum recepisse perpetuo claudum.'
MRK 13:21 Multiple spaces in '13.21··Et tunc si quis.··BED. Quidam hoc ad captivitatem Judaicam referunt, quando multi Christos se esse dicentes, populum post se deceptum trahebant. Sed ibi nullus erat fidelis, quem Deus exhortaretur, ne perversos magistros sequeretur. Omnes et obsidentes et obsessi alieni a Christo obdurabant, unde melius de hæreticis accipiendum, qui contra Ecclesiam venientes, se Christos esse mentiuntur: quorum primus Simon Magus; extremus Antichristus.'
MRK 13:24 Multiple spaces in '13.24··Sed in illis diebus,··etc. ID. Sidera in judicio videbuntur obscura, etc., usque ad tunc fiet quod idem propheta alibi dicit: Et erit lux lunæ sicut sol, et lux solis erit septempliciter sicut lux septem dierum Isa. 3..'
MRK 13:25 Multiple spaces in '13.25··Decidentes.··A lumine quando pene deerit semen Abrahæ, cui assimilatæ sunt stellæ. Et virtutes quæ,··etc. BEDA. Quid mirum tremere homines, cum aspectu judicii tremant angelicæ potestates? Unde Job: Columnæ cœli contremiscunt, et pavent ad nutum ejus Job. 26.. Et quid patitur virgula deserti, ubi concutitur cedrus paradisi? Movebuntur.··HIER. Ad iram vindictæ quando mittentur a Filio hominis veniente in nubibus cœli cum virtute, quæ prius sicut pluvia in vellus descendit in humilitate.'
MRK 13:27 Multiple spaces in '13.27··A quatuor ventis.··Ab oriente et occidente, austro, aquilone, et non tantum ab his; sed a summo terræ usque ad summum cœlum, id est, ab extremis finibus terræ per directum usque ad ultimos terminos ejus, ubi longe aspicientibus circulus cœli terræ videtur insidere.'
MRK 13:28 Multiple spaces in '13.28··A ficu autem.··Quasi dicat, quomodo cum fuerint in ficu teneri cauliculi, et gemma in florem erumpit, intelligitis adventum æstatis et veris et favonii; sic cum hæc quæ scripta sunt videritis, non putetis jam adesse finem mundi, sed quasi præcursores venire, qui ostendant prope esse. BEDA. Ficus Synagoga, quæ quia ad se veniente Domino fructum justitiæ non habuit, etc., usque ad et æstatem veræ lucis et pacis. HIER. Fici parabola, id est, prophetia. Folia nata, verba sunt præsentia, æstas vero proxima dies est judicii, in quo unaquæque arbor manifestabit quod intus habuit an aridum ad comburendum, an viride ad plantandum in Eden cum ligno vitæ cujus folia in salutem gentium, id est, verba quibus dicetur, Venite, benedicti Patris mei,··etc.'
MRK 13:31 Multiple spaces in '13.31··Cœlum et terra transibunt.··Cœlum æreum, a quo aves cœli et nubila cœli, unde Petrus: Cœli autem qui nunc sunt, et terra eodem verbo repositi sunt et igni reservati II Pet. 3., aperte docens, quia alii cœli sunt igne perituri quam aqua perditi, id est, inania et nebulosa. Aqua enim diluvii quæ tantum quindecim cubitis cacumina montium transcendit ultra æris ætherisque confinia non pervenit. Ecclesiastes Cap. 1.: Generatio præterit, et generatio advenit: terra vero in æternum stat.··Sic ergo cœlum et terra transeunt, secundum imaginem, manent in æternum secundum essentiam.'
MRK 13:32 Multiple spaces in '13.32··Neque filius. In eo enim sunt omnes thesauri sapientiæ et scientiæ absconditi.··Ideo absconditi, quia nobis scire non expedit, unde ait: Non est vestrum nosse tempora vel momenta quæ Pater posuit in sua potestate Act. 1.. In quo ostendit quod sciat, sed nosse apostolis non expediat, ut semper incerti de adventu judicis, sic quotidie vivant quasi alia die judicandi. Scit ergo filius sibi, sed non nobis, ut semper simus solliciti, unde: videte, vigilate,··etc. HILAR. Filius et Spiritus sanctus, quia non sunt a se, de die illa nesciunt a se: Pater autem, quia a se est, scit a se.'
MRK 13:34 Multiple spaces in '13.34··Et janitori,··etc. HIER. Ei, scilicet, qui prædicat. Cui dicitur: Si non annuntiaveris iniquo iniquitatem suam, sanguinem ejus de manu tua requiram Ezech. 3.. Vigilate ergo.··Præmisso patrisfamilias exemplo, cur consummationis diem reticeat, dicit: vigilate ergo.··Qui dormit, non corpora, sed phantasias videt, cum evigilat nihil habet de his quæ viderat. Sic sunt quos mundi amor rapit in vita, deserit post vitam.'
MRK 13:36 Multiple spaces in '13.36··Quod autem vobis.··Non solum rectores Ecclesiæ, sed et omnes vigilare præcipimur, januas cordium custodientes; ne antiqui hostis mala suggestio subintret, ne nos Dominus dormientes inveniat, unde Paulus: Vigilate, justi, et nolite peccare.'
MRK 14:1 Multiple spaces in '14.1··Erat autem pascha.··HIER. Pascha, transitus interpretatur, phase vero immolatio, etc., usque ad et armati virtute comedamus dicentes: Etenim Pascha nostrum immolatus est Christus Matth. 26.. BEDA. Pascha, quod Hebraice phase, a transitu, non a passione, etc., usque ad iter scilicet admonet subire virtutum. Et quærebant summi sacerdotes.··HIER. A principibus egressa est iniquitas, qui templum parare, et vasa, et se purificare secundum legem ad esum agni debuerant.'
MRK 14:2 Multiple spaces in '14.2··Non in die festo.··ID. Vitant diem festum, quod convenit illis: non est festivitas eis qui vitam et misericordiam perdiderunt.'
MRK 14:3 Multiple spaces in '14.3··Et cum esset Bethaniæ.··ID. Hinnulus cervorum semper ad lectulum suum redit, id est, Filius obediens Patri usque ad mortem: obedientiam a nobis petit. Simon enim obediens dicitur. Simonis leprosi.··Simon leprosus mundum infidelem primo, postea fidelem significat. Et recumberet, venit,··etc. Recumbente seipso, id est, humiliante se, ut eum tangeret fides peccatricis: quæ de pedibus ascendit ad caput, a capite descendit per fidem, id est, a Christo ad membra ejus. Mulier.··BEDA. Maria Magdalena soror Lazari quem suscitavit Dominus, etc., usque ad ut Matthæus et Marcus perhibent, oleo sancto perfudit. Alabastrum.··Alabastrum marmor candidum variis guttis distinctum unguenta incorrupta servat. Nardi spicati.··Pistica nardus dicitur mista, quia non solum de radice, sed de spicis et de foliis compositum erat: quod est pretiosius. Et fracto.··HIER. Domus impleta odore, cœlum et terra est. Fractum alabastrum carnale est desiderium, quod frangitur ad caput: ex quo omne corpus compaginatum est. BED. Devotio Mariæ, fidem et pietatem designat Ecclesiæ, etc., usque ad pia prædicatione et devotis veneratur obsequiis.'
MRK 14:4 Multiple spaces in '14.4··Erant autem quidam.··ID. Per synecdochen plurale pro singulari posuit, etc., usque ad cujus hac de causa furandi consuetudinem intimare curavit. Ut quid perditio ista.··HIER. Perditus de salute perditionem invenit, ut in ficu fructifera mortis laqueum nancisceretur.'
MRK 14:5 Multiple spaces in '14.5··Poterat enim unguentum.··ID. Sub prætextu avaritiæ mysterium loquitur fidei, etc., usque ad spolia dividamus ad vesperam.'
MRK 14:6 Multiple spaces in '14.6··Bonum opus operata.··ID. Qui credit in Deum, reputatur ei in opus justitiæ. Aliud enim est credere ei, aliud est credere in eum, id est, totum se injicere in illum.'
MRK 14:7 Multiple spaces in '14.7··Me autem non semper.··BEDA. Corporali præsentia et familiaritate conjunctum sicut nunc. Unde Apostolus: Etsi noverimus Christum secundum carnem, sed nunc jam novimus II Cor. 5.. Spiritualiter autem semper est nobiscum, unde: Ecce ego vobiscum sum usque ad consummationem sæculi omnibus diebus.··HIER. Ita intelligendum est: Me autem non semper habebitis in corporali præsentia, ut prius in convictu et familiaritate.'
MRK 14:8 Multiple spaces in '14.8··Quod habuit.··Quod putatis perditionem esse unguenti, officium sepulturæ est. Nec mirum si mihi dedit odorem fidei bonum, cum ego pro ea fusurus sum sanguinem meum.'
MRK 14:9 Multiple spaces in '14.9··Amen dico vobis.··BEDA. Nota in Christo notitiam futurorum, passuros post paucos dies præscit Evangelium suum toto orbe prædicandum. Notandum, quod sicut Maria toto orbe quo est Ecclesia diffusa gloriam meruit de pio obsequio, quod Domino devote exhibuit: sic et Judas qui ei detraxit, perfidiæ nota longe lateque infamatur. Sed Dominus bonum pia laude remunerat, futura impii contumelias tacet.'
MRK 14:10 Multiple spaces in '14.10··Uno de duodecim.··HIER. Unus numero, non merito, nomine non numine, corpore non animo, unde sponsus ad sponsam: Vulnerasti cor meum, soror mea, in uno oculorum tuorum, et in uno crine colli tui Cant. 4.. Oculus et crinis sapientia est et virtus, quoniam Judæ cum cæteris dicitur: Vobis datum est nosse mysterium regni Dei Matth. 13.. Et: Dedi vobis potestatem Luc. 10., etc. Abiit ad,··etc. Ille abiit ad principes: et postquam exivit, intravit in eum Sathanas. Hic nox nocti indicat scientiam. Unumquodque animal ad sibi simile juugitur Matth. 28.. Maria currit ad apostolos ut dies diei eructet verbum; Judas ad Judæos, ut nox nocti indicet scientiam.'
MRK 14:11 Multiple spaces in '14.11··Et quærebat quomodo illum,··etc. HIER. Promittit se tradere, ut magister ejus ante dicebat: Tibi dabo hanc potestatem universam. BEDA. Multi hodie scelus Judæ exhorrent nec tamen cavent, etc., usque ad ut amotis arbitris mendacio veritatem, crimine mutent virtutem.'
MRK 14:12 Multiple spaces in '14.12··Et prima die azymorum.··Id. Quarta decima luna, quando abjecto fermento agnus occidebatur ad vesperum, etc., usque ad ipsius immolationis, id est, suæ passionis exordium sacravit. ISID. Cum amaritudine comeditur azyma, quæ est redemptio nostra. Amaritudo enim est passio Domini.'
MRK 14:13 Multiple spaces in '14.13··Ite in civitatem.··BED. Indicium est præscientiæ divinitatis, etc., usque ad et ad tollenda mundi crimina vivifici fontis baptisma consecretur. HIER. Civitas est Ecclesia quæ muro fidei cingitur: homo occurrens primitivus populus est, amphora aquæ lex litteræ. Homo lagenam aquæ.··BEDA. Consulte et aquæ bajuli, et Domini domus tacita sunt vocabula, ut omnibus verum pascha celebrare volentibus, id est sacramentis Christi imbui, eumque suæ mentis hospitio suscipere quærentibus, facultas danda signetur. Sequimini.··HIER. Qui ducit in altum ubi refectio Christi, unde Raab exploratoribus mandat, ut non per ima sed per excelsa irent.'
MRK 14:15 Multiple spaces in '14.15··Cœnaculum grande.··ID. Ecclesia magna, quæ narrat nomen Domini, strata varietate virtutum et linguarum, unde: Circumamicta varietate Psal. 44. virtutum, in qua paratur Domino pascha. Dominus domus Petrus apostolus cui Dominus domum suam credidit: ut sit una fides sub uno pastore. BED. Cœnaculum lex spiritualis, quæ de angustiis litteræ egrediens in sublimi loco recipit Salvatorem, etc., usque ad quia cuncta paschæ sacramenta et cætera legis decreta ejus esse sacramenta cognoscit.'
MRK 14:17 Multiple spaces in '14.17··Vespere autem.··HIER. Vespera diei vesperam indicat mundi. Circa undecimam namque horam veniunt novissimi: qui primi denarium accipiunt vitæ æternæ: quia ante crucem Abraham erat in inferno, et post crucem latro in paradiso.'
MRK 14:18 Multiple spaces in '14.18··Amen dico,··etc. Sicut de passione prædixerat: ita de proditore prædicit, dans locum pœnitendi, ut cum intellexisset cogitationes suas præsciri a Deo, pœniteret eum facti sui. Non tamen ex nomine designat, ne aperte redargutus impudentior fiat. Mittit crimen in numerum: ut conscius pœnitentiam agat. Unus ex vobis.··Dum falsitas arguitur, veritas comprobatur et impletur. Qui edebat panes meos, magnificavit super me supplantationem Psal. 40.. Omnes tanguntur ut fiat harmonia in cithara. Omnes nervi bene suspensi consona voce respondent: Nunquid ego sum, Domine?··Unus remissus et pecuniæ amore affectus dixit: Nunquid ego sum, Rabbi?'
MRK 14:19 Multiple spaces in '14.19··Contristari.··Sicut undecim quia nihil mali contra Dominum cogitaverant: sed plus credunt magistro quam sibi, et timentes fragilitatem suam, tristes de peccato suo interrogant, cujus non habebant conscientiam.'
MRK 14:20 Multiple spaces in '14.20··Unus ex duodecim.··HIER. Separat seorsum ovem lupus quam cupit. Ovis quæ de ovili egreditur, lupi patet morsibus. Qui intingit.··BEDA. Mira Domini patientia. Prius dixit: Unus ex vobis tradet me,··perseverat proditor in malo. Apertius arguit: et tamen non proprie designatur. Judas aliis contristatis et manum retrahentibus a cibis temeritate et impudentia qua Dominum tradit; etiam manum cum magistro in catino mittit ut audacia bonam conscientiam mentiretur.'
MRK 14:21 Multiple spaces in '14.21··Væ autem.··ID. In sempiternum væ homini illi qui ad mensam Domini indigne accedit, etc., usque ad pœna prædicitur ut qui pudore non vincitur, timore corrigatur.'
MRK 14:22 Multiple spaces in '14.22··Manducantibus.··ID. Finito veteri pascha quod in commemoratione liberationis populi Dei ab Ægypto agebatur, etc., usque ad ideoque velocius a morte resuscitandum. Accepit.··HIER. Figurans corpus suum in pane, etc., usque ad exstinguuntur inimici quæ sunt mysteria Ecclesiæ Christi. BEDA. Panis qui confirmat cor hominis, etc., usque ad vel nos sine illius passione salvari.'
MRK 14:23 Multiple spaces in '14.23··Gratias.··Gratias egit et benedixit jam proximus passioni, qui pœnam alienæ iniquitatis suscipit: qui nihil dignum passione egit: ut ostendat quam æquanimiter unusquisque propriæ culpæ flagella sustinere debeat. Biberant.··HIER. Ebrietas felix: salutaris satietas, etc., usque ad sanguis enim Novi Testamenti qui pro multis effunditur non omnes emundat.'
MRK 14:25 Multiple spaces in '14.25··Jam non bibam.··ID. Hic mutat sacrificium, sed non mutat tempus; ut nos nunquam cœnam Jesu ante quartam decimam lunam faciamus. Qui facit in quarta decima resurrectionem, in undecima cœnam Domini facit, quod nunquam inventum est nec in Novo nec in Vetere Testamento. Vitis.··BEDA. Vitis vel vinea Domini Synagoga, etc., usque ad de salute ejusdem populi baptismo regenerati novo vobiscum gaudio perfundar.'
MRK 14:26 Multiple spaces in '14.26··Et hymno dicto.··ID. Potest intelligi hymnus quem secundum Joannem Patri gratias agens decantabat, etc., usque ad et charismata sancti Spiritus quibus in corde perungamur, debere conscendere. In montem Olivarum.··HIER. In monte Oliveti tenetur Jesus: et inde ascendit ad cœlos: ut sciamus quia inde ascendimus ad cœlos unde vigilamus, et oramus, et ligamur, nec repugnamus in terra. Omnes scandalizabimini.··BEDA. Prædicit quid passuri sint: ut cum passi fuerint non desperent, sed pœniteant.'
MRK 14:27 Multiple spaces in '14.27··In nocte ista. Qui ebrii sunt, nocte ebrii sunt I Thess. 5., et qui scandalizantur, nocte scandalizantur, id est, mente obscurati. HIER. Omnes cadunt, sed non omnes jacent. Nunquid quia dormit non adjiciet ut resurgat?··Zach. 13. Carnale est cadere: diabolicum est jacere. Percutiam pastorem.··Percute pastorem. Propheta postulat passionem Domini: Pater respondet: Percutiam pastorem.··Precibus sanctorum Filius a Patre mittitur: id est, incarnatur et percutitur, et patitur: disperguntur oves pastore capto. Resurrectio promittitur ut spes non exstinguatur.'
MRK 14:29 Multiple spaces in '14.29··Petrus autem.··ID. Avis sine pennis in altum volare nititur: sed corpus aggravat animam ut, timore humanæ mortis, timor Domini superetur.'
MRK 14:30 Multiple spaces in '14.30··Bis gallus vocem.··BEDA. Alii simpliciter: Priusquam gallus cantet, ter me negabis,··etc., usque ad sicut et illud: Qui viderit mulierem ad concupiscendum, jam mœchatus est eam Matth. 5.. HIER. Gallus cantat: Petrus negat ter, etc., usque ad et trinæ negationis sordes lavit lacrymis.'
MRK 14:32 Multiple spaces in '14.32··Gethsemani.··ID. Id est, vallis pinguium, ubi tauri pingues obsederunt eum et vituli multi circumdederunt eum. Sedete hic.··ISID. Separantur in oratione qui separantur in passione: quia ille orat, illi dormiunt pinguedine cordis oppressi. Donec orem.··BED. Cum Dominus in monte orat, etc., usque ad unde: Humiliavit semetipsum factus obediens usque ad mortem. Et majorem hac dilectionem nemo habet ut ponat quis animam suam pro amicis suis Phil. II; Joan. 15..'
MRK 14:33 Multiple spaces in '14.33··Et cœpit pavere.··HIER. Pavere et tristari docemur ante judicium mortis, qui non possumus per nos dicere nisi per illum: Venit princeps hujus mundi et in me non habet quidquam Joan. 14..'
MRK 14:34 Multiple spaces in '14.34··Tristis est,··etc. BED. Non propter mortem tristis est, etc., usque ad sed a somno infidelitatis et torpore mentis.'
MRK 14:35 Multiple spaces in '14.35··Et orabat.··ID. Hæc vox est sonus infirmitatis nostræ, etc., usque ad sed quia aliter non fiet, Non quod ego volo, sed quod tu.··HIER. Hoc contra Eutychianos qui dicunt unam tantum in Christo operationem, unam voluntatem: hic autem ostendit humanam quæ per infirmitatem carnis recusat passionem, et divinam quæ prompta est perficere dispensationem.'
MRK 14:36 Multiple spaces in '14.36··Sed non quod.··HIER. Usque in finem non cessat docere nos patribus obedire: et voluntatem eorum voluntati nostræ præponere.'
MRK 14:37 Multiple spaces in '14.37··Et ait Petro,··etc. Qui dixerat: Et si oporteat me mori tecum, non te negabo: etsi omnes scandalizati fuerint, sed non ego Matth. 26.; nunc tristitiæ magnitudine somnium vincere non potest.'
MRK 14:38 Multiple spaces in '14.38··Ut non intretis.··Non ait ut non tentemini, sed ut non intretis in tentationem,··id est, ut tentatio vos non superet, non teneat intra suos casses. HIER. In tentationem intrat qui orare negligit. Ter discipuli dormiunt, ter Dominus orans suscitat. Trina dormitio, tres mortuos quos Dominus suscitavit significat. Primus in domo, secundus ad sepulcrum, tertius de sepulcro. Trina Domini vigilia tres personas nos habere in orando docet, et de præteritis et de præsentibus, et futuris veniam rogare. Caro autem infirma.··BEDA. Caro namque pondere suo ad ima semper trahit.'
MRK 14:42 Multiple spaces in '14.42··Surgite.··Postquam tertio oravit, apostolorum timorem pœnitentia corrigendum docuit, securus ad passionem pergit, dicens: Surgite, eamus.··Quasi dicat nos non inveniant timentes, sed ultro eamus obviam, ut passuri gaudium et confidentiam videant.'
MRK 14:44 Multiple spaces in '14.44··Signum.··HIER. Dat signum osculi cum veneno diaboli: sicut Cain obtulit sacrificium subdolum et reprobatum, unde vinum cum aceto in cruce ponunt.'
MRK 14:45 Multiple spaces in '14.45··Rabbi.··BEDA. Impudens et scelerata confidentia magistrum vocat, etc., usque ad illud etiam complet: Cum his qui oderunt pacem Psal. 119., etc.'
MRK 14:47 Multiple spaces in '14.47··Unus.··ID. Petrus secundum Joannem eodem ardore mentis quo cætera. Sciebat enim quod Phinees puniendo sacrilegos, mercedem justitiæ et sacerdotii perennis acceperat. Lucas ait: Quod Dominus tetigit auriculam et sanavit eam Luc. 22.. Ipse enim pietatis nunquam obliviscitur, hostes etiam suos vulnerari non patitur. Mystice: Docens eos qui in suæ mortis consensione vulnus animæ contraxerunt, si digne pœnituerunt salutem posse mereri.'
MRK 14:48 Multiple spaces in '14.48··Tanquam ad latronem.··ID. Quasi dicat: Stultum est cum gladiis et fustibus comprehendere, qui ultro se vobis tradit: et in nocte quasi latitantem investigare per proditorem, cum quotidie in templo doceat. Sed ideo adversum me congregamini in tenebris, quia potestas vestra in tenebris est.'
MRK 14:50 Multiple spaces in '14.50··Tunc,··etc. ID. Impletur quod dixit, quod omnes scandalizarentur, etc., usque ad et a Deo revocandi, adversariis dare didicerunt.'
MRK 14:52 Multiple spaces in '14.52··At ille,··etc. Sicut Joseph relicto pallio nudus de manibus impudicæ dominæ effugit. Qui autem vult effugere manus iniquorum, relinquens mente quæ mundi sunt, post Jesum fugiat. Ab eis.··Quorum et præsentiam detestabatur et facta. Non a Domino, cujus amorem etiam absens corpore fixum servavit in mente.'
MRK 14:53 Multiple spaces in '14.53··Summum,··etc. Caipham scilicet, qui secundum Joannem erat pontifex anni illius, de quo consentaneum scribit Josephus, quod pontificium sibi absque merito dignitatis emerat a principe Romano: quid ergo mirum, si iniquus pontifex inique judicat?'
MRK 14:54 Multiple spaces in '14.54··A longe.··BEDA. Quia negationi proximus, si Christo proximus fuisset non negasset: in hoc tamen admirandus est, quod Dominum non reliquit etiamsi timeat. Quod timeat naturæ est, quod sequitur devotionis est: quod negat obreptionis est, quod pœnitet fidei est. Atrium.··HIER. Atrium, sæcularis circumitus est. Ministri, dæmonia sunt. Ignis desiderium carnale, cum quibus qui manet, flere peccata non valet. Et calefaciebat se.··BEDA. Est ignis charitatis; de quo dicitur, etc., usque ad moxque sui cordis arcana prunis inflammavit amoris.'
MRK 14:56 Multiple spaces in '14.56··Falsum testimonium.··ID. Falsus est qui non in eodem sensu dicta intelligit quo dicuntur, etc., usque ad ut proprie de templo Judaico videatur dixisse.'
MRK 14:60 Multiple spaces in '14.60··Et exsurgens,··etc. Iratus, quia non invenit locum calumniæ, motu corporis insaniam mentis demonstrat. Non respondens,··etc. Ad responsum provocat, ut ex qualibet occasione sermonis locum accusandi inveniat. Jesus autem non respondit, quia prævidit quidquid responderet in calumniam verti. Tu es Christus.··HIER. Quem exspectabat a longe non videbat prope: sicut Isaac caligantibus oculis, Jacob sub manibus non agnoscebat, sed longe post de eo futura canit.'
MRK 14:62 Multiple spaces in '14.62··Et videbitis.··Sacerdos interrogat Filium Dei; Jesus respondit Filium hominis; ut intelligamus eumdem Filium Dei esse et Filium hominis, ne quaternitatem faciamus in Trinitate, et homo in Deo, et Deus in homine sit. A dextris virtutis.··Quia humiliavit seipsum factus obediens usque ad mortem, mortem autem crucis: propter quod et Deus exaltavit illum, et dedit illi nomen quod est super omne nomen Phil. 2.. Cum nubibus cœli.··HIER. Ascendit in nube, cum nube veniet: id est cum corpore solo suo quod assumpsit a virgine ascendit, et cum multiformi Ecclesia, quæ est corpus ipsius et plenitudo ad judicium venturus est, sicut dicit Matthæus: Cum autem venerit Filius hominis, et omnes angeli cum eo, etc.'
MRK 14:63 Multiple spaces in '14.63··Summus autem sacerdos.··BEDA. Eadem rabies quæ prius de sede excusserat, etc., usque ad cum in Lycaonia quasi dii honorarentur, fecerunt. Vestimenta sua,··etc. HIER. Hoc est, ephod in quo Judæi habebant honorem, amiserunt, etc., usque ad ejus tamen inviolata permanet castitas usque ad consummationem sæculi in illis, quos sors electionis invenerit.'
MRK 14:64 Multiple spaces in '14.64··Qui omnes,··etc. HIER. Quo reatu suo nostrum reatum solveret, etc., usque ad hinc propheta: Quid retribuam Domino pro omnibus quæ retribuit mihi?··Psal. CXV.'
MRK 14:65 Multiple spaces in '14.65··Velare faciem,··etc. Non ut scelera eorum non videat, sed, ut ipsi quondam Moysi fecerunt, a se gratiam cognitionis ejus abscondant. Hoc velamentum usque hodie manet super cor eorum, quod in Christum credentibus est ablatum. Unde eo moriente velut templum scissum est, et sancta sanctorum arcana patefacta. Alapis eum cædebant.··BEDA. Qui tunc cæsus est alapis, et nunc cæditur blasphemiis falsorum Christianorum. Qui consumptus salivis infidelium, nunc vesanis fidelium opprobriis exhonoratur.'
MRK 14:68 Multiple spaces in '14.68··At ille,··etc. Nota, quod negat Christum qui se negat ejus esse discipulum. Dominus enim non dixit: Negabis te discipulum meum, sed me negabis.··Negavit ergo eum cum se negavit ejus esse discipulum. Et exiit foras,··etc. HIER. Petrus sine spiritu, voci ancillæ cessit, etc., usque ad et foras eximus extra quod fuimus.'
MRK 14:70 Multiple spaces in '14.70··Nam et Galilæus.··BEDA. Eadem lingua Galilæis et Hierosolymitis est, sed tamen quæcunque provincia et regio habet proprium loquendi sonum quem mutare, etc., usque ad quia nomen illud aliter Hierosolymitæ, aliter Galilæi sonabant.'
MRK 14:72 Multiple spaces in '14.72··Et recordatus est.··ID. Petrus nocte negat, ad galli cantum pœnitet. In die quem tertio negaverat, se tertio amare professus est. Quod enim, etc., usque ad egreditur foras (ut alii Evangelistæ narrant), ut ab impiis secretus, negationis culpam liberius abluat fletibus.'
MRK 15:1 Multiple spaces in '15.1··Et confestim,··etc. Sequitur: Vincientes Jesum.··Mos erat Judæis, ut quem morte adjudicassent, vinctum judici traderent. Et notandum, quod non tunc primum ligaverant, sed mox comprehensum nocte in horto, ut Joannes dicit: Et sic adduxerunt eum ad Annam primum Joan. 18.. HIER. Adest Samson vinctus a Dalila. Samson interpretatur, etc., usque ad et fontem perennis vitæ sitientibus nobis, id est corporis sui, aperit.'
MRK 15:2 Multiple spaces in '15.2··Tu es rex Judæorum?··Cum Pilatus nihil criminis interrogat nisi an sit rex Judæorum, arguitur impietas eorum qui nec falso quidem quod objiciant invenerunt. Tu dicis.··Sic temperat responsum, ut verum dicat, nec tamen calumniæ pareat. Et nota, quod Pilato qui invitus fert sententiam, aliqua in parte responderit: sacerdotibus autem et principibus respondere noluerit, indignosque sermone suo judicaverit.'
MRK 15:4 Multiple spaces in '15.4··Vide,··etc. Ethnicus condemnat Jesum, sed causam refert in populum Judæorum. Vide in quantis,··etc.'
MRK 15:11 Multiple spaces in '15.11··Ut magis Barabbam.··BEDA. Adhæret Judæis usque hodie petitio sua, quam toto labore impetraverunt. Data enim optione sibi, pro Jesu latronem, pro Salvatore interfectorem elegerunt. Merito ergo salutem et vitam perdiderunt et latrociniis ac seditionibus in tantum se subdiderunt, ut regnum et patriam perderent, et libertatem corporis et animæ nunquam reciperent.'
MRK 15:14 Multiple spaces in '15.14··Pilatus vero.··Multas occasiones dedit Pilatus liberandi Salvatorem, primo justo conferens latronem, deinde inferens: Quid ergo vultis faciam regi Judæorum?··Cumque respondissent: Crucifigatur,··non statim acquievit, sed secundum suggestionem uxoris quæ mandaverat ei (ut Matthæus dicit): Nihil tibi et justo illi Matth. 27., respondens ait: Quid enim mali fecit?··Quod dicendo, Jesum absolvit. At illi magis,··etc. David: Circumdederunt me canes multi Psal. 21., etc. Isaias: Exspectavi ut faceret judicium, et ecce iniquitas: et justitiam, et ecce clamor Isa. 5.. Jeremias: Facta est hæreditas mea mihi sicut leo in silva: dedit contra me vocem Jer. 12..'
MRK 15:15 Multiple spaces in '15.15··Barabbam, et tradidit,··etc. HIER. Hi sunt duo hirci, unus apompeius, id est emissarius, cum peccato populi in desertum inferni absolutus dimittitur. Alter pro peccatis absolutorum, ut agnus occiditur. Pars Domini semper mactatur, pars diaboli, qui est magister eorum, effrenata in tartara præcipitatur. Jesum flagellis.··Ut nos flagellis liberaret; unde: Flagellum non appropinquabit tabernaculo tuo Psal. 90.: cum prius diceretur: Multa flagella peccatoris Psal. 31.. BEDA. Jesum flagellis cæsum.··Cæsus est ab ipso Pilato, unde Joannes: Apprehendit Pilatus Jesum et flagellavit:··et post subjunxit: Et milites plectentes coronam de spinis Joan. 19., etc. Et militibus illudendum præbuit. Quod ideo fecit, ut ejus pœnis et opprobriis saturati ultra mortem non sitirent.'
MRK 15:17 Multiple spaces in '15.17··Et induunt.··BEDA. Matthæus ita: Et exuentes eum, chlamydem coccineam circumdederunt ei Marc. 27.. Quod idem est. Pro regia enim purpura data est, etc., usque ad purpura vel cocco vestitur, cum triumpho gloriosorum martyrum gloriatur.'
MRK 15:19 Multiple spaces in '15.19··Et percutiebant,··etc. Caput Christi Deus est. Caput ergo Christi percutiunt qui eum denegant esse Deum. Et qui Scripturæ auctoritate errorem suum defendunt (quia scriptura arundine solet fieri), quasi arundine caput ejus feriunt. In faciem ejus spuunt qui præsentiam gratiæ ejus exsecrandis verbis ex interna cæcæ mentis insania conceptis respuunt, et eum in carne venisse negant. Adorabant eum.··Quasi falso se dixisset Deum. Sed hodie (quod est gravioris insaniæ) quidam eum certa fide ut Deum verum adorant, sed perversis actibus mox verba ejus quasi fabulosa despiciunt, ac promissa regni illius temporalibus illecebris postponunt. Et educunt illum.··HIER. Hic educitur Abel in agrum a fratre ut perimatur. Hic adest Isaac, etc., usque ad hic adest Jonas de ligno navis foris et in mare ventremque ceti triduo missus.'
MRK 15:20 Multiple spaces in '15.20··Ut crucifigerent.··HIER. Ipsa crucis species quid est nisi forma quadrati mundi? Oriens de virtute fulget, arcton dextera tenet, auster læva consistit, occidens sub plantis firmatur. Unde Apostolus: Ut sciamus quæ sit latitudo, longitudo, sublimitas et profundum Ephes. 3.. Aves in forma crucis ad æthera volant, homo adorat, et natat in forma crucis, navis per maria antenna cruci assimilata sufflatur. Tau littera signum salutis et crucis demonstrat.'
MRK 15:21 Multiple spaces in '15.21··Et angariaverunt.··BEDA. Ipse Dominus primo crucem suam portavit, sicut Joannes dicit: Post iste Simon, de quo et alii dicunt, et hoc satis congruo ordine mysterii. Christus enim passus pro nobis, vobis relinquens exemplum ut sequamini vestigia ejus Joan. XIX; I Petr. 2.. HIER. Simon qui portat crucem in angaria, hic est qui laborat pro laude humana. Cogunt eum homines huic labori quem non cogit timor vel dilectio Dei. Patrem Alexandri.··Magnæ opinionis Simon iste videtur esse, cum et filii ejus tanquam noti omnibus ex nomine designantur. HIER. Alii per merita patrum suorum commemorantur, alii per merita filiorum. Hic autem Simon, etc., usque ad unde: per Jeremiam ad Judæam dicitur: Olivam uberem, pulchram, fructiferam, speciosam vocavit Dominus nomen tuum.'
MRK 15:22 Multiple spaces in '15.22··Calvariæ locus.··HIER. Tradunt Judæi quod in hoc loco montis immolatus fuerit aries pro Isaac Gen. 22., ut ibi decalvetur Christus, id est carne sua, scilicet Judæa carnali, separetur. BEDA. Extra portam truncabantur capita damnatorum, et calvariæ decollatorum loca dicuntur. Ideo ibi crucifixus Dominus ut ubi erat area damnatorum, ibi erigantur vexilla martyrum. Et quoniam pro nobis factum est maledictum crucis et flagellatus et crucifixus pro salute omnium, quasi noxius inter noxios voluit crucifigi.'
MRK 15:23 Multiple spaces in '15.23··Et dabant.··BEDA. Matthæus, cum felle mistum Matth. 27., quod idem est. Fel enim pro amaritudine posuit. Myrrhatum enim vinum est amarissimum; quanquam fieri possit ut et felle et myrrha amarissimum redderent vinum. HIER. Et dabant,··etc. Hoc aceto succus lethalis pomi abstergitur. Et non accepit.··Id pro quo patitur. Unde de eo: Quæ non rapui tunc exsolvebam Psal. 68.. Et non accepit.··Matthæus: Et cum gustasset, noluit bibere.··Indicat Matthæus quod pro nobis amaritudinem mortis gustaverit, sed die tertia resurrexit.'
MRK 15:24 Multiple spaces in '15.24··Et curcifigentes cum.··HIER. Hic figitur salus in ligno. Primo infixa est mors in ligno. Lignum primum, scientiæ boni et mali; secundum boni tantum et vitæ nobis lignum est. Extensio primæ manus ad lignum mortem apprehendit; extensio secundæ vitam quæ perierat invenit. Ligno hoc vehimur per mare undosum ad terram viventium. Vestimenta sua.··BEDA. Quadripartita vestis Christi secundum numerum militum, significat Ecclesiam quatuor partibus orbis æqualiter, id est concorditer distributam. HIER. Vestimenta Domini mandata sunt quibus tegitur corpus ejus, quod est Ecclesia, quia dividuntur inter milites gentium ut sint quatuor ordines cum sit una fides, id est conjugati, viduati, præpositi, separati. Sortiti sunt tunicam indivisam quæ est pax et veritas in cunctis in modum regalis amictus vel annuli. Mittentes sortem.··ID. Super tunicam, scilicet quæ erat inconsutilis. Hic sortita, etc., usque ad et sors solius Dei judicio venit vel cedit.'
MRK 15:25 Multiple spaces in '15.25··Erat autem hora ter.··HIER. Hoc proprie Marcus, nam sexta hora tenebræ suffuderunt terram, ut non quis posset movere caput. A tricesimo namque, etc., usque ad qui magis dicendi sunt eum crucifixisse quamvis nitantur hoc dissimulare, quam milites qui secundum officium suum duci suo paruere.'
MRK 15:26 Multiple spaces in '15.26··Et erat titulus.··BEDA. Titulus ostendit quod nec occidendo potuerunt efficere quod non esset eis rex; unde: Ego autem constitutus sum rex ab eo,··etc. Bene enim simul est rex et pontifex, cum eximiam Patri suæ carnis hostiam offerret in altari crucis, et regis dignitatem titulo prætenderet, ut cunctis insinuaret quod per crucis patibulum non perdiderit, sed confirmaverit imperium.'
MRK 15:27 Multiple spaces in '15.27··Et cum eo crucifigunt.··BEDA. Sicut dicit Apostolus: Vetus homo noster simul cum illo crucifixus est ut destruatur corpus peccati, ut ultra non dominetur super nos peccatum.··Quandiu ergo agunt opera nostra ut evacuetur corpus peccati, quandiu, etc., usque ad unde Apostolus: Ut in charitate radicati et fundati possitis comprehendere cum omnibus sanctis quæ sit latitudo, longitudo, sublimitas et profundum Ephes. 3.. Duos latrones.··ID.Latrones qui cum Domino crucifixi sunt signant eos qui fide et confessione Christi, vel agone sui martyrii, vel quamlibet arctam continentiam subeunt. Et qui hoc pro æterna gloria gerunt, dextri latronis merito et fide signantur. Qui autem pro humana gloria vel qualibet minus digna intentione, sinistri latronis mentem imitatur et actus. HIER. Cum iniquis veritas deputata unum relinquit sinistrum, alterum assumit dextrum; sic faciet in die judicii, ex simili crimine dissimiles sortiuntur vias. Alter præcedit Petrum in paradisum, alter Judam in infernum. Confessio brevis vitam acquirit longam, et blasphemia finita pœna plectitur æterna. Hic pullus Judæ ligatur ad vitem, id est, pallium tingitur in sanguine uvæ, hic lacerant hædi vineam.'
MRK 15:29 Multiple spaces in '15.29··Moventes capita.··HIER. Emittitur mors iniquorum quando excitantur vincula inferni usque ad cervicem, quæ est cervix humani generis.'
MRK 15:31 Multiple spaces in '15.31··Alios salvos.··HIER. Etiam nolentes confitentur quod alios fecit salvos, et se propria damnant sententia, quia alios salvos fecit et se si vellet salvare poterat.'
MRK 15:32 Multiple spaces in '15.32··Descendat nunc.··Plus est de sepulcro surgere, et tamen non crediderunt. Hi omnes declinaverunt, simul inutiles facti sunt Psal. 13.. Et qui cum eo.··BEDA. Secundum Lucam Luc. 23. unus latro blasphemabat dicens: Si tu es Christus, salvum fac te et nos.··Alter, etc., usque ad qui cœlestia petunt, ad ea sine dubio Christo mediante et miserante perveniunt.'
MRK 15:33 Multiple spaces in '15.33··Et facta hora sexta.··BEDA. Notandum quod hora sexta, id est sole recessuro a centro mundi, crucifixus sit, et diluculo, oriente sole resurrexit, etc., usque ad et qua hora primus Adam peccando mundo mortem intulit, eadem hora secundus Adam mortem moriendo destrueret. Tenebræ.··HIER. Hic adest Nœ inebriatus ac nudatus cœlo ac terra ebrioso pallio tectus, et ab homine irrisus hic stillavit de ligno sanguis.'
MRK 15:35 Multiple spaces in '15.35··Et quidam,··etc. Non omnes. Forsitan milites Romani non intelligentes proprietatem Hebræi sermonis, ex eo quod dicitur Eloi, putaverunt Eliam ab eo vocari. Vel Judæi solito sibi sermone verba Domini depravantes, imbecillitatis infamabant eum quod Eliæ vocaret auxilium.'
MRK 15:36 Multiple spaces in '15.36··Currens autem,··etc. BEDA. Joannes plenius dicit: Postea sciens Jesus,··etc. Quasi: Hoc minus fecistis, date quod estis. Erant enim, etc., usque ad de quo: Dominus plantavit vineam Soreth: et quomodo conversa es in amaritudinem vitis alienæ: et exspectavi ut faceres uvas, et fecisti spinas Isa. 5..'
MRK 15:37 Multiple spaces in '15.37··Jesus autem,··etc. BEDA. Quid dixerit Lucas aperit: Pater, in manus tuas commendo spiritum meum; et hoc dicens exspiravit Luc. 23.. Quod autem dicit Joannes: Cum accepisset acetum, dixit: Consummatum est: et inclinato capite tradidit spiritum Joan. 19.. Inter hoc quod ait: Consummatum est,··et illud: inclinato capite emisit spiritum,··emissa est vox illa magna, quam Joannes tacet, cæteri commemorant: In manus tuas,··etc. HIER. Infirmata etenim carne mox virtus divina invaluit quæ dicit: Aperite mihi portas justitiæ Psal. 117., etc. Nos autem cum nulla, vel una voce morimur qui de terra sumus; ille enim cum exaltata voce exspiravit qui de cœlo descendit.'
MRK 15:38 Multiple spaces in '15.38··Et velum templi.··Ut arcam testamenti, et omnia legis sacramenta quæ tegebantur appareant, et ad gentes transeant. Ante dicebatur: Notus in Judæa Deus, in Isræl magnum nomen ejus Psal. 75.; nunc autem: Exaltare super cœlos Deus Ibid. 56., et in omni,··etc.; et in Evangelio prius: In viam gentium ne abieritis Matth. 10..; et post passionem: Ite, et docete omnes gentes Ibid. 28..'
MRK 15:39 Multiple spaces in '15.39··Videns autem,··etc. Ostenditur quare centurio miratur, quia vidit eum sic exspirasse, id est spiritum emisisse. Nullus enim habet potestatem emittendi spiritum, nisi conditor animarum. Vere,··etc. HIER. Nota quod centurio ante crucem in ipso scandalo passionis vere Filium Dei confitetur: et Arius, etc., usque ad et vere Filium Dei Synagoga tacente confirmat.'
MRK 15:40 Multiple spaces in '15.40··Erant autem.··ID. Sicut non excluditur muliebris sexus a salute per Mariam virginem: ita non repellitur a mysterio crucis scientiæ et resurrectionis per viduam Mariam Magdalenam et cæteras matres. Jacobi minoris et Joseph.··BEDA. Minorem Jacobum dicit Jacobum Alphei, qui et frater Domini, eo quod esset filius Mariæ materteræ Domini. De qua Joannes: Stabant autem juxta crucem Jesu mater ejus Joan. 19., etc. Cleophæ videtur eam dicere a patre vel a cognatione.'
MRK 15:42 Multiple spaces in '15.42··Et cum jam sero esset,··etc. ID. Græce, præparatio Latine. Hoc nomine Judæi inter Græcos morantes sextam sabbati appellabant, quia in eo quæ sabbato erant necessaria præparabant secundum quod, etc., usque ad donec octava veniente ætate et ipsa corpora resurrectione glorificata cum animabus simul incorruptionem æternæ hæreditatis accipiant.'
MRK 15:43 Multiple spaces in '15.43··Venit Joseph.··HIER. Joseph venit sero parasceve ab Arimathia, quæ interpretatur deponens,··ad deponendum corpus Christi, etc., us que ad aspicientibus a longe electis qui sunt stellæ maris, quando, si fieri potest, scandalizabuntur etiam electi.'
MRK 15:46 Multiple spaces in '15.46··Joseph autem,··etc. BEDA. Ex simplici sepultura Domini, ambitio divitum condemnatur, qui nec in tumulis, etc., usque ad lineo terreno celebrat, sicut corpus Domini in syndone munda sepultum est: sic a papa Sylvestro statutum est. Quod erat excisum.··BEDA. Dicitur quod monumentum Domini domus rotunda fuit de subjacente rupe excisa tantæ altitudinis ut homo rectus consistens vix extenta manu culmen possit attingere. Et habet introitum, etc., usque ad color autem monumenti et loculi albo et rubeo dicitur esse permistus.'
MRK 15:47 Multiple spaces in '15.47··Maria autem,··etc. ID. Lucas dicit: Quia astabant omnes noti ejus a longe, et mulieres quæ secutæ fuerant eum Luc. 23.. Sed aliis deposito corpore ejus ad sua remeantibus, solæ mulieres, etc., usque ad et si forte valeant imitari pia curiositate, quo ordine sit ejus passio amplectenda, perpendunt.'
MRK 16:1 Multiple spaces in '16.1··Et cum transisset.··BEDA. Lucas dicit quia revertentes a monumento paraverunt aromata et unguenta, et sabbato siluerunt, quia mandatum erat ut sabbati silentium, etc., usque ad illuminata facie decussis vitiorum tenebris odorem bonorum operum Domino et orationum suavitatem offerre. HIER. Nunc cum aromatibus redolentibus cum sponsa et adolescentulis currunt, post eam conspergimus librum, id est cubile, etc., usque ad et Domino in eo cum triumpho resurgente et dicente: Hæc est dies quam fecit Dominus,··etc. PSAL. 117..'
MRK 16:2 Multiple spaces in '16.2··Et valde mane.··HIER. Quod alius dicit diluculo. Diluculum est inter tenebras noctis et diei claritatem in qua salus venit in Ecclesia declaranda more solis, qui consurgens roseam præmittit auroram, ut tantus splendor præparatis oculis possit videri, cum tempus Dominicæ resurrectionis illuxit, ut tunc laudes Christi tota cantaret ecclesia sanctarum feminarum, quando vitam præstitit et lumen credulitatis infundit.'
MRK 16:3 Multiple spaces in '16.3··Et dicebant ad invicem.··HIER. Aquilæ congregantur ad corpus, martyres et apostoli vident lapidem revolutum, qui est lex mortis, quasi dicat: Ubi est, mors, aculeus tuus I Cor. 15.?'
MRK 16:4 Multiple spaces in '16.4··Revolutum lapidem.··BEDA. Quomodo lapis per angelum sit revolutus, Matthæus dicit? Allegorice autem, lapidis revolutio resurrectionem sacramentorum Christi quæ velamine litteræ legis tecta erant, insinuat. Lex etenim in lapide scripta est cujus ablato tegmine, gloria resurrectionis ostensa est, et abolitio mortis antiquæ, et vita nobis speranda perpetua toto orbe cœpit prædicari.'
MRK 16:5 Multiple spaces in '16.5··Juvenem.··HIER. Non senem, non infantem, sed jucundum ætate, ut dicitur: Lætare, juvenis, in adolescentia tua Eccle. 11., quæ non est hic vera dum senio mista. BEDA. Mulieres angelos vident quæ cum aromatibus venerunt, quia illæ mentes supernos cives aspiciunt, quæ cum virtutibus ad Deum per sancta desideria veniunt. Sedentem in dexteris.··BEDA. Ad meridianam partem loci illius, ubi positum fuerat, etc., usque ad intrantes in monumentum duos angelos ibi stantes invenerunt. GREG. Per sinistram vita præsens, per dexteram vita æterna, etc., usque ad et ad angelorum numerum restituens cœlestis patriæ damna reparavit.'
MRK 16:6 Multiple spaces in '16.6··Nolite expavescere.··GREG. Quasi: Paveant illi qui non amant adventum Domini vel supernorum civium, qui vitiis pressi de eorum societate desperant. Vos autem, quid timetis quæ vestros concives videtis? Unde Matthæus angelum apparuisse describens ait: Erat aspectus ejus sicut fulgur, et vestimenta ejus sicut nix Matt. 28.. Jesum.··Salutare. Sed quia multi non substantialiter sed nuncupative hoc nomine dicebantur, determinat per locum Nazarenum, et causam subdit: Crucifixum.··Atque addit: Surrexit, non est hic.··Per præsentiam carnis, qui tamen nusquam deest per præsentiam majestatis. Ecce locus.··Ostenditur mortalitas mortalibus ad actionem gratiarum debitam, ut intelligamus quid simus et fuerimus, et sciamus quid erimus.'
MRK 16:7 Multiple spaces in '16.7··Et Petro.··BEDA. Petrus vocatur ex nomine, ne desperet ex negatione. Nisi enim, etc., usque ad ut qui futurus erat pastor Ecclesiæ in sua culpa disceret quomodo aliis misereri deberet. Et Petro.··HIER. Qui se indignum discipulatu indicat, cum ter magistrum negat. Sed peccata præterita non nocent, quando non placent. Præcedit vos.··Bene de Redemptore nostro dicitur: de Galilæa namque transmigratio facta interpretatur. Jam enim a passione ad resurrectionem, a morte ad vitam, a pœna ad gloriam transmigraverat. Et bene post resurrectionem in Galilæa a discipulis videtur, quia resurrectionis ejus gloriam post læti videbimus, si modo a vitiis ad virtutum celsitudinem transmigremus. Qui ergo in sepulcro nuntiatur, in transmigratione ostenditur; et qui in mortificatione carnis agnoscitur, in transmigratione mentis videtur. BEDA. Nota quod Marcus dicit: Præcedit vos in Galilæam,··etc. Nec tamen ibi visum retulit. Matthæus autem, etc., usque ad sicut in illa æternitate cognoscetur, quo et nos perducet propter formam servi, ut liberi contemplemur formam Domini.'
MRK 16:8 Multiple spaces in '16.8··Fugerunt.··HIER. De futura vita dicitur: Fugiet dolor et gemitus.··Imitantur mulieres ante resurrectionem omnium quod faciunt post, id est, quod facturæ sunt fugiunt mortem et pavorem. Et nemini.··HIER. Quia illi soli mysterium resurrectionis vident qui meruerunt, unde, secundum Joannem: Petrus autem surgens cucurrit ad monumentum,··ut videret quæ audivit.'
MRK 16:9 Multiple spaces in '16.9··Surgens autem.··Mane surrexit, sero sepultus est, ut hoc adimpleret: Ad vesperum demorabitur fletus et ad matutinum lætitia Psal. 29.. Sepultus ergo sexta sabbati quæ vocatur parasceve circa ve peram sequenti nocte et die sabbati, cum sequenti nocte in monumento positus, die tertia, id est primo mane prima sabbati, surrexit. Et bene una die et duabus noctibus in sepulcro jacuit, quia lucem suæ simplæ mortis nostræ duplæ mortis tenebris adjunxit. In morte enim animæ et spiritus tenebamur, unde ad nos suam, id est carnis mortem attulit, et duas nostras solvit: simplam suam duplæ nostræ contulit, et duplam nostram moriens abstulit. Apparuit primo Mariæ Magdalenæ.··Mariæ Magdalenæ primo ostenditur, de qua ejecerat septem dæmonia: quia meretrices, et publicani præcedunt Synagogam in regnum Dei, ut latro præcessit apostolos. Apostoli flent et lugent, quia necdum viderunt, sed cito consolabuntur. BEDA. In principio mulier auctor culpæ viro fuit, exsecutor vir erroris, etc., usque ad ut ipsis evangelistis et apostolis resurrectionem evangelizaret.'
MRK 16:11 Multiple spaces in '16.11··Et illi audientes.··BEDA. Quod discipuli resurrectionem tarde credunt, non tam est illorum infirmitas, quam nostra firmitas; dubitantibus enim resurrectio per multa argumenta monstrata est, quibus et nos firmius solidamur.'
MRK 16:12 Multiple spaces in '16.12··Duobus ex his.··BEDA. Hoc Lucas apertius Luc. 24.: Oculi eorum,··etc. Post cognoverunt eum in fractione panis. Et sicut Lucas ait: Surgentes eadem hora reversi sunt in Hierusalem,··etc. Ambulantibus.··HIER. Fides hic laborat agens activam vitam, illic contemplativa, etc., usque ad oblitus carnis suæ postulat in ista vita quod post illam speramus in futura.'
MRK 16:14 Multiple spaces in '16.14··Novissime,··etc. BEDA. Quadragesimo die, quando erat jam ab eis recessurus in cœlum, hoc eis maxime, etc., usque ad: Euntes in mundum universum, prædicate Evangelium. Duritiam cordis,··etc. HIER. Ut succedat cor carneum charitate plenum: hinc quod catervæ martyrum mortem hujus sæculi libenter affectant, quia norunt pro temporali interitu perpetuo se esse victuros.'
MRK 16:15 Multiple spaces in '16.15··Omni creaturæ.··Omni nationi gentium. Ante enim dictum erat: In viam gentium ne abieritis Matth. 10.: ut scilicet apostolorum prius a Judæa repulsa prædicatio, tunc gentibus in adjutorium fieret. HIER. Omni generi humano, quod habet aliquid commune omni creaturæ, angelis, pecoribus, lignis, lapidibus, igni et aquæ, calido et frigido, humido et arido, quia minor mundus homo dicitur.'
MRK 16:16 Multiple spaces in '16.16··Qui crediderit,··etc. Per alios parvuli credunt, sicut ex aliis ea quæ in baptismo eis remittuntur, peccata extraxerunt.'
MRK 16:17 Multiple spaces in '16.17··Signa autem,··etc. Nunquid si signa non faciamus, non credimus? Sed hæc in exordio necessaria fuerunt, ut fides miraculis nutriretur, fide autem Ecclesiæ jam confirmata non sunt necessaria. Dæmonia ejicient,··etc. Hoc hodie spiritualiter facit Ecclesia, cum per exorcismi gratiam manum credentibus imponit, et malignos spiritus expellit. Linguis loquentur novis.··Hoc fit dum fideles veteris vitæ sæcularia verba relinquunt, et sancta mysteria insonant, et Dei laudes et potentiam quantum valent extollunt.'
MRK 16:18 Multiple spaces in '16.18··Si mortiferum,··etc. Dum pestiferas persuasiones audiunt, nec ad operationes usque perducunt, quod inde eis non nocet si mortiferum bibunt. Super ægros manus,··etc. Dum proximos in bono opere confirmatos roborant exemplo bonæ operationis, super ægros manus imponunt, et bene habebunt. Hæc miracula tanto majora, quanto spiritualia; per hoc enim animæ suscitantur, non corpora.'
MRK 16:19 Multiple spaces in '16.19··In cœlum.··AUG. Nota quod aliquando cœlos pluraliter et aliquando cœlum singulariter, etc., usque ad ubi fidelium credulitas plus actibus quam locutionibus eruditur. Et sedet a dextris.··BEDA. Et nunc omnia judicans, in fine omnium Judex venturus est. Stephanus autem vidit eum stantem, quia in certamine habuit eum adjutorem.'
MRK 16:20 Multiple spaces in '16.20··Illi autem,··etc. BEDA. Nota quod Marcus Evangelium suum quanto inchoavit tardius, tanto, etc., usque ad quo apostoli idem Evangelii verbum per totum orbem seminaverunt.'
0: 61 1: 243 2: 226 3: 200 4: 136 5: 91 6: 79 7: 70 8: 64 9: 63 A: 4 C: 8 D: 2 E: 2 I: 6 M: 10 N: 4 P: 2 R: 4 S: 2 Space: 4 T: 2 Total: 1291 U: 8
P: 2 T: 2 S: 2 E: 2 D: 2 A: 4 R: 4 N: 4 Space: 4 I: 6 C: 8 U: 8 M: 10 0: 61 9: 63 8: 64 7: 70 6: 79 5: 91 4: 136 3: 200 2: 226 1: 243 Total: 1291
A: 4 C: 8 D: 2 E: 2 I: 6 M: 10 N: 4 P: 2 R: 4 S: 2 Space: 4 T: 2 Total: 58 U: 8
P: 2 T: 2 S: 2 E: 2 D: 2 A: 4 R: 4 N: 4 Space: 4 I: 6 C: 8 U: 8 M: 10 Total: 58
All Word Counts (sorted by count)
Case Insensitive Word Counts (sorted by count)
MRK -1:4 Main Title 1: | INCIPIT SECUNDUM MARCUM |
MRK 1:13 Footnote seems to be missing closing punctuation (period): '+ \\fr 1.13 \\fk Quadraginta diebus. \\ft ID. Totum tempus significat, quo membra ejus diabolus tentat. Quadripartitus enim mundus per observantiam decem præceptorum contra diabolum certando Domino famulatur. Quater vero decem quadraginta faciunt. Ubique et semper adest adversarius, qui iter nostrum impedire non cessat. \\fk Eratque cum bestiis. \\ft Nos quoque si in eremo sanctæ conversationis bestiales hominum mores impolluta mente toleramus, mysterium angelorum meremur, a quibus corpore absoluti in cœlum transferamur'
MRK 2:6 Consecutive fk fields in footnote: '+ \\fr 2.6 \\fk Dimittuntur tibi peccata. \\ft Ostendit propter peccata fuisse morbo percussum, et ideo non posse sanari nisi prius his dimissis. Sicut paralytico ad piscinam: \\fk Ecce sanus factus es, jam noli peccare, \\fk ne deterius tibi contingat\\ft Joan. 5.. BEDA. Quinque de causis afficiuntur homines molestiis carnis. Aut propter merita augenda, ut Job et martyres. Aut propter humilitatem, etc., usque ad Lazarus, cujus infirmitas non fuit ad mortem, sed pro gloria Dei, aut ad initium æternæ damnationis, ut Herodes.'
MRK 2:14 Consecutive fk fields in footnote: '+ \\fr 2.14 \\fk Levi. \\ft HIER. Levi additus, quia a telonio negotiorum sæcularium sequitur solum verbum quod dicit: quia \\fk qui non renuntiat omnibus quæ possidet, non potest meus esse discipulus\\ft Luc. 14.. BEDA. Marcus et Lucas verecundiæ causa et honore evangelistæ nomen vulgatum non ponunt. Ipse (secundum hoc quod scriptum est: \\fk Justus in primis \\fk accusator est sui\\ft Prov. 18.; Matthæum se et publicanum nominat: ut ostendat nullum conversum debere de salute diffidere cum apostolus et evangelista de publicano sit factus repente. \\fk Secutus est eum. \\ft ID. Lucas plenius: \\fk Et relictis omnibus secutus est eum\\ft Luc. 5.. Sequitur, qui ut pauperem Christum non tam corporis gressu quam mentis affectu possit sequi, omnia relinquit, etc., usque ad merito ergo qui obediendo humana contempsit negotia, divinorum dispensator factus est talentorum.'
MRK 3:1 Consecutive fk fields in footnote: '+ \\fr 3.1 \\fk Manum aridam. \\ft BEDA. Quæ ad fructum vetitum extensa est, a bono opere aruit, per manus Christi in cruce extensas, bonorum operum succis restituta. HIER. Homo iste significat avaros, qui, nolentes dare, volunt accipere, prædari et non largiri: quibus dicitur ut extendant manus suas, id est, qui \\fk furabatur jam non furetur, magis autem laboret operans \\fk manibus suis quod bonum est, ut habeat unde tribuat necessitatem patienti\\ft Ephes. 4..'
MRK 3:2 Consecutive fk fields in footnote: '+ \\fr 3.2 \\fk Et observabant. \\ft BEDA. Quia discipulos probabiliter excusaverat: ipsum observant, ut si in sabbato curet, transgressionis: si non curet, crudelitatis aut imbecillitatis arguant. \\fk Licet sabbatis benefacere. \\ft ID. Arguit, quod legis præcepta prava interpretatione violant, æstimantes in sabbato a bono feriandum, cum lex dicat, etc., usque ad similitudinem præposuit de ove, et conclusit quod \\fk licet sabbato benefacere. \\fk Animam. \\ft ID. Hominem totum per partem significat. Vel quia propter animam hoc faciebat, vel quod hæc manus sanatio animæ salutem significat. \\fk Perdere. \\ft ID. Non quod summe pius quemquam possit perdere, sed ejus non salvare est perdere. Sicut dicitur indurasse cor Pharaonis, non quod obduravit, sed obduratum non emollivit.'
MRK 3:33 Consecutive fk fields in footnote: '+ \\fr 3.33 \\fk Quæ est mater. \\ft ID. Non refutat obsequi matri qui dicit: \\fk Honora patrem et matrem\\ft Exod. 20.: sed ostendit se plus debere paternis mysteriis, quam maternis affectibus, idem exemplo monstravit, quod verbo ait: \\fk Qui amat patrem aut \\fk matrem plus quam me, non est me dignus\\ft Matth. 10.. Nec fratres injuriose contemnit, sed opus spirituale præficit cognationi, docens meliorem esse copulam cordium quam corporum.'
MRK 4:19 Consecutive fk fields in footnote: '+ \\fr 4.19 \\fk Reliqua concupiscentiæ, \\ft etc. Quod præceptum est. Præcipitur enim: \\fk Concupisces sapientiam: serva mandata\\ft Prov. 7., etc. Et alibi: \\fk Beatus vir qui timet Dominum, in mandatis ejus volet \\fk nimis\\ft Psal. 3.. Hæ concupiscentiæ bonæ: qui reliqua concupiscit, aberrat.'
MRK 6:48 Footnote seems to be missing closing punctuation (period): '+ \\fr 6.48 \\fk Et circa quartam. \\ft BEDA. Stationes et vigiliæ militares, horarum spatio dividuntur: patet ergo eos, etc., usque ad Lucifer namque tres horas noctis, id est, totam vigiliam matutinam illuminare dicitur. \\fk Et volebat præterire eos. \\ft ID. Ut ad horam, scilicet, conturbati: sed continuo liberati, plus liberationis suæ miraculum stuperent, et ereptori suo, etc., usque ad Cum ambulaveris in igne, non combureris, et flamma non ardebit in te;'
MRK 8:11 Consecutive fk fields in footnote: '+ \\fr 8.11 \\fk Quærentes, \\ft etc. Quasi ea quæ viderant, non fuissent signa. Sed quid quærant per hoc determinatur, de cœlo, vel in morem Eliæ ignem de sublimi, vel ad similitudinem Samuelis æstivo tempore mugire tonitrua, vel fulgura vel imbres, quasi non possent et hæc calumniari qui ea calumniabantur quæ oculis viderant, manu tangebant, utilitate sentiebant. Vel signa de cœlo, manna, ut qui paucis panibus multa hominum millia satiavit, nunc sicut Moyses manna cœlitus misso populum omnem passim reficiat. Unde Joannes post edulium panum turbas quæsisse dicit: \\fk Quid operaris? Patres nostri manducaverunt \\fk manna in deserto\\ft Joan. 6., etc.'
MRK 8:34 Consecutive fk fields in footnote: '+ \\fr 8.34 \\fk Si quis vult, \\ft etc. BEDA. Postquam mysterium suæ passionis et resurrectionis ostendit, hortatur omnes ad imitandum passionis exemplum, et omnibus salutem promittit animarum. Sed perfectioribus, quanta passurus quod a mortuis resurrecturus esset aperuit, formam tribuens prædicandi, ut scilicet, pro suo quisque modo instruatur, neque infirmis altiora committantur. \\fk Deneget. \\ft Non valet apprehendere quod ultra ipsum est si nescierit mactare quod est. Nisi quis a semetipso deficiat, ad Deum, qui supra ipsum est, non appropinquat. \\fk Tollat crucem. \\ft Vel per abstinentiam macerando corpus, vel per compassionem animum. De corpore dicit Paulus: \\fk Castigo corpus meum, et in \\fk servitutem redigo\\ft II Cor. 9., etc. Idem de compassione animi: \\fk Quis infirmatur, et ego non infirmor? \\ft II Cor. 11.'
MRK 9:11 Consecutive fk fields in footnote: '+ \\fr 9.11 \\fk Restituet, \\ft etc. Scilicet \\fk convertet cor \\fk patrum ad filios, et cor filiorum ad patres. \\ft Restituet enim morti quod debet et diu vivendo sustulit, unde addit: \\fk Quomodo scriptum. \\ft Quasi dicat: Sicut de Christi passione prophetæ multifarie scripserunt: sic et Elias multa passurus est. Restituet ergo omnia. Primo, corda hominum illius temporis ad credendum in Christo, resistendum Antichristo. Deinde, ponet animam pro Christo.'
MRK 9:20 Footnote seems to be missing closing punctuation (period): '+ \\fr 9.20 \\fk Ab infantia. \\ft HIER. Significat gentilem populum cui nativitate increvit cultus idolorum, ut stulte immolaret filios suos dæmoniis, unde sequitur:'
MRK 11:10 Consecutive fk fields in footnote: '+ \\fr 11.10 \\fk Benedictus qui venit. \\ft Quoniam una fides, una spes omnium. Illi exspectabant et venturum credebant, et nos venisse credimus. BEDA. Per hoc quod jungitur: hosanna in excelsis: quod est salus, significat quod adventum Christi non solum hominum salus est, sed totius mundi terrena jungens cœlestibus, ut \\fk ei omne genu flectatur, cœlestium, terrestrium et infernorum\\ft Philip. 2.. HIER. Hoc Gabrieli consonat: qui ait: \\fk Hic erit \\fk magnus, et filius Altissimi vocabitur, \\ft etc., usque ad per ipsum verbum obsecrationis.'
MRK 12:41 Consecutive fk fields in footnote: '+ \\fr 12.41 \\fk Gazophylacium. \\ft BEDA. Græce, servare Latine. Gaza, Persice, divitiæ, Gazophylacium locus quo divitiæ servantur, et arca, scilicet, in qua populi donaria congregabantur ad usus templi. Unde in libro Regnum: \\fk Tulit Joiada pontifex \\fk gazophylacium unum, aperuitque foramen desuper\\ft IV Reg. 12., etc., et porticus in quibus servabantur. Unde: \\fk Hæc verba locutus est Jesus in gazophylacio, docens in templo. \\fk Aspiciebat quomodo. \\ft Sicut appetitores primatus et vanæ gloriæ cavendos esse dixit, et simulatione orantibus prolixius judicium prædixit, sic etiam offerentes justo examine discernit, ut retribuat singulis, secundum cor et opera, quod et hodie facit in Ecclesia. \\fk Divites. \\ft BEDA. Divites, Judæi de justitia legis elati, etc., usque ad cunctis superborum Judæorum operibus, præstant.'
MRK 12:41 Consecutive fk fields in footnote: '+ \\fr 12.41 \\fk Gazophylacium. \\ft BEDA. Græce, servare Latine. Gaza, Persice, divitiæ, Gazophylacium locus quo divitiæ servantur, et arca, scilicet, in qua populi donaria congregabantur ad usus templi. Unde in libro Regnum: \\fk Tulit Joiada pontifex \\fk gazophylacium unum, aperuitque foramen desuper\\ft IV Reg. 12., etc., et porticus in quibus servabantur. Unde: \\fk Hæc verba locutus est Jesus in gazophylacio, docens in templo. \\fk Aspiciebat quomodo. \\ft Sicut appetitores primatus et vanæ gloriæ cavendos esse dixit, et simulatione orantibus prolixius judicium prædixit, sic etiam offerentes justo examine discernit, ut retribuat singulis, secundum cor et opera, quod et hodie facit in Ecclesia. \\fk Divites. \\ft BEDA. Divites, Judæi de justitia legis elati, etc., usque ad cunctis superborum Judæorum operibus, præstant.'
MRK 13:32 Consecutive fk fields in footnote: '+ \\fr 13.32 \\fk Neque filius. \\fk In eo enim sunt omnes thesauri sapientiæ et scientiæ absconditi. \\ft Ideo absconditi, quia nobis scire non expedit, unde ait: \\fk Non est vestrum nosse tempora vel momenta quæ Pater \\fk posuit in sua potestate\\ft Act. 1.. In quo ostendit quod sciat, sed nosse apostolis non expediat, ut semper incerti de adventu judicis, sic quotidie vivant quasi alia die judicandi. Scit ergo filius sibi, sed non nobis, ut semper simus solliciti, unde: \\fk videte, vigilate, \\ft etc. HILAR. Filius et Spiritus sanctus, quia non sunt a se, de die illa nesciunt a se: Pater autem, quia a se est, scit a se.'
MRK 13:32 Consecutive fk fields in footnote: '+ \\fr 13.32 \\fk Neque filius. \\fk In eo enim sunt omnes thesauri sapientiæ et scientiæ absconditi. \\ft Ideo absconditi, quia nobis scire non expedit, unde ait: \\fk Non est vestrum nosse tempora vel momenta quæ Pater \\fk posuit in sua potestate\\ft Act. 1.. In quo ostendit quod sciat, sed nosse apostolis non expediat, ut semper incerti de adventu judicis, sic quotidie vivant quasi alia die judicandi. Scit ergo filius sibi, sed non nobis, ut semper simus solliciti, unde: \\fk videte, vigilate, \\ft etc. HILAR. Filius et Spiritus sanctus, quia non sunt a se, de die illa nesciunt a se: Pater autem, quia a se est, scit a se.'
MRK 14:18 Consecutive fk fields in footnote: '+ \\fr 14.18 \\fk Amen dico, \\ft etc. Sicut de passione prædixerat: ita de proditore prædicit, dans locum pœnitendi, ut cum intellexisset cogitationes suas præsciri a Deo, pœniteret eum facti sui. Non tamen ex nomine designat, ne aperte redargutus impudentior fiat. Mittit crimen in numerum: ut conscius pœnitentiam agat. \\fk Unus ex vobis. \\ft Dum falsitas arguitur, veritas comprobatur et impletur. \\fk Qui edebat panes \\fk meos, magnificavit super me supplantationem\\ft Psal. 40.. Omnes tanguntur ut fiat harmonia in cithara. Omnes nervi bene suspensi consona voce respondent: \\fk Nunquid ego sum, Domine? \\ft Unus remissus et pecuniæ amore affectus dixit: \\fk Nunquid ego sum, Rabbi?'
MRK 14:32 Consecutive fk fields in footnote: '+ \\fr 14.32 \\fk Gethsemani. \\ft ID. Id est, vallis pinguium, ubi tauri pingues obsederunt eum et vituli multi circumdederunt eum. \\fk Sedete hic. \\ft ISID. Separantur in oratione qui separantur in passione: quia ille orat, illi dormiunt pinguedine cordis oppressi. \\fk Donec orem. \\ft BED. Cum Dominus in monte orat, etc., usque ad unde: \\fk Humiliavit semetipsum factus obediens usque ad mortem. Et majorem hac dilectionem \\fk nemo habet ut ponat quis animam suam pro amicis suis\\ft Phil. II; Joan. 15..'
MRK 15:32 Consecutive fk fields in footnote: '+ \\fr 15.32 \\fk Descendat nunc. \\ft Plus est de sepulcro surgere, et tamen non crediderunt. \\fk Hi omnes declinaverunt, simul inutiles facti sunt\\ft Psal. 13.. \\fk Et qui cum eo. \\ft BEDA. Secundum Lucam Luc. 23. unus latro blasphemabat dicens: \\fk Si tu es \\fk Christus, salvum fac te et nos. \\ft Alter, etc., usque ad qui cœlestia petunt, ad ea sine dubio Christo mediante et miserante perveniunt.'
MRK 15:37 Consecutive fk fields in footnote: '+ \\fr 15.37 \\fk Jesus autem, \\ft etc. BEDA. Quid dixerit Lucas aperit: \\fk Pater, in manus tuas commendo spiritum meum; et hoc dicens exspiravit\\ft Luc. 23.. Quod autem dicit Joannes: \\fk Cum accepisset acetum, dixit: Consummatum est: et inclinato capite tradidit \\fk spiritum\\ft Joan. 19.. Inter hoc quod ait: \\fk Consummatum est, \\ft et illud: \\fk inclinato capite emisit spiritum, \\ft emissa est vox illa magna, quam Joannes tacet, cæteri commemorant: \\fk In manus tuas, \\ft etc. HIER. Infirmata etenim carne mox virtus divina invaluit quæ dicit: \\fk Aperite mihi portas justitiæ\\ft Psal. 117., etc. Nos autem cum nulla, vel una voce morimur qui de terra sumus; ille enim cum exaltata voce exspiravit qui de cœlo descendit.'
MRK 15:38 Consecutive fk fields in footnote: '+ \\fr 15.38 \\fk Et velum templi. \\ft Ut arcam testamenti, et omnia legis sacramenta quæ tegebantur appareant, et ad gentes transeant. Ante dicebatur: \\fk Notus in Judæa Deus, in Isræl magnum nomen ejus\\ft Psal. 75.; nunc autem: \\fk Exaltare super cœlos \\fk Deus\\ft Ibid. 56., \\fk et in omni, \\ft etc.; et in Evangelio prius: \\fk In viam gentium ne abieritis\\ft Matth. 10..; et post passionem: \\fk Ite, et docete omnes gentes\\ft Ibid. 28..'
MRK 16:14 Consecutive fk fields in footnote: '+ \\fr 16.14 \\fk Novissime, \\ft etc. BEDA. Quadragesimo die, quando erat jam ab eis recessurus in cœlum, hoc eis maxime, etc., \\fk usque ad: Euntes in mundum universum, prædicate Evangelium. \\fk Duritiam cordis, \\ft etc. HIER. Ut succedat cor carneum charitate plenum: hinc quod catervæ martyrum mortem hujus sæculi libenter affectant, quia norunt pro temporali interitu perpetuo se esse victuros.'
MRK 1:1 | + \fr 1.1 \fk Initium Evangelii. \ft ISID. Evangelium, \fk bona annu…mmat. |
MRK 1:2 | + \fr 1.2 \fk Sicut scriptum est. \ft Marcus prophetarum testimonia … ore. |
MRK 1:3 | + \fr 1.3 \fk Clamantis. \ft ISID. Ad Judæos surdos propter peccata …limæ. |
MRK 1:4 | + \fr 1.4 \fk Joannes. \ft ISID. Gratia Dei. A gratia Dei incipit, u…lata. |
MRK 1:5 | + \fr 1.5 \fk In Jordane\ft ID. Jordanis aliena descensio, ubi pecca…muta. |
MRK 1:6 | + \fr 1.6 \fk Et erat Joannes, \ft etc. HIER. Vestis prophetæ et cib…duus. |
MRK 1:7 | + \fr 1.7 \fk Fortior me. \ft HIER. Quis fortior est gratia qua ablu…olis. |
MRK 1:8 | + \fr 1.8 \fk Ego baptizavi vos aqua. \ft BEDA. Nondum Joannes dicit…. 2.. |
MRK 1:9 | + \fr 1.9 \fk Et baptizatus est in Jordane. \ft Tribus causis: Ut ju…. 2.. |
MRK 1:10 | + \fr 1.10 \fk Vidit apertos cœlos, \ft etc. BEDA. Mysterium Trinita…dari. |
MRK 1:11 | + \fr 1.11 \fk Tu es Filius meus dilectus. \ft BEDA. Non quod nescie…uris. |
MRK 1:12 | + \fr 1.12 \fk Spiritus. \ft ID. Ne dubium quis spiritus, Lucas cons…isse. |
MRK 1:13 | + \fr 1.13 \fk Quadraginta diebus. \ft ID. Totum tempus significat, …ramur |
MRK 1:14 | + \fr 1.14 \fk Postquam autem. \ft ISID. Accepimus gratiam pro grati…mnus. |
MRK 1:15 | + \fr 1.15 \fk Pœnitemini. \ft HIER. Amaritudinem radicis dulcedo po…ntur. |
MRK 1:16 | + \fr 1.16 \fk Vidit Simonem. \ft HIER. Simon, \fk obediens; \ft An…amus. |
MRK 1:22 | + \fr 1.22 \fk Erat enim, \ft etc. BEDA. Scribæ dicebant quæ scripta…obis. |
MRK 1:24 | + \fr 1.24 \fk Quid nobis, \ft etc. ID. Non est hic voluntatis confe…esse. |
MRK 1:25 | + \fr 1.25 \fk Obmutesce. \ft ID. Congruo ordine lingua serpentina q…asto. |
MRK 1:26 | + \fr 1.26 \fk Discerpens. \ft ID. Vel convexans, sicut quidam codic…atam. |
MRK 1:27 | + \fr 1.27 \fk Quidnam est? \ft Per ea quæ vident ad inquisitionem e…rris. |
MRK 1:30 | + \fr 1.30 \fk Et statim dicunt ei, \ft etc. Lucas dicit quia rogave… 18.. |
MRK 1:31 | + \fr 1.31 \fk Apprehensa. \ft Socrus Petri febricitans apprehensa m…itiæ. |
MRK 1:32 | + \fr 1.32 \fk Vespere autem. \ft ID. Occasus solis mors Christi. \f…avit. |
MRK 1:33 | + \fr 1.33 \fk Ad januam. \ft HIER. Janua regni moraliter pœnitentia…undi. |
MRK 1:34 | + \fr 1.34 \fk Quoniam sciebant eum. \ft BEDA. Lucas dicit apertius:…. 2.. |
MRK 1:35 | + \fr 1.35 \fk Et diluculo. \ft ID. Sicut per occasum solis mors, si…abat. |
MRK 1:38 | + \fr 1.38 \fk Ad hoc enim veni. \ft VICT. ANT. Commode hoc subdit e…gnat. |
MRK 1:39 | + \fr 1.39 \fk Et erat prædicans in synagogis. \ft BEDA. In hac præd…. 8.. |
MRK 1:40 | + \fr 1.40 \fk Et genu flexo, \ft etc. BEDA. Humilis pudibundus. Deb…ntia. |
MRK 1:41 | + \fr 1.41 \fk Extendit manum. \ft ID. Leprosum tangi lex prohibet, …hæum. |
MRK 1:44 | + \fr 1.44 \fk Vide, \ft etc. ID. Non quia voluit quod non potuit, q…tium. |
MRK 1:45 | + \fr 1.45 \fk At ille egressus. \ft ID. Unius salvatio multos ad Do… Dei. |
MRK 2:2 | + \fr 2.2 \fk Ita ut non caperet, \ft etc. BEDA. Prædicante Domino, …suos. |
MRK 2:3 | + \fr 2.3 \fk Paralyticum. \ft HIER. Paralysis typus est torporis, q…pant. |
MRK 2:4 | + \fr 2.4 \fk Nudaverunt tectum ubi erat. \ft Tectum domus in qua Ch…utus. |
MRK 2:5 | + \fr 2.5 \fk Cum autem vidisset. \ft ID. Multum valet apud Deum fid…cata. |
MRK 2:6 | + \fr 2.6 \fk Dimittuntur tibi peccata. \ft Ostendit propter peccata…odes. |
MRK 2:7 | + \fr 2.7 \fk Quis potest dimittere. \ft ID. Verum dicunt: Solus Deu…ment. |
MRK 2:9 | + \fr 2.9 \fk Quid est. \ft ID. Quasi dicat: Qua potentia cordis occ…icus. |
MRK 2:10 | + \fr 2.10 \fk Filius hominis. \ft ID. Solus Deus dimittit peccata, …mori. |
MRK 2:11 | + \fr 2.11 \fk Vade in domum tuam. \ft ID. Qui languerat, grabatum d…ttat. |
MRK 2:13 | + \fr 2.13 \fk Et egressus, \ft etc. ID. Post curationem paralytici …ahit. |
MRK 2:14 | + \fr 2.14 \fk Levi. \ft HIER. Levi additus, quia a telonio negotior…orum. |
MRK 2:15 | + \fr 2.15 \fk Et factum est. \ft ID. Lucas: \fk Fecit eis convivium… 21.. |
MRK 2:17 | + \fr 2.17 \fk Non necesse. \ft ID. Si medicum dicit, qui miro medic… 53.. |
MRK 2:18 | + \fr 2.18 \fk Et erant discipuli. \ft ID. Alii evangelistæ dicunt p…eres. |
MRK 2:19 | + \fr 2.19 \fk Nunquia possunt. \ft Matthæus ita: \fk Nunquid possun…ndus. |
MRK 2:21 | + \fr 2.21 \fk Nemo assumentum. \ft ID. Discipulos, vestimenta veter…amur. |
MRK 2:22 | + \fr 2.22 \fk Sed vinum novum. \ft Erant autem novi, cum post ascen…sunt. |
MRK 2:23 | + \fr 2.23 \fk Cum sabbatis. \ft BEDA. Nota primo apostolos litteram…runt. |
MRK 2:25 | + \fr 2.25 \fk Nunquam legistis, \ft etc. Præ cæteris in medium affe… sum. |
MRK 2:26 | + \fr 2.26 \fk Sub Abiathar, \ft etc. Non te turbet quod alii dicunt…alus. |
MRK 2:27 | + \fr 2.27 \fk Homo propter sabbatum. \ft BEDA. Ita sabbatum custodi…etur. |
MRK 2:28 | + \fr 2.28 \fk Itaque Dominus. \ft Quasi dicat: Si David rex et sace…reus. |
MRK 3:1 | + \fr 3.1 \fk Manum aridam. \ft BEDA. Quæ ad fructum vetitum extensa…. 4.. |
MRK 3:2 | + \fr 3.2 \fk Et observabant. \ft BEDA. Quia discipulos probabiliter…ivit. |
MRK 3:5 | + \fr 3.5 \fk Extende manum. \ft BEDA. Infructuosa debilitas animæ n…aria. |
MRK 3:6 | + \fr 3.6 \fk Exeuntes autem. \ft Qui per se non possunt, socios ini…abat. |
MRK 3:7 | + \fr 3.7 \fk Secessit. \ft Fugit ut homo, quia nondum venerat hora …ntur. |
MRK 3:9 | + \fr 3.9 \fk Navicula. \ft Ecclesia de gentibus congregata fluctus …ndit. |
MRK 3:11 | + \fr 3.11 \fk Et spiritus immundi, \ft etc. BEDA. Uterque et plagas…esse. |
MRK 3:12 | + \fr 3.12 \fk Ne manifestarent. \ft ID. Non solum dæmones, qui invi…undi. |
MRK 3:13 | + \fr 3.13 \fk Et ascendens. \ft ID. Postquam immundos spiritus se p…ltis. |
MRK 3:14 | + \fr 3.14 \fk Ut essent duodecim. \ft Speciem Jacob dilexit Deus cu… 14.. |
MRK 3:16 | + \fr 3.16 \fk Et imposuit. \ft ID. Non modo primum, sed cum adducto…. 4.. |
MRK 3:17 | + \fr 3.17 \fk Et Jacobum. \ft Qui supplantata habet desideria carni…sset. |
MRK 3:18 | + \fr 3.18 \fk Et Andream. \ft HIER. Qui viriliter vim facit perditi… 25.. |
MRK 3:19 | + \fr 3.19 \fk Et Judam Scariotem. \ft Qui non delet peccatum suum p…gant. |
MRK 3:20 | + \fr 3.20 \ft HIER. Domus in qua conveniunt, primitiva Ecclesia est…. 6.. |
MRK 3:21 | + \fr 3.21 \fk Et cum audissent, \ft etc. Turba frequentat eum, sui …. 6.. |
MRK 3:22 | + \fr 3.22 \fk Et Scribæ. \ft BEDA. Si qui tarditate mentis non inte…oris. |
MRK 3:23 | + \fr 3.23 \fk Quomodo potest Satanas, \ft etc. BEDA. Eligant quod v…test. |
MRK 3:27 | + \fr 3.27 \fk Et tunc domum ejus diripiet. \ft ID. Domum diripuit, …buit. |
MRK 3:29 | + \fr 3.29 \fk Qui autem blasphemaverit. \ft HIER. Quia non meretur … etc. |
MRK 3:31 | + \fr 3.31 \fk Fratres. \ft HIER. Non filii Mariæ semper Virginis, u…runt. |
MRK 3:33 | + \fr 3.33 \fk Quæ est mater. \ft ID. Non refutat obsequi matri qui …orum. |
MRK 3:34 | + \fr 3.34 \fk Ecce mater mea, \ft etc. HIER. Ut sciamus nos esse et…atur. |
MRK 4:1 | + \fr 4.1 \fk Et iterum cœpit docere. \ft BEDA. Exiens de domo ubi d…sunt. |
MRK 4:2 | + \fr 4.2 \fk In parabolis multa. \ft Parabola est rerum natura disc…stit. |
MRK 4:4 | + \fr 4.4 \fk Aliud cecidit secus viam, \ft etc. Lucas: \fk Et concu…tant. |
MRK 4:15 | + \fr 4.15 \fk Hi autem, \ft etc. Differentias ponit eorum qui audiu…iunt. |
MRK 4:19 | + \fr 4.19 \fk Reliqua concupiscentiæ, \ft etc. Quod præceptum est. …rrat. |
MRK 4:21 | + \fr 4.21 \fk Lucerna, \ft etc. HIER. Lucerna verbum Dei. Modius au…erna. |
MRK 4:22 | + \fr 4.22 \fk Non est enim aliquid, \ft etc. Quasi dicat: Nolite er…erna. |
MRK 4:24 | + \fr 4.24 \fk In qua mensura, \ft etc. HIER. Etenim secundum mensur…utes. |
MRK 4:25 | + \fr 4.25 \fk Qui enim habet, \ft etc. Scilicet qui fidem habet, ha…sset. |
MRK 4:26 | + \fr 4.26 \fk Sic est regnum Dei. \ft HIER. Scriptura divina per te…runt. |
MRK 4:29 | + \fr 4.29 \fk Mittit falcem. \ft VICT. ANT. Messis quidem tempus co…mnes. |
MRK 4:31 | + \fr 4.31 \fk Sicut granum. \ft HIER. Hoc semen iterum comparat gra…itur. |
MRK 4:32 | + \fr 4.32 \fk Ascendit, \ft etc. Quæ altitudine, amplitudine, annos…dent. |
MRK 4:34 | + \fr 4.34 \fk Sine parabola. \ft ID. Non quod nullum sermonem turbi…enda. |
MRK 4:36 | + \fr 4.36 \fk In navi. \ft BEDA. Allegorice: Mare sæculi æstus. Nav…uctæ. |
MRK 4:38 | + \fr 4.38 \fk In puppi. \ft HIER. Puppis mortuis pellibus vivos con…ebit. |
MRK 4:39 | + \fr 4.39 \fk Tace, obmutesce. \ft Nota quod omnis creatura sentit …ilia. |
MRK 4:40 | + \fr 4.40 \fk Quid timidi estis? \ft BEDA. Quasi dicat: Quid me præ…oris. |
MRK 5:1 | + \fr 5.1 \fk Et venerunt, \ft etc. BEDA. Gerasa urbs insignis Arabi…isti. |
MRK 5:2 | + \fr 5.2 \fk Homo in spiritu. \ft ISID. Homo iste desperatissimus e…tior. |
MRK 5:3 | + \fr 5.3 \fk Et neque catenis, \ft etc. BEDA. Catenis et compedibus…inem. |
MRK 5:7 | + \fr 5.7 \fk Torqueas. \ft ID. Magnum tormentum ei a læsione homini…tius. |
MRK 5:9 | + \fr 5.9 \fk Quod tibi nomen est? \ft BEDA. Non quasi nescius inter…dunt. |
MRK 5:12 | + \fr 5.12 \fk Mitte nos. \ft ID. Lucas: \fk Et rogabant eum ne impe…ndum. |
MRK 5:13 | + \fr 5.13 \fk Grex præcipitatus est. \ft BEDA. Quia jam clarificata…ntur. |
MRK 5:14 | + \fr 5.14 \fk Qui autem. \ft Quia quidam primates impiorum, quamvis…cant. |
MRK 5:15 | + \fr 5.15 \fk Et vident illum. \ft BEDA. Lucas: \fk Sedentem ad ped…atum. |
MRK 5:17 | + \fr 5.17 \fk Et rogare cœperunt eum. \ft RAB. Ut Petrus: \fk Exi a… Oza. |
MRK 5:19 | + \fr 5.19 \fk Vade in domum tuam. \ft BEDA. Sic quisque post resurr…diti. |
MRK 5:22 | + \fr 5.22 \fk Et venit quidam, \ft etc. HIER. Post hæc Jairus archi… est. |
MRK 5:23 | + \fr 5.23 \fk Quoniam filia mea. \ft BEDA. Lucas: \fk Quia filia un…isit. |
MRK 5:24 | + \fr 5.24 \fk Et comprimebant. \ft Dum ad puellam sanandam vadit, a… est. |
MRK 5:25 | + \fr 5.25 \fk Et mulier, \ft etc. Pergente Domino ad filiam archisy…enit. |
MRK 5:26 | + \fr 5.26 \fk Multa perpessa, \ft etc. ID. Falsis theologis, philos…dium. |
MRK 5:27 | + \fr 5.27 \fk Venit in turba. \ft ID. \fk Si quis mihi ministrat, m…ndat. |
MRK 5:31 | + \fr 5.31 \fk Tetigit. \ft BEDA. Sola fidelis mulier Dominum tangit…orem. |
MRK 5:33 | + \fr 5.33 \fk Mulier autem. \ft BEDA. Ecce quo tendebat interrogati…plum. |
MRK 5:35 | + \fr 5.35 \fk Adhuc, \ft etc. BEDA. Muliere sanata statim nuntiatur…bile. |
MRK 5:36 | + \fr 5.36 \fk Archisynagogo. \ft Archisynagogus cœtus est doctorum …erit. |
MRK 5:37 | + \fr 5.37 \fk Et non admisit, \ft etc. BEDA. Blasphemis et irrisori… 11.. |
MRK 5:38 | + \fr 5.38 \fk Flentes et ejulantes. \ft ID. \fk Lætentur omnes qui …itur. |
MRK 5:39 | + \fr 5.39 \fk Non est mortua. \ft Mihi, in cujus dispositione et an…test. |
MRK 5:40 | + \fr 5.40 \fk Ejectis omnibus. \ft ID. Turba ejicitur ut puella sus…igit. |
MRK 5:41 | + \fr 5.41 \fk Talitha cumi. \ft In Syro sermone quem evangelista po…. 8.. |
MRK 6:2 | + \fr 6.2 \fk Unde huic, \ft etc. Mira cæcitas. In factis et dictis …nunt. |
MRK 6:3 | + \fr 6.3 \fk Faber. \ft BEDA. Qui operatur igni et spiritu; unde: \…olem. |
MRK 6:4 | + \fr 6.4 \fk Non est propheta. \ft Prope naturale est cives civibus…137.. |
MRK 6:5 | + \fr 6.5 \fk Et non poterat, \ft etc. Ne cives incredulos pejus con…arum. |
MRK 6:6 | + \fr 6.6 \fk Et mirabatur. \ft BEDA. Non quasi de improviso, sed qu…nunt. |
MRK 6:7 | + \fr 6.7 \fk Et vocavit. \ft HIER. Mittuntur duodecim apostoli, et …. 3.. |
MRK 6:8 | + \fr 6.8 \fk Ne quid tollerent, \ft etc. Tanta sit in Domino fiduci…igit. |
MRK 6:9 | + \fr 6.9 \fk Calceatos sandaliis. \ft ID. Ut pes neque tectus sit n…iter. |
MRK 6:11 | + \fr 6.11 \fk Excutite pulverem de pedibus. \ft ID. Pulvis excutitu…runt. |
MRK 6:13 | + \fr 6.13 \fk Et ungebant oleo. \ft ID. Jacobus dicit: \fk Infirmat…rato. |
MRK 6:14 | + \fr 6.14 \fk Et audivit rex. \ft ID. Lucas Luc. 9.: \fk Audivit He…runt. |
MRK 6:17 | + \fr 6.17 \fk Philippi fratris sui. \ft BEDA. Vetus historia narrat…iter. |
MRK 6:18 | + \fr 6.18 \fk Non licet tibi habere, \ft etc. ID. Qui venerat in sp…uiem. |
MRK 6:23 | + \fr 6.23 \fk Et juravit. \ft BEDA. Non excusatur a perjurio per ju…odes. |
MRK 6:26 | + \fr 6.26 \fk Et contristatus, \ft etc. ID. Consueto more Scripturæ…eret. |
MRK 6:27 | + \fr 6.27 \fk Caput ejus in disco. \ft ID. Caput legis quod est Chr…dies. |
MRK 6:29 | + \fr 6.29 \fk Et tulerunt. \ft ID. Josephus narrat Joannem vinctum,…avit. |
MRK 6:30 | + \fr 6.30 \fk Et convenientes. \ft HIER. Ad locum unde exeunt flumi…ibit. |
MRK 6:31 | + \fr 6.31 \fk Venite seorsum. \ft BEDA. Non solum requisitionis cau…esia. |
MRK 6:32 | + \fr 6.32 \fk Abierunt in deserto. \ft BEDA. Petendo solitudinem fi…nuat. |
MRK 6:33 | + \fr 6.33 \fk Et pedestres. \ft Nota quia non in aliam maris ripam …runt. |
MRK 6:34 | + \fr 6.34 \fk Et misertus est. \ft BEDA. Quomodo misertus sit, Matt…rant. |
MRK 6:35 | + \fr 6.35 \fk Et cum jam hora. \ft Die declinata Salvator turbas re…ejus. |
MRK 6:37 | + \fr 6.37 \fk Date illis. \ft Provocat apostolos ad fractionem pani…inum. |
MRK 6:38 | + \fr 6.38 \fk Quinque. \ft BEDA. Quinque panes, quinque Mosaicæ leg… suo. |
MRK 6:39 | + \fr 6.39 \fk Secundum contubernia. \ft ID. Diversi discubitus, dis…iunt. |
MRK 6:40 | + \fr 6.40 \fk Per centenos et quinquagenos. \ft Per quinquaginta ju…ente. |
MRK 6:41 | + \fr 6.41 \fk Et acceptis. \ft Non nova cibaria creat quia incarnat…ecit. |
MRK 6:43 | + \fr 6.43 \fk Et sustulerunt, \ft etc. BEDA. Secretiora mysteria qu…egit. |
MRK 6:44 | + \fr 6.44 \fk Quinque millia. \ft ID. Propter quinque sensus corpor…diti. |
MRK 6:45 | + \fr 6.45 \fk Et statim cœgit. \ft Exemplum dat nobis ut in omnibus…atur. |
MRK 6:46 | + \fr 6.46 \fk Abiit in montem. \ft ID. Bene orat qui Deum orando qu…igne. |
MRK 6:47 | + \fr 6.47 \fk Et ipse solus, \ft etc. Qui aliquando omnino in peric…dium. |
MRK 6:48 | + \fr 6.48 \fk Et circa quartam. \ft BEDA. Stationes et vigiliæ mili…n te; |
MRK 6:49 | + \fr 6.49 \fk Putaverunt. \ft BEDA. Adhuc hæretici putant phantasma…tiam. |
MRK 6:50 | + \fr 6.50 \fk Nolite timere. \ft Prima subventio est pellere timore…cunt. |
MRK 6:52 | + \fr 6.52 \fk Non enim intellexerunt. \ft BEDA. Miraculo panum, quo…bant. |
MRK 6:54 | + \fr 6.54 \fk Cognoverunt. \ft Rumore, non facie vel magnitudine si…erat. |
MRK 6:56 | + \fr 6.56 \fk Fimbriam vestimenti. \ft BEDA. Minimum mandatum quod … Dei. |
MRK 7:1 | + \fr 7.1 \fk Et conveniunt. \ft ID. Patet quam vera sit confessio D…runt. |
MRK 7:2 | + \fr 7.2 \fk Communibus manibus. \ft HIERON. Immundis, vel communib…luti. |
MRK 7:3 | + \fr 7.3 \fk Pharisæi. \ft BEDA. Superstitiosa hominum traditio cre…gare. |
MRK 7:4 | + \fr 7.4 \fk Baptismata. \ft Frustra vasorum baptismata servant, qu…lute. |
MRK 7:5 | + \fr 7.5 \fk Quare discipuli tui, \ft etc. Mira stultitia! Filium D… Dei. |
MRK 7:6 | + \fr 7.6 \fk Bene prophetavit. \ft HIERON. Latratum Pharisæorum rep…imus. |
MRK 7:9 | + \fr 7.9 \fk Bene irritum. \ft Falsam calumniam vera ratione confut… Dei? |
MRK 7:11 | + \fr 7.11 \fk Vos autem dicitis. \ft BEDA. Consulens Dominus imbeci…edia. |
MRK 7:15 | + \fr 7.15 \fk Nihil est extra, \ft etc. BEDA. Nec idolothytum in qu…sunt. |
MRK 7:18 | + \fr 7.18 \fk Et vos imprudentes. \ft Corripiuntur, quia quæ per se…gere. |
MRK 7:19 | + \fr 7.19 \fk Et in secessum. \ft BEDA. Hinc calumniantur quidam hæ…amur. |
MRK 7:21 | + \fr 7.21 \fk De corde hominum. \ft BEDA. Animæ locus principalis n…mare. |
MRK 7:24 | + \fr 7.24 \fk Et inde surgens. \ft Relictis Scribis et Pharisæis ca…eret. |
MRK 7:25 | + \fr 7.25 \fk Mulier enim. \ft Marcus dicit Dominum fuisse in domo,…runt. |
MRK 7:27 | + \fr 7.27 \fk Sine prius saturari filios. \ft Quasi dicat: Futurum … 10.. |
MRK 7:28 | + \fr 7.28 \fk De micis. \ft Non integros cibos digna sum recipere, …gant. |
MRK 7:29 | + \fr 7.29 \fk Propter hunc sermonem. \ft BEDA. Hic datur exemplum c…mali. |
MRK 7:31 | + \fr 7.31 \fk Tyri. \ft HIERON. Tyrus angustia significans Judæam, … 18.. |
MRK 7:32 | + \fr 7.32 \fk Surdum et mutum. \ft BEDA. Qui scilicet, nec aures ve…bant. |
MRK 7:33 | + \fr 7.33 \fk Et apprehendens eum, \ft etc. Seorsum a turbulentis c…rmat. |
MRK 7:34 | + \fr 7.34 \fk Et suscipiens, \ft etc. HIERON. \fk Ingemuit. \ft Ge…. 2.. |
MRK 7:35 | + \fr 7.35 \fk Et loquebatur recte. \ft BEDA. Ille solus recte loqui… etc. |
MRK 7:36 | + \fr 7.36 \fk Et præcepit illis ne cui dicerent. \ft Non in virtuti…rant. |
MRK 8:2 | + \fr 8.2 \fk Misereor super turbam. \ft Quia verus homo miseretur e…ndit. |
MRK 8:3 | + \fr 8.3 \fk Si dimisero eos. \ft Quia conversi peccatores in præse…nquo. |
MRK 8:5 | + \fr 8.5 \fk Septem. \ft BEDA. Mysterium est Novi Testamenti, in qu…igit. |
MRK 8:6 | + \fr 8.6 \fk Super terram. \ft BEDA. In refectione quinque panum tu…inet. |
MRK 8:7 | + \fr 8.7 \fk Pisciculos. \ft ID. Sanctos illius temporis, per quos …uere. |
MRK 8:8 | + \fr 8.8 \fk Manducaverunt. \ft ID. Sunt multi qui quamvis omnia su…tant. |
MRK 8:10 | + \fr 8.10 \fk Et statim. \ft Pro hoc in Matthæo habemus: \fk Ascend…rcum. |
MRK 8:11 | + \fr 8.11 \fk Quærentes, \ft etc. Quasi ea quæ viderant, non fuisse… etc. |
MRK 8:12 | + \fr 8.12 \fk Si dabitur. \ft AUG. De concordia evangelistarum. In …udit. |
MRK 8:13 | + \fr 8.13 \fk Ascendit navim. \ft ID. Septem sportis modo impletis,…ntiæ. |
MRK 8:17 | + \fr 8.17 \fk Quid cogitatis. \ft BEDA. Accepta occasione, docet qu…icat? |
MRK 8:23 | + \fr 8.23 \fk Ex exspuens. \ft ID. Sputum ab intus a capite Domini …vant. |
MRK 8:24 | + \fr 8.24 \fk Video homines, \ft etc. HIER. Omnes æstimat sibi supe…anda. |
MRK 8:25 | + \fr 8.25 \fk Deinde iterum, \ft etc. HIER. Ut clare videret omnia,…. 5.. |
MRK 8:26 | + \fr 8.26 \fk Et misit. \ft HIER. Ut videret in se quod ante non vi…enti. |
MRK 8:27 | + \fr 8.27 \fk Quem me dicunt? \ft Pulchre primo sententiam hominum …itis? |
MRK 8:29 | + \fr 8.29 \fk Tu es Christus. \ft BEDA. Omnia complectitur qui et n…idem. |
MRK 8:30 | + \fr 8.30 \fk Et comminatus est. \ft BEDA. Noluit se ante passionem…pati. |
MRK 8:31 | + \fr 8.31 \fk Quoniam oportet, \ft etc. HIER. Sicut gubernator peri… etc. |
MRK 8:32 | + \fr 8.32 \fk Et apprehendens. \ft BEDA. Amantis affectu dicens: \f…uere. |
MRK 8:33 | + \fr 8.33 \fk Vade retro. \ft ID. Multi putant quod non Petrus, sed…erat. |
MRK 8:34 | + \fr 8.34 \fk Si quis vult, \ft etc. BEDA. Postquam mysterium suæ p…. 11. |
MRK 8:38 | + \fr 8.38 \fk Qui enim. \ft BEDA. Duo tempora Ecclesia significat, … etc. |
MRK 8:39 | + \fr 8.39 \fk Amen dico. \ft BEDA. Cum de futura vita loqueretur, i…aret. |
MRK 9:1 | + \fr 9.1 \fk Et post dies, \ft etc. HIER. Post comminationem crucis…cere. |
MRK 9:2 | + \fr 9.2 \fk Et vestimenta. \ft Vestimenta Domini, sancti. Unde: \f…itur. |
MRK 9:3 | + \fr 9.3 \fk Et apparuit, \ft etc. Moyses sanctus mortuus, Elias vi…iunt. |
MRK 9:4 | + \fr 9.4 \fk Rabbi. \ft Quamvis stupefactus, etc., usque ad unum ha…ensa. |
MRK 9:6 | + \fr 9.6 \fk Nubes obumbrans. \ft Unde quia quæsivit materiale tabe…etur. |
MRK 9:7 | + \fr 9.7 \fk Et statim. \ft BEDA. Cum fieret vox super Filium homin…. 3.. |
MRK 9:8 | + \fr 9.8 \fk Præcepit illis. \ft Non vult gloriam regni futuri et t…eret. |
MRK 9:9 | + \fr 9.9 \fk Verbum continuerunt. \ft HIER. Id est, cum absorpta mo…orum. |
MRK 9:10 | + \fr 9.10 \fk Quid ergo. \ft Tradunt scribæ, secundum Malachiam, qu…liam. |
MRK 9:11 | + \fr 9.11 \fk Restituet, \ft etc. Scilicet \fk convertet cor \fk pa…isto. |
MRK 9:13 | + \fr 9.13 \fk Turbam magnam. \ft HIER. Non est requies sub sole: se…test. |
MRK 9:15 | + \fr 9.15 \fk Et interrogavit. \ft ID. Nota quod loca rebus congruu…eris. |
MRK 9:17 | + \fr 9.17 \fk Et dixi discipulis. \ft Latenter culpam obliquat in d…itio. |
MRK 9:18 | + \fr 9.18 \fk O generatio. \ft Non homini irascitur, sed vitio. Non…atis. |
MRK 9:19 | + \fr 9.19 \fk Statim spiritus. \ft Quia dum post peccatum ad Dominu…onem. |
MRK 9:20 | + \fr 9.20 \fk Ab infantia. \ft HIER. Significat gentilem populum cu…itur: |
MRK 9:21 | + \fr 9.21 \fk Et frequenter eum, \ft etc. Alii enim ignem, alii aqu… 15.. |
MRK 9:25 | + \fr 9.25 \fk Discerpens, \ft etc. HIER. Discerpit diabolus appropi…tudo. |
MRK 9:28 | + \fr 9.28 \fk Hoc genus nonullo. \ft HIER. Stultitia ad luxuriam ca…ntis. |
MRK 9:30 | + \fr 9.30 \fk Occident eum, \ft etc. Prosperis miscet tristia, ut c… est. |
MRK 9:31 | + \fr 9.31 \fk Ignorabant. \ft Non tam ingenii tarditate quam amore,…bant. |
MRK 9:32 | + \fr 9.32 \fk Capharnaum. \ft HIER. Villa consolationis: congruit p… etc. |
MRK 9:33 | + \fr 9.33 \fk Inter se disputaverunt. \ft BEDA. Hinc exorta videtur…atum. |
MRK 9:34 | + \fr 9.34 \fk Et residens, \ft etc. Illi euntes disputabant de prin…mplo. |
MRK 9:35 | + \fr 9.35 \fk Complexus. \ft Significat humiles dignos esse suo com…. 2.. |
MRK 9:36 | + \fr 9.36 \fk Quisquis unum. \ft Vel simpliciter pauperes Christi a… etc. |
MRK 9:37 | + \fr 9.37 \fk Respondit illi. \ft Quia dixerat: \fk Quisquis unum e…bere. |
MRK 9:38 | + \fr 9.38 \fk Nolite prohibere. \ft BEDA. Hinc Apostolus: \fk Sed s…emus. |
MRK 9:41 | + \fr 9.41 \fk Et quisquis scandalizaverit. \ft Quanquam hoc general…aret. |
MRK 9:42 | + \fr 9.42 \fk Et si scandalizaverit. \ft Quia supra docuit, ne scan…atum. |
MRK 9:43 | + \fr 9.43 \fk Ubi vermis. \ft BEDA. Fetor vermium de corruptione ca…gare. |
MRK 9:48 | + \fr 9.48 \fk Omnis enim igne. \ft Quia tertio mentionem fecit igni…itur. |
MRK 9:49 | + \fr 9.49 \fk Quod si sal, \ft etc. Id est, si quis semel condiment…quit. |
MRK 10:1 | + \fr 10.1 \fk Et inde exsurgens. \ft Hucusque ea quæ in Galilæa fec…onum. |
MRK 10:2 | + \fr 10.2 \fk Pharisæi interrogabant. \ft Magna distantia inter tur… est. |
MRK 10:5 | + \fr 10.5 \fk Ad duritiam cordis. \ft ID. Nunquid Deus contrarius s…ulam. |
MRK 10:8 | + \fr 10.8 \fk Et erunt, \ft etc. Præmium nuptiarum est e duobus una…itur. |
MRK 10:9 | + \fr 10.9 \fk Homo non separet. \ft Desiderio secundæ uxoris. Deus …ntes. |
MRK 10:10 | + \fr 10.10 \fk Et in domo, \ft etc. HIER. Non discipuli interrogave… etc. |
MRK 10:11 | + \fr 10.11 \fk Quicunque dimiserit. \ft BEDA. Matthæus plenius: \fk…icta. |
MRK 10:13 | + \fr 10.13 \fk Discipuli autem comminabantur offerentibus. \ft Non …sari. |
MRK 10:14 | + \fr 10.14 \fk Talium enim est regnum Dei. \ft Talium significanter… 14.. |
MRK 10:15 | + \fr 10.15 \fk Quisquis non receperit regnum. \ft Qui non persevera…pere. |
MRK 10:17 | + \fr 10.17 \fk Procurrens quidam genu. \ft BEDA. Audierat, credo, i…ssit. |
MRK 10:18 | + \fr 10.18 \fk Quid me dicis. \ft ID. Quia magistrum vocaverat bonu…atur. |
MRK 10:19 | + \fr 10.19 \fk Ne adulteres. \ft ID. Hæc est puerilis innocentiæ ca…rnam. |
MRK 10:20 | + \fr 10.20 \fk Magister. \ft ID. Non putandus est voto tentantis, e… etc. |
MRK 10:21 | + \fr 10.21 \fk Et veni, sequere me. \ft ID. Quasi dicat: Post conte…ptas. |
MRK 10:23 | + \fr 10.23 \fk Quam difficile. \ft ID. Qui multiplicandis divitiis … Dei. |
MRK 10:25 | + \fr 10.25 \fk Facilius est camelum. \ft Quomodo ergo in Evangelio …pere. |
MRK 10:26 | + \fr 10.26 \fk Et quis potest. \ft Cum plures sint pauperes quam di…lent. |
MRK 10:27 | + \fr 10.27 \fk Apud Deum. \ft Qui a cupiditate terrenorum ad charit…iles. |
MRK 10:28 | + \fr 10.28 \fk Ecce nos dimisimus. \ft Grandis fiducia: piscator er…æmii? |
MRK 10:30 | + \fr 10.30 \fk Centies tantum. \ft BEDA. Hac occasione quidam Judai…ntur. |
MRK 10:31 | + \fr 10.31 \fk Multi autem. \ft Quia multi incipiunt sed non perfic…cere. |
MRK 10:32 | + \fr 10.32 \fk Et stupebant. \ft Ideo scilicet quia meminerant quod…adit. |
MRK 10:35 | + \fr 10.35 \fk Et accedunt. \ft Audita resurrectione, immemores sec…ebat. |
MRK 10:38 | + \fr 10.38 \fk Aut baptismo. \ft Idem quod calix. Unde alibi de pas…atur. |
MRK 10:39 | + \fr 10.39 \fk Calicem quidem. \ft BED. Jacobus ab Herode capite tr…erit. |
MRK 10:40 | + \fr 10.40 \fk Sedere autem. \ft Quasi, Vultis ut hoc tribuam vobis…tari. |
MRK 10:41 | + \fr 10.41 \fk Indignati sunt. \ft Non de matre, sed de filiis, qui…bant. |
MRK 10:42 | + \fr 10.42 \fk Jesus autem vocans eos. \ft Humilis magister, et piu… etc. |
MRK 10:46 | + \fr 10.46 \fk Et veniunt Jericho. \ft HIER. Jericho luna vel anath…noch. |
MRK 10:47 | + \fr 10.47 \fk Qui cum audisset. \ft Populus gentium audita fama Ch…isos. |
MRK 10:48 | + \fr 10.48 \fk At illo multo magis. \ft Ingravescente bello vitioru…rans. |
MRK 10:49 | + \fr 10.49 \fk Et vocant cæcum. \ft BEDA. Allegorice, cæcum clamant… etc. |
MRK 10:50 | + \fr 10.50 \fk Qui, projecto vestimento suo. \ft Id est, abjectis m…etis. |
MRK 10:51 | + \fr 10.51 \fk Rabboni, et videam. \ft Non aurum quærit, sed lumen.…ecit. |
MRK 10:52 | + \fr 10.52 \fk Vidit et sequebatur. \ft BEDA. Videt et sequitur qui…onis. |
MRK 11:1 | + \fr 11.1 \fk Bethaniæ. \ft BEDA. Bethania villa sive civitas in la…ntes. |
MRK 11:2 | + \fr 11.2 \fk Et statim. \ft BEDA. Intrœuntes mundum prædicatores i… est. |
MRK 11:4 | + \fr 11.4 \fk Pullum ligatum. \ft HIER. Pullus ligatus et indomitus…itam. |
MRK 11:6 | + \fr 11.6 \fk Et dimiserunt. \ft BEDA. Qui in solvendo contradiceba…iunt. |
MRK 11:7 | + \fr 11.7 \fk Et sedit. \ft HIER. Cœpit regnare ut non regnet pecca…ncto. |
MRK 11:8 | + \fr 11.8 \fk Multi autem straverunt. \ft Quia multi martyres se pr…tunt. |
MRK 11:9 | + \fr 11.9 \fk Et qui præibant. \ft Præcessit Judaicus populus, secu…runt. |
MRK 11:10 | + \fr 11.10 \fk Benedictus qui venit. \ft Quoniam una fides, una spe…onis. |
MRK 11:11 | + \fr 11.11 \fk Et introivit. \ft ID. Jam appropinquante passione in…avit. |
MRK 11:14 | + \fr 11.14 \fk Jam non amplius. \ft ID. Tu quoque si non vis audire…ffer. |
MRK 11:15 | + \fr 11.15 \fk Cœpit ejicere. \ft In ipsa re ostendit quod per figu…otio. |
MRK 11:16 | + \fr 11.16 \fk Et non sinebat. \ft Futuri judicii exemplum præmitti…onum. |
MRK 11:20 | + \fr 11.20 \fk Aridam factam. \ft BEDA. A radicibus arefacta est fi…rris. |
MRK 11:21 | + \fr 11.21 \fk Recordatus Petrus. \ft Petrus agnoscit aridam, et ab… etc. |
MRK 11:23 | + \fr 11.23 \fk Quicunque dixerit. \ft BEDA. Solent quidam dicere, q…tunt. |
MRK 11:25 | + \fr 11.25 \fk Et cum stabitis. \ft HIER. Marcus suo more, septem v…nuit? |
MRK 11:28 | + \fr 11.28 \fk In qua potestate. \ft De Dei dubitant potestate, et …acit. |
MRK 11:29 | + \fr 11.29 \fk Interrogabo. \ft Poterat aperta responsione calumnia…ntur. |
MRK 11:31 | + \fr 11.31 \fk Si dixerimus. \ft HIER. De lucerna mundi obscurantur…acio. |
MRK 11:32 | + \fr 11.32 \fk Si dixerimus. \ft Quodlibet horum respondeant: viden…atis. |
MRK 11:33 | + \fr 11.33 \fk Neque ego dico vobis. \ft BED. Duabus de causis scie…ibus. |
MRK 12:1 | + \fr 12.1 \fk Lacum, \ft sive torcular aut altare, aut illa torcula…plet. |
MRK 12:6 | + \fr 12.6 \fk Quia reverebuntur. \ft Non hoc ignorando dixit, quia …diem. |
MRK 12:7 | + \fr 12.7 \fk Coloni autem. \ft ID. Probat Judæorum principes non p…ntur. |
MRK 12:8 | + \fr 12.8 \fk Et ejecerunt. \ft Notat pertinaciam eorum: qui nec cr…ebit. |
MRK 12:10 | + \fr 12.10 \fk Lapidem quem reprobaverunt. \ft HIER. Lapis reprobus…tris. |
MRK 12:13 | + \fr 12.13 \fk Et mittunt ad eum. \ft BEDA. Turbam timebant, atque …arii. |
MRK 12:14 | + \fr 12.14 \fk Magister, scimus. \ft ID. Blanda et fraudulenta inte…eant. |
MRK 12:15 | + \fr 12.15 \fk Qui sciens versutiam. \ft Qui putant interrogationem…aris. |
MRK 12:17 | + \fr 12.17 \fk Reddite ergo quæ sunt Cæsaris. \ft Hoc ipse fecit: p… etc. |
MRK 12:18 | + \fr 12.18 \fk Sadducæi, \ft etc. Duæ hæreses erant in Judæis, Phar…dere. |
MRK 12:20 | + \fr 12.20 \fk Septem ergo, \ft etc. ID. Turpitudinem fabulæ opponu…mini. |
MRK 12:25 | + \fr 12.25 \fk Neque nubent, neque, \ft etc. BEDA. Græco idiomati L…eres. |
MRK 12:26 | + \fr 12.26 \fk Ego sum Deus, \ft etc. BED. Cum multa apertiora test…runt. |
MRK 12:28 | + \fr 12.28 \fk Interrogavit eum. \ft HIER. Quid sibi vult hæc quæst…atur. |
MRK 12:32 | + \fr 12.32 \fk Bene magister. \ft BEDA. Ostendit scriba in hac resp…isse. |
MRK 12:34 | + \fr 12.34 \fk Non longe es a regno Dei, \ft etc. ISID. Quamvis ad …cere. |
MRK 12:36 | + \fr 12.36 \fk Sede a dextris. \ft Nam in hoc infirmitatem filii, s…rram. |
MRK 12:38 | + \fr 12.38 \fk Cavete. \ft BEDA. Nota, quia non vetat eos qui hujus…emur. |
MRK 12:40 | + \fr 12.40 \fk Qui devorant domos viduarum. \ft Quasi patroni in ju…atum. |
MRK 12:41 | + \fr 12.41 \fk Gazophylacium. \ft BEDA. Græce, servare Latine. Gaza…tant. |
MRK 12:42 | + \fr 12.42 \fk Vidua pauper. \ft HIER. Hæc paupercula me et similes…icat. |
MRK 12:44 | + \fr 12.44 \fk Omnes enim. \ft BEDA. Judæus ex abundante mittit in … 58.. |
MRK 13:1 | + \fr 13.1 \fk Et cum egrederetur. \ft BEDA. Recedent de templo Domi…bæos. |
MRK 13:3 | + \fr 13.3 \fk Et cum, \ft etc. BED. In sanctis quietus manet: dum s…itur. |
MRK 13:5 | + \fr 13.5 \fk Et respondens. \ft ID. A tempore Dominicæ passionis i… est. |
MRK 13:6 | + \fr 13.6 \fk Multi enim venient. \ft Imminente excidio multi vener… eos. |
MRK 13:8 | + \fr 13.8 \fk Exsurget enim. \ft BEDA. Hæc omnia ante ultimos et ac…iunt. |
MRK 13:9 | + \fr 13.9 \fk Videte autem. \ft BEDA. Quare hæc omnia inferantur, d…bant. |
MRK 13:10 | + \fr 13.10 \fk Et in omnes gentes. \ft ID. Quia noverat Dominus cor…runt. |
MRK 13:14 | + \fr 13.14 \fk Cum autem videritis, \ft etc. ID. Potest abominatio …orum. |
MRK 13:17 | + \fr 13.17 \fk Væ autem prægnantibu., \ft etc. Quia vel uteri ponde…udum. |
MRK 13:21 | + \fr 13.21 \fk Et tunc si quis. \ft BED. Quidam hoc ad captivitatem…stus. |
MRK 13:24 | + \fr 13.24 \fk Sed in illis diebus, \ft etc. ID. Sidera in judicio …. 3.. |
MRK 13:25 | + \fr 13.25 \fk Decidentes. \ft A lumine quando pene deerit semen Ab…tate. |
MRK 13:27 | + \fr 13.27 \fk A quatuor ventis. \ft Ab oriente et occidente, austr…dere. |
MRK 13:28 | + \fr 13.28 \fk A ficu autem. \ft Quasi dicat, quomodo cum fuerint i… etc. |
MRK 13:31 | + \fr 13.31 \fk Cœlum et terra transibunt. \ft Cœlum æreum, a quo av…tiam. |
MRK 13:32 | + \fr 13.32 \fk Neque filius. \fk In eo enim sunt omnes thesauri sapi…a se. |
MRK 13:34 | + \fr 13.34 \fk Et janitori, \ft etc. HIER. Ei, scilicet, qui prædic…itam. |
MRK 13:36 | + \fr 13.36 \fk Quod autem vobis. \ft Non solum rectores Ecclesiæ, s…care. |
MRK 14:1 | + \fr 14.1 \fk Erat autem pascha. \ft HIER. Pascha, transitus interp…rant. |
MRK 14:2 | + \fr 14.2 \fk Non in die festo. \ft ID. Vitant diem festum, quod co…runt. |
MRK 14:3 | + \fr 14.3 \fk Et cum esset Bethaniæ. \ft ID. Hinnulus cervorum semp…uiis. |
MRK 14:4 | + \fr 14.4 \fk Erant autem quidam. \ft ID. Per synecdochen plurale p…etur. |
MRK 14:5 | + \fr 14.5 \fk Poterat enim unguentum. \ft ID. Sub prætextu avaritiæ…eram. |
MRK 14:6 | + \fr 14.6 \fk Bonum opus operata. \ft ID. Qui credit in Deum, reput…llum. |
MRK 14:7 | + \fr 14.7 \fk Me autem non semper. \ft BEDA. Corporali præsentia et…tate. |
MRK 14:8 | + \fr 14.8 \fk Quod habuit. \ft Quod putatis perditionem esse unguen…meum. |
MRK 14:9 | + \fr 14.9 \fk Amen dico vobis. \ft BEDA. Nota in Christo notitiam f…acet. |
MRK 14:10 | + \fr 14.10 \fk Uno de duodecim. \ft HIER. Unus numero, non merito, …tiam. |
MRK 14:11 | + \fr 14.11 \fk Et quærebat quomodo illum, \ft etc. HIER. Promittit …utem. |
MRK 14:12 | + \fr 14.12 \fk Et prima die azymorum. \ft Id. Quarta decima luna, q…mini. |
MRK 14:13 | + \fr 14.13 \fk Ite in civitatem. \ft BED. Indicium est præscientiæ …rent. |
MRK 14:15 | + \fr 14.15 \fk Cœnaculum grande. \ft ID. Ecclesia magna, quæ narrat…scit. |
MRK 14:17 | + \fr 14.17 \fk Vespere autem. \ft HIER. Vespera diei vesperam indic…diso. |
MRK 14:18 | + \fr 14.18 \fk Amen dico, \ft etc. Sicut de passione prædixerat: it…abbi? |
MRK 14:19 | + \fr 14.19 \fk Contristari. \ft Sicut undecim quia nihil mali contr…tiam. |
MRK 14:20 | + \fr 14.20 \fk Unus ex duodecim. \ft HIER. Separat seorsum ovem lup…etur. |
MRK 14:21 | + \fr 14.21 \fk Væ autem. \ft ID. In sempiternum væ homini illi qui …atur. |
MRK 14:22 | + \fr 14.22 \fk Manducantibus. \ft ID. Finito veteri pascha quod in …vari. |
MRK 14:23 | + \fr 14.23 \fk Gratias. \ft Gratias egit et benedixit jam proximus …ndat. |
MRK 14:25 | + \fr 14.25 \fk Jam non bibam. \ft ID. Hic mutat sacrificium, sed no…ndar. |
MRK 14:26 | + \fr 14.26 \fk Et hymno dicto. \ft ID. Potest intelligi hymnus quem…eant. |
MRK 14:27 | + \fr 14.27 \fk In nocte ista. Qui ebrii sunt, nocte ebrii sunt\ft I…atur. |
MRK 14:29 | + \fr 14.29 \fk Petrus autem. \ft ID. Avis sine pennis in altum vola…etur. |
MRK 14:30 | + \fr 14.30 \fk Bis gallus vocem. \ft BEDA. Alii simpliciter: \fk Pr…ymis. |
MRK 14:32 | + \fr 14.32 \fk Gethsemani. \ft ID. Id est, vallis pinguium, ubi tau… 15.. |
MRK 14:33 | + \fr 14.33 \fk Et cœpit pavere. \ft HIER. Pavere et tristari docemu… 14.. |
MRK 14:34 | + \fr 14.34 \fk Tristis est, \ft etc. BED. Non propter mortem tristi…ntis. |
MRK 14:35 | + \fr 14.35 \fk Et orabat. \ft ID. Hæc vox est sonus infirmitatis no…onem. |
MRK 14:36 | + \fr 14.36 \fk Sed non quod. \ft HIER. Usque in finem non cessat do…nere. |
MRK 14:37 | + \fr 14.37 \fk Et ait Petro, \ft etc. Qui dixerat: \fk Et si oporte…test. |
MRK 14:38 | + \fr 14.38 \fk Ut non intretis. \ft Non ait ut non tentemini, sed \…ahit. |
MRK 14:42 | + \fr 14.42 \fk Surgite. \ft Postquam tertio oravit, apostolorum tim…eant. |
MRK 14:44 | + \fr 14.44 \fk Signum. \ft HIER. Dat signum osculi cum veneno diabo…nunt. |
MRK 14:45 | + \fr 14.45 \fk Rabbi. \ft BEDA. Impudens et scelerata confidentia m… etc. |
MRK 14:47 | + \fr 14.47 \fk Unus. \ft ID. Petrus secundum Joannem eodem ardore m…reri. |
MRK 14:48 | + \fr 14.48 \fk Tanquam ad latronem. \ft ID. Quasi dicat: Stultum es… est. |
MRK 14:50 | + \fr 14.50 \fk Tunc, \ft etc. ID. Impletur quod dixit, quod omnes s…runt. |
MRK 14:52 | + \fr 14.52 \fk At ille, \ft etc. Sicut Joseph relicto pallio nudus …ente. |
MRK 14:53 | + \fr 14.53 \fk Summum, \ft etc. Caipham scilicet, qui secundum Joan…icat? |
MRK 14:54 | + \fr 14.54 \fk A longe. \ft BEDA. Quia negationi proximus, si Chris…oris. |
MRK 14:56 | + \fr 14.56 \fk Falsum testimonium. \ft ID. Falsus est qui non in eo…isse. |
MRK 14:60 | + \fr 14.60 \fk Et exsurgens, \ft etc. Iratus, quia non invenit locu…anit. |
MRK 14:62 | + \fr 14.62 \fk Et videbitis. \ft Sacerdos interrogat Filium Dei; Je… etc. |
MRK 14:63 | + \fr 14.63 \fk Summus autem sacerdos. \ft BEDA. Eadem rabies quæ pr…erit. |
MRK 14:64 | + \fr 14.64 \fk Qui omnes, \ft etc. HIER. Quo reatu suo nostrum reat… CXV. |
MRK 14:65 | + \fr 14.65 \fk Velare faciem, \ft etc. Non ut scelera eorum non vid…atur. |
MRK 14:68 | + \fr 14.68 \fk At ille, \ft etc. Nota, quod negat Christum qui se n…imus. |
MRK 14:70 | + \fr 14.70 \fk Nam et Galilæus. \ft BEDA. Eadem lingua Galilæis et …bant. |
MRK 14:72 | + \fr 14.72 \fk Et recordatus est. \ft ID. Petrus nocte negat, ad ga…ibus. |
MRK 15:1 | + \fr 15.1 \fk Et confestim, \ft etc. Sequitur: \fk Vincientes Jesum…erit. |
MRK 15:2 | + \fr 15.2 \fk Tu es rex Judæorum? \ft Cum Pilatus nihil criminis in…erit. |
MRK 15:4 | + \fr 15.4 \fk Vide, \ft etc. Ethnicus condemnat Jesum, sed causam r… etc. |
MRK 15:11 | + \fr 15.11 \fk Ut magis Barabbam. \ft BEDA. Adhæret Judæis usque ho…rent. |
MRK 15:14 | + \fr 15.14 \fk Pilatus vero. \ft Multas occasiones dedit Pilatus li… 12.. |
MRK 15:15 | + \fr 15.15 \fk Barabbam, et tradidit, \ft etc. HIER. Hi sunt duo hi…rent. |
MRK 15:17 | + \fr 15.17 \fk Et induunt. \ft BEDA. Matthæus ita: \fk Et exuentes …atur. |
MRK 15:19 | + \fr 15.19 \fk Et percutiebant, \ft etc. Caput Christi Deus est. Ca…ssus. |
MRK 15:20 | + \fr 15.20 \fk Ut crucifigerent. \ft HIER. Ipsa crucis species quid…trat. |
MRK 15:21 | + \fr 15.21 \fk Et angariaverunt. \ft BEDA. Ipse Dominus primo cruce…tuum. |
MRK 15:22 | + \fr 15.22 \fk Calvariæ locus. \ft HIER. Tradunt Judæi quod in hoc …figi. |
MRK 15:23 | + \fr 15.23 \fk Et dabant. \ft BEDA. Matthæus, \fk cum felle mistum\…exit. |
MRK 15:24 | + \fr 15.24 \fk Et curcifigentes cum. \ft HIER. Hic figitur salus in…edit. |
MRK 15:25 | + \fr 15.25 \fk Erat autem hora ter. \ft HIER. Hoc proprie Marcus, n…uere. |
MRK 15:26 | + \fr 15.26 \fk Et erat titulus. \ft BEDA. Titulus ostendit quod nec…rium. |
MRK 15:27 | + \fr 15.27 \fk Et cum eo crucifigunt. \ft BEDA. Sicut dicit Apostol…neam. |
MRK 15:29 | + \fr 15.29 \fk Moventes capita. \ft HIER. Emittitur mors iniquorum …eris. |
MRK 15:31 | + \fr 15.31 \fk Alios salvos. \ft HIER. Etiam nolentes confitentur q…erat. |
MRK 15:32 | + \fr 15.32 \fk Descendat nunc. \ft Plus est de sepulcro surgere, et…iunt. |
MRK 15:33 | + \fr 15.33 \fk Et facta hora sexta. \ft BEDA. Notandum quod hora se…guis. |
MRK 15:35 | + \fr 15.35 \fk Et quidam, \ft etc. Non omnes. Forsitan milites Roma…lium. |
MRK 15:36 | + \fr 15.36 \fk Currens autem, \ft etc. BEDA. Joannes plenius dicit:…. 5.. |
MRK 15:37 | + \fr 15.37 \fk Jesus autem, \ft etc. BEDA. Quid dixerit Lucas aperi…ndit. |
MRK 15:38 | + \fr 15.38 \fk Et velum templi. \ft Ut arcam testamenti, et omnia l… 28.. |
MRK 15:39 | + \fr 15.39 \fk Videns autem, \ft etc. Ostenditur quare centurio mir…rmat. |
MRK 15:40 | + \fr 15.40 \fk Erant autem. \ft ID. Sicut non excluditur muliebris …ione. |
MRK 15:42 | + \fr 15.42 \fk Et cum jam sero esset, \ft etc. ID. Græce, præparati…iant. |
MRK 15:43 | + \fr 15.43 \fk Venit Joseph. \ft HIER. Joseph venit sero parasceve …ecti. |
MRK 15:46 | + \fr 15.46 \fk Joseph autem, \ft etc. BEDA. Ex simplici sepultura D…stus. |
MRK 15:47 | + \fr 15.47 \fk Maria autem, \ft etc. ID. Lucas dicit: \fk Quia asta…dunt. |
MRK 16:1 | + \fr 16.1 \fk Et cum transisset. \ft BEDA. Lucas dicit quia reverte…117.. |
MRK 16:2 | + \fr 16.2 \fk Et valde mane. \ft HIER. Quod alius dicit diluculo. D…ndit. |
MRK 16:3 | + \fr 16.3 \fk Et dicebant ad invicem. \ft HIER. Aquilæ congregantur… 15.? |
MRK 16:4 | + \fr 16.4 \fk Revolutum lapidem. \ft BEDA. Quomodo lapis per angelu…cari. |
MRK 16:5 | + \fr 16.5 \fk Juvenem. \ft HIER. Non senem, non infantem, sed jucun…avit. |
MRK 16:6 | + \fr 16.6 \fk Nolite expavescere. \ft GREG. Quasi: Paveant illi qui…imus. |
MRK 16:7 | + \fr 16.7 \fk Et Petro. \ft BEDA. Petrus vocatur ex nomine, ne desp…mini. |
MRK 16:8 | + \fr 16.8 \fk Fugerunt. \ft HIER. De futura vita dicitur: \fk Fugie…ivit. |
MRK 16:9 | + \fr 16.9 \fk Surgens autem. \ft Mane surrexit, sero sepultus est, …aret. |
MRK 16:11 | + \fr 16.11 \fk Et illi audientes. \ft BEDA. Quod discipuli resurrec…amur. |
MRK 16:12 | + \fr 16.12 \fk Duobus ex his. \ft BEDA. Hoc Lucas apertius Luc. 24.…tura. |
MRK 16:14 | + \fr 16.14 \fk Novissime, \ft etc. BEDA. Quadragesimo die, quando e…uros. |
MRK 16:15 | + \fr 16.15 \fk Omni creaturæ. \ft Omni nationi gentium. Ante enim d…itur. |
MRK 16:16 | + \fr 16.16 \fk Qui crediderit, \ft etc. Per alios parvuli credunt, …runt. |
MRK 16:17 | + \fr 16.17 \fk Signa autem, \ft etc. Nunquid si signa non faciamus,…lunt. |
MRK 16:18 | + \fr 16.18 \fk Si mortiferum, \ft etc. Dum pestiferas persuasiones …pora. |
MRK 16:19 | + \fr 16.19 \fk In cœlum. \ft AUG. Nota quod aliquando cœlos plurali…orem. |
MRK 16:20 | + \fr 16.20 \fk Illi autem, \ft etc. BEDA. Nota quod Marcus Evangeli…runt. |
Footnote leader '+': 437 Footnotes: 437
Footnotes: 437 Footnote leader '+': 437